Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2544 2230111 2229314 2026-09-30T00:07:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230111 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | common_name = Reyno Unido | conventional_long_name = Reyno Unido ng Gran Britanya at Hilagang Irlanda | native_name = {{native name|en|United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}} | image_flag = Flag of the United Kingdom.svg | image_coat = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg | anthem = ''[[God Save the King]]''<br />"Diyos Iligtas ang Hari" <br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.oga]]</div> | image_map = [[File:Europe-UK.svg|200px]] | map_caption = Pangunahing lupain ng Reyno Unido. <br />[[File:Territorial waters - United Kingdom.svg|frameless|upright=1.15]]<br/>Pandaigdigang teritoryong saklaw ng Reyno Unido kasama ang mga dependensiya ng korona, teritoryo sa ibayong dagat, at pag-aangkin nito sa [[Antartika]]. | capital = [[Londres]] | coordinates = {{coord|51|30|N|0|7|W|type:city}} | largest_city = [[Londres]] | languages_type = Wikang opisyal<br /> {{nobold|at pambansa}} | languages = [[Wikang Ingles|Ingles]] | ethnic_groups = {{Unbulleted list|item_style=white-space:nowrap; |87.1% Puti |7.0% Asyatiko |3.0% Itim |2.0% Halo-Halo |0.9% Iba pa }} | ethnic_groups_year = woqq | religion = {{Unbulleted list|59.5% [[Kristiyanismo]]|25.7% Irelihiyoso|4.4% [[Islam]]|1.3% [[Hinduismo]]|0.7% [[Sikhismo]]|0.4% [[Hudaismo]]|0.4% [[Budismo]]|0.4% Iba pa|7.2% Walang Kasagutan}} | religion_year = 2011 | p1 = Reyno Unido ng Gran Britanya at Irlanda | demonym = Britaniko | membership = [[Inglatera]]{{*}}[[Eskosya]]<br />[[Gales]]{{*}}[[Hilagang Irlanda]] | membership_type = Bayang konstituyente | government_type = {{nowrap|[[Estadong unitaryo|Unitaryong]] [[parlamento|parlamentaryong]]}}<br />[[monarkiyang konstitusyonal]] | leader_title1 = Monarko | leader_name1 = [[Carlos III ng Reyno Unido|Carlos III]] | leader_title2 = [[Punong Ministro ng Reyno Unido|Punong Ministro]] | leader_name2 = Andy Burnham | legislature = Parlamento | upper_house = Kapulungan ng mga Panginoon | lower_house = Kapulungan ng mga Karaniwan | sovereignty_type = [[History of the formation of the United Kingdom|Formation]] | established_event1 = [[Laws in Wales Acts]] | established_date1 = 1535 and 1542 | established_event2 = [[Union of the Crowns]] | established_date2 = 24 March 1603 | established_event3 = [[Acts of Union of England and Scotland]] | established_date3 = 1 May 1707 | established_event4 = [[Acts of Union of Great Britain and Ireland]] | established_date4 = 1 January 1801 | established_event5 = [[Irish Free State Constitution Act]] | established_date5 = 5 December 1922 | area_km2 = 242495 | area_rank = ika-78 | area_sq_mi = 93628 | percent_water = 1.51 (2015) | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 67,081,000 | population_census = 63,182,178 | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = ika-21 | population_census_year = 2011 | population_census_rank = ika-22 | population_density_km2 = 270.7 | population_density_sq_mi = 701.2 | population_density_rank = ika-50 | GDP_PPP = {{increase}} $3.752&nbsp;trilyon | GDP_PPP_year = 2022 | GDP_PPP_rank = ika-8 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $55,301 | GDP_PPP_per_capita_rank = ika-28 | GDP_nominal = {{increase}} $3.376&nbsp;trilyon | GDP_nominal_year = 2022 | GDP_nominal_rank = ika-6 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $49,761 | GDP_nominal_per_capita_rank = ika-25 | Gini = 36.6 | Gini_year = 2019 | Gini_change = increase | Gini_rank = ika-33 | HDI = 0.932 | HDI_year = 2019 | HDI_change = increase | HDI_rank = ika-13 | currency = [[Librang esterlina]] | currency_code = GBP | utc_offset = {{sp}} | time_zone = [[Greenwich Mean Time]], [[Western European Time|WET]] | utc_offset_DST = +1 | time_zone_DST = [[British Summer Time]], [[Western European Summer Time|WEST]] | date_format = {{abbr|dd|day}}/{{abbr|mm|month}}/{{abbr|yyyy|year}}<br />{{abbr|yyyy|year}}-{{abbr|mm|month}}-{{abbr|dd|day}}&nbsp;([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = kaliwa<br />kanan (sa [[Gibraltar]] at [[Teritoryong Britaniko ng Karagatang Indiko]]) | calling_code = [[Numerong pantelepono ng Reyno Unido|+44]] | cctld = [[.uk]] | flag_p1 = Flag of the United Kingdom.svg | today = }} Ang '''Reyno Unido''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''United Kingdom''), opisyal na '''Reyno Unido ng Gran Britanya at Hilagang Irlanda''', karaniwang tinatawag na '''Britanya''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Britain''), at dinadaglat bilang '''RU''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''UK''), ay bansang kapuluan na pangunahing matatagpuan sa hilagang-kanlurang [[Europa|Europang kontinental]]. Pinapaligiran ito ng [[Karagatang Atlantiko]] sa hilaga't kanluran, [[Dagat Hilaga]] sa silangan, [[Dagat Irlandes]] sa kanluran, at [[Bambang ng Inglatera]] sa timog, nagbabahagi rin ito ng limitasyong lupain sa [[Republika ng Irlanda]]. Sumasaklaw ng halos 242,495 km², ito ang pinakamalaking bansa sa [[Europa]] at [[Kanlurang Emisperyo]]. Mayroon itong populasyon ng mahigit 67 milyong tao. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay [[Londres]]. Ang UK ay isang kahariang may saligang-batas na may [[Pambatasang Pamamaraan|pambatasang pamamaraan]]. Ang pununglunsod nito ay [[Londres]]. Ito ay binubuo ng apat na danay: [[Ingglatera|Inglatera]], [[Eskosya]], [[Gales]], at [[Hilagang Irlanda]]. Ang huling tatlo ay may mga kinatawang pangasiwaan, na may kanya-kanyang kapangyarihan,<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7859034.stm |title= Fall in UK university students |work= BBC News |date = 29 Enero 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |title=Country Overviews: United Kingdom |publisher=Transport Research Knowledge Centre |accessdate=28 Marso 2010 |archive-date=4 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062853/http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |url-status=dead }}</ref> sa kani-kanilang mga pununglunsod, [[Edinburgh|Edimburgo]], [[Cardiff]], at [[Belfast]]. Mayroong tatlong [[Sakupbayan ng Kaputungan]] ang UK. Ito ay ang [[Guernsey]], [[Jersey]], at ang [[Pulo ng Man]].<ref>{{cite web |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |title=Key facts about the United Kingdom |accessdate=3 Mayo 2011 |publisher=[[Directgov]] |quote=The full title of this country is 'the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'. 'The UK' is made up of England, Scotland, Wales, and Northern Ireland. 'Britain' is used informally, usually meaning the United Kingdom. 'Great Britain' is made up of England, Scotland and Wales. The Channel Islands and the Isle of Man are not part of the UK. |archive-date=15 Oktubre 2012 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |url-status=dead }}</ref> Ngunit ang mga ito ay hindi bahagi ng UK ayon sa saligang-batas. Mayroon ding labing-apat na mga [[Sakupbayan ng Britanya sa Ibayong-dagat]].<ref>{{cite web |url= http://www.fco.gov.uk/en/about-us/what-we-do/overseas-territories |title= Working with Overseas Territories |publisher= [[Foreign and Commonwealth Office]] |accessdate= 3 Mayo 2011}}</ref> Ito ay ang mga nalabi ng Sasakharing Britaniko na noong ika-19 hanggang ika-20 dantaon, ay ito ang pinakamalaking sasakhari sa kasaysayan kung kailan nasakop nito ang halos isang-kapat na bahagi ng daigdig. Hanggang ngayon, makikita pa rin ang pangingibabaw ng kapangyarihan ng Britanya sa [[Wikang Ingles|wika]], [[Kultura ng United Kingdom|kalinangan]], at [[Batas Panlahat|pamamaraang pambatas]] sa mga dating sakupbayan nito. Ang UK ay isang [[maunlad na bansa]]. Ito ay ika-6 sa may pinakamalaking agimat sa pasapyaw na [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|KGK]] at ika-8 sa may [[Kapantayan ng Lakas ng Pagbili]] (KLP). Ito ang kauna-unahang bansa na naging maunlad at pinakamakapangyarihan noong ika-19 at unang bahagi ng ika-20 dantaon.<ref>{{cite book |title= The First Industrial Nation: the Economic History of Britain, 1700–1914 |url= https://archive.org/details/firstindustrialn00unse |publisher= Routledge |location =London |author=Mathias, P. |year=2001 |isbn=0-415-26672-6}}</ref> Matatawag pa ring makapangyarihan ang UK na may mapakukundanganang kapangyarihan sa agimat, kalinangan, panghukbo, agham, at banwahan ng daigdig.<ref>{{cite news |url= http://www.theaustralian.com.au/news/opinion/cameron-has-chance-to-make-uk-great-again/story-e6frg6zo-1225866975992 |author=Sheridan, Greg |title=Cameron has chance to make UK great again |accessdate=23 Mayo 2011 |work=The Australian |location =Sydney |date =15 Mayo 2010}}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/britain-is-now-most-powerful-nation-on-earth-8326452.html |author=Dugan, Emily |title=Britain is now most powerful nation on earth |accessdate= 18 Nobyembre 2012 |work=The Independent |location =London |date = 18 Nobyembre 2012}}</ref> Kinikilala ito bilang bansang may sandatang nuklear. Ito rin ang ikaapat sa daigdig na may pinakamalaking paggugol sa panghukbo.<ref>{{cite web |url=http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/15majorspenders |title=The 15 Major Spender Countries in 2011 |work=Military Expenditures |publisher=[[Stockholm International Peace Research Institute]] |accessdate=3 Mayo 2012 |archive-date=28 Marso 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328104327/http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/15majorspenders |url-status=dead }}</ref> Ang UK ay [[Mga Panatilihang Kasapi ng Kapulungang Pangkatiwasayan ng Mga Nagkakaisang Bansa|panatilihang kasapi]] ng [[Kapulungang Pangkatiwasayan ng Mga Nagkakaisang Bansa]] simula sa pagkakatatag nito noong 1946. Simula noong 1973, naging kasapi rin ito ng [[Pamayanang Agimat ng Europa]] at ang humalinhin dito, ang [[Samahang Europeo]]. Ang iba pa nitong kinasasapian ay ang [[Kapamansaan ng mga Bansa]], [[Konseho ng Europa|Kapulungan ng Europa]], [[Pangkat ng Pito (P7)|P7]], [[Pangkat ng Walo (P8)|P8]], [[Pangkat ng Dalawampu (P20)|P20]], [[Kapisanan ng Kasunduan sa Hilagang Atlantiko|KKHA]], [[Kapisanan para sa Pakikipagtulungan sa Ekonomiya at Pagpapaunlad|KPEP]], at ang [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan|KPK]]. == Palamuhatan at katawagan == {{anchor|Etymology}}<!--linked-->{{See also|Britanya (ngalan ng pook)|Katawagan sa Kalakhang Britanya|Katawagan sa Kapuluang Britaniko}} Nakahayag sa [[Mga Batas ng Samahan 1707]] na ang Ingglatera at Eskosya ay "kasapi sa iisang kaharian sa Ngalan ng Kalakhang Britanya".<ref>{{cite web |url= http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |title= Treaty of Union, 1706 |publisher= Scots History Online |accessdate= 23 Agosto 2011 |archive-date= 12 Hulyo 2002 |archive-url= https://web.archive.org/web/20020712045730/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite book |url= http://books.google.com/?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165 |title= Constitutional & Administrative Law |page=165 |author= Barnett, Hilaire |author2=Jago, Robert |edition=8th |year=2011 |isbn=978-0-415-56301-7 |publisher=Routledge |location =Abingdon }}</ref><ref group="tala">Ihambing sa bahagi 1 ng [[Mga Batas ng Samahan 1800]]: "ang mga Kaharian ng Kalakhang Britanya at Ireland ay...pagbubuklurin sa iisang Kaharian sa Ngalan ng "United Kingdom ng Kalakhang Britanya at Ireland"".</ref> Noong ika-18 dantaon, impormal ang paggamit ng "Pinagkaisang Kaharian" at minsanan na ring tinukoy ang UK bilang "Pinagkaisang Kaharian ng Kalakhang Britanya".<ref>{{cite web |url= http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |title=History of Great Britain (from 1707) |authorlink=Bamber Gascoigne |author=Gascoigne, Bamber |publisher=History World |accessdate= 18 Hulyo 2011}}</ref> Noong 1801, pinagkaisa ng [[Mga Batas ng Samahan 1800]] ang mga kaharian ng [[Kaharian ng Gran Britanya|Kalakhang Britanya]] at [[Kaharian ng Ireland|Irlanda]]. Dito unang ginamit ang katawagang Nagkakaisang Kaharian ng Kalakhang Britanya at Irlanda.<ref>{{cite web |url= http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ |title=Acts of Union 1707 |publisher=UK Parliament |accessdate= 21 Hulyo 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.scottish.parliament.uk/vli/visitingHolyrood/union_exhibition.pdf |title=Making the Act of Union 1707 |publisher=Scottish Parliament |accessdate= 21 Hulyo 2011}}</ref><ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm |title=England&nbsp;– Profile |publisher=BBC |accessdate=21 Hulyo 2011 |date= 10 Pebrero 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html |title=The Creation of the United Kingdom of Great Britain in 1707 |publisher=[[Historical Association]] |accessdate=21 Hulyo 2011 |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html |url-status=dead }}</ref> Ang katawagang "Nagkakaisang Kaharian ng Kalakhang Britanya at Kahilagaang Irlanda" ay ginamit noong 1927 ayon sa [[Batas sa Karapatang Makahari at Parlamentaryo|Batas sa Karapatang Maharlika at Pambatasan]]. Ito ang nagsilbing pagkilala sa [[kasarinlan]] ng [[Malayang Pamahalaang Irlandes]] at sa pagkakahati ng Irlanda noong 1922. Dahil dito, ang Kahilagaang Irlanda ay ang tanging bahagi ng pulo ng Irlanda na nananatiling sakop ng UK.<ref>{{cite book | title=The Irish Civil War 1922–23 | url=https://archive.org/details/irishcivilwar1920000cott | author=Cottrell, P. | year=2008 | page=[https://archive.org/details/irishcivilwar1920000cott/page/85 85] | isbn=1-84603-270-9}}</ref> Bagaman tinatawag ang Nagkakaisang Kaharian bilang isang ganap na malayang bansa, ang Ingglatera, Eskosya, Gales, at (mas pinagtatalunang) Kahilagaang Irlanda ay tinatawag ding mga 'bansa' kahit hindi ito mga malalaya.<ref>[http://books.google.com/?id=gPkDAQAAIAAJ Population Trends, Issues 75&ndash;82, p.38], 1994, UK Office of Population Censuses and Surveys</ref> Ang Eskosya, Gales, at Kahilagaang Irlanda ay may mga sari-sariling pamahalaan. Ayon sa pook-sapot ng Punong Tagapangasiwa, ginamit ang katagang "mga bansa sa loob ng isang bansa" upang isalarawan ang Nagkakaisang Kaharian. Ang pagsasalaysay sa katawagan sa Kahilagaang Irlanda ay "maaaring maging puno ng pagtatalo at kung anuman ang napiling gamitin ng isa ay maisisiwalat ang kanyang hinihirang kabanwahan."<ref>{{Cite book |last1 =Whyte |first1 =John |authorlink1=John Henry Whyte|last2= FitzGerald |first2 =Garret| authorlink2=Garret FitzGerald|year=1991 |title= Interpreting Northern Ireland |location= Oxford |publisher= Clarendon Press |isbn= 978-0-19-827380-6}}</ref> Mas naaangkop gamitin sa Kahilagaang Irlanda ang mga katawagang "danay" o "lalawigan" . Ang Britanya naman ay ginagamit bilang maikling katawagan sa Nagkakaisang Kaharian. Ang [[Kalakhang Britanya]] ay mariing tumutukoy lamang sa pangunahing pulo ng Ingglatera, Eskosya, at Gales.<ref>{{cite news | url=http://www.guardian.co.uk/styleguide/page/0,,184840,00.html | title=Guardian Unlimited Style Guide | publisher=Guardian News and Media Limited | year=2007 | accessdate=23 Agosto 2011 | location=London | date=19 Disyembre 2008 | archiveurl=https://archive.today/20120524233858/http://www.guardian.co.uk/styleguide/b | archivedate=2012-05-24 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/radio_newsroom/1099593.stm#g| title=BBC style guide (Great Britain)| accessdate=23 Agosto 2011 |work=BBC News| date= 19 Agosto 2002}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |title=Key facts about the United Kingdom |accessdate=24 Agosto 2011 |work=Government, citizens and rights |publisher=HM Government |archive-date=15 Oktubre 2012 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |url-status=dead }}</ref> Gayunman, sa banyagang pagtutukoy, lalo na sa Nagkakaisang Pamahalaan, ang Kalakhang Britanya ay maaaring singkahulugan ng Nagkakaisang Kaharian.<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/great%20britain Merriam-Webster Dictionary Online Definition of ''Great Britain'']</ref><ref>[[New Oxford American Dictionary]]: "Great Britain: England, Wales, and Scotland considered as a unit. The name is also often used loosely to refer to the United Kingdom."</ref> Ang GB at GBR ay ang mga [[Pandaigdigang Kapisanan para sa Pagpapamantayan|pamantayan]] sa pagtatala ng bansa (tignan ang [[PKP 3166-2]] at [[PKP 3166-1 alpha-3]]). Gayon din, ang pangkat Olimpiko ng UK ay nakikipaligsahan sa katawagang "Kalakhang Britanya" o "Pangkat GB".<ref>{{cite web |title= Great Britain |url= http://www.olympic.org/great-britain|publisher=International Olympic Committee |accessdate= 10 Mayo 2011}}</ref> Ang pang-uring Britaniko ay madalas gamitin para sa mga bagay na may kaugnayan sa Nagkakaisang Kaharian. Ito ay walang tiyak na pakahulugan sa batas, bagaman ito ay ginagamit upang tukuyin ang pagkamamamayan at [[Batas sa Kabansaan ng Britanya|kabansaan]] ng UK. Gumagamit ang mga [[Lahing Britaniko|Britaniko]] ng maraming katawagan sa pagkakakilanlan ng kanilang lahi. Maaari nilang gamitin ang Britaniko, Inggles, Eskoses, Galés, Hilagang Irlandes, o Irlandes;<ref>{{cite web |url=http://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |title=Which of these best describes the way you think of yourself? |year=2010 |work=Northern Ireland Life and Times Survey 2010 |publisher=ARK&nbsp;– Access Research Knowledge |accessdate=1 Hulyo 2010 |archive-date=23 Septiyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175111/http://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |url-status=dead }}</ref> o kapwa alinman sa dalawa.<ref>{{cite book |url= http://books.google.com/?id=u8gZklxHTMUC&pg=PA275 |title= Regionalism after regionalisation: Spain, France and the United Kingdom |pages=275&ndash;277 |author=Schrijver, Frans |publisher=Amsterdam University Press |year=2006 |isbn=978-90-5629-428-1 }}</ref> Nagpalabas ng bagong anyo ng [[Pasaporte ng Britanya|pasaporte]] ang UK noong 2006.<ref>{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2010/dec/11/ian-jack-saddened-by-scotland-going-gaelic | location=London | work=The Guardian | first=Ian | last=Jack | title=Why I'm saddened by Scotland going Gaelic | date= 11 Disyembre 2010}}</ref> Sa unang dahon nito nakasaad sa wikang Inggles, [[Wikang Gales|Galés]], at [[Wikang Geliko Eskoses|Geliko Eskoses]] ang mahabang katawagan sa UK. Sa Gales, ito ay ''"Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon"'' at ''"Teyrnas Unedig"'' naman ang sa maikli.<ref>[http://www.direct.gov.uk/cy/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517CY Ffeithiau allweddol am y Deyrnas Unedig : Directgov - Llywodraeth, dinasyddion a hawliau<!-- Bot generated title -->]</ref> Sa Geliko Eskoses, ito ay ''"Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath"'' at ''"Rìoghachd Aonaichte"'' naman ang sa maikli. == Kasaysayan == {{See also|Kasaysayan ng Kapuluang Britaniko}} === Bago ang taong 1707 === [[Talaksan:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|right|Tinatayang tinayo ang [[Stonehenge]] sa [[Wiltshire]] noong 2500 BKP]] {{main|Kasaysayan ng Inglatera|Kasaysayan ng Gales|Kasaysayan ng Eskosya|Kasaysayan ng Irlanda|Kasaysayan ng pagkakabuo ng United Kingdom}} Ang mga [[Sinaunang Paninirahan ng Pulo ng Britaniko|daluyong ng paninirahan]] ng mga [[Taong Kro-Manyon|makabagong tao]] sa NK ay nagsimula noong 30,000 taong nakalipas.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "Ancient skeleton was 'even older']". ''BBC News''. 30 Oktubre 2007. Retrieved 27 Abril 2011.</ref> Ang mga sinaunang taong ito ay tinatawag na [[Pampulong Seltiko]]. Sila ay binubuo ng mga taong [[Britaniko (makasaysayan)|Britonikong Britanya]] at [[Gelikong Irlandes]].<ref>{{cite book | title= Celtic culture: A historical encyclopedia | url= https://archive.org/details/celticculturehis0001unse |page= 973 |author=Koch, John T. |isbn= 978-1-85109-440-0 |year=2006 |publisher= ABC-CLIO |location=Santa Barbara, CA}}</ref> Nagsimula ang [[Panlulupig ng Romano sa Britanya|panlulupig ng mga Romano]] noong taong 43 KP. Nagtagal ito ng 400 taong [[Romanong Britanya|pananakop sa katimugang Britanya]]. Sinundan naman ito ng pananalakay ng mga [[Lipi ng mga Alemaniko|Alemanikong]] [[Anglo-Sahon]] kung kailan pinaliit nito ang mga nasasakupan ng mga Britoniko na naging [[Gales]] na lamang.<ref>{{cite encyclopedia |editor1-first=John |editor1-last=Davies|editor1-link=John Davies (historian) |editor2-first=Nigel |editor2-last=Jenkins |editor2-link=Nigel Jenkins |editor3-first=Menna |editor3-last=Baines|editor4-first=Peredur I. |editor4-last=Lynch |editor4-link=Peredur Lynch |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]] |year=2008 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-1953-6 |page=915}}</ref> Sa pagkakatatag ng mga [[Anglo-Sahong Inglatera|lupaing nasakop]] ng mga '''Anglo-Sahon''', ito ay naging [[Kaharian ng Inglatera|Kaharian ng Ingglatera]] noong ika-10 dantaon. Samantala, noong ika-9 na dantaon, ang mga [[Dal Riyata|Geliko sa hilagang kanluran ng Britanya]] ay nakiisa sa mga [[Pikto]] upang itatag ang [[Kaharian ng Eskosya]].<ref>{{cite book |author= Mackie, J.D. |authorlink= J.D. Mackie |title=A History of Scotland |url= https://archive.org/details/historyofscotlan00mack_0 |location =London |publisher=Penguin |year=1991 |isbn=978-0-14-013649-4 |pages=[https://archive.org/details/historyofscotlan00mack_0/page/18 18]–19}}</ref><ref>{{cite book |author= Campbell, Ewan |title= Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots |url= https://archive.org/details/saintsseakingsfi0000camp |publisher=Canongate |location=Edinburgh |year=1999 |isbn=0-86241-874-7 |pages=[https://archive.org/details/saintsseakingsfi0000camp/page/8 8]–15}}</ref><ref>{{cite book |last= Haigh |first= Christopher |title= The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland |publisher=Cambridge University Press |year= 1990 |page= 30 |isbn= 978-0-521-39552-6}}</ref> [[Talaksan:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|left|Isinasalarawan sa [[Panabing ng Bayeux]] ang mga kaganapan sa [[Digmaan ng Hastings]]]] Linusob ng mga [[Normando]] ang Ingglatera noong 1066 at [[Panlulupig ng mga Normando sa Inglatera|nasakop]] ang kalakihan ng [[Pananakop ng mga Normando sa Wales|Gales]] at [[Pananakop ng mga Normando sa Ireland|Irlanda]].<ref>{{cite book |title=Feudalism |url=https://archive.org/details/feudalism0000gans_j4b5 |author=Ganshof, F.L. |page=[https://archive.org/details/feudalism0000gans_j4b5/page/165 165] |isbn= 978-0-8020-7158-3 |publisher=University of Toronto |year=1996}}</ref> [[Himagsikang Dabidyano|Nanirahan]] sila sa Eskosya. Sila ang nagtatag ng pamamaraang [[Pyudalismo|Pagkamalaalipin]] na naging huwaran sa Hilagang Pransiya at sa kalinangan ng Normandong Pranses. Dinala rin nila ang kanilang kalinangan sa Britanya, ngunit kalauna’y linagom din ang mga [[Anglo-Normando|pampook na kalinangan]].<ref>{{cite book |title= The debate on the Norman Conquest |url= https://archive.org/details/debateonnormanco0000marj |pages=[https://archive.org/details/debateonnormanco0000marj/page/115 115]–122 |author=Chibnall, Marjorie |year=1999 |publisher= Manchester University Press |isbn= 978-0-7190-4913-2}}</ref> Tinapos ng [[Pamahayan ng Plantagenet|mga hari sa Gitnang Panahon]] ang [[panlulupig sa Gales]] ngunit hindi nagtagumpay sa [[Digmaan sa Kasarinlang Eskoses|pagsasanib ng Eskosya]]. Pagkaraan noon, napanatili ng Eskosya ang kanilang kasarinlan bagaman may paulit-ulit na [[Digmaang Anglo-Eskoses|hidwaan sa Ingglatera]]. Dahil sa mga pagmana ng mga malalaking [[Imperyo ng Angebino|sakupbayan ng Pransiya]] at sa pag-angkin ng kaputungan nito, ang mga hari ng Ingglatera ay nagkaroon din ng malalalim na hidwaan sa Pransiya, lalo na noong [[Sandaang Taong Digmaan]].<ref>Keen, Maurice. [http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "The Hundred Years War"]. BBC History.</ref> Nagkaroon ng hidwaang panpananampalataya ang [[Maagang Kapanahunan ng Makabagong Britanya|maagang makabagong panahon]] na nag-ugat sa [[Pagbabago]] at sa panimula ng mga pambansang simbahang [[Protestantismo sa United Kingdom|Protestante]] sa bawat bansa.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland The Reformation in England and Scotland] and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period Ireland: The Reformation Period & Ireland under Elizabth I], Encyclopædia Britannica Online.</ref> Ang Gales ay tuluyang [[Pagsasabatas ng Batas Gales 1535-1542|nakiisa sa Kaharian ng Ingglatera]]. Ang Irlanda naman ay natatag bilang kaharian na may samahang pangsarili sa kaputungan ng Ingglatera. Sa Kahilagaang Irlanda, sinamsam ang mga malalayang lupain ng mga maririlag na Gelikong Katoliko at [[Pataniman ng Ulster|binigay sa mga naninirahang Protestanteng]] galing Ingglatera at Eskosya.<ref>{{cite book |last=Canny |first=Nicholas P. |title= Making Ireland British, 1580–1650 |pages=189–200 |publisher= Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-925905-2}}</ref> Noong 1603, nang mamana ni [[Santiago VI, Hari ng mga Eskoses]], ang mga kaputungan ng Ingglatera at Irlanda, pinagkaisa ang mga kaharian ng Ingglatera, Eskosya, at Irlanda sa isang [[samahang personal|samahang pangsarili]].<ref>{{cite book |title= A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |url= https://archive.org/details/historyofmodernb0000nich |pages=[https://archive.org/details/historyofmodernb0000nich/page/171 171]–172 |first=Mark |last=Nicholls |year=1999 |isbn= 978-0-631-19334-0 |publisher=Blackwell |location =Oxford}}</ref> Inilipat din niya sa Londres ang kaniyang looban sa Edimburgo. Gayon man, ang bawat kaharian ay nanatili pa ring isang hiwalay na mga lupon na may sari-sariling kalinangang kabanwahan.<ref name="J. Hearn, 2002 p. 104">Hearn, J. (2002). ''Claiming Scotland: National Identity and Liberal Culture''. Edinburgh University Press. p. 104. ISBN 1-902930-16-9</ref> Sa kalagitnaan ng ika-17 dantaon, ang tatlong kaharian ay nasangkot sa [[Digmaan ng Tatlong Kaharian|magkakaugnay na mga digmaan]] (kabilang na ang [[Digmaang Pambayan ng Ingles|Digmaang Pambayan ng Inggles]]). Panandaliang natalo ang kaharian kung kailan naitatag ang isang [[pangkaisahang republika]] ng [[Kapamansaan ng Inglatera, Eskosya, at Irlanda|Kapamansaan ng Ingglatera, Eskosya, at Irlanda]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/187936/English-Civil-Wars English Civil Wars]. Encyclopædia Britannica Online.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.archontology.org/nations/scotland/01_laws.php |title=Scotland and the Commonwealth: 1651–1660 |publisher=Archontology.org |date=14 Marso 2010 |accessdate=20 Abril 2010 |archive-date=16 Hulyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716194016/http://www.archontology.org/nations/uk/scotland/01_laws.php |url-status=dead }}</ref> Kakaiba sa kalakhang Europa, kahit naipanumbalik ang kaharian, tiniyak ng [[Maluwalhating Himagsikan]] ng 1688 na hindi mananaig ang isang [[lubusang kaharian]]. Bagkus, bumuo ito ng isang [[kahariang may saligang-batas]] at [[pamamaraang parlamentaryo|pambatasang pamamaraan]].<ref>{{cite book |last=Lodge |first=Richard| year=2007 |origyear=1910 |url= http://books.google.com/?id=EBSpvBxGyqcC |title=The History of England&nbsp;– From the Restoration to the Death of William III (1660&ndash;1702) |publisher=Read Books |page=8 |isbn=978-1-4067-0897-4}}</ref> Sa kapanahunan ding ito lininang ang [[Hukbong Pandagat ng Inglatera|kapangyarihang pandagat]]. At dahil na rin sa pagkawili sa mga [[Panahon ng Pagtuklas|paglalayag para sa pagtuklas]], naangkin at napanirhan nito ang mga [[Unang Imperyo ng Britanya|sakupbayan sa ibayong-dagat]] tulad ng Hilagang Amerika.<ref>{{cite web |url= http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |work= Royal Navy History |title= Tudor Period and the Birth of a Regular Navy |accessdate= 24 Disyembre 2010 |publisher= Institute of Naval History |archive-date= 27 Mayo 2012 |archive-url= https://www.webcitation.org/67yH1r2jw?url=http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |url-status= dead }}</ref><ref>{{Cite book |first=Nicholas |last=Canny |title=The Origins of Empire, The Oxford History of the British Empire Volume I |publisher= Oxford University Press |year=1998 |isbn= 0-19-924676-9 |url= http://books.google.com/?id=eQHSivGzEEMC |ref=refOHBEv1}}</ref> === Mula noong Mga Batas ng Samahan ng 1707 at 1801 === {{Main|Kasaysayan ng United Kingdom}} [[Talaksan:Treaty of Union.jpg|thumb|right|Pinag-isa ng [[Kasunduan ng Samahan]] ang mga kaharian sa buong Kalakhang Britanya.]] Naitatag ang [[kaharian ng Kalakhang Britanya]] noong 1 Mayo 1707 sa pamamagitan ng [[Mga Batas ng Samahan 1707|Mga Batas ng Samahan]]. Pinagkaisa nito ang mga kaharian ng Ingglatera at Eskosya.<ref>{{cite web |url= http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |title=Articles of Union with Scotland 1707 |publisher=UK Parliament |accessdate=19 Oktubre 2008}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ |title=Acts of Union 1707 |publisher=UK Parliament |accessdate=6 Enero 2011}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |title= Treaty (act) of Union 1706 |publisher= Scottish History online |accessdate= 3 Pebrero 2011 |archive-date= 12 Hulyo 2002 |archive-url= https://web.archive.org/web/20020712045730/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |url-status= dead }}</ref> Maituturing na ang kauna-unahang punong tagapangasiwa ay si [[Roberto Walpole]], ang siyang naglinang ng pamahalaang may mga kagawaran noong ika-18 dantaon. Kabit-kabit na [[Paghihimagsik ng mga Hakobita]] ang naganap upang mapatalsik ang [[Pamahayan ng Hanover]] mula sa pagkakaluklok-hari nito sa Britanya at muling maitatag ang [[Pamahayan ng Stuart]]. Ngunit sila ay natalo sa [[Digmaan ng Culloden]] noong 1746 at malupit na linupig ang mga [[Taga-bulubunduking Eskoses]]. Ang mga sakupbayan sa Hilagang Amerika ay tumiwalag sa Britanya noong [[Digmaang Amerikano para sa Kasarinlan]] at naging Estados Unidos ng Amerika. Ang adhikaing imperyalismo ng Britanya ay natuon sa [[India]].<ref>Library of Congress, [http://books.google.com/?id=BQDgr_XvsHoC&pg=PA73 ''The Impact of the American Revolution Abroad''], p. 73.</ref> Nasangkot ang Britanya sa [[kalakaran ng mga alipin sa Atlantiko]] noong ika-18 dantaon. Bago ang pagbabawal dito, tinatayang may 2 angaw na mga alipin ang nakalakal ng Britanya mula sa Aprika patungong Kanlurang Indies<ref>Loosemore, Jo (2007). [http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml Sailing against slavery]. BBC Devon. 2007.</ref> Noong 1801, ang katawagang ‘Nagkakaisang Kaharian’ ay naging opisyal kung kailan nilagdaan ng mga batasan ng Britanya at Irlanda ang [[Mga Batas ng Samahan 1801|Batas ng Samahan]] at pinagkaisa ito upang maging [[United Kingdom ng Kalakhang Britanya at Ireland|Nagkakaisang Kaharian ng Kalakhang Britanya at Irlanda]].<ref>{{cite web |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |title=The Act of Union |publisher=Act of Union Virtual Library |accessdate=15 Mayo 2006 |archive-date=27 Mayo 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yH4MBFc?url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:Battle of Waterloo 1815.PNG|thumb|left|Ang [[Digmaan ng Waterloo]] ang nagtapos ng [[Digmaang Napolyonika]] at nagpanimula ng [[Kapayapaang Britanika]].]] Sa panimula ng ika-19 na dantaon, pinangunahan ng Britanya and [[Himagsikang Kalalangin]] na nakapagpabago sa bansa. Unti-unting linipat nito ang kapangyarihang kabanwahan mula sa makalumang manoryalismong mga maririlag na [[Konserbador]] tungo sa mga makabagong mangangalalang. Ang pagtutulungan ng mga mangangalakal at mangangalalang, at ng mga [[Whig]] ay nagbigay-daan sa pagkakatatag ng bagong lapian, ang [[Lapiang Liberal (UK)|Lapiang Liberal]]. Ito ay may pangingisip ayon sa [[malayang kalakaran]] at ''[[laissez-faire]]''. Noong 1832, linagdaan ang Batas sa Malakihang Pagbabago upang mailipat ang kapangyarihang kabanwahan sa mga masa mula sa butikasan. Sa mga kabukiran, nawawalan ng kabuhayan ang mga hamak na magsasaka dahil sa [[pagsasabakuran]] ng mga lupain nito. Nagsimulang dumami sa mga bayan at lungsod ang isang bagong manggagawang panglungsod. Dahil walang karapatang humalal ang mga karaniwang manggagawa, bumuo sila ng sariling kapisanan, ang mga [[samahan sa kalakaran]]. Ang mga [[Kartista]] ay nakilaban din para sa pagbabagong kabanwahan ngunit hindi ito nagtagumpay. Matapos ang pagkatalo ng Pransiya sa [[Digmaang Himagsikang Pranses]] at [[Digmaang Napolyonika]] (1792-1815), nanguna ang NK sa kapangyarihang marangal at hukbong pandagat noong ika-19 na dantaon.<ref>Tellier, L.-N. (2009). ''Urban World History: an Economic and Geographical Perspective''. Quebec: PUQ. p. 463. ISBN 2-7605-1588-5.</ref> Ang Londres ang naging pinakamalaking lungsod sa daigdig simula noong 1830. Dahil [[Makaharing Hukbong Pandagat|walang makahamon]], ang pangingibabaw ng Britanya sa daigdig ay inilarawan bilang [[Kapayapaang Britanika]].<ref>Sondhaus, L. (2004). ''Navies in Modern World History''. London: Reaktion Books. p. 9. ISBN 1-86189-202-0.</ref><ref>{{Cite book| first=Andrew| last=Porter| title=The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III| publisher=Oxford University Press| year=1998| isbn=0-19-924678-5 |url= http://books.google.com/?id=oo3F2X8IDeEC| ref=refOHBEv3| page=332}}</ref> Noong panahon ng [[Dakilang Tanghalan]] ng 1851, ang Britanya ay inilarawan bilang "gawaan ng daigdig".<ref>[http://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/workshop_of_the_world_01.shtml The Workshop of the World]. BBC History. Retrieved 11 Mayo 2011.</ref> Lumawak ang Sasakhari ng Britanya sa [[Britanikong Raj|India]], sa malaking [[Imperyo ng Britanya|bahagi ng Aprika]], at sa iba pang mga lupain sa buong daigdig. Kaalinsabay ng sapilitang pamamahala nito sa mga sakupbayan, pumangibabaw rin ang Britanya sa pandaigdigang kalakalan. Nangangahulugang mabisa ang pamamahala nito sa mga agimat ng maraming bansa tulad ng Tsina, Arhentina, at [[Thailand]].<ref>{{Cite book| first=Andrew| last=Porter| title=The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III |publisher= Oxford University Press |year=1998 |isbn= 0-19-924678-5 |url= http://books.google.com/?id=oo3F2X8IDeEC |ref=refOHBEv3 |page=8}}</ref><ref>{{Cite book |first=P.J. |last= Marshall |title=The Cambridge Illustrated History of the British Empire |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=0-521-00254-0 |url= http://books.google.com/?id=S2EXN8JTwAEC |ref=refMarshall |pages=156&ndash;57}}</ref> Sa loob naman ng bansa, nagkaroon ng malawakang pagpalit ng mga patakaran sa malayang kalakalan at ''laissez-faire''. Unti-unti ring pinalawig ang mga karapatan sa halalan. Sa dantaong ito, naranasan din ang mabilis na paglaki ng santauhan at ng mga kalunsuran. Ito ay nagsanhi ng mahalagang pagtuon sa lipunan at agimat.<ref>{{cite book |url= http://books.google.com/?id=H5kcJqmXk2oC&pg=PA63 |title=Great Britain: a reference guide from the Renaissance to the present |page=63 |first=Richard S. |last=Tompson |year=2003 |isbn= 978-0-8160-4474-0 |location =New York |publisher=Facts on File}}</ref> Noong 1875, hinamon ng Alemanya at Estados Unidos ang laguplop ng Britanya sa kalalang. Upang makahanap ng mga bagong kalakal at pamumuhatan ng mga panangkap, naglunsad ang [[Lapiang Konserbatibo (UK)|Lapiang Konserbatibo]] sa pamumuno ni [[Benjamin Disraeli|Disraeli]], na palawigin ang sasakhari sa Ehipto, Timog Aprika, at sa iba pang mga pook. Ang Kanada, Australya, at Bagong Selanda ay mga lupang-pinamamahalaang may mga sariling pamahalaan.<ref>{{cite book |title= World War I: People, Politics, and Power |series= America at War |page=21 |publisher=Britannica Educational Publishing |author=Hosch, William L. |year=2009 |isbn =978-1-61530-048-8 |location =New York}}</ref> [[Talaksan:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|thumb|right|Ang hukbong lakad ng [[Makaharing Ripleng Irlandes|Maharlikang Ripleng Irlandes]] sa [[Digmaan ng Somme]]. Mahigit 885,000 na mga Britanikong kawal ang namatay sa larangan ng digma noong Unang Digmaang Pandaigdig.]] Matapos ang taong 1900, ang pagbabagong panlipunan at panloob para sa Irlanda ang naging mahalagang usap-usapan. Nabuo ang [[Lapian ng mga Manggagawa (UK)|Lapian ng mga Manggagawa]] sa pakikipagtulungan ng mga samahan sa kalakal at ng mga maliliit na Pulahang pangkat. Bago sumapit ang taong 1914, ang mga [[Babaeng Suprahista]] ay nakilaban sa karapatang humalal ng mga kababaihan. Nakilaban ang NK kasama ng Pransiya, Rusya, at (pagkatapos ng 1917) ang EUA, laban sa Alemanya at ng mga kakampi nito noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914-18).<ref>Turner, John (1988). ''Britain and the First World War''. London: Unwin Hyman. pp. 22–35. ISBN 978-0-04-445109-9.</ref> Nakilahok ang sandatahang lakas ng UK sa pakikidigma sa magkabilaang dulo ng Sasakhari nito at sa maraming danay ng Europa, lalo na sa [[Kanluraning Bungarin (Unang Digmaang Pandaigdig)|Kanluraning Bungarin]]. Matapos ang digmaan, nakatanggap ang UK ng kautusan mula sa [[Tipanan ng mga Bansa]] patungkol sa pamamahala ng mga dating sakupbayan ng Alemanya at [[Imperyo ng Otoman|Otoman]]. Dahil dito, nakamit ng Sasakhari ng Britanya ang pinakamalawak nitong hangganan. Nasakop na nito ang isang-kalima ng lupain at isang-kapat ng santauhan ng daigdig.<ref>Turner, J. (1988). ''Britain and the First World War''. Abingdon: Routledge. p. 41. ISBN 0-04-445109-1.</ref> Gayon man, dalawa’t kalahating angaw ang nasawing mga Britaniko at iniwan nito ang UK na may malaking pambansang kautangan.<ref name="Westwell&Cove">Westwell, I.; Cove, D. (eds) (2002). ''History of World War I, Volume 3''. London: Marshall Cavendish. pp. 698 and 705. ISBN 0-7614-7231-2.</ref> Ang pagbangon ng [[Pagkamakabansang Irlandes]] at ang mga sigalot nito sa Irlandes ukol sa kairalan ng [[Batas Panloob ng Irlanda]] ay humantong sa [[Paghahati ng Ireland|pagkakahati ng pulo]] noong 1921,<ref>SR&O 1921, No. 533 of 3 Mayo 1921.</ref> at ang [[Malayang Pamahalaang Irlandes]] ay nagsarili na may [[Lupang-pinamamahalaan|katayuang Lupang-pinamamahalaan]] noong 1922. Ang Kahilagaang Irlanda ay nanatiling bahagi ng Nagkakaisang Kaharian. Ang mga sunud-sunod na aklasan noong gitna ng pultaong-20 ay nanaluktok noong [[Malawakang Aklasan ng 1926 (UK)|Malawakang Aklasan ng 1926]]. Hindi pa man nakababawi ang UK sa sinapit nito sa digmaan, nang nangyari ang [[Malawakang Kagipitan]] (1929-32). Humantong ito sa maykalakhang walang kinikita, paghihirap ng dating mga pook-kalalang, at kabalisahan sa lipunan at kabanwahan. Nabuo ang pag-iisang pamahalaan noong 1931.<ref>Rubinstein, W. D. (2004). ''Capitalism, Culture, and Decline in Britain, 1750–1990''. Abingdon: Routledge. p. 11. ISBN 0-415-03719-0.</ref> Nakilahok ang UK sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig nang ipahayag nito ang pakikidigma laban sa Alemanya noong 1939. Noong 1940, naging punong tagapangasiwa at pinuno ng pag-iisang pamahalaan si Winston Churchill. Bagaman natalo ang mga kakampi nito sa Europa sa unang taon ng digmaan, mag-isa pa ring lumaban ang UK laban sa Alemanya. Noong 1940, natalo ang Alemang ''[[Luftwaffe]]'' sa mga [[Makaharing Hukbong Panghimpapawid|MHP]] sa [[Digmaan ng Britanya]] sa pakikipagbaka sa paghawak ng himpapawid. Gayunpaman, nagtamo rin ang UK ng matinding pamomomba noong ''[[Blitz]]''. Mayroon ding mga pinaghirapang pagtagumpayan ang UK tulad ng sa [[Digmaan ng Atlantiko]], [[Labanan sa Hilagang Aprika]], at [[Labanan sa Burma]]. Mahalaga ang pagganap ng lakas ng UK sa mga [[Pagdaong sa Normandiya]] noong 1944. Matapos ang pagkatalo ng Alemanya, ang UK ay isa sa mga Naglalakihang Tatlong bansa na dumalo sa pagtitipon upang balakin ang mga kabagayan matapos ang digmaan. Isa rin ito sa mga unang lumagda sa [[Pahayag ng Mga Nagkakaisang Bansa]]. Ang UK ay naging isa sa limang panatilihang kasapi ng [[Kapulungang Pangkatiwasayan ng Mga Nagkakaisang Bansa]]. Ngunit iniwan ng digmaan ang UK na malubhang mahina at umaasa sa pananalapi ng [[Balaking Marshall|Tulong Marshall]] at sa mga pautang ng Nagkakaisang Pamahalaan.<ref>{{Cite news |url= http://www.nytimes.com/2006/12/28/business/worldbusiness/28iht-nazi.4042453.html |title=Britain to make its final payment on World War II loan from U.S. |work= The New York Times |date=28 Disyembre 2006 |accessdate=25 Agosto 2011}}</ref>[[Talaksan:The British Empire.png|thumb|left|Ang mga dating sakupbayan ng [[Imperyo ng Britanya|Sasakhari ng Britanya]]. Ang kasalukuyang mga [[Lupang-sakop ng Britanya sa Ibayong-dagat|sakupbayan ng Britanya sa Ibayong-dagat]] ay may pulang salungguhit.]] Matapos ang mga digmaan, nagpasimula ang [[Pamahalaang Manggagawa 1945-1951|pamahalaang Manggagawa]] ng mga patakaran sa higit na pagbabago na pupukaw sa lipunan ng mga Britaniko sa mga susunod na taon.<ref>{{cite book |title=Ideas and policies under Labour, 1945–1951: Building a new Britain |first=Martin |last=Francis |pages=225–233 |year=1997 |isbn=978-0-7190-4833-3 |publisher=Manchester University Press}}</ref> Ang mga pangunahing kalalang at ang mga palingkurang-bayan ay [[isinabansa]]; itinatag ang isang [[Pamahalaang Mapang-ako]]; at isang malawakang pamamaraan sa pangangalagang pangkalusugan na ginugugulan ng taumbayan tulad ng pagkakabuo ng [[Pambansang Palingkuran sa Kalusugan]].<ref>{{cite book |title= Aspects of British political history, 1914–1995 |url= https://archive.org/details/aspectsofbritish0000lees_r9x7 |first=Stephen J. |last=Lee |year=1996 |pages=[https://archive.org/details/aspectsofbritish0000lees_r9x7/page/173 173]–199 |isbn=978-0-415-13103-2 |publisher=Routledge |location=London; New York}}</ref> Dahil sa napataon ang pagbangon ng pagkamakabansa sa mga sakupbayan sa pagkabawas ng kapangyarihan ng Britanya sa agimat, kinailangan ang isang patakaran para sa [[Papapalaya ng mga Lupang-sakop|pagpapalaya]] ng mga ito. Binigay nito ang kasarinlan ng India at [[Pakistan]] noong 1947.<ref>{{cite book |url= http://books.google.com/?id=7D66_9YOof4C&pg=PA118 |title=A companion to Europe since 1945 |page=118 |first=Klaus |last=Larres |year=2009 |isbn=978-1-4051-0612-2 |location=Chichester |publisher=Wiley-Blackwell }}</ref> Sa loob ng tatlumpung taon, karamihan ng mga sakupbayan ng Sasakhari ng Britanya ay nakamit ang kasarinlan. Karamihan dito ay naging kasapi ng [[Kapamansaan ng mga Bansa]].<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/Templates/System/YearbookHomePage.asp?NodeID=152099&load=countrylist |title=Country List |accessdate=11 Setyembre 2012|last= |first= |author2= |date=19 Marso 2009 |work=|publisher=[[Commonwealth Secretariat]] }}</ref> Kahit ang UK ang ikatlong bansa na nakagawa ng isang [[Sandatang Nuklear sa United Kingdom|kamalig para sa mga sandatang nuklear]] ([[Paggawa ng Hurricane|protonuklear- sinubok ang bombang atomiko]] noong 1952), ang mga bagong hangganan ukol sa pandaigdigang gampanin ng Britanya ay nakasaad sa [[krisis ng Suez]] noong 1956. Tiniyak ng paglaganap ng wikang Inggles ang pangingibabaw nito sa [[Panitikang Britaniko|panitikan]] at [[Kultura ng Nagkakaisang Bansa|kalinangan]] ng daigdig, samantalang simula noong pultaong-60, ang [[kulturang popular|kalinangang tanyag]] ng Britanya ay naging tanyag maging sa ibayong-dagat. Dahil sa kakulangan ng mga manggagawa noong pultaong-50, hinikayat ng UK ang pandarayuhan mula sa mga bansa ng Kapamansaan. Dahit dito, naging isang lipunang may samu’t saring lahi ang UK.<ref>{{cite book |url= http://books.google.com/?id=s3RQ4dsFEkoC&pg=PA84 |title=Contemporary British identity: English language, migrants, and public discourse |series= Studies in migration and diaspora |first=Christina |last= Julios |page=84 |isbn=978-0-7546-7158-9 |year=2008 |publisher=Ashgate |location=Aldershot}}</ref> Bagaman umakyat ang pamantayan sa pamumuhay noong pultaong-50 at 60, hindi naging kasing-bilis ang paglago ng agimat ng UK tulad ng sa [[Kanlurang Alemanya]] at Hapon. Noong 1973, sumapi ang UK sa [[Pamayanang Ekonomiko ng Europa]] (PEE), at nang ito ay naging [[Samahang Europeo]] (SE) noong 1992, isa ito sa 12 kasaping nagtatag. [[Talaksan:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (081).jpg|thumb|250px|Nakasapi ang UK sa [[Samahang Europeo]] noong 1973 kahit makalawang bineto ito ng Pransya noong 1961 at 1967. Sumang-ayon ang karamihan ng mga Briton (67%) na maging palagiang kasapi ng Samahan noong 1975.]] Simula noong mga huling taon ng pultaong-60, nakaranas ng karahasan ang Kahilagaang Irlanda mula sa mga paramilitar (na minsa’y nagdudulot din ng dahas sa ibang bahagi ng UK). Ang pangyayaring ito ay mas kilala sa katawagang [[Ang Kabagabagan]]. Sinasabing ito ay nagtapos noong [[Kasunduang Biyernes Santo sa Belpas]] ng 1998.<ref>{{cite book |title= The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement |url= https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh |first=Arthur |last=Aughey |isbn= 978-0-415-32788-6 |page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7] |year=2005 |location =London |publisher=Routledge}}</ref><ref>Elliot, Marianne (2007). ''The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University.'' University of Liverpool Institute of Irish Studies, Liverpool University Press. p. 2. ISBN 1-84631-065-2.</ref> Dahil sa matagalang paghina ng agimat at mga alitang kalalangin noong pultaong-70, nagpanimula ang [[Pamahalaang Konserbatibo 1979-1990|Pamahalaang Konserbatibo ng 1980]] ng mga patakarang [[monetarism]]o, deregulasyon lalo na sa sektor ng pampananalapi (halimbawa, [[Malaking Bang (pampananalaping kalakal)|Malaking Bang noong 1986]]) at kalakal sa manggagawa, pagbibili sa mga pagmamay-ari ng pamahalaan ([[pagsasapribado]]), at pagbawi sa mga tulong-pananalapi.<ref>{{cite book |title= British politics since 1945 |url= https://archive.org/details/britishpoliticss0000dore |first= Peter |last=Dorey |year=1995 |pages=[https://archive.org/details/britishpoliticss0000dore/page/164 164]–223 |isbn=978-0-631-19075-2 |location =Oxford |publisher=Blackwell |series= Making contemporary Britain}}</ref> Dahil dito, maraming tao ang nawalan ng pagkakakitaan, pagkabalisa ng lipunan, at pagbagal ng agimat lalo na sa bahaging paninilbi. Mula 1984, ang agimat ay tinulungan ng malaking kita sa [[langis sa Dagat Hilaga]].<ref>{{cite book |url=http://vig.pearsoned.co.uk/catalog/uploads/Griffiths_C01.pdf |title=Applied Economics |publisher=Financial Times Press |year=2007 |edition=11th |accessdate=26 Disyembre 2010 |page=6 |author1=Griffiths, Alan |author2=Wall, Stuart |location=Harlow |isbn=978-0-273-70822-3 |archive-date=23 Agosto 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823124048/http://vig.pearsoned.co.uk/catalog/uploads/Griffiths_C01.pdf |url-status=dead }}</ref> Sa pagtatapos ng ika-20 dantaon, may mga malalaking pagbabago sa pamamahala ng UK sa Eskosya at Kahilagaang Irlanda dahil sa pagkakatatag ng mga pambansang pangasiwaan kung saan [[Paglilipat ng kapangyarihan|inililipat ang kapangyarihang mamahala]] dito.<ref>{{Cite journal |url= http://publius.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/28/1/217 |title= Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom |accessdate=4 Pebrero 2009 |journal=Publius: the Journal of Federalism |volume=28 |issue=1 |page=217 |last=Keating |first=Michael |date=1 Enero 1998}}</ref> Isang [[Batas sa Karapatang Pantao ng 1998|pagsasabatas]] din ang ginawa alinsunod sa [[Katipunang Europeo sa Karapatang Pantao]]. Ang NK ay may mahalaga pa ring gampanin sa pakikipagsuguan at hukbuan. Nangunguna rin ito sa mga gampanin sa [[Unyong Europeo|UE]], [[Mga Nagkakaisang Bansa|NB]], at [[Kapisanan ng Kasunduan sa Hilagang Atlantiko|KKHA]]. Gayunpaman, may mga alitan ding natanggap ang Britanya ukol sa [[paggamit ng mga panghukbo]] nito sa ibayong-dagat, lalo na sa [[Afghanistan|Apganistan]] at [[Irak]].<ref>{{cite news |url= http://www.ft.com/cms/s/0/a6d31ca2-5e22-11e0-b1d8-00144feab49a.html#axzz1MN2vkt7a |author=Jackson, Mike |title=Military action alone will not save Libya |work=Financial Times |location=London |date=3 Abril 2011}}</ref> Sa taong 2013, ang UK ay nagsusumikap pa ring makaahon sa kagipitang naganap sa pandaigidgang panganib sa pananalapi noong 2008. Isang pakikipagtulungan sa pamahalaan ang nagpanukala ng mga hakbang sa paggigipit upang lutasin ang malaking kakulangan sa pananalapi.<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18023389</ref> == Taladutaan == {{Main|Taladutaan ng United Kingdom}} [[Talaksan:Uk topo en.jpg|thumb|right|Ang kalatagan ng NK.]] Ang kabuuang lawak ng Nagkakaisang Kaharian ay tinatayang 243,610&nbsp;km pa (94,060&nbsp;mi pa). Nasasakupan nito ang kalakihan ng [[Kapuluang Britaniko]].<ref>Oxford English Dictionary: "British Isles: a geographical term for the islands comprising Great Britain and Ireland with all their offshore islands including the Isle of Man and the Channel Islands."</ref> Kabilang din dito ang pulo ng Kalakhang Britanya, ang isang-kanim na hilagang-silangang bahagi ng pulo ng Irlanda, at iba pang mga malilit na kapuluan sa paligid nito. Ang NK ay napapagitnaan ng Karagatang Hilagang Atlantiko at ng Dagat Hilaga. Ang timog-silangang baybayin ay mayroon lamang kitid na 35&nbsp;km (22&nbsp;mi) mula sa baybayin ng Hilagang Pransiya. Pinaghihiwalay ito ng [[Bangbang Ingles|Bangbang Inggles]]. Hanggang sa taong 1993, 10% ng NK ay kagubatan. 46% nito ay nakalaan sa pasabsaban at 25% naman sa pagsasaka. Ang [[Makaharing Pamasiran ng Greenwich|Maharlikang Pamasiran ng Greenwich]] sa Londres ay ang palatandaan ng [[Unang Katanghalian]].<ref>{{cite web|url= http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/history/the-prime-meridian-at-greenwich|title= The Prime Meridian at Greenwich|author= ROG Learing Team|date= 23 Agosto 2002|work= Royal Museums Greenwich|publisher= Royal Museums Greenwich|accessdate= 11 Setyembre 2012|archive-date= 7 Nobiyembre 2015|archive-url= https://web.archive.org/web/20151107023957/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/history/the-prime-meridian-at-greenwich|url-status= dead}}</ref> Ang Nagkakaisang Kaharian ay nasa gitna ng mga layong [[Ika-49 na kabalalay pahilaga|49°]] hanggang [[Ika-61 kabalalay pahilaga|61°]] H, at mga habang [[Ika-9 na katanghalian pakanluran|9°]] K hanggang [[Ika-2 katanghalian pasilangan|2°]] S. Ang Kahilagaang Irlanda ay may 360-kilometrong hagganang-lupa sa Republika ng Irlanda. Ang susul ng Kalakhang Britanya ay may habang 17,820 kilometro.<ref>{{cite web |author=Neal, Clare |url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |title=How long is the UK coastline? |publisher=British Cartographic Society |accessdate=26 Oktubre 2010 |archive-date=27 Mayo 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yAn3CWU?url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |url-status=dead }}</ref> Ang [[Lagusan sa Bangbang]] ang dumurugtong sa [[panlupalop na Europa]]. Ito ang pinakamahabang lagusan sa ilalim ng dagat na may habang 50 kilometro (38 kilometro sa ilalim ng dagat).<ref>{{cite web|url=http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcTunnelInfrastructure/ukcInfrastructure/ |title =The Channel Tunnel |publisher=Eurotunnel |accessdate=29 Nobyembre 2010}}</ref> Ang [[Ingglatera]] na may lawak na 130,395 kilometrong parisukat ay bumubuo sa higit kalahati ng kabuuan ng NK.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/7327029.stm |work=BBC News | title=England&nbsp;– Profile | date=11 Pebrero 2010}}</ref> Halos kapatagan ang binubuo ng bansa. Mabundok naman sa hilagang-kanluran ng [[Guhit Tees-Exe]] kung saan matatagpuan ang [[Kabundukan ng Kumbriya]] ng Purok Lawa, ang [[Pennines]] at ang mga burol na batong-apog ng [[Purok Rurok]], [[Exmoor]] at [[Dartmoor]]. Ang mga pangunahing ilog at wawa ay ang [[Tamesis]], [[Severn]], at [[Humber]]. Ang pinakamataas na bundok ng Ingglatera ay ang [[Tulos Scafell]] (978 metro) sa [[Purok Lawa]]. Ang mga pangunahing ilog nito ay ang Severn, Tamesis, Humber, Tees, Tyne, Tweed, Avon, Exe, at Mersey. Ang [[Eskosya]] na may lawak na 78,772 kilometrong parisukat ay bumubuo lamang sa kulang-kulang isang-katlo ng kabuuan ng NK.<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html|title=Scotland Facts|publisher=Scotland Online Gateway|accessdate=16 Hulyo 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html|archivedate=2008-06-21|url-status=dead}}</ref> Binubuo rin ito ng halos walong daang [[Talaan ng mga pulo ng Eskosya|mga pulo]] karamihan ay matatagpuan sa kanluran at hilaga nito.<ref>{{cite news |url =http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to--scottish-islands-754070.html |title =The complete guide to Scottish Islands |work =The Independent |location =London |date =19 Mayo 2001 |first =Jon |last =Winter |archiveurl =https://web.archive.org/web/20110301063015/http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to--scottish-islands-754070.html |archivedate =1 March 2011 |access-date =8 January 2013 |url-status =dead }}</ref> Isa sa mga bantog na pulo ay ang [[Hebrides]], [[Orkney|mga pulo ng Orkney]] at [[Shetland|mga pulo ng Shetland]]. Ang kalatagan ng Eskosya ay pinaghihiwalay ng [[Lamat sa Bulubunduking Hagganan]]–isang [[Lamat (paladutaan)|paladutaaang lamat]]–na tumatawid sa Eskosya mula [[Pulo ng Arran|Arran]] sa kanluran hanggang sa [[Stonehaven]] sa silangan.<ref>{{cite web|url= http://www.scottish-places.info/features/featurefirst7728.html |title= Overview of Highland Boundary Fault |work=Gazetteer for Scotland |publisher=University of Edinburgh |accessdate =27 Disyembre 2010}}</ref> Hinahati ng lamat na ito ang dalawang magkaibang rehiyon: ang [[Bulubunduking Eskoses|Bulubundukin]] sa hilaga at kanluran at ang [[Kapatagang Eskoses|kapatagan]] sa timog at silangan. Ang Bulubunduking rehiyon ang bumubuo sa halos bulubunduking lupain ng Eskosya. Matatagpuan dito ang [[Ben Nevis]] (1,343 metro), ang pinakamataas na tuktok sa buong pulo ng Britanya.<ref>{{cite web|url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp|title=Ben Nevis Weather|publisher=Ben Nevis Weather|accessdate=26 Oktubre 2008|archive-date=27 Mayo 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/67yAqrmVy?url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp|url-status=dead}}</ref> Ang kapatagan naman ay nagsisimula sa pagitan ng [[Wawa ng Clyde]] at [[Wawa ng Forth]], o mas kilala sa katawagang [[Gitnang Kapatagan|Gitnang Pamigkis]]. Dito rin matatagpuan ang karamihan ng santauhan kabilang ang [[Glasgow]], ang pinakamalaking lungsod sa Eskosya, at ang [[Edimburgo]] and pangulong-lungsod nito. [[File:BenNevis2005.jpg|thumb|left|Ang [[Ben Nevis]] na matatagpuan sa Eskosya, ang pinakamataas na tuktok sa [[Kapuluang Britaniko]].]] Ang [[Gales]] na may lawak na 20,779 kilometrong parisukat ay bumubuo lamang sa kulang-kulang isang-kasampu ng kabuuan ng NK.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |title=Profile: Wales |work=BBC News |date=9 Hunyo 2010 |accessdate=7 Nobyembre 2010}}</ref> Bulubundukin ang Gales, ngunit mas kakaunti ang matatagpuang bundok sa [[Timog Gales]] kaysa sa [[Hilagang Wales|Hilaga]] at [[Gitnang Gales]] Ang pangunahing santauhan at mga pook kalalangin ay matatagpuan sa Timog Gales, na binubuo ng mga baybaying lungsod ng Cardiff, Swansea at Newport, at sa kanilang hilaga, ang [[Lambak ng Timog Gales]]. Ang pinakamatataas na mga bundok sa Gales ay nasa [[Snowdonia]] kung saan narito ang pinakamataas na tuktok sa Gales, ang [[Snowdon]] ([[Wikang Wales|Gales]]: ''Yr Wyddfa'') na may taas na 1,085 metro. Ang 14, o maaaring 15 mga bundok na may taas na hihigit sa 914 metro ay magkakasamang tinatawag na [[Tatatlong-libuhing Gales]]. Ang Gales ay may mahigit sa 1,200 kilometrong susul. Marami ring mga pulo ang nakapalibot sa lupalop nito, kung saan ang [[Anglesey]] (Gales: ''Ynys Môn'') ang pinakamalaki. Ang [[Hilagang Irlanda|Kahilagaang Irlanda]] ay mayroon lamang lawak na 14,160 kilometrong parisukat at ito ay maburol.<ref>{{cite web|url=http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm|title=Geography of Northern Ireland|publisher=University of Ulster|accessdate=22 Mayo 2006|archive-date=18 Enero 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118133131/http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm|url-status=dead}}</ref> Dito matatagpuan ang [[Danaw ng Neagh]], ang pinakamalawak na lawa sa Kapuluang Britaniko, na may lawak na 388 kilometrong parisukat. Ang pinakamataas na tuktok naman ay ang [[Slieve Donard]] na matatagpuan sa [[Kabundukan ng Mourne]] na may taas na 852 metro. === Kapanahunan === {{Main|Kapanahunan ng United Kingdom}} Ang Nagkakaisang Kaharian ay may katamtamang kapanahunan na nakararanas ng masaganang tubig-ulan sa buong taon. Nagbabago ang tanap ayon sa panahon. Malimit itong bumaba sa -11 [[Selsyus|ºS]] o tumaas sa 35 ºS.<ref>{{cite web |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/ |title=UK climate summaries |publisher=Met Office |accessdate=1 Mayo 2011 |archive-date=27 Mayo 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yAsDB9c?url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/ |url-status=dead }}</ref> Kadalasang umiihip ang malakas na hangin galing Karagatang Atlantiko sa timog kanluran. Ito ay madalas na may kasamang banayad na pag-ulan. Ngunit hindi nito naaabot ang silangang bahagi kaya’t ang kanlurang bahagi ang laging maulan at ang silangan naman ay tuyo. Ang alimbukay na nanggagaling sa Atlantiko na pinaiinit naman ng [[Look Batis]] ang nagdadala ng banayad na tag-yelo lalo na sa kanluran kung saan ang tag-yelo ay mas basa. Ang tag-araw ay pinakamainit sa timog silangan ng Ingglatera dahil ito ang pinakamalapit sa lupalop ng Europa. Sa hilaga naman nararanasan ang pinakamalamig na tag-araw. Nararanasan ang matinding pagbuhos ng niyebe sa mga matataas na pook sa panahon ng tag-yelo hanggang sa maagang panahon ng tagsibol.<ref>{{cite news|title=Snow News|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2070541/UK-weather-Snow-Wales-blizzards-arctic-conditions-leave-Britain-shivering.html|work=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2070541/UK-weather-Snow-Wales-blizzards-arctic-conditions-leave-Britain-shivering.html|accessdate= 8 Disyembre 2011|location=London|first=Luke|last=Salkeld|date=8 Disyembre 2011}}</ref> === Pampangasiwaang pagkakabaha-bahagi === {{Main|Pampangasiwaang taladutaan ng United Kingdom}} Bago pa man nabuo ang Nagkakaisang Kaharian, ang bawat bansa nito ay may kanya-kanya ng pamamaraan ng pampangasiwaan at taladutaaning patoto. Kaya “walang maituturing na suson ng pampangasiwaang bahagi na karaniwan sa Nagkakaisang Kaharian.” Hanggang sa ika-19 na dantaon, malimit na mabago ang pagkakabahagi ng UK, ngunit mayroong palagiang pagbabago sa mga katungkulan nito. Dahil hindi rin magkakaanyo ang mga pagbabago at sa pagsasalin ng kapangyarihan sa pampook na pamahalaan ng Eskosya, Gales, at Kahilagaang Irlanda, malayong ang mga susunod na pagbabago ay magiging magkakaanyo. [[Talaksan:Map of the administrative geography of the United Kingdom.png|thumb|right|Ang mga pampangasiwaang pagkakabaha-bahagi ng Nagkakaisang Kaharian.]] Ang pagbuo ng [[Pamahalaang Lokal ng Ingglatera|pampook na pamahalaan ng Ingglatera]] ay masalimuot pati na rin ang pamamahagi ng mga katungkulan nito na naiiba-iba ayon sa pampook na kasunduan. Ang pagsasabatas na nauukol sa pamahalaang pampook ng Ingglatera ay pananagutan ng batasan ng UK at ng [[Pamahalaan ng United Kingdom|Pamahalaan ng Nagkakaisang Kaharian]] dahil walang sariling batasan ang Ingglatera. Ang nakatataas na hanay ng mga [[pagbabahagi ng Ingglatera]] ay ang siyam na [[Rehiyon ng Inglatera|rehiyon ng tanggapan ng Pamahalaan]].<ref>{{cite web |url=http://www.gos.gov.uk/national/ |archiveurl=https://www.webcitation.org/5hYQkeu1p?url=http://www.gos.gov.uk/national/ |archivedate=2009-06-15 |publisher=Government Offices |accessdate=3 Hulyo 2008 |title=Welcome to the national site of the Government Office Network |url-status=dead }}</ref> Ang [[Kalakhang Londres]] ay isang danay na may kapulungang tuwirang hinahalal at may isang punong-bayan simula noong 2000. Ito ay gayon dahil ang panukalang ito ay tinaguyod sa isang [[Pagtutukoy ng Kapamahalaan ng Kalakhang Londres (1998)|pagtutukoy]].<ref>{{cite web |url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080421023053/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |archivedate=2008-04-21 |title=A short history of London government |publisher=Greater London Authority |accessdate=8 Oktubre 2008 |url-status=dead }}</ref> Binalak nito na ang ibang danay ay magkaroon din ng sariling inihalal na [[Kapulungang Rehiyonal ng Inglatera|kapulungan]], ngunit ang panukalang ito ay tinanggihan ng danay ng [[Hilagang Silangang Inglatera|Hilagang Silangan]] sa isang [[Pagtutukoy sa Paglilipat ng Kapangyarihang Pampook sa Hilagang Ingglatera (2004)|pagtutukoy noong 2004]].<ref>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece |title=Prescott's dream in tatters as North East rejects assembly |accessdate=15 Pebrero 2008 |work=The Times |location=London |first1=Jill |last1=Sherman |first2=Andrew |last2=Norfolk |date=5 Nobyembre 2004 |quote=The Government is now expected to tear up its twelve-year-old plan to create eight or nine regional assemblies in England to mirror devolution in Scotland and Wales. |archive-date=25 Mayo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100525121618/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece |url-status=dead }}</ref> Sa ilalim ng danaying hanay, ang ibang danay ng Ingglatera ay may [[Metropolitano at Di-metropolitanong lalawigan ng Innglatera|kapulungang lalawigan]] at kapulungang purok. Ang iba naman ay may pangkaisahang kapamahalaan. Samantala, ang danay ng Kalakhang Londres ay may 32 [[Kabayanan ng Kalakhang Londres|bayan]] at isang lungsod, ang [[Lungsod ng Londres]]. Ang mga Kagawad ng kapulungan ay inihahalal sa [[Pamamaraang Paramihan ng Halal|paraang paramihan ng halal]] sa mga tanurang pang-isahang sapi. Ang ibang paraan naman ay sa pamamagitan ng pamamaraang ''[[multi-member plurality]]'' sa tanurang pangmaramihang sapi.<ref>{{cite web|url=http://www.lga.gov.uk/lga/aio/39780|title=Local Authority Elections|publisher=Local Government Association|accessdate=3 Oktubre 2008|archive-date=2012-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118195001/http://www.lga.gov.uk/lga/aio/39780|url-status=dead}}</ref> Sa layon ng [[Pamahalaang Pampook ng Eskosya|pamahalaang pampook]], ang Eskosya ay nahahati sa [[Pagkakabaha-bahagi ng Eskosya|32 pook kapulungan]]. Ito ay may magkakaibang lawak at dami ng santauhan. Ang mga lungsod ng [[Glasgow]], Edimburgo, [[Aberdeen]], at [[Dundee]] ay hiwalay na pook kapulungan. Gayon din ang [[Banwahan ng Kapulungang Bulubundukin|Kapulungang Bulubundukin]] na bumubuo sa isang-katlo ng Eskosya ngunit mayroon lamang na humigit 200,000 katao. Sa kasalukuyan, mayroong mga 1,222 kagawad na naihalal sa katungkulan.<ref>{{cite web |url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |title=STV in Scotland: Local Government Elections 2007 |publisher=Political Studies Association |accessdate=2 Agosto 2008 |archive-date=2011-03-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/5xJnMrHvK?url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |url-status=dead }}</ref> Sila ay bahagiang pinapasahod. Ang halalan ay isinasagawa sa pamamaraang ''[[single transferable vote]]'' sa isang tanurang maraming sapi. Maaaring humalal ng tatlo o apat na kagawad. Ang bawat kagawad ay hahalal naman ng isang [[Tagapamatnubay (pangmamamayan)|Tagapamatnubay]] o [[Tagapangulo|Tagapamagitan]] na siyang manunugkulan sa mga pagpupulong at tatayo bilang pinuno ng pook na itinalaga sa kanila. Ang mga [[kagawad]] ay napapasailalim ng mga [[kautusan sa asal]] na ipinatutupad ng [[Tagubilin sa mga Pamantayan ng Eskosya]].<ref>Ethical Standards in Public Life framework: {{cite web |title=Ethical Standards in Public Life |url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/Government/local-government/ethical-standards |publisher=The Scottish Government |accessdate=3 Oktubre 2008 |archive-date=11 Disyembre 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141211075152/http://www.scotland.gov.uk/Topics/Government/local-government/ethical-standards |url-status=dead }}</ref> Ang kapisanan ng mga kinatawan ng pampook na kapamahalaan ay ang [[Kapulungang Pampook na Kapamahalaan ng Eskosya]] (KAPKE).<ref>{{cite web |url=http://www.cosla.gov.uk/about/decision-making-cosla |title=Who we are |publisher=Convention of Scottish Local Authorities |accessdate=5 Hulyo 2011 |archive-date=21 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110521085754/http://www.cosla.gov.uk/about/decision-making-cosla |url-status=dead }}</ref> Ang [[Pamahalaang Pampook ng Gales|pamahalaang pampook ng Gales]] ay binubuo ng mga 22 pangkaisahang kapamahalaan. Kinabibilangan ito ng mga lungsod ng [[Kardip]], [[Swansea]], at [[Newport]] na may sarili at hiwalay ring pangkaisahang kapamahalaan.<ref>{{cite web|url=http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en|title=Local Authorities|publisher=The Welsh Assembly Government|accessdate=31 Hulyo 2008|archive-date=30 Mayo 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140530004428/http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en|url-status=dead}}</ref> Ang halalan ay ginaganap tuwing ika-apat na taon sa pamamaraang ''[[first-past-the-post]]''.<ref>{{cite web |url=http://www.aboutmyvote.co.uk/how_do_i_vote/voting_systems/local_government_elections_i3.aspx |title=Local government elections in Wales |publisher=[[The Electoral Commission]] |year=2008 |accessdate=8 Abril 2011 |archive-date=2012-06-23 |archive-url=https://www.webcitation.org/68e5BBagx?url=http://www.aboutmyvote.co.uk/how_do_i_vote/voting_systems/local_government_elections_i3.aspx |url-status=dead }}</ref> Bukod sa [[Pulo ng Anglesey]], ang pinakahuling halalan ay naganap noon Mayo 2012. Ang [[Kapisanan ng Pamahalaang Pampook ng Gales]] ay kumakatawan sa mga kapakanan ng pampook na kapamahalaan.<ref>{{cite web|url=http://www.wlga.gov.uk/|title=Welsh Local Government Association|publisher=Welsh Local Government Association|accessdate=20 Marso 2008|archive-date=11 Nobiyembre 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081111154039/http://www.wlga.gov.uk/|url-status=dead}}</ref> Ang [[Pamahalaang Pamppok ng Kahilagaang Irlanda|pamahalaang pampook ng Kahilagaang Irlanda]] ay binubuo na ng 26 kapulungang purok simula pa noong 1973. Ang bawat isa ay naihalal sa pamamaraang ''single transferable vote''. Ang kanilang kapangyarihan ay nakatakda lamang sa pagkuha ng mga basura, pagpatnubay sa mga aso, at pagsasaayos ng mga liwasan at himlayan.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm |title=NI local government set for shake-up |work=BBC News |date=18 Nobyembre 2005 |accessdate= 15 Nobyembre 2008 |first =Mark |last= Devenport}}</ref> Noong 13 Marso 2008, napagkasunduan ng tagapagpaganap ang panukalang bumuo ng panibagong 11 kagawad at palitan ang kasalukuyang pamamaraan. Ipinagpaliban ang susunod na pampook na halalan sa 2011 upang mapadali ito.<ref>{{cite press release |url=http://www.nio.gov.uk/local-government-elections-to-be-aligned-with-review-of-public-administration/media-detail.htm?newsID=15153 |title=Local Government elections to be aligned with review of public administration |publisher=Northern Ireland Office |date=25 Abril 2008 |accessdate=2 Agosto 2008 |archive-date=2013-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217174725/http://www.nio.gov.uk/local-government-elections-to-be-aligned-with-review-of-public-administration/media-detail.htm?newsID=15153 |url-status=dead }}</ref> ===Mga Sakupbayan=== {{Main|Mga Sakupbayan ng Britanya sa Ibayong-dagat|Sakupbayan ng Kaputungan}} [[Talaksan:Inside the Reef Cayman.jpg|thumb|left|Ang tanawin ng [[Dagat Karibe]] sa [[Kapuluang Kayman]]. Ang kapuluang ito ay isa sa mga pangunahing pook ng pandaigdigang pananalapi<ref>{{cite web|url=https://www.cibc.com/ca/pwm-global/locations/caribbean/cayman-islands.html |title=CIBC PWM Global - Introduction to The Cayman Islands |publisher=Cibc.com |date=11 Hulyo 2012 |accessdate=17 Agosto 2012}}</ref> at puntahan ng mga manlalakbay.<ref>{{cite news | url=http://traveltips.usatoday.com/cayman-islands-tourism-20845.html | work=USA Today | title=Cayman Islands Tourism | first=Laurie | last=Rappeport | access-date=2013-01-08 | archive-date=2013-01-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212733/http://traveltips.usatoday.com/cayman-islands-tourism-20845.html | url-status=dead }}</ref>]] Ang Nagkakaisang Kaharian ay may paghahari sa labing-pitong mga sakupbayan nito: labing-apat sa sakupbayan ng Britanya sa Ibayong-Dagat at tatlo sa sakupbayan ng Kaputungan.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.justice.gov.uk/downloads/about/moj/our-responsibilities/Background_Briefing_on_the_Crown_Dependencies2.pdf |access-date=2013-01-08 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102104306/http://www.justice.gov.uk/downloads/about/moj/our-responsibilities/Background_Briefing_on_the_Crown_Dependencies2.pdf |url-status=dead }}</ref> Ang labing-apat na sakupbayan ng Britanya sa Ibayong-Dagat ay ang mga: [[Anguilla]]; [[Bermuda]]; [[Lupang-sakop ng Britanya sa Antartika|sakupbayan ng Britanya sa Antartika]]; [[Lupang-sakop ng Britanya sa Karagatang Indiya|sakupbayan ng Britanya sa Karagatang Indiya]]; [[Kapuluang Britanikong Birhen]]; [[Kapuluang Cayman]]; [[Kapuluang Falkland]]; [[Gibraltar]]; [[Montserrat]]; [[Santa Helena, Asensiyon at Tristan da Cunha]]; [[Kapuluang Turko at Caicos]]; [[Kapuluang Pitcairn]]; [[Timog Horhe at Kapuluang Timog Sandwich]]; at ang mga [[Akrotiri at Dhekelia|kutang pinamamahalaan sa Tsipre]].<ref>{{cite web |url=http://collections.europarchive.org/tna/20080205132101/www.fco.gov.uk/servlet/Front%3fpagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1013618138295 |title=Overseas Territories |publisher=Foreign & Commonwealth Office |accessdate=6 Setyembre 2010 }}{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang pag-aangkin ng Britanya sa Antartika ay hindi kinikilala ng lahat.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ay.html |title=The World Factbook |publisher=CIA |accessdate=26 Disyembre 2010 |archive-date=25 Disyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225211652/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ay.html%20 |url-status=dead }}</ref> Kung pagsasama-samahin, ang kabuuang lawak ng sakupbayan ng Britanya sa ibayong-dagat ay tinatayang 1,727,570 kilometrong parisukat at may santauhan na humigit-kumulang sa 260,000 katao. Ito ang mga nalabi sa Sasakhari ng Britanya kung saan ang karamihan ay piniling manatiling sakupbayan ng Britanya (Bermuda noong [[Reperendum sa Kasarinlan ng Bermuda (1995)|1995]] at Gibraltar noong [[Reperendum sa Kasarinlan ng Gibraltar (2002)|2002]]). Hindi tulad ng mga sakupbayan ng NK sa ibayong-dagat, ang mga sakupbayan ng Kaputungan ay pagmamay-ari ng [[Kaputungan ng Britanya]].<ref>{{cite web|author=The Committee Office, House of Commons |url=http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmjust/56/5604.htm |title=House of Commons&nbsp;– Crown Dependencies&nbsp;– Justice Committee |publisher=Publications.parliament.uk |accessdate=7 Nobyembre 2010}}</ref> Ito ay kinabibilangan ng [[Kapuluang Bangbang]], ang mga [[kuta]] ng [[Jersey]] at [[Guernsey]] sa [[Bangbang Ingles|Bangbang Inggles]], at ang [[Pulo ng Man]] sa [[Dagat Irlandes]]. Sa kadahilanang ang mga nasasakupan nito ay may sari-sariling pangasiwaan, sila ay [[Mga Bansa sa United Kingdom|hindi bahagi ng Nagkakaisang Kaharian]] o ng [[Samahang Europeo]]. Ganon pa man, ang pamahalaan ng UK ang may pananagutan sa mga ugnayang panlabas at pagtatanggol nito. Ang batasan ng UK ay may kapangyarihang mambatas alang-alang sa kanila. Ngunit ang kapangyarihang maisabatas ang mga panukalang nauukol sa kanilang kapuluan ay nasa kani-kanilang kapulungang mambabatas at sa pahintulot ng [[Kagalang-galang na Kapulungan ng mga Kalihim ng Kanyang Kamahalan|Kapulungan ng mga Kalihim ng Kaputungan]]. Sa Pulo ng Man, ang pahintulot ay kadalasang nagbubuhat sa Tenyenteng Tagapamahala.<ref>{{cite web|url=http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Relations/Profile+of+Jersey.htm|title=Profile of Jersey|publisher=[[States of Jersey]]|accessdate=31 Hulyo 2008|quote=The legislature passes primary legislation, which requires approval by The Queen in Council, and enacts subordinate legislation in many areas without any requirement for Royal Sanction and under powers conferred by primary legislation.|archive-date=2006-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20060902092534/http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Relations/Profile+of+Jersey.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> Simula noong 2005, ang bawat sakupbayan ng Kaputungan ay may [[Punong Tagapangasiwa]] bilang kanilang [[pinuno ng pamahalaan]].<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.im/lib/news/cso/chiefministertom.xml |title=Chief Minister to meet Channel Islands counterparts - Isle of Man Public Services<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-12-18 |archive-date=2013-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212734/http://www.gov.im/lib/news/cso/chiefministertom.xml |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|thumb|Si Charles III noong 2021]] ==Kabanwahan== {{Main|Kabanwahan ng United Kingdom|Kaharian ng United Kingdom|Halalan sa United Kingdom}}Ang Nagkakaisang Kaharian ay isang [[kahariang may saligang-batas]] na may [[pamahalaang pangkaisahan]]. Ang kanyang kamahalan, [[Charles III]] ang pinuno ng bansa ng NK at ng labinlimang [[Mga Bansa sa Kapamansaan|bansa sa Kapamansaan]]. Ang kaharian ay may “karapatang pagsanggunian, humimok, at magpaalala”.<ref>[[Walter Bagehot|Bagehot, Walter]] (1867) The English Constitution, London:Chapman and Hall, p103</ref> Ang Nagkakaisang Kaharian ay isa sa natatanging apat na mga bansa na may saligang-batas na di-nasusulat.<ref>{{cite web|url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System|title=A Guide To the UK Legal System|publisher=[[University of Kent|University of Kent at Canterbury]]|accessdate=16 Mayo 2006|author=Sarah Carter|archive-date=27 Mayo 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/67yH6Ly5h?url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System|url-status=dead}}</ref><ref group="tala">Ang Bagong Selanda, Israel at [[San Marino]] ang ibang mga bansa na may saligang-batas na di-nasusulat.</ref> Kung sa gayon, ang [[Saligang-Batas ng United Kingdom|Saligang-Batas ng Nagkakaisang Kaharian]] ay halos lahat binubuo ng kaipunan ng mga iba’t ibang kasulatan tulad ng mga [[palatuntunan]], mga [[kasong naisabatas]] at mga pandaigdigang kasunduan, at ng [[Katipunan sa Saligang-Batas ng Britanya|katipunan sa saligang-batas]]. Dahil walang pagkakaiba ang karaniwang palatuntunan sa “batas pang-saligang-batas”, maaaring “mabago” ito sa pamamagitan ng paglagda ng [[Batasan ng Nagkakaisahang Kaharian|batasan]] ng NK ng isang [[Batas ng Parlamento|Batas ng Batasan]]. Sila ay may kapangyarihang baguhin o tanggalin ang anumang nasusulat o di-nasusulat na bahagi ng saligang-batas. Ngunit, hindi ito maaaring magsabatas na hindi mababago ng mga susunod na Batasan.<ref>{{cite web|url=http://www.parliament.uk/about/how/laws/sovereignty.cfm|title=Official UK Parliament web page on parliamentary sovereignty|publisher=UK Parliament|archiveurl=https://archive.today/20120628214950/http://www.parliament.uk/about/how/sovereignty/|archivedate=2012-06-28|access-date=2013-01-09|url-status=live}}</ref> ===Pamahalaan=== {{main|Pamahalaan ng United Kingdom}} Ang NK ay may [[Pamamaraang Parlamentaryo|pamahalaang pambatasan]] na nakabatay sa [[pamamaraang Westminster]]. Ito ay tinutularan sa daigdig, isang pamana ng Sasakhari ng Britanya. Ang batasan ng Nagkakaisang Kaharian ay tinatawag na Batasan. Ito ay may dalawang kapulungan: ang inihahalal na [[Pamahayan ng mga Hamak]], at ang itinatalagang [[Pamahayan ng mga Panginoon]]. Sila ay nagpupulung-pulong sa [[Palasyo ng Westminster]]. Lahat ng mga panukala ay kailangang may [[Pangkahariang Pahintulot]] bago maisabatas ang mga ito. Ang katungkulan ng pagiging [[pinuno ng pamahalaan]] ng NK ay nasa [[Punong Tagapangasiwa ng United Kingdom|Punong Ministro]].<ref>{{cite web|title = The Government, Prime Minister and Cabinet|work = Public services all in one place|publisher = [[Directgov]]|url = http://direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444|accessdate = 12 Pebrero 2010|archive-date = 2012-09-21|archive-url = https://web.archive.org/web/20120921004951/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444|url-status = dead}}</ref> Siya ay kabilang sa kasapian ng batasan. Ang kasapiang ito ang nagbibigay ng ‘‘halal sa pag-asa’’ ng nakararaming lapian sa Pamahayan ng mga Hamak. Kadalasang ang pinuno ng pinakamalaking lapian sa pamahayan ang nakakakamit nito. Mamimili ang punong tagapangasiwa ng kalupunan ng mga tagapangasiwa na silang maitatalaga naman ng kaharian. Sila ang bubuo ng [[Pamahalaan ng United Kingdom|Pamahalaan ng Kanyang Kamahalaan]]. Sa kaugalian, iginagalang ng Haribini ang anumang maging pasya ng punong tagapangasiwa sa pamamahala. [[Talaksan:Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg|thumb|left|280px|Ang [[Bahay-Hari ng Westminster]], ang luklukan ng dalawang pamahayan ng Batasan ng Nagkakaisang Kaharian]] Ang [[Kalupunan ng mga Tagapangasiwa ng United Kingdom|kalupunan ng mga tagapangasiwa]] ay nakaugaliang kunin sa lapian kung saan kasapi ang Punong Tagapangasiwa. Ito ay kinukuha sa kapwa pamahayan, ngunit kadalasan ito’y manggagaling sa Pamahayan ng mga Hamak. Ang mga naitalaga ay may [[Pananagutan sa Pamahalaan|pananagutan]] sa punong tagapangasiwa. Ang kapangyarihang tagapagpaganap ay ginagamit ng punong tagapangasiwa at ng mga kalupunan nito. Silang lahat ay nanganumpa sa [[Kapulungan ng mga Kalihim ng United Kingdom|Kapulungan ng mga Kalihim ng Nagkakaisang Kaharian]] na maging mga [[Tagapangasiwa ng Kaputungan]]. Si [[Ang Matwid na Kagalang-galang|Mat. na Kgg.]] [[David Cameron]], pinuno ng [[Lapiang Konserbatibo (UK)|Lapiang Konserbatibo]], ang namumuno sa pakikiisa sa pangatlong lapian ng NK, ang mga [[Demokratang Liberal (UK)|Demokratang Liberal]]. Simula noong 11 Mayo 2010, si Cameron ang Punong Tagapangasiwa, [[Pangulong Panginoon ng Ingatang-yaman]], at [[Tagapangasiwa sa Paglilingkod-bayan]].<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/election_2010/8675265.stm |title=David Cameron is UK's new prime minister |date=11 Mayo 2010 |work=BBC News |accessdate =11 Mayo 2010}}</ref> Upang maihalal sa Pamahayan ng mga Hamak, kinakailangang ang isa ay mapili bilang kasapi ng batasan. Ito ay sa pamamagitan ng [[Pamamaraang Paramihan ng Halal|paramihan ng halal]] sa bawat kapisanang panghalalan. Ang NK ay kasalukuyang nahahati sa [[Kapisanang Panghalalan ng United Kingdom|650 kapisanang panghalalan]]. Nagsisimula ang pangkalahatang halalang ito sa paghayag ng hari, matapos pagpayuhan ng punong ministro. Sinasaad sa [[Batas Parlamento ng 1911 at 1949|Batas Batasan ng 1911 at 1949]] na kinakailangan ang panibagong halalan limang taon ang nakalipas bago ang huli. Ang tatlong pangunahing lapian sa NK ay ang mga Lapiang Konserbataibo, [[Lapian ng Manggagawa (UK)|Lapian ng Manggagawa]], at ang Demokratang Liberal. Noong nakaraang pangkalahatang halalan ng 2010, ang mga naluklok sa tatlong lapiang ito ay 622 sa 650 luklukan sa Pamahayan ng mga Hamak.<ref>{{cite web|url=http://www.nsd.uib.no/european_election_database/country/uk/|title=United Kingdom|work=European Election Database|publisher=Norwegian Social Science Data Services|accessdate=3 Hulyo 2010|archive-date=9 Hulyo 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100709202655/http://www.nsd.uib.no/european_election_database/country/uk|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/politics/2010/may/28/general-election-2010-conservatives|title=Thirsk and Malton: Conservatives take final seat in parliament|work=The Guardian |location=London|last=Wainwright|first=Martin|date=28 Mayo 2010|accessdate=Huloy 3,2010}}</ref> Ang karamihan sa mga natirang luklukan ay nakamit ng mga lapiang lumalaban sa kani-kanilang pook sa NK: ang [[Pambansang Lapiang Eskoses]] (sa eSKOSYA lamang); ''[[Plaid Cymru]]'' (sa Gales lamang); at ang [[Lapiang Demokratikong Samahang Manggagawa]], [[Lapiang Demokratikong Lipunan at Manggagawa]], [[Lapiang Manggagawa ng Ulster]], at ''[[Sinn Féin]]'' (sa Kahilagaang Irlanda lamang bagaman ang ''Sinn Féin'' ay lumalaban din sa mga halalan sa Republika ng Irlanda). Alinsunod sa patakaran ng lapian, wala pang naihalal na kasapi ng ''Sinn Féin'' ang kailanman dumalo sa Pamahayan ng mga Hamak upang katawanin ang kanilang kapisanang panghalalan dahil sa pangangailangang panunumpa sa katapatan sa kaharian. Gayunpaman, ang kasalukuyang limang KP na ''Sinn Féin'' ay ginagamit ang mga tanggapan at ibang kagamitan sa Westminster.<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/1771635.stm |title=Sinn Fein moves into Westminster |work=BBC News |date=21 Enero 2002 |accessdate =17 Oktubre 2008}}</ref> Ang NK ay may kasalukuyang 72 mga [[Kasapi ng Parlamentong Europeo para sa United Kingdom 2009-2014|KPE]] na naihalal para sa [[Parlamentong Europeo|Batasang Europeo]]. Sila ay naihalal sa 12 kapisanang panghalalan na may [[pangmaramihang sapi]].<ref>{{Cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/elections/euro/09/html/ukregion_999999.stm |title= European Election: United Kingdom Result |work=BBC News |date =8 Hunyo 2009}}</ref> ===Pangasiwaang ginawaran=== {{Main|Pangasiwaang gawaran sa United Kingdom|Tagapagpaganap ng Hilagang Irlanda|Pamahalaang Eskoses|Pamahalaang Gales}} [[Talaksan:Scotland Parliament Holyrood.jpg|thumb|alt=Modern one-story building with grass on roof and large sculpted grass area in front. Behind are residential buildings in a mixture of styles.|Ang [[Gusali ng Pambatasang Eskoses]] sa [[Holyrood, Edimburgo|Holyrood]] ang luklukan ng [[Parlamentong Eskoses|Batasang Eskoses]]]] Ang Eskosya, Gales, at Kahilagaang Irlanda ay may kanya-kanyang [[Tagapagpaganap (pamahalaan)|pamahalaan o tagapagpaganap]] na binigyang-kapangyarihan. Ito ay pinamumunuan ng isang [[Pangulong Tagapangasiwa]] (o sa Kahilagaang Irlanda, isang [[diyarka]]l na [[Pangulong Tagapangasiwa at kinatawang Pangulong Tagapangasiwa]]) at isang [[batasang may iisang pamahayan]]. Ngunit ang Ingglatera, ang pinakamalaking bansa sa Nagkakaisang Kaharian, ay walang mga ganitong pamahalaan na ginawaran. Bagkus, sila ay tuwirang pinangagasiwaan at pinagbabatas ng pamahalaan at batasan ng NK. Sa kadahilanang ito, umusbong ang tinatawag na [[Katanugang Kanlurang Lothian]] na nauukol sa pakikilahok ng mga kasapi ng batasan (KP) ng Eskosya, Gales, at Kahilagaang Irlanda,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/3432767.stm |title=Scots MPs attacked over fees vote |work=BBC News |date=27 Enero 2004 |accessdate=21 Oktubre 2008}}</ref> sa mga bagay o suliranin na kaugnay lamang sa Ingglatera.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/talking_politics/82358.stm |title=Talking Politics: The West Lothian Question |work=BBC News |first=Brian |last=Taylor |date=1 Hunyo 1998 |accessdate=21 Oktubre 2008}}</ref> Ang [[Pamahalaang Eskoses]] at ang [[Parlamentong Eskoses|batasan]] nito ay may malaking saklaw sa mga anumang bagay na hindi [[Mga Bagay na Nakalaan|katangi-tanging nakalaan lamang]] sa batasan ng NK, tulad ng [[Edukasyon sa Eskosya|katuruan]],[[Pambansang Palingkuran sa Kalusugan ng Scotland|kalusugan]], [[Batas Eskoses]], at ang [[Pamahalaang Lokal ng Scotland|pamahalaang pampook]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm |title=Scotland's Parliament&nbsp;– powers and structures |work=BBC News |date=8 Abril 1999 |accessdate=21 Oktubre 2008}}</ref> Noong nakaraang [[Pangkalahatang Halalan sa Parlamentong Eskoses, 2011|halalan ng 2011]], ang Pambansang Lapiang Eskoses ay muling nailuklok, kasama ang karamihan sa kanila, sa Batasang Eskoses. Ang kanilang pinuno ay si [[Alex Salmond]], ang [[Pangulong Tagapangasiwa ng Eskosya]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/6659531.stm |title=Salmond elected as first minister |work=BBC News |date=16 Mayo 2007 |accessdate=21 Oktubre 2008}}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-13305522 |title= Scottish election: SNP wins election |work=BBC News |date= 6 Mayo 2011}}</ref> Noong 2012, ang pamahalaan ng NK at Eskosya ay nagkasundo sa talakayan ng isang reperendum patungkol sa kasarinlan ng Eskosya sa 2014. Ang [[Pamahalaang Gales]] at ang [[Pambansang Kapulungan ng Gales]] ay mas may maliit na kapangyarihan kaysa ng sa naibigay sa Eskosya.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |title=Structure and powers of the Assembly |work=BBC News |date=9 Abril 1999 |accessdate21 Oktubre 2008}}</ref> Maaaring magsabatas ang Kapulungan tungkol sa mga bagay na binigyang-kapangyarihan sa pamamagitan ng [[Batas sa Pambansang Kapulungan ng Gales|Batas ng Kapulungan]]. Ayon sa batas, hindi ito nangangailangan ng pahintulot buhat sa Westminster. Nanalo ang mumunting Lapian ng Manggagawa noong nakaraang [[Halalan ng Pambansang Kapulungan ng Gales, 2011|halalan ng 2011]]. Pinamumunuan ito ni [[Carwyn Jones]]. Ang [[Tagapagpaganap ng Hilagang Irland]] at ang [[Kapulungan ng Hilagang Ireland|Kapulungan]] nito ay may mga kapangyarihang nahahambing sa binigay sa Eskosya. Ang Tagapagpaganap ay pinamumunuan ng isang [[diyarka]] na kumakatawan sa mga kasapi ng [[Tinalaga ng Manggagawa|manggagawa]] at mga [[Tinalaga ng mga Makabansa|makabansa]] sa Kapulungan. Sa kasalukuyan, si [[Peter Robinson (politiko)|Peter Robinson]] ng [[Lapiang Demokratikong Manggagawa]], at si [[Martin McGuinness]] ng ''[[Sinn Féin]]'' ang mga [[Pangulong Tagapangasiwa at kinatawang Pangulong Tagapangasiwa]]. Ang NK ay walang [[saligang-batas na nasusulat]]. Ang mga bagay na nauukol sa saligang-batas ay isa sa mga kapangyarihang hindi binigay sa Eskosya, Gales, at Kahilagaang Irlanda. Ayon sa turo ng [[Kalayaan ng Parlamentaryo sa United Kingdom|Kalayaan ng Pambatasan]], ang batasan ng NK ay maaaring alisin ang Batasang Eskoses, Kapulungang Gales, at Kapulungang Kahilagaang Irlanda.<ref>N. Burrows, [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1468-2230.00203/abstract "Unfinished Business: The Scotland Act 1998"], ''The Modern Law Review'', vol. 62, issue 2, (Marso 1999), p. 249: "The UK Parliament is sovereign and the Scottish Parliament is subordinate. The White Paper had indicated that this was to be the approach taken in the legislation. The Scottish Parliament is not to be seen as a reflection of the settled will of the people of Scotland or of popular sovereignty but as a reflection of its subordination to a higher legal authority. Following the logic of this argument, the power of the Scottish Parliament to legislate can be withdrawn or overridden..."</ref><ref>M. Elliot, [http://icon.oxfordjournals.org/content/2/3/545.abstract "United Kingdom: Parliamentary sovereignty under pressure"], ''International Journal of Constitutional Law'', vol. 2, issue 3, (2004), pp. 553–554: "Notwithstanding substantial differences among the schemes, an important common factor is that the U.K. Parliament has not renounced legislative sovereignty in relation to the three nations concerned. For example, the Scottish Parliament is empowered to enact primary legislation on all matters, save those in relation to which competence is explicitly denied ... but this power to legislate on what may be termed "devolved matters" is concurrent with the Westminster Parliament's general power to legislate for Scotland on any matter at all, including devolved matters ... In theory, therefore, Westminster may legislate on Scottish devolved matters whenever it chooses..."</ref> Sa katunayan, noong 1972, pinagkaisahan ng Batasan ng NK na [[Batas sa Hilagang Irlanda ng 1972 (panamantalang pagtatakda)|antalahin]] ang pagkakatatag ng [[Batasan ng Hilagang Irlanda|Batasan ng Kahilagaang Irlanda]]. Ito ang naging alinsunuran patungkol sa mga napapanahong kapisanang bingyang-kapangyarihan.<ref>G. Walker,[http://www.jstor.org/stable/10.1086/644536 "Scotland, Northern Ireland, and Devolution, 1945–1979"], ''Journal of British Studies'', vol. 39, no. 1 (Enero 2010), pp. 124 & 133.</ref> Sa kaugalian, malayong mangyaring tanggalin ng batasan ng NK ang pagbibigay-kapangyarihan dahil sa mga pinagkasunduang taliktik noong mapagpasyahan ang reperendum na ito.<ref>A. Gamble, [http://publius.oxfordjournals.org/content/36/1/19.short "The Constitutional Revolution in the United Kingdom"], ''Publius'', volume 36, issue 1, p. 29: "The British parliament has the power to abolish the Scottish parliament and the Welsh assembly by a simple majority vote in both houses, but since both were sanctioned by referenda, it would be politically difficult to abolish them without the sanction of a further vote by the people. In this way several of the constitutional measures introduced by the Blair government appear to be entrenched and not subject to a simple exercise of parliamentary sovereignty at Westminster."</ref> Mas malaki kaysa sa Eskosya at Gales ang mga talikitang pinataw sa kapangyarihan ng batasan ng NK na makialam sa pagbibigay-kapangyarihan sa Kahilagaang Irlanda dahil ito ay nakabatay sa kasunduan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Irlanda]].<ref>E. Meehan, [http://pa.oxfordjournals.org/content/52/1/19.short "The Belfast Agreement—Its Distinctiveness and Points of Cross-Fertilization in the UK's Devolution Programme"], ''Parliamentary Affairs'', vol. 52, issue 1 (1 Enero 1999), p. 23: "[T]he distinctive involvement of two governments in the Northern Irish problem means that Northern Ireland's new arrangements rest upon an intergovernmental agreement. If this can be equated with a treaty, it could be argued that the forthcoming distribution of power between Westminister and Belfast has similarities with divisions specified in the written constitutions of federal states... Although the Agreement makes the general proviso that Westminister's 'powers to make legislation for Northern Ireland' remains 'unaffected', without an explicit categorical reference to reserved matters, it may be more difficult than in Scotland or Wales for devolved powers to be repatriated. The retraction of devolved powers would not merely entail consultation in Northern Ireland backed implicitly by the absolute power of parliamentary sovereignty but also the renegotiation of an intergovernmental agreement".</ref> ===Batas at katarungang pangkrimen=== {{Main|Batas ng United Kingdom}} [[Talaksan:Royal courts of justice.jpg|thumb|left|Ang mga [[Makaharing Kahukuman ng Katarungan|Maharlikang Kahukuman ng Katarungan]] ng [[Inglatera at Gales|Ingglatera at Gales]]]] Ang Nagkakaisang Kaharian ay walang iisang pamamaraang legal dahil ayon sa Bahagi 19&nbsp;ng [[Kasunduan ng Samahan|Kasunduan ng Samahan ng 1706]], pinagkakaloob nito ang pagpapatuloy ng isang hiwalay na pamamaraang legal sa Eskosya.<ref>{{cite web |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |title=The Treaty (act) of the Union of Parliament 1706 |publisher=Scottish History Online |accessdate=Oktubre 5, 2008 |archive-date=2002-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020712045730/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |url-status=dead }}</ref> Sa kasalukuyan, ang NK ay may tatlong magkakaibang [[Mga Pamamaraang Legal ng Daigdig|pamamaraang legal]]: [[Batas Ingles|Batas Inggles]], [[Kahukuman ng Hilagang Ireland|Batas Kahilagaang Irlanda]] at [[Batas Eskoses]]. Naitatag ang [[Kataas-taasang Hukuman ng United Kingdom|Kataas-taasang Hukuman ng Nagkakaisang Kaharian]] noong Oktubre 2009 at pinalitan nito ang [[Katungkulang Panghukuman ng Pamahayan ng mga Panginoon|Lupon sa Paghahabol ng Pamahayan ng mga Panginoon]].<ref>{{Cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8283939.stm |title =UK Supreme Court judges sworn in |work=BBC News |date=5 Oktubre 2009}}</ref><ref>{{PDFlink|[http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom]|252&nbsp;KB}}, Department for Constitutional Affairs. Retrieved 22 Mayo 2006.</ref> Ang [[Panghukumang Lupon ng Kapulungan ng mga Kalihim]] at ang mga kasapi ng Kataas-taasang Hukuman ang pinakamataas na hukuman sa paghahabol sa maraming bansa sa Kapamansaan, mga [[Lupang-sakop ng Britanya sa Ibayong-dagat|sakupbayan ng Britanya sa Ibayong-dagat]], at sa [[Lupang-sakop ng Kaputungan|sakupbayan ng Kaputungan]].<ref>[http://www.jcpc.gov.uk/about/role-of-the-jcpc.html "Role of the JCPC"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111215093114/http://www.jcpc.gov.uk/about/role-of-the-jcpc.html |date=2011-12-15 }}. Judicial Committee of the Privy Counci. Retrieved 11 Setyembre 2012</ref> Ang Batas Inggles, na umiiral sa [[Inglatera at Gales|Ingglatera at Gales]], at [[Batas Hilagang Irlandes]] ay kapwa nakabatay sa palatuntunin ng [[Batas Panlahat]].<ref>{{Cite book |url=http://books.google.com/?id=AF303DEl0MkC&pg=PA298 |first=Andrew |last=Bainham |title=The international survey of family law:1996 |page=298 |isbn=978-90-411-0573-8 |year=1998 |publisher=Martinus Nijhoff |location =The Hague}}</ref> Ayon sa umiiral na mga palatuntunan, ang Batas Panlahat ay nabubuo sa paggamit ng mga hukom ng mga kautusan, alinsunuran, at bihasang pangingisip sa mga nahagap na datos, sa pagpapaliwanag sa mga hatol na may kaugnayan sa palatuntuning legal. Ang mga ito ay maiiakma sa mga susunod na kasong kahalintulad nito ([[Stare Decisis|''stare decisis'']]).<ref>{{Cite book |url= http://books.google.com/?id=a4ddQNrt8e8C&pg=PA371 |title=World dictionary of foreign expressions |author=Adeleye, Gabriel; Acquah-Dadzie, Kofi; Sienkewicz, Thomas; McDonough, James |page=371 |isbn=978-0-86516-423-9 |year =1999 |location =Waucojnda, IL |publisher=Bolchazy-Carducci}}</ref> Ang [[Kahukuman ng Inglatera at Gales|Kahukuman ng Ingglatera at Gales]] ay pinamumunuan ng [[Pangulong Kahukuman ng Inglatera at Gales|Pangulong Kahukuman ng Ingglatera at Gales]], na binubuo ng [[Hukuman sa Paghahabol ng Inglatera at Gales|Hukuman sa Paghahabol]], ang [[Mataas na Hukuman ng Katarungan]] (para sa kasong pangmamamayan), at ang [[Hukuman ng Kaputungan]] (para sa kasong kriminal). Ang Kataas-taasang Hukuman ang pinamataas na hukuman sa Ingglatera, Gales, at Kahilagaang Irlanda para sa mga paghahabol sa kasong pangmamamayan at kriminal. Ang anumang pasya ng hukumang ito ay maiiakma sa bawat ibang hukumang nasasakupan nito.<ref>{{cite web |url=http://www.alpn.edu.au/node/66 |title=The Australian courts and comparative law |publisher=Australian Law Postgraduate Network |accessdate=28 Disyembre 2010 |archive-date=14 Abril 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130414202207/http://alpn.edu.au/node/66 |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:High Court of Justiciary.jpg|thumb|right|upright|Ang [[Mataas na Hukuman ng Punong Hukom]]–ang [[Dalubhasaan sa Katarungan|Kataas-taasang]] [[Katarungang Kriminal|Hukumang Kriminal]] ng [[Eskosya]].]] Ang Batas Eskoses ay may magkahalong pamamaraan na nakabatay sa mga palatuntunin ng batas panlahat at[[Batas Pangmamamayan (pamamarang legal)|batas pangmamamayan]]. Ang mga pangunahing hukuman ay ang [[Hukuman ng Kapulungan]] para sa mga kasong pangmamamayan,<ref>{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp|title=Court of Session&nbsp;– Introduction|publisher=Scottish Courts|accessdate=5 Oktubre 2008|archive-date=25 Mayo 2012|archive-url=https://archive.today/20120525195153/http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp|url-status=dead}}</ref> at ang [[Mataas na Hukuman ng Punong Hukom]] para sa mga kasong criminal.<ref>{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp|title=High Court of Justiciary&nbsp;– Introduction|publisher=Scottish Courts|accessdate=5 Oktubre 2008|archive-date=5 Agosto 2012|archive-url=https://archive.today/20120805180111/http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp|url-status=dead}}</ref> Ayon sa Batas Eskoses, ang Kataas-taasang Hukuman ng Nagkakaisang Kaharian ay ang pinakamataas na hukuman sa paghahabol para sa mga kasong pangmamamayan.<ref>{{cite web|url=http://www.publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm|title=House of Lords&nbsp;– Practice Directions on Permission to Appeal|publisher=UK Parliament|accessdate=22 Hunyo 2009}}</ref> Ang mga [[Hukumang Eskribano|hukumang eskribano]] ang lumilitis sa mararaming kasong pangmamamayan at kriminal. Dito rin nililitis ang mga kasong kriminal sa pamamagitan ng inampalan, na kilala sa katawagang “takdang hukuman ng eskribano”, o kung walang inampalan, “di-takdang hukuman ng eskribano”.<ref>{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/introduction.asp|title=Introduction|publisher=Scottish Courts|accessdate=5 Oktubre 2008|archive-date=5 Agosto 2012|archive-url=https://archive.today/20120805135430/http://www.scotcourts.gov.uk/introduction.asp|url-status=dead}}</ref> Naiiba ang pamamaraang legal sa Eskosya sa pagkakaroon nito ng tatlong maaaring maging hatol sa [[paglilitis]] ng isang kasong kriminal: ''[[May-sala (batas)|may-sala]]'', ''[[Walang-sala (batas)|walang-sala]]'', at ''”[[di-napatunayan]]”''. Mapapawalang-sala ang isang tao kung ang hatol ay “walang-sala” at “di-napatunayan”. Hindi na rin ito maaaring malitis muli.<ref>{{Cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article431121.ece |title=The case for keeping 'not proven' verdict |work=The Sunday Times |first=Tim |last=Luckhurst |accessdate=5 Oktubre 2008 |location=London |date=20 Marso 2005 |archive-date=23 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623033748/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article431121.ece |url-status=dead }}</ref> Tumaas ang krimen sa Ingglatera at Gales sa pagitan ng taong 1981 at 1995. Ngunit ayon sa mga [[Estatistika sa Krimen ng United Kingdom|Palaulatan sa krimen]], ito ay bumaba ng 48% (1995-2008) simula noon. Sa katulad na mga taon, ang [[Populasyon sa Bilangguan ng Inglatera at Gales|santauhan sa bilangguan ng Ingglatera at Gales]] ay makalawang tumaas sa bilang na hihigit sa 80,000. Sa bawat 100,000 katao, may 147 nabibilanggo at dahil dito, ang Ingglatera at Gales ang may pinakamataas na paglaki sa bilang ng nabibilanggo sa buong Kanluraning Europa.<ref>{{Cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7235438.stm |title=New record high prison population |work=BBC News |date=8 Pebrero 2008 |accessdate=21 Oktubre 2008}}</ref> Ang [[Palingkurang Bilibid ng Kanyang Kamahalan]], na may pananagutan sa [[Pangagasiwa sa Katarungan (UK)|Pangangasiwa sa Katarungan]], ang namamahala sa halos lahat na mga bilangguan sa Ingglatera at Gales. Ang krimen naman sa Eskosya ay bumaba sa pinakamababa nitong tala sa loob ng 32 taon noong 2009-10. Ito ay bumaba ng sampung bahagdan.<ref>{{Cite press release |url=http://www.scotland.gov.uk/News/Releases/2010/09/07111730 |title=Crime falls to 32 year low |publisher=Scottish Government |date=7 Setyembre 2010 |accessdate=21 Abril 2011 |archive-date=2 Hulyo 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702092202/http://www.scotland.gov.uk/News/Releases/2010/09/07111730 |url-status=dead }}</ref> Sa magkatulad na taon, bumaba rin ang santauhan sa mga bilangguan sa Eskosya na mayroon lamang hihigit sa 8,000 katao.<ref>{{cite web |url=http://www.sps.gov.uk/default.aspx?documentid=7811a7f1-6c61-4667-a12c-f102bbf5b808 |title=Prisoner Population at Friday 22&nbsp;Agosto 2008 |publisher=Scottish Prison Service |accessdate=28 Agosto 2008 |archive-date=7 Marso 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307182522/http://www.sps.gov.uk/default.aspx?documentid=7811a7f1-6c61-4667-a12c-f102bbf5b808 |url-status=dead }}</ref> Ito ang pinakamababang naitala sa kasaysayan ng Eskosya.<ref>{{Cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7587724.stm |title=Scots jail numbers at record high |work=BBC News |date=29 Agosto 2008 |accessdate=21 Oktubre 2008}}</ref> Ang [[Palingkurang Bilibid ng Eskosya]], na may pananagutan sa [[Kalihim sa Tagapangasiwa ng Katarungan]], ang namamahala sa mga bilangguan sa Eskosya. Ayon sa pag-uulat ng Ugnayan sa Araling Pagmamatyag noong 2006, napag-alamang ang NK ang may pinakamataas na antas ng [[Pagmamatyag sa Madla|pagmamatyag sa madla]] sa lahat ng mga mauunlad na bansa sa Kanluranin.<ref>{{Cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6108496.stm| title=Britain is 'surveillance society'| accessdate=6 Disyembre 2010 |work=BBC News |date=2 Nobyembre 2006}}</ref> ===Ugnayang panlabas=== {{Main|Ugnayang panlabas ng United Kingdom}} [[Talaksan:David Cameron and Barack Obama at the G20 Summit in Toronto.jpg|left|thumb|Si [[David Cameron]], ang Punong Tagapangasiwa ng Nagkakaisang Kaharian, at si [[Barack Obama]], ang Pangulo ng Nagkakaisang Pamahalaan, sa [[Pagpupulong ng P-20 sa Toronto (2010)|pagpupulong ng P-20 sa Toronto noong 2010]].]] Ang NK ay isang [[Limang Bigatin (Mga Nagkakaisang Bansa)|panatilihang kasapi]] ng [[Kapulungang Pangkatiwasayan ng Mga Nagkakaisang Bansa]]. Ito ay kasapi sa mga sumusunod: [[Kapisanan ng Kasunduan sa Hilagang Atlantiko]] (KKHA), [[Kapamansaan ng mga Bansa]], [[Pangkat ng Pito (P7)|Pangkat ng Pito]] (P7), [[Pangkat ng Walo (P8)|Pangkat ng Walo]] (P8), [[Pangkat ng Dalawampu (P20)|Pangkat ng Dalawampu]] (P20), [[Kapisanan sa Pakikipagtulungan sa Ekonomiya at Pagpapaunlad|Kapisanan sa Pakikipagtulungan sa agimat at Pagpapaunlad]] (KPEP), [[Kapisanan ng Pandaigidigang Kalakalan]] (KPK), [[Kapulungan ng Europa]], [[Kapisanan sa Pangkatiwasayan at Pakikipagtulungan sa Europa]] (KKPE), at ng [[Samahang Europeo]] (SE). Masasabing may ''[[Katangi-tanging Ugnayan]]'' ang NK sa Nagkakaisang Pamahalaan,<ref>Swaine, Jon (13 Enero 2009). [http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/barackobama/4226246/Barack-Obama-presidency-will-strengthen-special-relationship-says-Gordon-Brown.html "Barack Obama presidency will strengthen special relationship, says Gordon Brown"]. ''The Daily Telegraph'' (London). Retrieved 3 Mayo 2011.</ref><ref>Kirchner, E. J.; Sperling, J. (2007). ''Global Security Governance: Competing Perceptions of Security in the 21st Century''. London: Taylor & Francis. p. 100. ISBN 0-415-39162-8</ref> isang matalik na pagka-kasama naman sa Pransiya o isang ''[[Entente cordiale]]'' dahil naghihiraman ito sa teknolohiya sa sandatang nukleyar. Ang NK ay may matalik ding ugnayan sa Republika ng Irlanda dahil kapwa sila nagkasundo sa isang [[Kaayunan sa Pook-lakbayan]].<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1054462/British-Army-enjoys-recruitment-boom-Irish-Republic-troops-leave-Northern-Ireland.html|title=British Army enjoys recruitment boom from Irish Republic after troops leave Northern Ireland|accessdate=4 Enero 2012|work=Daily Mail |date=10 Setyembre 2008|first=Rebecca|last=Camber|location=London}}</ref> Lalong umiigting ang pandaigdigang kalakasan ng Britanya sa pamamagitan ng mga ugnayan sa kalakal, pamumuhunan sa ibayong-dagat, [[opisyal na pagtulong sa pagpapaunlad]], at panghukbong pakikilahok.<ref>[http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm "DFID's expenditure on development assistance"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130112222226/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |date=2013-01-12 }}. UK Parliament. Retrieved 3 Mayo 2011.</ref> ===Panghukbo=== {{Main|Sandatahang Lakas ng Britanya}} {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=HMS Daring D32 (3).jpg|image2=Challenger II.jpg|image3=Eurofighter Typhoon 02.jpg|width1=150|width2=150|width3=150|footer=Ang [[Pangwasak na Uri-45]], ''[[Challenger 2]]'' at ''[[Eurofighter]]''.}} Ang [[sandatahang lakas]] ng NK ay kilala rin sa tawag na ''[[Sandatahang Lakas ng Britanya|Sandatahang Lakas ng Kanyang Kamahalan]]'' o ''Sandatahang Lakas ng Kaputungan''.<ref>[http://www.raf.mod.uk/legalservices/p3chp29.htm Armed Forces Act 1976, Arrangement of Sections], raf.mod.uk</ref> Ito ay binubuo ng tatlong mga sangay na bihasa sa paninilbihang panghukbo: ang [[Panilbihang Pandagat (United Kingdom)|Panilbihang Pandagat]] (kabilang ang [[Makaharing Hukbong Pandagat|Maharlikang Hukbong Pandagat]], [[Makaharing Hukbong Kawal Pandagat|Maharlikang Hukbong Kawal Pandagat]] at ang [[Makaharing Katulong na Pulutong ng Sasakyang Pandagat|Maharlikang Katulong na Pulutong ng Sasakyang Pandagat]]), ang [[Hukbong Katihan ng Britanya]], at ang [[Makaharing Hukbong Panghimpapawid|Maharlikang Hukbong Panghimpapawid]].<ref>{{cite web|accessdate=21 Pebrero 2012|publisher=Ministry of Defence|title=Ministry of Defence|url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/Home/}}</ref> Ang sandatahang lakas ay pinamamahalaan ng [[Pangasiwaan sa Pagtatanggol (United Kingdom)|Pangasiwaan sa Pagtatanggol]] at pinapalakad ng [[Kapulungan sa Pagtatanggol ng United Kingdom|Kapulungan sa Pagtatanggol]] na pinamumunuan naman ng [[Kalihim ng Pamahalaan sa Pagtatanggol]]. Ang mga kasapi sa lakas ay may panunumpa sa katapatan sa [[Kaharian ng United Kingdom|hari ng Britanya]], ang [[Punong Komandante]].<ref name=Speaker>[http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen/ Parliament] Speaker addresses Her Majesty Queen Elizabeth II, 20 Marso 2012</ref> Ayon sa magkakaibang mga sanggunian, kabilang ang [[Surian sa Pananaliksik sa Pandaigdigang Kapayapaan ng Estokolmo]] at ang Pangasiwaan sa Pagtatanggol, ang Nagkakaisang Kaharian ang ika-apat sa may pinakamataas na [[Tala ng mga bansa ayon sa panghukbong paggugol|panghukbong paggugol]]. Ang kabuuang paggugol sa pagtatanggol ay tinatayang nasa 2.3% hanggang 2.6% ng pambansang KGK.<ref>{{cite web|url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/Organisation/KeyFactsAboutDefence/DefenceSpending.htm |title=Defence Spending |publisher=Ministry of Defence |accessdate=6 Enero 2008}}</ref> Ang Sandatahang Lakas ay may katungkulang ipagtanggol ang NK at ang mga sakupbayan nito sa ibayong-dagat, itaguyod ang kapakanan ng NK sa pandaigdigang kaligtasan, at pagsisikap sa pagpapanatili ng pandaigdigang kapayapaan. Ang NK ay panatilihang masugid na nakikilahok sa [[Kapisanan ng Kasunduan sa Hilagang Atlantiko|KKHA]], [[Punong Himpilan ng Hukbong Kaanib sa Agarang Tugon]], [[Kasunduan sa Pagtatanggol ng Limang Bigatin]], [[Pagsasanay sa Bingit ng Pasipiko]], at iba pang mga pandaigdigang pakikipatulungan. Ang NK ay may pinapanatiling mga pulutong at gusaling panghukbo sa ibayong-dagat. Ito ay matatagpuan sa [[Pulo ng Asensiyon]], [[Panghukbo ng Belize|Belize]], [[Panghukbong Lakas na nakahimpil sa Brunay|Brunay]], [[Pulutong sa Pagsasanay ng Hukbong Katihan ng Britanya sa Suffield|Kanada]], [[Mga Kutang Pinamamahalaan|Tsipre]], [[Diego Garcia]], [[Panghukbo ng Kapuluang Falkland|Kapuluang Falkland]], [[Britanikong Lakas sa Alemanya|Alemanya]], [[Britanikong Lakas sa Gibraltar|Gibraltar]], [[Kenya]] at [[Katar]]. Ang Maharlikang Hukbong Pandagat ay kahanga-hanga sa pagiging [[Panlaot na Hukbong Pandagat|panlaot]] nito. Isa ito sa tatatlong bansa lamang na may kakayahang panlaot. Kabilang dito ang [[Hukbong Pandagat ng Pransiya]] at [[Hukbong Pandagat ng Nagkakaisang Pamahalaan]].<ref>{{cite web|url=http://www.henryjacksonsociety.org/stories.asp?pageid=49&id=279|title=The Royal Navy: Britain's Trident for a Global Agenda&nbsp;– The Henry Jackson Society|publisher=Henry Jackson Society|accessdate=17 Oktubre 2008|archive-date=2011-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20111013070014/http://www.henryjacksonsociety.org/stories.asp?pageid=49&id=279|url-status=dead}}</ref> Kahanga-hanga rin ito sa paghahatid ng Pananggalang Nukleyar ng NK sa tulong ng [[Pagbabanghay sa Britanikong Salapang]] at sa apat na [[Submarinong ''Vanguard'']]. Ito rin ay may maraming mga pulutong ng sasakyang pandagat, mga bapor, mga [[taga-dala ng eroplano]], isang [[Salakay-anpibyas na Bapor|taga-dala ng helikoptero]], mga [[pantalan]], [[submarinong nukleyar]], ''[[guided missile destroyer]]'', mga [[pragata]], ''[[mine-countermeasure vessels]]'', at mga [[Bapor Pang-ronda|bapor pang-ronda]]. Sa kalaunan, magkakaroon ito ng dalawan pang bagong taga-dala ng eroplano: ang [[BKK Reyna Isabel (R08)|BKK ''Haribini Isabel'']] at [[BKK Prinsipe ng Gales (R09)|BKK ''Prinsipe ng Gales'']]. Ang [[Pantanging Lakas ng United Kingdom|Pantanging Lakas ng Nagkakaisang Kaharian]] tulad ng [[Pantanging Panilbihan sa Himpapawid]] at [[Pantanging Panilbihan sa Bapor]], ay naglalaan ng mga pulutong na bihasa sa agarang pagtugon laban sa terorismo, at sa mga [[Gawaing pangkati at pandagat|gawaing panghukbo na pangkati at pandagat]]. Malaki ang naiambag ng sandatahang lakas sa pagkakatatag ng [[Imperyo ng Britanya|Sasakhari ng Britanya]] bilang isang [[Sukdulang kapangyarihan|makapangyarihang bansa]] noong ika-19 na dantaon. Nakilahok ito sa mga pangunahing digmaan tulad ng [[Pitong Taong Digmaan]], [[Digmaang Napolyonika]], [[Digmaan Krimeyano]], [[Unang Digmaang Pandaigdig]], [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], at iba pang mga labanan sa sakupbayan nito. Dahil sa kalakasan ng panghukbo nito, may kapangyarihan itong [[Batasan ng Biyena|pagpasiyahan ang mga padaigidigang pangyayari]]. Kahit pa sa pagwawakas ng Sasakhari ng Britanya, isa pa rin ito sa mga nangungunang bansa sa panghukbo. Ang panghukbo ng Britanya ay isa rin sa may pinamalaki at may pinakamasalimuot na teknolohiya sa daigidig. Kamakailan lamang, pinapalagay ng patakaran sa pagtatanggol na “ang mga gawaing may pinakamatinding pangangailan” ay isasagawa bilang bahagi ng isang pakikipagtulungan.<ref>''UK 2005: The Official Yearbook of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''. Office for National Statistics. p. 89.</ref> Maliban sa [[Gawang Palliser|pamamagitna sa Bulubunduking Leona]], ang mga halimbawa ng pagpapalagay nito ay ang mga tungkuling panghukbo nito sa [[Digmaang Bosnyo|Bosnya]], [[Digmaang Kosobo|Kosobo]], [[Katungkulan ng United Kingdom sa Digmaan sa Apganistan (2001-kasalukuyan)|Apganistan]], [[Gawang Telic|Irak]], at ang pinakabago, sa [[Panghukbong pamamagitna sa Libya (2011)|Libya]]. Ang huling pagkakataon na mag-isang nakidigma ang Britanikong hukbo ay noong 1982 sa [[Digmaang Falklands]]. ==Agimat== {{Main|Agimat ng United Kingdom}} [[File:London.bankofengland.arp.jpg|thumb|left|Ang [[Bangko ng Inglatera|Bangko ng Ingglatera]] ay ang [[pangunahing bangko]] ng Nagkakaisang Kaharian.]] Ang NK ay may [[Pangkalakalang Agimat|pangkalakalang agimat]] na bahagiang hinihimasok.<ref>{{cite web|url=http://www.bis.gov.uk/assets/biscore/better-regulation/docs/p/11-795-principles-for-economic-regulation |title=Principles for Economic Regulation |date = Abril 2011|publisher=Department for Business, Innovation & Skills |accessdate=1 Mayo 2011}}</ref> Ayon sa [[palitan ng kalakal]] ang NK ang ika-anim na may pinakamalaking agimat sa daigdig. Sa Europa, sinundan nito ang Alemanya at Pransiya. Sa kauna-unahang pangyayari sa loob ng sampung taon, naabutan ito ng Pransiya noong 2008. Ang [[Ingatang-yaman KK]] ay pinamumunuan ng [[Kasangguni ng Ingatang-yaman]]. Ito ay may pananagutan sa pagbubuo at pagpapatupad ng mga patakaran sa [[pampublikong pananalapi]] at [[Patakaran sa agimat|agimat]] ng bansa. Ang [[Bangko ng Inglatera|Bangko ng Ingglatera]] ay ang [[pangunahing bangko]] ng NK. Ito ay may pananagutan sa paglathala ng pananalapi ng bansa, ang [[Libra Esterlina]]. May karapatan ring maglathala ng kanilang sari-sariling salapi ang mga bangko sa Eskosya at Kahilagaang Irlanda kung ang mga ito ay may sapat na nakalaang salapi ng Bangko ng Ingglatera. Sinundan ng Libra Esterlina ang Dolyar at Euro sa may pinakamaraming [[nakalaang pananalapi]] sa daigdig.<ref>{{cite news| last=Chavez-Dreyfuss| first=Gertrude| url=http://in.reuters.com/article/asiaCompanyAndMarkets/idINN3141616420080331?sp=true| agency=Reuters| title=Global reserves, dollar share up at end of 2007-IMF| date=1 Abril 2008| accessdate=21 Disyembre 2009| archive-date=9 Enero 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090109210433/http://in.reuters.com/article/asiaCompanyAndMarkets/idINN3141616420080331?sp=true| url-status=dead}}</ref> Ang [[Lupon sa Patakarang Pananalapi]] ng Bangko ng Ingglatera ay pinamumunuan ng [[Tagapangasiwa ng Bangko ng Inglatera|Tagapangasiwa ng Bangko ng Ingglatera]]. Ito ang may pananagutan sa pagtakda ng [[Opisyal na halaga ng interes|halaga ng interes]] sa antas na aangkop sa pagtaas ng halaga ng bilihin na itinatakda naman ng Kasangguni kada taon.<ref>[https://web.archive.org/web/20080312060011/http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm More About the Bank] Bank of England&nbsp;– Retrieved 8 Agosto 2008</ref> Ang [[Tatatluhing Bahagi ng Ekonomiya|paninilbihang bahagi]] ay bumubuo sa tinatayang 73% ng KGK.<ref>{{cite web|date=26 Abril 2006|url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/Product.asp?vlnk=9333|title=Index of Services (experimental)|publisher=Office for National Statistics|accessdate=24 Mayo 2006|archive-date=2011-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813220006/http://www.statistics.gov.uk/statbase/Product.asp?vlnk=9333|url-status=dead}}</ref> Ang Londres ay isa sa tatlong “pangunahing pamumuno” ng [[Pandaigidigang Agimat|pandaigdigang agimat]] (ang natirang dalawa ay ang Lungsod ng Bagong York at Tokyo).<ref>{{Cite book |author=Sassen, Saskia |title=The Global City: New York, London, Tokyo |url=https://archive.org/details/globalcitynewyor00unse |year=2001 |publisher=Princeton University Press |edition=2nd |isbn=0-691-07866-1 |authorlink=Saskia Sassen}}</ref> Tulad ng Bagong York, ang Londres ay isa rin sa mga pinakamalaki sa larangan ng pananalapi, at ang pinakamalaking [[Tala ng mga lungsod ayon sa KGK|KGK panglungsod]] sa Europa. Ang Edimburgo ay isa rin sa mga pinakamalaki sa Europa.<ref>{{cite web |url= http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200203/cmhansrd/vo030430/halltext/30430h05.htm#30430h05_spnew0 |title=Financial Services Industry |date=30 Abril 2003 |publisher=UK Parliament |accessdate=17 Oktubre 2008 |author= Lazarowicz, Mark (Labour MP)}}</ref> Napakahalaga ng [[Turismo sa United Kingdom|turismo]] sa agimat ng bansa. Naitalang may 27 angaw na manlalakbay ang nagtungo sa bansa noong 2004. Dahil dito, ang Nagkakaisang Kaharian ang ika-anim sa daigdig bilang pangunahing puntahan ng mga manlalakbay<ref>[http://www.world-tourism.org/facts/eng/pdf/highlights/2005_eng_high.pdf International Tourism Receipts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070809232203/http://www.world-tourism.org/facts/eng/pdf/highlights/2005_eng_high.pdf |date=2007-08-09 }}. UNWTO Tourism Highlights, Edition 2005. page 12. World Tourism Organisation. Retrieved 24 Mayo 2006.</ref> at ang Londres naman ang lungsod na may pinakamaraming dayuhang manlalakbay sa buong daigdig.<ref>{{Cite news |url=http://www.euromonitor.com/Euromonitor_Internationals_Top_City_Destination_Ranking |title=Euromonitor International's Top City Destination Ranking |first=Caroline |last=Bremner |work=Euromonitor International |date=10 Enero 2010 |accessdate=Mayo 31, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo0Nvjyd?url=http://www.euromonitor.com/Euromonitor_Internationals_Top_City_Destination_Ranking |archivedate=2011-05-19 |deadurl=no |url-status=live }}</ref> Ang [[industriya sa paglilikha|kalalang sa paglilikha]] naman ay bumubuo sa 7% ''GVA'' noong 2005 at lumaki ito ng humigit kumulang 6% kada taon sa pagitan ng 1997 at 2005.<ref>{{cite web |date=9 Marso 2007 |url=http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |title=From the Margins to the Mainstream&nbsp;– Government unveils new action plan for the creative industries |publisher=DCMS |accessdate=9 Marso 2007 |archive-date=4 Disyembre 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204131529/http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |url-status=dead }}</ref> Ang [[Himagsikang Indutriyal]] ay nagsimula sa NK noong nakatuon ang agimat sa kalalang ng tela. Sinundan ito ng mga mabibigat na kalalang tulad ng [[paggawa ng barko]], pagmina ng uling, at [[paggawa ng bakal]].<ref>{{Cite book |url=http://books.google.com/?id=NBKjj5Wq6N0C&pg=PA121 |title=Industrial location: Principles, practices, and policy |year=1995 |author1= Harrington, James W. |author2 =Warf, Barney |page=121 |isbn=978-0-415-10479-1 |publisher=Routledge |location =London}}</ref><ref>{{Cite book |url=http://books.google.com/?id=aAgi_5xIVBMC&pg=PT343 |title=Western Civilization: Alternative Volume: Since 1300 |year=2008 |author=Spielvogel, Jackson J. |isbn=978-0-495-55528-5 |location =Belmont, CA |publisher=Thomson Wadsworth}}</ref> Ang mga sakupbayan ng sasakhari ay naging pook-kalakalan para sa mga gawang Britaniko. Dahil dito, pumangibabaw ang NK sa pandaigdigang kalakalan noong ika-19 na dantaon. Kung ang mga ibang bansa ay nagtagumpay sa mga kalalang, ang Nagkakaisang Kaharian ay nagsimulang humina matapos ang dalawang digmaang pandaigdig. Kasabay ng pagbagsak ng agimat, patuloy na bumagsak din ang mabibigat na kalalang noong ika-20 dantaon. Ang kalalang sa paggawa ay nanatili pa ring mahalaga sa agimat ngunit ito ay bumubo lamang sa 16.7% ng mga nalika ng bansa noong 2003.<ref>{{cite web |url=http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html |title=TUC Manufacturing Conference |author=Hewitt, Patricia |publisher=Department of Trade and Industry |date=15 Hulyo 2004 |accessdate=16 Mayo 2006 |archive-date=2007-06-03 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070603164510/http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:A350 First Flight - Low pass 02.jpg|thumbnail|right|Ang pakpak at makina ng [[Airbus A350]] ay ginawa sa NK.]] Ang [[Industriya sa awtomotor ng United Kingdom|kalalang sa awtomotor]] ay mahalagang bahagi sa kalalang ng paggawa dahil mahigit 800,000 katao ang bilang ng manggagawa rito, tumutubo ng tinatayang £52 sanggatos, at nakapagluluwas ng mahigit £26.6 sanggatos.<ref>{{cite web |url= https://www.smmt.co.uk/industry-topics/economy/# |title=Industry topics |accessdate=5 Hulyo 2011 |year=2011 |publisher=Society of Motor Manufacturers and Traders}}</ref> Ang [[Industriya sa eroplano ng United Kingdom|kalalang sa eroplano]] ng NK ay pangalawang pinamakalaki sa daigdig. Ito ay tumutubo ng tinatayang £20 sanggatos kada taon.<ref>{{cite news |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/engineering/article5477974.ece |title=The Aerospace industry has thousands of jobs in peril |accessdate=9 Hunyo 2011 |work=The Times |location=London |date=9 Enero 2009 |author=Robertson, David |archive-date=11 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611235719/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/engineering/article5477974.ece |url-status=dead }}</ref> Ang [[Industriya sa paggawa ng gamot ng United Kingdom|kalalang sa paggawa ng gamot]] ay mahalaga rin sa agimat ng bansa dahil ito ay pangatlo sa may pinakamataas na paggugol sa pananaliksik at paggawa nito sa buong daigdig (sumusunod lamang sa Nagkakaisang Pamahalaan at Hapon).<ref>{{cite web|url=http://www.dh.gov.uk/prod_consum_dh/groups/dh_digitalassets/@dh/@en/@ps/documents/digitalasset/dh_113133.pdf|title=Ministerial Industry Strategy Group&nbsp;– Pharmaceutical Industry: Competitiveness and Performance Indicators|publisher=Department of Health|accessdate=9 Hunyo 2011|archive-date=7 Enero 2013|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130107105354/http://www.dh.gov.uk/prod_consum_dh/groups/dh_digitalassets/%40dh/%40en/%40ps/documents/digitalasset/dh_113133.pdf|url-status=dead}}</ref> Sa pamantayang Europeo, may maunlad na pagsasaka ang bansa. Kahit bumubuo lamang ito sa kulang-kulang 1.6% ng lakas manggagawa (535,000 manggagawa), nagagampanan nito ang 60% sa pangagailangan sa pagkain.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.defra.gov.uk/evidence/statistics/foodfarm/general/auk/latest/documents/AUK-2009.pdf |access-date=2013-01-11 |archive-date=2010-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821091845/http://www.defra.gov.uk/evidence/statistics/foodfarm/general/auk/latest/documents/AUK-2009.pdf |url-status=dead }}</ref> Tinatayang dalawang-katlo ng pagsasaka ay nakalaan sa paghahayupan at isang-katlo naman sa mga pananim. Ang magsasaka ay nakatatanggap ng tulong-pananalapi mula sa [[Pangkalahatang Patakaran sa Agrikultura|Pangkalahatang Patakaran sa Pagsasaka]] ng SE. Mayroon pa ring kalalang sa pangingisda ngunit ito ay labis na kumaunti. Ang bansa ay hitik din sa mga likas na yaman tulad ng uling, petrolyo, likas na gas, tingga, apog, bakal, asin, luwad, yeso, silise, at mayayabong na sakahan. [[Talaksan:City of London skyline at dusk.jpg|thumb|left|300px|Kaagapay ng [[Lungsod ng New York|New York]], ang [[Lungsod ng London|Lungsod ng Londres]] ay ang pinakamalaking sentro ng pananalapi sa daigdig.]] Sa huling ikapat ng taong 2008, ang agimat ng NK ay opisyal na [[Pag-uurong noong huling 2000|umurong]] sa kauna-unahang pagkakataon simula noong 1991.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7846266.stm |title=UK in recession as economy slides |work=BBC News |date=23 Enero 2009 |accessdate=23 Enero 2009}}</ref> Ang mga [[Kawalan ng kabuhayan sa United Kingdom|nawalan ng kabuhayan]] ay tumaas mula 5.2% noong Mayo 2008 hanggang 7.6% noong Mayo 2009. At noong Enero 2012, ang pagtaas nito sa mga manggagawang may edad 18-24 ang nakakuha ng pinakamataas na pagbabago–mula 11.9% to 22.5%.<ref>{{cite news |url= http://en.mercopress.com/2012/03/15/uk-youth-unemployment-at-its-highest-in-two-decades-22.5 |title= UK youth unemployment at its highest in two decades: 22.5% |work=MercoPress |date= 15 Abril 2012}}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.ft.com/cms/s/0/32a8c8c0-23b4-11e0-8bb1-00144feab49a.html |title= UK youth unemployment reaches record |work=Financial Times |location =London |date= 19 Enero 2011 |author=Groom, Brian}}</ref> Ang kabuuang [[utang ng pamahalaan]] ng NK ay lumaki rin sa dating 44.4% ng KGK ay ngayo’y 82.9% ng KGK na sa taong 2011.<ref>{{cite web|title=Release: EU Government Debt and Deficit returns|url=http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-229711|publisher=Office for National Statistics|date=Marso 2012|accessdate=17 Agosto 2012|archive-date=17 Enero 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117063009/http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm:77-229711|url-status=dead}}</ref> Ang [[Kahirapan sa United Kingdom|guhit ng kahirapan sa NK]] ay kadalasang tinatakda sa 60% ng panggitna ng sambahayang kita.<ref group="tala">Noong 2007-2008, ito ay tinuos sa £115 kada linggo para sa mga matatandang walang asawa't anak; £199 kada linggo para sa mga mag-aasawang walang anak; £195 kada linggo para sa mga matatandang walang asawa ngunit may anak na may edad 14 pababa; at £279 kada linggo para sa mag-aasawang may dalawang anak na may edad 14 pababa.</ref> Noong 2007-2008, 13.5 angaw na katao o 22% ng santauhan ang namumuhay sa kahirapan. Ito ay mas mataas, sa alinmang bansa sa SE, liban sa apat, na antas ng [[mapaghihintularang kahirapan]].<ref>{{cite web|title= United Kingdom: Numbers in low income|url= http://www.poverty.org.uk/01/index.shtml|publisher= The Poverty Site|accessdate= 25 Setyembre 2009|archive-date= 2010-07-13|archive-url= https://web.archive.org/web/20100713230703/http://www.poverty.org.uk/01/index.shtml|url-status= dead}}</ref> Sa katulad na taon, 4 na angaw na kabataan, o 31% ng kabuuan, ay naninirahan sa mahihirap na sambahayan. Nabawasan ito ng 400,000 kabataan simula noong 1998-1999.<ref>{{cite web |title= United Kingdom: Children in low income households |url= http://www.poverty.org.uk/16/index.shtml |publisher= The Poverty Site |accessdate= 25 Setyembre 2009 |archive-date= 2009-06-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090622201606/http://www.poverty.org.uk/16/index.shtml |url-status= dead }}</ref> Apatnapung bahagdan ng pangangailangan nito sa pagkain ay inaangkat.<ref>{{cite news |url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7982056.stm |title= Warning of food price hike crisis |work=BBC News |date =4 Abril 2009}}</ref> ===Agham at Aghimuan=== {{main|Agham at Aghimuan sa United Kingdom}} [[Talaksan:Charles Darwin 01.jpg|thumb|upright|[[Si Charles Darwin]] (1809–82). Ang kanyang teorya sa likas na pagpili ang pinagsasaligan ng makabagong haynayaning agham.]] Ang Ingglatera at Eskosya ay nangunguna sa [[Himagsikang Agham]] mula noong ika-17 dantaon.<ref>Gascoin, J. "A reappraisal of the role of the universities in the Scientific Revolution", in Lindberg, David C. and Westman, Robert S., eds (1990), ''Reappraisals of the Scientific Revolution''. Cambridge University Press. p. 248. ISBN 0-521-34804-8.</ref> Pinangunahan ng Nagkakaisang Kaharian ang Himagsikang Kalalangin mula noong ika-18 dantaon at hanggang ngayon ay lumalalang ito ng mga paham at inhinyerong may mahahalagang pagtuklas.<ref>Reynolds, E.E.; Brasher, N.H. (1966). ''Britain in the Twentieth Century, 1900–1964''. Cambridge University Press. p. 336. {{oclc|474197910}}</ref> Isa sa mga pangunahing paham noong ika-17 hanggang ika-8 dantaon ay si [[Isaac Newton]]. Ang kanyang pagkakatuklas sa [[Batas sa paggalaw ni Newton|batas sa paggalaw]] at ang pagpapaliwanag sa [[Grabitasyon|grabidad]] ang pinagsasaligan ng makabagong agham.<ref>Burtt, E.A. (2003) [1924].[http://books.google.com/?id=G9WBMa1Rz_kC&pg=PA207 ''The Metaphysical Foundations of Modern Science'']. Mineola, NY: Courier Dover. p. 207. ISBN 0-486-42551-7.</ref> Noong ika-19 na dantaon, sumikat si [[Charles Darwin]] sa kanyang teorya ng [[ebolusyon]] sa pamamagitan ng [[likas na pagpili]]. Ito ang naging batayan sa paglilinang ng makabagong biyolohiya. Sumikat rin sina [[James Clerk Maxwell]], ang bumalangkas ng sinaunang [[teorya sa elektromagnetiko]], at kamakailan si [[Stephen Hawking]], ang nagsulong ng mga mahahalagang teorya sa larangan ng [[kosmolohiya]], [[grabidad ng quantum]], at ang pagsisiyasat sa mga [[itim na butas]].<ref>Hatt, C. (2006). [http://books.google.com/?id=BVBvehqrAPQC ''Scientists and Their Discoveries'']. London: Evans Brothers. pp. 16, 30 and 46. ISBN 0-237-53195-X.</ref> Isa sa mga mahahalagang pagtuklas sa agham noong ika-18 dantaon ay ang pagtuklas ni [[Henry Cavendish]] sa [[idogreno]].<ref>Jungnickel, C.; McCormmach, R. (1996). [http://books.google.com/?id=eiDoN-rg8I8C ''Cavendish'']. American Philosophical Society. ISBN 0-87169-220-1.</ref> Noong ika-20 dantaon naman, ang pagtuklas ng [[penisilina]] ni [[Alexander Fleming]],<ref>{{cite web |url= http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1945/fleming-bio.html |title= The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1945: Sir Alexander Fleming, Ernst B. Chain, Sir Howard Florey |publisher= The Nobel Foundation |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zbLPNl0x?url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1945/fleming-bio.html |archivedate= 2011-06-21 |access-date= 2013-01-15 |url-status= live }}</ref> ang kayarian ng [[DNA]] ni [[Francis Crick]], at ng iba pa ay maituturing na mahahalaga.<ref>Hatt, C. (2006). [http://books.google.com/?id=BVBvehqrAPQC ''Scientists and Their Discoveries'']. London: Evans Brothers. p. 56. ISBN 0-237-53195-X.</ref> Ang mga mahahalagang gawaing pang-inhinyero na kinabilangan ng mga tao mula sa NK noong ika-18 dantaon ay ang [[makina ng tren na pinapagana ng singaw]] na tinuklas nina [[Richard Tevithick]] at [[Andrew Vivian]].<ref>James, I. (2010). ''Remarkable Engineers: From Riquet to Shannon''. Cambridge University Press. pp. 33–6. ISBN 0-521-73165-8.</ref> Noong ika-19 na dantaon naman, ito ay ang [[makinang pinapagana ng kuryente]] ni [[Michael Faraday]], ang [[bumbilyang nagbabaga]] ni [[Joseph Swan]],<ref>Bova, Ben (2002) [1932]. ''The Story of Light''. Naperville, IL: Sourcebooks. p. 238. ISBN 978-1-4022-0009-0.</ref> at ang kauna-unahang teleponong pambahay na pinatanyag ni [[Alexander Graham Bell]].<ref>{{cite web |title= Alexander Graham Bell (1847–1922) |publisher= Scottish Science Hall of Fame |url= http://www.nls.uk/scientists/biographies/alexander-graham-bell/index.html |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zbRVYsAo?url=http://digital.nls.uk/scientists/biographies/alexander-graham-bell/index.html |archivedate= 2011-06-21 |access-date= 2013-01-15 |url-status= live }}</ref> Noong ika-20 dantaon naman, ito ay ang kauna-unahang gumaganang pamamaraan sa tanlap ni [[Kohn Logie Baird]] at ng kanyang mga kasama,<ref>{{cite web |title= John Logie Baird (1888–1946) |publisher= BBC History |url= http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/baird_logie.shtml |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zbSBRsV4?url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/baird_logie.shtml |archivedate= 2011-06-21 |access-date= 2013-01-15 |url-status= live }}</ref> ang [[makinang pang-jet]] ni [[Frank Whittle]], ang saligan sa makabagong kompyuter ni [[Alan Turing]], at ang ''[[World Wide Web]]'' ni [[Tim Berners-Lee]].<ref>Cole, Jeffrey (2011). [http://books.google.com/?id=Wlth0GRi0N0C&pg=PA121 ''Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia'']. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO. p. 121. ISBN 1-59884-302-8.</ref> Nanatiling mahalaga sa mga Britnikong pamantasan ang pananaliksik at paglilinang sa agham. Karamihan nito ay nagtayo ng mga [[liwasang pang-agham]] upang mapadali ang paggawa at pakikipagtulungan sa kalalang.<ref>Castells, M.; Hall, P.; Hall, P.G. (2004). ''Technopoles of the World: the Making of Twenty-First-Century Industrial Complexes''. London: Routledge. pp. 98–100. ISBN 0-415-10015-1.</ref> Sa pagitan ng mga taong 2004 at 2008, 7% ng mga pananaliksik sa agham sa buong daigdig ay nalathala mula sa NK. Ito ang pangatlo sa pinakamataas sa buong daigdig (sinusundan lamang nito ang Nagkakaisang Pamahalaan at Tsina). 8% naman ng mga sangguniang pang-agham ang nalathala mula sa NK, ang pangalawa sa pinakamataas sa buong daigdig (sinusundan laman nito ang Nagkakaisang Pamahalaan).<ref>{{cite web |title= Knowledge, networks and nations: scientific collaborations in the twenty-first century |publisher= Royal Society |year= 2011 |url= http://royalsociety.org/uploadedFiles/Royal_Society_Content/Influencing_Policy/Reports/2011-03-28-Knowledge-networks-nations.pdf |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zdOvXsEt?url=http://royalsociety.org/uploadedFiles/Royal_Society_Content/Influencing_Policy/Reports/2011-03-28-Knowledge-networks-nations.pdf |archivedate= 2011-06-22 |access-date= 2013-01-15 |url-status= live }}</ref> Ang mga pahayagang pang-agham na nalalathala sa NK ay ang ''[[Nature (pahayagan)|Nature]]'', ''[[BMJ|British Medical Journal]]'' (Britanikong Pahayagang Medikal) at ang ''[[The Lancet]]''.<ref>{{Cite journal |last= McCook, Alison |title= Is peer review broken? |journal= Reprinted from the Scientist 20(2) 26, 2006 |url= http://gaia.pge.utexas.edu/Good/Materials/scientist_02_28_2006.htm |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zcLYYyjt?url=http://gaia.pge.utexas.edu/Good/Materials/scientist_02_28_2006.htm |archivedate= 2011-06-21 |access-date= 2013-01-15 |url-status= live }}</ref> ===Transportasyon=== {{main|Transportasyon sa United Kingdom}} [[Talaksan:Heathrow T5.jpg|thumb|left|Gusali ng [[Ika-5 Hantungan ng London-Heathrow|Ika-5 Hantungan ng Heathrow]]. Ang [[Paliparan ng London-Heathrow|Paliparan ng Londres-Heathrow]] ang may [[Pinakamalaking paliparan sa daigdig ayon sa trapiko ng pandaigdigang taong-sakay|pinakamabigat na trapiko ng pandaigdigang taong-sakay sa buong daigdig.]]]] Ang NK ay may 46,904&nbsp;km pangunahing mga daan, 3,947&nbsp;km lansangang tuluy-tuluyan, at 344,000&nbsp;km daang aspaltado. Noong 2009, mayroong kabuuang 34 angaw na mga lisensiyadong sasaykan.<ref>{{cite web |url=http://www.dft.gov.uk/pgr/statistics/datatablespublications/tsgb/latest/tsgb2010vehicles.pdf |title=Transport Statistics Great Britain: 2010 |accessdate=5 Disyembre 2010 |publisher=Department for Transport |archive-date=16 Disyembre 2010 |archive-url=https://www.webcitation.org/5v0ol5E61?url=http://www.dft.gov.uk/pgr/statistics/datatablespublications/tsgb/latest/tsgb2010vehicles.pdf |url-status=dead }}</ref> Ito ay may 16,116&nbsp;km daang-bakal sa [[Transportasyon sa daang-bakal sa Kalakhang Britanya|Kalakhang Britanya]], at 303&nbsp;km naman sa [[Daang-bakal ng Hilagang Ireland|Kahilagaang Irlanda]]. Ang mga daang-bakal sa Kahilagaang Irlanda ay pinapatakbo ng ''[[NI Railways]]'' (Daang-bakal ng KI), isang sangay ng ''[[Translink]]'' na pagmamay-ari ng pamahalaan. Sa Kalakhang Britanya, isinapribado ang [[Britanikong Daang-bakal]] noong mga taong 1994 at 1997. Ang ''[[Network Rail]]'' (Ugnayang Daang-bakal) ang nagmamay-ari at nagpapatakbo ng mga kanang ari-arian (karil, tanda, atb.). Tinatayang may 20 pribadong [[Samahan ng mga Nagsasagawa sa Tren]] (kabilang ang ''[[East Coast (samahan ng nagsasagawa sa tren)|East Coast]]'' na pagmamay-ari ng pamahalaan) na nagpapatakbo sa mga treng pantaong-sakay at naglululan ng mahigit 18,000 na taong-sakay araw-araw. Mayroon ding tinatayang 1,000 treng pang-karga ang tumatakbo araw-araw. Gugugol ang pamahalaan ng NK ng £20 sanggatos sa pagsasagawa ng [[HS2]], isang daang-bakal na pangmatulin. Ito ay matatapos sa 2025.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7467203.stm |title=Major new rail lines considered |work=BBC News |date=21 Hunyo 2008 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5u79BVcN1?url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7467203.stm |archivedate=2010-11-09 |access-date=2013-01-15 |url-status=live }}</ref> Simula noong Oktubre 2009 hanggang Setyembre 2010, ang mga paliparan sa NK ay tumanggap ng kabuuang 211.4 angaw na taong-sakay. Sa panahong yaon, ang tatlong pinakamalalaking paliparan ay ang [[Paliparan ng London-Heathrow|Paliparan ng Londres-Heathrow]] (65.6 angaw na taong-sakay), [[Paliparan ng Gatwick]] (31.5 angaw na taong-sakay), at [[Paliparan ng London-Stansted|Paliparan ng Londres-Stansted]] (18.9 angaw na taong-sakay). Ang Paliparan ng Londres-Heathrow, na matatagpuan 24&nbsp;km mula sa kanluran ng punong-lungsod, ang may pinakamabigat na trapiko ayon sa pandaigdigang taong-sakay sa buong daigdig. Ito rin ang nagsisilbing pangunahing himpilan ng pambansang eroplano, ''[[British Airways]]''. Gayon din ang [[BMI (eroplano)|BMI]], at ''[[Virgin Atlantic]]''.<ref>{{cite news |title=BMI being taken over by Lufthansa |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7697261.stm |accessdate=23 Disyembre 2009 |work=BBC News |date=29 Oktubre 2008}}</ref> ===Kusog=== {{main|Kusog sa United Kingdom}} [[Talaksan:Oil platform in the North SeaPros.jpg|thumb|Isang pantalan ng langis sa [[Dagat Hilaga]]]] Noong 2006, ang NK ang ika-9 sa pinakamalaking taga-ubos at ika-15 sa tagalikha ng kusog sa buong daigdig.<ref>{{cite web|url=http://tonto.eia.doe.gov/country/country_energy_data.cfm?fips=UK|title=United Kingdom Energy Profile|publisher=U.S. Energy Information Administration|accessdate=4 Nobyembre 2010|archive-date=2009-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090102203347/http://tonto.eia.doe.gov/country/country_energy_data.cfm?fips=UK|url-status=dead}}</ref> Matatagpuan dito ang mga ilan sa mga malalaking kompanya ng langis. Kabilang dito ang dalawa sa anim na ''[[Supermajor|"supermajor"]]'' sa langis at gas—ang [[BP]] at ''[[Royal Dutch Shell]]'', at ang ''[[BG Group]]''.<ref>{{cite news |url= http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |title=Let the battle begin over black gold |accessdate=26 Nobyembre 2010 |work=The Daily Telegraph| date=24 Oktubre 2009 |location=London |first=Rowena |last=Mason}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.bloomberg.com/news/2010-11-25/rba-s-stevens-says-inflation-unlikely-to-fall-much-further.html|title=RBA Says Currency Containing Prices, Rate Level 'Appropriate' in Near Term|accessdate=26 Nobyembre 2010 |work=Bloomberg |location =New York |date=26 Nobyembre 2010 |first=Michael |last=Heath}}</ref> Noong 2011, 40% ng kuryente ng NK ay nilikha ng gas, 30% ng uling, 19% ng lakas nukleyar, at 4.2% ng hangin, idro, ''biofuel'', at mga basura. Noong 2009, nakalikha ang NK ng 1.5 angaw na barilyes kada araw ng langis at nakaubos ito ng 1.7 angaw na barilyes kada araw. Kumakaunti na ang paglikha ng langis kaya ang NK ay nagiging isa nang taga-angkat ng langis simula 2005. Noong 2009, 66.5% ng langis na naka-imbak ay inangkat.<ref>http://www.edfenergy.com/energyfuture/energy-gap-security/oil-and-the-energy-gap-security</ref> Noong 2009, ang NK ang ika-13 pinakamalaking tagalikha ng likas na gas sa buong daigdig, at ang pinakamalaki sa buong SE. Kumakaunti na rin ang paglikha nito at nagiging taga-angkat na ito simula noong 2004. Noong 2009, kalahati ng mga gas sa Britanya ay inangkat. Inaasahang dadalas pa ang pag-angkat sa 75% sa 2015 dahil nauubos na ang mga imbak nito sa bansa. Ang paglikha ng uling ay naging mahalaga sa agimat ng bansa noong ika-19 at ika-20 dantaon. Noong gitnang pultaong-70, 130 angaw na tonelada ng uling ang nalilikha taon-taon. Hindi ito bumababa sa 100 angaw na tonelada hanggang noong 1980. Noong pultaong-80 hanggang 90, lubusang lumiit ang kalalang ng uling. Noong 2011, nakakalikha na lamang ang bansa ng 18.3 angaw na toneladang uling. Noong 2005, nakatuklas ito ng 171 angaw na toneladang imbak ng panumbalikang uling. Ayon sa [[Kapamahalaan sa Uling]], maaari pa itong makalikha ng 7 hanggang 16 na sanggatosg toneladang uling sa pamamagitan ng [[paggagas sa uling sa ilalim ng lupa]] o ''[[fraking]]''. Bukod dito, ayon sa kasalukuyang bilis ng pag-ubos ng uling ng bansa, maaari pa itong tumagal ng 200 hanggang 400 taon. Ngunit isang alintana sa kalikasan at lipunan ang maaaring mangyari kung ang mga kemikal ay mahalo sa hapag-tubigan at may mga mahihinang paglindol na maaaring makawasak ng mga bahay.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-17448428 Fracking: Concerns over gas extraction regulations]</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.foe-scotland.org.uk/fracking |access-date=2013-01-15 |archive-date=2013-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130424165228/http://www.foe-scotland.org.uk/fracking |url-status=dead }}</ref> Noong mga huling taon ng pultaong-90, ang lakas nukleyar ay nakatulong sa tinatayang 25% ng kabuuang paglikha ng kuryente kada taon. Ngunit ito ay unti-unting bumababa dahil ang mga lumang gusaling lumilikha nito ay ipinasara. Noong 2012, may 16 na reaktor ang nakapaglilika ng 19% ng kuryente ng bansa. Lahat ng mga ito, maliban sa isa, ay maisasara sa 2023. 'Di tulad ng Alemanya at Hapon, binabalak ng NK na magtayo ng mga bagong salinlahing gusaling nukleyar sa 2018. ==Talasantauhan== {{main|Talasantauhan ng United Kingdom}} Nagsasagawa ng sabayang [[Senso sa United Kingdom|lahatambilang]] sa buong NK kada sampung taon.<ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604093106/http://www.statistics.gov.uk/geography/census_geog.asp |url=http://www.statistics.gov.uk/geography/census_geog.asp |title=Census Geography |publisher=Office for National Statistics |archivedate=2011-06-04 |date=30 Oktubre 2007 |accessdate=14 Abril 2012 |deadurl=yes |url-status=live }}</ref> Ang [[Tanggapan sa Pambansang Estatistika|Tanggapan sa Pambansang Palaulatan]] ang nananagot sa pagtipon ng mga datos sa Ingglatera at Gales, ang [[Tanggapan sa Pangkalahatang Talaan ng Eskosya]] naman sa Eskosya, at ang [[Sangay sa Estatistika at Pananaliksik ng Hilagang Irlanda|Sangay sa Palaulatan at Pananaliksik ng Kahilagaang Irlanda]] naman sa Kahilagaang Irlanda.<ref>{{cite web |url= http://www.ons.gov.uk/census/index.html |title= Welcome to the 2011 Census for England and Wales |date= No date |publisher= Office for National Statistics |accessdate= 11 Oktubre 2008 |archive-date= 15 Septiyembre 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080915111047/http://www.ons.gov.uk/census/index.html |url-status= dead }}</ref> Noong [[Senso sa United Kingdom ng 2011|lahatambilang ng 2011]], ang kabuuang santauhan ng bansa ay 63,181,775. Ito ang ikatlo sa pinakamalaki sa Samahang Europeo, ika-lima sa Kapamansaan, at ika-21 sa buong daigdig. Ang taong 2010 ang ikatlong taong sunud-sunod kung kailan ang paglaki ng santauhan ay dahil sa likas na paglaki nito sa halip na sa pangmatagalang pandarayuhan. Sa pagitan ng taong 2001 at 2011, lumaki ang santauhan nang humigit kumulang 0.7% kada taon. Maiihambing ito sa 0.3% noong mga taong 1991 hanngang 2001, at 0.2% noong 1981 hanggang 1991. Pinatibayan ng lahatambilang noong 2011 na ang bahagi ng santauhan na may edad 0-14 ay halos nangalahati (31% noong 1911 sa 18% noong 2011), habang ang may edad na 65 pataas ay naging mahigit makatatlo (mula 5% sa 16% ngayon). Tinatayang matarik na tataas ang bilang ng mga taong may edad 100 pataas sa mahigit 626,000 sa 2080.<ref>{{cite news |url= http://www.guardian.co.uk/uk/2010/dec/30/one-in-six-people-live-100 |author=Batty, David |title= One in six people in the UK today will live to 100, study says |newspaper=The Guardian | location= London |date=30 Disyembre 2010}}</ref> Ang santauhan sa Ingglatera noong 2011 ay nasa 53 angaw. Isa ito sa mga may pinakamakakapal na santauhan sa buong daigdig, na may 38 katao kada kilometrong parisukat noong kalagitnaan ng 2003. Matatagpuan ang karamihan ng santauhan nito sa Londres at sa timog-silangang bahagi nito.<ref>{{cite news |title=England is most crowded country in Europe |url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |newspaper=The Daily Telegraph |accessdate=5 Setyembre 2009 |location=London |first=Urmee |last=Khan |date=16 Setyembre 2008 |archive-date=2010-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523205803/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |url-status=dead }}</ref> Ang Eskosya naman ay may santauhang 5.3 angaw,<ref>{{cite web |title=Scotland's population at record high |url=http://www.guardian.co.uk/uk/2012/dec/17/scotland-population-record-high?INTCMP=SRCH|newspaper=The Guardian |accessdate=18 Disyembre 2012| location=London |date=17 Disyembre 2012}}</ref> ang Gales na may 3.06 angaw, at Kahilagaang Irlanda ay may 1.81 angaw. Sa pagtatanto, ang santauhan ng Ingglatera ang pinakamabilis lumaki sa buong NK noong 2001 hanggang 2011. Ito ay umakya sa 7.9% Noong 2009 ang [[kabuuang bilang ng naiisilang kada mag-asawa]] (KBN) sa bansa ay 1.94 mga bata kada babae. Kahit lumalaki ang santauhan dahil sa bilang ng naisisilang na buhay, maituturing pa ring napakababa nito kung ihahambing noong 'dagundong ng mga sanggol' kung kailan ang bilang ay 2.95 mga bata kada babae noong 1964. Noong 2010, naitala ng Eskosya ang pinakamababa nitong KBN - 1.75. Sinusundan ito ng Gales sa 1.98, Ingglatera sa 2.00 at Hilagang Irlands sa 2.06.<ref>{{cite web |url= http://www.ons.gov.uk/ons/rel/fertility-analysis/fertility-summary/2010/uk-fertility-summary.html |title= Fertility Summary–2010 |publisher= Office for National Statistics |date= 6 Oktubre 2011 |access-date= 16 Enero 2013 |archive-date= 5 Nobiyembre 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20151105192610/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/fertility-analysis/fertility-summary/2010/uk-fertility-summary.html |url-status= dead }}</ref> Tinataya ng pamahalaan na mayroong 3.6 angaw na [[mga homoseksuwal]] sa Britanya. Binubuo nito ang 6% ng santauhan.<ref>[http://www.guardian.co.uk/uk/2005/dec/11/gayrights.immigrationpolicy 3.6m people in Britain are gay - official] retrieved 6 Enero 2013</ref> {{Largest Urban Areas of the United Kingdom}} {{-}} ===Mga Pangkat-lahi=== {{Main|Mga Pangkat-lahi sa United Kingdom}} {| class="wikitable sortable" style="line-height:0.9em; border:1px black; float:right; margin-left:1em" |- ! style="width:140px;"|[[Pangkat-lahi]]!! Santauhan !! % ng kabuuan* |- | [[Britanikong Puti]] || 50,366,497 || 85.67% |- | [[Ibang Puti (Senso ng United Kingdom)|Ibang Puti]] || 3,096,169 || 5.27% |- | [[Britanikong Indyo|Indyo]] || 1,053,411 || 1.8% |- | [[Britanikong Pakistani|Pakistani]] || 977,285 || 1.6% |- | [[Britanikong Irlandes|Puting Irlandes]] || 691,232 || 1.2% |- | [[Britanikong may halong lahi|May Halong lahi]] || 677,117 || 1.2% |- | [[Pamayanan ng Britanikong Aprikano-Karibe|Karibeng Itim]] || 565,876 || 1.0% |- | [[Britanikong Itim|Aprikanong Itim]] || 485,277 || 0.8% |- | [[Britanikong Bangladeshi|Bangladeshi]] || 283,063 || 0.5% |- | [[Britanikong Asyano|Ibang Asyano (di-Tsino)]] || 247,644 || 0.4% |- | [[Britanikong Tsino|Tsino]] || 247,403 || 0.4% |- | [[Iba pang pangkat-etniko (Senso ng United Kingdom)|Iba pa]] || 230,615 || 0.4% |- | [[Britanikong Itim|Ibang Itim]] || 97,585 || 0.2% |- | colspan="3" | {{smaller|* Bahagdan ng kabuuang santauhan ng UK, ayon sa lahatambilang ng 2001}} |} Ayon sa kasaysayan, pinaniniwalaang ang mga katutubong ninuno ng mga Britaniko ay nagbuhat sa iba't-ibang pangkat-etniko na nanirahan dito noong ika-11 dantaon: ang mga [[Selta]], Romano, Angglosahon, Nordiko, at ang mga [[Normando]]. Ang [[lahing Wales|lahing Gales]] ay maaaring ang pinakamatandang pangkat sa NK.<ref>"[http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-18489735 Welsh people could be most ancient in UK, DNA suggests]". BBC News. 19 Hunyo 2012.</ref> Ipinakikita sa mga kamakailang pag-aaral sa pala-angkanan na mahigit 50 bahagdan ng pangkat-hene ng Ingglatera ay binubuo ng [[Lahing Alemaniko|Alemanikong]] Y-kulaylawas.<ref>Thomas, Mark G. et al. [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1635457 Evidence for a segregated social structure in early Anglo-Saxon England] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406120157/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1635457|date=2020-04-06}}. ''[[Proceedings of the Royal Society]] B: Biological Sciences'' 273(1601): 2651–2657.</ref> Ngunit ayon din sa ibang mga bagong pag-aaral sa pala-angkanan, sinasabing "tinatayang 75 bahagdan ng mga ninuno ng makabagong Britaniko ay nanirahan sa kapuluang Britaniko noong mga nakalipas na 6,200 taon, sa panimula ng Panahong Bato o Neolitiko". Sinasabi rin na ang mga Britaniko at ang mga [[lahing Basko]] ay iisa ang kinaninunuan.<ref>Owen, James (19 Hulyo 2005). ''[http://news.nationalgeographic.com/news/2005/07/0719_050719_britishgene.html Review of "The Tribes of Britain"]''. ''[[National Geographic Society|National Geographic]]''.</ref><ref>Oppenheimer, Stephen (Oktubre 2006). [http://www.prospectmagazine.co.uk/2006/10/mythsofbritishancestry/ Myths of British ancestry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015212548/http://www.prospectmagazine.co.uk/2006/10/mythsofbritishancestry/|date=2011-10-15}}. ''[[Prospect (magazine)|Prospect]]'' (London). Retrieved 5 Nobyembre 2010.</ref> Ang NK ay may kasaysayan ng maliliit na pandarayuhan ng mga di-puti. Ang [[Liverpool]] ang may pinakamatandang santauhan ng mga Itim na nagsimula pa noong 1730. Ito rin ang may pinakamatandang pamayanang [[Britanikong Tsino|Tsino]] sa buong Europa, na nagsimula pa noong pagdating ng mga namamalakayang Tsino noong ika-19 na dantaon. Noong 1950, maaaring may kulang-kulang na 20,000 na di-puting naninirahan sa Britanya, na karamiha'y isinilang sa labas ng bansa.<ref>Coleman, David; Compton, Paul; Salt, John (2002). ''[http://books.google.com/?id=mmaRpUa1oSoC&pg=PA505 The demographic characteristics of immigrant populations]''. Council of Europe. p.505. ISBN 92-871-4974-7.</ref> Simula noong 1945, ang malakihang pandarayuhan ng mga taga-Aprika, [[Karibe]], at Timog Asya ang pamana ng ugnayan na hinubog ng [[Imperyo ng Britanya|Sasakhari ng Britanya]]. Simula 2004, ang pandarayuhan naman ng mga bagong kasapi sa SE sa [[Gitnang Europa|Gitna]] at Silanganang Europa ang nagpalaki ng santauhan sa pangkat-etniko na ito, ngunit simula 2008, bumabaligtad ang takbo nito dahil marami sa kanila ang nagsisibalikan na sa kani-kanilang bayan. Dahil dito, lubhang lumiit ang pangkat na ito.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/7374683.stm |title='Why I left UK to return to Poland' |work=BBC News |date=30 Abril 2008 |author= Mason, Chris}}</ref> Simula [[Senso sa United Kingdom ng 2001|2001]], 92.1% ng santauhan ay napapabilang sa mga Puti, at ang nalalabing 7.9% %<ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070705200411/http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=764&Pos=4&ColRank=1&Rank=176 |archivedate=2007-07-05 |url=http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=764&Pos=4&ColRank=1&Rank=176 |title=Ethnicity: 7.9% from a non-White ethnic group |publisher=Office for National Statistics |date=24 Hunyo 2004 |accessdate=14 Abril 2012 |url-status=live }}</ref> ay may halo o napapabilang sa isang [[maliit na pangkat-etniko]]. Malaki ang pagkakaiba-iba ng mga lahi sa NK. Ayon sa lahatambilang ng 2001, 30.4% ng santauhan sa Londres<ref>{{cite web |url= http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do;jsessionid=ac1f930dce6eace0153cf12440ca609dc762c8ae598.e38OaNuRbNuSbi0Ma3aNaxiQbNiLe6fznA5Pp7ftolbGmkTy?a=3&b=276743&c=London&d=13&e=13&g=325264&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1201351285750&enc=1&dsFamilyId=1812&bhcp=1 |title= Resident population estimates by ethnic group (percentages): London |publisher= Office for National Statistics |accessdate= 23 Abril 2008 |archive-date= 2012-06-23 |archive-url= https://www.webcitation.org/68e5HAPQg?url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do;jsessionid=ac1f930dce6eace0153cf12440ca609dc762c8ae598.e38OaNuRbNuSbi0Ma3aNaxiQbNiLe6fznA5Pp7ftolbGmkTy?a=3 |url-status= dead }}</ref> at 37.4% sa [[Leicester]]<ref>{{cite web |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276827&c=Leicester&d=13&e=13&g=394575&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1208962134759&enc=1&dsFamilyId=1812 |title=Resident population estimates by ethnic group (percentages): Leicester |publisher=Office for National Statistics |accessdate=23 Abril 2008 |archive-date=2012-06-23 |archive-url=https://www.webcitation.org/68e5HctGd?url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3 |url-status=dead }}</ref> ay tinatayang napapabilang sa mga di-puti, samantalang kulang-kulang 5% ng santauhan ng [[Hilagang Silangang Inglatera|Hilagang Silangang Ingglatera]], Gales, at sa [[Timog Kanlurang Inglatera|Timog Kanluran]] ay napapabilang sa mga maliliit na pangkat-etniko.<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/commentaries/ethnicity.asp |title=Census 2001&nbsp;– Ethnicity and religion in England and Wales |publisher=Office for National Statistics |accessdate=23 Abril 2008 |archive-date=30 Hunyo 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120630185133/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/index.html |url-status=dead }}</ref> Simula 2011, 26.5% ng nasa mababang paaralang pampubliko at 22.2% ng nasa mataas na paaralang pampubliko ay kasapi sa isang maliit na pangkat-etniko.<ref>{{cite news |url= http://www.dailymail.co.uk/news/article-2006892/1-4-primary-school-pupils-Britain-ethnic-minority.html |title= One in four primary school pupils are from an ethnic minority and almost a million schoolchildren do not speak English as their first language |work=Daily Mail |date=22 Hunyo 2011 |accessdate=28 Hunyo 2011 |location=London |first=Kate |last=Loveys}}</ref> Noong 2009,<ref>{{cite news|last=Rogers|first=Simon|title=Non-white British population reaches 9.1 million|url=http://www.guardian.co.uk/society/2011/may/18/non-white-british-population-ons|newspaper=The Guardian|date=19 Mayo 2011}}</ref> tinatayang lumaki ang bilang ng mga di-puti sa Ingglatera at Gales ng 38%, mula 6.6 angaw noong 2001 sa 9.1 angaw noong 2009. Ang pangkat na may pinakamabilis ang paglaki ay ang mga lahing may halo. Nangalawa ang bilang nito mula 672,000 noong 2001 sa 986,600 noong 2009. Sa magkatulad na panahon, naitala ang pagbaba ng mga bilang ng Britanikong Puti. Bumaba ito ng 36,000 katao.<ref>{{cite news|last=Wallop|first=Harry|title=Population growth of last decade driven by non-white British|url=http://www.telegraph.co.uk/news/politics/8521215/Population-growth-of-last-decade-driven-by-non-white-British.html|newspaper=Telegraph|date=18 Mayo 2011}}</ref> ===Mga Wika=== {{Main|Mga Wika sa United Kingdom}} [[File:Anglospeak.svg|thumb|400px|Ang [[Daigdig ng Wikang Ingles|Daigdig ng Wikang Inggles]]. Matingkad na bughaw ang mga bansa kung saan Inggles ang katutubong wika ng nakararami; mapusyaw na bughaw naman kung saan ito ay opisyal ngunit hindi winiwika ng nakararami. Ang Inggles ay isa sa mga opisyal na wika ng [[Mga Wika ng Samahang Europeo|Samahang Europeo]] at ng [[Mga Opisyal na wika ng Nagkakaisang Mga Bansa|Nagkakaisang Mga Bansa]].<ref>{{cite web |url= http://www.un.org/depts/OHRM/sds/lcp/UNLCP/english/ |title= Language Courses in New York |year=2006 |publisher=United Nations |accessdate=29 Nobyembre 2010}}</ref>]] Ang [[opisyal na wika]] ng NK ay [[Wikang Ingles|Inggles]] ([[Ingles Britaniko|Inggles Britaniko]]) (''[[de facto]]''). Ito ay isang [[Mga Wika ng Kanlurang Alemaniko|Kanlurang Alemanikong wika]] na nagmula sa [[Sinaunang Ingles|Sinaunang Inggles]] at naglalaman ng maraming wikang hiram mula sa [[Sinaunang Nordiko]], Pranses [[Wikang Normando|Normando]], [[Sinaunang Griyego|Griyego]], at [[Latin]]. Unang lumaganap ang wikang Inggles dahil sa Sasakhari ng Britanya mula ika-17 hanggang kalagitnaan ng ika-20 dantaon, at pagkatapos, dahil sa pangingibabaw ng Nagkakaisang Pamahalaan. Ito rin ang naging [[Pandaigdigang Ingles|pangunahing pandaigdigang wika ng negosyo]] at malawakang tinuturo [[Ingles bilang banyaga o pangalawang wika|bilang pangalawang wika]].<ref>{{cite web |url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=2055 |title=English-Language Dominance, Literature and Welfare |author=Melitz, Jacques |publisher=Centre for Economic Policy Research |year=1999 |accessdate=26 Mayo 2006 |archive-date=27 Mayo 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yGyCeG9?url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=2055 |url-status=dead }}</ref> Mayroon ding apat na [[Wikang Selta]] ang ginagamit sa bansa. Ito ang mga [[Wikang Gales|Gales]], [[Wikang Irlandes|Irlandes]], [[Geliko Eskoses]], at [[Wikang Korniko|Korniko]]. Ang unang tatlo ay kinikilala bilang rehiyonal o wikang pagkamunti na pinangangalagaan at itinataguyod ng [[Kasulatang Patotoo ng Europa para sa mga Wikang Rehiyonal at Pagkamunti|batas Europeo]], samantalang ang Korniko naman ay kinikilala ngunit hindi pinangangalagaan. Ayon sa lahatambilang ng 2001, mahigit sa isang-kalima (21%) ng santauhan ng Gales ang nagsabi na marunong silang mag-Gales.<ref>[http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=447&Pos=6&ColRank=1&Rank=192 National Statistics Online&nbsp;– Welsh Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728133204/http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=447&Pos=6&ColRank=1&Rank=192 |date=2011-07-28 }}. National Statistics Office.</ref> Tumaas ito ng 18% mula noong lahatambilang ng 1991.<ref>{{cite web|url= http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fow/WelshLanguage.pdf |title=Differences in estimates of Welsh Language Skills |accessdate=30 Disyembre 2008 |publisher=Office for National Statistics|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722055520/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fow/WelshLanguage.pdf|archivedate=22 Hulyo 2004}}{{dead link|date=Pebrero 2012}}</ref> Bukod dito, tinatayang mayroong 200,000 nagwiwika ng Gales ang nakatira sa Ingglatera.<ref>{{cite web |url= http://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml |title =Welsh today |author=Wynn Thomas, Peter |publisher=BBC |work=Voices |month=Marso |year=2007 |accessdate=5 Hulyo 2011}}</ref> Sa lahatambilang ring yaon, 167,487 katao (10.4%) sa Kahilagaang Irlanda ang nagsabing "may alam o dunong din silang mag-Irlandes" (tingnan ang [[Wikang Irlandes sa Hilagang Irlanda|Wikang Irlandes sa Kahilagaang Irlanda]]). Halos lahat nang nagsabi nito ay mula sa [[Makapamansang Irlandes|makabansang]] santauhang Katoliko. Mahigit sa 92,000 katao sa Eskosya (o 'di tataas sa 2% ng santauhan) ay may kakayanang magwika ng Geliko, ang 72% nito ay ang mga nakatira sa [[Labasang Hebrides]].<ref>[http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html Scotland's Census 2001&nbsp;– Gaelic Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |date=2013-05-22 }}. General Register Office for Scotland. Retrieved 15 Oktubre 2008.</ref> Ang mga bilang ng mga mag-aaral na tinuturuan ng Gales, Geliko Eskoses, at Irlandes ay tumataas din.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7885493.stm |title =Local UK languages 'taking off' |work=BBC News |date =12 Pebrero 2009}}</ref> Sa mga santauhang nandarayuhan, iilang Geliko Eskoses ay [[Gelikong Kanadyense|winiwika pa rin sa Kanada]] (pangunahin sa [[Bagong Eskosya]] at [[Pulo ng Tangos Breton]]), at Gales sa [[Patagonya]] sa Arhentina. Ang [[Wikang Eskoses|Eskoses]] ay isang wikang nagbuhat sa sinaunang Hilagang [[Gitnang Ingles|Gitnang Inggles]]. Hindi ito gaanong [[Kasulatang Patotoo ng Europa para sa mga Wikang Rehiyonal at Pagkamunti|kinikilala]] pati na rin ang sangay nitong [[Mga Diyalekto ng Eskoses-Ulster|Eskoses-Ulster]] sa Kahilagaang Irlanda. Sa ngayon, walang pangako na pangalagaan at pag-ibayuhin ang wikang ito.<ref>{{cite web |url=http://www.eurolang.net/index.php?option=com_content&task=view&id=2449&Itemid=52&lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070623185445/http://eurolang.net/index.php?option=com_content&task=view&id=2449&Itemid=52&lang=en |archivedate=2007-06-23 |title=Language Data&nbsp;– Scots |publisher=European Bureau for Lesser-Used Languages |accessdate=2 Nobyembre 2008 |url-status=live }}</ref> Sa Ingglatera, sapilitan ang pag-aaral ng pangalawang wika sa mga may edad 14 pababa,<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/3983713.stm |title =Fall in compulsory language lessons |work=BBC News |date =4 Nobyembre 2004}}</ref> at edad 16 pababa naman sa Eskosya. Ang Pranses at Aleman ang dalawang pinakakaraniwang tinuturong pangalawang wika sa Ingglatera at Eskosya. Sa Gales, lahat ng mga mag-aaral na may gulang16 pababa ay tinuturuan ng Gales, o bilang isang pangalawang wika.<ref>[https://web.archive.org/web/20120310162644/http://www.bbc.co.uk/wales/schoolgate/aboutschool/content/inwelsh.shtml The School Gate for parents in Wales]. BBC Wales. Retrieved 11 Oktubre 2008.</ref> ===Pananampalataya=== {{Main|Relihiyon sa United Kingdom}} [[Talaksan:West Side of Westminster Abbey, London - geograph.org.uk - 1406999.jpg|thumb|left|upright| Ang [[Bahay-monghe ng Westminster]] ay pinagdadausan ng [[pagputong]] sa [[Kaharian ng United Kingdom|mga hari ng Britanya]].]] Iba't ibang anyo ng Kristiyanismo ang nangibabaw sa bansa sa mahigit 1,400 taon.<ref>Cannon, John, ed. (2nd edn., 2009). [http://books.google.com/?id=TYnfhTq2M7EC&pg=PA144 ''A Dictionary of British History'']. Oxford University Press. p. 144. ISBN 0-19-955037-9.</ref> Bagaman ayon sa pagsusuri, karamihan ng mga mamamayan ay napapabilang sa Kristiyanismo, ang dumadalo sa misa ay lubusang bumagsak simula noong kalagitnaan ng ika-20 dantaon.<ref>Field, Clive D. (Nobyembre 2009). [http://www.brin.ac.uk/commentary/documents/development-of-religious-statistics.pdf "British religion in numbers"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111016173905/http://www.brin.ac.uk/commentary/documents/development-of-religious-statistics.pdf |date=2011-10-16 }}. BRIN Discussion Series on Religious Statistics, Discussion Paper 001. Retrieved 3 Hunyo 2011.</ref> Ang pandarayuhan at pagbabago sa santauhanin ay nakapagpabago sa pag-usbong ng ibang pananampalataya, lalo na ang Islam.<ref>Yilmaz, Ihsan (2005). [http://books.google.com/?id=ryrD2YODzxUC&pg=PA291 ''Muslim Laws, Politics and Society in Modern Nation States: Dynamic Legal Pluralisms in England, Turkey, and Pakistan'']. Aldershot: Ashgate Publishing. pp. 55&#x2013;6. ISBN 0-7546-4389-1.</ref> Dahil dito, mapupunang ang NK ay isang lipunang may maraming pananampalataya,<ref>Brown, Callum G. (2006). [http://books.google.com/?id=ryrD2YODzxUC&pg=PA291 ''Religion and Society in Twentieth-Century Britain'']. Harlow: Pearson Education. p. 291. ISBN 0-582-47289-X.</ref> [[Sekularismo|banwahanin]],<ref>Norris, Pippa; Inglehart, Ronald (2004). [http://books.google.com/?id=dto-P2YfWJIC&pg=PA84 ''Sacred and Secular: Religion and Politics Worldwide'']. Cambridge University Press. p. 84. ISBN 0-521-83984-X.</ref> o [[Kristiyanong makabago]].<ref>Fergusson, David (2004). [http://books.google.com/?id=Owz4aBSEINgC&pg=PA94 ''Church, State and Civil Society'']. Cambridge University Press. p. 94. ISBN 0-521-52959-X.</ref> Sa lahatambilang ng 2001, 71.6% ang nagsabing sila ay Kristiyano. Sinusundan ito ng (ayon sa bilang ng nananampalataya) Islam (2.8%), [[Hinduismo]] (1.0%), [[Sikismo]] (0.6%), [[Hudaismo]] (0.5%), [[Budismo]] (0.3%), at iba pang pananampalataya (0.3%).<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=UK Census 2001 |publisher=National Office for Statistics |accessdate=22 Abril 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archivedate=2007-03-12 |url-status=live }}</ref> Ang 15% naman ay nagsabing sila ay [[Irelihiyon|walang pananampalataya]], at 7% naman ang nagsabing wala silang pinipiling pananampalataya.<ref>{{cite web |title= Religious Populations |publisher= Office for National Statistics |date= 11 Oktubre 2004 |url= http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/02/20757/53570 |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zFDlspeL?url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=954 |archivedate= 2011-06-06 |access-date= 2013-01-16 |url-status= live }}</ref> Isang pagsusuri ng [[Tearfund]] noong 2007 ang nagpakita na isa sa sampung Britaniko lamang ang nagsisimba linggu-linggo.<ref>{{cite web|url=http://news.adventist.org/2007/04/uite-kigom-ew-report-fis-oly-oe-i-10-atte-church.html |title=United Kingdom: New Report Finds Only One in 10 Attend Church |publisher=News.adventist.org |date=4 Abril 2007 |accessdate=12 Setyembre 2010}}</ref> Ang ([[Angglikanismo|Anglikanong]]) [[Simbahan ng Inglatera|Simbahan ng Ingglatera]] ang [[pambansang relihiyon|pambansang pananampalataya]] ng Ingglatera.<ref>[http://www.cofe.anglican.org/about/history/ The History of the Church of England] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221212004/http://www.cofe.anglican.org/about/history |date=2010-02-21 }}. The Church of England. Retrieved 23 Nobyembre 2008.</ref> Mayroon itong panatilihang [[Pangkaluluwang Panginoon|kinatawan]] sa [[Parlamento ng United Kingdom|Batasan]], at ang [[Kaharian ng United Kingdom|hari ng Britanya]] ang [[Kataas-taasang Tagapamahala ng Simbahan ng Inglatera|Kataas-taasang Tagapamahala]] nito.<ref>{{cite web |url=http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |title=Queen and Church of England |publisher=British Monarchy Media Centre |accessdate=5 Hunyo 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061008203611/http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |archivedate=2006-10-08 |url-status=live }}</ref> Sa [[Relihiyon sa Scotland|Eskosya]], ang [[Presbitaryanismo|Presbiteryanong]] [[Simbahan ng Eskosya]] ang kinikilalang [[pambansang simbahan]]. Hindi ito [[pambansang relihiyon|sumasailalim sa pamahalaan]], at ang mga hari ng Britanya ay karaniwang kasapi lamang. Ang mga hari ay kailangang manumpa na sa kanyang pagkakaluklok, pananatilihin at pangangalagaan niya ang pananampalatayag Protestante at ang Pamahalaang Simbahan ng Presbiteryano".<ref>{{cite web |title= Queen and the Church |publisher= The British Monarchy (Official Website) |url= http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandChurch/History.aspx |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zG8tzxhd?url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandChurch/History.aspx |archivedate= 2011-06-07 |access-date= 2013-01-16 |url-status= live }}</ref><ref>{{cite web |title= How we are organised |publisher= Church of Scotland |url= http://www.churchofscotland.org.uk/about_us/how_we_are_organised |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zG8WCEAc?url=http://www.churchofscotland.org.uk/about_us/how_we_are_organised |archivedate= 2011-06-07 |access-date= 2013-01-16 |url-status= live }}</ref> Ang Anglikanong [[Simbahan ng Wales|Simbahan ng Gales]] ay nabuwag noong 1920. Nabuwag din noong 1870 ang Anglikanong [[Simbahan ng Irlanda]]. Bago pa man ang [[Paghahati ng Ireland|pagkakahati sa Irlanda]], walang tinatag na simbahan sa Kahilagaang Irlanda.<ref>Weller, Paul (2005). [http://books.google.com/?id=tHc88PzAPLMC&pg=PA80 ''Time for a Change: Reconfiguring Religion, State, and Society'']. London: Continuum. pp. 79&#x2013;80. ISBN 0567084876.</ref> Kahit walang mababatid sa lahatambilang ng 2001 ukol sa uri ng pananampalatayang Kristiyano, tinataya ng Ceri Peach na 62% ng mga Kristiyano ay Angglikano, 13.5% ay Romano Katoliko, 6% ay [[Presbiteryano]], 3.4% ay [[Metodista]], kabilang ang ibang maliliit na Protestanteng pangkat tulad ng ''[[Open Brethren]]'', at mga simbahan ng [[Simbahan ng Silanganing Ortodokso|Ortodokso]].<ref>Peach, Ceri, [http://books.google.com/?id=i6ER_z8gcD4C "United Kingdom, a major transformation of the religious landscape"], in H. Knippenberg. ed. (2005). ''The Changing Religious Landscape of Europe''. Amsterdam: Het Spinhuis. pp. 44&#x2013;58. ISBN 90-5589-248-3.</ref> ===Pandarayuhan=== {{Main|Pandarayuhan sa United Kingdom simula 1922}} {{See also|Mga banyagang-silang sa United Kingdom}} [[Talaksan:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|300px|Ang tinatayang bilang ng mga banyagang-silang ayon sa bansa ng kapanganakan, Abril 2007 - Marso 2008]] Ang Nagkakaisang Kaharian ay nakaranas ng sunud-sunod na pandarayuhan. Ang [[Malawakang Kagutuman (Ireland)|Malawakang Kagutuman]] sa Irlanda ay nagbunsod ng malamang isang angaw na katao na nandayuhan sa NK.<ref>Richards, Eric (2004). ''[http://books.google.com/?id=JknDbX3ae1MC&pg=PA143 Britannia's children: Emigration from England, Scotland, Wales and Ireland since 1600]''. London: Hambledon, p. 143. ISBN 978-1-85285-441-6.</ref> Mahigit sa 120,000 [[Sandatahang Lakas ng Polonya sa Kanluran|Polakong]] datihang-kawal ang nanirahan sa Britanya matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>Gibney, Matthew J.; Hansen, Randall (2005). ''[http://books.google.com/?id=2c6ifbjx2wMC&pg=PA630f Immigration and asylum: from 1900 to the present]{{Dead link|date=Septiyembre 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}'', ABC-CLIO, p630. ISBN 1-57607-796-9</ref> Simula rin noon, marami ring mga pandarayuhang naganap buhat sa mga kasalukuyan at dating sakupbayan nito. Ito ay bahagi ng pamana ng sasakhari at bahagi na rin ng kakulangan sa manggagawa. Karamihan sa kanila ay nagbuhat sa [[Karibe]] at sa [[kalupalupan ng Indiya]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/in_depth/uk/2002/race/short_history_of_immigration.stm |title=Short history of immigration |publisher=BBC |year =2005 |accessdate=28 Agosto 2010}}</ref> Ang kamakailang takbo ng pandarayuhan ay nagbubuhat sa mga manggagawang galing sa mga bagong kasapi ng SE sa Silanganang Europa. Noong 2010, mayroon 7 angaw na banyagang-silang na naninirahan sa bansa o 11.3% ng kabuuang santauhan. Ang 4.76 angaw (7.7%) dito ay isinilang sa labas ng SE, at 2.24 angaw (3.6%) ay isinilang sa ibang kasapi ng SE.<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-11-034/EN/KS-SF-11-034-EN.PDF 6.5% of the EU population are foreigners and 9.4% are born abroad], Eurostat, Katya Vasileva, 34/2011.</ref> Ang sukat ng mga banyagang-silang sa NK ay nanatiling mas maliit kaysa sa ibang maraming bansa ng Europa.<ref>{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=402 |title=Europe: Population and Migration in 2005 |first=Rainer |last= Muenz |publisher= Migration Policy Institute |month=June |year=2006 |accessdate=Abriil 2, 2007}}</ref> Ang pandarayuhan ay nakapagpapalaki ng lumalaki nang santauhan ng bansa.<ref>{{cite news |url= http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23542455-details/Immigration+and+births+to+non-British+mothers+pushes+British+population+to+record+high/article.do |title= Immigration and births to non-British mothers pushes British population to record high |newspaper= London Evening Standard |date= 22 Agosto 2008 |access-date= 2013-01-17 |archive-date= 2008-12-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081210072321/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23542455-details/Immigration+and+births+to+non-British+mothers+pushes+British+population+to+record+high/article.do |url-status= dead }}</ref> Sa pagitan ng taong 1991 at 2001, tinatayang kalahati ng paglaki ng santauhan ay maipapabilang sa mga dayo at sa mga anak nitong isinilang sa NK. Ayon sa pag-aaral ng [[Tanggapan ng Pambansang Estatistika|Tanggapan ng Pambansang Palaulatan]] (TPE), mayroong kabuuang 2.3 angaw na dumayo sa bansa sa loob ng 15 taon mula 1991 hanggang 2006.<ref>{{cite news |url= http://www.dailymail.co.uk/news/article-1023512/Third-World-migrants-2-3m-population-boom.html |title= Third World migrants behind our 2.3m population boom |newspaper=Daily Mail |location =London |date=3 Hunyo 2008 |first1=Steve |last1=Doughty |first2=James |last2=Slack}}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575160-details/Tories+get+tough+on+immigration+after+Labour's+U-turn/article.do |title= Tories call for tougher control of immigration |newspaper= London Evening Standard |date= 20 Oktubre 2008 |first= Martin |last= Bentham |access-date= 17 Enero 2013 |archive-date= 21 Oktubre 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081021051705/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575160-details/Tories+get+tough+on+immigration+after+Labour%27s+U-turn/article.do |url-status= dead }}</ref> Tinataya ring ang pandarayuhan ay magdaragdag ng panibagong 7 angaw na katao sa santauhan ng bansa sa 2031,<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7602526.stm |title= Minister rejects migrant cap plan |work=BBC News |date =8 Setyembre 2008 |accessdate=26 Abril 2011}}</ref> bagaman pinagtatalunan pa ang tunay na bilang nito.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1538598/Immigration-%27far-higher%27-than-figures-say.html |title=Immigration 'far higher' than figures say |newspaper=The Daily Telegraph |date=5 Enero 2007 |accessdate=20 Abril 2007 |location=London |first=Philip |last=Johnston |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529014735/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1538598/Immigration-%27far-higher%27-than-figures-say.html |url-status=dead }}</ref> Inulat din ng TPE na ang bilang ng pandarayuhan ay umakyat ng 21% (o 239,000 katao) simula 2009 hanggang 2010.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/uk/2011/aug/25/uk-net-migration-rises-21 |title=UK net migration rises 21% |date=25 Agosto 2011 | location=London |work=The Guardian |first=Alan |last=Travis}}</ref> Noong 2011, tumaas ito ng 251,000 o sa bilang ng pandarayuhan na 589,000. Samantala, ang bilang ng taong nangingibang-bansa (sa mahigit na 12 buwan) ay 338,000.<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-18189797 |title=Migration to UK more than double government target |date=24 Mayo 2012 |work=BBC News}}</ref> Mayroong 195,046 na banyaga ang naging mamamayan ng Britanya noong 2010. 54,902 naman noong 1999.<ref>{{cite news |url= http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1377707/Migrant-squad-to-operate-in-France.html |title= Migrant squad to operate in France |newspaper=The Daily Telegraph |location= Calais |date =20 Disyembre 2000 |first =David |last= Bamber}}</ref> Naitala naman na may 241,192 katao ang binigyang karapatan na manatiling manirahan noong 2010, 51% nito ay buhat sa Asya, at 27% naman buhat sa Aprika.<ref>{{cite web|url= http://www.homeoffice.gov.uk/publications/science-research-statistics/research-statistics/immigration-asylum-research/immigration-brief-q2-2011/immig-q2-settlement|title= Settlement|date= Agosto 2011|work= Home Office|accessdate= 24 Oktubre 2011|archive-date= 2013-01-16|archive-url= https://web.archive.org/web/20130116212734/http://www.homeoffice.gov.uk/publications/science-research-statistics/research-statistics/immigration-asylum-research/immigration-brief-q2-2011/immig-q2-settlement|url-status= dead}}</ref> Ayon sa opisyal na Palaulatan ng 2011, 25.5% ng mga sanggol sa Ingglatera at Gales ang isinilang ng mga magulang na ipinanganak naman sa labas ng bansa.<ref>"[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/vsob1/parents--country-of-birth--england-and-wales/2011/sb-parents--country-of-birth--2011.html Births in England and Wales by parents' country of birth, 2011]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", National Statistics.</ref> Ang mamamayan ng Samahang Europeo, kabilang ang NK, ay may karapatang manirahan at maghanap-buhay sa alinmang kasapi ng samahan.<ref>[http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33152.htm Right of Union citizens and their family members to move and reside freely within the territory of the Member States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204054324/http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33152.htm |date=2012-02-04 }}. European Commission. Retrieved 6 Nobyembre 2008.</ref> Dumulog ang NK sa panandaliang paghihigpit sa mga mamamayan ng Romanya at Bulgarya na sumapi sa samahan noong Enero 2007.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/uk/2007/sep/23/immigration.eu |title= Home Office shuts the door on Bulgaria and Romania |last1=Doward |first1=Jamie |last2=Temko |first2 =Ned |date=23 Setyembre 2007 |work=The Observer |page=2 |accessdate=23 Agosto 2008 |location=London}}</ref> Ayon sa pagsasaliksik ng [[Surian sa Patakarang Pandarayuhan]] para sa [[Lupon ng Pagkakapantay-pantay at Karapatang Pantao]], mayroong 1.5 angaw na manggagawa na nagbuhat sa mga bagong kasapi ng SE ang dumayo sa bansa noong Mayo 2004 hanggang Setyembre 2009. Ang dalawang-katlo rito ay mga Polako, ngunit karamihan sa kanila ay nagsiuwian na. Dahil dito, umakyat ng 700,000 ang mga dumayo sa bansa sa panahong iyon.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/uk/2010/jan/17/eastern-european-uk-migrants |title=Young, self-reliant, educated: portrait of UK's eastern European migrants |last1=Doward |first1=Jamie |last2 =Rogers | first2 = Sam |date=17 Enero 2010 |work=The Observer |accessdate=19 Enero 2010 |location=London}}</ref> Dahil sa [[pag-urong ng ekonomiya noong 2000|pag-urong ng agimat noong 2000]], nabawasan ang panggayak ng mga Polako sa pandarayuhan sa NK,<ref>{{cite news |url= http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575019-details/Packing+up+for+home:+Poles+hit+by+UK's+economic+downturn/article.do |title= Packing up for home: Poles hit by UK's economic downturn |first= Elizabeth |last= Hopkirk |newspaper= London Evening Standard |date= 20 Oktubre 2008 |access-date= 17 Enero 2013 |archive-date= 23 Oktubre 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081023063415/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575019-details/Packing+up+for+home%3A+Poles+hit+by+UK%27s+economic+downturn/article.do |url-status= dead }}</ref> at ito ay naging panandalian.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8243225.stm |title=Migrants to UK 'returning home' |date=8 Setyembre 2009 |work=BBC News |accessdate=8 Setyembre 2009}}</ref> Noong 2009, sa kauna-unahang pagkakataon simula nang paglawak ng SE, mas marami ang umalis kaysa dumating ng bansa ang mga nagbuhat sa walong bansa ng gitna at silanganang Europa na sumapi sa samahan noong 2004. Noong 2011, ang mamamayan ng bagong kasapi ng samahan ay bumubuo ng 13% ng mga dumadayo sa bansa. [[Talaksan:British expats countrymap.svg|thumb|300px|right|Ang tinatayang bilang ng mga mamamayan ng Britanya na naninirahan sa ibang bansa, 2006]] Nagpanimula ang pamahalaan ng NK ng isang pamamaraang [[Pamamaraang pandarayuhan ayon sa puntos (United Kingdom)|pandarayuhan ayon sa puntos]] para sa mga mamamayang nasa labas ng [[Pook Pang-ekonomiya ng Europa|Pook Pang-agimat ng Europa]]. Pinalitan nito ang dating panukala kabilang ang [[Pagkukusa sa Bagong Kakayahan]] ng pamahalaan ng Eskosya.<ref>{{cite web |url=http://www.ukba.homeoffice.gov.uk/workingintheuk/tier1/freshtalent/ |title=Fresh Talent: Working in Scotland |publisher=UK Border Agency |location=London |accessdate=30 Oktubre 2010 |archive-date=16 Hulyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716184110/http://www.ukba.homeoffice.gov.uk/workingintheuk/tier1/freshtalent/ |url-status=dead }}</ref> Noong Hunyo 2010, nagpanimula ang pamahalaan ng panandaliang hangganan na 24,000 sa pandarayuhang magbubuhat sa labas ng SE. Binalak nito ang pagpigil ng pagpasok ng mga ito, ngunit ginawa na rin itong panatilihan nong Abril 2011.<ref>{{cite news |url=http://www.ft.com/cms/s/0/9ab202a4-8299-11df-85ba-00144feabdc0.html |title=Tories begin consultation on cap for migrants |work=Financial Times | location= London |first=James |last=Boxell |date=28 Hunyo 2010 |accessdate=17 Setyembre 2010}}</ref> Ang pagpapatupad ng hangganan ay nagdulot ng alitan. Minungkahi ng isang kalihim sa negosyo, si [[Vince Cable]] na sinasaktan nito ang pagnenegosyo sa Britanya.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2010/sep/17/vince-cable-migrant-cap-economy |title=Vince Cable: Migrant cap is hurting economy |agency=Press Association |work=The Guardian |date=17 Setyembre 2010 |accessdate=Ssetyembre 17, 2010 |location=London}}</ref> Ang pangingibang-bansa ay naging mahalagang bahagi ng lipunan noong ika-19 na dantaon. Sa pagitan ng taong 1815 at 1930, tinatayang 11.4 angaw na katao ang nangibang-bansa galing Britanya, at 7.3 angaw naman galing Irlanda. Pinakapakita ng mga pagtataya na sa pagtatapos ng ika-20 dantaon, mayroong mga 300 angaw na katao na may lahing Britaniko at Irlandes ang panatilihang naninirahan sa ibang bahagi ng daigdig.<ref>Richards (2004), pp. 6–7.</ref> Sa ngayon, hindi bababa sa 5.5 angaw na katao na isinilang sa bansa ang naninirahan sa ibang bansa,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/default.stm |title=Brits Abroad: world overview |publisher=BBC |accessdate=20 Abril 2007 |date=6 Disyembre 2006}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6210358.stm |title= 5.5&nbsp;m Britons 'opt to live abroad' |work=BBC News |date=11 Disyembre 2006 |accessdate=20 Abril 2007 |first=Dominic |last=Casciani}}</ref> karamihan sa kanila ay nasa Australya, Espanya, Nagkakaisang Pamahalaan, at Kanada.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6161705.stm |title= Brits Abroad: Country-by-country |work=BBC News |date =11 Disyembre 2006}}</ref> ===Katuruan=== {{Main|Katuruan sa United Kingdom}} {{See also|Edukasyon sa Inglatera|Edukasyon sa Hilagang Irlanda|Edukasyon sa Eskosya|Edukasyon sa Gales}} [[File:KingsCollegeChapelWest.jpg|thumb|left|Ang [[Dalubhasaan ng Hari, Cambridge|Dalubhasaan ng Hari]] na bahagi ng [[Pamantasan ng Cambridge]] ay tinatag noong 1209]] Ang pamamahala sa katuruan sa Nagkakaisang Kaharian ay ginawad sa bawat bansa nito kaya may kanya-kanya itong pamamaraan. Kung ang [[edukasyon sa Inglatera|katuruan sa Ingglatera]] ay pananagutan ng [[Kalihim ng Pamahalaan sa Edukasyon|Kalihim ng Pamahalaan sa Katuruan]], ang pang-araw-araw na pamamahala at pananalapi ng mga pampublikong paaralan ay pananagutan naman ng [[Kapamahalaang lokal sa edukasyon|kapamahalaang pampook]].<ref>{{cite web |url=http://www.dcsf.gov.uk/localauthorities/index.cfm |title=Local Authorities |publisher=Department for Children, Schools and Families |accessdate=21 Disyembre 2008 |archive-date=30 Disyembre 2008 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20081230030407/http://www.dcsf.gov.uk/localauthorities/index.cfm |url-status=bot: unknown }}</ref> Unti-unting nagsimula ang katuruang walang-bayad sa pagitan ng taong 1870 at 1944.<ref>{{cite book |author=Gordon, J.C.B. |title= Verbal Deficit: A Critique |url=https://archive.org/details/verbaldeficitcri0000gord |publisher=Croom Helm |location =London |year=1981 |isbn=978-0-85664-990-5 |page=[https://archive.org/details/verbaldeficitcri0000gord/page/44 44] note 18}}</ref><ref>Section 8 ('Duty of local education authorities to secure provision of primary and secondary schools'), Sections 35–40 ('Compulsory attendance at Primary and Secondary Schools') and Section 61 ('Prohibition of fees in schools maintained by local education authorities ...'), Education Act 1944.</ref> Sa ngayon, sapilitan ang katuruan sa mga batang may edad lima hanggang labing-anim (15 kung ipinanganak ng Hulyo o Agosto). Noong 2011, inilagay ng [[Mga Takbo sa Pandaigdigang Pag-aaral ng Matematika at Agham]] ang mga mag-aaral na may gulang na 13-14 sa Ingglatera at Gales na ika-10 sa pinakamagaling sa buong daigdig sa matematika, at ika-9 naman sa agham.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7773081.stm |title= England's pupils in global top 10 |work=BBC News |date= 10 Disyembre 2008}}</ref> Karamihan ng mga kabataan ay nag-aaral sa pampublikong paaralan. Mangilan-ngilan dito ay pumipili ayon sa kakayahang talino. Dalawa sa sampung pinakamagagaling ayon sa ''[[GCSE]]'' noong 2006 ay mga pampublikong [[paaralang pambalarila]]. Mahigit sa kalahati ng mga mag-aaral sa mga nangungunang pamantasan ng Cambridge at Oxford ay nanggaling sa mga pampublikong paaralan.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/6905288.stm |title=More state pupils in universities |work=BBC News |date=19 Hulyo 2007}}</ref> Bagaman bumaba ang bilang ng mga batang nag-aaral sa pribadong paaralan sa Ingglatera, tumaas ang bahagi nito sa mahigit 7%.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/education/2007/nov/09/schools.uk |title=Private school pupil numbers in decline |newspaper= The Guardian |date=9 Nobyembre 2007 |location=London |first=Donald |last=MacLeod |accessdate=31 Marso 2010}}</ref> Noong 2010, mahigit sa 45% ng mga pook sa [[Pamantasan ng Oxford]] at 40% sa [[Pamantasan ng Cambridge]] ay sinasaklawan ng mga mag-aaral na galing sa pribadong paaralan kahit binubuo lamang nila ang 7% ng santauhan.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6055970 |access-date=2013-01-17 |archive-date=2013-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212733/http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6055970 |url-status=dead }}</ref> Ang mga [[Mga Pamantasan sa Inglatera|pamantasan sa Ingglatera]] ay kabilang sa mga pinakamagagaling sa buong daigdig. Ang Pamantasan ng Cambridge, Pamantasan ng Oxford, [[Pamantasang Dalubhasaan ng London|Pamantasang Dalubhasaan ng Londres]], at [[Dalubhasaang Imperyal ng London|Dalubhasaang Imperyal ng Londres]] ay nakalagay sa unang 10&nbsp;ng ''[[QS World University Rankings]]'' (Paghahanay sa Pandaigdigang Pamantasan ng QS) noong 2010. Nangunguna ang Pamantasan ng Cambridge.<ref>{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010/results |title=QS World University Rankings Results 2010 |accessdate=27 Abril 2011 |publisher=Quacquarelli Symonds}}</ref> [[File:QUB.jpg|thumb|Ang [[Pamantasan ng Haribini sa Belfast]] ay tinatag noong 1849<ref>Davenport, F.; Beech, C.; Downs, T.; Hannigan, D. (2006). ''Ireland''. Lonely Planet, 7th edn. ISBN 1-74059-968-3. p. 564.</ref>]] Ang [[edukasyon sa Eskosya|katuruan sa Eskosya]] ay pananagutan ng [[Tagpamahalang Kalihim sa Edukasyon at Habambuhay na Kaalaman|Tagpamahalang Kalihim sa Katuruan at Habambuhay na Kaalaman]], samantalang ang pang-araw-araw ng pangangasiwa at pananalapi ng mga pampublikong paaralan ay pananagutan ng mga kapamahalaang pampook. Dalawang [[Pampublikong kinatawan sa Scotland|pampublikong di-pangkagawarang kinatawan]] ang may mahalagang gampanin sa katuruang Eskoses. Ang [[Kapamahalaan sa Pagsusuri ng Eskosya]] ay may pananagutan sa paglinang, pagbigay-dangal, pagbigay-halaga, at pagbigay-katibayan sa lahat ng mga pagusuri liban sa mga katibayang binibigay sa mataas na paaralan, [[Dalubhasaang pag-aaral|dalubhasaan]] sa [[lalong pag-aaral]] at iba pang paaralan.<ref>[http://www.sqa.org.uk/sqa/5656.html About SQA] Scottish Qualifications Authority. Retrieved 7 Oktubre 2008.</ref> Ang [[Pagkatuto at Pagtuturo sa Eskosya]] ay nagbibigay payo, yamang-tao, at paglilinang sa mga propesyonal sa katuruan.<ref>[http://www.ltscotland.org.uk/aboutlts/index.asp About Learning and Teaching Scotland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401140609/http://www.ltscotland.org.uk/aboutlts/index.asp |date=2012-04-01 }}. Learning and Teaching Scotland. Retrieved 7 Oktubre 2008.</ref> Unang isinabatas ng Eskosya ang sapilitang katuruan noong 1496.<ref>[https://web.archive.org/web/20071204064525/http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/education/e_brain_drain.html Brain drain in reverse]. Scotland Online Gateway. Retrieved 7 Oktubre 2008.</ref> Ang sukat ng mag-aaral na nag-aaral sa pribadong paaralan ay mahigit 4% lamang at ito'y mabagal na umaakyat.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/6563167.stm |title=Increase in private school intake|work=BBC News |date=17 Abril 2007}}</ref> Walang binabayarang [[matrikula]] ang mga mag-aaral sa mga [[Mga Pamantasan sa Scotland|pamantasan sa Eskosya]] dahil tinaggal ito noong 2001. Tinanggal din noong 2008 ang multa sa mga bigay-kayang gradweyt.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7268101.stm |title= MSPs vote to scrap endowment fee |work=BBC News |date= 28 Pebrero 2008}}</ref> Ang [[Pamahalaan ng Wales|Pamahalaan ng Gales]] ang may pananagutan sa [[edukasyon sa Wales|katuruan sa Gales]]. Karamihan sa mga mag-aaral ay lubusan o bahaginang tinuturuan sa [[wikang Wales|wikang Gales]]. Ang pagtuturo sa wikang Gales ay sapilitan hanggang sa edad 16.<ref>[http://wales.gov.uk/topics/educationandskills/parents/helpchildwelsh/whatchildlearn;jsessionid=LtdrLbCM21w0dlcTH1Crdy0J4H7Yg7XdqD1yVvpV2sHG8PX1BGZl!686978193?lang=en What will your child learn?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406120219/https://gov.wales/404 |date=2020-04-06 }} The Welsh Assembly Government. Retrieved 22 Enero 2010.</ref> Bilang bahagi ng patakarang bumuo ng isang ''bilingual'' na Gales, binabalak ng palawigin ang batas na umiiral sa mga paaralang nagtuturo sa wikang Gales. Ang [[edukasyon sa Hilagang Irlanda|katuruan sa Kahilagaang Irlanda]] ay pananagutan ng [[Kagawaran sa Edukasyon (Hilagang Irlanda)|Tagapangasiwa ng Katuruan]] at ng [[Kagawaran sa Pagkakawani at Kaalaman]]. Samantala ang mga pananagutang pampook ay pinangangasiwaan ng limang kapulungan sa katuruan at silid-aklatan ayon sa kanilang takdang pook. Ang [[Kapulungan sa Kurikulum, Pagsusulit, at Paghahalaga]] (KKPP) ay ang kinatawang may pananagutan sa pagpapayo sa [[Tagapagpaganap ng Hilagang Ireland|pamahalaan]] ukol sa kung ano ang dapat ituro sa mga paaralan sa Kahilagaang Irlanda, pagsusubaybay sa mga pamantayan, at pagbibigay karangalan.<ref>[http://www.ccea.org.uk/ About Us&nbsp;– What we do] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305135914/http://ccea.org.uk/ |date=2018-03-05 }}. Council for the Curriculum Examinations & Assessment. Retrieved 7 Oktubre 2008.</ref> ===Kalusugan=== {{Main|Kalusugan sa United Kingdom}} Ang pamamahala sa kalusugan ng Nagkakaisang Kaharian ay ginawad sa bawat bansa ng NK kaya ito ay may kanya-kanyang pamamaraan ng pampribado at [[pampublikong pangangalaga sa kalusugan]]. Kabilang din dito ang [[Panghaliling gamot|panghalili]], pangkabuuan, at pang-alalay na paggagamot. Ang pampublikong pangangalaga sa kalusugan ay binibigay sa lahat ng [[Batas sa kapamansaan ng Britanya|panatilihang naninirahan]] nang walang bayad. Noong 2000, inilagay ng [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalusugan]] ang NK sa ika-15 pinakamagaling sa pangagalaga ng kalusugan sa buong Europa, at ika-18 naman sa buong daigdig.<ref>{{Cite journal |url=http://pages.stern.nyu.edu/~wgreene/Statistics/WHO-COMP-Study-30.pdf |title=Measuring overall health system performance for 191 countries |author=[[World Health Organization]] |publisher=New York University |accessdate=5 Hulyo 2011}}</ref> Ang mga nagpapalakad dito ay tinatag sa buong bansa. Tulad ito ng [[Kapulungan ng Pangkalahatang Medisina]], [[Kapulungan ng Pagnanars at Pangungumadrona]], at iba pang mga kapisanan tulad ng [[Makaharing Dalubhasaan|Maharlikang Dalubhasaan]]. Ang pananagutang kabanwahan at pagsasagawa ng pangangalaga sa kalusugan ay matatagpuan sa apat na pambansang [[Tagapagpaganap (pamahalaan)|tagapagpaganap]]; ang [[kalusugan sa Inglatera|kalusugan sa Ingglatera]] ay pananagutan ng pamahalaan ng NK; [[kalusugan sa Hilagang Irlanda|kalusugan sa Kahilagaang Irlanda]] ay pananagutan ng [[Tagapagpaganap ng Hilagang Irlanda|Tagapagpaganap ng Kahilagaang Irlanda]]; [[kalusugan sa Eskosya]] ay pananagutan ng [[Pamahalaang Eskoses]]; at ang [[kalusugan sa Wales|kalusugan sa Gales]] ay pananagutan ng [[Pamahalaan ng Kapulungang Wales|Pamahalaan ng Kapulungang Gales]]. Bawat [[Pambansang Palingkuran sa Kalusugan]] ay may iba't ibang patakaran at pangangailangan na kadalasa'y nauuwi sa pagkasalangsang.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7586147.stm |title= 'Huge contrasts' in devolved NHS |work=BBC News |date =28 Agosto 2008}}</ref><ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7149423.stm |title =NHS now four different systems |work=BBC News |date =2 Enero 2008 |first=Nick |last=Triggle}}</ref> Simula 1979, ang paggugol sa kalusugan ay lubusang tinaas upang mailapit ito sa pamantayan ng Samahang Europeo.<ref>{{Cite journal |url=http://www.healthp.org/node/71 |title=The NHS from Thatcher to Blair |first=Peter |last=Fisher |work=NHS Consultants Association |publisher=International Association of Health Policy |quote=The Budget ... was even more generous to the NHS than had been expected amounting to an annual rise of 7.4% above the rate of inflation for the next 5 years. This would take us to 9.4% of GDP spent on health ie around EU average. |access-date=2013-01-17 |archive-date=2018-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120124807/http://www.healthp.org/node/71 |url-status=dead }}</ref> Ginugugol ng NK ang tinatayang 8.4% ng KGK nito sa kalusugan. Ito ay 0.5% mas mababa sa pamantayan ng [[Kapisanan para sa Pakikipagtulungan sa Ekonomiya at Pagpapaunlad|Kapisanan para sa Pakikipagtulungan sa agimat at Pagpapaunlad]], at 1% mas mababa naman sa pamantayan ng Samahang Europeo.<ref>[http://www.oecd.org/dataoecd/46/4/38980557.pdf "OECD Health Data 2009&nbsp;– How Does the United Kingdom Compare"]. Organisation for Economic Co-operation and Development.</ref> ==Kalinangan== {{Main|Kalinangan ng United Kingdom}} Ang kalinangan ng Nagkakaisang Kaharian ay bunga ng maraming bagay: ang katayuan ng bansa bilang isang pulo; ang [[Kasaysayan ng United Kingdom|kasaysayan]] nito bilang kanluraning [[demokrasyang liberal]] at isang makapangyarihang bansa; at bilang isang [[samahang pampolitika|samahang kabanwahan]] ng apat na bansa na bawat isa ay pinangangalagaan ang katangi-tangi nitong kaugalian at pagsasagisag. Dahil sa [[Sasakhari ng Britanya]], makikita ang kalinangan nito sa [[Wikang Ingles|wika]], [[Kalinangan ng United Kingdom|kalinangan]], at sa [[Batas Panlahat|pamamaraang matwid]] ng karamihan ng mga dating sakubayan nito tulad ng Australya, Kanada, [[India|Indiya]], Irlanda, Bagong Selanda, Timog Aprika, at ang Nagkakaisang Pamahalaan. Dahil sa mahahalagang pangingibabaw nito sa kalinangan, matatawag na isang "kalinangang makapangyarihan" ang Nagkakaisang Kaharian.<ref>[http://www.britishpoliticssociety.no/British%20Politics%20Review%2001_2011.pdf "The cultural superpower: British cultural projection abroad"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180916155419/http://www.britishpoliticssociety.no/British%20Politics%20Review%2001_2011.pdf |date=2018-09-16 }}. Journal of the British Politics Society, Norway. Volume 6. No. 1. Winter 2011</ref><ref>{{cite news |url= http://www.theaustralian.com.au/news/opinion/cameron-has-chance-to-make-uk-great-again/story-e6frg6zo-1225866975992 |author=Sheridan, Greg |title=Cameron has chance to make UK great again |accessdate=20 Mayo 2012 |work=The Australian |location =Sydney |date =15 Mayo 2010}}</ref> ===Panitikan=== {{Main|Panitikang Britaniko}} [[Talaksan:William Shakespeare Chandos Portrait.jpg|thumb|upright|Ang [[larawang Chandos]] ay pinaniniwalaang pagsasalarawan ni [[William Shakespeare]].]] Ang 'panitikang Britaniko' ay sinasaklaw ang panitikang kaugnay sa Nagkakaisang Kaharian, [[Pulo ng Man]], at sa Kapuluang Bangbang. Karamihan ng panitikang Britaniko ay nasa wikang Inggles. Noong 2005, mayroong mga 206,000 aklat ang nailathala sa Nagkakaisang Kaharian. At noong 2006, ito ang may [[Nailathalang aklat ayon sa bansa kada taon|pinakamaraming nalathalang aklat]] sa buong daigdig. Si [[William Shakespeare]], isang mangangatha ng palabas dulaan at manunula, ang tinuturing na pinakadakilang makata ng buong panahon.<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/537853/William-Shakespeare|title=William Shakespeare (English author)|publisher=Britannica Online encyclopedia|accessdate=26 Pebrero 2006}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060209154055/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |archivedate=2006-02-09 |title=MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare |accessdate=26 Pebrero 2006 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Shakespeare%2c+William |publisher=Columbia Electronic Encyclopedia |title= William Shakespeare |accessdate=26 Pebrero 2006}}</ref> Pinapahalagahan din ang kanyang mga kasabayan tulad ni [[Christopher Marlowe]] at [[Ben Jonson]]. Ang mga makabagong mangangatha ng palabas dulaan na sina [[Alan Ayckbourn]], [[Harold Pinter]], [[Michael Frayn]], [[Tom Stoppard]] at [[David Edgar (mangangatha ng palabas dulaan)|David Edgar]] ay pinagsasama-sama ang mga sangkap ng suryalismo, pagmakatotohanan, at radikalismo. Bantog din ang mga manunulat na sina [[Geoffrey Chaucer]] (ika-14 na dantaon), [[Thomas Malory]] (ika-5 dantaon), [[Thomas More|Ginoong Thomas More]] (ika-16 na dantaon), [[John Bunyan]] (ika-17 dantaon), at [[John Milton]] (ika-17 dantaon). Noong ika-18 dantaon, ang mga tagapanguna ng [[makabagong nobela]] ay sina [[Daniel Defore]] (may-akda ng ''[[Robinson Crusoe]]'') at [[Samuel Richardson]]. Lalo pa itong binago noong ika-19 na dantaon nina [[Jane Austen]], ang mangangathang gotiko na si [[Mary Shelley]], pambatang manunulat na si [[Lewis Carroll]], ang [[Pamilya Brontë|Mag-aateng Brontë]], ang panlipunang manunulat na si [[Charles Dickens]], ang [[Naturalismo (panitikan)|naturalistang]] si [[Thomas Hardy]], ang [[Pagmakatotohanan (sining)|makatotohanang]] si [[George Eliot]], ang mapangitaing manunula na si [[William Blake]], at ang romantikong manunula na si [[William Wordsworth]]. Ang mga manunulat ng ika-20 dantaon naman ay kinabibilangan nina [[H. G. Wells]], ang mangangathang kathang-agham, ang mga manunulat ng sikat na mga pambatang salaysay na sina [[Rudyard Kipling]], [[A. A. Milne]] (ang may-akda ng ''[[Winnie-the-Pooh]]''), [[Roald Dahl]], at [[Enid Blyton]]; ang pinagtatalunang si [[D. H. Lawrence]]; ang [[Pagkamakabago|makabagong]] si [[Virginia Woolf]]; ang manunuyang si [[Everlyn Waugh]]; ang manghuhulang mangangatha na si [[George Orwell]]; ang mga sikat na mangangatha na sina [[W. Somerset Maugham]] at [[Graham Greene]]; ang manunulat ng krimen na si [[Agatha Cristie]] (ang [[Talaan ng pinakamabentang my-akda ng kathang salaysay|pinakamabentang mangangatha]] ng buong panahon);<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |title=Mystery of Christie's success is solved |accessdate=14 Nobyembre 2010| newspaper=Daily Telegraph |date=19 Disyembre 2005 |location=London}}</ref> si [[Ian Fleming]] (ang may-akda ng [[James Bond]]); ang mga manunulang sina [[T.S. Eliot]], [[Philip Larkin]], at [[Ted Hughes]]; at ang mga [[Tagimpang panitikan|tagimpang]] manunulat na sina [[J. R. R. Tolkien]], [[C. S. Lewis]] at [[J. K. Rowling]]. [[Talaksan:Dickens by Watkins detail.jpg|thumb|left|upright|Larawan ni [[Charles Dickens]], isang mangangatha noong [[Panahong Biktoryano]].]] Ang [[Panitikang Eskoses|mga ambag ng Eskosya]] ay ang maniniktik na manunulat na si [[Arthur Conan Doyle]] (may-akda ng ''[[Sherlock Holmes]]''), mga panitikang romantiko ni [[Walter Scott|Ginoong Walter Scott]], ang pambatang manunulat na si [[J. M. Barrie]], ang mga epikong pangangahas ni [[Robert Louis Stevenson]], at ang pinakabantog na manunula na si [[Robert Burns]]. Kamakailan, ang makabao at makapamansang sina [[Hugh MacDiarmid]] at [[Neil M. Gunn]] ay nakapag-ambag sa [[Renasimyentong Eskoses]]. Nakapanghihilakbot naman ang mga akda ni [[Ian Rankin]] at [[Iain Banks]]. Naging kauna-unahang [[Lungsod ng Panitikan]] ng ''UNESCO'' ang Edimburgo.<ref>[http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=36908&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html Edinburgh, UK appointed first UNESCO City of Literature] UNESCO. Retrieved 20 Agosto 2008.</ref> Ang pinakatandang tula sa Britanya ay ang ''[[Y Gododdin]]'' na sinulat sa ''[[Hen Ogledd|Yr Hen Ogledd]]'' ("Matandang Hilaga") noong mga huling taon ng ika-6 na dantaon. Ito ay sinulat sa [[Wikang Kumbriko|Kumbriko]] o [[Matandang Wales|Matandang Gales]]. Isa ito sa mga unang tula na binanggit si [[Haring Arturo]].<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/language_poetry.shtml|title=Early Welsh poetry|publisher=BBC Wales|accessdate=29 Disyembre 2010}}</ref> Simula noong ika-7 dantaon, nawala ang ugnayan sa pagitan ng Gales at Matandang Hilaga. Lumipat ang pagkakatuon ng kalinangang wikang Gales sa Gales, kung saan napalinang ni [[Geoffrey ng Monmouth]] ang mga alamat na nauukol kay Haring Arturo.<ref>{{Cite book |url=http://books.google.com/?id=dKJiPyyTevgC |title=History of English Literature from Beowulf to Swinburne |author= Lang, Andrew |year=2003 |page=42 |isbn=978-0-8095-3229-2 |publisher=Wildside Press |location=Holicong, PA |origyear=1913}}</ref> Ang pinakatanyag na manunula ng Gitnang Panahon sa Gales ay si [[Dafydd ap Gwilym]] (1320-1370). Ang nilalaman ng kanyang mga tula ay ukol sa kalikasan, pananampalataya, at pag-ibig. Tinuturing siyang isa sa mga pinakadakilang manunula sa Europa noong kanyang panahon.<ref>{{cite web |title=Dafydd ap Gwilym |url=http://www.academi.org/dafydd-ap-gwilym-eng/ |quote=Dafydd ap Gwilym is widely regarded as one of the greatest Welsh poets of all time, and amongst the leading European poets of the Middle Ages. |accessdate=3 Enero 2011 |publisher=[[Academi]] |year=2011 |work=[[Academi]] website |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yHaT609?url=http://www.literaturewales.org/dafydd-ap-gwilym-eng/ |url-status=dead }}</ref> Hanggang sa mga huling taon ng ika-19 na dantaon, ang karamihan ng [[Panitikang Wales|Panitikang Gales]] ay matatagpuan sa Gales at ang mga tuluyan nito ay kadalasang nauukol sa pananampalataya. Tinuturing si [[Daniel Owen]] bilang kauna-unahang mangangatha sa wikang Gales. Inilathala nito ang ''[[Rhys Lewis]]'' noong 1885. Kapwa mga Tomas ang pinakatanyag na [[Tulang AnggloWales|manunula ng AnggloGales]]. Si [[Dylan Thomas]] ay naging tanyag sa magkabilang-baybayin ng Atlantiko noong kalagitnaan ng ika-20 dantaon. Ang mga nangungunang mangangathang Gales sa ika-20 dantaon ay sina [[Richard Llewllyn]] at [[Kate Roberts (manunulat)|Kate Roberts]].<ref>[http://newsalerts.bbc.co.uk/1/low/wales/551486.stm True birthplace of Wales's literary hero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200316173733/http://newscdn.bbc.net.uk/2/hi/uk_news/wales/551486.stm |date=2020-03-16 }} {{Cite web |url=http://newscdn.bbc.net.uk/2/hi/uk_news/wales/551486.stm |title=Archive copy |access-date=2021-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316173733/http://newscdn.bbc.net.uk/2/hi/uk_news/wales/551486.stm |archive-date=2020-03-16 |url-status=dead}}. BBC News. Retrieved 28 Abril 2012</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130308000646/http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/halloffame/arts/kateroberts.shtml Kate Roberts: Biography]. BBC Wales. Retrieved 28 Abril 2012</ref> Ang mga manunulat sa ibang bansa, lalo na sa [[Kapamansaan ng mga Bansa|Kapamansaan]], Republika ng Irlanda, at sa Nagkakaisang Pamahalaan, ay nanirahan at nakapag-hanap-buhay sa NK. Napabibilang dito sina [[Jonathan Swift]], [[Oscar Wilde]], [[Bram Stoker]], [[George Bernard Shaw]], [[Joseph Conrad]], [[T.S. Eliot]], [[Ezra Pound]], at kamakailan sina [[Kazuo Ishiguro]] at [[Salman Rushdie]].<ref>{{cite book |url=http://books.google.com/?id=m0CUOYfTdrkC&pg=PA10 |title=Gulliver's travels: complete, authoritative text with biographical and historical contexts, critical history, and essays from five contemporary critical perspectives |author=Swift, Jonathan; Fox, Christopher |publisher=Macmillan | location = Basingstoke | isbn = 978-0-333-63438-7 | year = 1995 |page=10}}</ref><ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=F10C12F9395517738DDDAA0A94DC405B828DF1D3 |title=Bram Stoker. |newspaper=The New York Times | format = PDF |accessdate=1 Enero 2011 |date=23 Abril 1912}}</ref> ===Tugtugin=== {{Main|Tugtugin ng United Kingdom}} {{See also|Britanikong rock}} [[Talaksan:The Fabs.JPG|thumb|right|180px|Ang ''[[The Beatles]]'' na nakapagbili ng mahigit isang sanggatosg plaka sa daigdig ay isa sa mga pinakamatagumpay at pinupuring mga banda sa [[Kasaysayan ng Mga Kaugalian sa Klasikong Musika|kasaysayan ng tugtugin]]<ref>{{cite web|url=http://www.emimusic.com/about/history/1960-1969/|title=1960–1969|publisher=EMI Group Ltd|accessdate=31 Mayo 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975715-2,00.html |title=Paul At Fifty |work=TIME |location=New York |date=8 Hunyo 1992 |access-date=27 Enero 2013 |archive-date=18 Mayo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130518221715/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975715-2,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://books.google.com/?id=rdU1xtIWJz0C Most Successful Group] ''[[The Guinness Book of Records]]'' 1999, p. 230.</ref>]] Maraming gawi ng tugtugin ang tanyag sa NK, mula sa mga katutubong [[tugtuging lipi]] ng [[Tugtuging lipi ng Inglatera|Ingglatera]], [[Tugtugin ng Wales#Tugtuging lipi|Gales]], [[Tugtuging lipi ng Scotland|Eskosya]], at [[Tugtuging lipi ng Hilagang Ireland|Kahilagaang Irlanda]], hanggang sa tugtuging ''[[Tugtuging heavy metal|heavy metal]]''. Ang ilan sa mga tanyag na manlilikha ng tugtuging klasiko ay sina [[William Byrd]], [[Henry Purcell]], [[Edward Elgar|Lakan Edward Elgar]], [[Gustav Holst]], [[Arthur Sullivan|Sir Arthur Sullivan]] (na pinakatanyag noong kasama niya ang libretistang si [[W. S. Gilber|Lakan W. S. Gilbert]]), [[Ralph Vaughan Williams]] at si [[Benjamin Britten]], ang tagapanguna ng makabagong Britanikong opera. Si [[Peter Maxwell Davies|Lakan Peter Maxwell Davies]] ang nangungunang [[Maestro ng Musika ng Reyna|Maestro ng tugtugin ng Haribini]] sa kasalukuyan. Ang NK ay tanyag din sa mga sinponikong orkestra at pulutong ng mga mang-aawit tulad ng [[Sinponikong Orkestra ng BBC]] at ang [[Sinponikong Pulutong ng mga Mang-aawit ng London|Sinponikong Pulutong ng mga Mang-aawit ng Londres]]. Ang mga tanyag na talaytayan ay sina [[Simon Rattle|Lakan Simon Rattle]], [[John Barbirolli]], at si [[Malcolm Sargent|Lakan Malcolm Sargent]]. Ang ilan sa mga tanyag na manlalapat ng tugtugin sa sine ay sina [[John Barry (mangangatha ng tugtugin)|John Barry]], [[Clint Mansell]], [[David Arnold]], [[John Murphy (mangangatha ng tugtugin)|John Murphy]], [[Monty Norman]], at si [[Harry Gregson-Williams]]. Si [[George Frideric Handel]] bagaman ipinanganak bilang Aleman ay naging [[Naturalisasyon|naturalisadong]] [[Batas sa kabansaan ng Britanya|mamamayan ng Britanya]].<ref>{{cite web|url=http://www.parliament.uk/parliamentary_publications_and_archives/parliamentary_archives/handel_and_naturalisation.cfm|title=British Citizen by Act of Parliament: George Frideric Handel|date=20 Hulyo 2009|publisher=UK Parliament|accessdate=11 Setyembre 2009|archive-date=24 Mayo 2012|archive-url=https://archive.today/20120524225342/http://www.parliament.uk/parliamentary_publications_and_archives/parliamentary_archives/handel_and_naturalisation.cfm|url-status=bot: unknown}}</ref> Ilan sa mga kanyang tanyag na gawa tulad ng ''[[Mesiyas (Handel)|Mesiyas]]'' ay sinulat sa wikang Inggles.<ref>{{cite news |url=http://www.playbillarts.com/features/article/4236.html |title=Handel all'inglese |last=Andrews |first=John |date=14 Abril 2006 |work=Playbill |location=New York |accessdate=11 Setyembre 2009 |archive-date=16 Mayo 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516210558/http://www.playbillarts.com/features/article/4236.html |url-status=dead }}</ref> Nagtagumpay naman si [[Andrew Lloyd Webber]] sa daigdig ng tanghalang tugtuginl. Ang kanyang mga gawa ay palagiang sumisikat sa ''[[Tanghalang West End|West End]]'' ng Londres at sa ''Broadway'' ng Bagong York.<ref>{{cite book |url= http://books.google.com/?id=AWaZ1LAFAZEC |title= Sondheim and Lloyd-Webber: The new musical |publisher=Chatto & Windus |location =London |year =2001 |author=Citron, Stephen |isbn= 978-1-85619-273-6}}</ref> Ang ''[[The Beatles]]'' ay [[Talaan ng mga mang-aawit na may pinakamaraming benta|nakapagbili]] ng mahigit isang sanggatosg plaka na nakapagtanyag sa kanila bilang pinakapinupuring banda sa kasaysayang ng tugtuging tanyag.<ref>{{cite news | url = http://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/music/news/beatles-a-big-hit-with-downloads-15013117.html| title = Beatles a big hit with downloads| newspaper=Belfast Telegraph | date =25 Nobyembre 2010|accessdate=16 Mayo 2011}}</ref> Ang iba pang mga sikat na banda ng tugtuging tanyag sa nakalipas ng 50 taon ay ang ''[[The Rolling Stones]]'', [[Led Zeppelin]], ''[[Pink Floyd]]'', ''[[Queen (banda)|Queen]]'', ''[[Bee Gees]]'', at si [[Elton John]]. Lahat sila ay nakapagbili ng mahigit 200 angaw na plaka.<ref>{{cite press release |url= http://www.emimusic.com/news/2009/singstar%C2%AE-queen-to-be-launched-by-sony-computer-entertainment-europe/ |title= British rock legends get their own music title for PlayStation3 and PlayStation2 |publisher= [[EMI]] |date= 2 Pebrero 2009 |access-date= 25 Enero 2013 |archive-date= 14 Nobiyembre 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121114043645/http://www.emimusic.com/news/2009/singstar%C2%AE-queen-to-be-launched-by-sony-computer-entertainment-europe/ |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |title= Sir Elton John honoured in Ben and Jerry ice cream |newspaper= The Daily Telegraph |date= 17 Hulyo 2008 |first= Urmee |last= Khan |location= London |access-date= 2013-01-25 |archive-date= 2008-08-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080801175725/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1562875/Rock-group-Led-Zeppelin-to-reunite.html |title=Rock group Led Zeppelin to reunite |newspaper =The Daily Telegraph |date =19 Abril 2008 |location=London |first=Richard |last=Alleyne |accessdate=31 Marso 2010}}</ref><ref>{{cite news |title=Pink Floyd founder Syd Barrett dies at home |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2265034,00.html |newspaper=The Times |location=London |date=11 Hulyo 2006 |first=Adam |last=Fresco |accessdate=31 Marso 2010 |archive-date=13 Marso 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313205002/http://www.thetimes.co.uk/tto/news/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |first=Kate |last=Holton |title=Rolling Stones sign Universal album deal |url=http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSL1767761020080117 |agency=Reuters |date=17 Enero 2008 |accessdate=26 Oktubre 2008}}</ref><ref>{{cite news |first=Tim |last=Walker |title=Jive talkin': Why Robin Gibb wants more respect for the Bee Gees |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/jive-talkin-why-robin-gibb-wants-more-respect-for-the-bee-gees-826116.html |work=The Independent |location=London |date=12 Mayo 2008 |accessdate=26 Oktubre 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513194236/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/jive-talkin-why-robin-gibb-wants-more-respect-for-the-bee-gees-826116.html |archivedate=13 May 2008 |url-status=dead }}</ref> Ang [[Gawad Britaniko]] ay ang taunang gawaran sa tugtugin ng [[Industriyang Ponograpiko ng Britanya|IPB]]. Ang ilan sa mga nagawaran ng Kahanga-hangang Ambag sa tugtugin ay ang ''[[The Who]]'', sina [[David Bowie]], [[Eric Clapton]], [[Rod Stewart]], at ang ''[[The Police]]''.<ref>[http://www.guardian.co.uk/news/datablog/2012/feb/22/brit-awards-winners-list-2012 "Brit awards winners list 2012: every winner since 1977"]. The Guardian. Retrieved 28 Pebrero 2012</ref> <!-- Please note that the following list of recent musicians and groups includes only those selling more than 30&nbsp;million records. --> Ang ilan sa mga bandang kamakailang nagtagumpay sa buong daigdig ay ang ''[[Coldplay]]'', ''[[Radiohead]]'', ''[[Oasis (banda)|Oasis]]'', ''[[Muse (banda)|Muse]]'', ''[[Spice Girls]]'', at si [[Adele]].<ref>{{cite web |author=Lewis Corner |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a366130/adele-coldplay-biggest-selling-uk-artists-worldwide-in-2011.html |title=Adele, Coldplay biggest-selling UK artists worldwide in 2011 |publisher=Digital Spy |date=16 Pebrero 2012 |accessdate=22 Marso 2012 |archive-date=20 Marso 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320153244/http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a366130/adele-coldplay-biggest-selling-uk-artists-worldwide-in-2011.html |url-status=dead }}</ref> Ilang mga lungsod ng bansa ay tanyag sa kanilang tugtugin. Ang mga awit ng mga mang-aawit na galing [[Liverpool]] ang nagtala ng may pinakamaraming puntos kada kapita (54) kaysa sa alinmang lungsod sa daigdig.<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS |title=A tale of two cities of culture: Liverpool vs Stavanger |last=Hughes |first=Mark |date=14 Enero 2008 |work=The Independent |accessdate=2 Agosto 2009 |location=London |archive-date=2012-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107050942/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS |url-status=dead }}</ref> Ang ambag ng [[Glasgow]] sa tugtugin ay kinilala noong 2008 nang ito ay binansagan bilang [[Ugnayan ng mga Mapanlikhang Lungsod|Lungsod ng tugtugin]] ng [[UNESCO]]. Ito ay isa sa tatatlong lungsod sa buong daigdig na may ganitong parangal.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7570915.stm |title=Glasgow gets city of music honour |work=BBC News |date=20 Agosto 2008 |accessdate=2 Agosto 2009}}</ref> ===Pinagmamasdang Sining=== {{Main|Sining ng United Kingdom}} [[Talaksan:Turner selfportrait.jpg|left|upright|thumb|150px|Sariling paglalarawan ni [[J. M. W. Turner]], langis sa balindang, bandang 1799]] Ang kasaysayan ng Britanikong pinagmamasdang sining ay napapabilang sa [[kasaysayan ng kanluraning sining]]. Ang mga pangunahing Britanikong pintor ay ang mga [[Romantisismo|Romantikong]] sina [[William Blake]], [[John Constable]], [[Samuel Palmer]], at si [[J. M. W. Turner]]; ang mga pintor ng larawan na sina [[Joshua Reynolds|Lakan Joshua Reynolds]] at [[Lucian Freud]]; ang mga pintor ng tanawin na sina [[Thomas Gainsborough]] at [[L. S. Lowry]]; ang mga tagapanguna ng [[Kilusan sa Sining at Kagalingan]] na si [[William Morris]]; ang pintor ng mga huwad na si [[Francis Bacon]]; ang mga pintor na tanyag na sina [[Peter Blake (pintor)|Peter Blake]], [[Richard Hamilton (pintor)|Richard Hamilton]] at [[David Hockney]]; ang magkasanggang sina [[Gilbert at George]]; ang pintor na [[Baliwag na sining|baliwag]] na si [[Howard Hodgkin]]; ang mga [[Panlililok|manlililok]] na sina [[Antony Gormley]], [[Anish Kapoor]] at si [[Henry Moore]]. Noong mga huling taon ng pultaong-80 at 90, pinatanyag ng [[Galerya ng Saatchi]] sa Londres ang mga [[Kabataang Manlilikhang Britaniko]] na sina [[Damien Hirst]], [[Chris Ofili]], [[Rachel Whiteread]], [[Tracey Emin]], [[Mark Wallinger]], [[Steve McQueen (manlilikha)|Steve McQueen]], [[Sam Taylor-Wood]] at ang [[Jake and Dinos Chapman|Magkuyang Chapman]]. Ang [[Makaharing Linangan|Maharlikang Linangan]] sa Londres ay isang kapisanan sa pagpapaunlad ng pinagmamasdang sining ng Nagkakaisang Kaharian. Ang mga pangunahing paaralan ng sining sa bansa ay ang: anim na paaralan ng [[Pamantasan ng Sining sa Londres]] na kinabibilangan ng [[Dalubhasaan ng Sining at Antangan ng Punong San Martin]] at [[Dalubhasaan ng Sining at Antangan ng Chelsea]]; [[Goldsmiths, Pamantasan ng Londres]]; [[Paaralan ng Palasantingang Sining ng Slade]] (bahagi ng [[Pamantasang Dalubhasaan ng Londres]]); [[Paaralan ng Sining ng Glasgow]]; [[Makaharing Paaralan sa Sining|Maharlikang Paaralan sa Sining]]; at ang [[Paaralan sa Pagguhit at Palasantingang Sining ng Ruskin]] (bahagi ng Pamantasan ng Oxford). Ang [[Surian sa Sining ng Courtauld]] ang nangunguna sa pagtuturo ng [[kasaysayan ng sining]]. Ang mahahalagang galerya ng sining sa bansa ay ang [[Pambansang Galerya]], [[Pambansang Galerya ng Larawan (London)|Pambansang Galerya ng Larawan]], ‘’[[Tate Britain]]’’ at ‘’[[Tate Modern]]’’ (ang pinakatutunguhang galerya sa makabagong sining sa buong daigdig, na may 4.7 angaw na pagtungo kada taon).<ref>{{cite news |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article7105032.ece |title=The startling success of Tate Modern |accessdate=19 Enero 2011 |newspaper=The Times |date=24 Abril 2010 |location=London |first=Stephen |last=Bayley |archive-date=29 Abril 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429173928/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article7105032.ece |url-status=dead }}</ref> ===Sine=== {{Main|Sine ng United Kingdom}} [[Talaksan:Alfred Hitchcock NYWTSm.jpg|upright|thumb|[[Alfred Hitchcock]]]] Marami ang ambag ng NK sa kasaysayan ng sine. Ang Britanikong patnugot na si [[Alfred Hitchcock]], ang siyang gumawa ng pelikulang ''[[Vertigo (pelikula)|Vertigo]]'' ay maituturing na isa sa [[Talaan ng mga pelikulang maituturing na pinakamagaling|pinakamagaling na pelikula sa buong kasaysayan]]. Si [[David Lean]] naman ay maituturing na isa sa mga pinakamahusay na patnugot sa buong kasysayan.<ref>{{cite web |url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |archiveurl=https://www.webcitation.org/67yHUco5o?url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |archivedate=2012-05-27 |title=The Directors' Top Ten Directors |publisher=British Film Institute |access-date=2014-03-18 |url-status=live }}</ref> Ang iba pang mahahalagang mga patnugot ay sina [[Charlie Chaplin]],<ref>{{cite web |url= http://www.screenonline.org.uk/people/id/462570/index.html |title=Chaplin, Charles (1889–1977) |accessdate=25 Enero 2011 |publisher=British Film Institute}}</ref> [[Michael Powell]],<ref>{{cite web |url= http://www.screenonline.org.uk/people/id/447167/index.html|title=Powell, Michael (1905–1990) |accessdate=25 Enero 2011 |publisher=British Film Institute}}</ref> [[Carol Reed]],<ref>{{cite web |url= http://www.screenonline.org.uk/people/id/459891/index.html|title=Reed, Carol (1906–1976) |accessdate=25 January 2011 |publisher=British Film Institute}}</ref> at si [[Ridley Scott]],<ref>{{cite web |url= http://www.screenonline.org.uk/people/id/462413/index.html |title=Scott, Sir Ridley (1937–) |accessdate=25 Enero 2011 |publisher=British Film Institute}}</ref> Maraming Britanikong mga aktor ang naging matagumpay at sumikat sa buong daigdig, tulad nina [[Julie Andrews]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/446530/index.html|title=Andrews, Julie (1935–)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> [[Richard Burton]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/472165/index.html|title=Burton, Richard (1925–1984)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> [[Michael Caine]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/463342/index.html|title=Caine, Michael (1933–)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> Charlie Chaplin,<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/462570/index.html|title=Chaplin, Charles (1889–1977)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> [[Sean Connery]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/455509/index.html|title=Connery, Sean (1930–)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> [[Vivien Leigh]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/488753/index.html|title=Leigh, Vivien (1913–1967)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> [[David Niven]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/458293/index.html|title=Niven, David (1910–1983)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> [[Laurence Olivier]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/450224/index.html|title=Olivier, Laurence (1907–1989)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> [[Peter Sellers]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/461941/index.html|title=Sellers, Peter (1925–1980)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> [[Kate Winslet]],<ref>{{cite web|url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/489012/index.html|title=Winslet, Kate (1975–)|accessdate=11 Disyembre 2010|publisher=British Film Institute}}</ref> at si [[Daniel Day-Lewis]], na siyang tanging nagkamit ng tatlong Gawad Oscar bilang pinakamagaling na aktor.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-21570142 "Daniel Day-Lewis makes Oscar history with third award"]'. BBC News. Retrieved 15 August 2013</ref> Ang ilan sa mga matatagumpay na pelikula ay ginawa sa NK. Kabilang dito ang ''[[Harry Potter (serye sa pelikula)|Harry Potter]]'' at ''[[James Bond (serye sa pelikula)|James Bond]]''.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/film/2007/sep/11/jkjoannekathleenrowling |title=Harry Potter becomes highest-grossing film franchise |accessdate=2 Nobyembre 2010 |work=The Guardian |date =11 September 2007 |location =London}}</ref> Ang [[Ealing Studios]] ay maaaring ang pinakamatandang ''studio'' ng pelikula sa buong daigdig na magpahanggang ngayon ay nakatatag pa.<ref>{{cite web |url=http://www.ealingstudios.com/EalingStudios/history_home.html |title=History of Ealing Studios |publisher=Ealing Studios |accessdate=5 Hunyo 2010 |archive-date=26 Hulyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726040738/http://www.ealingstudios.com/EalingStudios/history_home.html |url-status=dead }}</ref> Bagaman namamayagpag ang kalalang, may pag-aalinlangan patungkol sa pagkakakilalan nito dahil sa malakas na hibo ng kalinangang Amerikano at ng iba pang mga bansa sa Europa. Maraming mga Britanikong produktor ang masugid na nakikilahok sa mga [[Pandaigdigang co-production|pandaigdigang ''co-production'']]. Gayundin, maraming Britanikong mga aktor, patnugot, at tripulante ang madalas na lumalabas sa mga pelikulang Amerikano. Sa katunayan, ang mga sikat ng pelikulang ''Hollywood'' tulad ng ''[[Titanic]]'', ''[[The Lord of the Rings]]'', at ''[[Pirates of the Caribbean]]'' ay hango sa Britanikong lipunan at pangyayari. Noong 2009, kumita ang mga pelikulang Britaniko ng humigit-kumulang na $2 sanggatos. Sa pandaigdigang kalakalan, 7% ay nagmula sa NK, samantalang 17% ng pambansang kalakalan ay nagmula sa industriyang ito. Umabot sa £944 angaw ang takilya na may 173 angaw na manonood noong 2009. Ang ''[[BFI Top 100 British Films]]'' (o Pinakamahuhusay ng Pelikulang Britaniko) ay ginawa ng ''[[British Film Institute]]'' (o Surian ng Pelikulang Britaniko) upang itala ang 100 pinakamahuhusay ng pelikulang Britaniko sa kasayasayan.<ref>{{cite web |url= http://www.bfi.org.uk/features/bfi100/1-10.html |archiveurl= https://www.webcitation.org/5xbz32c8I?url=http://www.bfi.org.uk/features/bfi100/1-10.html |archivedate= 1 April 2011 |publisher= British Film Institute |title= The BFI 100 |date= 6 September 2006 |access-date= 19 March 2014 |url-status= live }}</ref> Taunang nag-aanyaya ang ''[[British Academy of Film and Television Arts]]'' (o Linangan ng Sining Para sa Pelikula at Tanlap ng Britanya) para sa ''[[British Academy Film Awards]]'' (o Gawad Linangan ng Pelikulang Britaniko). Ito ang katumbas ng Gawad Oscar sa Britanya.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1190562.stm |title= Baftas fuel Oscars race |accessdate=Peberro 14, 2011 |work=BBC News |date=26 Pebrero 2001}}</ref> ===Midya=== {{Main|Midya ng United Kingdom}} [[Talaksan:Bbc broadcasting house front.jpg|thumb|left|upright|Ang ''[[Broadcasting House]]'' sa Londres ang himpilan ng [[BBC]], ang pinakamatanda at pinakamalaking brodkaster sa daigdig.]] Itinatag ang BBC noong 1922. Ito ay isang korporasyon ng radyo, tanlap, at ''internet'' na kung saan ang mamamayan ang gumugugol. Ito rin and pinakamatandang brodkaster sa daigdig. Nagsasagawa ito sa maraming himpilan ng tanlap at radyo sa bansa at ibang panig ng daigdig. Nilalaanang paggugulan ang kanilang pamamalakad sa pamamagitan ng [[Pahintulot sa pagtetelebisyon sa United Kingdom|pahintulot sa pananalap]]<ref>{{cite web |title =TV Licence Fee: facts & figures |publisher =BBC Press Office |date =April 2010 |url =http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/licencefee.shtml |archiveurl =https://www.webcitation.org/5zVSwSITq?url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/licencefee.shtml |archivedate =2011-06-17 |deadurl =no |access-date =2014-03-19 |url-status =live }}</ref>. Ang ''[[ITV plc]]'' naman ay binubuo ng ''[[ITV Network]]'' na siyang nagpapalakad sa 11 sa 15 telebisyong pang-rehiyonal.<ref>{{Cite journal | first = | last = | title = Publications & Policies: The History of ITV | journal = ITV.com | date = | url = http://www.itv.com/aboutitv/publications-policies/ | archiveurl = https://www.webcitation.org/5zVTPxDEI?url=http://www.itv.com/aboutitv/publications-policies/ | archivedate = 2011-06-17 | access-date = 2014-03-19 | url-status = live }}</ref> Ang ''[[News Corporation]]'', sa pamamagitan ng ''[[News International]]'' ang nagmamay-ari ng ilang pambansang pahayagan tulad ng pinakasikat na tabloid na ''[[The Sun]]'', ang pinakamatandang ''broadsheet'' na ''[[The Times]]'',<ref>{{cite web |title= Publishing |publisher= News Corporation |url= http://www.newscorp.com/operations/publishing.html |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zVXpU10Z?url=http://www.newscorp.com/operations/publishing.html |archivedate= 2011-06-17 |deadurl= no |access-date= 2014-03-19 |url-status= live }}</ref> at ang kampon na brodkaster na ''[[British Sky Broadcasting]]''.<ref>{{Cite journal | first = | last = | title = Direct Broadcast Satellite Television | journal = News Corporation | date = | url = http://www.newscorp.com/operations/dbst.html | archiveurl = https://www.webcitation.org/5zVY0iZ5c?url=http://www.newscorp.com/operations/dbst.html | archivedate = 2011-06-17 | access-date = 2014-03-19 | url-status = live }}</ref> Kadalasang matatagpuan ang mga pambansang pahayagan, tanlap, at radyo sa Londres. May mangilan-ngilan ding matatagpuan sa Manchester. Ang Edimburgo at Glasgow sa Eskosya, at Cardiff sa Gales ang mahahalagang sentro ng pahayagan at tanlap sa kanilang rehiyon.<ref>William, D. (2010). [http://books.google.com/books?id=7yg45P35KDMC ''UK Cities: A Look at Life and Major Cities in England, Scotland, Wales and Northern Ireland'']. Eastbourne: Gardners Books. ISBN 978-9987-16-021-1, pp. 22, 46, 109 and 145.</ref> Ang palimbagan naman ng mga aklat, direktoryo at mga ''database'', tala-arawan, magasin at midyang pang-negosyo, at mga pahayagan at mga tanggapan nito ay may kabuuang halaga na £20 sanggatos at may manggagawang 167,000 katao.<ref>{{cite web |title= Publishing |publisher= Department of Culture, Media and Sport |url= http://www.culture.gov.uk/what_we_do/creative_industries/3280.aspx |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zVhIk6SY?url=http://www.culture.gov.uk/what_we_do/creative_industries/3280.aspx |archivedate= 2011-06-17 |access-date= 2014-03-19 |url-status= live }}</ref> Noong 2009, tinatayang ang bawat tao sa bansa ay nanonood sa tanlap nang 3.75 oras kada araw, at nakikinig sa radyo nang 2.81 oraas kada araw. Sa taong ding iyon, 28.4% ng mga manonood ay nakatuon sa mga himpilang lingkod-bayan sa pagpapahayag ng BBC, 29.5% naman sa tatlong malalaking himpilan at 42.1% naman sa himpilang ''digital''.<ref>[[Ofcom]] [http://stakeholders.ofcom.org.uk/binaries/research/cmr/753567/CMR_2010_FINAL.pdf "Communication Market Report 2010", 19 Agosto 2010, pp. 97, 164 and 191] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415155100/http://stakeholders.ofcom.org.uk/binaries/research/cmr/753567/CMR_2010_FINAL.pdf|date=15 Abril 2016}}</ref> Ang kalakaran ng mga pahayagan ay bumagsak simula noong 1970.<ref>{{cite web |title= Social Trends: Lifestyles and social participation |publisher= Office for National Statistics |date= 16 February 2010 |url= http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=2356 |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zVhuudFT?url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=2356 |archivedate= 17 June 2011 |deadurl= no |access-date= 19 March 2014 |url-status= live }}</ref> At noong 2009, 42% na katao na lamang ang nagbabasa ng arawang pambansang pahayagan. Noong 2010, tinatayang 82.5% na katao ng NK ang gumagamit ng lambat-lambat.<ref>{{cite web |title= Top 20 countries with the highest number of Internet users |journal= Internet World Stats |url= http://www.internetworldstats.com/top20.htm |archiveurl= https://www.webcitation.org/5zVi9vpVQ?url=http://www.internetworldstats.com/top20.htm |archivedate= 2011-06-17 |deadurl= no |access-date= 2014-03-19 |url-status= live }}</ref> ===Matwiran=== {{Main article|Matwirang Britaniko}} Ang Nagkakaisang Kaharian ay batnog sa kaugaliang 'Masirining Britaniko', isang sangay ng matwiran ng kaalaman na nagsasabing totoo ang kaalaman kung ito ay pinatunayan ng karanasan, at ng 'Matwirang Eskoses' o minsang tinatawag bilang '[[Katuruang Magmag ng mga Eskoses]]'.<ref>{{cite book |url=http://www.rrbltd.co.uk/bibliographies/scottish_v5_bibliog.pdf |title=A bibliography of Scottish common sense philosophy: Sources and origins |accessdate=17 December 2010 |editor=Fieser, James |publisher=Thoemmes Press |location=Bristol |year=2000 |archive-date=9 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409171906/https://www.rrbltd.co.uk/bibliographies/scottish_v5_bibliog.pdf |url-status=dead }}</ref> Ang mga pinakatanyag na mga matwiranon ng Masirining Britaniko ay sina [[John Locke]], [[George Berkeley]]{{refn|group=tala|Berkeley is in fact Irish but was called a 'British empiricist' due to the territory of what is now known as the [[Republic of Ireland]] being in the UK at the time}} at [[David Hume]]; at sina [[Dugald Stewart]], [[Thomas Reid]] at [[Sir William Hamilton, 9th Baronet|William Hamilton]] naman ang mga mahahalagang tagapagtaguyod ng katuruang magmag ng mga Eskoses. Dalawang Briton din ang bantog sa huna ng [[karahatan]]g matwirang sanlingan na unang ginamit ni [[Jeremy Bentham]] at kalaunan ni [[John Stuart Mill]] sa kanyang gawang ''[[Karahatan (aklat)|Karahatan]]''.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=s7y5MJOuN30C&pg=PA66 |title=Moral Problems in Medicine: A Practical Coursebook |author=Palmer, Michael |publisher=Lutterworth Press |location=Cambridge |year=1999 |isbn=978-0-7188-2978-0 |page=66}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=8A4xLnzfqYwC&pg=PA82 |title=Utilitarianism |author=Scarre, Geoffrey |publisher=Routledge |location=London |year=1995 |page=82 |isbn=978-0-415-12197-2}}</ref> Ang isa pang mga tanyag na mga matwiranon ay sina [[Duns Scotus]], [[John Lilburne]], [[Mary Wollstonecraft]], [[Sir Francis Bacon]], [[Adam Smith]], [[Thomas Hobbes]], [[William of Ockham]], [[Bertrand Russell]] at [[Alfred Jules Ayer|A.J. "Freddie" Ayer]]. Ang mga banyagang matwiranon na nanirahan sa NK ay sina [[Isaiah Berlin]], [[Karl Marx]], [[Karl Popper]] at [[Ludwig Wittgenstein]]. ===Lutuin=== {{Main article|Lutuing Britaniko}} ===Palakasan=== {{Main article|Palakasan sa Nagkakaisang Kaharian}} [[Talaksan:Wembley-Stadion 2013.jpg|thumb|[[Istadyum ng Wembley]] sa Londres ay ang takaran ng [[Pambansang Kupunang Putbol ng Ingglatera]] at tinatayang isa sa pinakamahal na naitayong istadyum <ref name="CNN-NFLStad">{{cite news |date=19 January 2016 |url=http://edition.cnn.com/2016/01/19/architecture/new-nfl-stadium-los-angeles/ |title=Los Angeles to build world's most expensive stadium complex |publisher=CNN |accessdate=12 February 2017 |first=Matthew |last=Ponsford}}</ref>]] Ang mga pangunahing palakasan tulad ng kapisanang putbol, [[tenis]], [[kaisahang rugbi]], [[samahang rugbi]], [[golp]], [[suntukan]], [[netbol]], [[sagwanan (palakasan)|sagwanan]] at [[kriket]] ay nagmula o lininang sa NK. Sa kadahilanang maraming mga makabagong palakasan ang nalikha ng NK sa huling yugto ng ika-19 dantaon noong panahon ng [[Britanikong Biktoryano]], sinabi noong 2012 ni [[Jacques Rogge]], Pangulo ng PPO: ''"Itong dakila at bansang mapagmahal sa palakasan ay tinuturing na kapanganakan ng makabagong palakasan. Dito unang naibalangkas ang mga pamantayan sa pagkamaginoo at pagkamatwiran sa panlalaro. Dito unang naibilang ang palakasan sa mga katuruan sa paaralan"''.<ref>[http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf "Opening ceremony of the games of the XXX Olympiad"]. Olympic.org. Retrieved 30 November 2013.</ref><ref>[http://uk.reuters.com/article/2012/07/23/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 "Unparalleled Sporting History"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203031252/http://uk.reuters.com/article/2012/07/23/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |date=2013-12-03 }}. Reuters. Retrieved 30 November 2013.</ref> Sa mga pandaigdigang paligsahan, hiwalay ang mga kupunang manlalaro ng Ingglatera, Eskosya, at Gales. Ang Kahilagaang Irlanda at ang Republika ng Irlanda ay karaniwang iisang kupunan lamang, maliban sa kapisanang putbol at sa [[Larong Kapamansaan]]. Sa larangan ng palaksan, karaniwang sama-samang tinutukoy ang Ingles, Eskoses, Gales, at Irlandes / Kahilagaang Irlandes bilang [[Bansang Tahanan]]. May mga ilang paligsahan, tulad sa Olimpiko, kung saan ang NK ay naglalaro sa iisang kupunang [[Kalakhang Britanya sa Olimpiko|Pangkat Kalakhang Britanya]] . Ang Londres ang kauna-unahang lungsod kung saan dinaos ang Olimpikong Tag-araw nang makatlong beses: noong [[Olimpikong Tag-araw ng 1908|1908]], [[Olimpikong Tag-araw ng 1948|1948]] at [[Olimpikong Tag-araw ng 2012|2012]]. Lumahok ang Britanya sa bawat paligsahan ng Olimpiko at ito ay ikatlo sa may pinakamaraming [[Talaan ng mga Medalyang Ginawad sa Olimpiko|nakamit na medalya]]. Ayon sa isang pagsusuri noong 2003, ang putbol ang pinakatanyag na [[palakasan sa Nagkakaisang Kaharian]].<ref name="sports poll">{{cite web |url=http://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |title=Rugby Union 'Britain's Second Most Popular Sport' |publisher=Ipsos-Mori |date=22 December 2003 |accessdate=28 April 2013}}</ref> Ang bawat Bansang Tahanan ay may kanya-kanyang kupunan sa kapisanang putbol at [[pamamaraang samahan]]. Ang [[Samahang Panguna]] ang pinakabantog na samahang putbol sa daigdig.<ref>Ebner, Sarah (2 July 2013). [http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece "History and time are key to power of football, says Premier League chief"]. ''The Times'' (London). Retrieved 30 November 2013.</ref> Ang unang pandaigdigang laro sa putbol ay pinaglabanan ng [[Pamabansang Kupunang Putbol ng Ingglatera|Ingglatera]] at [[Pambansang Kupunang Putbol ng Eskosya|Eskosya]] noong 30 Nobyembre 1872.<ref name="BBC article">{{cite web |title=The first international football match |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |publisher=BBC Sport Scotland |author=[[Paul Mitchell (broadcaster)|Mitchell, Paul]] |date=November 2005 |accessdate=15 December 2013}}</ref> Ang Ingglatera, Eskosya, [[Pambansang Kupunang Putbol ng Gales|Gales]] at [[Pambansang Kupunang Putbol ng Kahilagaang Irlanda|Kahilagaang Irlanda]] ay karaniwang hiwa-hiwalay na lumalahok sa mga pandaigdigang paligsahan.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |title=Why is there no GB Olympics football team? |publisher=BBC Sport |date=5 August 2008 |accessdate=31 December 2010}}</ref> [[Talaksan:Inside the Millennium Stadium, Cardiff.jpg|thumb|left|Ang [[Istadyum ng Libungtaon]] ng [[Cardiff]] ay binuksan para sa [[World Cup ng Rugbi ng 1999|''World Cup'' ng Rugbi ng 1999]]]] Ang [[unyong rugbi]] ay ang ikalawa sa pinakatanyag na palakasan noong 2003 sa NK.<ref name="sports poll"/>. Ang rugbi ay linikha sa [[Paaralang Rugbi]] sa Warwichshire at ang [[Larong Unyong Rugbi ng 1871 Ingglatera laban sa Eskosya|unang pandaigdigang paligsahan]] nito ay nangyari noong 27 Marso 1871 sa pagitan ng [[Pambansang Kupunang Unyong Rugbi ng Ingglatera|Ingglatera]] at [[Pambansang Kupunang Unyong Rugbi ng Eskosya|Eskosya]].<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-coventry-warwickshire-25946757 "Six ways the town of Rugby helped change the world"]. BBC. Retrieved 29 January 2015.</ref><ref>Godwin, Terry; Rhys, Chris (1981).''The Guinness Book of Rugby Facts & Feats''. p.10. Enfield: Guinness Superlatives Ltd</ref> Nakikipagtunggali sa [[Pamamayaning Anim na Bansa]] and Ingglatera, Eskosya, Gales, Irlanda, Pransya, at Italya. Ang mga [[kinatawan sa pamamahala ng palakasan]] ng [[Unyong Rugbi sa Ingglatera|Ingglatera]], [[Unyong Rugbi sa Eskosya|Eskosya]], [[Unyong Rugbi sa Gales|Gales]], at [[Unyong Rugbi sa Irlanda|Irlanda]] ang siyang nagsasaayos ng mga palatuntunin ng laro.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=0-IiowvNomMC&pg=PA95 |title=The Girlfriends Guide to Rugby |author1=Louw, Jaco |author2=Nesbit, Derrick |publisher=South Publishers |location=Johannesburg |year=2008 |isbn=978-0-620-39541-0}}</ref> Ang [[kriket]] ay nalikha sa Ingglatera noong 1788 at ang mga patakaran nito ay ipinatupad ng [[Samahang Kriket ng Marylebone]]<ref>Colin White (2010). "Projectile Dynamics in Sport: Principles and Applications". p. 222. Routledge</ref> Ang [[kupunang kriket ng Ingglatera]], na pinangangasiwaan ng [[Kalupunang Kriket ng Ingglatera at Gales]],<ref>{{cite web |url=http://www.ecb.co.uk/ecb/about-ecb/ |title=About ECB |publisher=England and Wales Cricket Board |date=n.d. |accessdate=28 April 2013}}</ref> at ang [[kupunang kriket ng Irlanda]], na pinangangasiwaan ng [[Kriket Irlanda]] ang tanging mga pambansang kupunan ng NK. Ang mga kupunang ito ay binubuo ng mga manlalarong Inggles at Gales. Naiiba ang kriktet sa putbol at rugbi, dahil hiwalay ang kupunan ng Ingglatera at Gales. Ang mga manlalarong [[Palakasan sa Irlanda|Irlandes]] at [[Kriket sa Eskosya|Eskoses]] ay naglalaro sa kupunan ng Ingglatera dahil ang [[Pambansan Kupunang Kriket ng Eskosya|Eskosya]] at [[kupunang kriket ng Irlanda|Irlanda]] ay walang katayuang Panubok at makailan lamang lumahok ang mga ito sa ''[[One Day International]]''.<ref>{{cite news |url=http://news.scotsman.com/scotland/Howzat-happen-England-fields-.5519537.jp |title=Howzat happen? England fields a Gaelic-speaking Scotsman in Ashes |newspaper=The Scotsman |date=4 August 2009 |accessdate=30 December 2010 |location=Edinburgh |first=Martyn |last=McLaughlin}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6149210.stm |title=Uncapped Joyce wins Ashes call up |publisher=BBC Sport |accessdate=30 December 2010 |date=15 November 2006}}</ref> Nakikipagtunggali ang Eskosya, Ingglatera (at Gales), at Irlanda (kasama ang Kahilagaang Irlanda) sa [[World Cup ng Rugbi|''World Cup'' ng Rugbi]]. Naabot ng Ingglatera ang wakasang laro nang makatlong beses. [[Talaksan:Saville vs Broady – Wimbledon Boys Singles Final 2011.jpg|thumb|Ang [[Ang Pamamayani, Wimbledon|Wimbledon]] ang pinakamatandang paligsahang [[Grand Slam (tenis)|''Grand Slam'']], na dinadaos sa [[Wimbledon, Londres|Wimbledon]], Londres bawat Hunyo at Hulyo ng taon]] == Talababa == {{reflist|2|group=tala}} == Sanggunian == {{reflist|colwidth=30em}} == Mga kawing panlabas == ; Pamahalaan * [http://www.direct.gov.uk/en/index.htm Opisyal na ''website'' ng Pamahalaan ng NK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907093139/http://www.direct.gov.uk/en/index.htm |date=2009-09-07 }} * [http://www.royal.gov.uk/ Opisyal na ''website'' ng Kahariang Britaniko] * [http://www.ons.gov.uk/ons/index.html Opisyal na Taunang-aklat ng Nagkakaisang Kaharian] estatistiko * [http://www.number10.gov.uk/ Opisyal na ''website'' ng Tanggapan ng Punong Tagapangasiwa ng Britanya] ; Pangkalahatang Kabatiran * [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18023389 Nagkakaisang Kaharian] mula sa [[BBC News]] * {{CIA World Factbook link|uk|United Kingdom}} * {{Cite web|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm|title=Nagkakaisang Kaharian|publisher=mula sa ''UCB Libraries GovPubs''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407012826/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm|archivedate=2014-04-07|access-date=2013-01-08|url-status=dead}} * [http://www.curlie.org/Regional/Europe/United_Kingdom/ United Kingdom] sa Curlie (ex-Proyektong Bukas na Direktoryo) * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/615557/United-Kingdom Nagkakaisang Kaharian] lahok sa ''Encyclopædia Britannica'' * [http://www.oecd.org/unitedkingdom/ Nagkakaisang Kaharian] mula sa [[Kapisanan para sa Pakikipagtulungan sa Ekonomiya at Pagpapaunlad|KPEP]] * [http://europa.eu/about-eu/countries/member-countries/unitedkingdom/index_en.htm Nagkakaisang Kaharian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160725004722/http://europa.eu/about-eu/countries/member-countries/unitedkingdom/index_en.htm |date=2016-07-25 }} mula sa [[Samahang Europeo|SE]] * {{wikiatlas|United Kingdom}} * {{osmrelation-inline|62149}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GB Key Development Forecasts for the Nagkakaisang Kaharian] mula sa [[International Futures]] ; Paglalakbay * [https://web.archive.org/web/20210213081243/https://www.visitbritain.com/gb/en Opisyal na gabay sa manlalakbay sa Britanya] {{United Kingdom topics|state=expanded}} {{Navboxes |title=[[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Tagpuang heograpikal |list= '''[[Geographic coordinate system|Layo <small>at</small> Haba]] {{Coord|51|30|N|0|7|W|display=inline}} <span style="color:darkblue;">(London)</span>''' {{United Kingdom constituents and affiliations}} {{Sovereign states of Europe}} {{British Isles}} }} {{Members of the European Union (EU)}} {{Navboxes |title=Mga Pandaigdigang kapisanan |list= {{Commonwealth of Nations}} {{North Atlantic Treaty Organization|state=collapsed}} {{G8 nations}} {{UN Security Council}} {{Monarchies}} }} {{English official language clickable map}} {{National personifications}} [[Kategorya:United Kingdom| ]] <!-- An article should be at the top of its own category, so please do not remove the space.--> [[Kategorya:Article Feedback 5 Additional Articles]] [[Kategorya:Demokrasyang Liberla]] [[Kategorya:Hilagang Europa]] [[Kategorya:Kanluraning Europa]] [[Kategorya:Mga Bansa at pook kung saan winiwika ang Ingles]] [[Kategorya:Mga bansa sa Europa]] [[Kategorya:Mga Bansang may baybayin sa Karagatang Atlantiko]] [[Kategorya:Mga Bansang P8]] [[Kategorya:Mga Bansang P20]] [[Kategorya:Mga Bansang pulo]] [[Kategorya:Mga Kahariang may saligang-batas]] [[Kategorya:Mga Kasaping bansa sa Kapamansaan ng mga Bansa]] [[Kategorya:Mga Kasaping bansa sa Kapulungan ng Europa]] [[Kategorya:Mga Kasaping bansa ng KKHA]] [[Kategorya:Mga Kasaping bansa ng Nagkakaisang Mga Bansa]] [[Kategorya:Mga Kasaping bansa sa Samahang Europeo]] [[Kategorya:Mga Kasaping bansa ng Samahang Mediteranyo]] [[Kategorya:Mga pulong Britaniko|UK]] <!--Interwikis--> s4enrawj7pnu3secru5l5bgqgmrv7ra 0 2793 2230073 2084360 2026-09-29T20:04:16Z Derk29 114611 #WPWP #WPWPPH 2230073 wikitext text/x-wiki {{Confuse|Logaritmo}} [[Talaksan:Euclid_flowchart_1.png | thumb | right | alt=Ang algorithm ni Euclid para sa pagkuha ng pinakamalaking karaniwang dibisor ng dalawang bilang, na iginuhit bilang isang flowchart. | Ang algorithm ni Euclid para sa pagkuha ng pinakamalaking karaniwang dibisor ng dalawang bilang, na iginuhit bilang isang flowchart.]] Sa [[matematika]] at sa [[agham pangkompyuter]], ang isang '''algoritmo'''<ref name=Gaboy>{{cite-Gaboy|algorithm (al' ge ri dhim) n. -- algoritmo (Sp.); paraan o sunod-sunod na hakbang sa pagtutuos}}</ref> ay isang malinaw na pagdedetalye ng kung paano malulutasan ang isang uri ng problema. Ang mga algoritmo ay maaaring magsagawa ng kalkulasyon, pagproseso ng datos, at mga awtomatikong pangangatwiran na gawain. Bilang isang epektibong paraan, ang isang algoritmo ay maaring ipakita gamit ang limitadong espasyo at oras<ref>(Sa Ingles) "''Any classical mathematical algorithm, for example, can be described in a finite number of English words''" (Rogers 1987:2).</ref> at sa pamamagitan ng isang wikang malinaw at pormal<ref>(Sa Ingles) ''Well defined with respect to the agent that executes the algorithm: "There is a computing agent, usually human, which can react to the instructions and carry out the computations"'' (Rogers 1987:2).</ref> para sa pagkalkula ng isang [[Punsiyon (matematika)|punsyon]]. Simula sa isang paunang estado at paunang pampasok (marahil ay walang laman), ang mga tagubilin ay naglalarawan ng isang pagtutuos na, kapag ipinatupad, nagpapatuloy sa isang limitadong bilang ng malinaw na magkakasunod na estado, sa huli’y gumagawa ng isang "kinalabasan" at nagtatapos sa isang huling estado. Ang paglipat mula sa isang estado papunta sa susunod ay hindi kinakailangang tiyak; ang ilang mga algoritmo, na kilala bilang algoritmo di tiyak o walang-piling algoritmo, inilalakip ang walang-piling pampasok. Ang konsepto ng algoritmo ay umiral na ng maraming siglo at ang paggamit ng konseptong ito ay maaaring nanggaling sa mga matematikong Griyego, halimbawa ang salaan ni [[Eratostenes]] at algoritmo ni [[Euclid]]; ang terminong algoritmo mismo ay nagmula sa ika-siyam na siglong matematikong si [[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]], na lumikha sa terminong ito na kung isinalin sa latin ay 'Algoritmi'. Ang isang bahagyang pormalisasyon ng kung ano ang magiging modernong pagkaunawa ng algoritmo ngayon ay nagsimula sa mga pagtatangka upang malutas ang ''Entscheidungsproblem'' (ang "problema sa pagpapasya") na iminungkahi ni [[David Hilbert]] noong taong 1928. Ang mga kasunod na pormalidad ay nabalangkas bilang mga pagtatangka upang tukuyin ang "epektibong pagkalkula" o "epektibong paraan"; ang mga pormalisasyong ito ay kabilang sa rekursibong punsyon na ''Gödel–Herbrand–Kleene'' ng 1930, 1934 at 1935, [[kalkulong lambda]] ni Alonzo Church ng 1936, Formulation 1 ni Emil Post ng 1936, at [[makinang Turing]] ni [[Alan Turing]] ng 1936-7 at 1939. == Etimolohiya == Nakuha ng salitang 'algoritmo' ang kanyang pinanggalingan sa pagsasalin sa [[wikang Latin|Latin]] ng pangalan ni Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi sa unang hakbang sa ''algorismus''. Si Al-Khwarizmī ay isang [[Persiya|Persyanong]] matematiko, astronomo, heograpo, at iskolar sa Tahanan ng Karunungan o sa [[Baghdad]], na ang pangalan ay nangangahulugang 'ang katutubong ng Khwarezm', isang rehiyon na naging bahagi ng Kalakhang [[Iran]] at ngayon ay nasa [[Uzbekistan]]. Noong taong 825, isinulat ni al-Khwarizmi ang isang disertasyon sa [[wikang Arabe]] tungkol sa sistemang [[pamilang]] na Hindu-Arabiko, na isinalin sa Latin noong ika-12 siglo sa ilalim ng pamagat na ''Algoritmi de numero Indorum''. Ang pamagat na ito ay nangangahulugang "Algoritmi sa mga [[bilang]] ng mga Indiyano", kung saan ang "Algoritmi" ay ang latinisasyon ng tagasalin ng pangalan ni Al-Khwarizmi. Sa dulong [[Gitnang Panahon]] na Latin, ''algorismus'', ang alterasyon ng kanyang pangalan, ay nangangahulugang "sistema ng numerong desimal". Sa ika-15 siglo, sa ilalim ng impluwensya ng [[wikang Griyego|salitang Griyego]] para sa [[aritmetika]] na ang ibig sabihin ay '[[bilang]]', ang salitang Latin na ito ay ginawang ''algorithmus'', at ang katumbas na termino nito sa Ingles na ''algorithm'' ay unang ibinunyag noong ika-17 siglo; ang modernong kahulugan ay ipinakilala noong ika-19 na siglo. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{authority control}} [[Kategorya:Mga algoritmo]] {{Stub|Matematika}} leqsf6vy6aol5t9m9loop2m83lggyvn 0 3147 2230006 2188937 2026-09-29T12:03:33Z ~2026-52194-45 166941 /* Mga rehiyon at sentro */ 2230006 wikitext text/x-wiki {{Politika ng Pilipinas}} [[Talaksan:Ph_regions_and_provinces.svg|thumb|300px|Ang rehiyong mapa ng Pilipinas]] Sa [[Pilipinas]], ang '''rehiyon''' ay isang subdibisyong administratibo na nagsisilbi upang isaayos ang mga lalawigan ng bansa para sa madaling pamamahala. Noong 2024, mayroon nang labing-walo (18) na rehiyon at ang mga ito ay nahahati sa walumpu't dalawang (82) [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. Nabuo ang mga rehiyon upang pangkatin ang mga lalawigan na may pareparehong katangiang [[kultura]]l at [[etnolohiya|etnolohikal]]. Ang mga lalawigan ang pangunahing subdibisyong politika. Ang mga ito ay napapangkat bilang rehiyon para sa madaliang pamamalakad. Karamihan ng tanggapan ng pamahalaan ay naitatawag bilang tanggapang pangrehiyon sa halip na paisa-isang tanggapang panlalawigan, at karaniwan sa lungsod na hinirang bilang [[kabisera]] ng rehiyon. Orihinal na Binalak na maging awtonomo ang [[Cordillera Administrative Region]] (CAR) o Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera ngunit dahil sa di matagumpay na dalawang plebisito para gawing awtonomo ang CAR, naging regular na rehiyong administratibo na lamang ito. == Mga Rehiyon == {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! Rehiyon {{flagicon|Philippines}} !! Awtonomo {{flagicon|Bangsamoro}} !! Administratibo {{flagicon|Philippines}} !! Dating rehiyon {{flagicon|Philippines}} |- | * [[Kalakhang Maynila|NCR]]<br>* [[Ilocos]]<br>* [[Lambak ng Cagayan]]<br>* [[Gitnang Luzon]]<br>* [[Calabarzon]]<br>* [[Mimaropa]]<br>* [[Rehiyon ng Bicol]]<br>* [[Kanlurang Kabisayaan]]</br>* [[Rehiyon ng Pulo ng Negros]]<br>* [[Gitnang Kabisayaan]]<br>* [[Silangang Kabisayaan]]<br>* [[Tangway ng Zamboanga]]<br>* [[Hilagang Mindanao]]<br>* [[Rehiyon ng Davao]]<br>* [[Soccsksargen]] | [[Bangsamoro]] || * [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera]]<br>* [[Caraga]] || * [[Timog Katagalugan]]<br>* [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao]] |} == Mga rehiyon at sentro == [[Talaksan:Ph general map.png|thumb|200px|Ang mapa ng Pilipinas]] {|class="wikitable sortable" style="text-align: center" |- !Rehiyon !Kabisera !Wika |- | colspan="3" style="background-color:yellow;"| '''[[Luzon]]''' |- | [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]] (NCR) || '''''[[Maynila]]''''' || [[Taglish]] |- | [[Ilocos|Ilocos (Rehiyon I)]] || ''[[San Fernando, La Union|San Fernando]]'' || [[Wikang Iloko|Iloko]] |- | [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera]] (CAR) || ''[[Baguio]]'' || [[Wikang Kankanaey|Kankanaey]] |- | [[Lambak ng Cagayan|Lambak ng Cagayan (Rehiyon II)]] || ''[[Tuguegarao]]'' || [[Wikang Iloko|Iloko]] |- | [[Gitnang Luzon|Gitnang Luzon (Rehiyon III)]] || ''[[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]'' || [[Wikang Kapampangan|Pampangan]], [[Wikang Pilipino|Pilipino]] |- | [[Calabarzon|Calabarzon (Rehiyon IV-A)]] || ''[[Calamba, Laguna|Calamba]]'' || [[Wikang Tagalog|Tagalog]] |- | [[MIMAROPA|Mimaropa (Rehiyon IV-B)]] || ''[[Calapan]]'' || [[Lumang Tagalog|Old Tagalog]] |- | [[Kabikulan|Kabikulan (Rehiyon V)]] || ''[[Legazpi]]'' || [[Wikang Bikol|Bikolano]] |- | colspan="3" style="background-color:red;"| '''[[Kabisayaan]]''' |- | [[Kanlurang Kabisayaan|Kanlurang Kabisayaan (Rehiyon VI)]] || ''[[Lungsod ng Iloilo]]'' || [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]] |- | [[Rehiyon ng Pulo ng Negros|Rehiyon ng Pulo ng Negros (NIR)]] || ''[[Lungsod ng Bacolod]], [[Lungsod ng Dumaguete]]'' || [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Wikang Cebuano|Cebuano]] |- |- | [[Gitnang Kabisayaan|Gitnang Visayas (Rehiyon VII)]] || ''[[Lungsod ng Cebu]]'' || [[Wikang Sebwano|Cebuano]] |- | [[Silangang Kabisayaan|Silangang Kabisayaan (Rehiyon VIII)]] || ''[[Tacloban]]'' || [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] |- | colspan="3" style="background-color:lightgreen;"| '''[[Mindanao]]''' |- | [[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (Rehiyon IX)]] || ''[[Pagadian]]'' || Bisaya |- | [[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (Rehiyon X)]] || ''[[Cagayan de Oro]]'' || [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] |- | [[Rehiyon ng Davao|Rehiyon ng Davao (Rehiyon XI)]] || ''[[Lungsod ng Davao]]'' || [[Wikang Sebwano|Cebuano]] |- | [[SOCCSKSARGEN|SOCSKSARGEN (Rehiyon XII)]] || ''[[Koronadal]]'' || [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Wikang Sebwano|Cebuano]] |- | [[Caraga|Caraga (Rehiyon XIII)]] || ''[[Butuan]]'' || [[Wikang Butuanon|Butuanon]], [[Wikang Kamayo|Kamayo]] |- | [[Bangsamoro|Bangsamoro]] (BARMM) || ''[[Lungsod ng Cotabato]]'' || [[Wikang Mëranaw]], [[Wikang Tausug|Tausug]], [[Wikang Tagalog|Tagalog]] |} ==Lipas na Rehiyon== ''Ang mga sumusunod na rehiyon ay walang habang lumabas, ito ay nakatala (list) sa kasalukuyang estato''. * [[Timog Katagalugan]] (Rehiyon ng IV, ngayon ay hinati sa [[Calabarzon]] at [[Mimaropa]]) * [[Kanlurang Mindanao]] (pinangalan sa ''[[Tangway ng Zamboanga]]'' ay nanatiling naka disenyo sa ''Rehiyon IX''). * Gitnang Mindanao (pinangalan sa ''[[Soccsksargen]]'' ay nanatiling naka disenyo sa ''Rehiyon XII''). * Timog Mindanao (pinangalan sa ''[[Rehiyon ng Davao]]'' ay nanatiling naka disenyo sa ''Rehiyon XI''). * [[Awtonomong Rehiyon sa Muslim Mindanao]] (''pinalitan nila ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]]). ==Tingnan rin== *[[Mga super rehiyon ng Pilipinas]] {{Philippines political divisions}} [[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas]] cwtxegj4dde57lzglmts2difoag15ln 5 3742 2230119 2227734 2026-09-30T00:49:14Z Jojit fb 38 tinatago ang lumang mga pabatid para matuon ang Kapihan sa mga usapang pampamayanan 2230119 wikitext text/x-wiki {{Tagagamit:Maskbot/config |maxarchivesize = 55K |counter = 19 |algo = old(90d) |archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d }} <div style="float:right; padding-left:5px; clear:right;"> {| style="text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;" bgcolor="#999999" |-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Usapan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| '''<span class="plainlinks"><font size=3>[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&section=new}} '''&rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']</font></span>''' |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Tuwirang daan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| [[WT:KAPE]], [[UW:KAPE]] ---- <div style="font-size:0.85em;"> __TOC__ </div> |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Mga sinupan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| <small> [[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 17|17]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 18|18]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 19|19]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 20|20]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 21|21]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 22|22]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 23|23]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 24|24]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 25|25]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 26|26]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 27|27]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 28|28]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 29|29]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|30]] <inputbox> type=fulltext prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/ break=yes width=40 searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan </inputbox> </small> |} </div> <!-- Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :). --> == Nakaarkibo na ang nakaraang usapan == Hi, inarkibo ko na ang nakaraang usapan dito sa Kapihan. Kung mayroon pa rin nabinbin na usapan sa nakaraan o kaya may pabatid na kailangan pa rin na nakapaskil, gumawa na lamang kayo ng bagong usapan o paskil dito at maari ninyo na lamang tukuyin ang nakaraang usapan o paskil mula sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|arkibo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Enero 2026 (UTC) == Request for Image Processing == Hello Filipino wiki-users. Meron po pang astronomer dito? Gumawa ako ng bagong artikulo ukol sa isang bulkan sa Io, isang buwan ng Hupiter. Ang bulkang ito ay pinangalanang [[Kanlaon Patera]]. Ang pangalang ito ay galing sa Bulkang Kanlaon sa Negros, Visayas, Pilipinas. Gusto ko po sanang ma-proseso ang mga filter-image greyscale na imahen ng Io sa baba para mapakita ang itsura ng Kanlaon Patera. Meron po bang marunong magprocessos ng mga filter images ng Galileo. [[Talaksan:Io processing request.png|center]] Maraming salamat. [[Tagagamit:IapetusCallistus|IapetusCallistus]] ([[Usapang tagagamit:IapetusCallistus|kausapin]]) 02:17, 12 Pebrero 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Reference Previews – experiment | content = == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:23, 20 Pebrero 2026 (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 13:30, 9 Marso 2026 (UTC) }} == Help == Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can someone help me improve it? [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 15:46, 23 Pebrero 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! | content = == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) | content = == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:11, 3 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> }} == Bagong mungkahi == Hello po. May bagong mungkahi po ako sa [[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:14, 6 Abril 2026 (UTC) == Hinggil sa mga salitang siyokoy == Sang-ayon [https://kwfdiksiyonaryo.ph/?query=siy%C3%B3koy sa Komisyon sa Wikang Filipino], ang mga [[Siyokoy (lingguwistika)|salitang siyokoy]] ay "alinman sa mga anyo ng salita na hindi tiyak ang pinagmulang wika (lalo na kung nakahahawig sa pinagsámang Ingles at Espanyol)." Pinauso marahil ng mga mamamahayag sa radyo ang mga salitang ito na mukhang Kastila pero inspirado pala sa ortograpiyang Ingles o sa di-malinaw na pinanggalingang ortograpiya (pero hindi Kastila). Marapat siguro na ipagbawal ang mga salitang siyokoy dito sa Wikipediang Tagalog, kahit na mas talamak ang mga ito sa pang-araw-araw na pananalita ng nakararami. Makikita sa ''userspace page'' kong [[Tagagamit:JWilz12345/Mga salitang siyokoy]] ang talaan ng mga salitang siyokoy at mga naaangkop na salita sa mga ito. Halimbawa: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Imbes na !Naaangkop na (mga) salita |- |adbenturero |abenturero / taong mapagsapalaran |- |aspeto |aspekto / mukha / dako |- |bentahe |bentaha / lamang |- |dayalekto |diyalekto / dayalek / wikain |- |dayalogo |diyalogo / <s>dayalog</s> / salitaan / usapan / pag-uusap |- |endorso |endoso / piliin / pinagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat |- |groserya |groseri / tindahan |- |imahe |imahen / larawan |- |intrigero |intrigante |- |kontemporaryo |kontemporaneo / kontemporanyo / kapanahon / panahong ito |- |konsernado ("''the mother of all ''siyokoy'' words'') |konsernido / nababahala / nababalisa / may kinalaman |- |lebel |nibel / level / antas / taas |- |misyonaryo |misyonero |- |obhektibo |obhetibo |- |parliyamentaryo |parlamentaryo / mambabatas |- |parliyamento |parlamento / batasan |- |pesante |paisano / magbubukid / magsasaka |- |prayoridad |priyoridad / <s>prayoriti</s> / pagkauna / karapatang mauna |- |sirkumstansiya |sirkunstansiya / pangyayari / kalagayan / katayuan / pagkakataon / halimbawa |- |subhektibo |subhetibo |- |subheto |suheto / disiplina |} Ping ko po para sa mga pananaw at ''input'', sina {{ping|Jojit fb|GinawasaHapon|LknFenix}} (ilan sa aktibong mga tagagamit) at sina {{ping|Yivan000|Ysrael214}} (mga nakausap ko po sa [[wiktionary:tl:Wiksiyonaryo:Kapihan/2025/Disyembre#"Kasingkahulugans"]]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:17, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi ipagbawal pero dapat iwasan. Dapat may balanse ng kung ano ang irikenomenda at sa maiintindihan pa din ng karamihan. Bagaman buhay ang lengguwahe, hindi ibig sabihin din noon na hahayaan natin ang kolokyalismo ang maging pamantayan. Pero, sana naman sa Tagalog Wikipedia iwasan ang salitang siyokoy sa mga pamagat ng mga konseptongg hindi nagagamit pang-araw-araw lalo na sa mga salitang akademiko. Halimbawa [[Girasyon]], dapat hirasyon kasi ang G ay nagiging H. Siguro mas lenient tayo sa mga madalas gamitin ng media tulad ng responsibilidad o asasinasyon. Basta pag ang salitang siyokoy ay gamit na gamit at maayos ang pagkakabaybay (hal. wag gamitin ang Akkadiano, Akadyano na lang kung maaari), ito ay ayos lang. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:48, 13 Abril 2026 (UTC) {{ping|GinawaSaHapon}} inayos na ping. Pasensiya sa maling baybay. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:22, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]: Ayos lang. :Hindi ako sang-ayon sa pagbabawal. ''Hindi'' dapat pagbawalan ang mga ganitong baybay, kahit na nagmula ito sa KWF. Likas na bahagi yan ng proseso ng pagbuo ng salita. At isa pa, marami sa mga ito ay madalas na'ng gamitin dahil sa midya. Wala tayo sa posisyon para manduhan ang itatakbo ng wika, hindi tayo ang guwardiya ng wika. Trabaho yan ng KWF. Sa pananaw ng hangarin ng Wikipedia, karaniwang paggamit ang mananaig pagdating sa pagbaybay ng mga salita. :Marami sa mga ito ay talamak na at karaniwan na'ng ginagamit ng madla. Halimbawa, ''responsibilidad'', ''prayoridad'', ''kontemporaryo'', ''endorso'', ''sirkumstansiya'', at mas lalo na sa ''imahe'', na kung tutuusin ay halos ginagamit bilang salin ng salitang Ingles na ''image'' ("larawan") (mas ginagamit sa kasalukuyan ang ''imahen'' sa mga banal na larawan, hal. ''imahen ng Birheng Maria''). Sapat din ang paggamit sa mga mapagkakatiwalaang sanggunian para sa ''dayalogo'', ''aspeto'', at ''lebel''. Magmumukhang hiwalay sa realidad ng kasalukuyang ginagamit na wika kung ipipilit natin na "itama" ang mga ito, kahit na sa totoo lang ay likas na bahagi ito ng kahit anong wika. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 12:45, 12 Abril 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] eh paano po ang ''claim'' ng enWiki article para sa TlWiki ([[w:en:Tagalog Wikipedia]]) na nagsasabing umaasa umano ang TlWiki sa ''UP Diksiyonaryong Filipino'' para sa mga saligang depinisyon? ([https://opinion.inquirer.net/9149/%E2%80%98utak%E2%80%99 Ginamit na sanggunian]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 13:56, 12 Abril 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi sa lahat ng pagkakataon ay ganon ang kaso rito. Pangunahing sanggunian ang UPDF, oo, pero hindi ito ang bibliya o saligang-batas ng wiki na ito. Mas mananaig pa rin ang karaniwang pagbaybay ng mga salitang Tagalog, kahit na hindi ito "tama" sa paningin ng iba. Muli, kailangang isalamin ng Wikipediang Tagalog ang kasalukuyang anyo ng wika upang manatili itong accessible sa mga mambabasa. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:39, 13 Abril 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] Sang-ayon sa dapat manatiling accessible sa mga mambabasa. Huwag ipilit na mag-imbento ng salitang Tagalog rin para lang masabing "naitagalog" ang salita. Ayos lang ang salitang siyokoy, pero kapag neolohismo, ibang usapan na iyon. Ang mga diksiyonaryo ay gabay lamang kung ano ang mas maiintindihan ng mga mambabasa. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:51, 13 Abril 2026 (UTC) :::::Ang nais ko lang sabihin ay kung gagamit ng salitang siyokoy, dapat alam nating gamit din. Hindi tayo mag-iimbento ng bagong salitang siyokoy din. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 05:51, 13 Abril 2026 (UTC) :Magandang gabi @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]], :Tulad ni @[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]], hindi rin ako sang-ayon sa pagbabawal. :Sa totoo lang, hindi ako sang-ayon sa rekomendasyon ng KWF. Hindi makatotohanang ituring ang mga impluwensiyang Espanyol at Ingles sa ating wika na parang tubig at langis na mapaghihiwalay. Ang mga impluwensyang ito ay matagal nang magkakahabi sa kultura at pagkakakilanlang Pilipino. Tulad ng madalas na pinagsasama sa ating mga kumbensyon sa pagpapangalan ang mga pangalang Ingles at mga apelyidong Espanyol, likas na sumasalamin ang ating wika sa paghahalong ito. Ang tinatawag nilang “salitang siyokoy” ay produkto ng organikong ebolusyon ng wika. :Nakikita ko rin na ang mahigpit na pagsusulong na ibalik sa orihinal na baybay ng Espanyol ang mga salitang hiram mula rito ay hindi praktikal at hindi kinakailangan. Ang nakararaming Pilipino ay hindi nagsasalita ng Espanyol, kaya ang pagpapatupad ng ortograpiyang Espanyol ay nagpapataw ng panlabas na pamantayan na hindi na umaayon sa aktuwal na paggamit ng wika. Nagtataas ito ng tanong: bakit dapat tayong patuloy na sumunod sa mga kumbensyon ng Espanyol na parang isa pa rin tayong kolonya? :Kahit sa mga bansang nagsasalita ng Espanyol sa Amerikang Latino, ang wika ay umunlad sa iba’t ibang paraan na sumasalamin sa mga lokal na konteksto, sa halip na mahigpit na pagsunod sa mga pamantayan ng Espanya. Sa parehong paraan, dapat pahintulutang umunlad ang Filipino sa sarili nitong landas, na hinuhubog ng mga nagsasalita nito, at hindi pinipigilan ng mga lipas na reseta. :Batay sa aking paninindigan, naniniwala ako na dapat payagan ang mga salitang siyokoy kung karaniwang ginagamit ang mga ito. Sa maraming pagkakataon, mas sumasalamin ang mga salitang ito sa likas na paggamit ng wika. :- [[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 14:33, 12 Abril 2026 (UTC) :{{ping|JWilz12345}}, wala na akong maidagdag pa. Sang-ayon ako sa mga argumento nina GinawaSaHapon at LknFenix. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:07, 13 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Ang problema ko dito ay hindi malinaw kung ano ang "siyokoy" (ayon sa Manwal sa Masinop na Pagsulat 4.9) at kung ano ang pwede (ayon sa MMP 4.10). Kahit ako na maigting na binasa ang dokumentong ito ay nalilito pa rin kung ano ang ipinapahiwatig dito — ang "kontemporaryo" ay bawal ("kontemporaneo" dapat) pero ang "siyentista" ay pwede ("siyentipiko" dapat). Walang concrete na definition patungkol sa dalawa, maliban lang sa ilang halimbawng hulapi. Kaya'y ito'y mahirap hustong ipagbawal, dahil maraming lalabas na edge cases. — <span style="font-size:25px">🍕</span> <span style="font-family:'Comic Sans MS';"><span style="color:#FFC83D">Yivan</span><span style="color:#F7894A">000</span> <small>^{[[User:Yivan000|view]]}_{[[User_talk:Yivan000|talk]]}</small></span> 13:34, 13 Abril 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Request for comment (global AI policy) | content = == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 26 Abril 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Program submissions open: Bikol WikiConference 2026 | content = == Program submissions open: Bikol WikiConference 2026 == [[File:Bikol_WikiConference_2026_logo.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Bikol Wikipedia Community/Bikol WikiConference 2026|Bikol WikiConference 2026]]''' will take place '''29–31 May 2026 in Naga City''', under the theme: ''Advancing Language and Culture in the Digital Age''. The Bikol WikiCon is an extraordinary regional gathering that brings together Bikolanos actively supporting and contributing to open educational resources (OERs) with the vibrant Wikimedia communities in the Philippines. Next year, Bikol Wikipedia will be turning 20 years old. Reaching 2 decades is a strong milestone therefore it is also the right moment to ask harder questions about sustainability, quality and direction. The conference will serve as a venue for the participants to exchange and share their experiences, new ideas, and collaboration results, and to discuss the challenges encountered and the solutions adopted. We can’t wait to see you at the event! The conference will cover topics pertaining to Digital Resources, Heritage Advocacy, Cultural Preservation, and Partnerships with various institutional, social, and cultural contexts. You may submit any of the following types of session proposals: * '''Lightning talk:''' One presenter gives a talk with no follow-up by the audience. The total time for a lightning talk will be 10-15 minutes. * '''Lecture:''' One or two presenters offer(s) a presentation followed by questions and comments from the audience. The total time for a lecture (including questions and comments) will be 30-45 minutes. * '''Roundtable:''' A group of 10-15 people discusses a particular topic. The total time for a roundtable discussion will be 60 minutes. * '''Workshop:''' One or two moderators present(s) a topic by actively interacting with the audience. The total time for a workshop will be 60-120 minutes. * '''Meetup:''' A group of people with common interests informally meets to discuss different topics. The total time for a meetup is not pre-determined and depends on the proposer’s preferences. Submissions will be evaluated by the Program Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [[m:Bikol Wikipedia Community/Bikol WikiConference 2026/Program|Submit your proposal on Meta]] or [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd1vYWPvrNltZS2ie51lYK-OB6cfS8E2NQFjH1I213dYl24NQ/viewform?usp=header Google Form]''' on or before '''May 15.''' For more information, or questions, contact: bikolwikicommunity(@)gmail.com Mabalos! On behalf of the Bikol WikiConference Organizing Team,<br> [[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|kausapin]]) 06:41, 2 Mayo 2026 (UTC) }} == Translation request: [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/tl]] == Hi, I'm Johannes from [[:meta:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Our team is currently preparing an [[:meta:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|experiment to test potential changes for Reference Previews]]. Tagalog Wikipedia will be one of the wikis taking part at the ~2 weeks A/B-test [[Usapang Wikipedia:Kapihan#Reference Previews – experiment|as announced]] – but tlwiki is still missing a translation for [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/tl]] ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-reference-previews-reflist-link&group=ext-cite-user&language=tl&filter=&optional=1&action=translate translation interface link] – [[:commons:File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|screenshot for context]]). Could someone help us by providing the translation? Thank you very much! [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:17, 25 Mayo 2026 (UTC) :{{ping|Johannes Richter (WMDE)}} ''Done. I translated it. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Mayo 2026 (UTC) ::Thank you! :) [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 05:19, 26 Mayo 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Vote now in the 2026 U4C election | content = == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons | content = == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|usapan]])</bdi> 17:12, 23 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :''Done. I translated this last July 4. Thanks for informing the community.'' :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:08, 8 Hulyo 2026 (UTC) == Translation request: Ube latte == Hello fellow Wikipedians, Shalom & Greetings from the Hebrew Wikipedia! I recently wrote an article about [[Ube latte]], which is currently published in Hebrew only. I also prepared a well-sourced draft on the English Wikipedia. Given the strong cultural connection of Ube to the Philippines, I think it would be absolutely wonderful to have this article available on the Tagalog Wikipedia as well. Since I don't speak the language, I wanted to ask if any local editors here might be interested in translating or adapting the article? We already have a dedicated Wikidata item and some great photos uploaded by the community on Wikimedia Commons. Here are the relevant links if anyone wants to take a look>> English Draft (for easy translation): https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Ube_latte Wikidata Item: https://www.wikidata.org/wiki/Q139718640 Maraming salamat po in advance for your time, and feel free to reach out if you have any questions! 💜 [[Tagagamit:Laliv g|Laliv g]] ([[Usapang tagagamit:Laliv g|kausapin]]) 06:58, 9 Hulyo 2026 (UTC) == Proteksyon laban sa pag-e-edit pa ng pahina upang gawing katatawanan == Kumusta po. Humihiling po ako na bigyan po ng proteksyon ang pahina pong ito [[Iglesia ni Cristo]] laban sa mga mali at abuso sa pag-edit. Ang mga edit ngayong July 11, 2026 ay naglalaman ng mga maling impormasyon layuning lituhin at gawing katatawanan ang nasabing pahina. Ito ay patuloy pang ie-edit ngayong ito ay pinag-uusapan at may panghihikayat na mag-edit ng mali: https://www.reddit.com/r/Philippines/comments/1utkoi8/iglesia_ni_cristo_tagalog_wikipedia_page_got/?sort=new. Kung maari po ay i-undo ang mga mali at katatawang pag-edit kung titingnan ang edit history. Maraming salamat po. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-39256-52|&#126;2026-39256-52]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-39256-52|talk]]) 14:42, 11 Hulyo 2026 (UTC) :Naiulat na ni GinawaSaHapon sa akin ito kaninang umaga. Naaksyunan ko na agad pagkatapos ng ulat. Ngayon ko lamang nakita ang abiso mo. Gayunpaman, maraming salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:42, 12 Hulyo 2026 (UTC) == Pagkarga ng fil.wikipedia.org patungong tl.wikipedia.org == Magandang araw po sa inyong lahat. Nais ko pong ipaalam sa pamayanan ng Wikipediang Tagalog na naghain po ako ng mungkahi sa Phabricator upang maikarga ang dominyo (''domain'') ng isang posibleng Wikipediang Filipino (fil.wikipedia.org) patungo sa Wikipediang Tagalog (tl.wikipedia.org). Sang-ayon sa [[Wikipedia:Pagsalin ng mga nilalaman ng Wikipedia na ito sa Filipino|konsensong ating naiabot noong 2005]] tungkol sa wikang ginagamit natin dito sa Wikipedia, naniniwala ako na hindi ito magdudulot ng kontrobersiya. [[:meta:Talk:Language committee#Redirecting fil.wikipedia.org to tl.wikipedia.org|Ipinaalam ko na rin]] ang Komite sa Wika ng Pundasyong Wikimedia tungkol sa mungkahing ito. Inaasahan ko na agaran itong mapapatupad, at maraming salamat po sa inyong lahat. --[[Tagagamit:Sky Harbor|<b style="color: #0066ff">Sky Harbor</b>]] ^{([[Usapang tagagamit:Sky Harbor|<b style="color:#0066ff">usapan</b>]])} 09:50, 23 Hulyo 2026 (UTC) :Para sa kaalaman ng lahat, ito ang link sa kahilingan ni Sky Harbor sa Phabricator: [[phab:T432946]]. Tatanungin ko sana siya kung saan ang link sa Phabricator, nag-Google na lamang ako at pinaskil ko na lamang dito para mabatid ang pamayanan. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:54, 29 Hulyo 2026 (UTC) ::Maraming salamat, Jojit, na ipinaskil mo rito ang kawing. Kasalukuyan akong bumabiyahe pauwi kaya hindi ko mailagay dito ang mungkahi sa Phabricator. Inaasahan kong agaran itong maitutupad. --[[Tagagamit:Sky Harbor|<b style="color: #0066ff">Sky Harbor</b>]] ^{([[Usapang tagagamit:Sky Harbor|<b style="color:#0066ff">usapan</b>]])} 15:21, 29 Hulyo 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons | content = == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:25, 24 Hulyo 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} == Hiling ng pagbabago sa kategorya == Mismong '''[[Wikipedia:Kapihan]]'''. Pakibaguhin po ang kategorya mula [[:Kategorya:Wikipedia]] sa <s>[[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]</s> [[:Kategorya:Wikipedia help]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 02:05, 28 Agosto 2026 (UTC) Patunay: sa Wikipediang Ingles, narito po ang kaayusan ng mga kategoryang kaugnay ng [[w:en:Wikipedia:Village pump]]: -> [[w:en:Category:Wikipedia village pump]] / [[w:en:Category:Wikipedia help forums]] -> [[en:Category:Wikipedia help]] <s>-> [[w:en:Category:Wikipedia administration]]</s>. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 02:10, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan na lamang ang kategorya sa [[:Kategorya:Mga talakayang pantulong sa Wikipedia]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 17:44, 29 Agosto 2026 (UTC) == Mga napiling larawan na binura sa Wikimedia Commons kalaunan == Hal.: [[:Talaksan:ZAM.jpg]]. Binura ito sa Wikimedia Commons dahil sa paglabag sa karapatang-sipi, ayon sa [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Log&page=File:ZAM.jpg mga tala ng midya na ito]. Katunayan, hindi kailanman naging malaya ang lisensiya nito batay sa ''license history'' ng [https://www.flickr.com/photos/adlaw/125555282/ talaksan sa Flickr]. Maaari po bang i-''delist'' ang katayuan nito bilang "napiling larawan," kung mayroong patakaran hinggil dito? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:01, 28 Agosto 2026 (UTC) Isa pa po: [[:Talaksan:Popebenxvi.jpg]]. Binura sa Wikicommons dahil: [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Log&page=File:Popebenxvi.jpg ''Copyright violation: from website'']. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:07, 28 Agosto 2026 (UTC) :Inarkibo ko na lamang ang mga pahinang tumuturo diyan sa mga pahinang iyan dahil sa layuning pangkasaysayan. 'Yung unang larawan nakalista subalit hindi ko tinanggal at sinabi na lamang napili subalit nabura sa Commons dahil uli sa layuning pangkasaysayan, at para malaman na napili iyon ng pamayanan. 'Yung pangalawa, hindi naman nakalista kaya walang aksyong ginawa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 18:04, 29 Agosto 2026 (UTC) == Kahilingan sa pagbabago ng kategorya 2 == *[[Wikipedia:WikiProyekto]] Mula [[:Kategorya:Wikipedia]] papuntang [[:Kategorya:WikiProyekto]], katulad ng sa enWiki na [[w:en:Wikipedia:WikiProject]]. Iminumungkahi ko pong ''code'': <code><nowiki>[[Kategorya:WikiProyekto| ]]</nowiki></code>. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:20, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:WikiProyekto]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:WikiProyekto]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:33, 29 Agosto 2026 (UTC) == Kahilingan sa pagbabago ng kategorya 3 == * [[Wikipedia:Mga malimit itanong]] Mula sa kasalukuyang [[:Kategorya:Wikipedia]] (na para na lang sa mga paksang tungkol sa Wikipedia, hindi sa administrasyon nito alinsunod sa enWiki) papunta sa [[:Kategorya:Wikipedia help]] ''at'' sa [[:Kategorya:Pangunahing impormasyon tungkol sa Wikipedia]]. Kawangis ng eskema ng katumbas nito sa enWiki ([[w:en:Wikipedia:FAQ]]) na nakakategorya sa [[w:en:Category:Wikipedia FAQs]] na siyang nakakategorya sa kapuwang [[w:en:Category:Wikipedia help]] at [[w:en:Category:Wikipedia basic information]]. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:45, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Tulong]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:Mga malimit itanong]]. Dinagdag din ang [[:Kategorya:Pangunahing impormasyon tungkol sa Wikipedia]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:27, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikaapat na kahilingan sa pagbabago ng kategorya == *[[Wikipedia:Mga napiling artikulo]] Mula [[:Kategorya:Wikipedia]] papuntang [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]. Patunay: sa bersiyong enWiki: Wikipedia:Featured articles -> Category:Wikipedia featured content (walang katumbas sa tlWiki sa ngayon) -> Category:Wikipedia editorial validation (walang katumbas) -> Category:Wikipedia administration. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:49, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:Mga napiling artikulo#Kahilingan sa pagbago ng kategorya]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:50, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikalimang kahilingan sa pagbabago ng kategorya == *[[Tulong:Paghahanap]] Mula sa kasalukuyang [[:Kategorya:Wikipedia]] papunta sa [[:Kategorya:Wikipedia help]]. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:05, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Tulong]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang tulong:Paghahanap]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:06, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikaanim na kahilingan sa pagbabago ng kategorya == [[Wikipedia:Pamantayang pangwika]], pakitanggal po ang [[:Kategorya:Wikipedia]]. Dahil itutuon na lang ang Kategorya:Wikipedia sa mga paksang tungkol sa mismong Wikipedia, hindi sa pangangasiwa nito. Gayundin, naniniwala po akong sapat na ang tatlong kategorya nito kaya hindi na kailangang ikategorya ito sa [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]. Salamat. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:15, 28 Agosto 2026 (UTC) :Tinanggal ko ang [[:Kategorya:Wikipedia]], at pinaskil ko din ang pagtanggal sa [[Usapang Wikipedia:Pamantayang pangwika#Kahilingan sa pagtanggal ng kategorya]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:58, 29 Agosto 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] maraming salamat po sa mga pagbabago. Ngayon lang po ako tumugon dahil naging abalá po ako sa matrabahong pag-rebyu ng mga larawang talaksan sa Commons hinggil sa ibinalik na mga larawan ng mga gusali sa [[Saudi Arabia]] dahil sa pagbabago ng kanilang batas sa karapatang-sipi. Mayroon na pong [[kalayaan sa panorama]] (FoP) sa KSA subalit para lang sa eksteryor ng mga likhang arkitektural, hindi sa mga disenyong interyor at sa mga bantayog gaya ng mga lilok, estatwa, miyural, at ''graffiti''. ''Regards'', <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:21, 30 Agosto 2026 (UTC) == [[:Kategorya:Wikipedia libro]] at [[Padron:Wikipedia-Books]] == Mukhang hindi na ginagamit ang nasabing mga pahina/nilalaman sa Wikipediang Ingles. Batay sa [[w:en:Wikipedia:Templates for discussion/Log/2021 April 7#Template:Wikipedia book]] at [[w:en:Wikipedia:Village pump (proposals)/Archive 177#Deprecate linking to Wikipedia books in templates and articles]], isang palyadong pagpupunyagi ang Wikipedia Books (huwag pong ikalito sa Wikiaklat o ''[[Wikibooks]]''). Ayon sa [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2021_April_7#Template:Wikipedia_books:~:text=Template%3AWikipedia%20bookedit nagkomentong ''anonymous IP user''], wala umanong interes ang Pundasyong Wikimedia sa pagsuporta ng ''Books extension''. Dagdag pa niya, "''the new PDF rendering engine (Proton) doesn't support books''" at "''it stands there is no point sending readers to an namespace where every page is flagged with a banner saying the service has been withdrawn, and this state of affairs that does not seem likely to change in the future''." Oras na rin po bang alisin na rin ng Wikipediang Tagalog ang anumang padron at kategorya na nagtuturo sa pumalyang eksperimentong "Wikipedia Books"? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:52, 28 Agosto 2026 (UTC) Iba pang konteksto: ang malaking ''boilerplate box'' sa [[w:en:Wikipedia:WikiProject Wikipedia-Books]]. Babanggitin ko po rito ang naglikha ng kategorya at padron na si {{ping|DragosteaDinTei}} para hingan ang kaniyang panig, kahit na [https://guc.toolforge.org/?by=date&user=DragosteaDinTei noong Abril 2022 pa ang huling ambag niya sa buong Wikimedia]. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:55, 28 Agosto 2026 (UTC) Marahil, iwan muna po nating bukas ang diskusyon na ito sa loob ng mga 3 buwan? Para may ''consensus'' kung gayahin na rin po natin ang naging pasiya sa enWiki na alisin na ang tampok na "Wikipedia Books"? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:54, 30 Agosto 2026 (UTC) Tila maraming nakaugnay sa Wikipedia Books. [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Ano_ang_nakakawing_dito/Padron:Wikipedia-Books Siyam na mga artikulo] ang gumagamit ng tampok na ito. Marahil, kailangan ng sapat na ''consensus'' sa pag-alis ng ''feature'' na ito dahil magiging malaki ang epekto kung susunod tayo sa naging pasiya sa Wikipediang Ingles. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 09:39, 18 Setyembre 2026 (UTC) == Mga talakayang nakasama pa rin sa Wikipedia backlog == Magandang araw mga tagapangasiwa. Narito ang apat na mga talakayan na nakabilang pa rin sa [[:Kategorya:Wikipedia backlog]] kahit na maraming taon nang binura ang mga midyang hiniling na burahin. *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Enero 28]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Pebrero 15]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Marso 25]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Marso 26]] Pakisara po ang mga talakayan na iyon. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 06:51, 7 Setyembre 2026 (UTC) :{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:09, 8 Setyembre 2026 (UTC) == Geography articles contributed by TentingZones1 == {{user|TentingZones1}}. Sample articles: [[Oyem]] and [[Bad Elster]]. For the benefit of the user being referred, I chose English as the main language for this discussion. While they might have good intentions, several of their contributions exhibit apparent reliance on some sophisticated method for machine translation and did not undergo manual human proofreading. I have already noticed their contributions since around April this year. While I initially ignored these contributions, thinking that other users would fix these articles, it appears no one fixed those articles. Here are some indicators of unedited machine translation passages: ;[[Oyem]] *Excessive reliance on Subject-Verb-Object (SVO) despite Tagalog being a mainly Verb-Subject-Object (VSO) language. *''{{xt|...ang Oyem ay naging kabisera ng agrikultura ng Woleu-Ntem...at gumana bilang isang node ng logistik na tumatawid sa hangganan kasama ang Cameroon at Ekwatoryal Guinea.}}''" - indicator of literal translations. "Node of logistics" literally translated instead of either "sentro ng transportasyon" or "sentro ng kalakalan" or "bagsakan ng mga kalakal" depending on the context of the sentence. *''{{xt|...pangangaso ng karne ng puno...}}'' - literally translated from "bushmeat." ;[[Bad Elster]] *''{{xt|...isang bayan ng spa sa distrito ng...}}'' - literal translation for "spa town." *Again, excessive SVO reliance instead of VSO. I have some suspicion that the sophisticated machine translation were made using AI chats. Google Translate does not generate too many "hyperliteral" translations, based from my experience on the extensive usage of it as the ''starting point''. Do note that I manually review and proofread the outputs with help from Glosbe, KWFDiksiyonaryo site, and DiksiyonaryoPH site, as well as my own understanding. Other users should act on these geography articles. With many articles having created, it's a challenge to fix them all. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 06:31, 9 Setyembre 2026 (UTC) :Napag-usapan na ang mga isyu. Gayunpaman, ang heograpiya ang mas pinipili sa ngayon. Dahil sa kakulangan ng mga katutubong salita upang payagan ang pag-konbert sa lokal na bersyon, kailangang magpokus ang diksyunaryo sa ngayon. :Minsan maaaring hindi maintindihan ang mga salita dahil sa kakulangan ng kaalaman sa ilang mga salitang may kaugnayan sa heograpiya bilang pangunahing alalahanin. :Gayunpaman, nagpasya akong huminto muna sa paggawa ng mga artikulo pagkatapos. :(Ang ilang artikulo ay isinalin sa [[:de:Thurmansbang|de]], [[:en:Dormaa Ahenkro|en]], at [[:fr:Larochemillay|fr]] bilang halimbawa. :Gayunpaman, sa susunod ay dapat ko itong maingat na iugnay bilang isang pinagmulan sa ibang mga edisyon ng wika.) :Hanggang sa makarating ang konsensya, maaari ninyo akong i-email, hangga't maaari, upang subukang maunawaan ang pangunahing problema tungkol sa "isyu sa paggamit ng mga salita" sa heograpiya. Salamat. :Sa kasalukuyan, lahat ng plano sa paggawa ng pahina ay itinigil muna. [[Tagagamit:TentingZones1|TentingZones1]] ([[Usapang tagagamit:TentingZones1|kausapin]]) 06:53, 9 Setyembre 2026 (UTC) :Minsan ang kahulugan ang pangunahing problema. Kapag isinasalin ang salita, hindi ito nagiging pangkalahatang termino na may kaugnayan dito. :Dahil kakaunti lamang ang mga salitang Tagalog na nasa humigit-kumulang sampung libo, posibleng makahanap ng ilang mga salitang hiram partikular tulad ng Espanyol (gayunpaman, nawala na ito pagkatapos ng pananakop ng mga Amerikano noong unang bahagi ng ika-20 siglo). :Sa [[Oyem]]: *"bush" = "palumpong" *"meat" = "karne" :Sa [[Bad Elster]]: *"spa town" = "bukal na mineral ng bayan" :Pati na rin ang marami pang mga artikulo na may kaugnayan sa heograpiya (hindi lang iyon, mayroon ding "luto") :Obserbahan ito hangga't maaari kung ang salita ay hindi nauugnay sa mga ibinigay. Suriin ito pagkatapos? [[Tagagamit:TentingZones1|TentingZones1]] ([[Usapang tagagamit:TentingZones1|kausapin]]) 07:00, 9 Setyembre 2026 (UTC) :Gayunpaman, dahil hindi ko pa naiintindihan ang pagkakasunod-sunod ng mga salita, napagpasyahan kong tuluyan nang itigil ang paggawa ng mga bagong artikulo dito sa proyekto maliban na lang kung magagawa ang mga posibleng plano sa hinaharap. Matagal ko pang naintindihan ang lahat ng aking makakaya dahil sa kakulangan ng pagsusuri sa pagkakasunod-sunod ng mga salita bago ko ito naisip para sa paggawa ng artikulo, sa palagay ko. (Maaari kang mag-email kung ayaw mong mabunyag ang ilang mga alalahanin sa privacy bukod pa sa mga ito? Minsan ay hindi na kailangan ang mga kasalukuyang isyu na naunang naobserbahan tungkol sa mga artikulo tungkol sa heograpiya. Babawiin ko ito hanggang sa maging maayos ang mga plano.) [[Tagagamit:TentingZones1|TentingZones1]] ([[Usapang tagagamit:TentingZones1|kausapin]]) 07:15, 9 Setyembre 2026 (UTC) ::Gayunpaman, hindi ako eksperto sa pag-aaral ng isa sa mga salitang literal na nangangahulugang "to". Sa kasalukuyan, nahihirapan akong isipin ang mga salitang "paano kung" na karaniwang ginagamit dahil karaniwang ginagamit ang VSO. Ngunit, sa hinaharap ay hindi pa tiyak kaya umaasa akong mauunawaan at masusuri ko ito sa malapit na hinaharap hangga't maaari. Ito ang aking huling pag-edit, kaya pagkatapos nito ay [[Natatangi:Tagagamit_ng_e-liham/TentingZones1|maaari ninyo akong kontakin sa pamamagitan ng email. / ''This is my final edit, so after that you can contact me by email.'' (Hanggang sa muli sa hinaharap hangga't maaari dito sa proyekto. Paalam. / ''Until I back in the future as possible here in the project. Farewell.'')]] [[Tagagamit:TentingZones1|TentingZones1]] ([[Usapang tagagamit:TentingZones1|kausapin]]) 07:33, 9 Setyembre 2026 (UTC) :::I'll leave to other users on evaluating {{u|TentingZones1}}'s responses. I feel their response isn't "natural." Even if I'm a ''[[Tsinong Pilipino|FilChi/Chinoy]]'', I can guess which Tagalog text is natural to read. Anyway, I made another research on at least one more contribution, '''[[Lalawigan ng Ogooué-Ivindo]]''': :::::1. It bears a tiny slip of English text, alongside excessive SVO usage: "''{{xt|Ang lalawigang ito, na naglalaman ng libu-libong kilometro kuwadrado ng rainforest, ang pinakamalaki at pinakakaunting populasyon at hindi gaanong maunlad kaysa sa ibang bahagi ng bansa. <u>As of 2013 it had a population of 63,293</u> Noong 2013, mayroon itong populasyon na 63,293 katao. Ang pangunahing bayan ay ang Makokou.}}''" :::::2. Using "tahanan" as a literal translation of "home" instead of a more natural word, like lokasyon. Or, altering the entire sentence but not sacrificing the message and context of the original thought: "''{{xt|Ang mga pangunahing kalsadang dumadaan sa probinsya ay ang mga kalsadang RN3 at RN4. Ang Makokou ay tahanan ng Paliparan ng Makokou.}}''" :::::3. Excessive translation of highly technical terms like "yellow fever" even if [https://diksiyonaryo.ph/search/yellow%20fever?page=1 diksiyonaryoPH did not translate it], as well as "sumiklab ang isang pagsiklab ng Ebola...": "{{xt|Noong Enero 1995, sumiklab ang isang pagsiklab ng Ebola virus sa mga kagubatan ng Ogooué-Ivindo. Siyam sa 19 na tao ang namatay sa mga kaso na naitala mula sa populasyon na 350 katao. Noong 2010, naiulat na patuloy na nakakaapekto ang dilaw na lagnat sa probinsya.}}" :::I do not call for the massive deletions of these articles, since they are quite valuable topics. However, I hope several users can help in cleaning up all of the translated articles they created. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:24, 9 Setyembre 2026 (UTC) ::::Hi @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]], I can help with polishing some of these articles during my spare time. They’re certainly valuable enough to keep, so I’d be happy to help clean up the translations and improve the wording where I can. - [[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 10:32, 10 Setyembre 2026 (UTC) :::::@[[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] Thank you for your efforts. Several categorizations need tweaking. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 10:51, 10 Setyembre 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Pagpapalit ng serbidor - May parating na panahon na maaari mo lamang basahin ang iyong wiki na hindi tatagal nang masyado | content = == Pagpapalit ng serbidor - May parating na panahon na maaari mo lamang basahin ang iyong wiki na hindi tatagal nang masyado == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Basahin ang mensaheng ito sa ibang wika]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Ililipat ng [[foundation:|Pundasyong Wikimedia]] ang trapikong dumadaloy sa pagitan ng mga sentro ng datos (''data centers'') nito. Sisiguraduhin nito na mananatiling ''online'' ang Wikipedia at ang mga iba pang wiki ng Wikimedia kahit kung lumipas ang isang sakuna. Ililipat ang lahat ng trapiko sa '''{{#time:j xg|2026-09-23|tl}}'''. Magsisimula ang pagpapalit sa '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Sa kasamaang palad, dahil sa limitasyon sa [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], kailangan munang ihinto ang lahat ng pagbabago habang ginagawa ang paglilipat. Humihingi po kami ng paumanhin para sa pagkagambalang ito, at sinisikap naming mabawasan ito sa mga susunod na panahon. May ipapakitang bandera sa lahat ng mga wiki 30 minuto bago magsimula ang operasyong ito. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This banner will remain visible until the end of the operation.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span> '''Makababasa ka, nguni hindi makakapagbago, ng lahat ng mga wiki sa loob lamang ng maikling panahon.''' * Hindi ka makakapagbago ng hanggang sa isang oras sa {{#time:l j xg Y|2026-09-23|tl}}. * Kung susubukin mong magbago o maglagak sa mga oras na ito, makakikita ka ng mensahe ng kamalian. Inaasahan namin na walang mawawala na pagbabago sa mga minutong ito, ngunit hindi namin ito maipapangako. Kung nakikita mo ang mensahe ng kamalian, mangyaring maghintay hanggang bumalik sa normal na ang lahat. Pagkatapos niyon ay maaari mo nang mai-save ang iyong edit. Pero, amin namin kayong pinapayuhan na gumawa muna ng kopya ng iyong mga pagbabago, upang makasigurado. ''Mga ibang epekto'': * Babagal ang mga ''background job'' at maaaring tanggalin ang ilan. Maaaring hindi maisasapanahon ang mga pulang kawing ng kasimbilis ng normal. Kung maglilikha ka ng artikulo na nakakawing na sa ibang lugar, mas matagal na mananatiling pula ang kawing. Kailangang pahintuin ang mga ilang pangmatagalang iskrip. * Inaasahan namin na ang mga ''code deployment'' ay mangyayari katulad ng sa anumang ibang mga linggo. Pero, may mga ''case-by-case code freezes'' na mangyayari sa tamang panahon kung kakailanganin nila ito pagkatapos. * Hindi magagamit ang [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ng mga nasa 90 minutos. Maaaring ipagpaliban ang proyektong ito kung kinakailangan. Maaari mong [[wikitech:Switch_Datacenter|basahin ang iskedyul sa wikitech.wikimedia.org]]. Ihahayag ang anumang pagbabago sa iskedyul. '''Mangyaring ibahagi ang impormasyon sa iyong pamayanan.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> }} == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> p9hxxc6ihwbswvdonji2ksjy8xzk3e6 0 3893 2230077 2211759 2026-09-29T21:29:27Z CallahanKieranKiki420 166957 /* Himagsikang Amerikano */ 2230077 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{one source|date=Hunyo 2021}} {{dead end|date=Hunyo 2021}} }} {{Infobox Settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = Lungsod ng New York |native_name = |nickname = ''The [[Big Apple]], The City That Never Sleeps, Gotham, The Capital of The World (Novum [[Caput Mundi]]), The Empire City, The City So Nice: They Named It Twice.'' |settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = {{multiple image | total_width = 295 | border = infobox | image_style = | perrow = 1/3/2/2 | image1 = View of Empire State Building from Rockefeller Center New York City dllu.jpg | alt1 = view of Manhattan from 30 Rock | image2 = Lower Central Park Shot 5 (cropped).JPG | alt2 = Central park scenery | image3 = City Building and Unisphere -- this morning (50155048863) (cropped).jpg | alt3 = The Unisphere, a large metal globe sculpture | image4 = Spiderweb BB jeh.jpg | alt4 = Brooklyn Bridge | image5 = Grand Central Terminal ceiling view.jpg | alt5 = Grand Central Terminal | image6 = Liberty02.jpg | alt6 = Statue of Liberty | image7 = The United Nations Secretariat Building.jpg | alt7 = United Nations headquarters building, with flags in foreground | image8 = Greenpoint Houses.JPG | alt8 = Rowhouses in Brooklyn }} |imagesize = |image_caption = '''Pataas hanggang pababa, pakaliwa hanggang pakanan''': tanawin ng [[Manhattan]] mula [[Top of Rock]]; [[Central Park]]; ang [[Unisphere]]; ang [[Brooklyn Bridge]]; [[Grand Central Terminal]]; ang [[Statue of Liberty]]; ang [[United Nations headquarters]]; at brownstones sa [[Brooklyn]] |image_flag = Flag of New York City.svg |flag_size = |image_seal = Seal of New York City.svg |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = Map of New York Highlighting New York City.svg |mapsize = 200px |map_caption = Kinaroroonan sa estado ng [[New York]] |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |coordinates = {{coord|40.7127|N|74.0059|W|region:US-NY|format=dms|display=inline,title}} |pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[Talaan ng mga bansa|Bansa]] |subdivision_name = [[Estados Unidos ng Amerika]] |subdivision_type1 = [[Estado ng Estados Unidos|Estado]] |subdivision_name1 = [[New York]] |subdivision_type2 = mga Borough |subdivision_name2 = [[Bronx]]<br />[[Brooklyn]]<br />[[Manhattan]]<br />[[Queens]]<br />[[Staten Island|Pulo ng Istaten]] <!-- Politics -----------------> |government_foonotes = |government_type = |leader_title = [[Alkalde ng Lungsod ng New York|Alkalde]] |leader_name = [[Zohran Mamdani]] ([[Partido Demokratiko (Estados Unidos)|D]]) |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = [[New Amsterdam|Settled]] |established_date = 1624 |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = 1898 <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = 1 E9 |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_total_km2 = 1214.4 |area_land_km2 = 785.6 |area_water_km2 = 428.8 |area_total_sq_mi = 468.9 |area_land_sq_mi = 303.3 |area_water_sq_mi = 165.6 |area_water_percent = |area_urban_km2 = 8683.2 |area_urban_sq_mi = 3352.6 |area_metro_km2 = 17405 |area_metro_sq_mi = 6720 |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2012 |population_footnotes =<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/2007/cb07-91table1.pdf|title=Population Estimates for the 25 Largest U.S. Cities based on 1 Hulyo 2006 Population Estimates|publisher=US Census Bureau|accessdate=28 Hunyo 2007|format=PDF}}</ref> |population_note = |population_total = 8336697 (World: [[List of cities by population|13th]], U.S.: [[List of United States cities by population|1st]]) |population_density_km2 = 10456 |population_density_sq_mi = 27083 |population_metro = 18818536 |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = 18498000 |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Taga-Bagong York |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Time Zone (North America)|EST]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Time Zone (North America)|EDT]] |utc_offset_DST = -4 |elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref> </ref> tags --> |elevation_m = 10 |elevation_ft = 33 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = 212, 718, 917, 347, 646 |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = [http://www.nyc.gov/ www.nyc.gov] |footnotes = }} Ang '''Lungsod ng New York''' (pinapaikling '''New York City''') ay ang [[Mga lungsod sa Estados Unidos ayon sa populasyon|pinakamakataong lungsod]] sa [[Estados Unidos]]. Sa tinantyang 2018 na populasyon na 8,398,748 na ipinamamahagi sa isang lupain na lugar na halos 302.6 milya kwadrado (784 kilometro kwadrado), ang Bagong York din ang pinakamakapal na populasyon na pangunahing lungsod sa Estados Unidos. Matatagpuan sa timog na dulo ng estado ng New York, ang lungsod ay ang sentro ng [[Kalakhang Bagong York|Kalakhang New York]], ang pinakamalaking [[kalakhang pook]] sa mundo ng mga lunsod o bayan at isa sa pinakasikat na megacity sa mundo, na may tinatayang 19,979,477 katao sa 2018 na Metropolitan Statistical Area at 22,679,948 residente sa Pinagsamang Statistics Area. Ang isang pandaigdigang lungsod ng kapangyarihan, ang Lungsod ng New York ay inilarawan bilang kultural, pinansiyal, at kapital ng media ng mundo, at may malaking epekto sa komersyo, libangan, pananaliksik, teknolohiya, edukasyon, politika, turismo, sining, fashion, at isport. Ang mabilis na bilis ng lungsod ay nagbigay inspirasyon sa salita ng New York minuto. Ang tahanan sa punong tanggapan ng [[Nagkakaisang Bansa]], ang Bagong York ay isang mahalagang sentro para sa internasyonal na [[diplomasya]]. Matatagpuan sa isa sa pinakamalaking likas na mga harbour sa mundo, Ang Lungsod ng Bagong York ay binubuo ng [[Mga boro ng Lungsod ng Bagong York|limang boro]], bawat isa ay isang hiwalay na kondado ng Estado ng New York. Ang mga limang boro - [[Brooklyn]], [[Queens]], [[Manhattan]], [[Ang Bronx]], at ang [[Pulo ng Staten]] - ay pinagsama sa isang solong lungsod noong 1898. Ang lungsod at ang lugar ng metropolitan na ito ay ang nangungunang gateway para sa ligal na imigrasyon sa Estados Unidos. Karamihan sa 800 mga wika ay sinasalita sa Bagong York, na ginagawang ito ang pinaka-linggwistiko na magkakaibang wika sa buong mundo. Ang Lungsod ng Bagong York ay tahanan ng higit sa 3.2 milyong mga residente na ipinanganak sa labas ng Estados Unidos, ang pinakamalaking populasyon na ipinanganak sa dayuhan ng anumang lungsod sa mundo. Bilang ng 2019, ang lugar ng metropolitan ng New York ay tinatayang makagawa ng isang gross metropolitan na produkto (GMP) ng US $1.9 trilyon. Kung ang higit na Dakilang Lungsod ng Bagong York ay isang [[pinakamataas na estado]], magkakaroon ito ng [[Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (nominal)|ika-12 pinakamataas na GDP sa mundo]]. Ang Bagong York ay tahanan ng pinakamataas na bilang ng mga bilyun-bilyon sa anumang lungsod sa mundo. Sinusubaybayan ng Lungsod ng Bagong York ang pinagmulan nito sa isang post ng kalakalan na itinatag ng mga kolonista mula sa [[Netherlands|Republika ng Olanda]] (''Dutch Republic'' o ''Netherlands)'' noong 1624 sa [[Lower Manhattan|Timog Manhattan]]; ang post ay pinangalanang [[Bagong Amsterdam]] noong 1626. Ang lungsod at ang paligid nito ay nasa ilalim ng kontrol ng mga Ingles noong 1664 at pinalitan ng pangalan ang New York matapos na ibigay ni Haring [[Charles II ng Inglatera]] ang mga lupain sa kanyang kapatid na si [[James II ng Inglatera|Duka ng York]]. Ang Bagong York ay ang kabisera ng Estados Unidos mula 1785 hanggang 1790, at naging pinakamalaking lungsod ng Estados Unidos mula pa noong 1790. Ang [[Istatwa ng Kalayaan]] ay binati ang milyun-milyong mga imigrante nang sila ay dumating sa Estados Unidos sa pamamagitan ng barko noong huling bahagi ng ika-19 at unang bahagi ng ika-20 siglo at ito ay isang pang-internasyonal na simbolo ng Estados Unidos at ang mga mithiin nito ng kalayaan at kapayapaan. Noong ika-21 siglo, ang Bagong York ay lumitaw bilang isang pandaigdigang node ng pagkamalikhain at entrepreneurship, pagpapaubaya sa lipunan, at pagpapanatili ng kapaligiran, at bilang isang simbolo ng kalayaan at pagkakaiba-iba ng kultura. Noong 2019, ang Bagong York ay binoto ang pinakadakilang lungsod sa mundo bawat isang survey ng higit sa 30,000 katao mula sa 48 lungsod sa buong mundo, na binabanggit ang pagkakaiba-iba ng kultura. Maraming mga distrito at mga landmark sa Lungsod ng Bagong York ang kilalang kilala, kabilang ang tatlo sa sampung pinapasyalan ng mga turista sa buong mundo noong 2013; isang talaang 62.8 milyong turista na binisita noong 2017. Maraming mga mapagkukunan na na-ranggo ang Bagong York ang pinaka-larawan ng lungsod sa buong mundo. Ang Times Square, iconic bilang "puso" at "crossroads", ay ang maliwanag na pag-iilaw na hub ng Broadway Theatre ng Distrito, isa sa pinakamalakas na interseksyon ng pedestrian sa mundo, at isang pangunahing sentro ng entertainment industry sa mundo. Ang mga pangalan ng maraming mga landmark ng lungsod, skyscraper, at mga parke ay kilala sa buong mundo. Ang merkado ng real estate ng Manhattan ay kabilang sa pinakamahal sa buong mundo. Ang New York ay tahanan ng pinakamalaking populasyon ng etniko na nasa labas ng Asya, na may maraming natatanging Chinatowns sa buong lungsod. Nagbibigay ng tuluy-tuloy na serbisyo sa 24/7, ang Subway ng Lungsod ng Bagong York ay ang pinakamalaking nag-iisang operator na mabilis na transit system sa buong mundo, na may 472 istasyon ng tren. Ang lungsod ay may higit sa 120 mga kolehiyo at unibersidad, kabilang ang [[Pamantasang Columbia]], [[Pamantasang Bagong York]], at [[Pamantasang Rockefeller]], na niraranggo sa mga nangungunang unibersidad sa buong mundo. Dinekorasyon ng [[Wall Street]] sa Pinansyal na Distrito ng Lower Manhattan, Bagong York ay tinawag na kapwa ang pinakamalakas na makapangyarihang lungsod at nangungunang pinansiyal na sentro ng pinansya, at tahanan ng dalawang pinakamalaking stock sa buong mundo mga palitan sa pamamagitan ng kabuuang kapitalisasyon ng merkado, ang [[New York Stock Exchange]] at [[NASDAQ]]. ==Kasaysayan== ===Etimolohiya=== Noong 1664, ang lungsod ay pinangalanan bilang karangalan ng Duke ng York, na magiging King James II ng [[Inglatera]]. Ang nakatatandang kapatid ni James na si Haring Charles II, ay nagtalaga ng proprietor ng Duke ng dating teritoryo ng Bagong Lehland, kasama na ang lungsod ng Bagong Amsterdam, na kamakailan lamang na naagaw ng Inglatera mula sa mga Olandes. ===Maagang kasaysayan=== Sa panahon ng Wisconsin glaciation, 75,000 hanggang 11,000 taon na ang nakalilipas, ang rehiyon ng Lungsod ng Bagong York ay nakatayo sa gilid ng isang malaking sheet ng yelo na higit sa 2,000 talampakan (610 m) ang lalim. Ang erosive forward na paggalaw ng yelo (at ang kasunod na pag-urong nito) ay nag-ambag sa paghihiwalay ng kung saan ngayon ay [[Pulo ng Long]] at [[Pulo ng Staten]]. Ang pagkilos na iyon ay iniwan din ang bedrock sa medyo mababaw na lalim, na nagbibigay ng isang matatag na pundasyon para sa karamihan ng mga skyscraper ng Manhattan. Sa panahon ng precolonial, ang lugar ng kasalukuyang araw ng Lungsod ng Bagong York ay pinanahanan ng Algonquian Native American, kabilang ang Lenape. Ang kanilang tinubuang-bayan, na kilala bilang Lenapehoking, ay kasama ang Pulo ng Staten, Manhattan, Bronx, ang kanlurang bahagi ng Pulo ng Long (kasama ang mga lugar na kalaunan ay magiging mga bureaus ng Brooklyn at Queens), at sa Lower Hudson Valley. Ang unang dokumentadong pagbisita sa [[New York Harbour]] sa pamamagitan ng isang European ay noong 1524 ni Giovanni da Verrazzano, isang explorer ng Florentine sa serbisyo ng korona ng Pransya. Inangkin niya ang lugar para sa Pransya at pinangalanan itong Nouvelle Angoulême (Bagong Angoulême). Isang ekspedisyon ng Espanya, na pinangunahan ng kapitan ng Portuges na si Estêvão Gomes na naglayag para kay Emperor Charles V, ay dumating sa New York Harbour noong Enero 1525 at na-chart ang bibig ng Ilog Hudson, na pinangalanan niya na Río de San Antonio (Saint Anthony's River). Ang Padrón Real ng 1527, ang unang pang-agham na mapa na ipakita ang East Coast ng North America na patuloy, ay ipinagbigay-alam ng ekspedisyon ni Gomes at binansagan ang hilagang-silangan ng Estados Unidos bilang Tierra de Esteban Gómez sa kanyang karangalan. Isang larawang panulat ng dalawang kalalakihan sa ika-16 na siglo na damit na Dutch na nagtatanghal ng isang bukas na kahon ng mga item sa isang pangkat ng [[mga Katutubong Amerikano]] sa mga feather headdresses stereotypical ng mga tribo ng kapatagan. Si Peter Minuit ay na-kredito sa pagbili ng isla ng Manhattan noong 1626. Noong 1609, muling natuklasan ng explorer ng Ingles na si Henry Hudson ang Harbor ng Bagong York habang naghahanap para sa Northwest Passage sa Orient para sa Kumpanya ng Dutch East India. Ipinagpatuloy niya ang paglalayag kung ano ang tatawagin ng mga Dutch sa Ilog Hilaga (ngayon ang Ilog Hudson), na pinangalanan muna ni Hudson bilang Mauritius pagkatapos ng Maurice, Prinsipe ng Orange. Inilarawan ng unang asawa ni Hudson ang daungan bilang "isang napakahusay na Harbour para sa lahat ng hangin" at ang ilog bilang "isang milya na malawak" at "puno ng mga isda." Si Hudson ay naglayag ng halos 150 milya (240 km) hilaga, nakaraan ang site ng kasalukuyang lungsod ng New York State capital ng Albany, sa paniniwala na maaaring ito ay isang sasakyang pandagat ng dagat bago ang ilog ay naging mababaw upang magpatuloy. Gumawa siya ng isang sampung araw na paggalugad sa lugar at inaangkin ang rehiyon para sa Dutch East India Company. Noong 1614, ang lugar sa pagitan ng Cape Cod at Delaware Bay ay inaangkin ng Netherlands at tinawag na Nieuw-Nederland (New Netherland). Ang unang hindi Amerikanong naninirahan na Amerikano kung ano ang magiging huli sa Bagong York ay si Juan Rodriguez (isinalin sa Dutch bilang Jan Rodrigues), isang negosyante mula sa Santo Domingo. Ipinanganak sa Santo Domingo ng Portuges at Africa na pinagmulan, nakarating siya sa Manhattan sa panahon ng taglamig ng 1613-14, nag-trap para sa pelts at nakikipagkalakalan kasama ang lokal na populasyon bilang kinatawan ng Dutch. Ang Broadway, mula 159th Street hanggang 218th Street sa Upper Manhattan, ay pinangalanang Daang Juan Rodriguez sa kanyang karangalan. ===Panuntunan ng Olandes=== Ang isang permanenteng pagkakaroon ng European sa Bagong Lehland ay nagsimula noong 1624 - na ginagawang Bagong York ang ika-12 pinakamatandang pinatuloy na nasakop ang European-itinatag na pag-areglo sa kontinental ng Estados Unidos - kasama ang pagtatatag ng isang Olandes na fur trading settl sa pulo ng Governors. Noong 1625, ang konstruksiyon ay sinimulan sa isang [[portipikasyon|kuta]] at Kuta ng Amsterdam, na kalaunan ay tinawag na Nieuw Amsterdam (Bagong Amsterdam), sa kasalukuyan na Manhattan Island. Ang kolonya ng New Amsterdam ay nakasentro sa site na sa kalaunan ay magiging Lower Manhattan. Pinalawak ito mula sa ibabang dulo ng Manhattan hanggang sa kasalukuyang araw na Wall Street, kung saan ang isang 12-paa na kahoy na stockade ay itinayo noong 1653 upang maprotektahan laban sa Native American at British Raids. Noong 1626, ang Olandes na kolonial Direktor-Heneral na si Peter Minuit, na kumikilos bilang sisingilin ng Kumpanya ng Dutch West India, ay binili ang isla ng Manhattan mula sa Canarsie, isang maliit na banda ng Lenape, para sa "halaga ng 60 guilder" (mga $ 900 sa 2018). Sinasabi ng isang hindi naaprubahang alamat na binili si Manhattan para sa $ 24 na halaga ng mga kuwintas na salamin. Kasunod ng pagbili, dahan-dahang lumago ang Bagong Amsterdam. Upang maakit ang mga naninirahan, itinatag ng mga Olandes ang sistema ng patroon noong 1628, kung saan ang mga mayayaman na Dutchmen (patroons, o patron) na nagdala ng 50 mga kolonista sa New Netherland ay iginawad ng mga swathes ng lupa, kasama ang lokal na awtonomikong pampulitika at mga karapatan upang lumahok sa kapaki-pakinabang na kalakalan ng balahibo . Ang program na ito ay may kaunting tagumpay. Mula noong 1621, ang Kompanya ng West West India ay nagpapatakbo bilang isang monopolyo sa Bagong Lehland, sa awtoridad na ipinagkaloob ng Heneral ng Estado ng Olandes. Noong 1639–1640, sa pagsisikap na palakasin ang paglago ng ekonomiya, inalis ng Dutch West India Company ang monopolyo nito sa kalakalan ng balahibo, na humantong sa paglago sa paggawa at pangangalakal ng pagkain, timber, tabako, at mga alipin (lalo na sa Dutch West Indies) Noong 1647, sinimulan ni Peter Stuyvesant ang kanyang panunungkulan bilang huling Direktor-Heneral ng Bagong Lehland. Sa panahon ng kanyang panunungkulan, ang populasyon ng New Netherland ay lumago mula sa 2,000 hanggang 8,000. Ang Stuyvesant ay na-kredito sa pagpapabuti ng batas at kaayusan sa kolonya; gayunpaman, nakakuha rin siya ng isang reputasyon bilang isang pinuno ng despotiko. Itinatag niya ang mga regulasyon tungkol sa mga benta ng alak, tinangka na igiit ang kontrol sa Dutch Reformed Church, at hinadlangan ang iba pang mga pangkat ng relihiyon (kasama ang Quakers, Hudyo, at Lutherans) mula sa pagtatatag ng mga bahay ng pagsamba. Ang Kumpanya ng Dutch West India ay kalaunan ay tatangkang subukan ang mga tensyon sa pagitan ng Stuyvesant at mga residente ng Bagong Amsterdam. ===Panuntunan ng Ingles=== Noong 1664, hindi na nakapagpatawag ng anumang makabuluhAng mga termino ng pagsuko ay nagpapahintulot sa mga residente ng Dutch na manatili sa kolonya at pinapayagan para sa kalayaan sa relihiyon. Agad na pinalitan ng Ingles ang nag-aalalang lunsod na "Bagong York" pagkatapos ng Duke ng York (ang hinaharap na King James II ng Inglatera). Ang paglipat ay nakumpirma noong 1667 ng Treaty of Breda, na nagtapos sa Ikalawang Anglo-Dutch War. Noong Agosto 24, 1673, sa Ikatlong Digmaang Anglo-Dutch, kinuha ng kapitan ng Dutch na si Anthony Colve ang kolonya ng New York mula sa Inglatera sa pinakapuno ng Cornelis Evertsen ang Pinakabata at hinikayat itong "New Orange" pagkatapos ni William III, ang Prinsipe ng Orange. Malapit na ibalik ng mga Olandes ang isla sa Inglatera sa ilalim ng Treaty of Westminster ng Nobyembre 1674. Maraming mga magkakaugnay na digmaan sa mga Katutubong Amerikano at ilang mga epidemya na dinala sa pamamagitan ng pakikipag-ugnay sa mga taga-Europa ang nagdulot ng malaking pagkalugi ng populasyon para sa Lenape sa pagitan ng mga taon 1660 at 1670. Pagsapit ng 1700, ang populasyon ng Lenape ay nabawasan sa 200. Ang Bagong York ay nakaranas ng maraming mga sakit na dilaw na lagnat noong ika-18 siglo, na nawalan ng sampung porsyento ng populasyon nito sa sakit noong 1702 lamang. Ang New York ay lumaki sa kahalagahan bilang isang trading port habang sa ilalim ng panuntunan ng British noong unang bahagi ng 1700s. Naging sentro din ito ng pagkaalipin, na may 42% ng mga kabahayan na may hawak na mga alipin noong 1730, ang pinakamataas na porsyento sa labas ng Charleston, Timog Carolina. Karamihan sa mga tagapag-alaga ay nagdaos ng ilan o maraming mga alipin sa bahay, ngunit ang iba ay inupahan sila upang magtrabaho sa paggawa. Ang pagkaalipin ay naging pantay na nakatali sa ekonomiya ng Bagong York sa pamamagitan ng paggawa ng mga alipin sa buong port, at ang mga bangko at pagpapadala na nakatali sa American South. Ang Pagtuklas ng African Burying Ground noong 1990s, sa panahon ng pagtatayo ng isang bagong pederal na patyo malapit sa Foley Square, ay nagsiwalat na libu-libong mga taga-Africa ang nalibing sa lugar noong mga taon ng kolonyal. Ang 1735 [[paglilitis]] at pagpapawalang-sala sa Manhattan ni John Peter Zenger, na inakusahan ng mapang-akit na libel matapos pintasan ang kolonyal na gobernador na si William Cosby, ay tumulong upang maitaguyod ang kalayaan ng pindutin sa North America. Noong 1754, ang Pamantasang Columbia ay itinatag sa ilalim ng charter ni King George II bilang King's College sa Lower Manhattan. ===Himagsikang Amerikano=== Ang mga sundalo ng kolonyal na panahon ay tumayo at nakaluhod habang nagpapaputok ng mga musket at sumusulong sa kaaway. Sa likod ng mga ito ay isang naka-mount na sundalo na may isang bayonet at sa likod nila ay isang malaking watawat. Ang Labanan ng Pulo ng Long, ang pinakamalaking labanan ng Rebolusyong Amerikano, naganap sa Brooklyn noong 1776. Ang Stamp Act Congress ay nakilala sa New York noong Oktubre 1765, bilang ang Anak ng Liberty, na naayos sa lungsod, na-skullished sa susunod na sampung taon kasama ang mga tropang British na nakalagay doon. Noong Hulyo 9, 1776, binasa ng katulong ni George Washington ang Deklarasyon ng Kalayaan ng Estados Unidos sa kanyang mga tropa at sa mga mamamayan ng New York, na kalaunan ay sumalakay sa Bowling Green, kung saan naroon ang isang estatwa ni Haring George III, pagkatapos ay itinali ang mga lubid sa estatwa at hinila ito mula sa pedestal nito at ipinadala ang mga labi nito sa Litchfield, Connecticut, kung saan ang karamihan sa tingga mula sa estatwa ay ginawang 42,000 musketball para sa Continental Army. Sa proseso, ang mga finial sa tuktok ng bakod na itinayo sa paligid ng Bowling Green upang protektahan ang estatwa na naglalarawan ng maharlikang simbolo ng isang korona ay pinutol, ang bakod ay nananatiling nakatayo hanggang sa araw na ito at ang mga hindi pantay na marka ng butas kung saan dating naroon ang mga finial ng korona ay naroroon pa rin. Ang Labanan ng Long Island, ang pinakamalaking labanan ng American Revolutionary War, ay nilaban noong Agosto 1776 sa loob ng modernong-araw na borough ng Brooklyn. Matapos ang labanan, kung saan natalo ang mga Amerikano, ginawa ng British ang lungsod na kanilang base sa militar at pampulitika sa mga operasyon sa Hilagang Amerika. Ang lungsod ay isang kanlungan para sa mga taong tumatahan sa Loyalist at nakatakas na mga alipin na sumali sa mga linya ng British para sa kalayaan na bagong ipinangako ng Crown para sa lahat ng mga mandirigma. Karamihan sa 10,000 nakatakas na mga alipin na napuno sa lungsod sa panahon ng pananakop ng British. Nang lumikas ang mga puwersa ng Britanya sa malapit ng digmaan noong 1783, isinakay nila ang 3,000 taong napalaya para sa muling paglalagay sa Nova Scotia. Pinalitan nila ang ibang mga taong napalaya sa Inglatera at Caribbean. Ang tanging pagtatangka sa isang mapayapang solusyon sa giyera ay naganap sa Conference House sa Pulo ng Staten sa pagitan ng mga delegado ng Amerikano, kasama na sina Benjamin Franklin, at pangkalahatang pangkalahatang Lord Howe noong Setyembre 11, 1776. Di-nagtagal pagkatapos magsimula ang pananakop ng Britanya, ang Mahusay na Apoy ng Bagong Naganap ang York, isang malaking pagkalungkot sa West Side ng Lower Manhattan, na sumira ng halos isang-kapat ng mga gusali sa lungsod, kabilang ang Trinity Church. Noong 1785, ang pagpupulong ng Kongreso ng Confederation ay ginawang pambansang kabisera ng Lungsod ng Bagong York sa ilang sandali matapos ang giyera. Ang Bagong York ang huling kabisera ng Estados Unidos sa ilalim ng Mga Artikulo ng Confederation at ang unang kapital sa ilalim ng Konstitusyon ng Estados Unidos. Noong 1789, ang unang Pangulo ng Estados Unidos, si George Washington, ay pinasinayaan; ang unang Kongreso ng Estados Unidos at ang Korte Suprema ng Estados Unidos bawat isa ay nagtipon sa kauna-unahang pagkakataon, at ang Batas ng Mga Karapatan ng Estados Unidos ay na-draft, lahat sa Federal Hall sa Wall Street. Sa pamamagitan ng 1790, ang Bagong York ay lumampas sa Philadelphia upang maging pinakamalaking lungsod sa Estados Unidos, ngunit sa pagtatapos ng taon, alinsunod sa Residence Act, ang pambansang kabisera ay inilipat sa Philadelphia. ===Labing-siyam na siglo=== Sa ilalim ng unti-unting pag-aalis ng batas ng Estado ng New York ng 1799, ang mga anak ng mga alipin ng alipin ay dapat kalaunan ay malaya ngunit gaganapin sa walang-katiyakan na paglilingkod hanggang sa kanilang kalagitnaan ng huli-dalawampu't dalawampu't taon. Kasama ang mga alipin na pinalaya ng kanilang mga panginoon pagkatapos ng Rebolusyonaryong Digmaan at nakatakas na mga alipin, isang makabuluhang libreng-itim na populasyon ay unti-unting nabuo sa Manhattan. Sa ilalim ng gayong maimpluwensyang mga tagapagtatag ng Estados Unidos na sina Alexander Hamilton at John Jay, ang New York Manumission Society ay nagtrabaho para sa pag-aalis at itinatag ang African Free School upang turuan ang mga itim na bata. Ito ay hindi hanggang 1827 na ang pagkaalipin ay ganap na tinanggal sa estado, at ang mga libreng itim ay nagpumilit pagkatapos ng diskriminasyon. Nagpapatuloy ang aktibismo ng interracial na pagpigil sa Bagong York; kabilang sa mga pinuno nito ay nagtapos ng African Free School. Umabot sa higit sa 16,000 ang itim na populasyon ng lungsod noong 1840. Noong ika-19 na siglo, ang lungsod ay nabago sa pamamagitan ng pag-unlad na may kaugnayan sa katayuan nito bilang isang pambansa at internasyonal na sentro ng kalakalan, pati na rin ng imigrasyon ng Europa. Pinagtibay ng lungsod ang Plano ng Komisyoner ng 1811, na pinalawak ang parisukat ng kalye ng lungsod upang masakop ang halos lahat ng Manhattan. Ang pagkumpleto ng 1825 ng Erie Canal sa pamamagitan ng gitnang Bagong York ay nakakonekta ang port na Atlantiko sa mga merkado ng agrikultura at mga kalakal ng interior ng Hilagang Amerika sa pamamagitan ng Ilog Hudson at ang mga malalaking lawa. Ang lokal na pulitika ay pinangungunahan ng Tammany Hall, isang makinang pampulitika na suportado ng mga imigrante na Irish at Aleman. Maraming mga kilalang Amerikanong pampanitikan ang nabuhay sa New York noong 1830 at 1840, kasama sina William Cullen Bryant, Washington Irving, Herman Melville, Rufus Wilmot Griswold, John Keese, Nathaniel Parker Willis, at Edgar Allan Poe. Ang mga miyembro ng negosyong may pag-iisip ng publiko ay nagbigay ng lobby para sa pagtatatag ng Central Park, na noong 1857 ay naging unang parke na naka-landscape sa isang lungsod ng Amerika. Ang Great Irish Famine ay nagdala ng isang malaking pagdagsa ng mga imigrante sa Ireland, na kung saan higit sa 200,000 ang naninirahan sa New York noong 1860, pataas ng isang-kapat ng populasyon ng lungsod. Mayroon ding malawak na imigrasyon mula sa mga lalawigan ng Aleman, kung saan ang mga rebolusyon ay nagambala sa mga lipunan, at ang mga Aleman ay binubuo ng isa pang 25% ng populasyon ng New York noong 1860. Ang mga kandidato ng Demokratikong Partido ay palagiang nahalal sa lokal na tanggapan, pinatataas ang ugnayan ng lungsod sa Timog at ang nangingibabaw na partido nito. Noong 1861, nanawagan si Mayor Fernando Wood sa mga aldermen na magdeklara ng kalayaan mula sa Albany at Estados Unidos matapos na mag-ligtas ang Timog, ngunit ang kanyang panukala ay hindi kumilos. Nagagalit sa mga bagong batas ng reseta ng militar sa panahon ng American Civil War (1861-1818), na nagpagwagi sa mga mayayamang lalaki na kayang magbayad ng $ 300 (katumbas ng $ 6,105 noong 2018) bayad sa pagbabayad upang umarkila ng isang kapalit, na humantong sa Draft Riots ng 1863, na ang pinaka nakikitang mga kalahok ay etniko na nagtatrabaho sa Irlanda. Ang sitwasyon ay lumala sa mga pag-atake sa mga piling tao ng New York, na sinundan ng mga pag-atake sa mga Black New Yorkers at ang kanilang pag-aari pagkatapos ng mabangis na kumpetisyon sa pagitan ng isang dekadang Irish at mga itim na tao para sa trabaho. Sinunog ng mga Rioters ang May-kulay na Orphan Asylum sa lupa, na may higit sa 200 mga bata na nakaligtas sa pinsala dahil sa mga pagsisikap ng Kagawaran ng Pulisya ng New York, na higit sa lahat ay binubuo ng mga imigrante na Irish. Hindi bababa sa 120 katao ang napatay. Labing-isang Black na lalaki ang napatay sa loob ng limang araw, at ang mga gulo ay pinilit ang daan-daang mga Black na tumakas sa lungsod para sa Williamsburg, Brooklyn, at New Jersey. Ang itim na populasyon sa Manhattan ay nahulog sa ibaba 10,000 hanggang 1865, na ito ay huling noong 1820. Ang mga uring manggagawa sa puting nagtatag ng pangingibabaw. Ang karahasan ng mga longshoremen laban sa Black men ay lalo na mabangis sa mga pantalan. Ito ay isa sa pinakamasamang insidente ng kaguluhan sa sibil sa kasaysayan ng Amerika. ===Makabagong kasaysayan=== Noong 1898, ang modernong Lungsod ng Bagong York ay nabuo kasama ang pagsasama-sama ng Brooklyn (hanggang noon ay isang hiwalay na lungsod), ang County ng New York (na kung saan kasama ang mga bahagi ng Bronx), County ng Richmond, at ang kanlurang bahagi ng County ng Queens. Ang pagbubukas ng subway noong 1904, una na itinayo bilang magkahiwalay na mga pribadong sistema, ay nakatulong sa pagbubuklod ng bagong lungsod. Sa buong unang kalahati ng ika-20 siglo, ang lungsod ay naging isang sentro ng mundo para sa industriya, commerce, at komunikasyon. Noong 1904, ang singaw ng General Slocum ay nahuli sa East River, na pumatay sa 1,021 katao na nakasakay. Noong 1911, ang sunog ng Triangle Shirtwaist Factory, ang pinakamasamang sakuna sa industriya ng lungsod, ay namatay ang 146 manggagawa ng damit at sinimulan ang paglaki ng International Ladies 'Garment Workers' Union at pangunahing pagpapabuti sa mga pamantayan sa kaligtasan ng pabrika. Ang di-puting populasyon ng New York ay 36,620 noong 1890. Ang Lungsod ng Bagong York ay isang pangunahing patutunguhan sa unang bahagi ng ikadalawampu siglo para sa mga Amerikanong Amerikano sa panahon ng Great Migration mula sa American South, at noong 1916, ang Lungsod ng Bagong York ay naging tahanan ng pinakamalaking diaspora ng lunsod ng Africa sa North America. Ang Harlem Renaissance ng buhay pampanitikan at kulturang umunlad sa panahon ng Pagbabawal. Ang mas malaking pang-ekonomiyang boom ay nakabuo ng pagtatayo ng mga skyscraper na nakikipagkumpitensya sa taas at paglikha ng isang makikilalang skyline. Ang Lungsod ng Bagong York ay naging pinakapopular na urbanized area sa mundo noong unang bahagi ng 1920s, na umabot sa London. Ang lugar ng metropolitan ay lumampas sa 10 milyong marka sa unang bahagi ng 1930, na naging unang megacity sa kasaysayan ng tao. Ang mahihirap na taon ng Dakilang Depresyon ay nakita ang halalan ng repormador na si Fiorello La Guardia bilang alkalde at pagkahulog ng Tammany Hall pagkatapos ng walumpung taong pamamahala sa politika. Ang mga nagbabalik na beterano ng Pangalawang Digmaang Pandaigdig ay lumikha ng isang post-war na pang-ekonomiyang boom at ang pagbuo ng mga malalaking trak sa pabahay sa silangang Queens at Ko pati na rin ang mga katulad na mga suburban area sa New Jersey. Ang Bagopng York ay lumitaw mula sa digmaang hindi nasaktan bilang nangungunang lungsod ng mundo, na may Wall Street na nangunguna sa lugar ng Amerika bilang nangingibabaw na kapangyarihang pang-ekonomiya sa buong mundo. Natapos ang Punong Himpunan ng United Nations noong 1952, na nagpapatibay sa pandaigdigang impluwensyang geopolitikang Bagong York, at ang pagtaas ng abstract expressionism sa lungsod na pinalitan ng Bagong York ang paglisan ng Paris bilang sentro ng mundo ng sining. Ang mga kaguluhan sa Stonewall ay isang serye ng kusang-loob, marahas na demonstrasyon ng mga miyembro ng bakla na komunidad laban sa isang pag-atake ng pulisya na naganap sa unang oras ng umaga ng Hunyo 28, 1969, sa Stonewall Inn sa kapitbahayan ng Greenwich sa Lower Manhattan. Malawakang itinuturing nilang bumubuo ng iisang pinakamahalagang kaganapan na humahantong sa kilusang pagpapalaya sa bakla at ang modernong laban para sa mga karapatan ng LGBT. Si Wayne R. Dynes, may-akda ng Encyclopedia of Homosexuality, ay nagsulat na ang mga drag queens ay ang tanging "transgender folks sa paligid" noong Hunyo 1969 na mga gulo ng Stonewall. "Wala sa mga ito sa katunayan ay gumawa ng isang malaking kontribusyon sa kilusan." Sinabi ng iba na ang transgender na komunidad sa Lungsod ng bagong York ay may mahalagang papel sa pakikipaglaban para sa pagkakapantay-pantay ng LGBT sa panahon ng mga kaguluhan sa Stonewall at pagkaraan nito. Noong 1970s, ang mga pagkalugi sa trabaho dahil sa muling pagsasaayos ng industriya na sanhi ng Lungsod ng Bagong York na nagdusa mula sa mga pang-ekonomiyang problema at pagtaas ng mga rate ng krimen. Habang ang muling pagkabuhay sa industriya ng pananalapi ay lubos na napabuti ang kalusugan ng ekonomiya ng lungsod noong 1980s, ang rate ng krimen ng Bagong York ay patuloy na nadagdagan sa pamamagitan ng dekada at sa simula ng 1990s. Pagsapit ng kalagitnaan ng 1990, ang mga rate ng krimen ay nagsimulang bumagsak nang malaki dahil sa binagong mga istratehiya ng pulisya, pagpapabuti ng mga oportunidad sa ekonomiya, gentrification, at mga bagong residente, kapwa mga transplants ng Amerika at mga bagong imigrante mula sa Asya at Latin America. Ang mga mahahalagang bagong sektor, tulad ng Silicon Alley, ay lumitaw sa ekonomiya ng lungsod. Ang populasyon ng Bagong York ay umabot sa lahat ng oras na mataas sa 2000 Census at pagkatapos ay muli sa 2010 Census. Naranasan ng Bagong York ang malaking pinsala sa pang-ekonomiya at pinakamalaking pagkawala ng buhay ng tao sa pag-atake ng Setyembre 11, 2001. Dalawa sa apat na mga eroplano na nakipag-ugnay sa araw na iyon ay lumipad sa kambal na tower ng World Trade Center, sinira ang mga ito at pinatay ang 2,192 sibilyan, 343 bumbero, at 71 opisyal ng pagpapatupad ng batas. Ang Hilagang Torre ay naging pinakamataas na gusali na nawasak kahit saan man o pagkatapos. Ang muling pagtatayo ng lugar ay lumikha ng isang bagong One World Trade Center, at isang 9/11 pang-alaala at museo kasama ang iba pang mga bagong gusali at imprastraktura. Ang istasyon ng World Trade Center PATH, na nagbukas noong Hulyo 19, 1909 bilang Hudson Terminal, ay nawasak din sa pag-atake. Ang isang pansamantalang istasyon ay itinayo at binuksan noong Nobyembre 23,2003. Isang permanenteng istasyon ng 800,000-square-foot (74,000 m2) na dinisenyo ni Santiago Calatrava, ang World Trade Center Transportation Hub, ang ikatlo-pinakamalaking hub ng lungsod, ay natapos noong 2016. Ang bagong One World Trade Center ay ang pinakamataas na skyscraper sa Western Hemisphere at ang pang-anim na pinakamataas na gusali sa mundo sa taas ng pinnacle, kasama ang spire na umaabot sa isang simbolikong 1,776 talampakan (541.3 m) bilang pagtukoy sa taon ng kalayaan ng US. Ang protesta ng Occupy Wall Street sa Zuccotti Park sa Distrito ng Pinansyal ng Lower Manhattan ay nagsimula noong Setyembre 17, 2011, na natatanggap ang pandaigdigang atensyon at pag-populari ang kilusang Occupy laban sa hindi pagkakapantay-pantay sa lipunan at pang-ekonomiya sa buong mundo. ==Heograpiya== Ang Lungsod ng Bagong ay matatagpuan sa hilagang-silangan Estados Unidos, sa timog-silangan ng Estado ng New York, humigit-kumulang sa pagitan ng Washington, D.C. at Boston. Ang lokasyon sa bibig ng Ilog Hudson, na pinapakain sa isang natural na lukob na daungan at pagkatapos ay sa [[Karagatang Atlantiko]], ay nakatulong sa lungsod na lumaki nang kabuluhan bilang isang port ng kalakalan. Karamihan sa Lunsod ng Bagong York ay itinayo sa tatlong isla ng Pulo ng Long, Manhattan, at Pulo ng Staten. Ang Ilog Hudson ay dumadaloy sa Hudson Valley papunta sa New York Bay. Sa pagitan ng Lungsod ng Bagong York at Troy, New York, ang ilog ay isang estuaryo. Ang Ilog Hudson ay naghihiwalay sa lungsod mula sa estado ng Estados Unidos ng New Jersey. Ang East River - isang tidal strait — ay dumadaloy mula sa Long Island Sound at humiwalay sa Bronx at Manhattan mula sa Pulo ng Long. Ang Ilog Harlem, isa pang makitid na agwat sa pagitan ng East at Hudson Rivers, ay naghihiwalay sa karamihan ng Manhattan mula sa Bronx. Ang Ilong ng Bronx, na dumadaloy sa Bronx at Westchester County, ay ang tanging sariwang sariwang ilog ng tubig sa lungsod. Ang lupain ng lungsod ay binago nang malaki sa pamamagitan ng interbensyon ng tao, na may malaking pag-reclaim ng lupa kasama ang mga waterfronts mula pa noong kolonyal na kolonyal; ang reclamation ay pinakaprominente sa Lower Manhattan, na may mga pagpapaunlad tulad ng Battery Park City noong 1970s at 1980s. Ang ilan sa mga likas na kaluwagan sa topograpiya ay naalis na, lalo na sa Manhattan. Ang kabuuang lugar ng lungsod ay 468.484 square milya (1,213.37 km2), kabilang ang 302.643 sq mi (783.84 km2) ng lupa at 165.841 sq mi (429.53 km2) ng ito ay tubig. Ang pinakamataas na punto sa lungsod ay ang Todt Hill sa Pulo ng Staten, na, sa 409.8 talampakan (124.9 m) sa itaas ng antas ng dagat, ay ang pinakamataas na punto sa timog ng Seaboard sa timog ng Maine. Ang rurok ng tagaytay ay kadalasang sakop sa kakahuyan bilang bahagi ng Greenbelt ng Pulo ng Staten. ===Mga Boro=== {{main|Mga boro ng Lungsod ng Bagong York}} [[File:5 Boroughs Labels New York City Map.svg|thumb|right|300px| {{legend|#4DAF4A|1. [[Manhattan]]}} {{legend|#FFFF33|2. [[Brooklyn]]}} {{legend|#FF7F00|3. [[Queens]]}} {{legend|#E41A1C|4. [[Ang Bronx]]}} {{legend|#984EA3|5. [[Pulo ng Staten]]}} ]] Ang Ang Lungsod ng Bagong York ay binubuo ng limang boro, at mayroon itong daan-daang mga natatanging mga kapitbahayan sa buong mga distrito, marami ang may masamang kasaysayan at karakter upang tawagan ang kanilang sariling. Kung ang mga baryo ay bawat independyenteng lungsod, apat sa mga bureau (Brooklyn, Queens, Manhattan, at Bronx) ay kabilang sa sampung pinakamakatao na lungsod sa Estados Unidos (ang Staten Island ay nararanggo sa ika-37); ang parehong mga boro ay coterminous sa apat na pinakamalakas na populasyon ng mga county sa Estados Unidos (New York [Manhattan], Kings [Brooklyn], Bronx, at Queens). ===Arkitektura=== Ang Bagong York ay may arkitektura na kapansin-pansin na mga gusali sa isang malawak na hanay ng mga estilo at mula sa natatanging mga oras ng oras, mula sa istilo ng saltbox na si Pieter Claesen Wyckoff House sa Brooklyn, ang pinakalumang seksyon ng mga petsa na 1656, sa modernong One World Trade Center, ang skyscraper sa Ground Zero sa Lower Manhattan at ang pinakamahal na tore ng tanggapan sa mundo sa pamamagitan ng gastos sa konstruksyon. Ang kalangitan ng Manhattan, kasama ang maraming mga skyscraper, ay kinikilala sa buong mundo, at ang lungsod ay naging tahanan ng ilan sa mga pinakamataas na gusali sa mundo. Bilang ng 2019, ang Lungsod ng Bagong York ay mayroong 6,455 mataas na gusali, ang pangatlo sa buong mundo pagkatapos ng Hong Kong at Seoul. Sa mga ito, hanggang noong 2011, 550 nakumpleto ang mga istraktura ay hindi bababa sa 330 piye (100 m) ang taas, ang pangalawa sa buong mundo pagkatapos ng Hong Kong, na may higit sa 50 nakumpletong skyscraper na mas mataas kaysa 656 piye (200 m ). Kasama dito ang Woolworth Building, isang maagang halimbawa ng [[arkitekturang Neogotiko]] sa skyscraper design, na binuo na may malawak na scaled Gothic na nagdedetalye; nakumpleto noong 1913, sa loob ng 17 taon ito ang pinakamataas na gusali sa buong mundo. Ang 1916 Resolusyon ng Zoning ay nangangailangan ng mga pag-iingat sa mga bagong gusali at pinaghigpitan ang mga tore sa isang porsyento ng maraming laki, upang pahintulutan ang sikat ng araw na maabot ang mga kalye sa ibaba. Ang estilo ng Art Deco ng Chrysler Building (1930) at Empire State Building (1931), kasama ang kanilang mga tapered tops at bakal spier, ay sumasalamin sa mga kinakailangan sa zoning. Ang mga gusali ay may natatanging dekorasyon, tulad ng mga agila sa mga sulok ng ika-61 palapag sa Chrysler Building, at itinuturing na ilan sa mga pinakamahusay na halimbawa ng estilo ng Art Deco. Ang isang lubos na maimpluwensyang halimbawa ng pang-internasyonal na istilo sa Estados Unidos ay ang Seagram Building (1957), na natatangi para sa façade nito gamit ang nakikitang tanso na mga tanso na [[I-beam]] upang pukawin ang istraktura ng gusali. Ang Condé Nast Building (2000) ay isang kilalang halimbawa ng berdeng disenyo sa mga skyscraper ng Amerika at nakatanggap ng isang parangal mula sa American Institute of Architects at AIA New York State para sa disenyo nito. Ang katangian ng mga malalaking distrito ng tirahan ng Bagong York ay madalas na tinukoy ng mga eleganteng brownstone rowhouse at mga townhouse at shabby tenement na itinayo sa panahon ng mabilis na paglawak mula 1870 hanggang 1930. Sa kaibahan, ang Lungsod ng Bagong York ay mayroon ding mga kapitbahayan na hindi gaanong populasyon at nagtatampok ng mga libreng tirahan na tirahan. Sa mga kapitbahayan tulad ng Riverdale (sa Bronx), Ditmas Park (sa Brooklyn), at Douglaston (sa Queens), ang mga malalaking tahanan ng pamilya ay karaniwan sa iba't ibang estilo ng arkitektura tulad ng Tudor Revival at Victorian. Ang bato at ladrilyo ay naging mga materyales sa gusali ng lungsod na napili matapos ang pagtatayo ng mga bahay na gawa sa kahoy ay limitado matapos ang Great Fire ng 1835. Ang isang natatanging tampok ng maraming mga gusali ng lungsod ay ang bubong na naka-mount na kahoy na tower ng tubig. Noong 1800, kinakailangan ng lungsod ang kanilang pag-install sa mga gusali na mas mataas kaysa sa anim na kwento upang maiwasan ang pangangailangan para sa labis na mataas na presyur ng tubig sa mas mababang mga pagtaas, na maaaring masira ang mga tubo ng munisipal na tubig. Ang mga apartment sa hardin ay naging popular sa mga 1920s sa mga nakalabas na lugar, tulad ng Jackson Heights. Ayon sa Survey ng Geological ng Estados Unidos, ang isang na-update na pagsusuri ng seismic hazard noong Hulyo 2014 ay nagsiwalat ng isang "bahagyang mas mababang peligro para sa mga matataas na gusali" sa Lungsod ng Bagong York kaysa sa pagtatasa dati. Tinantya ng mga siyentipiko ang nabawasan na peligro batay sa isang mas mababang posibilidad kaysa sa dati na naisip ng mabagal na pagyanig malapit sa lungsod, na mas malamang na magdulot ng pinsala sa mas mataas na mga istraktura mula sa isang lindol sa paligid ng lungsod. ===Klima=== Sa ilalim ng [[pag-uuri ng klima ng Köppen]], gamit ang isotherm ng 0 ° C (32 ° F), ang Lungsod ng Bagong York ay nagtatampok ng isang kahalumigmigan na subtropikal na klima (Cfa), at sa gayon ay ang pinakamalawak na pangunahing lungsod sa kontinente ng Hilagang Amerika kasama ang kategoryang ito. Ang mga suburb sa agarang hilaga at kanluran ay namamalagi sa transitional zone sa pagitan ng mga kahalumigmigan na subtropiko at mahalumigmig na mga klima ng kontinente (Dfa). Para sa pag-uuri ng Trewartha, ito ay tinukoy bilang isang klima sa karagatan (Gawin). Taun-taon, ang lungsod ay average ng 234 araw na may hindi bababa sa ilang sikat ng araw. Ang lungsod ay namamalagi sa USDA 7b hardiness zone. Ang mga taglamig ay malamig at mamasa-masa, at ang umiiral na mga pattern ng hangin na pumutok ang simoy ng dagat na nasa labas ng baybayin ay ang moderating effects ng Atlantic Ocean; gayon pa man ang Atlantiko at ang bahagyang kalasag mula sa mas malamig na hangin ng Mga Bundok ng Appalachian ay pinapanatili ang mas mainit na lungsod sa taglamig kaysa sa mga lunsod na Hilagang Amerika sa mga katulad o mas kaunting latitude tulad ng Pittsburgh, Cincinnati, at Indianapolis. Ang pang-araw-araw na ibig sabihin ng temperatura noong Enero, ang pinakamalamig na buwan ng lugar, ay 32.6 ° F (0.3 ° C); temperatura ay karaniwang bumababa sa 10 ° F (−12 ° C) ng maraming beses bawat taglamig, at umabot sa 60 ° F (16 ° C) ilang araw sa pinakamalamig na buwan ng taglamig. Ang tagsibol at taglagas ay hindi mahuhulaan at maaaring saklaw mula sa malasa hanggang sa mainit-init, bagaman sila ay karaniwang banayad na may mababang kahalumigmigan. Ang mga tag-init ay karaniwang mainit-init sa mainit at mahalumigmig, na may pang-araw-araw na ibig sabihin ng temperatura na 76.5 ° F (24.7 ° C) noong Hulyo. Ang mga kondisyon sa gabi ay madalas na pinalubha ng kababalaghan sa heat heat ng lunsod, habang ang temperatura ng araw ay lumampas sa 90 ° F (32 ° C) sa average ng 17 araw bawat tag-araw at sa ilang mga taon ay lumampas sa 100 ° F (38 ° C), bagaman ang huling oras na ito nangyari noong Hulyo 23, 2011. [237] Ang matinding temperatura ay umabot mula sa −15 ° F (−26 ° C), naitala noong Pebrero 9, 1934, hanggang sa 106 ° F (41 ° C) noong Hulyo 9, 1936; ang pinakamalamig na naitala na hangin na panginginig ay −37 ° F (−38 ° C) sa parehong araw na mababa ang tala sa lahat ng oras. [238] Ang talaan ng malamig na pang-araw-araw na maximum ay 2 ° F (−17 ° C) noong Disyembre 30, 1917, habang, sa kabaligtaran, ang talaan ng mainit na pang-araw-araw na minimum ay 84 ° F (29 ° C), na huling naitala noong Hulyo 22, 2011. Ang average na temperatura ng tubig ng malapit na Karagatang Atlantiko ay mula sa 39.7 ° F (4.3 ° C) noong Pebrero hanggang 74.1 ° F (23.4 ° C) noong Agosto. Tumatanggap ang lungsod ng 49.9 pulgada (1,270 mm) ng pag-ulan taun-taon, na medyo pantay na kumalat sa buong taon. Ang average na snowfall ng taglamig sa pagitan ng 1981 at 2010 ay 25.8 pulgada (66 cm); malaki ang pagkakaiba-iba nito sa pagitan ng mga taon. Ang mga bagyo at tropikal na bagyo ay bihira sa lugar ng Bagong York. Ang Hurricane Sandy ay nagdala ng isang mapanirang pag-atake ng bagyo sa Lungsod ng Bagong York noong gabi ng Oktubre 29, 2012, baha ang maraming mga kalye, lagusan, at mga linya ng subway sa Lower Manhattan at iba pang mga lugar ng lungsod at pinutol ang kuryente sa maraming bahagi ng lungsod at nito mga nayon. Ang bagyo at ang malalim na epekto nito ay nagtulak sa talakayan ng pagtatayo ng mga dagat at iba pang mga hadlang sa baybayin sa paligid ng mga baybayin ng lungsod at lugar ng metropolitan upang mabawasan ang peligro ng mapanirang mga bunga mula sa isa pang naturang kaganapan sa hinaharap. Ang pinakamainit na buwan sa talaan ay noong Hulyo 1999, na may isang nangangahulugang temperatura na 81.4 ° F (27.4 ° C). Ang pinalamig na buwan ay noong Pebrero 1934, na may isang nangangahulugang temperatura na 19.9 ° F (−6.7 ° C). Ang pinakamainit na taon sa talaan ay 2012, na may isang temperatura ng temperatura na 57.4 ° F (14.1 ° C). Ang pinalamig na taon ay noong 1888, na may isang temperatura na temperatura na 49.3 ° F (9.6 ° C). Ang pinakahusay na buwan sa talaan ay Hunyo 1949, na may 0.02 pulgada (0.51 mm) ng pag-ulan. Ang pinakamababang buwan ay noong Agosto 2011, na may 18.95 pulgada (481 mm) ng pag-ulan. Ang pinakahusay na taon sa talaan ay 1965, na may 26.09 pulgada (663 mm) ng pag-ulan. Ang pinakamababang taon ay 1983, na may 80.56 pulgada (2,046 mm) ng pag-ulan. Ang pinakapangit na buwan sa talaan ay noong Pebrero 2010, na may 36.9 pulgada (94 cm) ng snowfall. Ang pinakamalakas na panahon ng snow (Jul-Jun) sa talaan ay 1995-1996, na may 75.6 pulgada (192 cm) ng snowfall. Ang hindi bababa sa panahon ng niyebe ay 1972-1919, na may 2.3 pulgada (5.8 cm) ng snowfall. ===Mga Liwasan=== Ang Lungsod ng Bagong York ay may isang komplikadong sistema ng parke, na may iba't ibang mga lupain na pinatatakbo ng National Park Service, ang Tanggapan ng mga Parke ng Estado ng New York, Paglilibang sa Pag-iingat sa Kasaysayan, at ang Kagawaran ng Mga Parke at Libangan sa Lungsod ng Bagong York. Sa ranggo nitong 2018 na ParkScore, iniulat ng The Trust for Public Land na ang sistema ng parke sa Lungsod ng Bagong York ay ang ika-siyam na pinakamahusay na sistema ng parke kasama sa limampung pinakapopular na bayan ng Estados Unidos. Ang mga ParkScore ay nagraranggo ng mga sistema ng parke ng lunsod sa pamamagitan ng isang pormula na pinag-aaralan ang laki ng parke ng parke, parke ng mga ektarya bilang porsyento ng lugar ng lungsod, porsyento ng mga residente ng lungsod sa loob ng kalahating milya ng isang parke, paggasta ng mga serbisyo sa parke bawat residente, at ang bilang ng mga palaruan bawat 10,000 residente. ===Mga Pambansang Liwasan=== Ang Pambansang Lugar ng Libangan ng Gateway ay naglalaman ng higit sa 26,000 ektarya (10,521.83 ha) sa kabuuan, karamihan sa mga ito ay napalilibutan ng Lungsod ng Bagong York, kasama na ang Jamaica Bay Wildlife Refuge. Sa Brooklyn at Queens, ang parke ay naglalaman ng higit sa 9,000 ektarya (36 km2) ng salt marsh, wetlands, isla, at tubig, kasama ang karamihan ng Jamaica Bay. Gayundin sa Queens, ang parke ay nagsasama ng isang makabuluhang bahagi ng kanlurang Rockaway Peninsula, lalo na ang Jacob Riis Park at Fort Tilden. Sa Pulo ng Staten, ang Pambansang Lugar ng Libangan ng Gateway ay kinabibilangan ng Fort Wadsworth, na may makasaysayang pre-Civil War era Battery Weed at Fort Tompkins, at Great Kills Park, na may mga beach, trail, at isang marina. Ang rebulto ng Liberty National Monument at Ellis Island Immigration Museum ay pinamamahalaan ng National Park Service at nasa parehong estado ng New York at New Jersey. Sumali sila sa daungan ng Governors Island National Monument, sa New York. Ang mga makasaysayang site sa ilalim ng pamamahala ng pederal sa Manhattan Island ay kinabibilangan ng Castle Clinton National Monument; Federal Hall National Memorial; Theodore Roosevelt Kapanganakan Pambansang Makasaysayang Site; Pangkalahatang Grant National Memorial ("Tomb's Tomb"); African Burial Ground National Monument; at Hamilton Grange National Memorial. Daan-daang mga pribadong pag-aari ang nakalista sa Pambansang Rehistro ng Mga Lugar ng Pangkasaysayan o bilang isang Pambansang Makasaysayang Palatandaan tulad ng, halimbawa, ang Stonewall Inn, bahagi ng Stonewall National Monument sa Greenwich Village, bilang katalista sa modernong kilusang karapatan sa [[mga bakla]]. ===Mga estadong liwasan=== Mayroong pitong mga parke ng estado sa loob ng mga hangganan ng Lungsod ng Bagong York, kabilang ang Clay Pit Ponds State Park Preserve, isang natural na lugar na kasama ang malawak na mga daanan ng pagsakay, at ang Riverbank State Park, isang pasilidad na 28-acre (11 ha) na tumataas ng 69 talampakan (21 m) sa ibabaw ng Ilog Hudson. ===Mga Liwasan sa Lungsod=== Ang Lungsod ng Bagong York ay may higit sa 28,000 ektarya (110 km2) ng munisipal na parkland at 14 milya (23 km) ng mga pampublikong beach. Ang pinakamalaking parke ng munisipalidad sa lungsod ay ang Pelham Bay Park sa Bronx, na may 2,772 ektarya (1,122 ha). * [[Panggitnang Liwasan]], isang 843-acre (3.41 km2) park sa gitna-itaas na Manhattan, ay ang pinapasyahan na parke ng lunsod sa Estados Unidos at isa sa mga pinaka-film na lokasyon sa mundo, na may 40 milyong mga bisita noong 2013 Ang parke ay naglalaman ng isang malawak na hanay ng mga atraksyon; maraming mga lawa at lawa, dalawang ice-skating rink, ang [[Central Park Zoo]], ang [[Central Park Conservatory Garden]], at ang 106-acre (0.43 km2) na si Jackie Onassis Reservoir. Ang mga panloob na atraksyon ay kinabibilangan ng Belvedere Castle na may sentro ng likas na katangian nito, ang Swedish Cottage Marionette Theatre, at ang makasaysayang Carousel. Noong Oktubre 23, 2012, ang hedge fund manager [[John Paulson]] ay nag-anunsyo ng isang $ 100&nbsp;milyong regalo sa Central Park Conservancy, ang pinakamalaking pinakamalaking pondo ng pera sa sistemang liwasang ng Lungsod ng Bagong York. * [[Washington Square Park]] ay isang kilalang landmark sa [[Greenwich Village]] na kapitbahayan ng Lower Manhattan. Ang [[Washington Square Arch]] sa hilagang gateway sa parke ay isang iconic na simbolo ng pareho [[Pamantasang Bagong York]] at Greenwich Village. ==Demograpiya== {{Historical populations |type= USA |1698|4937 |1712|5840 |1723|7248 |1737|10664 |1746|11717 |1756|13046 |1771|21863 |1790|49401 |1800|79216 |1810|119734 |1820|152056 |1830|242278 |1840|391114 |1850|696115 |1860|1174779 |1870|1478103 |1880|1911698 |1890|2507414 |1900|3437202 |1910|4766883 |1920|5620048 |1930|6930446 |1940|7454995 |1950|7891957 |1960|7781984 |1970|7894862 |1980|7071639 |1990|7322564 |2000|8008278 |2010|8175133 |2018|8398748 }} Ang Lungsod ng Bagong York ay ang pinakamakatao na lungsod sa Estados Unidos, na may tinatayang 8,398,748 na residente noong Hulyo 2018, na nagsasama ng mas maraming imigrasyon sa lungsod kaysa sa paglabas mula noong 2010 Census ng Estados Unidos. Mahigit sa dalawang beses sa maraming mga tao na nakatira sa Lungsod ng Bagong York kumpara sa Los Angeles, ang pangalawang pinakapopular na lungsod ng Estados Unidos, at sa loob ng isang mas maliit na lugar. Ang Lungsod ng Bagong York ay nakakuha ng mas maraming mga residente sa pagitan ng Abril 2010 at Hulyo 2014 (316,000) kaysa sa iba pang lungsod ng Estados Unidos. Ang populasyon ng Lungsod ng Bagong York ay tungkol sa 43% ng populasyon ng Estado ng New York at tungkol sa 36% ng populasyon ng lugar ng [[Kalakhang Bagong York]]. ===Kapal ng populasyon=== Noong 2017, ang lungsod ay may tinatayang density ng populasyon na 28,491 na mga naninirahan bawat square milya (11,000 / km2), na ginagawang ito ang pinakapalakas na populasyon ng lahat ng tirahan ng munisipyo na higit sa 100,000 mga residente sa Estados Unidos, na may ilang maliit na lungsod (ng mas kaunti sa 100,000) sa katabing Hudson County, ang New Jersey na mayroong higit na density, tulad ng bawat 2010 Census. Ang heyograpiyang co-malawak sa New York County, ang borough ng density ng populasyon ng Manhattan na may 72,918 na naninirahan bawat square milya (28,154 / km2) ay ginagawang pinakamataas ng anumang county sa Estados Unidos at mas mataas kaysa sa density ng anumang indibidwal na lungsod ng Amerika. ===Lahi at etnisidad=== Ang populasyon ng lungsod noong 2010 ay 44% puti (33.3% na hindi Hispanic na puti), 25.5% itim (23% non-Hispanic black), 0.7% Native American, at 12.7% Asyano. Ang mga Hispanics ng anumang lahi ay kumakatawan sa 28,6% ng populasyon, habang ang mga Asyano ay bumubuo ng pinakamabilis na lumalagong bahagi ng populasyon ng lungsod sa pagitan ng 2000 at 2010; ang hindi Hispanic na puting populasyon ay tumanggi ng 3 porsyento, ang pinakamaliit na naitala na pagtanggi sa mga dekada; at sa kauna-unahang pagkakataon mula noong Digmaang Sibil, ang bilang ng mga itim ay tumanggi sa loob ng isang dekada. Sa buong kasaysayan nito, ang Bagong York ay naging isang pangunahing port ng pagpasok para sa mga imigrante sa Estados Unidos. Mahigit sa 12 milyong mga imigrante sa Europa ang natanggap sa Pulo ng Ellis sa pagitan ng 1892 at 1924. Ang salitang "natutunaw na palayok" ay unang pinagsama upang ilarawan ang mga makapal na populasyon na mga kapitbahayan ng imigrante sa Lower East Side. Sa pamamagitan ng 1900, ang mga Aleman ang bumubuo ng pinakamalaking pangkat ng imigrante, na sinundan ng mga Irish, Hudyo, at Italiano. Noong 1940, ang mga puti ay kumakatawan sa 92% ng populasyon ng lungsod. Humigit-kumulang na 37% ng populasyon ng lungsod ay ipinanganak ang dayuhan, at higit sa kalahati ng lahat ng mga bata ang ipinanganak sa mga ina na imigrante. Sa Bagong York, walang nag-iisang bansa o rehiyon ng pinagmulan. Ang sampung pinakamalaking mapagkukunan ng mga ipinanganak na dayuhan sa lungsod noong 2011 ay ang Dominican Republic, Tsina, Mexico, Guyana, Jamaica, Ecuador, Haiti, India, Russia, at Trinidad at Tobago, habang ang imigrante na ipinanganak sa Bangladeshi populasyon ay naging isa sa pinakamabilis na lumalagong sa lungsod, na may bilang ng 74,000 sa pamamagitan ng 2011. Ang mga Asyano na Amerikano sa Lungsod ng Bagong York, ayon sa 2010 Census, na higit sa isang milyon, mas malaki kaysa sa pinagsamang kabuuan ng San Francisco at Los Angeles. Ang Bagong York ay naglalaman ng pinakamataas na kabuuang populasyon ng Asya ng anumang lungsod sa Estados Unidos. Ang boro ng Queens ay tahanan ng pinakamalaking populasyon ng mga Amerikanong Asyano at ang pinakamalaking populasyon ng Andean (Colombian, Ecuadorian, Peruvian, at Bolivian) sa Estados Unidos, at ito rin ang pinaka-etnikal na magkakaibang urban area sa buong mundo. Ang populasyon ng Tsina ay bumubuo ng pinakamabilis na lumalagong nasyonalidad sa Estado ng Bagong York; maramihang mga satellite ng orihinal na Manhattan Chinatown, sa Brooklyn, at sa paligid ng Flushing, Queens, ay umuunlad bilang tradisyunal na mga enclip sa lunsod - habang mabilis din ang pagpapalawak ng silangan patungo sa suburb ng Kondado ng Nassau sa Pulo ng Long, bilang rehiyon ng New York metropolitan at Ang estado ng Bagong York ay naging nangungunang patutunguhan para sa mga bagong imigrante na Tsino, ayon sa pagkakabanggit, at ang malakihang imigrasyong Tsino ay nagpapatuloy sa Lungsod ng Bagong York at mga nakapalibot na lugar, kasama ang pinakamalaking metropolitan Intsik diaspora sa labas ng Asya, kabilang ang tinatayang 812,410 indibidwal sa 2015. Noong 2012, 6.3% ng Lungsod ng Bagong York ay mula sa etnikong Tsino, na may halos tatlong-ikaapat na naninirahan sa alinman sa Queens o Brooklyn, heograpiya sa Pulo ng Long. Ang isang pamayanan na may bilang na 20,000 Korean-Chinese (Chaoxianzu o Joseonjok) ay nakasentro sa Flushing, Queens, habang ang Lungsod ng Bagong York ay tahanan din ng pinakamalaking populasyon ng Tibetan sa labas ng China, India, at Nepal, na nakasentro din sa Queens. Ang mga Koreano ay bumubuo ng 1.2% ng populasyon ng lungsod, at ang Hapones na 0.3%. Ang mga Pilipino ang pinakamalaking grupong etniko sa Timog Silangang Asya sa 0.8%, kasunod ng Vietnamese, na bumubuo sa 0.2% ng populasyon ng Lungsod ng Bagong York noong 2010. Ang mga Indian ay ang pinakamalaking grupo ng Timog Asya, na binubuo ng 2.4% ng populasyon ng lungsod, kasama ang Bangladeshis at Pakistanis sa 0.7% at 0.5%, ayon sa pagkakabanggit. [314] Ang mga Queens ay ang ginustong borough ng pag-areglo para sa mga Asyano Indiano, Koreans, Pilipino, at mga Malaysianians at iba pang mga Asyano sa Timog; habang ang Brooklyn ay tumatanggap ng malaking bilang ng parehong mga imigrante sa West Indian at Asyano. Ang NLungsod ng Bagong York ay may pinakamalaking European at non-Hispanic na puting populasyon ng anumang lungsod sa Amerika. Sa 2.7 milyon noong 2012, ang mga non-Hispanic na puting populasyon ng Bagong York ay mas malaki kaysa sa mga hindi Hispanic na puting populasyon ng Los Angeles (1.1 milyon), Chicago (865,000), at Houston (550,000) na pinagsama. Ang di-Hispanic na puting populasyon ay 6.6 milyon noong 1940. Ang di-Hispanic na puting populasyon ay nagsimulang tumaas mula noong 2010. Ang European diaspora na naninirahan sa lungsod ay magkakaibang. Ayon sa mga pagtatantya ng Census, mayroong halos 560,000 mga Amerikano na Amerikano, 385,000 Irish Amerikano, 253,000 Aleman na Amerikano, 223,000 Ruso Amerikano, 201,000 na Amerikano na Amerikano, at 137,000 Ingles Amerikano. Bilang karagdagan, ang mga Greek at Pranses na Amerikano ay may bilang na 65,000 bawat isa, kasama ang mga pinagmulang Hungarian na tinatayang nasa 60,000 katao. Ang mga Amerikanong Ukrainiano at Scottish ay may bilang na 55,000 at 35,000, ayon sa pagkakabanggit. Ang mga taong nagpakilala sa mga ninuno mula sa Spain ay umabot sa 30,838 kabuuang noong 2010. Ang mga tao ng Norwegian at Suweko na nagmula ay parehong tumayo ng halos 20,000 bawat isa, habang ang mga tao ng Czech, Lithuanian, Portuguese, Scotch-Irish, at Welsh ay nagmula sa pagitan ng 12,000–14,000 katao. Ang mga Amerikanong Amerikano ay may bilang na higit sa 160,000 sa Lungsod ng Bagong York, na may pinakamataas na konsentrasyon sa Brooklyn. Ang mga Sentral na Asyano, lalo na ang mga Uzbek Amerikano, ay isang mabilis na lumalagong bahagi ng mga hindi Hispanic na puting populasyon ng lungsod, na nagsasama ng higit sa 30,000, at kabilang ang higit sa kalahati ng lahat ng mga taga-Central Asia na mga imigrante sa Estados Unidos, karamihan sa pag-aayos sa Queens o Brooklyn. Ang mga Amerikanong Amerikano ay pinaka mataas na puro sa Bronx. Ang mas malawak na istatistika ng kalakhaang Lungsod ng Bagong York, na may higit sa 20 milyong mga tao, tungkol sa 50% na mas malaki kaysa sa pangalawang-lugar na lugar ng kalakhaang Los Angeles sa Estados Unidos, ay magkakaibang etnically din, na may pinakamalaking panganganak na dayuhan. populasyon ng anumang rehiyon ng metropolitan sa buong mundo. Ang rehiyon ng Bagong York ay patuloy na sa pamamagitan ng malayo ang nangungunang gateway ng metropolitan para sa mga ligal na imigrante na pinasok sa Estados Unidos, na higit na lumampas sa pinagsamang kabuuan ng Los Angeles at Miami. Ito ay tahanan ng pinakamalaking pamayanan ng Hudyo at Israeli sa labas ng Israel, kasama ang populasyon ng mga Hudyo sa rehiyon na may bilang na 1.5 milyon sa 2012 at kasama ang maraming magkakaibang mga sekta ng Hudyo, na nakararami mula sa paligid ng Gitnang Silangan at Silangang Europa, at kasama ang isang mabilis na lumalagong Orthodox na Hudyo populasyon, ang pinakamalaking sa labas ng Israel. Ang lugar ng metropolitan ay tahanan din ng 20% ​​ng mga Amerikanong Amerikano ng Amerikano at hindi bababa sa 20 Little India enclaves, at 15% ng lahat ng mga Amerikanong Amerikano at apat na Koreatowns; ang pinakamalaking Ruso Amerikano, Italyano Amerikano, at African American populasyon; ang pinakamalaking Dominican American, Puerto Rican American, at South American at pangalawa-pinakamalaking pangkalahatang populasyon ng Hispanic sa Estados Unidos, na may bilang na 4.8 milyon; at may kasamang maraming itinatag na Chinatowns sa loob ng Lungsod ng bagong York lamang. Ang Ecuador, Colombia, Guyana, Peru, at Brazil ang nangungunang mga mapagkukunan mula sa Timog Amerika para sa mga ligal na imigrante sa rehiyon ng Lungsod ng bagong York noong 2013; ang Dominican Republic, Jamaica, Haiti, at Trinidad at Tobago sa Caribbean; Egypt, Ghana, at Nigeria mula sa Africa; at El Salvador, Honduras, at Guatemala sa Gitnang Amerika. Sa gitna ng muling pagkabuhay ng paglipat ng Puerto Rican sa Lungsod ng bagong York, ang populasyon na ito ay tumaas sa humigit-kumulang na 1.3 milyon sa lugar ng metropolitan noong 2013. Mula noong 2010, ang Little Australia ay lumitaw at mabilis na lumalaki na kumakatawan sa presensya ng Australiano sa Nolita, Manhattan. Noong 2011, mayroong tinatayang 20,000 residente ng Australia sa Lungsod ng bagong York, halos humupa ang 5,537 noong 2005. Ang Qantas Airways ng Australia at Air New Zealand ay nag-explore ng mga posibilidad ng mga long-haul flight mula sa Bagong York hanggang Sydney at Auckland, ayon sa pagkakabanggit, na kung saan ay parehong ranggo sa mga pinakamahabang non-stop na flight sa buong mundo. Ang isang Little Sri Lanka ay binuo sa Tompkinsville kapitbahayan ng Pulong Staten. ==Orientasyon na sekswal at pagkakakilanlan ng kasarian== Ang lugar ng kalakhaang Bagong York ay tahanan ng isang kilalang self-identifying na gay at bisexual na komunidad na tinatayang halos 570,000 indibidwal, ang pinakamalaking sa Estados Unidos at isa sa pinakamalaking sa buong mundo. Ang mga kasalan sa kasarian sa New York ay na-legalize noong Hunyo 24, 2011 at pinahintulutan na maganap simula ng 30 araw pagkatapos. Si Charles Kaiser, may-akda ng The Gay Metropolis: Ang Landmark History of Gay Life sa Amerika, ay sumulat na sa panahon pagkatapos ng World War II, "ang Lungsod ng Bagong York ay naging literal na gay metropolis para sa daan-daang libong mga imigrante mula sa loob at walang Estados Unidos. : ang lugar na pinili nila upang malaman kung paano mamuhay nang bukas, matapat at walang kahihiyan. " Ang taunang Lungsod ng Bagong York Pride March (o gay pride parade) ay naglalakad sa timog pababa sa Fifth Avenue at nagtatapos sa Greenwich Village sa Lower Manhattan; ang parada ay karibal ng Sao Paulo Gay Pride Parade bilang ang pinakamalaking parade ng pagmamalaki sa buong mundo, na umaakit sa sampu-sampung libong mga kalahok at milyun-milyong mga manonood ng sidewalk bawat Hunyo. Ang taunang Queens Pride Parade ay ginanap sa Jackson Heights at sinamahan ng sumunod na Multicultural Parade. Ang Stonewall 50 - WorldPride NYC 2019 ay ang pinakamalaking internasyonal na pagdiriwang ng Pride sa kasaysayan, na ginawa ng Heritage of Pride at pinahusay sa pamamagitan ng isang pakikipagtulungan sa LGBT division ng I ❤ NY, na paggunita sa ika-50 taong anibersaryo ng pag-aalsa ng Stonewall, na may 150,000 mga kalahok at limang milyong manonood nag-aaral sa Manhattan lamang. Ang Lungsod ng Bagong York ay tahanan din ng pinakamalaking transgender populasyon sa buong mundo, na tinatayang higit sa 50,000 noong 2018, puro sa Manhattan at Queens; gayunpaman, hanggang sa Hunyo 1969 mga gulo ng Stonewall, ang pamayanan na ito ay nadama na marginalized at napapabayaan ng mga bakla. ==Relihiyon== Ang Kristiyanismo (59%) - binubuo ng Roman Catholicism (33%), Protestantism (23%), at iba pang mga Kristiyano (3%) - ay ang pinakatanyag na relihiyon sa New York, ng taong 2014. Sinundan ito ng Hudaismo, na may humigit-kumulang na 1.1 milyong adherents, higit sa kalahati ng nakatira sa Brooklyn. Ang populasyon ng mga Hudyo ay bumubuo ng 18.4% ng lungsod. Ang Islam ay nasa ikatlo sa Lungsod ng Bagong York, na may mga pagtatantya na umaabot sa pagitan ng 600,000 at 1,000,000 na tagamasid, kabilang ang 10% ng mga bata sa paaralang pampubliko ng lungsod. Ang tatlong pinakamalaking pangkat na ito ay sinusundan ng Hinduism, Buddhism, at iba't ibang iba pang mga relihiyon, pati na rin ang ateismo. Noong 2014, 24% ng mga Taga-Bagong York na nakilala sa sarili na walang organisadong kaakibat na relihiyoso. ==Pagkakaiba-iba ng yaman at kita== Ang Lungsod ng Bagong York ay may mataas na antas ng pagkakaiba-iba ng kita tulad ng ipinahiwatig ng Gini Coefficient na 0.5 para sa pangkalahatang lungsod at 0.6 para sa Manhattan, noong 2006. (Hindi ito pangkaraniwan, dahil ang lahat ng mga malalaking lungsod ay may higit na pagkakaiba-iba ng kita kaysa sa pangkalahatang bansa. mga county sa Estados Unidos. Bilang ng 2017, ang Lungsod ng Bagong York ay tahanan sa pinakamataas na bilang ng mga bilyun-bilyon ng anumang lungsod sa mundo sa 103, kasama ang dating Mayor Michael Bloomberg. Ang Bagong York ay mayroon ding pinakamataas na density ng mga milyonaryo bawat capita sa mga pangunahing lungsod ng Estados Unidos noong 2014, sa 4.6% ng mga residente. Ang Lungsod ng Bagong York ay isa sa medyo kaunting mga lunsod na Amerikano na nagbibigay ng buwis sa kita (sa kasalukuyan ay halos 3%) sa mga residente nito. Hanggang sa 2018, mayroong 78,676 na mga walang bahay sa Lungsod ng Bagong York. ==Ekonomiya== ===Pangkalahatang pangkalahatang-ideya ng ekonomiya=== Ang Lungsod ng Bagong York ay isang global na hub ng negosyo at commerce, bilang sentro ng pagbabangko at pananalapi, tingi, kalakalan sa mundo, transportasyon, turismo, real estate, bagong media, tradisyonal na media, advertising, ligal na serbisyo, accountancy, insurance, teatro, fashion , at ang sining sa Estados Unidos; habang ang Silicon Alley, metonymous para sa malawak na spekular na teknolohiya ng Bagong York, ay patuloy na lumalawak. Ang Port of New York at New Jersey ay isa ring pangunahing pang-ekonomiyang makina, na humawak ng record ng dami ng kargamento noong 2017, higit sa 6.7 milyong TEU. Ang rate ng kawalan ng trabaho sa Lungsod ng Bagong York ay nahulog sa record na mababa sa 4.0% noong Setyembre 2018. Maraming mga Fortune 500 na mga korporasyon ang headquarter sa Lungsod ng Bagong York, tulad ng isang malaking bilang ng mga multinasasyong korporasyon. Ang isa sa sampung pribadong sektor ng trabaho sa lungsod ay kasama ang isang dayuhang kumpanya. Ang Lungsod ng Bagong York ay niraranggo muna sa mga lungsod sa buong mundo sa pag-akit ng kapital, negosyo, at mga turista. Ang tungkulin ng Lungsod ng Bagong York bilang nangungunang pandaigdigang sentro para sa industriya ng advertising ay hindi sinasadya na makikita bilang "Madison Avenue". Nagbibigay ang industriya ng fashion ng lungsod ng humigit-kumulang na 180,000 empleyado na may $ 11 bilyon sa taunang sahod. Ang iba pang mga mahahalagang sektor ay kinabibilangan ng medikal na pananaliksik at teknolohiya, mga institusyong non-profit, at unibersidad. Ang paggawa ng mga account para sa isang makabuluhan ngunit bumabawas na bahagi ng trabaho, bagaman ang industriya ng damit ng lungsod ay nagpapakita ng muling pagkabuhay sa Brooklyn. Ang pagproseso ng pagkain ay isang US $ 5 bilyong industriya na gumagamit ng higit sa 19,000 mga residente. Ang tsokolate ay nangungunang specialty-food export ng Lungsod ng Bagong York, na may halagang na-export ng US $ 234 milyon bawat taon. Ang mga negosyante ay bumubuo ng isang "Chocolate District" sa Brooklyn hanggang noong 2014, habang ang Godiva, isa sa pinakamalaking tsokolate sa mundo, ay patuloy na namuno sa Manhattan. ===Wall Street=== Ang pinakamahalagang sektor ng ekonomiya ng Bagong York ay nakasalalay sa papel nito bilang punong tanggapan para sa industriya ng pinansya sa Estados Unidos, na kilalang kilala bilang Wall Street (Kalyeng Ding-ding sa Tagalog). Ang industriya ng seguridad ng lungsod, na nag-iihigit sa 163,400 na trabaho noong Agosto 2013, ay patuloy na bumubuo ng pinakamalaking segment ng sektor ng pananalapi ng lungsod at isang mahalagang makina ng ekonomiya, na nag-accounting noong 2012 para sa 5 porsyento ng mga pribadong sektor ng lungsod, 8.5 porsyento (US $ 3.8 bilyon) ng kita ng buwis, at 22 porsyento ng kabuuang sahod ng lungsod, kabilang ang isang average na suweldo ng US $ 360,700. Maraming mga malalaking kumpanya sa pananalapi ang headquarter sa Lungsod ng Bagong York, at ang lungsod ay tahanan din ng isang burgeoning na bilang ng mga kumpanya sa pagsisimula sa pananalapi. Ang Lower Manhattan ay tahanan ng New York Stock Exchange, sa Wall Street, at ang NASDAQ, sa 165 Broadway, na kumakatawan sa pinakamalaki at pangalawang pinakamalaking palitan ng stock, ayon sa pagkakabanggit, kung sinusukat kapwa sa pangkalahatang average na pang-araw-araw na dami ng trading at sa pamamagitan ng kabuuang capitalization ng merkado ng ang kanilang nakalista na mga kumpanya noong 2013. Ang mga bayarin sa pagbabangko sa pamumuhunan sa Wall Street ay nagkakahalaga ng humigit kumulang $ 40 bilyon noong 2012, habang noong 2013, ang mga senior officer ng bangko ng Lungsod ng Bagong York na namamahala ng mga function ng panganib at pagsunod ay nakakuha ng mas maraming $ 324,000 taun-taon. Sa piskal na taon 2013–14, ang industriya ng seguridad ng Wall Street ay nabuo ng 19% ng kita sa buwis sa Estado ng Bagong York. Ang Lungsod ng Bagong York ay nananatiling pinakamalaking sentro ng pandaigdig para sa pangangalakal sa mga pamilihan ng publiko at kapital ng utang, na hinihimok sa bahagi ng laki at pinansiyal na pag-unlad ng ekonomiya ng US. ; pribadong equity; at ang lakas ng tunog ng mga pagsasanib at pagkakamit. Maraming mga bank banking at namamahala sa pamumuhunan na nakabase sa Manhattan ay mahalagang mga kalahok sa iba pang mga pandaigdigang sentro ng pananalapi. [381]: 34–35 Ang Bagong York ay din ang pangunahing sentro ng komersyal na banking banking ng Estados Unidos. Marami sa mga pinakamalaking konglomerates sa buong mundo ay nakabase din sa lungsod. Ang Manhattan ay naglalaman ng higit sa 500 milyong square feet (46.5 milyon m2) ng puwang ng tanggapan sa 2018, na ginagawa itong pinakamalaking tanggapan ng tanggapan sa Estados Unidos, habang ang Midtown Manhattan, na may 400 milyong square feet (37.2 milyon m2) sa 2018, ang pinakamalaking distrito ng sentral na negosyo sa buong mundo. ===Tech at biotech=== Ang Silicon Alley, na nakasentro sa Manhattan, ay nagbago sa isang metodo para sa globo na sumasaklaw sa mataas na industriya ng teknolohiya ng metropolitan ng Lungsod ng Bagong York na kinasasangkutan ng Internet, bagong media, telecommunication, digital media, software development, larong disenyo, pinansiyal na teknolohiya (" FinTech "), at iba pang mga larangan sa loob ng teknolohiya ng impormasyon na sinusuportahan ng ecosystem ng entrepreneurship at pamumuhunan ng capital capital. Noong 2015, nabuo ang Silicon Alley na higit sa US $ 7.3 bilyon sa pamumuhunan ng capital capital sa isang malawak na spectrum ng mga mataas na teknolohiya ng negosyo, na nakabase sa Manhattan, kasama ang iba pa sa Brooklyn, Queens, at sa iba pang lugar sa rehiyon. Ang mga kumpanya ng startup ng mataas na teknolohiya at trabaho ay lumalaki sa Lungsod ng Bagong York at rehiyon, na pinalakas ng posisyon ng lungsod sa North America bilang nangungunang Internet hub at telecommunication center, kasama ang paligid nito sa ilang mga transatlantic fiber optic trunk line, intelektwal ng Bagong York kabisera, at ang malawak na panlabas na koneksyon sa wireless. Ang Verizon Communications, headquartered sa 140 West Street sa Lower Manhattan, ay nasa pangwakas na yugto noong 2014 ng pagkumpleto ng isang US $ 3 bilyon na fiberoptic na pag-upgrade sa telecommunication sa buong Lungsod ng Bagong York. Hanggang sa 2014, nag-host ang Lungsod ng Bagong York ng 300,000 mga empleyado sa sektor ng tech. Ang sektor ng teknolohiya ay nag-aangkin ng isang mas malaking bahagi ng ekonomiya ng Lungsod ng Bagong York mula noong 2010. Ang Tech: LBY, na itinatag noong 2016, ay isang samahang di-tubo na kumakatawan sa industriya ng teknolohiya ng Lungsod ng Bagong York kasama ang gobyerno, mga institusyong sibiko, sa negosyo, at sa media, at kung saan ang pangunahing layunin ay upang higit na mapalaki ang malaking base sa talento ng tech na Bagong York at upang magtaguyod ng mga patakaran na aalagaan ang mga kumpanya ng tech na lumago sa lungsod. Ang sektor ng biotechnology ay lumalaki din sa Lungsod ng Bagong York, batay sa lakas ng lungsod sa akademikong pananaliksik na pang-agham at suporta sa publiko at komersyal na pampinansyal. Noong Disyembre 19, 2011, pagkatapos ay inihayag ni Mayor Michael R. Bloomberg na pinili niya ang Cornell University at Technion-Israel Institute of Technology upang makabuo ng isang US $ 2 bilyon na nagtapos ng paaralan na inilapat na agham na tinawag na Cornell Tech sa Roosevelt Island na may layunin na baguhin ang Lungsod ng Bagong York sa pangunahing pangunahing teknolohiya sa mundo. Sa pamamagitan ng kalagitnaan ng 2014, ang Accelerator, isang kompanya ng pamumuhunan ng biotech, ay nagtaas ng higit sa US $ 30 milyon mula sa mga namumuhunan, kasama na sina Eli Lilly at Company, Pfizer, at Johnson & Johnson, para sa paunang pondo upang lumikha ng mga startup sa biotechnology sa Alexandria Center for Life Science, na sumasaklaw sa higit sa 700,000 square feet (65,000 m2) sa East 29th Street at nagtataguyod ng pakikipagtulungan sa mga siyentipiko at negosyante sa gitna at kasama ang kalapit na akademiko, medikal, at mga institusyong pang-pananaliksik. Ang Maagang Yugto ng Agham sa Agham ng Agham sa Agham ng Lungsod ng Bagong York Economic Development Corporation at mga kasosyo sa kapital ng venture, kasama ang Celgene, General Electric Ventures, at Eli Lilly, ay nakagawa ng isang minimum na US $ 100 milyon upang matulungan ang paglulunsad ng 15 hanggang 20 na pakikipagsapalaran sa mga agham sa buhay at biotechnology. ===Katotohanang ari-arian=== Ang Katotohanang ari-aria ay isang pangunahing puwersa sa ekonomiya ng lungsod, dahil ang kabuuang halaga ng lahat ng pag-aari ng Lungsod ng Bagong York ay nasuri sa US $ 1.072 trilyon para sa taong piskalya, isang pagtaas ng 10.6% mula sa nakaraang taon, na may 89% ng pagtaas ng darating mula sa mga epekto sa merkado. Ang Time Warner Center ay ang pag-aari na may pinakamataas na nakalista na halaga ng merkado sa lungsod, sa US $ 1.1 bilyon noong 2006. Ang Lungsod ng Bagong York ay tahanan ng ilan sa bansa — at ang mundo — pinakamahalagang real estate. Ipinagbili ang 450 Park Avenue noong Hulyo 2, 2007 para sa US $ 510 milyon, tungkol sa $ 1,589 bawat square foot ($ 17,104 / m²), sinira ang halos buwang buwan na talaan para sa isang gusali ng tanggapan ng Amerika na $ 1,476 bawat square foot ($ 15,887 / m²) na nakalagay sa ang Hunyo 2007 na pagbebenta ng 660 Madison Avenue. Noong 2014 si Manhattan ay tahanan ng anim sa nangungunang sampung ZIP Code sa Estados Unidos sa pamamagitan ng panggitnang presyo sa pabahay. Ang Fifth Avenue sa Midtown Manhattan ay nag-uutos sa pinakamataas na renta ng tingi sa buong mundo, sa US $ 3,000 bawat square foot ($ 32,000 / m2) noong 2017. Noong 2019, ang pinakamahal na pagbebenta ng bahay kailanman sa Estados Unidos ay nakamit ang pagkumpleto sa Manhattan, sa isang presyo ng pagbebenta ng US $ 238 milyon, para sa isang 24,000 square feet (2,200 m2) penthouse apartment na tinatanawang [[Panggitnang Liwasan]]. ===Turismo=== Ang turismo ay isang napakahalagang industriya para sa Lungsod ng Bagong York, na nakasaksi sa isang lumalagong pinagsama-samang dami ng mga international at domestic na turista, na natatanggap ng ikawalong sunud-sunod na taunang talaan ng tinatayang 62.8 milyong mga bisita noong 2017. Ang turismo ay nakabuo ng isang buong-panahong mataas na US $ 61.3 bilyon sa pangkalahatang epekto sa pang-ekonomiya para sa Lungsod ng Bagong York noong 2014, nakabinbin na mga istatistika ng 2015. Humigit-kumulang 12 milyong mga bisita sa Lungsod ng Bagong York ay mula sa labas ng Estados Unidos, na may pinakamataas na bilang mula sa United Kingdom, Canada, Brazil, at China. Ang I Love New York (stylized I ❤ NY) ay parehong isang logo at isang kanta na batayan ng isang kampanya sa advertising at ginamit mula pa noong 1977 upang maisulong ang turismo sa Lungsod ng Bagong York, at kalaunan upang maisulong ang Estado ng Bagong York bilang mabuti. Ang trademark na logo, na pag-aari ng New York State Empire State Development, ay lilitaw sa mga souvenir shops at brochure sa buong lungsod at estado, ang ilan ay lisensyado, marami ang hindi. Ang kanta ay ang kanta ng estado ng Bagong York. Kasama sa mga pangunahing patutunguhan ng turista ang Times Square; Mga produktong gawa sa teatro sa daanan; ang Empire State Building; ang estatwa ng Liberty; Pulo ng Ellis; ang punong-tanggapan ng United Nations; museo tulad ng Metropolitan Museum of Art; mga gulay tulad ng Central Park at Washington Square Park; Rockefeller Center; ang Manhattan Chinatown; marangyang shopping kasama ang Fifth at Madison Avenues; at mga kaganapan tulad ng Halloween Parade sa Greenwich Village; ang Parada ng Thanksgiving Day ng Macy; ang pag-iilaw ng Rockefeller Center Christmas Tree; ang parada ng St Patrick's Day; pana-panahong aktibidad tulad ng ice skating sa anggitnang Liwasan sa taglamig; ang Tribeca Film Festival; at mga libreng pagtatanghal sa Central Park sa Summerstage. Ang mga pangunahing atraksyon sa mga bureau sa labas ng Manhattan ay kinabibilangan ng Flushing Meadows-Corona Park at ang Unisphere sa Queens; ang Bronx Zoo; Coney Island, Brooklyn; at ang New York Botanical Garden sa Bronx. Ang New York Wheel, isang 630-talampakang ferris wheel, ay nasa ilalim ng konstruksyon sa hilagang baybayin ng Staten Island noong 2015, na tinatanaw ang Istatwa ng Kalayaan, Daungan ng Bagong York, at ang ibabang kalangitan ng Manhattan. Si Manhattan ay nasa track na mayroong tinatayang 90,000 mga silid ng hotel sa pagtatapos ng 2014, isang pagtaas ng 10% mula sa 2013. Noong Oktubre 2014, ang Anbang Insurance Group, na nakabase sa Tsina, ay binili ang Waldorf Astoria New York sa halagang US $ 1.95 bilyon, na ginagawang pinakamahal na hotel sa buong mundo na nabenta. ===Media at libangan=== Ang Bagong York ay isang kilalang lokasyon para sa industriya ng entertainment sa Amerika, na may maraming mga pelikula, serye sa telebisyon, libro, at iba pang media na inilalagay doon. Bilang ng 2012, ang Lungsod ng Bagong York ay ang pangalawang pinakamalaking sentro para sa paggawa ng pelikula at telebisyon sa Estados Unidos, na gumagawa ng halos 200 tampok na mga pelikula taun-taon, na gumagamit ng 130,000 mga indibidwal. Ang kinukuhang industriya ng libangan ay lumalaking sa Bagong York, na nag-aambag ng halos $ 9 bilyon sa ekonomiya ng Lungsod ng Bagong York lamang noong 2015. Sa pamamagitan ng dami, ang Bagong York ay pinuno ng mundo sa independyenteng paggawa ng pelikula - isang-katlo ng lahat ng mga independiyenteng pelikula ng Amerikano ay ginawa sa Lungsod ng Bagong York. Ang Association of Independent Commercial Producers ay nakabase din sa Bagong York. Sa unang limang buwan ng 2014 lamang, ang lokasyon sa paggawa ng pelikula para sa mga piloto ng telebisyon sa Lungsod ng Bagong York ay lumampas sa mga antas ng paggawa ng record para sa lahat ng 2013, kasama ang Bagong York na lumampas sa Los Angeles bilang nangungunang Amerikanong Hilagang lungsod para sa parehong pagkakaiba sa panahon ng 2013 -2014 cycle. Ang Lungsod ng Bagong York ay isa ring sentro para sa advertising, musika, pahayagan, digital media, at industriya ng paglalathala at ito rin ang pinakamalaking media market sa Hilagang Amerika. Ang ilan sa mga media ng konglomerates at institusyon ng lungsod ay kinabibilangan ng Time Warner, Thomson Reuters Corporation, Associated Press, Bloomberg L.P., ang News Corporation, The New York Times Company, NBCUniversal, ang Hearst Corporation, AOL, at Viacom. Pito sa pinakamataas na walong pandaigdigang network ng ahensya ng advertising ay ang kanilang punong tanggapan sa Bagong York. Ang dalawa sa mga nangungunang tatlong talaan ng tala ng label ay nasa Bagong York: Sony Music Entertainment at Warner Music Group. Ang Universal Music Group ay mayroon ding mga tanggapan sa Bagong York. Ang mga bagong negosyo sa media ay nag-aambag ng isang lalong mahalagang sangkap sa sentral na papel ng lungsod sa media sphere. Mahigit sa 200 pahayagan at 350 magazine ng consumer ang may tanggapan sa lungsod, at ang industriya ng paglalathala ay gumagamit ng halos 25,000 katao. Dalawa sa tatlong pambansang pang-araw-araw na pahayagan na may pinakamalaking mga sirkulasyon sa Estados Unidos ay nai-publish sa Bagong York: The Wall Street Journal at The New York Times, na nanalo ng pinakamaraming Pulitzer Prize para sa journalism. Ang mga pangunahing pahayagan ng tabloid sa lungsod ay kinabibilangan ng The New York Daily News, na itinatag noong 1919 ni Joseph Medill Patterson, at The New York Post, na itinatag noong 1801 ni Alexander Hamilton. Ang lungsod ay mayroon ding komprehensibong pindutin ng etniko, na may 270 pahayagan at magasin na inilathala sa higit sa 40 wika. Ang El Diario La Prensa ay ang pang-araw-araw na wikang Espanyol sa New York at ang pinakaluma sa bansa. Ang New York Amsterdam News, na inilathala sa Harlem, ay isang kilalang pahayagan ng American American. Ang Village Voice, sa kasaysayan ang pinakamalaking alternatibong pahayagan sa Estados Unidos, ay inihayag noong 2017 na ititigil nito ang paglalathala ng edisyon ng pag-print nito at i-convert sa isang ganap na digital na pakikipagsapalaran. Ang industriya ng telebisyon at radyo ay binuo sa Bagong York at isang makabuluhang tagapag-empleyo sa ekonomiya ng lungsod. Ang tatlong pangunahing mga network ng broadcast sa Amerika ay lahat headquarter sa Bagong York: ABC, CBS, at NBC. Maraming mga network network ang nakabase sa lungsod pati na rin, kabilang ang MTV, Fox News, HBO, Showtime, Bravo, Food Network, AMC, at Comedy Central. Ang Lungsod ng Bagong York ay nagpapatakbo ng serbisyong pampublikong broadcast, NYC Media, na gumawa ng maraming mga orihinal na palabas na nanalo ng Emmy Award na sumasaklaw sa musika at kultura sa mga kapitbahayan ng lungsod at pamahalaan ng lungsod. Ang WBAI, kasama ang balita and programang impormasyon, ay isa sa ilang mga istasyon ng radyo sosyalista na nagpapatakbo sa Estados Unidos. Ang Bagong York ay isa ring pangunahing sentro para sa hindi pang-komersyal na media sa pang-edukasyon. Ang pinakaluma na pampublikong access sa telebisyon ng telebisyon sa Estados Unidos ay ang Manhattan Neighborhood Network, na itinatag noong 1971. Ang WNET ay ang pangunahing pampublikong istasyon ng telebisyon sa publiko at pangunahing pangunahing mapagkukunan ng pambansang Public Broadcasting Service (PBS) na programa sa telebisyon. Ang WNYC, isang pampublikong istasyon ng radyo na pag-aari ng lungsod hanggang 1997, ay may pinakamalaking madla sa radyo ng publiko sa Estados Unidos. ==Palatandaan== {{reflist}} ==Kawing panlabas== {{commons|New York City}} [[Kategorya:Mga lungsod sa New York|New York]] [[Kategorya:Mga matataong lungsod ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Lungsod ng New York]] ber3pn36haxy4pxhi4wdtahfb9v37ku 0 7225 2230082 2229294 2026-09-29T22:25:09Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230082 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name=대한민국 <br />大韓民國 <br />''Daehan Minguk'' |conventional_long_name=Republika ng Korea |common_name=Timog Korea |image_flag=Flag of South Korea.svg |image_coat=Coat of arms of South Korea.svg |symbol_type = Emblem |image_map=<!--Do not change without discussing at the Talk page-->Locator map of South Korea.svg<!--Do not change without discussing at the Talk page--> |motto={{lang|ko|(홍익인간)}} <br> "Kabutihan sa lahat ng sangkatauhan" |national_anthem=''[[Aegukga]]'' {{lang|ko|(애국가)}} <br> "Makabayang awit"<center>[[Talaksan:National anthem of South Korea, performed by the United States Navy Band.wav]]</center> |official_languages=[[Wikang Koreano|Koreano]] |languages_type=Opisyal na sistemang pansulat |languages=[[Hangul]] |demonym=Timog Koreano, Koreano |ethnic_groups= |capital=[[Seoul]] |government_type= [[Republika]]ng [[pangulo|pampanguluhan]] |leader_title1=[[Pangulo ng Timog Korea|Pangulo]] |leader_title2=[[Punong Ministro ng Timog Korea|Punong Ministro]] |leader_name1=[[Lee Jae-myung]] |leader_name2={{#statements:P1308|from=Q15407843}} |legislature=[[Pambansang Asemblea ng Timog Korea|Pambansang Asemblea]] |largest_city=[[Seoul]] |area_rank=Ika-108 |area_km2 = 100210 |area_sq_mi = 38691 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water=0.3 |population_estimate= 48,875,000<ref>{{cite web|url=http://www.index.go.kr/egams/stts/jsp/potal/stts/PO_STTS_IdxMain.jsp?idx_cd=1009&bbs=INDX_001 |title=총인구, 인구성장률 : 지표상세화면 |publisher=Index.go.kr |date= |accessdate=2010-10-29}}</ref> |population_estimate_year=2010 |population_estimate_rank=Ika-24 |population_density_km2=491 |population_density_sq_mi=1,271 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank=Ika-21 |GDP_nominal=$986.256 bilyon<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank= |GDP_nominal_year=2010 |GDP_nominal_per_capita=$20,165<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank= |GDP_PPP=$1.457 trilyon<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?sy=2010&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=542&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=&pr.x=50&pr.y=14|title=South Korea|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}</ref> |GDP_PPP_rank= |GDP_PPP_year=2010 |GDP_PPP_per_capita=$29,790<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank= |sovereignty_type=[[Kasaysayan ng Timog Korea|Bumuo]] |established_event3=[[Gojoseon|Pambansang Araw ng Pundasyon]] |established_event4=[[:en:March 1st Movement|Pagpahayag ng Kasarinlan]] |established_event5=[[Probisyonal na Gobyerno ng Republika ng Korea|Pamahalaang Probisyonal]] |established_event6=[[Pagkakahati ng Korea|Pagpapalaya]] |established_event7=[[Saligang Batas ng Republika ng Korea|Saligang Batas]] |established_event8=[[Kasaysayan ng Timog Korea#Unang Republika|Ipinahayag ang pamahalaan]] |established_date3=3 Oktubre 2333 BCE |established_date4=1 Marso 1919 |established_date5=13 Abril 1919 |established_date6=15 Agosto 1945 |established_date7=17 Hulyo 1948 |established_date8=15 Agosto 1948 |HDI_year=2010 |HDI=0.877 | HDI_change = {{increase}} <!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf|title=Human Development Report 2010|year=2010|publisher=United Nations|accessdate=5 Nobyembre 2010|archive-date=2010-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20101121150504/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf|url-status=dead}}</ref> |HDI_rank=Ika-12 |Gini=31.3 | Gini_ref = <ref name=ciagini>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html Gini index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613005439/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |date=2007-06-13 }} CIA World Fact Book</ref> |Gini_year=2007 |currency=[[Won ng Timog Korea]] (₩) |currency_code=KRW |time_zone=[[Pamantayang Oras sa Korea]] |utc_offset=+9 |time_zone_DST=''hindi inoobserba'' |utc_offset_DST=+9 |date_format=yyyy년 mm월 dd일<br />yyyy/mm/dd ([[Common Era|CE]]) |drives_on=kanan |cctld=[[.kr]] |calling_code=[[Telephone numbers in South Korea|82]] |footnote1=Mobile phone system CDMA, WCDMA, HSDPA and WiBro |footnote2=Domestic power supply 220V/60 Hz, CEE 7/7 sockets }} Ang '''Timog Korea'''<ref name=CRI>Andrea (tagapagsalin). [http://filipino.cri.cn/104/2008/11/12/2s72302.htm "Korea," "Hilagang Korea," "Timog Korea," "Koreano,"] mga salitang ginamit sa balitang "H.Korea, puputulin ang daang panlupa nila ng T.Korea," China Radio International - Filipino, Filipino.CRI.cn</ref>, pantungkulin '''Republika ng Korea'''<ref name=CRI/> ([[Wikipedia:Tulong#Mga pangalang internasyonal ng bansa|Internasyonal]]/[[Wikang Ingles|Inggles]]: ''Republic of Korea'', [[Hangul]]: 대한민국, ''Daehan Minguk''), ay isang [[bansa]] na matatagpuan sa [[Silangang Asya]], sa katimugang kalahati ng [[Tangway ng Korea]]. Karaniwang tinatawag na ''Hanguk'' (bansang Han; 한국) o ''Namhan'' (Timog Han; 남한) ng mga taga-Timog Korea. Tingnan ang [[mga pangalan ng Korea]]. [[Seoul]] (서울) ang [[kapital na lungsod]] nito. Sa hilaga, matatagpuan ang [[Hilagang Korea]], na nabuo bilang [[Korea|isang bansa]] hanggang noong 1945. Ang Korea ay may mahabang kasaysayan na umaabot ng 4,000 taon, kasama na ang pagbagsak ng mga kaharian at dinastiya. Simula nang sumibol muli bilang isang republikang bansa noong 1948 pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ay naharap ito sa maraming mga pagsubok: ang [[Digmaang Korea]], and deka-dekadang pamamahalang awtoritaryan, at pagpapalit ng saligang batas nang limang beses. Ang ekonomiya ng Timog Korea ay mablis na umangat simula noong 1961 at ngayon ay [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (nominal)|ika-15 na pinakamalaki sa buong mundo (halagang nominal)]]. == Pangalan == Sa [[wikang Koreano]], ang Timog Korea ay tinatawag na ''Daehan Min-guk'' (Hangul:대한민국 pakinggan (help·info), Hanja:大韓民國, kahulugan "Dakilang Bansa ng Mamamayang Han"), o Hanguk (한국) kung paiikliin. Sa [[Wikang Ingles]], ang bansang ito ay kadalasang tinatawag bilang "Korea", na nagmula sa Dinastiyang Goryeo (minsan ay nakabaybay na Koryo), na nanggaling naman sa pangalan ng sinaunang Kaharian ng Goguryeo. == Pamahalaan == Ang [[pamahalaan]] ng Timog Korea ay nahahati sa tatlong sangay, ang ehekutibo, lehislatibo at hudikatura. Pangunahing operasyon ng ehekutibo at lehislatibo ang pambansang pamahalaan, ngunit ang ibang sangay ng ehekutibo ay maaari rin magkaroon ng operasyon sa mga lokal na pamahalaan. == Kasaysayan == === Bago ang Pagkakahati === {{main|Kasaysayan ng Korea}} [[Talaksan:Baitou Mountain Tianchi.jpg|left|thumb|200px|Ang [[Lawa ng Kalangitan]] ng [[Bundok Baekdu]], kung saan sinabing bumaba mula sa langit ang ama ni [[Dangun]].]] Ang mga tuklas ng mga arkeolohiko ay nagsasabi na ang [[Tangway ng Korea]] ay tinitirahan na ng mga tao noong pang panahon ng [[Unang Paleolitiko]]. Ang Korea ay nagsimula nang mabuo ang Joseon (ang pangalang [[Gojoseon]] ay mas kadalasang ginagamit upang hindi malito sa isa pang Dinastiyang Joseon na nabuo noong ika-14 na dantaon; ang unlaping Go- ay nangangahulugang 'Luma' o 'Sinauna') noong 2333 [[BCE]] ni [[Dangun]].<ref>[http://www.asianinfo.org/asianinfo/korea/history.htm Kasaysayan ng Korea (Ko-Choson, Ang Tatlong Kaharian, Kaharian ng Parhae, Pinag-isang Shilla, Dinastiyang Koryo, Panahong Kolonyal, Pakikipaglaban sa Kalayaan, Pamahalaang Probisyunal ng Korea, Hukbong Sandatahng Pangkalayaan, Republika ng Korea,)<!-- Bot generated title -->]</ref> Ang Gojoseon ay lumawak hanggang sa makontrol na nito ang kabuuan ng tangway ng Korea at ilang bahagi ng [[Manchuria]]. Pagkatapos ng maraming mga digmaan laban sa Tsinong [[Dinastiyang Han]], ang Gojoseon ay bumagsak, at nagsimula ang Panahon ng [[Tatlong Kaharian ng Korea]]. [[Talaksan:Three Kingdoms of Korea Map.png|thumb|right|220px|Ang mapa ng [[Tatlong Kaharian ng Korea]] noong huling bahagi ng ika-5 dantaon.]] Sa unang dantaon ng Pangkaraniwang Panahon, ang [[Kaharian ng Buyeo]], [[Okjeo]], [[Dongye]], at ang konpederasyon ng [[Samhan]] ay ang mga sumasakop sa tangway ng Korea at sa katimugang bahagi ng Manchuria. Sa mga maliit na mga estado nito, ang [[Goguryeo]], [[Baekje]], at ang [[Silla]] ang lumago at kumontrol sa tangway bilang [[Tatlong Kaharian ng Korea]]. Ang pag-iisa ng Tatlong kaharian sa pamamagitan ng [[Pinag-isang Silla]] noong 676 ang nagpasimula ng Panahong Hilagag-Timog Estado, kung saan ang karamihan sa tangway ng Korea ay kontrolado ng [[Pinag-isang Silla]], samantalang ang [[Balhae]] ang sumakop sa hilagang bahagi ng Goguryeo. Sa Pinag-isang Silla, ang tula at sining ay pinaunlad, at ang kulturang Budhista ay pinalaganap. Ang relasyon sa pagitan ng Korea at Tsina ay nanatiling mapayapa sa mga panahong ito. Subalit ang Pinag-isang Silla ay humina dahil sa mga panloob na kaguluhan, at sumuko sa [[Goryeo]] noong 935. Ang [[Balhae]], Ang kalapit ng Silla sa hilaga, ang sumakop dito at naging Goguryeo. Noong panahon ng kanilang kaunlaran, kontrolado ng Balhae ang halos lahat ng bahagi ng Manchuria at ilang bahagi ng Rusya. Ito ay bumagsak sa mga Khitan noong 926. Pagkatapos ng Hilaga-Timog na Panahon, ang mga sumunod na estado dito ay lumaban para sa pamamahala noong huling bahagi ng panahon ng Tatlong Kaharian. Ang tangway ay lumaong pinag-isa ni [[Taejo ng Goryeo|Wan Geon]] ng [[Goryeo]]. Gaya ng Silla, ang Goryeo ay isang mataas na estadong kultural at nabuo ang [[Jikji]] noong 1377, gamit ang pinalumang bakal na gumagalaw na palimbagan.<ref>[http://portal.unesco.org/ci/en/ev.php URL_ID=3946&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html World's oldest printed Doc]</ref> [[Talaksan:Korea-Gyeongbokgung-Guard.ceremony-08.jpg|thumb|left|200px| Ang [[Gyeongbokgung|Palasyo ng Gyeongbok]] ang pinakamalaki sa [[Limang Malalaking Palasyo]] na ginawa noong [[Dinastiyang Joseon]].]] Ang [[Pananakop ng mga Mongol sa Korea|pananakop ng mga Mongol]] noong ika-13 dantaon ay labis na nagpahina sa Goryeo. Subalit, ang Goryeo ay napanatiling mamuno sa Korea bilang alyadong sangay ng mga Mongol. Pagkatapos ng pagbagsak ng Emperyong Mongolia ([[Dinastiyang Yuan]]), ang Goryeo ay nagpatuloy sa pamumuno. Pagkatapos ng maraming kaguluhan at mga sumunod na pananakop, Ang Goryeo ay pinalitan ng [[Dinastiyang Joseon]] noong 1388 pagkatapos ng rebelyon ni Heneral [[Taejo ng Joseon|Yi Seong-gye]]. Inihayag ni Heneral Yi na ang bagong pangalan ng Korea ay Joseon bilang pagkilala sa [[Gojoseon]], at inilipat ang kabisera sa [[Seoul]]. Ang unang 200 taon ng Dinastiyang Joseon ay kinakitaan ng kapayapaan at ang pagkabuo ng [[hangul]] ni Haring [[Dakilang Sejong ng Joseon|Sejong]] noong ika-14 na dantaon at ang paglaki ng impluwensiya ng [[Confucianismo]]. Sa huling bahagi ng ika-16 na dantaon, ang bagong nagkakaisang Hapon ay sinakop ang Joseon. Noong panahon ng [[Pananakop ng mga Hapon sa Korea (1592–1599)]], ang ilang dantaon ng kapayaan ay nagdulot sa dinastiya ng hindi kahandaan sa pananakop, at ang kakulangan sa teknolohiya at mahinang pamumuno mula sa [[Seonjo ng Joseon|pamahalaang Joseon]] at ng mga heneral ang nagdulot ng pagkawasak ng Tangway ng Korea. Subalit, ang patuloy na pagiging dominante ng mga Koreano sa karagatan na pinamumunuan ni [[Yi Sun-Sin|Admiral Yi]], ang paglakas ng mga lokal na sandatahan, at ang pakikialam ng [[Dinastiyang Ming|Tsinang Ming]] ay nagdulot sa Hapon ng matinding agam agam at pagsuko noong 1598. Ngayon, Si Admiral Yi ay pinagdiriwang bilang isa sa pinakadakilang bayani ng Korea at ang kanyang mga barkong pagong, ay matagumpay na nagamit laban sa mga Hapones, at kinonsidera bilang pinakaunang labanang barkong may baluting bakal sa buong daigdig, subalit ang kakulangan sa matibay na katibayan ukol sa mga bakal ay nagdulot ng maraming debate. Noong huling bahagi ng Dinastiyang Joseon, ang polisiyang isolasyonista ang umani ng pangalang "[[Hermit Kingdom]]", bilang proteksiyon laban sa kanluraning [[imperyalismo]] bago ito napilitang magbukas ng kalakalan na nagpasimula rin sa panahon nang pamumunong Kolonyal ng Hapon. === Pagkatapos ng Pagkakahati === {{main|Kasaysayan ng Timog Korea}} Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga tropa ng [[Unyong Sobyet]] at [[Estados Unidos]] ay kinontrol ang kalahating hilaga at kalahating timog ng bansa.Ang dalawang magkalaban sa [[Cold War]] ay bumuo ng pamahalaang simpatetiko sa kanilang mga sariling mga ideyolohiya, na nagdulot sa Korea upang mahati sa dalawang pampolitika na bansa; ang [[Hilagang Korea]] at Timog Korea. Kahit na nagkaroon ng planong pag-isahin ang Korea noong 1943 ayon sa [[Deklarasyon ng Cairo]], ang tumitinding [[Cold War]] ang nagdulot upang mabuo ang dalawang magkahiwalay na pamahalaan: ang komunistang Hilaga at kapitalistang Timog. Sa Hilaga, isang dating gerilyang laban sa Hapon at mga aktibistang komunista, si [[Kim Il-Sung]]<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-07<!-- Bot generated title --> |url=http://www.bartleby.com/65/ki/KimIlSun.html |access-date=2009-03-07 |archive-date=2009-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090604202205/http://www.bartleby.com/65/ki/KimIlSun.html |url-status=dead }}</ref> at sa Timog, isang pinunong pampolitika na Koreano, si [[Syngman Rhee]], ang inilagay bilang mga pangulo.<ref>{{Cite web |title=Rhee, Syngman. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-07<!-- Bot generated title --> |url=http://www.bartleby.com/65/rh/Rhee-Syn.html |access-date=2009-03-07 |archive-date=2009-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090604201211/http://www.bartleby.com/65/rh/Rhee-Syn.html |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:Looking east along the north bank of the Han from Seogang Bridge.jpg|thumb|right|220px| [[Ang himala ng Ilog Han]] pagkatapos ng digmaan ang nagdulot sa Timog Korea upang mapabilang sila sa [[G20]] at isa sa pinakamayamang bansa sa Asya.]] Noong 25 Hunyo 1950, nilusob ng [[Hilagang Korea]] ang Timog na nagdulot ng [[Digmaang Koreano]]. Binoykot ng Unyong Sobyet ang [[Nagkakaisang mga Bansa]] noon, kaya walang veto, ay nakapagpahintulot sa UN na pumagitna ito nang maging malala na ang malakas na sandatahang kommunista na maaring madaling masakop ang buong bansa. Ang Unyong Sobyet at ang Tsina ay tumangkilik sa [[Hilagang Korea]], at noong huli ay ang pagsali ng angaw na mga tropang sandatahang Tsino. Pagkatapos ng malaking paglusob ng magkadalawang panig, ang digmaan ay lumaon at walang nagwagi. Ang kasunduan noong 1953, na hindi nilagdaan ng Timog Korea, na humati sa tangway sa gitna ng isang pook na walang sandahatang lakas o ''demilitarized zone'' na malapit sa orihinal na hangganan ng dalawang bansa. Wala talagang kasunduang pangkapayapaan ang nilagdaan, at ang dalawang bansa ay masasabi pa ring na sa digmaan.<ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2800.htm |title=South Korea |work=US Department of State |accessdate=2006-09-16}}</ref> Noong 1960, [[Himagsikang Abril|isang pagkilos ng mga mag-aaral]] ang nagdulot sa pagbitiw ng autokrata at mandarambong na Pangulong si [[Syngman Rhee]]. Sinundan ito ng panahon ng pagkagulo sa politika, na dulot ng [[Kataastaasang Konseho para sa Pambansang Pag-sasaayos|kudeta]] na pinumunuan ni Heneral [[Park Chung-hee]] laban sa mahina at hindi mabisang pamahalaan noong taong iyon. Si Park ang naging pangulo hanggang siya ay pinaslang noong 1979. Sa kanyang pamumuno, kinakitaan ng mabilis na pag-unlad ng ekonomiya sa sektor ng ''export'' ang Timog Korea at pati na rin ang matinding pagsupil sa kalayaang pampolitika. Matindi ang naging pagbatikos kay Park bilang isang walang awang militar na diktador, subalit umunlad ang ekonomiyang Koreano noong panahon ng kanyang pamumuno. Ang mga taon pagkatapos paslangin sa Park ay muling kinakitaan ng kaguluhang pampolitika dahil ang mga dating pinuno ng tagasalungat ay nangampanya upang maging pangulo. Noong 1980, nagkaroon muli ng kudeta, na pinamunuan naman ni Heneral [[Chun Doo-hwan]] laban sa pamahalaan transisyunal ni Choi Gyu Ha, ang pangulong pansamantala at ang dating punong ministro sa ilalim ni Park. Si Chun ay naging pangulo, at ang kanyang kudeta noong Disyembre 12 ay ang nagpasiklab ng mga protesta sa buong bansa na nagnanais ng [[demokrasya]] lalo na Lungsod ng Gwangju. == Ugnayang panlabas == [[Talaksan:Bushes greet South Korean President Lee Myung-bak.jpg|thumb| Si Pangulong [[Lee Myung-bak]], kasama si dating Pangulong [[George W. Bush]].]] Pinapanatili ng Timog Korea ang relasyong diplomatiko nito sa mahigit 188 na mga bansa. Ang bansa ay naging kasapi ng [[mga Nagkakaisang Bansa]] simula noong 1991, nang ito ay naging estadong kasapi kasabay ng Hilagang Korea. Noong 1 Enero 2007, ang Ministro panlabas ng Timog Korea na si [[Ban Ki-moon]] ay tinalagang [[Kalihim Panlahat ng Nagkakaisang mga Bansa|Kalihim Panlahat]]. Bumuo rin ito ng ugnayan sa [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] bilang kasapi ng ''ASEAN Plus Three,'' isang tagapagmasid na kinatawan, at sa [[East Asia Summit]]. === Tsina === Ayon sa kasaysayan, ang Korea ay may malapit na ugnayan sa [[Tsina]]. Bago mabuo ang Timog Korea, ang mga lumaban para sa kalayaan ng Korea ay nakipagtulungan sa mga hukbong Tsino noong panahon ng pananakop ng mga Hapon. Subalit, pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], niyakap ng [[Republikang Popular ng Tsina]] ang [[Maoismo]] samantalang pinili ng Timog Korea ang maging malapit sa Estados Unidos. Tinulungan ng Tsina ang Hilagang Korea sa pagkakaroon ng suplay at sandatahan noong panahong ng [[Digmaang Koreano]], at ito ang naging dahilan ng pagkakahinto ng diplomatikong relasyon ng Timog Korea at Tsina. Unti unting nanumbalik ang relasyon ng Timog Korea at Tsina nang pormal na buuin muli ito noong 24 Agosto 1992. HInangad ng dalawang bansa na pagbutihin ang relasyong bilateral at inalis ang apatnapung taong pagpipigil sa kalakalan, at <ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/FI11Dg03.html |title=Asia Times – News and analysis from Korea; North and South |publisher=Atimes.com |date=2004-09-11 |accessdate=2010-04-25 |archive-date=2009-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402045330/http://www.atimes.com/atimes/korea/FI11Dg03.html |url-status=dead }}</ref> ang relasyong Timog Korea-Tsina ay napabuti simula noong 1992.<ref name="autogenerated2" /> Pinutol ng Timog Korea ang opisyal na relasyon nito sa [[Republika ng Tsina]] (Taiwan) nang makuha nito ang opisyal na relasyon sa [[Republikang Popular ng Tsina]] (Tsina).<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html South Korea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150703194347/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |date=2015-07-03 }} {{Cite web |url=https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |title=Archive copy |access-date=2022-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703194347/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |archive-date=2015-07-03 |url-status=dead}} CIA World Factbook</ref> == Pagkakahating Administratibo == {{see also|Talaan ng mga lungsod sa Timog Korea}} Ang Timog Korea ay hinahati sa walong [[lalawigan]], isang espesyal na [[lalawigan]], anim na lungsod, at isang espesyal na lungsod. Ang pangalan sa baba ay naka [[Ingles]], [[Hangul]], at [[Hanja]]. {| class="wikitable" ! !! Pangalan^a !! Hangul !! Hanja |- !colspan="4"| Espesyal na Lungsod (''Teukbyeolsi''&nbsp;^a) |- | 1 || [[Seoul]] || 서울특별시 || 서울特別市 |- !colspan="32"| Lungsod Metrepolitan (''Gwangyeoksi''&nbsp;^a) |- | 2 || [[Busan]] || 부산광역시 || 釜山廣域市 |- | 3 || [[Daegu]] || 대구광역시 || 大邱廣域市 |- | 4 || [[Incheon]] || 인천광역시 || 仁川廣域市 |- | 5 || [[Gwangju]] || 광주광역시 || 光州廣域市 |- | 6 || [[Daejeon]] || 대전광역시 || 大田廣域市 |- | 7 || [[Ulsan]] || 울산광역시 || 蔚山廣域市 |- !colspan="4"| Lalawigan |- | 8 || [[Gyeonggi-do]] || 경기도 || 京畿道 |- | 9 || [[Gangwon-do (Timog Korea)|Gangwon-do]]|| 강원도 || 江原道 |- | 10 || [[Chungcheongbuk-do]]|| 충청북도 || 忠淸北道 |- | 11 || [[Chungcheongnam-do]]|| 충청남도 || 忠淸南道 |- | 12 || [[Jeollabuk-do]]|| 전라북도 || 全羅北道 |- | 13 || [[Jeollanam-do]]|| 전라남도 || 全羅南道 |- | 14 || [[Gyeongsangbuk-do]]|| 경상북도 || 慶尙北道 |- | 15 || [[Gyeongsangnam-do]]|| 경상남도 || 慶尙南道 |- !colspan="4"| Espesyal na nagsasariling pamamahalang lalawigan (''Teukbyeoljachi-do''&nbsp;^a) |- | 16 || [[Lalawigan ng Jeju|Jeju]] || 제주특별자치도 || 濟州特別自治道 |- |} == Demograpiya == {{Main|Demograpiya ng Timog Korea}} Kilala ang Timog Korea sa densidad ng populasyon nito, na nasa 487 bawat kilometro parisukat na 10 ulit na mas mataas kaysa sa pandaigdigang pamantungan. Karamihan ng mga Timog Koreano ay nakatira sa mga pook urban, dahil sa mabilis na migrasyon mula sa kayanunan noong mabilis na pagpapalawak ng ekonomiya noong dekada '70, '80 at '90.<ref>{{cite web |url=http://countrystudies.us/south-korea/33.htm |title=South Korea |work=CIA Country Studies |accessdate=2006-04-22}}</ref> Ang kabiserang lungsod, pinakamalaking lungsod at pangunahing sentro ng industriya ay ang [[Seoul]]. Ayon sa senso noong 2005, Ang Seoul ay may populasyon na 9.8 milyon. Ang [[Kalakhang Seoul]] ay may 24.5 milyon nananahan na naging dahilan upang ito ay maging ikalawang pinakamalaking pook metropolitan sa buong daigdig. Ang iba pang pangunahing lungsod ay ang [[Busan]] (3.5 milyon), [[Incheon]] (2.5 milyon), [[Daegu]] (2.5 milyon), [[Daejeon]] (1.4 milyon), [[Gwangju]] (1.4 milyon) at [[Ulsan]] (1 milyon).<ref>Populations for all cities as of 2005, {{cite web|url=http://www.kosis.kr/eng/e_stat_OLAP.jsp?tbl_id=DT_1IN0001&org_id=101&vwcd=MT_ETITLE&path=&oper_YN=Y&lang_mode=eng|title=Summary of Census Population (by administrative district/sex/age)|work=NSO Database|accessdate=2009-05-11}}{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang populasyon ay hinubog din ng migrasyong internasyunal. Pagkatapos ng pagkakahati ng tangway ng Korea pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, may tinatayang apat na milyon katao mula Hilagang Korea ang tumawid sa hangganan patungong Timog Korea. Ang kalakarang ito ay nabaligtad naman pagkatapos ng apatnapung taon dahil naman sa paglabas ng mga nananahan dito patungo sa ibang bansa, lalo na sa [[Estados Unidos]] at [[Canada]]. Ang populasyon ng Timog Korea noong 1960 ay nasa 25 milyon.<ref>[http://esa.un.org/unpp/p2k0data.asp World Population Prospects: The 2006 Revision] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200421172734/http://esa.un.org/unpp/p2k0data.asp |date=2020-04-21 }}. Source: ''Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat.''</ref> Ang kasalukuyang populasyon ng Timog Korea ay tinatayang nasa 49,540,000.<ref>{{cite web |url=http://ups.kosis.kr/upload/Magazine/NEW/AC/AC10_2008.xls |title=2008년 12월 31일 기준 주민등록인구 및 세대 |work=Korea National Statistical Office |accessdate=2009-04-08 }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang lipunang Timog Koreano ay magkakatulad na may 98 bahagdan ng mga nananahan dito ay may etnisidad na [[Koreano (pangkat etniko)|Koreano]].<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html#People South Korea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150703194347/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html#People |date=2015-07-03 }} {{Cite web |url=https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |title=Archive copy |access-date=2022-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703194347/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |archive-date=2015-07-03 |url-status=dead}}. CIA – The World Factbook.</ref> Datapwat maliit, ang bahagdan ng mga hindi Koreano ay tumataas.<ref>"[http://www.nytimes.com/2009/11/02/world/asia/02race.html?_r=3 South Koreans Struggle With Race]". The New York Times. 1 Nobyembre 2009.</ref> Noong 2009, mayroong 1,106,884 banyagang residente ang Timog Korea, doble kung ihahambing sa kabuuang bilang noong 2006. 56.5% ng mga ito ay mula sa [[Republikang Popular ng Tsina|mga migranteng galing sa Republikang Popular ng Tsina]], ngunit karamihan sa kanila ay mga ''Joseonjok'', o mga mamamayan ng RPT na may lahing Koreano.<ref name="ChosunIlbo20090806">{{citation|periodical=Chosun Ilbo|date=2009-08-06|accessdate=2009-10-18|title=More Than 1 Million Foreigners Live in Korea|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2009/08/06/2009080600243.html}}</ref> Ang tinatayang 33,000 mga [[Mongolia|migranteng Mongolian]] ay pinaniniwalaang pinakamalaking komunidad ng mga mamamayang Mongolian sa ibang bansa<ref name="TaipeiTimes">{{citation|url=http://www.taipeitimes.com/News/world/archives/2003/10/13/2003071505|periodical=Taipei Times|date=2003-10-13|accessdate=2007-08-17|title=Mongolians, Koreans share ancient bonds}}</ref><ref name="Seabreeze">{{citation|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200503/200503290013.html|date=2005-03-29|accessdate=2007-09-05|periodical=The Chosun Ilbo|title=Sea Breeze Helps Korea's Mongolians Speak with One Voice|archive-date=2008-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080529213801/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200503/200503290013.html|url-status=dead}}</ref> Isa pang kilalang pangkat ay ang mga babae mul sa [[Timog Silangang Asya]] na bumubuo sa 41% ng bagong kasal sa mga magsasakang Koreano noong 2006.<ref>{{Cite web |url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2880519 |title=INSIDE JoongAng Daily<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-04-06 |archive-date=2010-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101022011048/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2880519 |url-status=dead}}</ref> Mayroon din 31,000 tauhang militar ng Estados Unidos sa Timog Korea.<ref>US military figures as of 2005, from [http://www.heritage.org/Research/NationalSecurity/troopMarch2005.xls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209230227/http://www.heritage.org/Research/NationalSecurity/troopMarch2005.xls|date=2010-02-09}} ([[Microsoft Excel|Excel]] file) Tim Kane Global US Troop Deployment, 1950–2003</ref> Dagdag pa dito, may 43,000 mga guro ng Ingles mula sa Estados Unidos, Canada, Australia, New Zealand, United Kingdom, Ireland, at Timog Aprika na pansamantalang naninirahan sa Korea.<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/11/117_56212.html |title=Foreign Teachers Unenthusiastic Over Culture Course |publisher=Koreatimes.co.kr |date=2009-11-26 |accessdate=2010-02-18}}</ref> Ang antas ng panganganak sa Timog Korea ay pinakamababa sa buong mundo.<ref>[http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/05/113_45496.html South Korea's birthrate world’s lowest - koreatimes.co.kr]</ref> Kung ito ay magpapatuloy, ang populasyon ay inaasahang bumaba ng 13 bahagdan at aabot sa 42.3 milyon pagdating ng 2050,<ref>[http://www.lifesitenews.com/ldn/2006/aug/06082802.html South Korea: Lowest Birthrate in the World - LifeSiteNews.com]</ref> Ang taunang antas ng panganganak sa Timog Korea ay halos nasa 9 na pinapanganak sa bawat 1000 katao.<ref>{{cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/KS.htm | title=South Korea | work=[[CIA World Factbook]] | date=26 Hunyo 2009 | accessdate=4 Hulyo 2009 }}{{Dead link|date=Septiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang pamantungan inaasahang haba ng buhay noong 2008 ay nasa 79.10 gulang,<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html CIA – The World Factbook 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html |date=2014-05-28 }} – Rank Order – Life expectancy at birth</ref> kung sa an ika-40 sa buong mundo<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html |access-date=2010-04-06 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226011822/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html%20 |url-status=dead }}</ref> {{Mga pinakamalaking lungsod ng Timog Korea}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{East Asia}} {{Mga rehiyon at dibisyon administratiba ng Timog Korea}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga bansa sa Asya]] [[Kategorya:Timog Korea| ]] t6lsuszep46vi1bpy4yn3y5eukg21xo 0 8908 2230127 2229340 2026-09-30T01:31:26Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230127 wikitext text/x-wiki {{Infobox Language |name=Indonesian |nativename=''Bahasa Indonesia'' |familycolor=Austronesian |region=[[Timog Silangang Asya]] |states= {{flag|Indonesia}}<br />{{flag|East Timor}} <small>(as a "working language")</small> |speakers=43 milyong natibo; mga 156 milyon sa ikalawang wika |date=2010 census |fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]] |fam3=[[Nuclear Malayo-Polynesian languages|Nuclear Malayo-Polynesian]] |fam4=[[Sunda-Sulawesi languages|Sunda-Sulawesi]] |fam5=[[Malayic languages|Malayic]] |fam6=[[Malayan languages|Malayan]] |fam7=[[Malay languages|Malay]] |nation= [[Indonesia]] |script=[[Latin alphabet]] |agency=[[Pusat Bahasa]] |iso1=id|iso2=ind|iso3=ind}} {{interwiki|code=id}}Ang '''wikang Indones''' (Indones: ''Bahasa Indonesia'') ang opisyal na estandard ng [[wikang Malay]] sa [[Indonesia]] at itinuturing na wikang pambansa nito. May kaugnayan ito sa [[wikang Tagalog]] at pagbasang Malayu. Varyant ng wikang Indones, na may impluwensiya ng wikang Olandes, ang [[wikang Malasyo]] (Malasyo: ''bahasa Malaysia''), na may impluwensiya naman ng wikang Ingles. Mayroong salitang kaugnay sa [[Wika sa Pilipinas|mga wikang Pilipino]] at Indones. [[Talaksan:Petilasan Carangandul (sign), Purwokerto, 2015-03-22.jpg|thumb|Isang karatula sa wikang Indones]] [[Talaksan:Sarinagen, Cipongkor, West Bandung Regency, West Java, Indonesia - panoramio (3).jpg|thumb|Isang karatula sa wikang Indones]] == Kasaysayan == Nagsimula ang wika bilang uri ng Riau Malay. <ref>"Bahasa dan dialek" (sa Wikang Indones). Embahada ng Republika ng Indonesia sa Astana. Nailagay sa archive mula sa orihinal noong ika-1 ng Mayo, 2013.</ref> Nakatulong ang lawak ng sakop ng wikang Malay bilang [[lingguwa prangka]] ng kapuluang Indonesia. Kahit na hindi ito sinasalita ng nakahihigit ng populasyon ng Indonesia bilang unang wika, nakasasalita ito ng karamihan ng Indonesia bilang pangalawang o pangatlong wika. Nakakaaral ang bayan nito kasama ang iba nilang wika, tulad ng wikang Java, Bali at Sunda. Dito inililimbag ang karamihan sa mga lathalain at ginagamit sa iba't ibang palabas sa bansa. <ref>http://www.hawaii.edu/sealit/Downloads/The%2520Indonesian%2520Language.doc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225005237/http://www.hawaii.edu/sealit/Downloads/The%20Indonesian%20Language.doc |date=2010-12-25 }} {{Cite web |url=http://www.hawaii.edu/sealit/Downloads/The%20Indonesian%20Language.doc |title=Archive copy |access-date=2021-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225005237/http://www.hawaii.edu/sealit/Downloads/The%20Indonesian%20Language.doc |archive-date=2010-12-25 |url-status=bot: unknown}}. Isinangguni noong ika-10 ng Marso, 2018.</ref> == Mga Halimbawa == Narito ang ilang mga pambati sa Wikang Indones. <ref>https://www.omniglot.com/language/phrases/indonesian.php. Isinangguni noong ika-10 ng Marso, 2018.</ref> {| class="wikitable" |- ! Filipino ! Indones |- | Magandang umaga|| ''Selamat pagi'' |- | Magandang tanghali||''Selamat siang'' |- |Magandang hapon |''Selamat sore'' |- | Magandang gabi|| ''Selamat malam'' |- |Kumusta? |''Apa kabar?'' |- |Mabuti naman |''Baik'' / ''Baik-baik saja'' |- |Matagal na kitang hindi nakita. |''Lama tidak bertemu'' / ''Lama tidak berjumpa'' |- |Ang pangalan ko ay... |''Nama saya...'' |- |Nakasasalita ka ba ng wikang Ingles? |''Bisakah anda berbahasa inggris?'' |- |Paalam |''Selamat tinggal'' (kung umaalis) ''Selamat jalan'' (sa umaalis) |- |Salamat |''Terima kasih'' |- |Walang anuman |''Sama-sama'' |- | Mamaya||''Nanti'' |} {| class="wikitable" |- !Filipino ! Indones |- | bahay || ''rumah'' |- | ito || ''ini'' |- | iyan || ''itu'' |- | iyon || ''itu'' |- | dito || ''sini'' |- | at || ''dan'' |- | masarap || ''lezat'' / ''enak'' |- | kanan||''kanan'' |- | tulong||''tolong'' |- | tanghali||''tengah hari'' |- | duryan||''durian'' |- | rambutan||''rambutan'' |- | sarap||''sedap'' |- | apat||''empat'' |- | lima||''lima'' |- | anim||''enam'' |- | ako||''aku'' |- | ikaw||''engkau'' |- | kami||''kami'' |- | dingding||''dinding'' |- | halaga||''harga'' |- | babae||''perempuan'' |- | lalaki||''lelaki'' |- | langit||''langit'' |- | dagat||''laut'' |- | timog||''selatan'' |- | sanggol||''bayi'' |- | batik||''bintik'' |- | dalamhati||''pilu'' |- | luwalhati||''keagungan'' |} == Paghahambing ng Filipino at Indones == {| class="wikitable sortable" !Filipino !Indones !Kahulugan sa Indones |- |Ako |Aku | |- |Anak |Anak |Bata |- |Anim |Enam | |- |Apat |Empat | |- |Aprikot |Aprikot | |- |Babae |Bibi |Tita |- |Bakit |Bukit |Burol |- |Balik |Balik | |- |Balon |Balon |Lobo |- |Balimbing |Belimbing | |- |Balita |Berita | |- |Bansa |Bangsa | |- |Batik |Batik | |- |Batik |Batik |Telang Indonesia |- |Bato |Batu | |- |Bawang |Bawang | |- |Brokoli |Brokoli | |- |Bunga |Bunga |Bulaklak |- |Buwan |Bulan | |- |Buwaya |Buaya | |- |Daan |Jalan | |- |Dagat |Darat |Lupa |- |Dalamhati |Dalam hati | |- |Dingding |Dinding | |- |Direktor |Direktur | |- |Durian |Durian | |- |Gunting |Gunting | |- |Guro |Guru | |- |Halaga |Harga | |- |Halaman |Halaman |Pahina |- |Hangin |Angin | |- |Hukom |Hukum | |- |Ikaw |Dikau/Kau | |- |Itim |Hitam | |- |Kalapati |Merpati | |- |Kambing |Kambing | |- |Kami |Kami | |- |Kanan |Kanan | |- |Kanser |Kanker | |- |Kapag |Kapan | |- |Kita |Kita | |- |Kuko |Kuku | |- |Laban |Lawan | |- |Lahat |Lalat |Lipad |- |Lalaki |Lelaki/Laki–laki | |- |Langit |Langit | |- |Langka |Nangka | |- |Lawa |Rawa |Bana |- |Lantay |Lantai |Sahig |- |Lima |Lima | |- |Limon |Lemon | |- |Luwalhati |Luar hati | |- |Mahal |Mahal | |- |Mangga |Mangga | |- |Mata |Mata | |- |Medya |Media | |- |Mukha |Muka | |- |Mula |Mula | |- |Mura |Murah | |- |Pangkat |Pangkat |Antas |- |Pangulo |Penghulu |Pinuno sa Pananampalataya |- |Pantay |Pantai |Dalampasigan |- |Papaya |Pepaya | |- |Payong |Payung | |- |Pinto |Pintu | |- |Pulo |Pulau | |- |Puti |Putih | |- |Radyo |Radio | |- |Rambutan |Rambutan | |- |Sabon |Sabun | |- |Sakit |Sakit | |- |Saksi |Saksi | |- |Salita |Cerita | |- |Syampu |Sampo | |- |Sanggol |Sanggul |Bun |- |Sarap |Sedap | |- |Siko |Siku | |- |Sinta |Cinta | |- |Sulat |Surat | |- |Suso |Susu |Gatas |- |Tahanan |Tahanan |Pag-aaresta |- |Takot |Takut | |- |Tamis |Manis | |- |Taon |Tahun | |- |Timog |Timur |Silangan |- |Tulong |Tolong | |- |Ulan |Hujan | |- |Ulat |Ulat |Bulati |- |Utak |Otak | |- |Utang |Hutan |Gubat |} == Mga Panghalip == {| class="wikitable" |- ! Filipino ! Indones |- | ako || ''saya'' / ''aku'' |- | ikaw || ''anda, engkau'' / ''kamu'' |- | siya || ''beliau'' / ''dia'' |- | tayo/kita || ''kita'' |- | kami || ''kami'' |- | sila/sina || ''mereka'' |} === Palitan ng -si ang hulaping -syon === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | impormasyon | informasi |- | aksiyon | aksi |- | komisyon | komisi |- | seksiyon | seksi |- | komunikasyon | komunikasi |- | donasyon | donasi |- | posisyon | posisi |- | telebisyon | televisi |- | konstitusyon | konstitusi |- | edukasyon | edukasi |- | polusyon | polusi |- | bersyon | versi |- | deklarasyon | deklarasi |- | korupsyon | korupsi |- | kolusyon | kolusi |- | probinsyon | provinsi |} === y palitan i === {|class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | radyo | radio |- | duryan | durian |- | indonesya | indonesia |} === yo/o/a/ya alisan === {|class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | kalendaryo | kalendar |- | prinsipyo | prinsip |- | komentaryo | komentar |- | simbolo | simbol |- | proseso | proses |- | sistema | sistem |- | kultura | kultur |- | alarma | alarm |- | musika | musik |- | ekonomiya | ekonomi |- | industriya | industri |} === Palitan ng y ang h === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | hesus | yesus |- | hudikatibo | yudikatif |- | heograpiya | geografi |- | orihinal | original |} === Palitan ng f ang p === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | pilipinas | filipina |- | pisika | fisika |- | impormasyon | informasi |- | pormal | formal |- | impormal | informal |} === Palitan ng -if ang -ibo === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | aktibo | aktif |- | pasibo | pasif |- | positibo | positif |- | negatibo | negatif |} === Palitan ng -gi ang -hiya === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | teknolohiya | teknologi |- | biholohiya | biologi |} === Palitan ng -fi ang -piya === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | heograpiya | geografi |} === Palitan ng v ang b === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | telebisyon | televisi |- | unibersidad | universitas |- | bersyon | versi |- | probinsyon | provinsi |} === Palitan ng kon- ang kum- === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | kumbensyon | konvensi |- | kumbersyon | konversi |- | kumeksiyon | koneksi |} === Palitan ng -isme ang -ismo === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | terorismo | terorisme |- | nepotismo | nepotisme |} === Palitan ng -itas ang -idad === {| class="wikitable" ! style="background:#efefef;" | Filipino ! style="background:#efefef;" | Indones |- | unibersidad | universitas |- | baridad | varietas |} == Talababa == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://thesaurus.art.officelive.com/Documents/FlashThesaurus.html Bahasa Indonesia Flash Thesaurus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304164946/http://thesaurus.art.officelive.com/Documents/FlashThesaurus.html |date=2010-03-04 }} * [http://www.artikata.com/ Indonesian Word Definition] * [http://www.indotranslate.com/ Indonesian Translation] * [http://www.kumandang.com/ Indonesian Text to Speech] * [http://www.sederet.com/ Indonesian English Dictionary] {{DEFAULTSORT:Indones}} [[Kategorya:Mga wika ng Indonesia]] [[Kategorya:Mga wika ng Timor-Leste]] [[Kategorya:Wikang Malay]] [[Kategorya:Wikang Indones]] {{wika-stub}} dsxa5y1yczsqxv3p9fspj5kxbwkkz7n 4 9923 2230171 2229625 2026-09-30T10:06:05Z Ryomaandres 8044 /* Setyembre 2026 */ 2230171 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyp?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Setyembre 2026 === *...na sa '''[[Casa Hacienda de Mandaloya]]''' ibinunyag ng isang Katipunero sa isang paring '''[[Mga Agustino|Agustinong]]''' kura paroko ng '''[[Simbahan ng Tondo]]''' ang lihim na pag-iral ng [[Katipunan]], na nagbunga ng napaagang [[Sigaw ng Pugadlawin|hayag na deklarasyon]] ng [[Rebolusyong Pilipino]]? *...na biktima ng [[pekeng balita]] sa pamamagitan ng '''[[lumilikhang AI]]''' si Kong. '''[[Renee Co]]''' ng [[Kabataan Partylist]], na ipinamukha siyang kapamilya ng kontrobersiyal na si Kong. '''[[Zaldy Co]]'''? *...na ang mga serye ng mga laro sa computer na '''''[[Age of Empires]]''''' at '''''[[Age of Mythology]]''''' ay kapuwa matagumpay sa komersiyo at sa mga kritiko? *...na tinatrato ng '''[[materyalismong istoriko]]''' nina [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]] ang [[tunggalian ng uri]] bilang pangunahing mekanismo ng pagbabago sa kasaysayan, kung saan nangyayari ang mga '''[[himagsikang panlipunan]]''' kapag sa loob ng '''[[moda ng produksiyon]]''', ang umiiral na '''[[mga relasyon sa produksiyon]]''' ay humadlang sa pag-unlad ng '''[[mga puwersa ng produksiyon]]'''? *...na ibinenta ni '''[[Jiro Manio]]''' ang kaniyang tropeo mula sa [[Gawad Urian]], bagay na napanaluhan niya bilang ang pinakabatang nagwagi bilang 'Pinakamahusay na Aktor' sa edad na 12? *...na ang '''[[Ilog Irawadi]]''' ay dumadaloy sa mga makasaysayang [[Talaan ng mga kabesera ng Myanmar|kabeserang Birmano]] gaya ng '''[[Bagan]]''', '''[[Mandalay]]''', '''[[Amarapura]]''', at '''[[Inwa|Ava]]'''? *...na ang mga ''[[comune]]'' ng '''[[Fiumefreddo di Sicilia]]''', '''[[Forza d'Agrò]]''', '''[[Motta Camastra]]''', at '''[[Savoca]]''' ay nagsilbing mga '''[[Pagkuha ng pelikula sa lokasyon|lokasyon]]''' ng '''[[Corleone]]''' para sa pelikulang '''''[[The Godfather]]''''' sa ilalim ng direksiyon ni '''[[Francis Ford Coppola]]'''? *...na ang '''[[Bundok Kenya]]''' ay mahalagang aspekto sa buhay at kultura ng mga pangkat etniko gaya ng '''[[mga Kikuyu|Kikuyu]]''', '''[[mga Meru|Meru]]''', '''[[mga Embu|Embu]]''', at '''[[mga Maasai|Maasai]]'''? === Mayo 2026 === *...na sa '''[[negosasyong pangkapayapaan ng Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas–Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas|negosasyong pangkapayapaan]]''' sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas]] at [[Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas]], ang unang nakalataga sa talaan ng mga kasunduan ay ang paggalang sa '''[[pandaigdigang makataong batas]]''' ng dalawang panig na [[nagdirigmaan]]? *...na ang mga [[Romanong villa|villa]] gaya ng kanila [[Emperador ng Roma|emperador]] '''[[Villa ni Adriano|Adriano]]''' at '''[[Villa ni Trajano|Trajano]]''' ay bukod sa pampahingahan, ay marahil nagsilbi ring paminsang tanggapan? *...na ang '''[[mga Kipot ng Turkiya]]''', na kinabibilangan ng mga anyong-tubig ng '''[[Dardanelos]]''' at '''[[Bosforo]]''', pati ang '''[[Dagat ng Marmara]]''', ay bumubuo ng isang '''[[Mga hangganan sa pagitan ng mga lupalop|hangganang lupalop]]''' ng [[Asya]] at [[Europa]]? *...na ang '''[[mga Kuweba ng Ajanta]]''', '''[[mga Kuweba ng Ellora]]''', '''[[Muog ng Agra]]''', at [[Tāj Mahal]] ang unang apat na itinala bilang bahagi ng mga [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa India|Pandaigdigang Pamanang Pook]] sa [[India]]? *...na ang '''[[Templo ng Mundeshwari]]''', matatagpuan sa '''[[mga talampas ng Kaimur]]''' at alay sa diyosang si '''[[Durga]]''' at sa diyos na si [[Shiva]], ay inaangking pinakamatandang gumaganang '''[[templong Hindu]]'''? *...na ang mga [[aktibismo|aktibista]] sa Pilipinas, bilang '''[[Mga protesta laban kay Donald Trump|pagprotesta laban kay Trump]]''', ay nagsunog ng epihiyeng anyong '''[[fidget spinner]]''' na tinawag na ''[[pasismo|fascist]] spinner''? *...na ang '''[[Simbahan ni San Porfirio]]''' at '''[[Dakilang Masjid ng Gaza|Dakilang Masjid]]''' sa '''[[Lungsod Gaza]]''' ay ilan sa maraming pook-sambahang napinsala buhat ng nangyayaring [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Palestina]]? === Abril === *...na ang mga unang nanirahan sa [[Roma]] ay mga '''[[Mga Italiko|Italikong]]''' '''[[Mga Latin (tribung Italiko)|Latin]]'''? *...na ang '''[[Digmaang Daang Taon]]''' ay bunsod ng tunggalian hinggil sa '''[[Dukado ng Aquitania]]'''? *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''', na nangangahulugang 'Limang Lupain', ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] 184qmmbu9ngt99950jvrcdv9bphna05 2230172 2230171 2026-09-30T10:06:41Z Ryomaandres 8044 /* Setyembre 2026 */ 2230172 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyp?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Setyembre 2026 === *...na sa '''[[Casa Hacienda de Mandaloya]]''' ibinunyag ng isang Katipunero sa isang paring '''[[Mga Agustino|Agustinong]]''' kura paroko ng '''[[Simbahan ng Tondo]]''' ang lihim na pag-iral ng [[Katipunan]], na nagbunga ng napaagang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayag na deklarasyon]] ng [[Rebolusyong Pilipino]]? *...na biktima ng [[pekeng balita]] sa pamamagitan ng '''[[lumilikhang AI]]''' si Kong. '''[[Renee Co]]''' ng [[Kabataan Partylist]], na ipinamukha siyang kapamilya ng kontrobersiyal na si Kong. '''[[Zaldy Co]]'''? *...na ang mga serye ng mga laro sa computer na '''''[[Age of Empires]]''''' at '''''[[Age of Mythology]]''''' ay kapuwa matagumpay sa komersiyo at sa mga kritiko? *...na tinatrato ng '''[[materyalismong istoriko]]''' nina [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]] ang [[tunggalian ng uri]] bilang pangunahing mekanismo ng pagbabago sa kasaysayan, kung saan nangyayari ang mga '''[[himagsikang panlipunan]]''' kapag sa loob ng '''[[moda ng produksiyon]]''', ang umiiral na '''[[mga relasyon sa produksiyon]]''' ay humadlang sa pag-unlad ng '''[[mga puwersa ng produksiyon]]'''? *...na ibinenta ni '''[[Jiro Manio]]''' ang kaniyang tropeo mula sa [[Gawad Urian]], bagay na napanaluhan niya bilang ang pinakabatang nagwagi bilang 'Pinakamahusay na Aktor' sa edad na 12? *...na ang '''[[Ilog Irawadi]]''' ay dumadaloy sa mga makasaysayang [[Talaan ng mga kabesera ng Myanmar|kabeserang Birmano]] gaya ng '''[[Bagan]]''', '''[[Mandalay]]''', '''[[Amarapura]]''', at '''[[Inwa|Ava]]'''? *...na ang mga ''[[comune]]'' ng '''[[Fiumefreddo di Sicilia]]''', '''[[Forza d'Agrò]]''', '''[[Motta Camastra]]''', at '''[[Savoca]]''' ay nagsilbing mga '''[[Pagkuha ng pelikula sa lokasyon|lokasyon]]''' ng '''[[Corleone]]''' para sa pelikulang '''''[[The Godfather]]''''' sa ilalim ng direksiyon ni '''[[Francis Ford Coppola]]'''? *...na ang '''[[Bundok Kenya]]''' ay mahalagang aspekto sa buhay at kultura ng mga pangkat etniko gaya ng '''[[mga Kikuyu|Kikuyu]]''', '''[[mga Meru|Meru]]''', '''[[mga Embu|Embu]]''', at '''[[mga Maasai|Maasai]]'''? === Mayo 2026 === *...na sa '''[[negosasyong pangkapayapaan ng Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas–Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas|negosasyong pangkapayapaan]]''' sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas]] at [[Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas]], ang unang nakalataga sa talaan ng mga kasunduan ay ang paggalang sa '''[[pandaigdigang makataong batas]]''' ng dalawang panig na [[nagdirigmaan]]? *...na ang mga [[Romanong villa|villa]] gaya ng kanila [[Emperador ng Roma|emperador]] '''[[Villa ni Adriano|Adriano]]''' at '''[[Villa ni Trajano|Trajano]]''' ay bukod sa pampahingahan, ay marahil nagsilbi ring paminsang tanggapan? *...na ang '''[[mga Kipot ng Turkiya]]''', na kinabibilangan ng mga anyong-tubig ng '''[[Dardanelos]]''' at '''[[Bosforo]]''', pati ang '''[[Dagat ng Marmara]]''', ay bumubuo ng isang '''[[Mga hangganan sa pagitan ng mga lupalop|hangganang lupalop]]''' ng [[Asya]] at [[Europa]]? *...na ang '''[[mga Kuweba ng Ajanta]]''', '''[[mga Kuweba ng Ellora]]''', '''[[Muog ng Agra]]''', at [[Tāj Mahal]] ang unang apat na itinala bilang bahagi ng mga [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa India|Pandaigdigang Pamanang Pook]] sa [[India]]? *...na ang '''[[Templo ng Mundeshwari]]''', matatagpuan sa '''[[mga talampas ng Kaimur]]''' at alay sa diyosang si '''[[Durga]]''' at sa diyos na si [[Shiva]], ay inaangking pinakamatandang gumaganang '''[[templong Hindu]]'''? *...na ang mga [[aktibismo|aktibista]] sa Pilipinas, bilang '''[[Mga protesta laban kay Donald Trump|pagprotesta laban kay Trump]]''', ay nagsunog ng epihiyeng anyong '''[[fidget spinner]]''' na tinawag na ''[[pasismo|fascist]] spinner''? *...na ang '''[[Simbahan ni San Porfirio]]''' at '''[[Dakilang Masjid ng Gaza|Dakilang Masjid]]''' sa '''[[Lungsod Gaza]]''' ay ilan sa maraming pook-sambahang napinsala buhat ng nangyayaring [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Palestina]]? === Abril === *...na ang mga unang nanirahan sa [[Roma]] ay mga '''[[Mga Italiko|Italikong]]''' '''[[Mga Latin (tribung Italiko)|Latin]]'''? *...na ang '''[[Digmaang Daang Taon]]''' ay bunsod ng tunggalian hinggil sa '''[[Dukado ng Aquitania]]'''? *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''', na nangangahulugang 'Limang Lupain', ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] 6hvrt3g03f42227njj4tqqxltpxsmx5 0 12978 2230096 1481855 2026-09-29T23:46:38Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230096 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 13046 2230149 2091989 2026-09-30T02:39:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230149 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Zoom, Zoom, Superman! | image = Zoom, Zoom Superman (1973).jpg | image_size = 250px | caption = | director = {{plainlist| * [[Ishmael Bernal]] * Joey Gosiengfiao * Elwood Perez }} | producer = {{ubl|Victor Gosiengfiao|Douglas Quijano}} | screenplay ={{plainlist| * Douglas Quijano * Elwood Perez * Joey Gosienfiao }} | writer = {{plainlist| * Joey Gosienfiao * [[Douglas Quijano]] }} | starring ={{plainlist| * [[Ariel Ureta]] * Rita Gomez * [[Boots Anson-Roa]] * Rosanna Ortiz * [[Liza Lorena]] * [[Celia Rodriguez]] * [[Edgar Mortiz]] * [[Gina Alajar]] * [[Max Alvarado]] * [[Gina Pareño]] * Cloyd Robinson * [[Orestes Ojeda]] }} | music = Demetrio Velasquez | cinematography = Rodolfo Dinio | studio = Sine Pilipino | released = {{film date|1973|8|24}} | country = Pilipinas | language = Filipino }} Ang '''''Zoom, Zoom, Superman!''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1973 na isang parodya ng ''superhero'' na karakter ng [[DC Comics]] na [[Superman]].<ref name="Philippine Film Heavy on Action"/><ref name="Star News"/><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com.ph/books?id=MM3ritvPJFMC&q=zoom+zoom+superman+film&dq=zoom+zoom+superman+film&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjKq8z9qcnsAhUWH3AKHa-mBjgQ6AEwBHoECAMQAg|title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film|date=1994|publisher=Cultural Center of the Philippines|isbn=978-971-8546-31-4|language=en}}</ref> Si [[Ariel Ureta]] ang gumanap bilang Superman, at ito ang kanyang unang [[pelikula]].<ref>{{Cite web|last=E|first=Baby|date=2019-07-28|title=DZMM programs nakaka-inspire|url=https://www.philstar.com/pang-masa/pang-movies/2019/07/28/1938623/dzmm-programs-nakaka-inspire|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-10-22|website=philstar.com|publisher=Pang-masa}}</ref> Ang Pilipinong direktor na si Joey Gosiengfiao, na kilala sa kanyang mga pelikulang ''campy'', ay dinirehe ang pelikula bilang isa sa kanyang mga naunang pelikula.<ref name="Joey Gosiengfiao, 64" /> Sina Elwood Perez at [[Ishmael Bernal]] ay kasamang nagdirehe din.<ref>{{Cite web|last=Jr|first=Bayani San Diego|date=2013-12-15|title=A biopic on National Artist Ishmael Bernal in the works|url=https://entertainment.inquirer.net/125503/a-biopic-on-national-artist-ishmael-bernal-in-the-works|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-10-22|website=INQUIRER.net|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Doraiswamy|first=Rashmi|url=https://books.google.com.ph/books?id=lZZ-mxaqP6IC&pg=PT1128&dq=zoom+zoom+superman+film&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjKq8z9qcnsAhUWH3AKHa-mBjgQ6AEwAHoECAAQAg#v=onepage&q=zoom%20zoom%20superman%20film&f=false|title=Asian Film Journeys: Selections from Cinemaya|last2=Padgaonkar|first2=Latika|date=2011-02-02|publisher=SCB Distributors|isbn=978-81-8328-208-6|language=en}}</ref> Mayroon tatlong direktor ang pelikula kasi isa itong trilohiya na nasa iisang pelikula at bawat direktor ay dinirehe ang bawat episodyo. Nagkaroon ng isyu sa [[karapatang-ari]] ang pelikula kahit na ito ay isang parodya,<ref name="Philippine Film Heavy on Action" /> isang gawa na nakaprotekta mula sa paglabag ng karapatang-ari dahil sa prinsipyo ng patas na paggamit.<ref>{{Cite web|last=Selinsky|first=Brandon|title=Parody Law: Are Parodies Protected Under Copyright Law?|url=https://www.whitcomblawpc.com/blog/parody-protection|access-date=2020-10-22|website=www.whitcomblawpc.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026155227/https://www.whitcomblawpc.com/blog/parody-protection|archive-date=2020-10-26|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-09-12|title=Why is parody considered fair use but satire isn’t?|url=https://copyrightalliance.org/ca_faq_post/parody-considered-fair-use-satire-isnt/|access-date=2020-10-22|website=copyrightalliance|language=en-US}}</ref> Mula 1973 hanngang 1981, ito ang pinakabentang [[pelikula sa Pilipinas]], at tinalo ang ibang mga artistang kilala na mabenta noong panahon na iyon tulad nina [[Dolphy]] and [[Fernando Poe Jr.]]<ref>{{Cite book|last=Rodriguez-Olmedo|first=Bettina|url=https://books.google.com.ph/books?id=cTWWDwAAQBAJ&pg=PT49&dq=zoom+zoom+superman&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiHxNe7q8nsAhXMfd4KHSzHBBUQ6AEwAnoECAUQAg#v=onepage&q=zoom%20zoom%20superman&f=false|title=The Adventures of a PR Girl: The Inside Story of Public Relations|date=2017-09-17|publisher=Anvil Publishing, Inc.|isbn=978-971-27-3053-5|language=en}}</ref> Naglagpasan ang talang ito ng pelikula noong 1981 na ''Dear Heart'' na pinagbidahan nina [[Sharon Cuneta]] at [[Gabby Concepcion]].<ref>{{Cite web|title=Ariel & company, forever|last=San Diego Jr.|first=Bayani|url=https://www.pressreader.com/philippines/philippine-daily-inquirer-1109/20100108/285340448135089|access-date=2020-10-22|via=pressreader.com|date=2010-01-08|publisher=Philippine Daily Inquirer|language=en}}</ref> ==Cast== * [[Ariel Ureta]] bilang [[Superman]]<ref name="Joey Gosiengfiao, 64"/> * Rita Gomez bilang Mad Scientist * [[Boots Anson-Roa]] bilang ang Tagapaglikha ni Superman * Rosanna Ortiz bilang Witch * [[Liza Lorena]] bilang Millionairess * [[Celia Rodriguez]] bilang Spiderwoman * [[Edgar Mortiz]] bilang Jewel Thief * [[Gina Alajar]] bilang Possessed * [[Max Alvarado]] bilang [[Tarzan]] * [[Gina Pareño]] bilang Ape Monster * Cloyd Robinson bilang Leprechaun * [[Orestes Ojeda]] bilang The Man in the Mirror ==Mga sanggunian== {{reflist|refs= <ref name="Star News">{{cite web | url = https://news.google.com/newspapers?nid=1454&dat=19740420&id=tmE0AAAAIBAJ&sjid=UQoEAAAAIBAJ&pg=3961,5367829&hl=en | title = Super Heroes Dominate Philippine Films | publisher = Star-News | via = Google News | date = 20 Abril 1974 | accessdate = 29 Setyembre 2016|language=en}}</ref> <ref name="Joey Gosiengfiao, 64">{{cite web | url = https://news.google.com/newspapers?nid=2518&dat=20070317&id=kpQ1AAAAIBAJ&sjid=9ScMAAAAIBAJ&pg=1875,11372663&hl=en | title = Joey Gosiengfiao, 64 | publisher = [[The Manila Times]] | via = Google News | date = 17 Marso 2007 | accessdate = 29 Setyembre 2016|language=en}}</ref> <ref name="Philippine Film Heavy on Action">{{cite web | url = https://news.google.com/newspapers?nid=2002&dat=19740403&id=w_0qAAAAIBAJ&sjid=n9oFAAAAIBAJ&pg=4464,1128901&hl=en | title = Philippine Film Heavy on Action | publisher = The Beaver County Times | via = Google News | date = 3 Abril 1974 | accessdate = 29 Setyembre 2016|language=en}}</ref> }} ==Mga panlabas na link== *{{IMDb title|1096971}} [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] 0si06tzk0xv3fokp0oqbsbichyauhlm 0 19817 2230065 2224451 2026-09-29T18:10:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230065 wikitext text/x-wiki Ang salitang '''sugal''' ay nagkaroon ng maraming magkakaibang kahulugan depende sa kultura o kasaysayang pinaggagamitan nito. Sa ngayon, sa mga [[Lipunang Kanluranin]], ay mayroon itong [[kahulugang pang-ekonomika]], tumutukoy sa "paggagamit ng [[salapi]] o mga bagay na may [[halaga]] sa mga kaganapan na hindi tiyak ang kakahantungan na ang pangunahing intensiyon ay manalo na karagdagang salapi o/at mga materyal na bagay". Ang '''paglalaro'''<ref>[http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1990/Ukpga_19900026_en_1.htm United Kingdom Office of Public Sector Information: Definition as Gaming]</ref> sa kontekstong ito na ay kadalasang inilalarawan sa mga sandaling ang mga aktibidad ay ginagawang legal ng mga karampatang batas o ang mga gawain na ito ay hindi kasama sa mga batas kriminal. Ang mga kompanyang nagpapalaro ay nagbibigay ng mga legal na gawaing sugal sa publiko.<ref>[http://www.gambling-law-us.com/ Gambling Law US]</ref> Sa [[Bibliya]], mayroong sugal o pagsusugal na tinatawag na '''sapalaran''' o '''[[pakikipagsapalaran]]'''<ref name=JETE>{{cite-JETE|Sapalaran, pakikipagsapalaran, pagbabakasakali, alaswerte, pag-ato, pagtikim, sugal}}</ref><ref name=Biblia3>{{cite-Biblia3|"Nagsapalaran," sa Lucas 23:34}} (...) "At '''nagsapalaran''' sila upang malaman kung alin sa kanyang (Hesus na ipinako) kasuutan ang mapupunta sa isa't isa." (...)</ref><ref name=Biblia>{{cite-Biblia|"Pinagsapalaran," sa Lucas 23:34}} (...) "Pagkatapos, pinaghati-hati nila ang kanyang damit at '''pinagsapalaran'''. (...)</ref><ref name=BibliaB>{{cite-Biblia|[[Mga Gawa ng mga Alagad|Mga Gawa]] 1:26}}, "Kaya '''pinagsapalaran''' sila, at si [[Matias]] ang nagkapalad; at siya'y napabilang sa labing-isang alagad." (...)</ref> (mula sa salitang [[palad]]<ref name=JETE/>), na nangangahulugang '''pagbabakasakali''', isang laro ng pagkakataon. Katumbas ito ng '''alaswerte''', '''pag-ato''', '''huwego''' (laro) o '''pagtikim'''.<ref name=JETE/> Sinasabi pa rin na ginagawa ang '''palabunutan'''<!--sortition--><ref name=Biblia3B>{{cite-Biblia3|Gawa ng mga Alagad 1:26}}, (...) "'''Nagpalabunutan''' sila, at si [[Matias]] ang nakuha; siya ang nadagdag sa labing-isang apostol." (...)</ref> upang malaman kung ano ang kagustuhan ng [[Diyos]], kung sino ba ang mauuna o magwawagi.<ref name=Biblia6>{{cite-Biblia6|''Cast lots'', ''drawing straws'' Dictionary/Concordance, pahina B1}}</ref> == Kasaysayan == Ang pagsusugal ay nagsimula noong panahong Paleolitiko, bago ang nakasulat na kasaysayan. Sa Mesopotamia ang pinakamaagang anim na panig na dice ay may petsang mga 3000 BC. Gayunpaman, ang mga ito ay batay sa astragali na dating libu-libong taon na ang nakalilipas. Sa Tsina, laganap ang mga bahay sa pagsusugal noong unang milenyo BC, at karaniwan ang pagtaya sa mga hayop na nakikipaglaban. Ang mga laro sa lotto at domino (mga pasimula ng Pai Gow) ay lumitaw sa China noong ika-10 siglo.<ref>Schwartz, David (2013). ''Roll The Bones: The History of Gambling''. Winchester Books. ISBN <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-0-615-84778-8|978-0-615-84778-8]]</bdi>.</ref> Ang paglalaro ng mga baraha ay lumitaw noong ika-9 na siglo AD sa Tsina. Sinusubaybayan ng mga rekord ang pagsusugal sa Japan hanggang sa ika-14 na siglo. Ang Poker, ang pinakasikat na U.S. card game na nauugnay sa pagsusugal, ay nagmula sa Persian game na As-Nas, na itinayo noong ika-17 siglo.<ref>Wilkins, Sally (2002). ''Sports and Games of Medieval Cultures''. Greenwood. ISBN <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-0-313-36079-4|978-0-313-36079-4]]</bdi>.</ref> Ang unang kilalang casino, ang Ridotto, ay nagsimulang gumana noong 1638 sa Venice, Italy.<ref>Thomassen, Bjørn (2014). ''[https://books.google.com/books?id=5Sd7BAAAQBAJ&pg=PA160 Liminality and the Modern: Living Through the In-Between]''. Ashgate Publishing, Ltd. p. 160. ISBN <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-1-4094-6080-0|978-1-4094-6080-0]]</bdi>.</ref> === Britanya === Pangunahing artikulo: Pagsusugal sa United Kingdom at Kasaysayan ng pagsusugal sa United Kingdom Ang pagsusugal ay naging pangunahing aktibidad sa paglilibang sa Great Britain sa loob ng maraming siglo. Ang Horseracing ay naging paboritong tema sa loob ng mahigit tatlong siglo. Ito ay lubos na kinokontrol. Sa kasaysayan, karamihan sa mga pagsalungat ay nagmumula sa mga evangelical na Protestante, at mula sa mga social reformers.<ref>Mike Huggins, "Betting, sport and the British, 1918-1939." ''Journal of Social History'' (2007): 283-306. [http://www.academia.edu/download/30530097/Betting__sport_and_the_BritishDecember_2007_issue_(Volume_41_Number_2)..pdf Online]{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Estados Unidos === Ang pagsusugal ay naging isang tanyag na aktibidad sa Estados Unidos sa loob ng maraming siglo. Ito ay pinigilan din ng batas sa maraming lugar nang halos kasingtagal. Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, halos pantay na ipinagbabawal ang pagsusugal sa buong U.S. at sa gayon ay naging isang ilegal na aktibidad, na tumutulong sa pag-udyok sa paglago ng mafia at iba pang mga organisasyong kriminal.<ref>"[https://web.archive.org/web/20091008073125/http://www.library.ca.gov/CRB/97/03/crb97003.html History of Gambling in the United States]". ''[http://www.library.ca.gov/CRB/97/03/crb97003.html Gambling in California]''. California State Library. March 1997.</ref> Ang huling bahagi ng ika-20 siglo ay nakakita ng paglambot sa mga saloobin sa pagsusugal at pagluwag ng mga batas laban dito. == Mga livestream ng pagsusugal == Sa mga plataporma ng livestreaming, tuwirang ipinapalabas ng ilang streamer ang paglalaro nila ng mga larong slot, ruleta, poker, at iba pang sugal; maaari ding magsilbing paraan ng pag-aanunsiyo ng mga kasino ang ganitong nilalaman.<ref>[https://respin.info/casino/novosti/issue-zakonoproekt-protiv-kazino-strimerov-shtrafy-do-7-mln-rublej-i-skrytye-mehanizmy-gembling-industrii-v-rf-id-477/ Panukalang batas laban sa mga streamer ng kasino: mga multang hanggang 7 milyong ruble at mga nakatagong mekanismo ng industriya ng pagsusugal sa Rusya] {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Respin.info (sa Ruso). Nakuha noong 9 Setyembre 2026.</ref> Sa dalawang paunang inirehistrong online na pag-aaral, inihambing sa una ang mga manonood ng mga livestream ng pagsusugal sa mga hindi nanonood. Nag-ulat ang mga manonood ng mas mataas na antas ng mga suliraning kaugnay ng pagsusugal at mas matinding pagnanais na magsugal kaysa sa mga hindi nanonood. Sa ikalawang pag-aaral, na mga manonood lamang ang kalahok, positibong naugnay ang kalubhaan ng mga suliraning kaugnay ng pagsusugal sa tindi ng pagnanais na magsugal na, ayon sa kanilang ulat, napupukaw ng panonood. Gayunman, dahil cross-sectional ang disenyo ng mga pag-aaral, hindi matitiyak mula sa mga ito ang direksiyon o sanhi ng mga ugnayan.<ref>Raymond Wu, Brett Abarbanel at Luke Clark, “[https://doi.org/10.1556/2006.2024.00062 Watch and yearn? Effects of watching gambling livestreams on cravings]”, ''Journal of Behavioral Addictions'', tomo 13, blg. 4 (2024), pp. 974–986. Nakuha noong 9 Setyembre 2026.</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Sugal]] {{stub}} 9hbgpj6a48lvlifee2mt9ldt11oepp4 0 31882 2230175 2082621 2026-09-30T10:35:27Z Arko Blangko 155328 2230175 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | anthem = "Washington"<ref>{{cite news |last=Wysong |first=Lori |title=Why You've Probably Never Heard Washington's "Official" Song |url=https://boundarystones.weta.org/2019/07/15/washingtons-official-song |access-date=August 29, 2024 |work=Boundary Stones |publisher=[[WETA (FM)|WETA]] |date=July 15, 2019 |archive-date=August 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829061337/https://boundarystones.weta.org/2019/07/15/washingtons-official-song |url-status=live }}</ref> | name = Distrito ng Columbia<br>{{native name|en|District of Columbia}} | type = [[Capital city|Federal capital city]] <br/>and [[federal district]] | motto = {{force singular}} {{lang|la|Justitia Omnibus}}<br />({{langx|en|Justice for All}}) | image = {{multiple image<!-- CAUTION: The images in the collage have been deliberately selected for visual and aspectual balance. DO NOT make changes unless there is talk page consensus to do so. --> | perrow = 2/2/2/1 | border = infobox | total_width = 290 | caption_align = center | image1 = 12-07-13-washington-by-RalfR-08.jpg | alt1 = U.S. Capitol Building dome | image2 = National Mall, Lincoln Memorial 04448v.jpg | alt2 = Aerial view of the Lincoln Memorial, reflecting pool, and Washington Monument | image3 = WashingtonNationalCathedralHighsmith15393v.jpg | alt3 = The Gothic Washington National Cathedral | image4 = Wharf Marina (cropped).jpg | alt4 = The District Wharf | image5 = Adams Morgan Day 2014 (cropped).jpg | alt5 = Colorful rowhouses in Adams Morgan | image6 = Old Post Office, Washington, D.C., LCCN2011630731 (cropped).tiff | alt6 = Old Post Office Tower | image7 = White House lawn (long tightly cropped).jpg | alt7 = Manicured South Lawn of the White House | footer=''From top, left to right'': The [[U.S. Capitol]], the [[Washington Monument]] and [[Lincoln Memorial]] on the [[National Mall]], [[Washington National Cathedral]], [[The Wharf (Washington, D.C.)|The Wharf]], storefronts in [[Adams Morgan]], [[Old Post Office Tower]], [[White House]] }} | caption = | image_flag = File:Flag of Washington, D.C.svg | image_seal = Seal of the District of Columbia.svg | nicknames = D.C., The District | mapframe = yes | mapframe-point = none | image_map = DC neighborhoods map high res.png | map_caption = Neighborhoods of Washington, D.C. | pushpin_map = USA#North America | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|38|54|17|N|77|00|59|W|dim:50000_region:US-DC_type:adm1st|name=District of Columbia|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|United States}} | established_title = [[Residence Act]] | established_date = July 16, 1790 | named_for = {{hlist|[[George Washington]]|[[Columbia (personification)|Columbia]]}} | established_title1 = [[District of Columbia Organic Act of 1801|Organized]] | established_date1 = February 27, 1801 | established_title2 = [[District of Columbia Organic Act of 1871|Consolidated]] | established_date2 = February 21, 1871 | established_title3 = [[District of Columbia Home Rule Act|Home Rule Act]] | established_date3 = December 24, 1973 | unit_pref = imperial | government_type = [[Mayor–council]] | leader_title = [[Mayor of the District of Columbia|Mayor]] | leader_title1 = [[D.C. Council]] | leader_title2 = [[U.S. House]] | leader_name = [[Muriel Bowser]]&nbsp;([[District of Columbia Democratic State Committee|D]]) | leader_name1 = {{collapsible list |title = [[List of members of the Council of the District of Columbia|List]] |bullets=yes |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:yes; |1 = [[Phil Mendelson]]&nbsp;(D), Chair |2 = [[Anita Bonds]]&nbsp;(D), At‑large |3 = [[Christina Henderson (politician)|Christina Henderson]]&nbsp;([[Independent politician|I]]), At‑large |4 = [[Robert White (Washington, D.C., politician)|Robert White]]&nbsp;(D), At‑large |5 = [[Kenyan McDuffie]]&nbsp;(I), At‑large |6 = [[Brianne Nadeau]]&nbsp;(D), Ward&nbsp;1 |7 = [[Brooke Pinto]]&nbsp;(D),<br />Ward&nbsp;2 |8 = [[Matthew Frumin]]&nbsp;(D),<br />Ward&nbsp;3 |9 = [[Janeese Lewis George]]&nbsp;(D), Ward&nbsp;4 |10 = [[Zachary Parker]]&nbsp;(D), Ward&nbsp;5 |11 = [[Charles Allen (Washington, D.C. politician)|Charles Allen]]&nbsp;(D), Ward&nbsp;6 |12 = [[Wendell Felder]]&nbsp;(D), Ward&nbsp;7 }} | leader_name2 = [[Eleanor Holmes Norton]]&nbsp;(D),<br />[[District of Columbia's at-large congressional district|Delegate]] (At-large) | area_total_sq_mi = 68.35 | area_land_sq_mi = 61.126 | area_water_sq_mi = 7.224 | population_as_of = [[2020 United States census|2020]] | population_total = 689545 | population_rank = [[List of North American cities by population|67th in North America]]<br />[[List of United States cities by population|22nd in the United States]] | population_metro_footnotes = <ref name="MetroEst">{{cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Metropolitan Statistical Areas in the United States and Puerto Rico: April 1, 2020 to July 1, 2023 (CBSA-MET-EST2023-POP)|url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-total-metro-and-micro-statistical-areas.html#v2023 |publisher=United States Census Bureau |access-date=March 19, 2024 |archive-date=March 14, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314142116/https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-total-metro-and-micro-statistical-areas.html#v2023 |url-status=live}}</ref> | population_metro = 6304975 (US: [[List of metropolitan statistical areas|7th]]) | population_footnotes = <ref name="QuickFacts">{{cite web |title=QuickFacts: Washington city, District of Columbia |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/washingtoncitydistrictofcolumbia/PST045222 |publisher=United States Census Bureau |access-date=January 21, 2023 |archive-date=January 28, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128071356/https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/washingtoncitydistrictofcolumbia/PST045222 |url-status=live}}</ref> | population_est = 693,645 {{gain}} | pop_est_as_of = 2025 | pop_est_footnotes = <ref name="CensusQuickFacts">{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/DC |title=QuickFacts: District of Columbia |website=Census.gov |publisher=United States Census Bureau |access-date=January 28, 2026 |archive-date=November 18, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118104019/https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/DC |url-status=live }}</ref> | population_density_sq_mi = 11280.71 | population_density_km2 = 4355.39 | population_urban = 5,174,759 (US: [[List of United States urban areas|8th]]) | population_density_urban_km2 = 1,543.4 | population_density_urban_sq_mi = 3,997.5 | population_urban_footnotes = <ref name="urban area">{{cite web|url=https://www.census.gov/programs-surveys/geography/guidance/geo-areas/urban-rural.html|title=List of 2020 Census Urban Areas|website=census.gov|publisher=United States Census Bureau|access-date=January 8, 2023|archive-date=January 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114022812/https://www.census.gov/programs-surveys/geography/guidance/geo-areas/urban-rural.html|url-status=live}}</ref> | population_demonym = Washingtonian<ref>{{cite news |last1=Brunner |first1=Rob |title=Who Should Be Called a 'Washingtonian'? |url=https://washingtonian.com/2023/04/04/who-should-be-called-a-washingtonian/ |access-date=August 29, 2024 |work=[[Washingtonian (magazine)|Washingtonian]] |date=April 4, 2023}}</ref> <!-- GDP ----------->| demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{cite web |title=Federal Captal City and Metro GDP |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI1MzMiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCI0Il0sWyJTdGF0ZSIsWyIxMTAwMCIsIjI0MDAwIiwiNTEwMDAiLCI1NDAwMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiMTEwMDEiLCIyNDAxNyIsIjI0MDIxIiwiMjQwMzEiLCIyNDAzMyIsIjUxMDEzIiwiNTEwNDMiLCI1MTA0NyIsIjUxMDYxIiwiNTExMDciLCI1MTE1NyIsIjUxMTc5IiwiNTExODciLCI1MTUxMCIsIjUxOTE5IiwiNTE5NDIiLCI1MTk1MSIsIjU0MDM3Il1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjMiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAyNCJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |website=apps.bea.gov}}</ref> | demographics2_title1 = [[Capital city|Federal capital city]] <br/>and [[federal district|district]] | demographics2_info1 = $184.298 billion (2024) | demographics2_title2 = Metro | demographics2_info2 = $749.108 billion (2024) | time_zone = [[Eastern Standard Time|EST]] | utc_offset = −5 | time_zone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = −4 | iso_code = US-DC | postal_code_type = [[ZIP Code]]s | postal_code = 20001–20098, 20201–20599, 56901–56999 | area_codes = [[Area codes 202 and 771|202 and 771]]<ref>[https://dcist.com/story/21/04/05/dc-new-area-code-771-to-start-in-november-2021/ D.C.'s New (771) Area Code Will Start Being Assigned In November] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20210426175047/https://dcist.com/story/21/04/05/dc-new-area-code-771-to-start-in-november-2021/ |date=April 26, 2021}}(Retrieved April 26, 2021, from DCist.com)</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/local/dcs-202-area-code-ending-its-73-year-run/2020/09/22/dcb59ef0-fcea-11ea-b555-4d71a9254f4b_story.html 771 will be new D.C. area code, supplementing venerable 202] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20201129071406/https://www.washingtonpost.com/local/dcs-202-area-code-ending-its-73-year-run/2020/09/22/dcb59ef0-fcea-11ea-b555-4d71a9254f4b_story.html |date=November 29, 2020}}(Retrieved April 26, 2021, from Washington Post)</ref> | elevation_min_point = [[Potomac River]] | elevation_min_ft = 0 | elevation_max_point = [[Fort Reno Park]] | elevation_max_ft = 409 | website = {{official URL}} | flag_size = 125px }} Ang '''Washington, D.C.''', opisyal na '''Distrito ng Columbia''', ay ang pederal na kabiserang [[lungsod]] ng [[Estados Unidos]]. Ito ay matatagpuan sa [[Distrito ng Columbia]]. Ito ay napangangalan kay [[George Washington]], ang ika-1 [[Pangulo ng Estados Unidos]] mula [[1789]] hanggang [[1798]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{United States topic}} {{US-stub}} [[Kategorya:Mga lungsod ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:Kabisera sa Hilagang Amerika]] iadwt2y6tw115172trcbk8h73i3ksd7 0 40353 2230047 2157904 2026-09-29T14:19:34Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230047 wikitext text/x-wiki {{Infobox tea | Tea_name = Salabat | Tea_type = Tsaang yerba | Tea_color = | Tea_image = Ginger tea.jpg | Tea_origin = Asya | Tea_names = {{Flatlist| * ''Saenggang-cha'' * ''shōga-yu'' * ''teh halia'' * ''teh jahe'' }} | Tea_quick = [[Tsaa|Tsaang]] gawa sa [[luya]] | Tea_temperature = {{Convert|100|C}} | Tea_time = Iba-iba | module = }} {{Infobox Chinese | title = Mga rehiyonal na pangalan | t = 薑母茶 | s = 姜母茶 | l = tsaang inang-luya (matandang luya) | p = jiāngmǔ chá | y = gēungmóuh chàh | j = goeng1mou5 caa4 | hangul = 생강차 | hanja = 生薑茶 | rr = saenggang-cha | mr = saenggang-ch'a | lk = tsaang luya | kanji = 生姜湯 | kana = しょうがゆ | revhep = shōga-yu | tgl = | ind = {{not a typo|teh}} jahe | msa = {{not a typo|teh}} halia }} Ang '''salabat''' ay isang uri ng [[tisana]] o tsaang yerba na gawa sa [[luya]]. May mahaba itong kasaysayan bilang tradisyonal na medisinang yerba sa [[Silangang Asya]], [[Timog Asya]], [[Timog-silangang Asya]], at [[Kanlurang Asya]].<ref>{{cite web |date=22 Hunyo 2015 |title=Ginger (Overview) |trans-title=Luya (Pangkalahatang-ideya) |url=http://umm.edu/health/medical/altmed/herb/ginger |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160320191255/http://umm.edu/health/medical/altmed/herb/ginger |archive-date=20 Marso 2016 |access-date=21 Marso 2016 |publisher=[[University of Maryland Medical Center]]}}</ref> == Mga rehiyonal na baryasyon at gawi == Maaaring inumin ang salabat nang walang dinagdagan, o haluan ng mga pampalasa katulad ng [[gatas]], mga hiwa ng kahel, o limon.<ref>{{cite web |date=29 Oktubre 1971 |title=Ginger Tea with Orange Slices |trans-title=Salabat na May Hiwang Kahel |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1873&dat=19711029&id=6moeAAAAIBAJ&pg=5555,8077604&hl=en |access-date=22 Marso 2016 |work=[[Daytona Beach Morning Journal]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=18 Mayo 1988 |title=Lemon Ginger Tea |trans-title=Salabat na may Limon |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1982&dat=19880518&id=dN5GAAAAIBAJ&pg=6143,1836786&hl=en |access-date=22 Marso 2016 |work=[[The Evening News (Newburgh)|The Evening News]] |language=en}}</ref> <gallery> Talaksan:Limon&zingiber.jpg|Salabat na may limon Talaksan:A boiled Lemon and ginger tea.jpg|Pinakuluang tsaang limon at luya sa [[Tanzania|Tansaniya]] </gallery> ===Silangang Asya=== ==== Tsina ==== Noong [[dinastiyang Tang]], nilagyan ng pampalasa ang tsaa upang mangotra ang pait na lasa. Nagustuhan ng mga umiinom ng tsaa ng luya, pati na rin sibuyas, balat ng kahel, kloba, at [[malipukon]].<ref>{{cite book|last1=Heiss|first1=Mary|last2=Heiss|first2=Robert|title=The Story of Tea: A Cultural History and Drinking Guide|date=2011|publisher=Ten Speed Press|location=A Brief History of Tea|isbn=978-1-60774-172-5|url=https://books.google.com/books?id=gxCBfNmnvFEC|access-date=24 Agosto 2019|lang=en|trans-title=Ang Kuwento ng Tsaa: Isang Kasaysayang Kultural at Gabay sa Pag-iinom}}</ref> ==== Korea ==== Sa Korea, ''saenggang-cha'' ({{Korean|hangul=생강차|hanja=生薑茶|links=no|labels=no}}, sɛ̝ŋ.ɡaŋ.tɕʰa) ang tawag sa salabat. Maaari itong ihanda sa pagpapakulo ng sariwang hiwa ng luya sa tubig o paghahalo ng katas ng luya sa mainit na tubig.<ref name="DE">{{Cite web |title=Saenggang-cha |script-title=ko:생강차 |url=http://www.doopedia.co.kr/doopedia/master/master.do?_method=view&MAS_IDX=101013000781382 |access-date=23 Oktubre 2009 |website=[[Doopedia]] |language=ko}}</ref> Maaaring ring haluin ang ''saenggang-cheong'', hiniwang luya na pinreserba sa [[pulot-pukyutan]], sa mainit na tubig para gumawa ng tsaang luya.<ref name="Agbor">{{Cite news |last=Agbor |first=Nnehkai |date=16 Marso 2017 |title=8 Healthy Korean Teas To Enjoy Throughout The Year |language=en |trans-title=8 Masusustansiyang Koreanong Tsaa na Matatamasa sa Buong Taon |work=[[10 Magazine (South Korean magazine)|10 Magazine]] |url=https://www.10mag.com/8-healthy-korean-teas-enjoy-throughout-year/ |access-date=29 Disyembre 2017}}</ref> Sa ngayon, marami na ring mga pinulbos na bersiyon para sa nagmamadali.<ref name="KF">{{Cite book|editor-last=The Korea Foundation|editor-link=Korea Foundation|title=Korean Food Guide in English|year=2004|publisher=Cookand / Best Home Inc.|location=Seoul|isbn=89-89782-10-4|url=https://books.google.com/books?id=sfJFBAAAQBAJ&pg=PT225|access-date=29 December 2017}}</ref> Kapag inihahain, karaniwang pinapalamutian ang tsaa ng mga mansanitas at pinyon.<ref name="Parker">{{Cite news|last=Parker|first=Ann|title=Sushi San, Restaurant Review: New sushi spot transforms former Felton home of Mama Mia's|url=http://www.santacruzsentinel.com/article/NE/20160823/FEATURES/160829828|access-date=29 December 2017|work=[[Santa Cruz Sentinel]]|date=23 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229231656/http://www.santacruzsentinel.com/article/NE/20160823/FEATURES/160829828|archive-date=29 December 2017|url-status=dead}}</ref> Kapag ginagamit ang sariwang luya, maaaring patamisin ang tsaa ng pulot-pukyutan, asukal, o iba pang pampatamis ayon sa gusto.<ref name="DE" /> Paminsan-minsan, pinapakuluan ang bawang, mansanitas, at peras kasama ng luya.<ref name="DE" /> <gallery> File:Saenggang cha, Korean tea.jpg|''Saenggang-cha'' (tsaang luya) na gawa sa ''saenggang-cheong'' (pinreserbang luya) File:Saenggang-cha 5.jpg|''Saenggang-cheong'' (pinreserbang luya) na ginagawa para sa ''saenggang-cha'' (tsaang luya) </gallery> ===Timog-silangang Asya=== ==== Brunay, Malasya, Singapura ==== Sa lutuing Brunay, [[lutuing Malasyo|Malasyo]] at [[Lutuing Singapurense|Singapurense]], ''teh halia'' ang karaniwang tawag sa salabat.<ref>{{cite web |date=11 Nobyembre 2015 |title=Plen-tea-ful uses |url=http://www.dailyexpress.com.my/read.cfm?NewsID=1773 |access-date=22 Marso 2016 |work=[[Daily Express (Malaysia)|Daily Express]] |language=en}}</ref> Hindi ito purong tsaang luya, dahil isa itong timpla ng matapang at pinatamis na tsaang itim, luya, asukal na may gatas o [[kondensada]]. <gallery> Talaksan:Teh Halia (Singapore).jpg|''Teh halia'' (Singapurenseng salabat) </gallery> ==== Indonesya ==== Sa Indonesya, tinatawag itong ''teh jahe''. Sa [[Java (pulo)|Java]], mas sikat ang ''wedang jahe'', isang lokal na bersiyon ng salabat na pinasarap ng asukal sa palma at mga [[spices|espesya]].<ref name="IndoEats-WedangJahe">{{cite web |author=Pepy Nasution |date=12 Pebrero 2010 |title=Wedang Jahe (Indonesian Ginger Tea) |trans-title=Wedang Jahe (Indones na Salabat) |url=http://indonesiaeats.com/indonesian-ginger-tea-wedang-jahe/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301125955/http://indonesiaeats.com/indonesian-ginger-tea-wedang-jahe/ |archive-date=1 Marso 2012 |work=Indonesia Eats |language=en}}</ref> Ang ''wedang Jahe'' ay isang uri ng salabat sa [[Lutuing Indones|Indonesya]].<ref name="IndoEats-WedangJahe"/> "Mainit na inumin" ang ibig sabihin ng ''wedang'' sa wikang [[Wikang Habanes|Habanes]] habang "[[luya]]" ang ibig sabihin ng ''jahe''. Kahit wala itong kapeina, malimit itong inihahain at tinatamasa bilang tsaang nakapagpapalakas. Gawa ito sa risoma ng luya, karaniwang sariwa at hiniwa nang manipis, at asukal sa palma o butil-butil na asukal sa tubo, madalas dinaragdagan ng mga mababangong dahon ng [[Pandan (halaman)|pandan]]. Maaaring palitan ang asukal sa palma ng pulang asukal o [[pulot-pukyutan]]. Kinaugaliang ilahok ng mga tao ang mga espesya kagaya ng [[tanglad]], klabo, at [[kanela]].<ref name="IndoEats-WedangJahe"/> ==== Pilipinas ==== Sa Pilipinas, tinatawag itong salabat. Tradisyonal itong gawa sa luya na binalatan at hiniwa o dinurog na pinakuluan ng ilang minuto sa tubig. Tinitimplahan ito ng asukal, [[pulot-pukyutan]], at [[kalamansi]], pati mga iba pang sahog ayon sa gusto.<ref>{{cite book|last1=Garcia|first1=Miki|title=Filipino Cookbook: 85 Homestyle Recipes to Delight Your Family and Friends|date=2012|publisher=Tuttle Publishing|isbn=9781462905287|lang=en|trans-title=Aklat-lutong Pilipino: 85 Malagawang Bahay na Resipi para Masiyahan ang Iyong Pamilya at Mga Kaibigan}}</ref><ref name="Besa-Quirino">{{cite web |last1=Besa-Quirino |first1=Betty |title=Ginger Tea- Filipino Salabat with Lemon Honey |trans-title=Tsaang Luya- Pilipinong Salabat na may Limon Pulot |url=https://www.asianinamericamag.com/filipino-salabat-ginger-tea-with-lemon-honey-creme/ |access-date=12 Hulyo 2021 |website=Asian in America |language=en}}</ref><ref name="baker">{{cite web |last1=Baker |first1=Liren |title=Homemade Fresh Ginger Tea |trans-title=Gawang-Bahay na Sariwang Salabat |url=https://kitchenconfidante.com/homemade-fresh-ginger-tea |access-date=12 July 2021 |website=Kitchen Confidante |language=en}}</ref> Sa mga modernong bersiyon, maaari ring gamitin ang pinulbos na luya (agarang salabat) na idinaragdag sa mainit na tubig.<ref name="Padilla">{{cite journal |last1=Padilla |first1=L.D.E. |date=2012 |title=Instant salabat [ginger brew] made easier and tastier |trans-title=Instant salabat, pinadali at pinasarap |url=https://businessdiary.com.ph/4263/instant-salabat-made-easier-and-tastier/ |journal=BAR Chronicle |language=en |volume=13 |issue=8 |pages=16-17}}</ref> Mas gusto ang mga katutubong uri ng luya (na maliit at mahibla), dahil ang mga ito ay itinuturing na mas masangsang kaysa sa mga inaangkat na baryante.<ref name="fao">{{cite book|title=Ginger value chain study in Nueva Vizcaya, Philippines (GCP/RAS/296/JPN)|date=2019|publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations|location=Bangkok|isbn=9789251317518|page=6|lang=en|trans-title=Kadenang-halaga ng luya, pinag-aralan sa Nueva Vizcaya, Pilipinas (GCP/RAS/296/JPN)}}</ref> Madalas inihahain ang salabat sa medyo malamig na buwan ng Disyembre.<ref>{{cite book|author=Caroline Joan Picart|title=Inside Notes from the Outside|url=https://books.google.com/books?id=VZvSlPp-wycC&pg=PA48|date=Enero 2004|publisher=Lexington Books|isbn=978-0-7391-0763-8|pages=48–|lang=en|trans-title=Mga Panloob na Tala mula sa Labas}}</ref> Kasama ng inuming [[Tsokolate (inumin)|tsokolate]], pinapares ito sa mga iba't ibang kakanin kagaya ng [[bibingka]] o puto bumbong. Ibinebenta ang salabat ng mga nagtitinda sa kalye sa madaling araw tuwing [[Simbang Gabi]] ng [[Pasko sa Pilipinas|kapanahunang Pasko]].<ref name="Walker">{{cite book|last1=Walker|first1=Harlan|title=Oxford Symposium on Food and Cookery 1991: Public Eating : Proceedings|date=1992|publisher=Oxford Symposium|isbn=9780907325475|page=99|lang=en|trans-title=Simposyong Oxford ukol sa Pagkain at Pagluluto 1991: Pagkakain sa Publiko : Mga Pangyayari}}</ref><ref name="Long">{{cite book|last1=Long|first1=Lucy M.|title=Ethnic American Food Today: A Cultural Encyclopedia|url=https://archive.org/details/ethnicamericanfo0001unse|date=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9781442227316|page=503|lang=en|trans-title=Pagkaing Etnikong Amerikano Ngayon: Isang Ensiklopedyang Kultural}}</ref><ref name="Conopio">{{cite news |last1=Conopio |first1=Camille |date=4 Disyembre 2013 |title=Christmas special: Top 10 traditional Filipino food |language=en |trans-title=Espesyal sa Pasko: Nangungunang 10 tradisyonal na pagkaing Pilipino |work=Asian Journal |url=https://www.asianjournal.com/life-style/travel/christmas-special-top-10-traditional-filipino-food/ |access-date=12 Hulyo 2021}}</ref> Iniinom ng marami ang salabat bilang panlunas sa lalamunan kapag may [[ubo]], [[pamamaga ng lalamunan]], at [[Karaniwang sipon|sipon]].<ref>{{cite news |title=Fresh Ginger Tea with Honey (Salabat) to help cure Cold, Cough and Flu |url=https://www.manilaspoon.com/2015/11/fresh-ginger-tea-with-honey-salabat-to.html |access-date=12 July 2021 |work=Manila Spoon |date=25 November 2015}}</ref> Pinaniniwalaan ng marami na ang pag-iinom ng salabat ay nakatutulong sa boses ng mga mang-aawit.<ref>{{cite news |date=10 Hunyo 2016 |title=Can Salabat Make You A Singing Prodigy? |language=en |trans-title=Maaari Ka Ba Maging Kahanga-hangang Mang-aawit Dahil Sa Salabat? |work=OneMusicPH |url=https://www.onemusic.ph/news/salabat-fact-or-folk-d-944 |url-status=dead |access-date=12 Hulyo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210712135940/https://www.onemusic.ph/news/salabat-fact-or-folk-d-944 |archive-date=12 July 2021}}</ref><ref name="Besa-Quirino"/><ref name="baker"/><ref name="Tek-Ing">{{cite news |last1=Tek-Ing |first1=Jessa |title=Guide to Tea in the Philippines: Local Flavors, Farm Tours, Tea Brands |language=en |trans-title=Gabay sa Tsaa sa Pilipinas: Mga Lokal na Panlasa, Mga Paglilibot sa Bukid, Mga Tatak ng Tsaa |work=Guide to the Philippines |url=https://guidetothephilippines.ph/articles/ultimate-guides/tea-philippines-guide |access-date=12 Hulyo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210712134246/https://guidetothephilippines.ph/articles/ultimate-guides/tea-philippines-guide |archive-date=12 Hulyo 2021 |url-status=dead}}</ref> May isang baryante ng salabat na gumagamit ng [[luyang-dilaw]] na tinatawag na dulaw, duwaw, o duyaw sa [[Kabisayaan]] at [[Mindanao]]; at tsaang dilaw sa [[Filipino language|Filipino]].<ref>{{Cite book|isbn=9786214200870|title=Philippine Food, Cooking, and Dining Dictionary|author=Edgie Polistico|year=2016|publisher=Anvil Publishing, Inc|lang=en|trans-title=Diksiyonaryo ng Pilipinong Pagkain, Pagluluto at Kainan}}</ref> <gallery> Talaksan:Salabat tea with babana chips.jpg|Salabat at banana chips mula sa [[Naga, Camarines Sur|Lungosd ng Naga]] Talaksan:Honey Yellow Ginger Tea.jpg|Gawang-bahay na salabat mula sa [[Pangasinan]] </gallery> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Inumin]] [[Kategorya:Lutuing Pilipino]] [[Kategorya:Lutuing Tsino]] [[Kategorya:Lutuing Koreano]] [[Kategorya:Lutuing Malayo]] [[Kategorya:Lutuing Singapurense]] 9qjkdcld6pxv6h0s1ojjzkcxo8cncik 0 41737 2230078 2229290 2026-09-29T21:59:05Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230078 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians --> | name = Thalía | image = ThaliaSodi.jpg | caption = | image_size = | landscape = | background = solo_singer | birth_name = Ariadna Thalía Sodi Miranda | alias = Thalía | birth_date = {{birth date and age|1971|8|26}} | death_date = | origin = [[Lungsod ng Mehiko]], [[Mehiko]] | instrument = | Voice_type = | genre = [[Latin Pop]], [[Pop Rock]], [[Dance-Pop]] | occupation = [[mang-aawit]], artista, manlilikha, negosyante | years_active = 1981 - kasalukuyan | label = Fonovisa Records (1990–1993)<br />EMI (1994–2009)<br />Sony Music (2009-kasalukuyan) | associated_acts = [[Din Din]], [[Timbiriche]] | website = [http://www.thalia.com Thalia.com] | current_members = | past_members = | Notable_instruments = }} :''Para sa ibang gamit, tingnan ang [[Thalia (paglilinaw)]]'' Si '''Ariadna Thalía Sodi Miranda''', higit na kilala bilang '''Thalía''' lamang, ay isang [[mang-aawit]] at [[aktres]] mula sa [[Mehiko]]. Isa siya sa mga kilalang aktres sa telebisyon, at nakapagbenta ng tinatayang 50 milyong rekord sa buong mundo.<ref>{{cite web| url=http://latino.foxnews.com/latino/lifestyle/2011/06/27/thalia-gives-birth-to-2nd-child/#ixzz1QWTexURT| title=Thalia gives birth to 2nd child (FOX News)| accessdate=2012-08-16| archive-date=2016-03-03| archive-url=https://web.archive.org/web/20160303211404/http://latino.foxnews.com/latino/lifestyle/2011/06/27/thalia-gives-birth-to-2nd-child/#ixzz1QWTexURT| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/03/tommy-mottola-thalia-expecting-second-child-/1| title= Tommy Mottola, Thalia expecting second child| accessdate = 2012-08-16}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.huffingtonpost.com/2011/11/02/singer-thalia-gets-persona_n_1071683.html| title= Singer Thalia Gets Personal, Emotional In 'Growing Stronger' (Huffington Post)| accessdate = 2012-08-16}}</ref> Binansagan bilang "Reyna ng Latinong Pop",<ref>{{cite web|url=https://www.grammy.com/grammys/news/ricky-martin-thalía-5-latin-autobiographies-you-should-read|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617105143/https://www.grammy.com/grammys/news/ricky-martin-thal%C3%ADa-5-latin-autobiographies-you-should-read|archive-date=17 Hunyo 2020|title=Ricky Martin To Thalía: 5 Latin Autobiographies You Should Read|publisher=[[Grammy Award]]|access-date=1 Enero 2021|date=29 Setyembre 2017|first=Renée|last=Fabian|language=en}}</ref> itinuturing siyang isa sa pinakamatagumpay at pinakamaimpluwensyang artistang Mehikano.<ref name="Oye">{{cite news|url=http://www.oyemexico.com/nota/25-mexicanos-mas-influyentes-en-la-musica/|title=25 mexicanos más influyentes en la música|work=Oyemexico.com|access-date=10 Agosto 2012|language=es|archive-date=8 Disyembre 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121208213808/http://www.oyemexico.com/nota/25-mexicanos-mas-influyentes-en-la-musica/|url-status=dead}}</ref><ref name="Televisa">{{cite news|url=http://especiales.televisa.com/musica/noticias/512948/thalia-con-nuevo-disco/|title=Thalía con nuevo disco|work=[[Televisa]]|access-date=27 Agosto 2012|language=es|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054233/http://especiales.televisa.com/musica/noticias/512948/thalia-con-nuevo-disco/|url-status=dead}}</ref><ref name="TV Azteca">{{cite news|url=http://www.azteca.com/notas/vengalaalegria/128322/thalia-una-de-las-mexicanas-mas-tocadas|title=Ellas son las mexicanas más tocadas|work=Azteca|author=Ana Karen Grande Benavides|date=30 Agosto 2012|access-date=10 Agosto 2012|language=es|archive-date=29 Oktubre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029194540/http://www.azteca.com/notas/vengalaalegria/128322/thalia-una-de-las-mexicanas-mas-tocadas|url-status=dead}}</ref> Maliban sa katutubong [[wikang Kastila]], umawit din si Thalía sa [[wikang Ingles|Ingles]], [[wikang Pranses|Pranses]], [[wikang Portuges|Portuges]], at [[wikang Tagalog|Tagalog]].<ref name="Billboard 1997">{{cite magazine|url=https://books.google.com/books?id=oxMEAAAAMBAJ&q=Thal%C3%ADa+to+release+Arrasando&pg=RA1-PA30|title=THE BILLBOARD STAR AWARD : Thalía <nowiki>|</nowiki> The Mexican Singer/Actress Has Risen From Kiddie Pop To Soap Operas To International Status|magazine=Billboard|date=Marso 2011|access-date=11 Agosto 2012|language=en}}</ref> Nakatanggap siya ng maraming mga parangal, kabilang ang limang Parangal ng Musikong Latino ng ''Billboard'', walong Parangal ng Lo Nuestro, at gayon din ang pitong nominasyon sa Parangal sa Latinong ''Grammy''<ref>{{cite web |url=http://hollywood.patch.com/groups/arts-and-entertainment/p/thalia-queen-of-latin-pop-to-receive-hollywood-walk-of-fame-star |title=Patch |date=4 Disyembre 2013 |publisher=Hollywood.patch.com |access-date=5 Agosto 2014 |archive-date=26 Enero 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126175239/http://hollywood.patch.com/groups/arts-and-entertainment/p/thalia-queen-of-latin-pop-to-receive-hollywood-walk-of-fame-star |url-status=dead }}</ref> at ang natatangi nilang "Meritong Parangal ng Pangulo" noong 2019.<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/awards/latin-grammys-2019-highlights-bad-bunny-juanes-rosalia-thalia-8543732|title=2019 Latin Grammy Highlights|magazine=Billboard|date=15 Nobyembre 2019|access-date=15 Nobyembre 2019}}</ref> Mayroon siyang kolaborasyon sa iba't ibang artistang pangmusika, tulad nina Tony Bennett, Michael Bublé, Robbie Williams, [[Marc Anthony]], [[Laura Pausini]], Romeo Santos, Maluma, Fat Joe, at Carlos Vives. Bilang isang aktres, bumida si Thalía sa iba't ibang matagumpay na mga telenobela na umere sa 180 bansa na may tinatayang 2 bilyong manonood sang-ayon sa [[UNICEF]],<ref name="Houston">{{cite news|url=http://www.chron.com/spanish/entertainment/article/Thal-a-busca-la-liberaci-n-1726321.php|title=Thalia busca la liberación|last=Dorantes|first=David|work=Houston Chronicle|date=27 Setyembre 2009|access-date=10 Agosto 2012|language=es}}</ref><ref name="UNICEF">{{cite web |url=https://www.unicef.org/media/media_91813.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200106024021/https://www.unicef.org/media/media_91813.html|url-status=dead|archive-date=6 Enero 2020|title=Award-winning artist Thalía appointed UNICEF Mexico Ambassador|publisher=[[UNICEF]]|date=8 Hulyo 2016|access-date=18 Enero 2022|language=en}}</ref> na nagdulot sa pagbabansag sa kanya bilang "Reyna ng mga Telenobela" ng mga [[mamamahayag]].<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/1996/08/27/world/mere-soap-opera-it-s-mexican-magic-in-tagalog.html | work=The New York Times | first=Edward A. | last=Gargan | title=Mere Soap Opera? It's Mexican Magic (in Tagalog) | date=27 Agosto 1996|language=en}}</ref> Nakatulong ang pandaigdigang epekto ng kanyang telenobela na pasikatin ang kanyang [[musika]] sa mga teritoryo hindi nagsasalita ng Kastila at mga merkado sa [[Europa]] at [[Asya]]. Pinangalanan siya ng [[Televisa]], isang kompanyang midya sa [[Mehiko]], bilang ang telenobelang artistang may pinakamataas na suweldo sa kasaysayan,<ref>{{cite web |url=http://www.laprensa.com.bo/diario/entretendencias/escena/20111018/thalia-reina-de-las-novelas_9504_15909.html |title=Thalia, reina de las novelas |publisher=Laprensa.com.bo |date=18 Oktubre 2011 |access-date=5 Agosto 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029192831/http://www.laprensa.com.bo/diario/entretendencias/escena/20111018/thalia-reina-de-las-novelas_9504_15909.html |archive-date=29 Oktubre 2013|language=es}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=e-jJZGzobpI&feature=relmfu |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/e-jJZGzobpI |archive-date=2021-12-21 |url-status=live|title=Thalia – La Historia Detras Del Mito Pt. 3 of 5 |publisher=YouTube |date=13 Setyembre 2011 |access-date=5 Agosto 2014}}{{cbignore}}</ref> habang pinangalanan siya ng ''Billboard'' bilang ang pinakakilalang bituin ng ''soap'' na nagsasalita ng Kastila sa buong mundo.<ref name="Start">{{cite magazine|url=https://books.google.com/books?id=nRQEAAAAMBAJ&dq=thalia&pg=PA90|title=Thalia To Receive 'Star' Honor At Latin Awards|magazine=Billboard|date=21 Abril 2001|access-date=17 Enero 2022|volume=113|number=16|page=90|language=en}}</ref> Tinuturing bilang isang ikono ng Latinong pop,<ref>{{cite journal| url=https://books.google.com/books?id=6iU4AQAAIAAJ&q=Thal%C3%ADa+pop+icon| title=Studies in Latin American Popular Culture| publisher=Department of Spanish and Portuguese, University of Arizona| year=2002|page=222|quote=Telenovelas starring the pop icon Thalia are typical of the pure Cinderella variant of the Mexican soap opera, the novela rosa.|language=en}}</ref> tinawag si Thalía ng magasin na ''Ocean Drive'' bilang "ang pinakamalaking bituin sa Mehiko na nailuwas sa mga huling dekada".<ref name="OceanDrive">{{cite web|url=http://archivo.laprensa.com.ni/archivo/2001/noviembre/09/aquientrenos/diversion/diversion-20011109-04.html|title=Farándula: Thalía arrasando con todo|work=La Prensa|location=Managua, Nicaragua|first=Manuel|last=Santelices|editor=Ocean Drive|year=2001|access-date=18 Enero 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130614172645/http://archivo.laprensa.com.ni/archivo/2001/noviembre/09/aquientrenos/diversion/diversion-20011109-04.html|archive-date=14 Hunyo 2013|language=en}}</ref> Napasama siya sa Pinakamagaling na mga Latinong Artista sa Lahat ng Oras ng ''Billboard'' noong 2008.<ref name="BBLatin">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/greatest-of-all-time-latin-artists|title=GREATEST OF ALL TIME LATIN ARTISTS|magazine=Billboard|date=Oktubre 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103001637/https://www.billboard.com/charts/greatest-of-all-time-latin-artists|access-date=3 Disyembre 2020|archive-date=3 Nobyembre 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/legends100mostic0000unse/page/8/mode/2up?q=Thal%C3%ADa|title=Thalía|work=Legends: the 100 most iconic Hispanic entertainers of all time|publisher=Celebra Books|date=2008|access-date=7 Pebrero 2022|page=194|isbn=9780451225177|language=es, en|via=Archive.org|url-access=limited}}</ref> Noong 5 Disyembre 2013, pinarangal siya ng isang bituin sa ''Hollywood Walk of Fame'' bilang isang pagkilala sa kanyang mga natamo sa industriya ng musika.<ref name="Huffington Post Walk">{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/06/26/thalia-hollywood-walk-of-fame_n_1628329.html|title=Thalía To Get Star On Hollywood Walk Of Fame|last=Lopez|first=Michael|work=Huffington Post|date=26 Hunyo 2012|access-date=10 Agosto 2012|language=en}}</ref><ref name="Walk of fame Tribue Pakistan">{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/398205/honourees-announced-for-hollywood-walk-of-fame-2013/|title=Honourees announced for Hollywood Walk of Fame 2013|work=The Express Tribune|date=23 Hunyo 2012|access-date=10 Setyembre 2012|language=en}}</ref> Bilang isang negosyante, natamo niya ang tagumpay sa isang tatak [[moda|pangmoda]] (dahil mayroon siyang kontrata sa Macy's), gayon din mayroon din siyang sariling palatuntunan sa radyo sa kanyang bansa at naging may-akda ng apat na [[aklat]], kabilang ang isang talaarawan. Sa kanyang karera, napabilang si Thalía sa mga makataong dahilan at isa siyang Embahador ng Mehiko ng UNICEF simula pa noong 2016.<ref>{{Cite web|url=https://www.unicef.org/es/comunicados-prensa/la-reconocida-actriz-y-cantante-thal%C3%ADa-es-nombrada-embajadora-de-buena-voluntad|title=La reconocida actriz y cantante Thalía es nombrada Embajadora de Buena Voluntad de UNICEF México|publisher=[[UNICEF]]}}</ref> == Talambuhay == Si Thalía ay ipinanganak noong 26 Agosto 1971. Ang kanyang mga magulang ay sina Ernesto Sodi Pallares, isang [[kriminologo]], at si Yolanda Miranda Mange. Siya ang bunso sa limang magkakapatid: [[Laura Zapata]], isa ring sikat na [[aktres]] sa telebisyon sa [[Amerikang Latino]], at anak ni Yolanda Miranda sa kanyang unang asawa, Federica, isang [[arkeolohiya|arkeolohista]], Gabriela, isang dalubhasa sa [[kasaysayan]] ng [[sining]], at Ernestina, isang [[manunulat]] at [[patnugot]]. Nang namatay ang kanyang ama sa sakit na [[diyabetis]] noong nasa gulang na limang taon pa lamang siya,<ref>{{cite web |title=Thalía: A Dazzling Beauty (Biografia A&E) Parte 1 de 9 sa YouTube |url=http://www.youtube.com/watch?v=x4HU41HE5jE |accessdate=2008-02-16}}</ref> hindi nakapagbigkas si Thalía kahit isang salita sa loob ng isang taon. Nag-alala ang kanyang pamilya sa kanyang katayuan, na naging dahilan sa pagpapatingin sa kanya sa isang [[sikologo]]. Idolo niya si [[Nadia Comaneci]], isang sikat na himnasta. Kaya nag-ambisyon si Thalía maging isang himnasta din.<ref>{{cite web |title=Thalía: A Dazzling Beauty (Biografia A&E) Parte 2 de 9 sa YouTube |url=http://youtube.com/watch?v=sw0mbSvwx5I |accessdate=2008-02-18}}</ref> Noong 1981, nag-umpisa ang [[karera]] ni Thalía sa [[musika]] bilang [[bokalista]] ng [[Mehikano]]ng batang pangkat na Din Din. Siya ay gumanap sa ''Juguemos a Cantar'' bilang miyembro ng grupo, at sa bandang huli bilang [[soloista]]. Bilang bokalista, siya ay kinikilalang may-boses na [[mezzo-soprano]]. Noong 1984, siya ay binigyan ng gagampanan sa bersiyong pangkabataan ng produksiyong [[teatro|pang-entabladong]] [[Grease]], siya ay ang pangunahing tauhang si Sandy. Noong 1986, pinalitan niya ang isa sa mga orihinal na babaeng bokalista sa grupong Timbiricheng si [[Sasha Sokol]]. Noong taong din iyon, binigyan siya ng isang gagampanan sa unang niyang [[telenobela]], ang "Pobre Señorita Limantour". Noong 1988, pinagbidahan niya ang Mehikanong telenobelang "Quinceañera", at pagkatapos niyon ay nagtungo siya sa [[Los Angeles]], [[California]] upang maghanda sa kanyang sariling karera. Maraming nakakapagsabing mayroong alitan sina Thalía at [[Paulina Rubio]], ang dating kasamahan ni Thalía noong sila ay miyembro pa ng grupong [[Timbiriche]]. Nagsimula ang kuwentong ito nang ang dalawa ay, hindi umano, nag-away bago magsimula ang isang pagtatanghal, ito raw ay dahil masyadong maganda raw si Thalía kaysa kay Paulinang nagdulot naman ng pagkainggit niya kay Thalía.<ref>{{cite web |title=Paulina Rubio envidia a Thalia |url=http://www.youtube.com/watch?v=94XJYfWXxqY |accessdate=2008-02-16}}</ref> Nagtambal sina Thalía at [[Eduardo Capetillo]], isang dating miyembro ng Timbiriche, sa [[telenobela]]ng [[Marimar]]. Habang namatay naman ang kanyang nobyong dapat papakasalan niyang si Alfredo Díaz Ordaz, ang gumawa ng una niyang dalawang album, noong 16 Disyembre 1993.<ref>{{cite web |title=Thalia's boyfriends |url=http://www.geocities.com/ludtohan/boyfriend.html |url-status=live |accessdate=2008-02-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080328042849/http://www.geocities.com/ludtohan/boyfriend.html |archivedate=2008-03-28}}</ref> Ito ang naging dahilan sa paghiwalay ni Thalía sa Timbiriche, at pagiging malayo sa bandang ito noong panahon ng ''[[Marimar]]''. Noong 2000, pinagbidahan niya ang isang malayang pelikula, ang ''Mambo Café'', isang maliit na produksiyon ng Hollywood kung saan gumanap siya bilang isang dalagang taga-[[Puerto Rico]]. Noong 2 Disyembre 2000, pinakasalan ni Thalía si [[Tommy Mottola]], dating presidente ng [[Sony Music]], at dating asawa ni [[Mariah Carey]], sa St. Patrick's Cathedral sa [[New York]] sa isang tatlong milyong [[dolyar]] na seremonya at handaan. Sa kasalukuyan, nakatira sa [[lungsod ng New York]] sina Thalía at ang kanyang asawa. Nagtrabaho rin si Thalía bilang prodyuser ng rekord, kompositor, punong-abala sa telebisyon at [[radyo]], [[mandidisenyo ng moda]], patnugot ng pahayagan ng isang [[magasin]], at modelo. Siya rin ay naging panauhin sa maraming [[programang pantelebisyon]], katulad ng [[Entertainment Tonight]], [[El Show de Cristina]], [[Good Morning America]], [[Hard Copy]], [[The Rossie O'Donnell Show]], at [[20/20]]. Noong 22 Setyembre 2002, dinukot ang kanyang dalawang nakakatandang kapatid na sina [[Laura Zapata]] at Ernestina Sodi pagkatapos manood ng isang pagtatanghal sa isang teatro<ref>{{cite web| url=http://www.ew.com/ew/article/0,,354127~4~0~,00.html| title=Mga Kapatid ng Mehikanang Mang-aawit na si Thalía, dinukot| accessdate=2008-02-16| archive-date=2008-05-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20080520005332/http://www.ew.com/ew/article/0,,354127~4~0~,00.html| url-status=dead}}</ref>. Pagkalipas ng halos dalawang linggong pagkakadukot, pinalaya ng mga nagdukot si Laura noong Oktubre 11<ref>{{cite web| url=http://www.ew.com/ew/article/0,,364123~10~0~,00.html| title=Viva Zapata| accessdate=2008-02-16| archive-date=2008-05-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20080520005342/http://www.ew.com/ew/article/0,,364123~10~0~,00.html| url-status=dead}}</ref>. Pinalaya naman si Ernestina noong Oktubre 27, pagkalipas ng limang linggong pagkakadukot<ref>{{cite web| url=http://www.ew.com/ew/article/0,,385455,00.html| title=Safe and Sound| accessdate=2008-02-16| archive-date=2008-05-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20080520005347/http://www.ew.com/ew/article/0,,385455,00.html| url-status=dead}}</ref>. Sinasabing nagbayad ng isang milyong [[dolyar]] bilang kapalit sa paglaya ng dalawa ang pamilya ni Thalía ngunit ito ay hindi pinatotohanan. Noong taglamig ng taong 2006, si Thalía ay naaksidente habang [[iski|nag-iiskii]] sa [[Aspen]], [[Colorado]]<ref>{{cite web| url=http://www.hollyscoop.com/music--movies/thalias-bad-skiing-accident_8829.aspx| title=Aksidente ni Thalía habang nag-iiski| accessdate=2008-02-16| archive-date=2008-05-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20080522201919/http://www.hollyscoop.com/music--movies/thalias-bad-skiing-accident_8829.aspx| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://x17online.com/celebrities/thalia/| title= Battle of the Exes in Aspen!| accessdate = 2008-02-16}}</ref>. Siya ay nagpalipas ng [[Pasko]] na may pilay sa kaliwang tuhod. Noong 2007, umanib siya sa ABC Network upang magsimula ng isang programang panradyo na ''The Conexión Thalia Radio Show'', na kung saan pinag-uusapan niya rito ay tungkol sa musika, moda, balita at usaping [[politika|pampolitika]].<ref>{{cite web | url=http://www.abcradio.com/Article.asp?id=341471 | title=The Conexión Thalia Radio Show ''ABC Radio'' | accessdate=2007-04-14 | archive-date=2007-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070306061540/http://www.abcradio.com/Article.asp?id=341471 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.abcradionetworks.com/press/2007releases/030607.pdf|title=The Conexión Thalía Radio Show Official Press Release ''ABC Radio''|accessdate=2007-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070630164311/http://www.abcradionetworks.com/press/2007releases/030607.pdf|archivedate=2007-06-30|url-status=live}}</ref> Noong 12 Hunyo 2007, ayon sa inilabas na balita sa websayt ng magasing ''Hello!'', si Thalía, sa isang natatanging panayam para sa Mehikanong edisyon na ''¡Hola!'', ay naghayag ng kanyang pagdadalantao. At noong 7 Oktubre 2007, sinalubong nina Thalía at Tommy ang kanilang unang anak - mayroong anak si Tommy sa una niyang kasal kay Lisa Clark - isang babaeng pinangalanang Sabrina Sakaë.<ref>[http://www.hellomagazine.com/music/2007/06/12/thalia-baby-pregnant/ Hello magazine]</ref> Ilalabas ni Thalía ang album na ''Lunada'' noong 24 Hunyo 2008. === Personal na buhay === Sinasabi ng mga mababalitang si Thalía ay [[pag-aalis ng tadyang|nagpatanggal ng dalawang tadyang]] dahil sa siya ay may napakaliit na [[baywang]], siya ay may eksaktong 55 [[sentimetro]]ng baywang (21.7 [[pulgada]]); ngunit lagi niya itong itinatanggi<ref>{{cite web |title=Rumors and Reality |url=http://mdcthalia.com/index.php?news_id=147 |accessdate=2008-02-16}}</ref>. == Diskograpiya == === Thalía (1990) === Noong 1990, inilabas ni Thalía ang kanyang unang album na ''[[Thalía (1990 album)|Thalía]]''. Ito ay ginawa ni Alfredo Diaz Ordaz. Ito ay inilabas noong [[Oktubre]] 1990 sa pamamagitan ng [[Fonovisa Records]]. Ang pinakasikat na mga nag-iisa ng album na ito ay ang "Un Pacto Entre los Dos", "Salíva", "Amarillo Azul", at "Pienso en Ti". === Mundo de Cristal (1991) === Si Thalía ay nagtungo sa [[Espanya]] noong 1991, at pinangunahan ang ilang [[programang pantelebisyon]]. Sa taong din iyon, inilabas niya ang pangalawa niyang album na ''[[Mundo de Cristal]]'', na ginawa muli ni Alfredo Diaz Ordaz. Inilabas din ito ng Fonovisa, at pinasikat sa tatlong [[Mehikano]]ng unang sampung mga hit na "Sudor", "En la Intimidad" at "Fuego Cruzado". === Love (1992) === Ang pangatlong album ni Thalíang "[[Love (album ni Thalía)|Love]]" ay ginawa ni Luis Carlos Esteban sa [[Espanya]], at inilabas noong 1992. Sa taong din iyon, ang simula ng kanyang matagumpay na karera sa pag-arte sa [[Mehiko]]. Kasama sa tala ang mga [[Mehikano]]ng kaunahang mga hit na "Love" at "Sangre". Ito rin ay naglalaman ng unang sampung hit na "La Vida en Rosa", isang Espanyol-Pranses na pagsasagawa ng nakapagpakilalang awit kay [[Édith Piaf]] na "La Vie en Rose", ang temang awitin ng telenobelang [[María Mercedes]]. Noong 1992, pinagbidahan ni Thalía ang [[telenobela]] ng Televisa na María Mercedes, at sinundan pa ito ng mga seryeng katulad ng [[Marimar]], [[María la del Barrio]] at [[Rosalinda]], na kung saan lahat ng telenobelang nabanggit ay naibenta sa 110 bansa at napanood ng milyun-milyon. Ang kanyang mga telenobela ay ipinalabas sa buong [[Amerikang Latino]] at mga bansang tulad ng [[Pilipinas]], [[Indonesia]], [[Gresya]], [[Polonya]], [[Portugal]], [[Espanya]] at [[Estados Unidos]]. Ang kanyang mga telenobela ay hango sa kuwentong [[Cinderella]]ng kung saan ang bida ay ipinanganak sa kahirapan. at makakakilala ng isang binatang mayaman, at sa huli sila ay ikakasal. === En Éxtasis (1995) === Noong 1995, umalis si Thalía sa Melody/Fonovisa para sa EMI at naglabas ng label debut album, ang ''[[En Éxtasis]]''. Ginawa ni Óscar López at Latin Pop impresario na si Emilio Estefan Jr., ang ''En Extasis'' ay naglalaman ng kanyan unang major international hit na "Piel Morena". Ang iba pang mga single mula sa album na ito ay kasama ang cover ni Juan Gabriel na "Gracias a Dios," ang sinulat ni A.B. Quintanilla na "Amandote" at "Quiero Hacerte el Amor". Ang "María la del Barrio", na kasama rin sa album, ay temang awitin sa ganoon din pamagat na telenovela, na kung saan si Thalía ang gumanap sa bidang papel. === Nandito Ako (1997) === Inilabas noong 1 Pebrero 1997, ginawa ni Thalía ang album na ''[[Nandito Ako (Thalía album)|Nandito Ako]]'' para sa merkado ng [[Pilipinas]], na kung saan ito ay inirecord na bahagya sa [[wikang Filipino]]. Ang album ay naglalaman ng apat na awiting Tagalog, limang bersiyon na [[Ingles]] mula sa ''[[En Éxtasis]]'' at isang remix. Ang album ay niremastered at inilabas ito ng EMI Philippines taong 2007 kasama ang temang awitin ng [[Marimar]] bilang unang track. Ang mga larawan ng album ay mula sa album ni Thalía na ''[[El Sexto Sentido]]''. Taong din iyon, inilabas ng Atlantic Records ang soundtrack ng animated feature na pelikulang ''Anastasia'', na kung saan kasama ang bersiyong [[Espanyol]] ng ''Journey to the Past'' (''Viaje Tiempo Átras'') bilang bonus track na inawit ni Thalía. Idineklara noong 25 Abril 1997 sa [[Los Angeles]], [[California]], [[Estados Unidos]] na "Thalía Day".<ref>{{cite web | url=http://www.wma.com/thalia/bio/THALIA.pdf | title=Thalia official biography ''William Morris Agency'' | accessdate=2007-02-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070212062439/http://www.wma.com/thalia/bio/THALIA.pdf | archive-date=2007-02-12 | url-status=dead}}</ref> Siya ay pinangalanang isa sa "dalawamput-limang Pinakamagagandang Tao", pitong beses ng magazine na ''People en Español''.<ref>{{cite web | url=http://channels.isp.netscape.com/celebrity/package.jsp?name=celebrity/content/ce_def_042005_50beautiful_spanish_ppl_channel | title=Celebrity Channel ''Netscape.com'' | accessdate=2007-02-01 | archive-date=2007-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071214135357/http://channels.isp.netscape.com/celebrity/package.jsp?name=celebrity%2Fcontent%2Fce_def_042005_50beautiful_spanish_ppl_channel | url-status=dead }}</ref> === Amor a la Mexicana (1997) === Bago matapos ang taong 1997, ginawa ni Emilio Estefan Jr. ang pang-anim na studio album ni Thalía na ''[[Amor a la Mexicana]]''. Halos lahat ng mga awit na kasama sa album ay isinulat ni Kike Santander, na responsable rin sa breakthrough hit ni Thalía na "Piel Morena". Ang album ay nagdala sa mga hits na katulad ng "Amor a la Mexicana", "Por Amor" at "Mujer Latina". Ang bersiyon sa [[Brazil]] album ay naglalaman ng tatlong bersiyong [[Wikang Portuges|Portuges]] na mga kanta sa album. Sa [[Pransiya]], ito ay inilabas bilang "Por Amor", kasama ang dalawang bonus remixes. Ang remix ng "Amor a la Mexicana" ay naging pangunahing single ng album. Bilang resulta nito, ang single ay umani ng malaking promosyon at ito ay umabot sa numero onse sa [[Pransiya]]. Bilang kasama sa kampanya noong 2005, inilabas muli ito ng EMI at ni-remaster ang tunog at apat na bonus club remix. === Arrasando (2000) === Matapos tumigil ng dalawang taon, si Thalía ay bumalik noong 2000 kasama ang pangatlo niyang studio album na ginawa kasama si Emilio Estefan, ang ''[[Arrasando]]''. Ang album ay inilabas noong [[Abril]] 25 at inilabas ang "Entre el Mar y Una Estrella" bilang unang single nito. Ang mga single na "Entre el Mar y Una Estrella", "Arrasando", "Regresa a Mí", at "Reencarnación" ay Spanish radio hits. Ang "Entre el Mar y Una Estrella" ay pinangunahan ang Billboard's Hot Latin Tracks at Latin Pop Airplay, na naging unang niyang single na makagawa nito. Ang iba pang mga single ay nag-chart sa top 25&nbsp;ng Latin Pop Airplay chart. Bilang resulta ng tagumpay ng album, pagkatapos ng taon, si Thalía ay nominado sa dalawang kategorya sa Latin Grammy - "Best Female Pop Vocal Album" at "Best Sound Engineered Album." Napanalunan niya ang huli at natalo siya sa una ng ''Mi Reflejo'' ni [[Christina Aguilera]]. === Con Banda: Grandes Exitos (2001) === Noong 28 Agosto 2001, inilabas ni Thalía ang kanyang compilation album na ''[[Con Banda: Grandes Éxitos]]''. Ang tribute album para sa kanyang bansang sinilangan ay naglalaman ng marami niyang hits, na kung saan ito ay muling nirecord na may tipikal na tunog banda ng [[Mehiko]]. Kasama rin ang dalawang remixes at dalawang bagong tracks ("La Revancha" and "Cuco Peña"), na kung saan ang kantang isinulat ni Thalía na "La Revancha" ay inilabas lang sa [[Mehiko]]. Gumawa rin ng music video para sa bersiyong remix ng "Amor a la Mexicana". Ang remix ay hindi re-release ng orihinal na kanta. Ang ginawa ni Guillermo Gil na pagsasama-sama ay naging nominado para sa 2002 Latin Grammy Award para sa "Best Banda Album." === Thalía (2002) === Taong 2002, inilabas ni Thalía ang ikapito niyang studio album, ''[[Thalía (2002 album)|Thalía]]'', na kung saan ito ay halos ang mga kanta ay isinulat at ginawa ni Estéfano. Nangibabaw ang pares na Hot Latin Tracks chart-topping singles (ang "Tú y Yo" at "No Me Enseñaste") at isang top-ten hit (ang "¿A Quién Le Importa?"). Itong album na ito ay may kasamang tatlong kantang [[Ingles]], kasama na ang Dead or Alive cover na "You Spin Me Round (Like a Record)". Ang record ay humahawak sa numero unong spot sa halos anim na linggo sa Top Latin Albums chart, at umabot sa ikalabing-isang spot sa Billboard 200 album chart. Sa huli ang album ay certified platinum sa [[Estados Unidos]] na nakapagbenta ng halos 200,000. Ang kantang isinulat nina Estéfano at Julio Reyes power ballad na "No Me Enseñaste" ay marahil na pinakamalaking hit niya sa album, na umani ng maraming nominasyon mula sa Latin Billboard at chart-topping success. Ito ay numero unong hit sa Billboard's Hot Latin Tracks at umabot sa panglimang posisyon sa [[Arhentina|Argentina]]. Si Thalía ay nominado sa isang kategorya sa Latin Grammy - "Female Pop Vocal Album", at apat na kategorya sa Latin Billboard - "Pop Track: Female" (No Me Enseñaste), "Tropical Track: Female" ("No Me Enseñaste"), "Premio de la Audiencia," at "Pop Album: Female". Napanalunan niya ang dalawang huling mga award. === Thalia's Hits Remixed (2003) === Taong 2003, inilabas ni Thalía ang ''[[Thalía's Hits Remixed]]'', isang compilation na nagtatampok ng mga remixes ng kanyang mga hits na awitin sa ilalim ng EMI label. Bukod pa sa mga remixes, naglalaman din ito ng bersiyong [[Ingles]] ng "Arrasando" na pinamagatang "It's My Party", na inilabas sa [[Gresya]]. === Thalía (2003) === Bago matapos ang taong 2003, inilabas ni Thalía ang una niyang crossover-album na [[Ingles]] na ''[[Thalía (English album)|Thalia]]''. Ang album ay walang nilalaman na mga ritmong Latin katulad ng kanyang nakaraang mga album sa EMI, bagkus ito ay pop album. Ang album ay naglalaman ng hit na "I Want You" (isang impluwensiyang Hip-Hop na track), na kasama ang [[Amerikano]]ng rapper na si Fat Joe. Ang kanta ay naging numero unong hit sa [[Arhentina|Argentina]] at [[Brazil]], lumabas bilang ikalabing-isa sa United World Chart at lumabas bilang ikalabing-dalawa sa Billboard Hot 100 chart sa [[Estados Unidos]]. Ang bersiyong [[Espanyol]] nito, "Me Pones Sexy," na kung saan kasama rin si Fat Joe at lumabas sa pang labing-siyam sa Hot Latin Tracks chart. Ang iba pang mga singles mula sa album ay ang "Baby, I'm in Love," at "Don't Look Back" (bersiyong [[Ingles]] ng [[Espanyol]] na "Toda la Felicidad" na kasama rin sa album na ito). Ang parehong mga track ay hindi ganoong nagtagumpay. === Greatest Hits (2004) === [[Talaksan:Thalía in concert2.jpg|thumb|right|200px|Si Thalía sa isang konsiyerto sa [[Los Angeles]], [[California]], taong 2004.]]Taong 2003, inilunsad ni Thalía ang kanyang clothing line, na natatanging makukuha lang sa piling tindahan ng Kmart, sa ilalim ng pangalang brand na ''Thalía Sodi Collection''.<ref>{{cite web | url=http://money.cnn.com/2003/08/04/news/companies/kmart_thalia/ | title=Will Thalia heat up Kmart sales? ''CNN/Money'' | accessdate=2007-02-01 | archive-date=2007-03-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070328232446/http://money.cnn.com/2003/08/04/news/companies/kmart_thalia/ | url-status=dead }}</ref> Siya rin ay humahawak sa sarili niyang brand ng tsokolateng Hershey's. Pagkatapos ng taong 2003, nagpasiya ang EMI na panahon na para kay Thalía na maglabas ng greatest hits album. Ito ay inilabas noong [[Pebrero]] 2004. Simpleng pinamagatang ''[[Greatest Hits (Thalía album)|Greatest Hits]]'', ang compilation ay naglalaman ng mga hits sa panahon noong siya ay nasa EMI, mula sa "Piel Morena" hanggang sa "Acción y Reacción". Ang ballad na "Cerca de Ti" ay ang pangatlong single na [[Espanyol]] na mula sa kanyang 2003 crossover album. Ang kanta ay isang malaking hit sa Latin charts, na nanguna sa Billboard's Hot Latin Tracks chart. "Acción y Reacción", orihinal na nirecord para sa kantang 2002 album, ''Thalía'', ay hindi na naisama sa album. Ang bersiyong demo ng awitin ay lumabas nang di-dapat noong [[Mayo]] 2002, at ito ay tanggap naman ng kanyang mga tagahanga. Nagpasya si Thalía na muling itala at isinop ang "Acción y Reacción", at inilabas bilang isa sa track sa kanyang ''Greatest Hits'' album. Ito rin ay inilabas bilang single noong 2004. Ang track ay tungkol sa relasyon ni Thalía kay Tommy Mottola. Kahit na tanggap ito ng mga tagahanga niya, ang "Acción y Reacción" ay hindi nag-chart na kahit ano sa Billboard's Hot Latin Tracks chart. === El Sexto Sentido (2005) === Ang ''[[El Sexto Sentido]]'' ay ang ikasiyam na album ni Thalía. Ito ay inilabas noong 19 Hulyo 2005 at ito ay inirecord na karamihan ay sa wikang [[Espanyol]], ngunit mayroon din itong awit na [[Ingles]]. Ang album ay tumanggap ng katamtamang response mula sa publiko at mga kritiko. Ito ay lumabas sa publiko bilang numero uno sa kanyang tubong bansa na [[Mehiko]]. Ang "Amar Sin Ser Amada", isang rock-edged at tango-based na kanta, ay ang unang single sa album, at ito ay lumabas sa numero siyam sa [[Mehiko]]. Ang track din iyon ay lumabas sa numero dos sa Hot Latin Tracks chart. Ang pangalawang single, ang ballad na "Un Alma Sentenciada" ang pinili, na inaasahang magiging "No Me Enseñaste" ng album. Gayon man, ang reaksiyon ng publiko ay hindi gaanong positibo dahil ito ay nabigong lumabas sa Top 40, lumabas ito sa numero 47 sa [[Mehiko]]. Ang "Seducción," isang malakas na [[pop]], at paborito ng mga tagahanga, ay naging ikatlong nag-iisa. Ang nag-iisang ito ay lumabas na ikaapat sa [[Mehiko]]. === El Sexto Sentido Re+Loaded (2006) === Noong 6 Hunyo 2006, ang ''[[El Sexto Sentido]]'' ay muling inilabas sa ilalim ng pamagat na "[[El Sexto Sentido#El Sexto Sentido: Re+Loaded|El Sexto Sentido: Re+Loaded]]", na may kasamang tatlong bagong kanta at isang remix. Isa sa bagong nitong tracks, ang "Cantando Por un Sueño", ang titulong track ng palabas sa telebisyon na may parehas na pamagat, ay inilabas bilang unang single mula sa nirelease na Re+Loaded, ngunit ito'y sa [[Mehiko]] lamang. Ang kanta ay inilabas bilang promo para sa palabas na pantelebisyon, at nagpasiya si Thalía na ipromote ang panglimang single, ang "Olvídame." Ang kanta ay hindi nagtagumpay. Ang "No, No, No", isa pang bagong track ng re-release na Re+Loaded, na kasama si Anthony "Romeo" Santos na mula sa bandang Latin na Aventura, ay pinili bilang pang-anim at huling single. Ang ballad na Latin ay naging matagumpay agad; ito ay nanguna sa airplay chart sa [[Puerto Rico]] at naging top 5 hit sa Hot Latin Tracks chart. Ang kanta ay nagwagi sa award na "Best Pop Song of the Year" noong 2007 Premios lo Nuestro. Ang album na ito ay umani ng maraming nominasyon mula sa Latin Grammy Awards, Billboard Latin Music Awards, Orgullosamente Latino Awards, Oye Awards, Premios Juventud at Premios lo Nuestro. === Lunada (2008) === Inilahad ni Thalía noong 12 Enero 2008 na ginagawa niya ang kanyang susunod na studio album. At ayon pa sa kanya, lahat ng mga kanta ay pili. Noong Marso 24, nang ipagdiwang ni Thalía ang unang anibersaryo ng kanyang palabas na panradyo, inilaha niya na ang kanyan susunod na album ay ilalabas sa [[Hunyo]] 24. Sa websayt ng [http://www.univision.com Univision] noong Abril 30, inilunsad ang [http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=645608 sample audio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080505081237/http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=645608 |date=2008-05-05 }} ng dalawa sa magiging tracks sa kanyang susunod na album na may mga pamagat na ''Ten Paciencia'' at ''Sangre Caliente''. Binigyan ni Thalía (at ng Univision) ng pagkakataon ang mga tagahangang pumili, sa pamamagitan ng pagboto, sa dalawa kung alin sa mga iyon ang gagamitin ni Thalía bilang single para sa paglulunsad ng kanyang album. At noong [[Mayo]] 9, dahil sa mataas na nakuhang boto, napili ang ''Ten Paciencia'' bilang single.<ref>{{cite web| url=http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=1526905| title=Tú votaste, Thalía eligió (You voted, Thalía chose)| accessdate=2008-05-16| archive-date=2008-05-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20080512183121/http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=1526905| url-status=dead}}</ref>. Kinumpirma rin na ''Lunada''<ref name="lunadabendita">{{Citation | last = | first = | title = Thalía y su regalo a las madres (Thalía and her gift to the mothers) | url = http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=1529296 | accessdate = 2008-05-16 | archive-date = 2008-05-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080514170136/http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=1529296 | url-status = dead }}</ref> ang pamagat ng 2008 album ni Thalía. Naglabas din si Thalía ng isa pang track mula sa ''Lunada'' na may pamagat na ''Bendita''<ref name="lunadabendita"/> noong [[Mayo]] 10 bilang selebrasyon sa araw ng mga ina. Ang ''Bendita'' ay mismo niyang isinulat at iniaalay niya ito sa lahat ng mga ina at sa kanyang anak na si Sabrina Sakaë. == Iba pang paglalabas == === Mga katipunan === * ''Thalia Mix'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (1993) * ''Los Deseos de Thalía: Grandes Exitos'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (1994) * ''20 Kiliates Musicales'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (1996) * ''Bailando en Éxtasis'', [[EMI]] (1997) * ''Mis Mejores Momentos: Para Coleccionistas'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (1998) * ''Jugo de Exitos'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (1998) * ''Serie Millennium: 21'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (1999) * ''Serie Sensacional: La Sensacion de Thalia'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (2000) * ''Serie 32'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (2001) * ''15 Exitos'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (2002) * ''Edicion Limitada'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (2002) * ''Esenciales: The Ultimate Collection'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (2002) * ''Oro: Grandes Exitos'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (2004) * ''Grandes Exitos'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (2004) * ''The Sixth Sense (El Sexto Sentido)'', [[EMI]] (2005) * ''Combo de Exitos: Somos la Historia'', [[Fonovisa|Melody/Fonovisa]] (2006) === Pampelikulang awit === * ''[[Anastasia (1997 movie)|Anastasia]] Soundtrack'' (1997) === Diskograpiyang Timbiriche === * ''Timbiriche VII'' (1987) * ''Timbiriche VIII-IX'' (1988) * ''Los Clásicos de Timbiriche'' (1989) === DVD === * ''Mambo Cafe'' (1999) * ''Greatest Hits'' (2004) * ''Combo de Exitos: Somos la Historia'' (2006) === Mga nag-iisa === Lahat ng inilabas na karaniwan ng mga awiting nag-iisa, at ang kani-kanilang pinakamataas posisyon sa tala: [[Billboard Hot 100]] ('''Hot 100'''), [[Hot Dance Club Play]] ('''HDM'''), [[Hot Latin Tracks]] ('''HLT'''), Latin Pop Airplay ('''LPA'''), at Latin Tropical Airplay ('''LTA'''). {|class="wikitable" ! style="background: #ffffff;" !style="background: #CCCCC;" rowspan="2" | Year !style="background: #CCCCC;" rowspan="2" | Single !style="background: #CCCCC;" colspan="5" | Peak positions<ref>[http://www.allmusic.com/artist/thala-p29449 U.S. Single Chart Positions (AMG)]</ref> !style="background: #CCCCC;" rowspan="2" | Album |- !align="left"| Hot 100 !align="left"| HDM !align="left"| HLT !align="left"| LPA !align="left"| LTA |- |1990 |"Un Pacto Entre Los 2" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Thalia (Debut Album)'' |- |1990 |"Saliva" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Thalia (Debut Album)'' |- |1990 |"Amarillo Azul" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Thalia (Debut Album)'' |- |1990 |"Pienso en Ti" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Thalia (Debut Album)'' |- |1991 |"En La Intimidad" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Mundo De Cristal'' |- |1991 |"Fuego Cruzado" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Mundo De Cristal'' |- |1991 |"Sudor" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Mundo De Cristal'' |- |1991 |"Te Necesito" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Mundo De Cristal'' |- |1992 |"Love" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Love'' |- |1992 |"Sangre" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Love'' |- |1992 |"La Vie En Rose (La Vida En Rosa)" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Love'' |- |1992 |"Maria Mercedes" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Love'' |- |1994 |"Marimar" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''Marimar'' |- |1995 |"Piel Morena" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|7 |align="center"|4 |align="center"|&nbsp;– |''En Éxtasis'' |- |1996 |"Gracias a Dios" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|26 |align="center"|8 |align="center"|&nbsp;– |''En Éxtasis'' |- |1996 |"Amándote" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''En Éxtasis'' |- |1996 |"Quiero Hacerte el Amor" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''En Éxtasis'' |- |1996 |"Me Faltas Tú" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|&nbsp;– |''En Éxtasis'' |- |1996 |"Maria la del Barrio" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|30 |align="center"|14 |align="center"|&nbsp;– |''En Éxtasis'' |- |1997 |"Amor a la Mexicana" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|6 |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Amor a la Mexicana'' |- |1997 |"Por Amor" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Amor a la Mexicana'' |- |1997 |"Mujer Latina" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Amor a la Mexicana'' |- |1997 |"Noches Sin Luna" ² |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Amor a la Mexicana'' |- |1997 |"Ponle Remedio" ² |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Amor a la Mexicana'' |- |1997 |"De Donde Soy" ² |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Amor a la Mexicana'' |- |1997 |" Echa Pa'Lante" ² |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Amor a la Mexicana'' |- |2000 |"Entre El Mar Y Una Estrella" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|&nbsp;– |''Arrasando'' |- |2000 |"Arrasando" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|3 |align="center"|1 |align="center"|- |''Arrasando'' |- |2000 |"Regresa a Mi" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|19 |align="center"|12 |align="center"|&nbsp;– |''Arrasando'' |- |2001 |"Reencarnación" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|30 |align="center"|17 |align="center"|&nbsp;– |''Arrasando'' |- |2001 |"Rosalinda (Ay Amor)" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|46 |align="center"|23 |align="center"|37 |''Arrasando'' |- |2001 |"Amor a la Mexicana" [Banda Version] |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Con Banda, Grandes Éxitos'' |- |2001 |"Arrasando" [Banda Version] ¹ |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Con Banda, Grandes Éxitos'' |- |2001 |"Piel Morena" [Banda Version] ¹ |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Con Banda, Grandes Éxitos'' |- |2001 |"La Revancha" ¹ |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Con Banda, Grandes Éxitos'' |- |2002 |"Tú y Yo" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|3 |''Thalía (Spanish album)'' |- |2002 |"No Me Enseñaste" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|1 |align="center"|3 |align="center"|1 |''Thalía (Spanish album)'' |- |2003 |"¿A Quién Le Importa?" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|9 |align="center"|1 |align="center"|7 |''Thalía (Spanish album)'' |- |2003 |"Dance Dance (The Mexican)" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|6 |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Thalía (Spanish album)'' |- |2003 |"I Want You/Me Pones Sexy" |align="center"|22 |align="center"|27 |align="center"|9 |align="center"|1 |align="center"|3 |''Thalía (English album)'' |- |2003 |"Baby, I'm in Love/Alguien Real" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|12 |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Thalía (English album)'' |- |2004 |"Cerca de Ti" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|4 |''Thalía (English album)'' |- |2004 |"Acción y Reacción" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''Greatest Hits'' |- |2005 |"Amar Sin Ser Amada" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|2 |align="center"|7 |align="center"|8 |''El Sexto Sentido'' |- |2005 |"Un Alma Sentenciada" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|37 |align="center"|13 |align="center"|11 |align="center"|6 |''El Sexto Sentido'' |- |2006 |"Seducción" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|32 |align="center"|14 |align="center"|23 |''El Sexto Sentido'' |- |2006 |"Cantando Por Un Sueño" ¹ |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''El Sexto Sentido (Re+Loaded)" |- |2006 |"No, No, No" <small>(feat. [[Aventura]])</small> |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|4 |align="center"|4 |align="center"|5 |''El Sexto Sentido (Re+Loaded)'' |- |2006 |"Olvídame" |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |align="center"|&nbsp;– |''El Sexto Sentido'' |} * ¹ Inilabas lang sa [[Mehiko]] * ² Inilabas lang sa Latin Amerika == Samahang pantagahanga == Ang kaunaunahang opisyal na samahang pantagahanga ni Thalía, na Mundo de Cristal (MDC), na ipinangalan pagkatapos sa kanyang awit at record na may kaparehang pamagat, itinatag ito noong 10 Setyembre 1991&nbsp;ng isang [[Mehiko|Mehikanang]] panatiko, na si Sonia Hernández. Sa simula, ito ay isang maliit na grupo lamang, na karamihan ay kapamilya, kamag-anak at kaibigan ni Hernández's, di kalaunan, sa pagsali ng mas marami pang mga tagahanga mula sa ibang siyudad ng [[Mehiko]], ito ay naging opisyal na samahang pantagahanga sa [[Mehiko]], at maging din sa buong mundo. Ito ay mayroong halos dalawampung sangay mula sa mga bansang nasa [[Amerikang Latino|Latin America]], [[Europa]], at maging sa [[Estados Unidos]]. Ang ibang mga samahang pantagahanga, na kinikilala ng mga lokal na record labels, ay nabuo sa loob ng karera ni Thalía, ngunit ang tanging internasyonal at opisyal na samahang pantagahangang kinikilala ni Thalía ay ang MDC.<ref>[http://www.mdcthalia.com/index.php?news_id=555 Mundo de Cristal]</ref> == Pilmograpiya == * ''Mambo Café'' (1999)<ref>{{Cite web |title=Pilmograpiya |url=http://www.starpulse.com/Music/Thalia/Filmography/ |access-date=2008-03-22 |archive-date=2008-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080327233937/http://www.starpulse.com/Music/Thalia/Filmography/ |url-status=dead }}</ref> == Mga telenobela == * ''[[Rosalinda]]'' (1999) * ''[[María la del Barrio]]'' (1995/96) * ''[[Marimar]]'' (1994) * ''[[María Mercedes]]'' (1992) * ''Luz y Sombra'' (1989) * ''[[Quinceañera]]'' (1987/88) * ''Pobre Señorita Limantour'' (1987) == Mga panlabas na link == * {{in lang|en}}, {{in lang|es}} [http://www.thalia.com Opisyal na websayte] * {{in lang|es}}, {{in lang|en}}, <!--Magyar, salita sa bansang Hungary {{in lang|hu}}--> [http://www.mdcthalia.com Opisyal na samahang pantagahanga] * {{in lang|es}} [http://www.thaliaradio.com Opisyal na websayt ng kanyang programang pang-radyo] * {{in lang|en}}, {{in lang|es}} [http://www.emitelevisa.com EMI | Televisa | Music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913115413/http://www.emitelevisa.com/ |date=2008-09-13 }} * {{in lang|en}} {{imdb name|0856977}} == Mga sanggunian == * [http://www.starpulse.com/Music/Thalia/Discography/Index/P29449/1/ Diskogapiya ni Thalía] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080328021643/http://www.starpulse.com/Music/Thalia/Discography/Index/P29449/1/ |date=2008-03-28 }} * [https://web.archive.org/web/20080314012014/http://groups.msn.com/ThaliArgentina/biography.msnw Talambuhay, Diskograpiya at mga telenobela] {{reflist}} {{Thalía}} {{BD|1971||Thalía}} [[Kategorya:Mga Mehikano]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Mehiko]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Mehiko]] [[Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]] 5cocaavtsqbigaxd7fraiumoi0i37vy 0 64875 2230150 2225353 2026-09-30T03:48:17Z ~2026-52547-52 166963 /* Talaan ng mga nabubuhay pang Pangulo ng Pilipinas */ 2230150 wikitext text/x-wiki Ito ay isang '''Talaan ng mga [[Pangulo ng Pilipinas]]'''. == Talaan ng mga Pangulo == <div style="-moz-column-count:3; -webkit-column-count:3; column-count:3; text-align:left; padding:0.2em;"> {{legend|#D3D3D3|Walang kinabibilangang partido|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#98fb98|[[Nacionalista Party (Philippines)|Nacionalista]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#f0e68c|[[Liberal Party (Philippines)|Liberal]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#F08080|[[Kilusang Bagong Lipunan]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffd700|[[United Nationalists Democratic Organizations]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#B0E0E6|[[Lakas-Christian Muslim Democrats]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffa500|[[Pwersa ng Masang Pilipino|Partido ng Masang Pilipino]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#FFFF00|[[PDP–Laban]]|border=1px solid #AAAAAA}} </div> <onlyinclude> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background:#cccccc" ! Blg !! !! Imahe !! Pangulo !! Buwang Nagsimula !! Buwang Nagtapos !! Partido !! Pangalawang Pangulo !! Termino !! Kapanahunan |- align=center | rowspan=2| 1 ||rowspan=2 style="background:#D3D3D3" | ||rowspan=2| [[Talaksan:Emilio Aguinaldo (ca. 1898).jpg|100px]] ||rowspan=2| [[Emilio Aguinaldo]] (1869–1964)|| rowspan="2" | 23 Enero 1899</onlyinclude><ref group="L">Nag-umpisa ang termino nang itinalaga ni Aguinaldo ang sarili bilang [http://www.pangulo.ph/prexy_efa.php "Dictador de Filipinas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041205232244/http://www.pangulo.ph/prexy_efa.php |date=2004-12-05 }}.</ref><onlyinclude> | rowspan="2"| 23 Marso 1901</onlyinclude><ref group="L">Natapos ang termino nang sumuko si Aguinaldo at nanumpa ng alyansa sa [[Estados Unidos]] sa [[Palanan, Isabela]].</ref><onlyinclude> | rowspan="2"| <small>''wala''<br />(Grupong [[Magdalo]] ng [[Katipunan]])</small> || rowspan="2" | <small>''bakante''</small> </small> || rowspan=2| 1 || [[Philippine Declaration of Independence|Unang Diktadurya]] |- align=center |[[Unang Republika ng Pilipinas|Unang Republika]] |- align=center | colspan=10| <small>Wala</small> <br /> ''Dahil sa pamumuno ng mga [[Governor-General of the Philippines|Gobernador-Heneral ng Pilipinas]] mula Abril 1, 1901 hanggang Nobyembre 15, 1935.'' |- align=center | rowspan=2| 2 || rowspan=2 style="background:#98fb98"| || rowspan=2|[[Talaksan:Manuel L. Quezon (November 1942) (cropped).jpg|100px]] || rowspan=2| [[Manuel L. Quezon]] (1878-1944)|| rowspan=2| 15 Nobyembre 1935 || rowspan="2" | 1 Agosto 1944</onlyinclude><ref group="L">Pumanaw dahil sa [[tuberculosis]] sa [[Saranac Lake, New York|Saranac Lake]], [[New York]].</ref><onlyinclude> || [[Nacionalista Party (Philippines)|Nacionalista]] || rowspan="2" | [[Sergio Osmeña]] || [[Philippine presidential election, 1935|2]] || rowspan=2| [[Komonwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] |- align=center | |3 |- align=center | 3 ||style="background:#d3d3d3"| ||[[Talaksan:Jose P. Laurel (cropped).jpg|100px]] || [[Jose P. Laurel]] (1891-1959)|| 14 Oktubre 1943 || 17 Agosto 1945</onlyinclude><ref group="L">Term ended with his dissolving the Philippine Republic in the wake of the surrender of Japanese forces to the Americans at [[World War II]].</ref><onlyinclude> || <small>[[KALIBAPI]]</onlyinclude><ref group="L">Originally a Nacionalista, but was elected by the National Assembly under Japanese control. All parties were merged under Japanese auspices to form Kalibapi, to which all officials belonged.</ref><onlyinclude><br /> (Caretaker government under Japanese occupation)</small> |<small>''wala''<br />(Ang 1943 Konstitusyon ng Pilipinas ay walang probisyon ukol sa Pangalawang Pangulo.)</small> |4 |[[Second Philippine Republic|Ikalawang Republika]]<includeonly> |}</includeonly></onlyinclude> |- align=center | 4 ||style="background:#98fb98"| ||[[Talaksan:Sergio Osmena photo (cropped).jpg|100px]] || [[Sergio Osmeña]] (1878-1961)|| 1 Agosto 1944 || 28 Mayo 1946 || [[Nacionalista Party (Philippines)|Nacionalista]] || <small>''bakante''</small>|| 3 || rowspan=2| [[Komonwelt ng Pilipinas|Komonwelt]]<br /><small>(Ibinalik)</small> |- align=center | rowspan=2| 5 ||rowspan=2 style="background:#f0e68c"| ||rowspan=2| [[Talaksan:Manuel Roxas (cropped).jpg|100px]] || rowspan=2| [[Manuel A. Roxas]] (1892-1948)|| rowspan=2| 28 Mayo 1946 || rowspan="2" | 15 Abril 1948<ref group="L">Pumanaw dahil sa atake sa puso sa [[Clark Air Base]].</ref> || rowspan="2" | [[Liberal Party (Philippines)|Liberal]] || rowspan=2| [[Elpidio Quirino]] || rowspan="4" | [[Philippine general election, 1946|5]] |- | rowspan="11" | [[History of the Philippines (1946–1965)|Ikatlong Republika]] |- | colspan="8" |''<big>Bakante</big>'' (15-17 Abril 1948) |- align="center" | rowspan="2" | 6 || rowspan="2" style="background:#f0e68c" | || rowspan="2" | [[Talaksan:Elpidio R Quirino (cropped).jpg|100px]] || rowspan="2" | [[Elpidio Quirino]] (1890-1955) || rowspan="2" | 17 Abril 1948 || rowspan="2" | 30 Disyembre 1953 || rowspan="2" | [[Liberal Party (Philippines)|Liberal]] || <small>''bakante''</small> |- align=center | [[Fernando Lopez|Fernando H. Lopez Sr.]] || [[Philippine general election, 1949|6]] |- align=center | 7 ||style="background:#98fb98"| || [[Talaksan:Ramon-Magsaysay-01 (cropped).jpg|100px]] || [[Ramon Magsaysay]] (1907-1957)|| 30 Disyembre 1953 || 17 Marso 1957<ref group="L">Died on a [[1957 Cebu Douglas C-47 crash|plane crash]] at Mount Manunggal, [[Cebu province|Cebu]]</ref>|| [[Nacionalista Party (Philippines)|Nacionalista]] || [[Carlos P. Garcia]] || rowspan="3" | [[Philippine general election, 1953|7]] |- align="center" | colspan="8" |<big>''Bakante''</big> (17-18 Marso 1957) |- align="center" | rowspan="2" | 8 || rowspan="2" style="background:#98fb98" | || rowspan="2" | [[Talaksan:Carlos P Garcia photo (cropped).jpg|100px]] || rowspan="2" | [[Carlos P. Garcia]] (1896-1971)|| rowspan="2" | 18 Marso 1957 || rowspan="2" | 30 Disyembre 1961 | rowspan="2" | [[Partido Nacionalista|Nacionalista]]|| <small>''bakante''</small> |- align=center | [[Diosdado Macapagal]] || [[Philippine general election, 1957|8]] |- align=center | 9 ||style="background:#f0e68c"| || [[Talaksan:Diosdado Macapagal photo (cropped).jpg|100px]] || [[Diosdado Macapagal]] (1910-1997)|| 30 Disyembre 1961 || 30 Disyembre 1965 || [[Liberal Party (Philippines)|Liberal]] || [[Emmanuel Pelaez]] ||9 |- align=center | rowspan=4|10 ||rowspan=2 style="background:#98fb98"| ||rowspan=4| [[Talaksan:Ferdinand E Marcos (cropped).jpg|100px]] || rowspan=4| [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] (1917-1989)|| rowspan=4| 30 Disyembre 1965 || rowspan="4" |25 Pebrero 1986<ref group="L">Deposed in the 1986 [[People Power Revolution]].</ref> || rowspan="2" | [[Nacionalista Party (Philippines)|Nacionalista]] || rowspan=2| [[Fernando Lopez|Fernando H. Lopez Sr.]] || [[Philippine general election, 1965|10]] |- align=center | [[Philippine general election, 1969|11]] |- |rowspan=2 style="background:#F08080"| || align=center rowspan=2| [[Kilusang Bagong Lipunan]] ||align=center rowspan=2| <small>''bakante''</small> || rowspan="2" align="center" |12 || align="center" rows="center" | <small>Bagong Lipunan</small> |- align=center | rowspan="1" |[[History of the Philippines (1965–1986)#The Fourth Republic (1981–1986)|Ikaapat na Republika]] |- align=center |rowspan=2| 11 ||rowspan=2 style="background:#ffd700"| || rowspan=2| [[Talaksan:Corazon Aquino 1986.jpg|100px]] || rowspan=2|[[Corazon Aquino|Corazon C. Aquino]] (1933-2009) || rowspan=2|25 Pebrero 1986<ref group="L">Assumed presidency by claiming victory in the disputed [[Philippine presidential election, 1986|1986 snap election]].</ref>|| rowspan="2" |30 Hunyo 1992 || rowspan="2" | [[United Nationalists Democratic Organizations]] || rowspan=2|[[Salvador Laurel|Salvador H. Laurel]] |- align=center | [[Philippine presidential election, 1986|13]] | rowspan=9| [[Ikalimang Republika ng Pilipinas|Ikalimang Republika]] |- align=center | 12 ||style="background:#B0E0E6"| ||[[Talaksan:Fidel Valdez Ramos Official Photo as President of the Philippines (1995) (cropped).jpg|100px]] || [[Fidel V. Ramos]] (1928-2022) || 30 Hunyo 1992 || 30 Hunyo 1998 || [[Lakas-Christian Muslim Democrats|Lakas-National Union of Christian Democrats]] || [[Joseph Estrada|Joseph E. Estrada]] || [[Philippine general election, 1992|14]] |- align=center | 13 ||style="background:#ffa500"| || [[Talaksan:President Joseph "Erap" Ejercito Estrada, Argentine President Menem (cropped) (cropped2).jpg|100px]] || [[Joseph Estrada|Joseph E. Estrada]] (1937-)|| 30 Hunyo 1998 || 20 Enero 2001<ref group="L">Deposed after the [[Supreme Court of the Philippines|Supreme Court]] declared Estrada as resigned, and the office of the presidency as vacant as a result, after the [[2001 EDSA Revolution]].</ref>|| [[Pwersa ng Masang Pilipino|Partido ng Masang Pilipino]]<br /><SMALL>(Sa ilalim ng koalisyon ng[[:en:Laban_ng_Makabayang_Masang_Pilipino|Laban ng Makabayang Masang Pilipino]])</SMALL> || [[Gloria Macapagal-Arroyo]] || rowspan=3| [[Philippine general election, 1998|15]] | |- align=center |rowspan=3| 14 || rowspan=3 style="background:#B0E0E6"| ||rowspan=3| [[Talaksan:Gloria Macapagal-Arroyo Presidential Portrait (cropped).jpg|100px]] ||rowspan=3| [[Gloria Macapagal-Arroyo]] (1947-) || rowspan=3| 20 Enero 2001 || rowspan="3" | 30 Hunyo 2010 || rowspan="2" | [[Lakas-Christian Muslim Democrats]] || <small>''bakante''</small> |- align=center |[[Teofisto Guingona|Teofisto T. Guingona Jr.]] |- align=center | [[Lakas-Christian Muslim Democrats]]<br /><SMALL>(Sa ilalim ng [[:en:Koalisyon_ng_Katapatan_at_Karanasan_sa_Kinabukasan|Koalisyon ng Katapatan at Karanasan sa Kinabukasan]])</SMALL> || [[Noli de Castro|Noli L. de Castro]] || [[Philippine general election, 2004|16]] |- align=center | 15 ||style="background:#f0e68c"| ||[[Talaksan:Benigno "Noynoy" S. Aquino III (face crop).jpg|100px]] || [[Benigno Aquino III|Benigno Simeon C. Aquino III]] (1960-2021)<br /> || 30 Hunyo 2010 || 30 Hunyo 2016|| [[Liberal Party (Philippines)|Liberal]] || [[Jejomar C. Binay]] || [[Philippine presidential election, 2010|17]] |- align=center | 16 ||style="background:#FFFF00| ||[[Talaksan:President Rodrigo Duterte portrait (face cropped).jpg|100px]] || [[Rodrigo Duterte|Rodrigo R. Duterte]] (1945-)<br /> || 30 Hunyo{{nbsp}}2016 || 30 Hunyo{{nbsp}}2022 || [[PDP–Laban]] || [[Leni Robredo]] || [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2016|18]] |- align=center | 17 ||style="background-color:green| || [[Talaksan:Ferdinand R. Marcos Jr (3x4 cropped).jpg|100px]] || [[Bongbong Marcos|Ferdinand R. Marcos Jr.]]<br>(1957-)</small> || 30 Hunyo{{nbsp}}2022 || ''Kasalukuyan'' || PFP || [[Sara Duterte]] || [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2022|19]] |} == Talaan ng mga nabubuhay pang Pangulo ng Pilipinas == {| class="wikitable" style="text align:center" |- ! {{Abbr|No.|Number}} ! {{Abbr|No.|Number}} ! Imahe ! Pangalan ! Araw at Taon ng kapanganakan ! Edad |- ! '''1''' ! '''13''' | [[Talaksan:Independence Day Philippine American Friendship Day Celebration - 19165243949 o (cropped).jpg|175x175px]] | [[Joseph Ejercito Estrada| Joseph E. Estrada]] | 19 Abril 1937 | {{ayd|1937|4|19}} |- ! '''2''' ! '''16''' | [[Talaksan:Duterte and Medialdea flying to The Hague in 2025 (cropped).jpg|175x175px]] | [[Rodrigo Duterte|Rodrigo R. Duterte]] | 28 Marso 1945 | {{ayd|1945|3|28}} |- ! '''3''' ! '''14''' | [[Talaksan:Rep. Gloria Macapagal-Arroyo (20th Congress).jpg|175x175px]] | [[Gloria Macapagal-Arroyo|Gloria M. Arroyo]] | 5 Abril 1947 | {{ayd|1947|4|5}} |} ==Mga pananda== <references group="L"/> [[Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas]] 8s7d4txj0mqrz7lg22h66okekn66adt 0 68284 2230013 1948088 2026-09-29T13:13:03Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230013 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68285 2230014 1948103 2026-09-29T13:13:08Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230014 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68286 2230015 1948102 2026-09-29T13:13:13Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230015 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68287 2230016 1948104 2026-09-29T13:13:18Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230016 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68288 2230017 1948106 2026-09-29T13:13:23Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230017 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68289 2230018 1948105 2026-09-29T13:13:28Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230018 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68290 2230019 1948124 2026-09-29T13:13:33Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230019 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68291 2230020 1948126 2026-09-29T13:13:38Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230020 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68292 2230021 1948113 2026-09-29T13:13:43Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230021 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68293 2230022 1948111 2026-09-29T13:13:48Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230022 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68294 2230023 1948112 2026-09-29T13:13:53Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230023 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68295 2230024 1948107 2026-09-29T13:13:58Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230024 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68296 2230025 1948108 2026-09-29T13:14:03Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230025 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68297 2230026 1948109 2026-09-29T13:14:08Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230026 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68298 2230027 1948116 2026-09-29T13:14:13Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230027 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68299 2230028 1948118 2026-09-29T13:14:18Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230028 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68300 2230029 1948117 2026-09-29T13:14:23Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230029 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68301 2230030 1948121 2026-09-29T13:14:28Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230030 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68302 2230031 1948114 2026-09-29T13:14:33Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230031 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 68303 2230032 1948110 2026-09-29T13:14:39Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230032 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 69929 2230097 1481856 2026-09-29T23:46:43Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230097 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 69930 2230098 1481857 2026-09-29T23:46:48Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230098 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 69931 2230099 1481858 2026-09-29T23:46:53Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230099 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 69932 2230100 1481859 2026-09-29T23:46:58Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230100 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 69933 2230101 1481860 2026-09-29T23:47:03Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230101 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 69934 2230102 1481861 2026-09-29T23:47:08Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230102 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 69935 2230103 1481862 2026-09-29T23:47:13Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230103 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 69936 2230104 1481863 2026-09-29T23:47:18Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230104 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 69937 2230105 1481864 2026-09-29T23:47:23Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230105 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 86803 2230033 1948125 2026-09-29T13:14:43Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230033 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 97011 2230126 2218726 2026-09-30T01:28:43Z Jojit fb 38 2230126 wikitext text/x-wiki Si '''Crispulo Aguinaldo y Famy''' (Hunyo 10, 1864 – Marso 24, 1897) ay isang heneral na Pilipino na nakibahagi sa [[Himagsikang Pilipino]] laban sa Espanya. Siya ang nakatatandang kapatid ni [[Emilio Aguinaldo]] at isa sa mga pinunong militar ng pangkat Magdalo ng [[Katipunan]] sa [[Kabite]]. Namatay siya sa Labanan sa Pasong Santol sa [[Imus]], Kabite. == Talambuhay == Ipinanganak si Aguinaldo sa Cavite el Viejo (ngayon ay [[Kawit]], Kabite) kina Carlos Aguinaldo, isang ''capitan'', at Trinidad Famy noong Hunyo 10, 1864.<ref>{{Cite web |last=Aguinaldo |first=Angelo J. |date=Hunyo 15, 2014 |title=Aguinaldo Shrine: History you can visit |url=https://www.philstar.com/other-sections/starweek-magazine/2014/06/15/1334865/aguinaldo-shrine-history-you-can-visit |access-date=2026-09-30 |website=Philstar.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Prominent_Cavite%C3%B1os_in_Philippine_Histo/hYfWAAAAMAAJ |title=Prominent Caviteños in Philippine History |date=1941 |publisher=Atty. Eleuterio P. Fojas |language=en}}</ref> Nagmula ang kaniyang pamilya sa lokal na prinsipaliya ng Kabite. Nag-aral siya sa [[Colegio de San Juan de Letran]] sa [[Maynila]] at nagtamo ng Batsilyer ng Sining. Pagkatapos ng kaniyang pag-aaral, nagsilbi siya bilang ''capitán municipal'' ng Kawit nang ilang ulit bago sumiklab ang [[Himagsikang Pilipino|himagsikan noong 1896]]. Naging kasapi rin siya ng Masoneriya at ng Katipunan. Sa Kabite, naging bahagi siya ng konsehong [[Magdalo (Pangkat ng Katipunan)|Magdalo]] at naging isa sa mga pangunahing pinunong [[militar]] nito. Sa pagsiklab ng himagsikan sa Kabite, lumahok si Aguinaldo sa mga labanan laban sa mga puwersang [[Espanya|Kastila]], kabilang ang [[Labanan sa Binakayan at Dalahikan|Labanan sa Binakayan]]. Nang sumunod na taon, nakibahagi siya sa pagtatanggol sa mga bayan ng Kabite laban sa opensibang Kastila sa ilalim ni [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|Gobernador-Heneral]] [[Camilio de Polavieja|Camilo de Polavieja]]. Noong Marso 22, 1897, naganap ang [[Kumbensiyon sa Tejeros]], kung saan nahalal si Emilio Aguinaldo bilang pangulo ng bagong pamahalaang rebolusyonaryo. Nasa Pasong Santol noon si Emilio upang pamunuan ang depensa laban sa mga Kastila. Ipinadala si Crispulo upang hikayatin ang kaniyang kapatid na umalis sa larangan at tanggapin ang bagong tungkulin. Pumayag si Crispulo na siya ang pumalit sa pamumuno sa depensa upang makapunta si Emilio sa [[Tanza]] upang manumpa bilang pangulo. Noong Marso 24, sinalakay ng mga puwersang Kastila ang Pasong Santol. Pinamunuan ni Crispulo ang mga tagapagtanggol hanggang sa siya ay malubhang nasugatan at namatay sa labanan. Dahil dito, nakilala siya bilang isa sa mga pangunahing tauhang militar ng himagsikan sa Kabite == Mga sanggunian == {{Reflist}} . [[Kategorya:Mga Pilipinong heneral]] 6ps8rzgpwjl9hwdvgjqfy6y6cr7q4w1 2230151 2230126 2026-09-30T04:42:09Z Jojit fb 38 /* Talambuhay */ 2230151 wikitext text/x-wiki Si '''Crispulo Aguinaldo y Famy''' (Hunyo 10, 1864 – Marso 24, 1897) ay isang heneral na Pilipino na nakibahagi sa [[Himagsikang Pilipino]] laban sa Espanya. Siya ang nakatatandang kapatid ni [[Emilio Aguinaldo]] at isa sa mga pinunong militar ng pangkat Magdalo ng [[Katipunan]] sa [[Kabite]]. Namatay siya sa Labanan sa Pasong Santol sa [[Imus]], Kabite. == Talambuhay == Ipinanganak si Aguinaldo sa Cavite el Viejo (ngayon ay [[Kawit]], Kabite) kina Carlos Aguinaldo, isang ''capitan'', at Trinidad Famy noong Hunyo 10, 1864.<ref>{{Cite web |last=Aguinaldo |first=Angelo J. |date=Hunyo 15, 2014 |title=Aguinaldo Shrine: History you can visit |url=https://www.philstar.com/other-sections/starweek-magazine/2014/06/15/1334865/aguinaldo-shrine-history-you-can-visit |access-date=2026-09-30 |website=Philstar.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Prominent_Cavite%C3%B1os_in_Philippine_Histo/hYfWAAAAMAAJ |title=Prominent Caviteños in Philippine History |date=1941 |publisher=Atty. Eleuterio P. Fojas |language=en|pages=9}}</ref> Nagmula ang kaniyang pamilya sa lokal na prinsipaliya ng Kabite. Nag-aral siya sa [[Colegio de San Juan de Letran]] sa [[Maynila]] at nagtamo ng Batsilyer ng Sining. Pagkatapos ng kaniyang pag-aaral, nagsilbi siya bilang ''capitán municipal'' ng Kawit nang ilang ulit bago sumiklab ang [[Himagsikang Pilipino|himagsikan noong 1896]]. Naging kasapi rin siya ng Masoneriya at ng Katipunan. Sa Kabite, naging bahagi siya ng konsehong [[Magdalo (Pangkat ng Katipunan)|Magdalo]] at naging isa sa mga pangunahing pinunong [[militar]] nito. Sa pagsiklab ng himagsikan sa Kabite, lumahok si Aguinaldo sa mga labanan laban sa mga puwersang [[Espanya|Kastila]], kabilang ang [[Labanan sa Binakayan at Dalahikan|Labanan sa Binakayan]]. Nang sumunod na taon, nakibahagi siya sa pagtatanggol sa mga bayan ng Kabite laban sa opensibang Kastila sa ilalim ni [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|Gobernador-Heneral]] [[Camilio de Polavieja|Camilo de Polavieja]]. Noong Marso 22, 1897, naganap ang [[Kumbensiyon sa Tejeros]], kung saan nahalal si Emilio Aguinaldo bilang pangulo ng bagong pamahalaang rebolusyonaryo. Nasa Pasong Santol noon si Emilio upang pamunuan ang depensa laban sa mga Kastila. Ipinadala si Crispulo upang hikayatin ang kaniyang kapatid na umalis sa larangan at tanggapin ang bagong tungkulin. Pumayag si Crispulo na siya ang pumalit sa pamumuno sa depensa upang makapunta si Emilio sa [[Tanza]] upang manumpa bilang pangulo. Noong Marso 24, sinalakay ng mga puwersang Kastila ang Pasong Santol. Pinamunuan ni Crispulo ang mga tagapagtanggol hanggang sa siya ay malubhang nasugatan at namatay sa labanan. Dahil dito, nakilala siya bilang isa sa mga pangunahing tauhang militar ng himagsikan sa Kabite == Mga sanggunian == {{Reflist}} . [[Kategorya:Mga Pilipinong heneral]] 2xd71fkfsovl4vgzqsafdj8b7at5um6 2230152 2230151 2026-09-30T04:50:52Z Jojit fb 38 /* Talambuhay */ 2230152 wikitext text/x-wiki Si '''Crispulo Aguinaldo y Famy''' (Hunyo 10, 1864 – Marso 24, 1897) ay isang heneral na Pilipino na nakibahagi sa [[Himagsikang Pilipino]] laban sa Espanya. Siya ang nakatatandang kapatid ni [[Emilio Aguinaldo]] at isa sa mga pinunong militar ng pangkat Magdalo ng [[Katipunan]] sa [[Kabite]]. Namatay siya sa Labanan sa Pasong Santol sa [[Imus]], Kabite. == Talambuhay == Ipinanganak si Aguinaldo sa Cavite el Viejo (ngayon ay [[Kawit]], Kabite) kina Carlos Aguinaldo, isang ''capitan'', at Trinidad Famy noong Hunyo 10, 1864.<ref>{{Cite web |last=Aguinaldo |first=Angelo J. |date=Hunyo 15, 2014 |title=Aguinaldo Shrine: History you can visit |url=https://www.philstar.com/other-sections/starweek-magazine/2014/06/15/1334865/aguinaldo-shrine-history-you-can-visit |access-date=2026-09-30 |website=Philstar.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Prominent_Cavite%C3%B1os_in_Philippine_Histo/hYfWAAAAMAAJ |title=Prominent Caviteños in Philippine History |date=1941 |publisher=Atty. Eleuterio P. Fojas |language=en|pages=9}}</ref> Nagmula ang kaniyang pamilya sa lokal na prinsipaliya ng Kabite.<ref>{{Cite web |date=2026-03-31 |title=Crispulo Aguinaldo: Life and Legacy of a Cavite Hero |url=https://kahimyang.com/articles/3361/crispulo-aguinaldo-life-and-legacy-of-a-cavite-hero |access-date=2026-09-30 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Nag-aral siya sa [[Colegio de San Juan de Letran]] sa [[Maynila]] at nagtamo ng Batsilyer ng Sining. Pagkatapos ng kaniyang pag-aaral, nagsilbi siya bilang ''capitán municipal'' ng Kawit nang ilang ulit bago sumiklab ang [[Himagsikang Pilipino|himagsikan noong 1896]]. Naging kasapi rin siya ng Masoneriya at ng Katipunan. Sa Kabite, naging bahagi siya ng konsehong [[Magdalo (Pangkat ng Katipunan)|Magdalo]] at naging isa sa mga pangunahing pinunong [[militar]] nito. Sa pagsiklab ng himagsikan sa Kabite, lumahok si Aguinaldo sa mga labanan laban sa mga puwersang [[Espanya|Kastila]], kabilang ang [[Labanan sa Binakayan at Dalahikan|Labanan sa Binakayan]]. Nang sumunod na taon, nakibahagi siya sa pagtatanggol sa mga bayan ng Kabite laban sa opensibang Kastila sa ilalim ni [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|Gobernador-Heneral]] [[Camilio de Polavieja|Camilo de Polavieja]]. Noong Marso 22, 1897, naganap ang [[Kumbensiyon sa Tejeros]], kung saan nahalal si Emilio Aguinaldo bilang pangulo ng bagong pamahalaang rebolusyonaryo. Nasa Pasong Santol noon si Emilio upang pamunuan ang depensa laban sa mga Kastila. Ipinadala si Crispulo upang hikayatin ang kaniyang kapatid na umalis sa larangan at tanggapin ang bagong tungkulin. Pumayag si Crispulo na siya ang pumalit sa pamumuno sa depensa upang makapunta si Emilio sa [[Tanza]] upang manumpa bilang pangulo. Noong Marso 24, sinalakay ng mga puwersang Kastila ang Pasong Santol. Pinamunuan ni Crispulo ang mga tagapagtanggol hanggang sa siya ay malubhang nasugatan at namatay sa labanan. Dahil dito, nakilala siya bilang isa sa mga pangunahing tauhang militar ng himagsikan sa Kabite == Mga sanggunian == {{Reflist}} . [[Kategorya:Mga Pilipinong heneral]] fetqgitgj1s0pmzqbr4oqos9qxyycrp 2230153 2230152 2026-09-30T04:54:19Z Jojit fb 38 /* Talambuhay */ 2230153 wikitext text/x-wiki Si '''Crispulo Aguinaldo y Famy''' (Hunyo 10, 1864 – Marso 24, 1897) ay isang heneral na Pilipino na nakibahagi sa [[Himagsikang Pilipino]] laban sa Espanya. Siya ang nakatatandang kapatid ni [[Emilio Aguinaldo]] at isa sa mga pinunong militar ng pangkat Magdalo ng [[Katipunan]] sa [[Kabite]]. Namatay siya sa Labanan sa Pasong Santol sa [[Imus]], Kabite. == Talambuhay == Ipinanganak si Aguinaldo sa Cavite el Viejo (ngayon ay [[Kawit]], Kabite) kina Carlos Aguinaldo, isang ''capitan'', at Trinidad Famy noong Hunyo 10, 1864.<ref>{{Cite web |last=Aguinaldo |first=Angelo J. |date=Hunyo 15, 2014 |title=Aguinaldo Shrine: History you can visit |url=https://www.philstar.com/other-sections/starweek-magazine/2014/06/15/1334865/aguinaldo-shrine-history-you-can-visit |access-date=2026-09-30 |website=Philstar.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Prominent_Cavite%C3%B1os_in_Philippine_Histo/hYfWAAAAMAAJ |title=Prominent Caviteños in Philippine History |date=1941 |publisher=Atty. Eleuterio P. Fojas |language=en|pages=9}}</ref> Nagmula ang kaniyang pamilya sa lokal na prinsipaliya ng Kabite.<ref>{{Cite web |date=2026-03-31 |title=Crispulo Aguinaldo: Life and Legacy of a Cavite Hero |url=https://kahimyang.com/articles/3361/crispulo-aguinaldo-life-and-legacy-of-a-cavite-hero |access-date=2026-09-30 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Nag-aral siya sa [[Colegio de San Juan de Letran]]<ref>{{Cite book |last=Maloles |first=Leonidas R. |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Coronel_Senior_Eustacio_Maloles_de_Chave/O-AMAQAAMAAJ |title=Coronel Senior Eustacio Maloles de Chavez |date=2008 |publisher=National Historical Institute |isbn=978-971-538-209-0 |pages=34 |language=tl}}</ref> sa [[Maynila]] at nagtamo ng Batsilyer ng Sining. Pagkatapos ng kaniyang pag-aaral, nagsilbi siya bilang ''capitán municipal'' ng Kawit nang ilang ulit bago sumiklab ang [[Himagsikang Pilipino|himagsikan noong 1896]]. Naging kasapi rin siya ng Masoneriya at ng Katipunan. Sa Kabite, naging bahagi siya ng konsehong [[Magdalo (Pangkat ng Katipunan)|Magdalo]] at naging isa sa mga pangunahing pinunong [[militar]] nito. Sa pagsiklab ng himagsikan sa Kabite, lumahok si Aguinaldo sa mga labanan laban sa mga puwersang [[Espanya|Kastila]], kabilang ang [[Labanan sa Binakayan at Dalahikan|Labanan sa Binakayan]]. Nang sumunod na taon, nakibahagi siya sa pagtatanggol sa mga bayan ng Kabite laban sa opensibang Kastila sa ilalim ni [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|Gobernador-Heneral]] [[Camilio de Polavieja|Camilo de Polavieja]]. Noong Marso 22, 1897, naganap ang [[Kumbensiyon sa Tejeros]], kung saan nahalal si Emilio Aguinaldo bilang pangulo ng bagong pamahalaang rebolusyonaryo. Nasa Pasong Santol noon si Emilio upang pamunuan ang depensa laban sa mga Kastila. Ipinadala si Crispulo upang hikayatin ang kaniyang kapatid na umalis sa larangan at tanggapin ang bagong tungkulin. Pumayag si Crispulo na siya ang pumalit sa pamumuno sa depensa upang makapunta si Emilio sa [[Tanza]] upang manumpa bilang pangulo. Noong Marso 24, sinalakay ng mga puwersang Kastila ang Pasong Santol. Pinamunuan ni Crispulo ang mga tagapagtanggol hanggang sa siya ay malubhang nasugatan at namatay sa labanan. Dahil dito, nakilala siya bilang isa sa mga pangunahing tauhang militar ng himagsikan sa Kabite == Mga sanggunian == {{Reflist}} . [[Kategorya:Mga Pilipinong heneral]] 3m4x6p3o62wj9ddcetkj7oh80tluffv 0 103822 2230134 2229347 2026-09-30T01:49:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230134 wikitext text/x-wiki {{otherpersons|William Beckford}} {{Infobox person/Wikidata}} Si '''William Thomas Beckford''' (1 Oktubre 1760 &ndash; 2 Mayo 1844), kadalasang kilala bilang '''William Beckford''', ay isang [[Inglatera|Ingles]] na [[nobelista]], manunuri ng sining, manunulat ng paglalakbay, at [[politiko]]. Dati siyang [[Kasapi ng Parlamento]] para sa [[Wells (UK Parliament constituency)|Wells]] mula 1784 hanggang 1790<ref>[http://www.leighrayment.com/commons/wcommons2.htm ''The House of Commons Constituencies Beginning with "W"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501184856/http://leighrayment.com/commons/Wcommons2.htm |date=2009-05-01 }} {{Cite web |url=http://leighrayment.com/commons/Wcommons2.htm |title=Archive copy |access-date=2021-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090501184856/http://leighrayment.com/commons/Wcommons2.htm |archive-date=2009-05-01 |url-status=dead}}, wcommons2.htm</ref>, para sa [[Hindon (UK Parliament constituency)|Hindon]] mula 1790 hanggang 1795 at 1806 hanggang 1820.<ref>[http://www.leighrayment.com/commons/Hcommons3.htm ''The House of Commons Constituencies Beginning with "H"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104174601/http://www.leighrayment.com/commons/Hcommons3.htm |date=2016-01-04 }}, Hcommons3.htm</ref> Naaalala siya bilang ang [[awtor]] ng Gotikong nobelang ''[[Vathek]]'' at tagapagtayo ng [[Fonthill Abbey|Monasteryo ng Fonthill]]. ==Talambuhay== Ipinanganak si Beckford sa [[Fonthill, Wiltshire|Fonthill]], [[Wiltshire, Inglatera|Wiltshire]], [[Inglatera]]. Anak na lalaki siya ng isang tanyag na Panginoong Alkalde. Noong una, tumanggap siya ng edukasyon mula sa isang pribadong tagapagturo, at pagkaraan sa [[Hinebra]], [[Switserland]]. Sa pagsapit sa tamang edad, napagmanahan siya ng isang milyong [[isterling]] at nagkaroon ng taunang suweldong L100,000. Pagkaraan nito, napangasawa niya si ''[[Lady]]'' o [[Kagalang-galang na Binibining]] [[Margaret Gordon]], na anak na babae ng [[Erl ng Aboyne]].<ref name=TWGB>{{cite-TWGB|William Beckford}}, pahina 244.</ref> Si Beckford ay isa ring manlalakbay at tagahanga at tagapangulekta ng mga larawan at mga aklat. Kilala rin siya sa pagtatago ng sarili sa loob ng dalawampung taon sa tirahang itinayo niya sa [[Fonthill, Inglatera]]. Namatay siya noong 1844.<ref name=TWGB/> ==Bilang manunulat== Naisulat ni Beckford ang ''Vathek'' noong 1781 o 1782 sa loob ng tatlong araw at dalawang gabi, sa loob ng isang upuan lamang. Noong 1787 lumitaw at nalathala ang ''Vathek'' sa orihinal na wikang Pranses. Noong 1784, naunang lumitaw ang bersyong Ingles nito na hindi nagpapakilala ang umakda.<ref name=TWGB/> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Authority control}} {{BD|1760|1844|Beckford, William Thomas}} [[Kategorya:Mga Ingles]] [[Kategorya:Mga nobelista]] [[Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom]] {{stub|Tao|Inglatera|Panitikan}} fityutk0u15krucodxl3yfz6jqa86x1 0 115908 2230008 2177183 2026-09-29T12:27:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230008 wikitext text/x-wiki {{update}} {{unsourced|date=Disyembre 2020}} {{Infobox Political post |post = Punong Ministro |body = Thailand<br>นายกรัฐมนตรีแห่งราชอาณาจักรไทย |insignia = Flag of the Prime Minister of Thailand.svg |insigniasize = 160px |insigniacaption = Watawat ng Punong Ministro |termlength = 4 na taon (hindi hihigit sa 2 magkasunod na termino) |imagesize = |image = Anutin Charnvirakul - 2023 (52638148766) (cropped).jpg |incumbent = [[Anutin Charnvirakul]] |incumbentsince = Setyembre 7, 2025 |appointed_by = [[Haring Rama IX]] |style = Ang Kanyang Kamahalan |residence = Mansyon ng Phitsalunok |appointer = [[Vajiralongkorn]] (Rama X) <br/><small>bilang [[Kaharian ng Thailand|Hari ng Thailand]]</small> |formation = [[Saligang-Batas ng Thailand]],<br> 28 Hunyo 1932 |inaugural = [[Phraya Manopakorn Nititada]] |website = [http://www.pm.go.th www.pm.go.th] }} {{Politika ng Thailand|Thai Garuda emblem.png}} Ang '''Punong Ministro ng Taylandiya''' ({{lang-th|นายกรัฐมนตรีแห่งราชอาณาจักรไทย}}, {{transl|th|Na-Yok Ratha Montri Haeng Ratcha Anachak Thai}}) ang [[pinuno ng pamahalaan]] ng [[Taylandiya]]. Ang [[Punong Ministro]] rin ang tagapangulo ng [[Gabinete ng Thailand|Gabinete ng Taylandiya]]. Ang posisyon ay nagawa simula pa noong [[Rebolusyong Siyames ng 1932|Rebolusyon ng 1932]], nang ang bansa ay naging [[kahariang konstitusyonal]]. Ang Punong Ministro ay itinatalaga sa pamamagitan ng boto ng [[:en:House of Representatives of Thailand|Kapulungan ng mga Kinatawan ng Taylandiya]] sa pamamagitan ng mayorya, at isinusumpa ng [[Monarkiya ng Taylandiya|Hari ng Taylandiya]]. Ang pagpili ng Kapulungan ay nakabatay sa katotohanan kung ang punong ministro ay ang pinuno ng pinakamalaking partidong pampolitika sa mababang kapulungan o pinuno ng pinakamalaking koalisyon ng mga partido. Alinsunod sa saligang-batas, ang punong ministro ay pwede lamang matalaga ng dalawang beses at limitado sa dalawang magkasunod na termino. Ang kasalukuyang PM ay si [[Paetongtarn Shinawatra]], hawak niya ang posisyon mula noong 18 Agosto 2024. ==Mga sanggunian== {{reflist|2}} ==Tingnan din== {{commons category|Prime ministers of Thailand|Punong Ministro ng Thailand}} *[[Pamahalaan ng Thailand|Pamahalaan ng Taylandiya]] *[[Saligang-Batas ng Thailand|Saligang-Batas ng Taylandiya]] *[[Talaan ng mga Punong Ministro ng Thailand|Talaan ng mga Punong Ministro ng Taylandiya]] *[[Abhisit Vejjajiva]] ==Mga kawing panlabas== * [http://www.thaigov.go.th Opisyal na Websayt] * [https://web.archive.org/web/19990427111753/http://www.thaigov.go.th/general/prime/preprime_e.htm Talaan ng mga Punong Ministro ng Thailand] * [http://www.cabinet.thaigov.go.th/eng/pm_his.htm History of Thai Prime Ministers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426162320/http://www.cabinet.thaigov.go.th/eng/pm_his.htm |date=2011-04-26 }}, a detailed list of Prime Ministers {{Mga Punong Ministro ng Thailand}} {{Gabinete ng Thailand}} {{Pinuno ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya}} [[Kategorya:Pamahalaan]] [[Kategorya:Mga punong ministro]] [[Kategorya:Punong Ministro ng Thailand| ]] [[Kategorya:Pamahalaan ng Thailand| ]] [[Kategorya:Politika ng Thailand]] [[Kategorya:Puno ng pamahalaan|Thailand]] {{Stub|Thailand|Tao}} a4dskjjp0e5sazaiijek6cc9nq5dxxv 0 136302 2230039 2225569 2026-09-29T13:35:47Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230039 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roccavaldina|official_name=Comune di Roccavaldina|native_name={{native name|el|Ροκκαβάλντινα}}|image_skyline=Roccavaldina Duomo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahang katedral.|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|11|N|15|22|E|type:city(1,194)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Messina|Mesina]] (ME)|frazioni=Cardà, San Salvatore|mayor_party=|mayor=Salvatore Visalli |area_footnotes=|area_total_km2=6.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Roccesi|elevation_footnotes=|elevation_m=320|saint=|day=|postal_code=98040|area_code=090|website={{official website|www.roccavaldina.gov.it}}|footnotes=}}Ang '''Roccavaldina''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: '''''Roccavaddina''''') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa rehiyong awtonomo ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|180|km|mi}} silangan ng [[Palermo]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} kanluran ng [[Mesina]]. Ang Roccavaldina ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Monforte San Giorgio]], [[Rometta]], [[Spadafora]], [[Torregrotta]], [[Valdina]], at [[Venetico]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ay isang pilak na kalasag na naglalarawan ng isang pulang kastilyo, na napapalibutan ng isang silindrong tore. Sa harapan ay may isang gitnang arko na pinto at dalawang bintana na nakaayos sa isang banda, habang sa tore ay may dalawa pang bintana, isa sa ibabaw ng isa. Ang gusali ay itinatag sa berdeng kanayunan at may mga almena ng Guelfo, na katulad ng mga matatagpuan sa kasalukuyang pangunahing harapan ng kastilyo ng Roccavaldin.<ref>{{cita web|url=https://www.halleyweb.com/c083073/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/199|titolo=Lo stemma|sito=Comune di Roccavaldina|accesso=22 aprile 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230426113633/https://www.halleyweb.com/c083073/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/199 |date=2023-04-26 }}</ref> == Kultura == === Kapistahan ng Hapunan === Ang Kapistahan ng Hapunan ay isang espesyal na pagdiriwang bilang parangal kay San Nicolas, na kinakikitaan ng pagbabasbas, pagsasakripisyo, at pagpipista ng isang guya. Ayon sa tradisyon, ang pagdiriwang ay isinasagawa tuwing 10 taon sa unang Linggo ng Agosto at sa dalawang araw bago ito. == Tingnan din == * [[Kasaysayan ng Torregrotta]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Sicily]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Griyego]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] nqcr3o5610v1087gf36c4kueh4ppiha 0 137712 2230050 2114601 2026-09-29T15:45:51Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230050 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santa Maria Maggiore|official_name=Comune di Santa Maria Maggiore|native_name={{lang|lmo|Santa Marìa}}|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|8|N|8|28|E|type:city(1,236)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola|Verbano-Cusio-Ossola]] (VB)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=53.2|population_footnotes=|population_demonym=Maggioritani|elevation_footnotes=|elevation_m=816|saint=|day=|postal_code=28038|area_code=0324|website={{official website|http://comune.santamariamaggiore.vb.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Santa Maria Maggiore''' ([[Ossolano]]: ''Santa Marìa'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], sa [[Valle Vigezzo]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilaga ng [[Verbania]], sa hangganan ng Suwisa. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,236 at may lawak na {{Convert|53.2|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> [[Talaksan:Santa_Maria_Maggiore_10.jpg|left|thumb| Santa Maria Maggiore 1928]] [[Talaksan:Casa_Farina_in_Santa_Maria_Maggiore,_Italy,_in_2009,_SMM32-300dpi.jpg|left|thumb| Matatagpuan ang Casa Farina sa Via Gian Maria Farina]] [[Talaksan:SantaMariaMaggiore_CasaMandamentale.jpg|left|thumb| Piazza Risorgimento na may dating luklukan ng munisipyo]] May hangganan ang Santa Maria Maggiore sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Campo (Vallemaggia)]] ([[Suwisa]]), [[Craveggia]], [[Druogno]], [[Malesco]], [[Masera]], [[Montecrestese]], [[Toceno]], [[Trontano]], [[Vergeletto]] (Suwisa). Matatagpuan ang Santa Maria Maggiore sa makitid na gauge na [[Daambakal ng Domodossola–Locarno]], na kilala rin bilang Daambakal ng Vigezzo (Italyano: Vigezzina) na dumadaan sa magasgas na larangan ng Italyanong Alpes sa pagitan ng [[Domodossola]], Italya, sa silangan at [[Locarno]], Suwisa, sa kanluran. Dumadaan din ito sa mga nayon ng [[Intragna]], at Malesco.<ref>Maps of North Italy and the Piedmont</ref> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}} == Mga panlabas na link == * [http://comune.santamariamaggiore.vb.it/ comune.santamariamaggiore.vb.it/] * https://web.archive.org/web/20231203104042/https://english.santamariamaggiore.info/ {{Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 23mdbjit8dq3mlgmqru388d015sqdbs 0 142609 2230063 2229260 2026-09-29T17:49:39Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230063 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{Infobox film/Wikidata | image =File:Sen to Chihiro no kamikakushi title.jpg | caption = }} Ang {{nihongo|'''''Spirited Away'''''|千と千尋の神隠し|Sen to Chihiro no Kamikakushi|extra="Sen and Chihiro's Spiriting Away"|lead=yes}} ay isang pelikulang [[Hapon]] noong 2001 na isa rin na [[anime]] na may temang pantasya na ''coming-of-age'' sa direksyon ni [[Hayao Miyazaki]], sa animasyon ng [[Studio Ghibli]] para sa Tokuma Shoten, Nippon Television Network, [[Dentsu]], Buena Vista Home Entertainment, Tohokushinsha Film at Mitsubishi, at sa pamamahagi ng [[Toho]].<ref name=bcdb>"[http://www.bcdb.com/cartoon/20695-Sen_To_Chihiro_No_Kamikakushi.html Sen To Chihiro No Kamikakushi] {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ". http://www.bcdb.com {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 13 Mayo 2012 (sa wikang Hapon)</ref> Bumida sa pelikula sina Rumi Hiiragi, Miyu Irino, Mari Natsuki, Takeshi Naito, Yasuko Sawaguchi, Tsunehiko Kamijō, Takehiko Ono, at [[Bunta Sugawara]]. Kinukuwento ng ''Spirited Away'' ang istorya ni Chihiro Ogino (Hiiragi), isang 10-taong gulang na batang babae, na, habang lumilipat sa isang bagong kapitbahayan, nakapasok sa mga mundo ng mga Kami ng alamat ng [[Shinto]] ng Hapon.<ref name="ReferenceA">''Shinto Perspectives in Miyazaki's Anime Film "Spirited Away'' ", Shinto Perspectives in Miyazaki's Anime Film, "Spirited Away", Volume 8, James W. Boyd, Tetsuya Nishimura, Issue 3 Oktubre 2004 (sa Ingles)</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Portal|Anime at Manga|Wikipe-tan face.png}} [[Kategorya:Anime]] [[Kategorya:Serye ng manga]] [[Kategorya:Pantasyang Anime at manga]] [[Kategorya:Mga pelikula ng 2001]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Hapon]] {{stub|Pelikula}} esbrutv34esrz6mlgmm4y1a4lqrxzu9 0 143837 2230048 2225174 2026-09-29T14:47:42Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230048 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=San Giorgio su Legnano|official_name=Comune di San Giorgio su Legnano|native_name=|image_skyline=Chiesa Parrocchiale SGSL9.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Giorgio su Legnano-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|34|N|8|55|E|type:city(6,319)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Walter Cecchin|area_footnotes=|area_total_km2=2.17|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=6785|population_as_of=Pebrero 28, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Sangiorgesi|elevation_footnotes=|elevation_m=198|twin1=|twin1_country=|saint=San Jorge|day=Abril 23|postal_code=20010|area_code=0331|website={{official website|http://www.sangiorgiosl.org}}|footnotes=}}Ang '''San Giorgio su Legnano''' ([[Diyalektong Legnanese|Legnanese]]: {{Lang|lmo|San Giorgiu}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]] sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Milan]]. Ang San Giorgio su Legnano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Legnano]], [[Villa Cortese]], [[Canegrate]], at [[Busto Garolfo]]. Ito ay matatagpuan sa [[Lambak Po]] sa hilagang-kanluran ng [[Milan]], kung saan ito ay 34&nbsp;km ang layo, malapit sa lambak kung saan dumadaloy ang ilog [[Olona]]. Matatagpuan nang bahagyang mas mataas kaysa sa kalapit na Legnano (kaya naman nagmula ang pang-ukol na "su", en. "pataas", sa pangalan), ito ay isa sa mas maliliit na munisipalidad sa kalakhang lungsod ng Milan. == Heograpiya == === Ang bayan === Ang estrukturang urbano ng San Giorgio su Legnano ay umunlad sa paligid ng lumang bayan.<ref name="PGT">{{Cite web |title=Piano di Governo del Territorio |url=http://www.sangiorgiosl.org/get_content/getfile.cfm?id=2156 |access-date=12 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204417/http://www.sangiorgiosl.org/get_content/getfile.cfm?id=2156 |archive-date=4 Marso 2016 |url-status=dead}}</ref> Pagkatapos, unti-unti, sa pagitan ng 1914 at 1958, ang San Giorgio ay naging paksa ng isang kapansin-pansing [[urbanisasyon]] na humantong sa pagsakop sa halos buong lugar ng munisipalidad.<ref name="PGT" /> Kasabay nito, nagkaroon ng malaking pagtaas sa bilang ng mga bagong mamamayan na pumapasok sa lugar, na nagsimulang magtrabaho sa mga bagong [[Sekundaryong sektor|industriya]] sa lugar; gaya ng makikita mula sa mga trend ng demograpiko, sa pagitan ng 1861 at 1961, ang populasyon ng San Giorgio ay tumaas nang apat na beses. == Mga pagsipi == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}   == Mga panlabas na link == * {{Commons-inline|San Giorgio su Legnano}} * {{Wikivoyage-inline|San Giorgio su Legnano}} {{Lalawigan ng Milan}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Lahat ng mga artikulong may pangungusap na walang pinagmulan]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] cy0farxwfxllug2y8ssik0fbwr3jyu7 0 143839 2230049 2225188 2026-09-29T14:50:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230049 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=San Giuliano Milanese|official_name=Città di San Giuliano Milanese|native_name=|image_skyline=SanGiulianoMil piazza Vittoria.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Giuliano Milanese-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|24|N|9|17|E|type:city(33,561)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=Borgolombardo, Carpianello, Civesio, Mezzano, Pedriano, Rancate, Santa Brera, Sesto Ulteriano, Viboldone, Videserto, Zivido|mayor_party=|mayor=Marco Segala|area_footnotes=|area_total_km2=30.87|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=39446|population_as_of=Mayo 31, 2023|pop_density_footnotes=|population_demonym=Sangiulianesi|elevation_footnotes=|elevation_m=97|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=20098|area_code=02|website={{official website|http://www.sangiulianonline.it/}}|footnotes=}}Ang '''San Giuliano Milanese''' ([[Diyalektong Milanes|Milanes]]: {{Lang|lmo|San Giulian}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]] sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|12|km|0|abbr=off}} timog-silangan ng [[Milan]]. Natanggap nito ang titulong parangal na lungsod sa pamamagitan ng isang atas ng pangulo noong Abril 24, 2000. Ang ''[[frazione]]'' ng Viboldone ay tahanan ng makasaysayang [[Abadia ng Viboldone]]. Ang bayan ay pinaglilingkuran ng mga estasyon ng tren ng [[Estasyon ng tren ng Borgolombardo|Borgolombardo]] at [[Estasyon ng tren ng San Giuliano Milanese|San Giuliano Milanese]]. == Heograpiya == Ang kasalukuyang teritoryong munisipal ng San Giuliano Milanese ay resulta ng pinakamatinding penomeno ng administratibong rasyonalisasyon sa [[Lalawigan ng Milan]] kasunod ng sa [[Milan|kabesera]]. Sa ilalim ng pamamahala ng [[Austria]], sa katunayan, sa loob ng mga modernong hangganan ng munisipalidad ngayon, mayroong 11 iba't iba at awtonomong munisipalidad, na nabawasan sa 5 noong 1841, at pinag-isa noong 1870.<ref>Lombardia Beni Culturali</ref> == Mga kakambal na bayan at kinakapatid na lungsod == Ang San Giuliano Milanese ay ikinambal sa:<ref>{{Cite web |title=Gemellaggi |url=http://www.sangiulianonline.it/la-citt%C3%A0/storia-e-persone/gemellaggi |access-date=2019-12-19 |website=sangiulianonline.it |publisher=San Giuliano Milanese |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103032201/http://www.sangiulianonline.it/la-citt%C3%A0/storia-e-persone/gemellaggi |archive-date=2019-01-03 |url-status=dead}}</ref> * {{Flagicon|FRA}}[[Bussy-Saint-Georges]], Pransiya, mula noong 2001 * {{Flagicon|ROU}} [[Curtea de Argeş]], Rumanya, mula noong 2003 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.sangiulianonline.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Milan}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 8cvkrolnhe6ilolk6nhmobhwncpfivx 0 143853 2230084 2226017 2026-09-29T23:11:48Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230084 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Truccazzano|official_name=Comune di Truccazzano|native_name=|image_skyline=002TruccazzanoSMichele.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahang parokya ng San Miguel|image_shield=Truccazzano-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|29|N|9|28|E|type:city(4,830)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=Albignano, Cavaione, Corneliano Bertario, Incugnate|mayor_party=|mayor=mula 2009 Vittorio Angelo Sartirana|area_footnotes=|area_total_km2=22.2|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=20060|area_code=02|website={{official website|http://temi.provincia.mi.it/comuni/truccazzano/}}|footnotes=}}Ang '''Truccazzano''' ([[Wikang Lombardo|Lombardo]]: ''Truccazzan'' [trykaˈsãː]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]] sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|25|km|mi|0}} silangan ng [[Milan]]. Ang pinakamalapit na bayan ay ang [[Rivolta d'Adda]], na mga 4 na kilometro ang layo at tumatagal ng humigit-kumulang 7 minuto sa pamamagitan ng bus. == Simbolo == Ang eskudo de armas ng munisipyo at ang gonfalon ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Abril 10, 1954.<ref>{{cita web|titolo=Trucazzano|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?402|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> Ang tore sa eskudo de armas ay tumutukoy sa pagkakaroon ng ilang mga guho noong medyebal na panahon sa lugar, na binubuo ng mga labi ng isang lumang depensa at toreng bantayan na matatagpuan malapit sa Adda; ang mga bituin ay kumakatawan sa tatlong ''[[frazione]]'' ng Albignano, Cavaione, at Corneliano Bertario.<ref>{{Cita web|url=https://www.cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/portale/territorio/comuni/Truccazzano/|titolo=Comune di Truccazzano|accesso=2022-09-08|sito=Città metropolitana di Milano}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251116004635/https://cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/portale/territorio/comuni/Truccazzano/ |date=2025-11-16 }}</ref> Ang gonfalon ay isang bandila na nahahati sa pula at puti<ref>{{Cita web|url=https://patrimonioacs.cultura.gov.it/patrimonio/bc7ceb5b-75f5-4254-a476-8ae69a890a77/1809-trucazzano|titolo=Bozzetti di stemma e gonfalone del Comune di Trucazzano|accesso=26 settembre 2024|sito=ACS, Raccolta dei disegni degli stemmi di comuni e città}}</ref> == Heograpiya == Kabilang sa teritoryo ng munisipyo ang [[Pamayanang pantao|bayan]] ng Truccazzano, ang mga ''frazione'' ng [[Albignano]], [[Cavaione]], at [[Corneliano Bertario]], at ang mga [[lokalidad]] ng Cascina Rosina, Cascina Rossa, at Incugnate.<ref>{{Cita web|url=http://dawinci.istat.it/daWinci/jsp/MD/dawinciMD.jsp?a1=m0GG0c0I0&a2=mG0Y8048f8&n=1UH90T081B52S&v=1UH08207RH5000000|titolo=ISTAT - Dettaglio località abitate|accesso=5 marzo 2012|dataarchivio=11 giugno 2012|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20120611110311/http://dawinci.istat.it/daWinci/jsp/MD/dawinciMD.jsp?a1=m0GG0c0I0&a2=mG0Y8048f8&n=1UH90T081B52S&v=1UH08207RH5000000|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120611110311/http://dawinci.istat.it/daWinci/jsp/MD/dawinciMD.jsp?a1=m0GG0c0I0&a2=mG0Y8048f8&n=1UH90T081B52S&v=1UH08207RH5000000 |date=2012-06-11 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://temi.provincia.mi.it/comuni/truccazzano/ temi.provincia.mi.it/comuni/truccazzano/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051227141917/http://temi.provincia.mi.it/comuni/truccazzano/ |date=2005-12-27 }} {{Lalawigan ng Milan}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] pwu586wh025ytdx9qvdwjutpfja6xo1 0 143855 2230086 2225172 2026-09-29T23:20:49Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230086 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Turbigo|official_name=Comune di Turbigo|native_name={{native name|lmo|Torbigh}}|image_skyline=Panorama su Turbigo 02.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Turbigo-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|32|N|8|44|E|type:city(7,486)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Laura Mira Bonomi|area_footnotes=|area_total_km2=8.5|population_footnotes=|population_demonym=Turbighesi|elevation_footnotes=|elevation_m=146|saint=|day=|postal_code=20029|area_code=0331|website=|footnotes=}}Ang '''Turbigo''' ([[Diyalektong Milanes|Milanes]]: {{Lang|lmo|Torbigh}} {{IPA|lmo|turˈbiːk|}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]] sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|35|km|mi}} sa kanluran ng [[Milan]], sa kahabaan ng kanal ng [[Naviglio Grande]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 7,486 at may lawak na {{Convert|8.5|km2|mi2}}. Ang Turbigo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castano Primo]], [[Cameri]], [[Robecchetto con Induno]], at [[Galliate]]. Ito ang lugar ng kapanganakan ng naturalistang si [[Giuseppe Gené]]. Ito ay tahanan ng isang kastilyong medyebal, na kilala mula pa noong ika-9 na siglo at marahil ay itinayo sa paligid ng isang toreng Romano, at ng simbahan ni ''Santi Cosma e Damiano'' (1639–40). Mayroon ding tulay na mula pa noong ika-17 siglo na nakapalibot sa Naviglio Grande. Noong Hunyo 3, 1859, nangyari sa Turbigo ang [[Labanan ng Turbigo]], isang labanan noong [[Ikalawang Digmaang Pangkalayaan ng Italya]]. Tinawid ng mga tropang Franco-Piamontes ang [[Ticino (ilog)|Ticino]] sa pamamagitan ng isang tulay na ponton upang sakupin ang bayan. Ang labanan ay ginugunita sa pangalan ng rue de Turbigo, isang kalye sa [[Paris]] malapit sa [[Estasyon ng Temple (Paris Metro)|Temple]]. Ang Turbigo ay miyembro ng [[Cittaslow]].<ref>{{Cite web |title=Cittaslow List |url=https://www.cittaslow.it/sites/default/files/content/it/page/files/774/cittaslow_list_november_2025.pdf |access-date=31 January 2026}} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Centrale_termoelettrica_thermal_power_station_Turbigo_Italy.jpg|none|thumb|300x300px| Ang estasyon ng koryenteng termal na Turbigo]] == Mga sanggunian == {{Commons category}}{{Reflist}}{{Lalawigan ng Milan}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] r2lpfa5rcyq85kvr1w1ghg1gwqwartv 0 143864 2230120 2225226 2026-09-30T01:01:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230120 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vizzolo Predabissi|official_name=Comune di Vizzolo Predabissi|native_name=|image_skyline=Vizzolo_Predabissi_chiesa_Calvenzano_facciata.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng Santa Maria in Calvenzano.|image_shield=Coat-of-Arms-Vizzolo-Predabissi.JPG|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|21|N|9|21|E|type:city(4,044)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Luisa Salvatori|area_footnotes=|area_total_km2=5.65|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Vizzolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=90|saint=|day=|postal_code=20070|area_code=02|website={{official website|http://www.comune.vizzolopredabissi.mi.it/}}|footnotes=}}Ang '''Vizzolo Predabissi''' ([[Diyalektong Milanes|Milanes]]: {{Lang|lmo|Vizzoeu}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]] sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|20|km|mi}} timog-silangan ng [[Milan]]. Ang Vizzolo Predabissi ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Colturano]], [[Dresano]], [[Casalmaiocco]], [[Melegnano]], [[Cerro al Lambro]], [[Sordio]], at [[San Zenone al Lambro]]. == Kasaysayan == Noong 1811, pansamantala itong isinanib sa munisipalidad ng Melegnano, sa parokya kung saan ito kabilang. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Nobyembre 22, 1979. Ang simbolo ng Milan na inilagay sa ulo ay nauugnay sa isang sinaunang kasunduan sa kapayapaan na itinakda noong 1198 sa pagitan ng Milan at [[Lodi, Lombardia|Lodi]] kung saan, ayon sa mananalaysay na Milanes na si [[Giorgio Giulini]], ang lupain ng Vighezzolo (gaya ng tawag sa Vizzolo noong panahong iyon) ay dapat palaging pag-aari ng mga Milanese.<ref>{{cita web|url=https://www.cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/portale/territorio/comuni/Vizzolo-Predabissi/|titolo=Comune di Vizzolo Predabissi|sito=Città metropolitana di Milano|accesso=18 agosto 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251210234317/https://www.cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/portale/territorio/comuni/Vizzolo-Predabissi/ |date=10 Disyembre 2025 }}</ref> Ang gonfalon ay isang pinutol na puting-asul na bandila. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.vizzolopredabissi.mi.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Milan}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] fk9cq0rdsv088ac0wze5klgz7g10wzu 0 151880 2230007 2225849 2026-09-29T12:19:18Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230007 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | name = Puella Magi Madoka Magica | image = Mahō Shōjo Madoka Magika (Logo).png | caption = Opisyal na logo ng anime seryes na Puella Magi Madoka Magica | ja_kanji = 魔法少女まどか☆マギカ | ja_romaji = Mahō Shōjo Madoka Magika | genre = [[Magical girl]], [[Madilim na pantasya]], [[Horor]] }} {{Infobox animanga/Video | type = TV series | director = [[Akiyuki Shinbo]] | producer = Atsuhiro Iwakami | writer = [[Gen Urobuchi]] | music = [[Yuki Kajiura]] | studio = [[Shaft (company)|Shaft]] | network = [[Mainichi Broadcasting System|MBS]] | first = 7 Enero 2011 | last = 21 Abril 2011 | episodes = 12 | episode_list = List of Puella Magi Madoka Magica episodes }} {{Infobox animanga/Other | title = Listahan ng mga Manga | content = *''Puella Magi Madoka Magica'' *''Puella Magi Kazumi Magica: The Innocent Malice'' *''Puella Magi Oriko Magica'' *''Puella Magi Madoka Magica: The Different Story'' *''Puella Magi Madoka Magica: Homura's Revenge!'' *''Puella Magi Oriko Magica: Extra Story'' *''Puella Magi Homura Tamura'' *''Puella Magi Madoka Magica the Movie: Rebellion'' *''Puella Magi Suzune Magica'' *''Puella Magi Tart Magica: The Legend of Jeanne d'Arc'' *''Puella Magi Oriko Magica: Sadness Prayer'' *''Puella Magi Madoka Magica: Wraith Arc'' }} {{Infobox animanga/Print | type = novel | author = Hajime Ninomae | illustrator = Yūpon | publisher = [[Nitroplus|Nitroplus Books]] | demographic = | imprint = | published = 14 Agosto 2011 }} {{Infobox animanga/Game | title = Puella Magi Madoka Magica Portable | developer = [[Banpresto]] | publisher = [[Namco Bandai Games]], [[Nitroplus]] | genre = [[Adventure game]], [[Role-playing game|RPG]] | platforms = [[PlayStation Portable]] | released = 15 Marso 2012 }} {{Infobox animanga/Game | title = Puella Magi Madoka Magica: The Battle Pentagram | developer = [[Artdink]] | publisher = Namco Bandai Games | genre = [[Action game]] | platforms = [[PlayStation Vita]] | released = 19 Disyembre 2013 }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Beginnings | director = [[Akiyuki Shinbo]]<br>[[Yukihiro Miyamoto]] | producer = Atsuhiro Iwakami | writer = [[Gen Urobuchi]] | music = [[Yuki Kajiura]] | studio = [[Shaft (company)|Shaft]] | licensee = {{English anime network|NA=[[Aniplex of America]]|UK=[[Manga Entertainment]]}} | released = 6 Oktubre 2012 | runtime = 130 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Eternal | director = Akiyuki Shinbo<br>Yukihiro Miyamoto | producer = Atsuhiro Iwakami | writer = Gen Urobuchi | music = Yuki Kajiura | studio = Shaft | licensee = {{English anime network|NA=Aniplex of America|UK=Manga Entertainment}} | released = 13 Oktubre 2012 | runtime = 110 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = film | title = Rebellion | director = Akiyuki Shinbo<br>Yukihiro Miyamoto | producer = Atsuhiro Iwakami | writer = Gen Urobuchi | music = Yuki Kajiura | studio = Shaft | licensee = {{English anime network|NA=Aniplex of America|UK=Manga Entertainment}} | released = 26 Oktubre 2013 | runtime = 116 minuto<ref>{{cite web|url=http://www.japantimes.co.jp/films/gekijoban-maho-shojo-madoka-magica-shinpen-hangyaku-no-monogatari/|title=Gekijoban: Maho Shojo Madoka Magica — Shinpen — Hangyaku no Monogatari|publisher=[[The Japan Times]]|accessdate=August 12, 2017|archive-date=Agosto 11, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811033306/https://www.japantimes.co.jp/films/gekijoban-maho-shojo-madoka-magica-shinpen-hangyaku-no-monogatari/|url-status=dead}}</ref> }} {{Infobox animanga/Other | title = Iba pa | content = *''[[Magia Record]]'' (spin-off) }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{Nihongo|'''''Puella Magi Madoka Magica'''''|魔法少女まどか★マギカ|Mahō Shōjo Madoka Magika|''Magical Girl Madoka Magica''}}, karaniwang pinapaikli bilang '''"Madoka Magica"''', ay isang [[Hapon]]es na [[seryeng pantelebisyon]] na [[anime]] na ipinalabas ng [[Shaft (kompanya)|Shaft]] at [[Aniplex]]. Ginabayan ang serye ni [[Akiyuki Shinbo]], disenyong pangtauhan ni [[Ume Aoki]] kasama si Takahiro Kishida na ginawa ang adapsiyong disenyong pangtauhan at isinulat ni Gen Urobuchi. Ginawa naman ni [[Yuki Kajiura]] ang anta para sa seryeng anime.<ref name="title-reveal">{{cite web|title= New Shinbo/Shaft Anime to Be ''Mahō Shōjo Madoka Magica''|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-10-28/new-shinbo/shaft-anime-to-be-maho-shojo-madoka-magika|publisher=[[Anime News Network]]|accessdate=30 Oktubre 2010}}</ref> Tungkol ang seryes sa buhay at karanasan ng isang grupo ng mga magagandang babaeng tinedyer na Haponesang estudyante sa middle-school na naging mga mahikerang babae o [[magical girl]] at sinusubaybayan ng palabas ang kanilang laban sa mga wirdong kalaban na tinatawag na mga "mangkukulam" o witch sa loob ng istorya. Unang inanunsiyo ang serye sa pangkalakalan ''(commercial)'' na haligi{{clarify}} sa tuwing seryeng anime na ''[[Togainu no Chi]]''.<ref name="first-cm">{{cite web|title=''Bakemonogatari''{{'}}s Shinbo, ''Phantom''{{'}}s Urobuchi Launch New Anime|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-10-21/bakemonogatari-shinbo-phantom-urobuchi-launch-new-anime|publisher=Anime News Network|accessdate=30 Oktubre 2010}}</ref> Ang unang mga episodyo ng seryes ay ipinalabas sa Japan sa istasyong TBS at MBS noong Enero hanggang Marso 2011, at ang huling dalawang episodyo ay ipinalabas lamang sa Abril 2011 dahil nakansela ito ng tsunami at lindol sa Japan noong 2011. Isang [[manga]] na base sa seryes at iba pang mga kasamang karagdagang manga ay inilathala ng Houbunsha at ginawa sa North America sa ilalim ng lisensiya ng Yen Press. Gumawa rin ang Nitroplus ng isang nobela noong Agosto 2011, at isang magasing nagngangalang Manga Time Kirara Magica ay inilunsad ng Houbunsha noong Hunyo 2012. Isang laro naman ang ginawa para sa [[PlayStation Portable]] sa Marso 2012 at isa naman para sa [[PlayStation Vita]] sa Disyembre 2013. Meron ding ginawang tatlong pelikula, recap lang ang unang dalawa at ito ay ipinalabas noong Oktubre 2012, pero ang ikatlong pelikula ay may bagong istorya noong 26 Oktubre 2013, at may trailer na nagawa tungkol sa gagawing ika-apat na pelikula na ipinakita noong Disyembre 2015. Isang laro sa selpon, Magia Record ang ginawa noong Agosto 2017 at may bagong anime na mapapalabas sa 2019. Maraming mga kritiko ang nagandahan sa Puella Magi Madoka Magica, nagandahan sila sa istorya, animasyon at sa musika at sa bagong interpretasyon ng genreng magical girl. Kumita ang Madoka Magica, nakabenta ng 50,000+ ang mga Blu-ray disc nito. Nagbunyi din ng maraming gantimpala ang Madoka Magica tulad ng Television Award sa ika-labinganim na Animation Kobe Awards, labindalawang Newtype Anime Awards at isang Grand Prize for Animation sa 2011 Japan Media Arts Awards. == Balangkas == Sa piksyunal na lungsod ng Mitakahara sa bansang Hapon, isang mag-aaral sa gitnang paaralan na si Madoka Kaname at ang kanyang kaibigan na si Miki Sayaka ay natagpo ang isang maliit at mala-pusa na nilalang na nagngangalang Kyubey. Ito ay nagalok ng isang kontrata kung saan maaring matupad ang isang hiling kapalit ng kapangyarihang mahika at trabahong makipaglaban sa mga "witch". Samantala, isang bagong lipat na mag-aaral at magical girl na si Homura Akemi ay pinipigilang makipagkontrata kay Kyubey. Tapos nakilala nila Madoka at Sayaka si Mami Tomoe, isang mas nakakatandang magaaral sa kanilang paaralan na isa ring magical girl at inalok na isama sila sa kanyang pakikiplaglaban sa witch para matutunan ang mga tungkulin sa pagiging isang magical girl. Habang tinatanto ni Madoka kung makikipagkontrata kay Kyubey, nasaksi niya ang pagkamatay ni Mami sa kamay ng isang witch at natanto niya na puno ng panganib at paghihirap ang buhay ng isang magical girl. Nalaman ni Madoka na hindi lamang sinusuko ng isang magical girl ang kanilang kaluluwa upang mabuo ang kanilang mga soul gem, ang pinagmulan ng kanilang mahika, ngunit kapag ang mga Soul Gem na ito ay nadungisan ng kawalan ng pag-asa, sila mismo ay magiging mga witch na kanilang nilalabanan sa simula. Ito ay nakita nang si Sayaka, na nawalan ng tiwala sa mundo, ay tuluyang nawalan ng pagasa at naging witch. Ibinunyag na alien si Kyubey at ang kanilang lahi ay inaani ang mga emosyon ng mga magical girl bilang enerhiya kontra sa entropiya. Nalaman rin ni Madoka na si Homura ay isang magical girl na nagmula sa ibang daloy ng oras na inulit ay parehas na buwan na hindi mabilang na beses upang iligtas siya sa isang masamang tadhana. Matapos ang mga rebelasyon, napagdesisyunan ni Madoka na maging magical girl at hiniling na pigilan ang mga witch bago sila malikha. Ito ay ikinabago ng mga batas ng uniberso, na nagdulot na maging konsepto na lamang si Madoka at si Homura bilang ang natatanging nakakaalala sa kanya sa isang bagong likha na mundo. == Mga Karakter == {{main|Talaan ng mga tauhan ng Puella Magi Madoka Magica}} === Mga Pangunahing Karakter === '''Madoka Kaname''' (鹿目 まどか, ''Kaname Madoka'') ''Binoses ni: Aoi Yuuki (Hapon), Christine Marie Cabanos (Ingles)'' Si Madoka Kaname ay isang babaeng mabait, palakaibigan at mahiyain. Siya ay labingapat na taong gulang at nag-aaral sa middle school. Apat na pulgada lamang ang kanyang tangkad at siya ay may rosas na mga mata at buhok na itinatali niya sa twintails gamit ang kanyang mga pulang laso. Mahal siya ng kanyang pamilya at siya ay napaliligran ng mga mababait at mabubuting kaibigan. Magbabago ang kanyang buhay ng makakita siya ng isang ala-pusang misteryosong nilalang nagngangalang Kyubey at sa pagpirma sa kontrata siya ay magiging isang mahikerang babae/magical girl na ubod ng makapangyarihan. Matatapos ang mga witch at ang Law of Cycles buhat ng kanyang hiling na mabago ang kalawakan at mundo at siya'y magiging isang ala-diyosang nilalang. Gumagamit siya ng pana at ang kaarawan niya ay sa Oktubre 3. '''Homura Akemi''' ( 暁 美 美 む ら ら , Akemi Homura ) ''Binoses ni: Chiwa Saitou (Hapon), Cristina Vee (Ingles)'' Si Homura ay isang Puella Magi o mahikerang babae (magical girl) na nagpakita sa panaginip ni Madoka. Siya ay napakagandang babae na matalino na mataas ang iskor sa iskul at naging sikat siya sa mga estudyante. Itim ang kaniyang mahabang buhok, siya ay maputi at lila ang kaniyang mga mata. Ayaw niyang mamatay ang mga magical girl kaya pinipigil niya ang mga ito sa pagpirma sa kontrata ni Kyubey, kaya naiinis sa kanya si Mami. Siya ay mahilig gumamit ng mga baril at kaya niyang mag-time travel. Ang kaarawan niya ay sa Hulyo 26. '''Sayaka Miki''' ( 美 樹 さ や か, Miki Sayaka) ''Binoses ni: Eri Kitamura (Hapon), Sarah Williams (Ingles)'' Siya ang bestfriend ni Madoka na naging isa ring magical girl. Mabait at matulungin, gusto niyang protektahan ang mga mahal niya sa buhay. Ginamit niya ang kaniyang hiling mula kay Kyubey para magamot ang naparalisang kamay ni Kyousuke Kamijo, ang lalaki niyang jowa upang makatugtog siya ulit ng byolin. Nakilala niya si Kyouko Sakura, isang babae na mukhang hindi mabait at kayang magpursige sa lahat ng sakripisyo na makakabuti sa kanya at makakaaway niya ito dahil iba sila ng paniniwala. Gumagamit siya ng isang espada. Bughaw ang kaniyang buhok at mga mata at ang kaarawan niya ay sa Oktubre 11. '''Tomoe Mami''' ( 巴 マ ミ, Tomoe Mami) ''Binoses ni: Kaori Mizuhashi (Hapon), Carrie Keranen (Ingles)'' Isang estudyante na nasa ikatlong taon sa middle school, ang pinakamatanda sa mga bida na senpai para kina Madoka at Sayaka. Siya ay mabait na gustong protektahan ang kaniyang mga kabibigan. Bagamat itinuturing siya na parang malakas, masayahin at magandang nakakatandang ate, siya ay malungkot dahil nag-iisa siya sa buhay. Ang buhok at mata niya ay dilaw at ang kaniyang hairstyle ay komplikado at mahilig rin siya gumawa ng [[tsaa]] at mga cake. Kaya niyang gawing ripleng baril ang kaniyang mga laso at ang kaarawan niya ay sa Hunyo 5. '''Kyouko Sakura''' ( 佐 倉 杏子, Sakura Kyouko) ''Binoses ni: Ai Nonaka (Hapon), Lauren Landa (Ingles)'' Magical girl na lumitaw sa lungsod sa ika-apat na episodyo, siya ay kalaban ng mga bida nung una. Ang buhok niya ay mahaba, diretso at pula at siya ay palaban. Ang layunin lang niya ay makuha ang mga Grief Seed at siya ay mahilig kumain. Ang tatay niya ay pastor at lider ng simbahan at ang hiling niya kay Kyubey nung una ay madagdagan ang miyembro ng kanilang simbahan. Nakikipaglaban siya gamit ang isang sibat at ang kaarawan niya ay sa Mayo 9. '''Kyubey''' ( キ ュ ゥ べ え, Kyubey) ''Binoses ni: Emiri Katou (Hapon), Cassandra Lee (Ingles)'' Isang misteryosong nilalang na kulay puti, cute at itsurang pusa. Kayang gawing totoo ang lahat ng hiling ng mga babae sa kondisyon na sila ay maging mga Puella Magi o magical girl at kalabanin ang mga gumagalang mangkukulam o "witch". Siya ay isang alien, dayuhan sa daigdig na tinatawag na "Incubator" at nakikita lang siya at naririnig ng mga magical girl. Ang layunin niya ay lihim, at pinipilit niya ang mga babaeng may potensyal na magmahika na sumang-ayon sa kanyang kontrata. === Mga Katuwang na Karakter === '''Nagisa Momoe''' (百江 なぎさ, Momoe Nagisa) ''Binoses ni: Kana Asumi (Hapon), Xanthe Hyunh (Ingles)'' Unang nakilala bilang ang mangkukulam o "witch" na si Charlotte, siya ay unang nagpakita sa tunay niyang anyo sa pelikulang [[Puella Magi Madoka Magica the Movie: Rebellion.]] Siya ay bata, isip-bata, nakatutuwa pero siya ay makatang magsalita. Siya ay mahilig sa keso at siya ang ika-anim na magical girl na nakilala sa buong serye. Ang buhok niya ay puti at ang mata niya ay dilaw at kahel. '''Hitomi Shizuki''' (志筑 仁美, Shizuki Hitomi) ''Binoses ni: Ryouko Shintani (Hapon), Shelby Lindley (Ingles)'' Kaibigan at kaklase nina Madoka at Sayaka, makikita siya na kasama ng dalawa. Berde ang kanyang buhok at mata. Siya ay nagkagusto sa lalaking si Kyosuke Kamijou kaya nainis sa kanya si Sayaka, Sikat siya sa mga fan na ang babaeng iniisip na lesbiyana at mag-jowa sina Madoka at Sayaka sa unang episodyo kung saan siya ay tumakbo sa popular niyang linya "Girls can't love girls". '''Kyosuke Kamijou''' (上条 恭介, Kamijo Kyosuke) ''Binoses ni: Seiko Yoshida (Hapon), Marianne Miller (Ingles)'' Kaibigan ni Sayaka simula noong bata pa sila, ang talento niya ay magtugtog ng byolin pero hindi na niya kaya ito simula noong siya ay maaksidente. May gusto sa kanya sina Sayaka at Hitomi at ang hiling ni Sayaka kay Kyubey ay magaling ang mga naparalisa niyang kamay upang siya ay makatugtog muli. '''Junko Kaname''' (鹿目 詢子, Kaname Junko) ''Binoses ni: Yuuko Gotou (Hapon), Carrie Savage (Ingles)'' Ang nanay ni Madoka, siya ay nagtatabraho sa isang korporasiyon. Siya ang nagbigay at nagtali ng mga pulang laso sa kanyang anak na si Madoka. == Midya == === Anime === Ang unang titulong gawa sa buong franchise ay ang anime na Puella Magi Madoka Magica na ipinalabas noong 2011. Ginawa ito ng [[Magica Quartet]], ipinrodus ito ng [[Shaft (kompanya)]] at i-dinistribyut ng [[Aniplex]]. Ang istorya ay tungkol sa buhay ng isang babaeng nagngangalang [[Talaan ng mga tauhan ng Puella Magi Madoka Magica|Madoka Kaname]] na binigyan ng tsansang matupad ang hiling sa kondisyong maging isang [[magical girl]] o mahikerang babae at makipaglaban sa mga [[mangkukulam]] o mga "witch". Nagsimula ang paggawa ng sinabi ni [[Akiyuki Shinbo]] ang kanyang kagustuhan na gumawa ng bagong serye tungkol sa magical girl kay Atsuhiro Iwakami habang siya ay abala sa [[Bakemonogatari]] at [[Hidamari Sketch]].<ref name=":4"><bdi>新房昭之×虚淵玄×蒼樹うめ×シャフト 1大プロジェクト始動</bdi>. ''Megami Magazine'' (in Japanese) (127): 115. October 25, 2010.</ref> Ang serye ay inanunsyo sa isang komersyal sa oras ng anime na [[Togainu no Chi]]<ref name="first-cm" />. Pagkayari, marami pang mga komersyal ang ipinalabas sa kaparehong oras na ibinida ang mga karakter at ang mga magboboses nito.<ref name=":4" /> Ang unang mga sampung episodyo ay ipinalabas sa [[MBS]], [[TBS]] at [[CBC]] noong 7 Enero 2011 hanggang 11 Marso 2011.<ref>"魔法少女まどか☆マギカ 番組公式". December 24, 2010.</ref> Ang mga episodyo ay ini-stream naman sa [[Nico Nico Douga]] at sa [[BIGLOBE]]'s Anime One isang linggo pagkayari ng unang pagpalabas sa telebisyon. Pero buhat ng lindol at tsunami sa Japan noong 2011 ay kinansela ang episodes 11 at 12 at sabay ipinalabas lamang noong 21 Abril 2011.<ref>"This Week's ''Madoka Magica'' Not Aired in 'Self-Restraint'". Anime News Network. March 16, 2011. Hinango noong March 16, 2011.</ref><ref>"Madoka Magica's Airing, Streaming Delayed 'For Now' (Updated)". Anime News Network. March 23, 2011. June 12, 2018.</ref> Nagkaroon ng Blu-ray Disc at DVD ang Madoka Magica at ibenenta noong 21 Abril 2011 hanggang Septembre 21, 2011, na-delay ito dahil 30 Marso 2011 sana ilalabas dahil sa lindol, at may bonus CD ang nakalagay sa bawat piraso.<ref name=":7">"Anime/Manga Releases Delayed, Cancelled After Quake". Anime News Network. March 15, 2011. Retrieved June 11, 2018.</ref> Linisensiya ng Aniplex USA ang serye sa Kanluran Amerika at inilibas ang serye sa tatlong bolyum noong Pebrero 14 hanggang 12 Hunyo 2012<ref>"Madoka Magica USA Official Website, News and Trailer". madokamagicausa.com.</ref>. Ang kanta sa opening ay "Connect" (コネクト ''Konekuto'') na inawit ni [[ClariS]] at ang kanta sa ending ay "Magia" na inawit ng grupong [[Kalafina]], parehong inilabas ang dalawang kanta noong 16 Pebrero 2011.<ref name=":11">"News: ''Noragaki'', ''Puella Magi Madoka Magica''Promos Streamed". Anime News Network. December 8, 2010. Retrieved December 24, 2010.</ref> Sa inilabas na DVD at Blu-ray, ang pang-ending na kanta para sa una at ikalawang episodyo ay ang "See you Tomorrow" (また あした ''Mata Ashita'') na inawit ni [[Aoi Yuki]], ang nag-boses kay Madoka, at ang pang-ending na kanta para sa episode 9 ay ang "And I'm Home" na dinuet nina [[Eri Kitamura]] at [[Ai Nonaka]]. May mga Drama CD na kasama sa una, ikatlo at ikalimang bolyum ng DVD/Blu-ray at ang original soundtrack ni [[Yuki Kajiura]] ay nakalagay sa tatlong parts ikalawa, ika-apat at ika-anim na bolyum na kasama rin sa limited edition na release sa North America. ==== Listahan ng mga Episodyo ==== {| class="wikitable" |- ! Bilang !! Titulo !! Petsa ng orihinal na pagpalabas !! Manunulat ng istorya !! Storyboard !! Direktor !! Direktor ng animasyon !! Gumuhit ng guhit sa huli ng episodyo<ref>https://web.archive.org/web/20110820094138/http://www.madoka-magica.com/special/yokokugallery/</ref> |- | 01 || As If We Met in a Dream… (夢の中で逢った、ような…) || 7 Enero 2011 ||rowspan="12"|[[Gen Urobuchi|Gen<br />Urobuchi]] ||rowspan="3"|Yoshiharu Ashino || Yukihiro Miyamoto ||Ryouma Ebata || Hanokage<ref group="n">Manunulat ng opisyal na manga "Puella Magi Madoka Magica".</ref> |- | 02|| That Sounds Wonderful (それはとっても嬉しいなって)||14 Enero 2011 || Masahiro Mukai || Fuyumi Toriyama, Mika Takahashi<br />Noboru Jitsuhara|| [[Hekiru Hikawa]] |- | 03 || I'm Not Afraid Of Anything Anymore (もう何も怖くない) || 21 Enero 2011|| Yuki Yase || Tomohiro Kamitani, Kazuya Shiotsuki || [[Santa Tsuji]] <small>(Nitroplus)</small> |- | 04|| Both Miracles and Magic Exist (奇跡も、魔法も、あるんだよ) ||28 Enero 2011|| Shinsaku Sasaki || Shin'ichi Omata || Miyabi Ozeki || [[Jin Kobayashi]] |- | 05 || There's No Way I'd Regret This (後悔なんて、あるわけない) ||4 Pebrero 2011|| Shin'ichi Omata || Takahiro Majima ||Mino Honda, Mayuko Matsumoto<br />Kazuhisa Kosuga ||Yūpon <small>(Nitroplus)</small><ref group="n">Tagaguhit sa mga larawan sa nobelisasyon ni Hajime Ninomae.</ref> |- | 06 || This Just Isn't Right (こんなの絶対おかしいよ) ||11 Pebrero 2011|| Shinsaku Sasaki || Fujiaki Asari || Jun'ichi Fukunaga, Hitoshi Miyashima || [[Hajime Ueda]] |- | 07 || Can You Face Your True Feelings? (本当の気持ちと向き合えますか？) ||18 Pebrero 2011|| Masayoshi Nishita || Satoaki Kidokoro || Ryou Kobayashi, Tomoaki Kado ||Takashi Tensugi<ref group="n">Tagaguhit ng larawan ng opisyal na manga "Puella Magi Kazumi Magica: The Innocent Malice".</ref> |- | 08|| I'm Such a Fool (あたしって、ほんとバカ) ||25 Pebrero 2011|| Shin'ichi Omata || Takashi Kawabata || Tomoyuki Matsumoto, Yuuji Kondou ||[[Takuya Fujima]]<br />(Assistant: Kentaro Tanaka) |- | 09 || I'll Never Allow That (そんなの、あたしが許さない) ||7 Marso 2011|| Noriko Shichishima || Masahiro Mukai || Miyuki Katayama, Akihiko Itō<br />Kazuya Shiotsuki, Masahiro Sekiguchi<br />Motoki Matsumoto, Jun Hanzawa<br />Yasutoshi Iwasaki||Namaniku ATK <small>(Nitroplus)</small> |- | 10 || I Won't Depend on Anyone Anymore (もう誰にも頼らない) ||11 Marso 2011|| Shinsaku Sasaki || Yuki Yase || Kazuya Shiotsuki, Yoshiaki Itō ||Kuroe Mura<ref group="n">Manunulat ng opisyal na manga "Puella Magi Oriko Magica".</ref> |- | 11 || The Only Signpost Remaining (最後に残った道しるべ) ||21 Abril 2011|| Tomohiko Ito || Kotono Watanabe || Shin'ichi Miyamae, Toshiyuki Fujisawa || [[Buriki]] |- | 12|| My Best Friend (わたしの、最高の友達) ||21 Abril 2011|| Shinsaku Sasaki || Yukihiro Miyamoto || Jun'ichirō Taniguchi, Mika Takahashi || [[Ume Aoki]]<ref group="n">Tagadisenyo ng mga karakter ng serye.</ref> |} === Tugtog === Ang mga tugtog na ginamit sa serye ay kinompose ni [[Yuki Kajiura]]. Ang buong mga tugtog ay nalagay sa tatlong CD sa mga bolyum 2, 4 at 6&nbsp;ng BD edition sa Japan at sa limited edition sa Estados Unidos. Ang kantang pang-opening ay "Connect" (コネクト ''Konekuto'') na inawit ni [[ClariS|ClariS at ang kanta sa ending ay "Magia" na inawit ng grupong]] [[Kalafina]], parehong inilabas ang dalawang kanta noong 16 Pebrero 2011. Ang pang-ending na kanta para sa episode 9 ay ang "And I'm Home" na dinuet nina [[Eri Kitamura]] at [[Ai Nonaka]]. Ang kantang tinugtog sa unang pelikula ay "Luminous" ( ルミナスRuminasu) na inawit ni [[ClariS]] at ang sa ikalawa ay ang "Hikari Furu" ( ひかりふるLight Falling) na inawit ng [[Kalafina]]. === Pelikula === Ang Puella Magi Madoka Magica: The Movie (劇場版 魔法少女まどか☆マギカ ''Gekijōban Mahō Shōjo Madoka Magika'') ay serye ng mga Hapong pelikulang anime na ginawa ng [[Aniplex]] at [[Shaft (kompanya)|Shaft]] base sa kaparehong anime noong 2011. Ang unang dalawng pelikula, Beginnings (始まりの物語 ''Hajimari no Monogatari'') at Eternal (永遠の物語 ''Eien no Monogatari'') ay inilabas noong Oktubre 2012 at inulit lamang nito ang seryeng anime sa telebisyon bagamat may binagong voice acting at bagong mga scene. Ang ikatlong pelikula, Rebellion (叛逆の物語 ''Hangyaku no Monogatari''), ay isang bagong orihinal na gawa na inilabas noong 26 Oktubre 2013 na ginawan ng manga ng Hanokage at ito'y inilabas ng Houbunsha noong Nobyembre 2013 at Enero 2014. Ang mga pelikula ay i-dinistribyut sa North America ng [[Aniplex]]. Nominado ang Rebellion para sa gantimpala sa Japan Academy Prize for Animation of the Year at nanalo ito ng Best Theatrical Film Award sa 19th Animation Kobe Awards. === Manga === [[File:Puella Magi Madoka Magica x K-On! itasha left side at FF18 20110731a.jpg|thumb|Ang kotse na ito ay linagyan ng mga karakter mula sa Puella Magi Madoka Magica at K-ON! Makikita ang mga karakter mula K-ON! na kinosplay sina Kyubey, Madoka, Sayaka, Homura at Mami. Naging sikat ang parehong anime sa popular na kultura.]] Naglathala ng maraming manga ang Houbunsha tungkol sa Puella Magi Madoka Magica. Isang direktang adaptasiyon ng anime ang ginuhitan ng Hanokage at inilabas sa tatlong tankobon na bolyum na may apat na chapter at ibinenta noong Pebrero 12 hanggang 30 Mayo 2011.<ref name=":8"><bdi>魔法少女まどか☆マギカ×まんがタイムきららフォワード 驚愕の3大プロジェクト始動</bdi> [Puella Magi Madoka Magica × Manga Time Kirara Forward: The Start of Three Large Surprising Projects] (in Japanese). Houbunsha. Retrieved June 1, 2011.</ref><ref name=":7" />. Ito ay linisensiyahan sa North America ng Yen Press.<ref>"Yen Press Adds ''Madoka Magica'', ''Soul Eater Not'', ''Yuki-chan''". Anime News Network. October 14, 2011. Retrieved October 14, 2011.</ref> Isang spin-off na manga na ''Puella Magi Kazumi Magica: The Innocent Malice'' (魔法少女かずみ☆マギカ〜The innocent malice〜 ''Mahō Shōjo Kazumi Magika: The Innocent Malice'') ay isinulat ni Masaki Hiramatsu at ginuhitan ni Takashi Tensugi at inilathala sa Manga Time Kirara Forward noong Marso 2011 hanggang Enero 2013.<ref name=":8" /> Ikatlong manga, ang ''Puella Magi Oriko Magica'' (魔法少女おりこ☆マギカ ''Mahō Shōjo Oriko Magika'') ay isinulat ni Kuroe Mura at inilabas sa dalawang bolyum na tankobon noong 12 Mayo 2011 hanggang 12 Hunyo 2011. Ang ''Kazumi Magica'' at ''Oriko Magica'' ay linisensiyahan pareho ng Yen Press sa North America.<ref>"Yen Press Adds ''Madoka Magica'' Spinoff Manga, Last ''K-ON'' Volumes". Anime News Network. October 13, 2012. Retrieved October 13, 2012.</ref> Ang unang bolyum ng Kazumi Magica ay inilathala noong Mayo 2013.<ref>"Puella Magi Kazumi Magica by Magica Quartet, story by Masaki Hiramatsu, art by Takashi Tensugi". Yen Press. Retrieved April 26, 2013.</ref> Ang ''Puella Magi Madoka Magica: Wraith Arc'' (魔法少女まどか☆マギカ［魔獣編］) ay isinulat at ginuhitan ni Hanokage, ay nailathala sa ika-benteng issue ng Manga Time Kirara Magica noong 10 Hunyo 2015 at ang kwento ay tungkol sa mga pangyayari sa gitna ng mga pelikulang ''Puella Magi Madoka Magica the Movie: Eternal at Puella Magi Madoka Magica the Movie: Rebellion.''<ref>"New Madoka Magica Manga by 1st Manga's Hanokage Debuts". Anime News Network. June 9, 2015. Retrieved October 1, 2015.</ref> Ang unang bolyum ng opisyal na anthology na komiks na may mga larawan ng mga guest artist ay inilabas noong Septembre 12, 2011.<ref><bdi>魔法少女まどか☆マギカ　アンソロジーコミック　第1巻</bdi> [Puella Magi Madoka Magica Anthology Comic Vol. 1] (in Japanese). Houbunsha. Retrieved August 18, 2011.</ref> Isang buwanang magasin na para sa serye lamang ay inilathala ng Houbunsha at binigyan ng pangalang ''Manga Time Kirara Magica'' (まんがタイムきらら☆マギカ ''Manga Taimu Kirara Magika''), nalathala ito noong 8 Hunyo 2012 at maraming mga kwentong manga kasama na ang spin-off na Oriko Magica.<ref>''Manga Time Kirara Magica'' (まんがタイムきらら☆マギカ ''Manga Taimu Kirara Magika'')</ref>. Isang mangang adaptasiyon ng mga pelikula na ang ''Puella Magi Madoka Magica: Film Memories'' ay sinumulang ibenta noong 26 Mayo 2012<ref>"''Madoka Magica'' Anime Gets Its Own Dedicated Magazine". Anime News Network. April 23, 2012. Retrieved April 23, 2012.</ref>. ''Puella Magi Madoka Magica: The Different Story'', isang manga na ginuhitan ni Hanokage ay nailathala sa tatlong tankobon na bolyum noong Oktubre 12 hanggang 12 Nobyembre 2012<ref>''魔法少女まどか☆マギカ ~The different story~ (上)''[''Puella Magi Madoka Magica: The Different Story (1)''] (in Japanese). Amazon.co.jp. ASIN 4832242032.</ref> at linisensiyahan ng Yen Press noong 2014.<ref>"Puella Magi Madoka Magica: The Different Story story by Magica Quartet, art by Hanokage". Yen Press. Retrieved December 16, 2014.</ref> Ang unang bolyum ng ''Puella Magi Suzune Magica'' (魔法少女すずね☆マギカ) ay isinulat at ginuhitan ni Gan at ini-release noong 12 Nobyembre 2013 bago lumabas sa Manga Time Kirara Magica noong 22 Nobyembre 2013.<ref><bdi>魔法少女すずね☆マギカ (1)</bdi> [''Puella Magi Suzune Magica (1)''] (in Japanese). Amazon.co.jp. ASIN 4832243705.</ref> ''Puella Magi Homura Tamura'' (魔法少女ほむら☆たむら) na isinulat at ginuhitan ni Afro ay nailabas rin sa ''Manga Time Kirara Magica'' at lumabas ang unang bolyum nito sa Oktubre 2013 at linisensiyahan ng Yen Press.<ref name=":9">"Yen Press Adds Durarara!! Novels, Strike the Blood, Black Bullet, Rust Blaster Manga". Anime News Network. January 9, 2015. Retrieved July 21,2015.</ref> ''Puella Magi Homura's Revenge!'' (魔法少女まどか☆マギカ ほむらリベンジ!) na isinulat ni Kawazukuu at ginuhitan ni Masugitsune ay lumabas sa ''Manga Time Kirara Magica'' at nag-release ng dalawang bolyum sa Disyembre 2013 at linisensiyahan ng Yen Press.<ref name=":9" /> Nagsulat si Hajime Nonimae ng nobela ng serye na ginuhitan ni Yūpon at inilathala ng Nitroplus noong 14 Agosto 2011<ref name=":10"><bdi>小説版 魔法少女まどか☆マギカ 初回限定版</bdi> [Novel Edition Puella Magi Madoka Magica Limited Edition] (in Japanese). Amazon.co.jp. Retrieved September 2,2011.</ref>. May mga kopyang pre-release na binenta sa [[Comiket]] 80 noong 12 Agosto 2011.<ref name=":10" /> May libro na ''Puella Magi Madoka Magica: The Beginning Story'', na base sa orihinal na iskrip ni Gen Urobuchi para sa anime na nailathala noong Nobyembre 2011.<ref>"Madoka Magica Anime's Story 'Draft #0' to Be Published". Anime News Network. October 3, 2011. Retrieved October 3, 2011.</ref> ==== Listahan ng mga Opisyal na Manga ng Puella Magi Madoka Magica ==== ===== Manga ng Pangunahing Serye ===== * ''Puella Magi Madoka Magica'' * ''Puella Magi Madoka Magica: The Movie -Rebellion-'' * ''Puella Magi Madoka Magica: The Different Story'' * ''Puella Magi Madoka Magica: Wraith Arc'' * ''Puella Magi Madoka Magica: Homura's Revenge!'' * ''Puella Magi Homura Tamura'' * ''Mitakihara Kindergarten Mahougumi'' * ''Mitakihara Anti-Materials'' ===== Manga ng Oriko Magica ===== * ''Puella Magi Oriko Magica'' * ''Puella Magi Oriko Magica: Extra Story'' * ''Puella Magi Oriko Magica: Sadness Prayer'' ===== Mga Iba pang Manga na Spin-off ===== * ''Manga Time Kirara Magica'' * ''Madoka Magica'' Comic Anthologies * ''Puella Magi Kazumi Magica: The Innocent Malice'' * ''Puella Magi Suzune Magica'' * ''Puella Magi Tart Magica: The Legend of "Jeanne d'Arc"'' === Laro === Isang laro na base sa seryes na nagngangalang ''Puella Magi Madoka Magica Portable'' (魔法少女まどか☆マギカ ポータブル ''Mahō Shōjo Madoka Magika Pōtaburu'') ay inilabas para sa [[PlayStation Portable]] at ginawa ng [[Namco Bandai]] noong 15 Marso 2012. Sa laro makakapili ng maraming route ang mga manlalaro at pwede mabago ang ending ng istorya.<ref name=":12">"''Madoka Magica'' Portable PSP Game's 3rd Promo Streamed". Anime News Network. February 24, 2012. Retrieved February 24, 2012.</ref> Si Urobuchi ang manunulat, ang [[Shaft (kompanya)|Shaft]] ang gumawa ng animasyon at sina Yuzuke Tomizawa at Yoshinao Doi naman ang nag-produs.<ref name=":12" /> Ang laro ay inilabas sa dalawang edisyon - isang standard box na may bonus DVD at isang limited edition na kahon na may Madoka Figma, bonus Blu-ray disc, isang Kyubey na pouch, isang "HomuHomu" na panyo at isang special clear card.<ref>"魔法少女まどか☆マギカ ポータブル | バンダイナムコゲームス公式サイト" [Puella Magi Madoka Magica Portable | Namco Bandai Games Official Site] (in Japanese). Namco Bandai Games. Retrieved August 13,2011.</ref> Isang action game para sa [[PlayStation Vita]] ang ''Puella Magi Madoka Magica: The Battle Pentagram'' (魔法少女まどかマギカThe Battle Pentagram) na ginawa ng Artdink at inilathala ng Namco Bandai at nailabas sa Japan noong 19 Disyembre 2013.<ref name=":13">Romano, Sal (September 19, 2013). "''Madoka Magica: The Battle Pentagram'' dated in Japan". Gematsu. Retrieved September 19, 2013.</ref> Ang laro ay may orihinal na kwento na may basbas ni Urobuchi kung saan ang limang magical girl ay magtutulung-tulungan upang matalo ang makapangyarihang witch na Walpurgisnacht.<ref>Romano, Sal (September 17, 2013). "Madoka Magica: The Battle Pentagram details and screenshots". Gematsu. Retrieved April 29, 2014.</ref> Sa pagkarelease ay may isang limited edition version na may code para sa mga costume sa laro at merchandise tulad ng CD ng tugtog sa laro at isang art book na makikita rin sa merkado.<ref name=":13" /> Isang libreng application sa selpon na ''Mami's Heart Pounding Tiro Finale'' (マミのドキドキティロフィナーレ ''Mami no Doki Doki Tiro Fināre'') ay nailabas noong 14 Oktubre 2011.<ref>"''Madoka Magica''‍'s Mami Inspires Free Smartphone Game App". Anime News Network. October 7, 2011. Retrieved October 7, 2011.</ref> Isang third-person shooter na barilan na nagngangalang ''Puella Magi Madoka Magica TPS featuring Homura Akemi'' ay inilabas para sa mga selpong may [[Android]] noong Disyembre 2011.<ref>"''Madoka Magica'' 3rd-Person Shooter App With Homura Unveiled". Anime News Network. December 8, 2011. Retrieved December 8, 2011.</ref> Isa namang larong barilan kung saan bida si Mami ay ginawa noong Agosto 2012<ref>"Mami Stars in New "Madoka Magica" Android Third-Person Shooter". Crunchyroll. August 9, 2012. Retrieved August 9, 2012.</ref> at isa namang bida naman sina Sayaka at Kyouko ay ginawa noong 26 Oktubre 2012.<ref>"New ''Madoka Magica'' Android Game Stars Kyōko, Sayaka With Baseball Bat". Anime News Network. October 16, 2012. Retrieved October 16, 2012.</ref> Isang larong palaisipan para sa mga [[IOS|Apple]] na selpon, ang ''Puella Magi Madoka Magica Puzzle of Memories'' ay ginawa noong 29 Marso 2013.<ref>"News". Shaft. Retrieved March 25, 2013</ref> Mga costume mula sa ''Puella Magi Madoka Magica'' kasama ang ibang mga bagay na galing sa ibang laro at anime ay ma-dadownload bilang [[DLC]] sa Japan sa laro sa PSP na [[Gods Eater Burst]].<ref>"''God Eater Burst'' Adds ''Madoka Magica'', ''Index''Costumes". Anime News Network. July 27, 2011. Retrieved July 27, 2011.</ref> Nasama rin ang mga costume at accessory bilang DLC para sa [[Tales of Xillia 2]]<ref>"''Madoka Magica'' Costumes Offered in ''Tales of Xillia 2''". Anime News Network. September 23, 2012. Retrieved September 23, 2012.</ref> at sa [[Phantasy Star Online 2]] noong Oktubre 2013.<ref>"''Phantasy Star Online 2''‍'s ''Madoka Magica''Costumes Revealed". Anime News Network. October 11, 2013. Retrieved October 12, 2013.</ref> Isang collaboration sa mobile game na Phantom of the Kill ang nagyari para sa isang event noong 8 Agosto 2015 hanggang Septyembre 21, 2015. Sa event na iyon ay nagkaroon ng tsansa ang mga manlalaro na makakuha ng mga playable na Madoka characters sa mga in-game lotteries. Mayroon ding mga Madoka Magica na mga mission, weapon at item sa panahon na iyon.<ref>"ファントム オブ キル×まどか☆マギカ～コラボプロジェクト情報発信ページ～" (in Japanese). Fuji&gumi Games. Retrieved October 1, 2015.</ref> Isang larong pachinko na pang-sugal na nagngangalang ''Slot Puella Magi Madoka Magica'' ay inilabas noong 2013, at isa pang pachikong larong sugal na ''Slot Puella Magi Madoka Magica 2'' ay ginawa noong 2016. Maririnig ang kantang "Naturally" nina Aoi Yuuki at [[Eri Kitamura]] sa Slot Puella Magi Madoka Magica 2.<ref>Loveridge, Lynzee (August 2, 2016). "Madoka Magica Slot Machine Boasts New Animated Footage". Anime News Network. Retrieved August 2,2016.</ref> Noong 2016, ang laro sa selpon na ''Girl Friend Beta'' ay nagkaroon ng collaboration sa Puella Magi Madoka Magica kung saan nakuha ng mga manlalaro ang isang Madoka card bilang log-in bonus.<ref>"Girl Friend Note Rhythm Game Gets Web Anime in October". Anime News Network. August 9, 2016. Retrieved August 9, 2016.</ref> Isang laro sa selpon na nagngangalang ''Magia Record: Puella Magi Madoka Magica Side Story'' ay inilabas sa Japan noong 22 Agosto 2017.<ref>"Madoka Magica Franchise Gets Magia Record Smartphone Game". Anime News Network. September 30, 2016. Retrieved December 27, 2016.</ref><ref>"Madoka Magica Magia Record Smartphone Game Reveals Key Visual, Story". Anime News Network. December 26, 2016. Retrieved December 27, 2016.</ref> May bagong bida sa laro na nagngangalang Iroha Tamaki na nakatira sa Kamihama City para hanapin ang nawawala niyang babaeng kapatid. Maririnig ang "Kakawari" (かかわり ''"Connection"'') sa laro na kinanta ng [[TrySail]].<ref>"Madoka Magica Magia Record Smartphone Game's 1st Video Previews Theme Song". Anime News Network. February 10, 2017. Retrieved February 11, 2017.</ref> Magkakaroon ng anime ang nasabing laro sa 2019.<ref>Alvarez, Simon (September 2, 2018). "''Madoka Magica Magia Record'' Game To Get Anime Series". Inquisitr. Retrieved September 3, 2018.</ref> == Talahulunganan == '''Magical Girl (魔法少女 ''Mahō shōjo'')'''<ref>https://www.madoka-magica.com/tv/special/keyword/junko.html</ref> ''Tagalog: Mahikerang Babae'' Mga babae na sumang-ayon sa kontrata ng sugo ng mahika, at kapalit ay nagkaroon ng kapangyarihan ng mahika. Tungkulin nila ang kalabanin ang mga mangkukulam o "witch". '''Soul gem''' '''(ソウルジェム ''Sōru jemu'')''' ''Tagalog: Hiyas ng Kaluluwa'' Isang hiyas na isinilang mula sa kontrata ng sugo ng mahika. Patunay na ang isa ay isang mahikerang babae o ''magical girl'' at ang pinanggagalingan ng kanyang kapangyarihan. Ang hiyas ng kaluluwa o ''soul gem'' ay ang pinagkukuhanan ng mga mahikal na kapangyarihan ng isang mahikerang babae o ''magical girl'' pero sa kada beses na ginagamit ng magical girl ang kanyang mahikang kapangyarihan, ang soul gem o ang hiyas ay nasisira. Kapag ang soul gem o ang hiyas ay nasira ay nawawala ang kinang nito at nagiging mas madilim ang itsura pati na ang kulay nito. Ang tanging paraan lamang para manumbalik ang soul gem sa dati nitong kinang ay ang paggamit ng ''grief seed''. Ang kaluluwa ng isang magical girl ay nasa loob ng ''soul gem'' at ang kanyang katawan ay isang sisidlan lamang na kontrolado ng ''soul gem''. '''Grief seed (グリーフシード ''Gurīfu shīdo'')''' ''Tagalog: Butil ng Lungkot'' Isang itlog ng mangkukulam o "''witch''" na sumusulpot kapag ka natatalo ang isang witch. Kailangan ng magical girl ang mga bagay na ito para lamnang muli ang kanilang mga naubos na enerhiyang mahika. Ang lahat ng ''grief seed'' ay sumisipsip ng kalungkutan kapag ginamit sa isang madilim na ''soul gem'' at linilinis nito ito. Ngunit binabala ni Kyubey na ang pagsipsip ng masyadong maraming lumbay ay maaring makapagpabuhay sa ''witch''. Minsan ginagamit rin ng mga magical girl ang ''grief seed'' upang subukin kung kaya niyang pakisamahan ang isang magical girl. Ang ibig sabihin ng di-pagtanggap ng ''grief seed'' mula sa isang magical girl ay di-pagtanggap ng pakisama niya at masama ang ipinapahiwatig nito. Gumawa sina Mami at Homura ng mga halimbawa na iksamen. '''Witch''' '''(魔女 ''Majo'')''' ''Tagalog: Mangkukulam'' Ang mga negatibong emosyon tulad ng pagka-nerbyos, masyadong pag-alala o istres, masamang pagbibintang, pagkagalit at masamang hinanakit ay dala ng mga nilalang na nagkakalat ng mga butil ng kapahamakan sa buong daigdig. Kadalasan ay nagtatago sila sa mga harang na kanilang iginagawa o mga ''barrier''. Bagamat ang mga ''witch'' na ito ay mga pinalaking bersyon pala ng mga ''magical girl''. '''Barrier (結界 ''Kekkai'')''' ''Tagalog: Harang'' Isang maliit na alternatibong dimensiyon na ginagamit ng mga ''witch'' upang magtago. Sa sandali na aksidenteng mapasok ang isang ordinaryong tao dito ay hindi na sila makakatakas pa muli. Sa anime, ang mga lokasyon na ito ay idinsenyo at ginuhitan ng animasyon ng [[Gekidan Inu Curry]] sa isang istilo na malaki ang pinagkaiba sa buong serye para mapatibay ang mood na mistulang pang-ibang mundo. Sa anime minsan ay tinatawag silang mga "maze" (迷路 ''meiro'') o "ward'. Ang ''barrier'' ay ang espasyo na ang itsura ng loob ng isipan ng isang magical girl bago siya maging witch. Maaring maging basehan ng ''barrier'' ang mga bagay na may kinalaman sa buhay ng magical girl tulad ng kung saan sila naging witch, ang istilo ng kanilang ''soul gem'', ano ang mga hilig nila at ano ang kanilang naging hiling. '''Familiar (使い魔 ''Tsukaima'')''' ''Tagalog: Katulong na Nilikha'' Mga mababang-uri ng halimaw na ipinaghati mula sa kakanyahan ng isang ''witch''. Bagamat kadalasan sa kanila itinotoka ang responsibilidad ng pagbabantay at pagpapanatili ng mga harang ng kanilang mistress ay minsan ay magkakaroon sila ng kalayaan at lalayas upang gumawa ng kanilang sariling mga ''barrier''. Pagkayari mangain ng ilang mga tao, halos apat o lima ayon kay Kyouko ay magiging mga ''witch'' rin sila. Hindi sila magbibigay ng mga ''grief seed'' papwera na lamang kung lumaki na sila bilang mga buong ganap na ''witch.'' '''Witch's Kiss''' ('''魔女の口づけ ''Majo no kuchizuke'')''' ''Tagalog: Halik ng Mangkukulam'' Isang tanda na lumilitaw sa isang tao na naasintahan ng isang ''witch''. Iba-iba ang itsura ng mga halik ng mga ''witch.'' '''Walpurgisnacht''' '''(ワルプルギスの夜 ''Warupurugisu no yoru'')''' ''Tagalog: Walpurgisnacht'' Isang higanteng ''witch'' na imposible matalo ng mga magical girl ng mag-isa. == Produksiyon == Habang siya ay abala sa [[Hidamari Sketch]] at [[Bakemonogatari]], sinabi ni Akiyuki Shinbo sa produser ng Aniplex na si Atsuhiro Iwakami ng gusto niyang gumawa ng isang bagong serye tungkol sa magical girl at sila ang gumawa ng Puella Magi Madoka Magica. Noong ang palabas ay pinaplano pa lamang sa umpisa, nagdesisyon si Iwakami na wag na lang mag-adapt ng mga lumang gawa para mabigyan ng kalayaan si Shinbo sa direksiyon.<ref name=":0"><bdi>新房昭之×虚淵玄×蒼樹うめ×シャフト 1大プロジェクト始動</bdi> [Akiyuki Shinbo × Gen Urobuchi × Ume Aoki × Shaft: The Start of One Large Project]. ''Megami Magazine'' (in Japanese). Gakken (127): 115. October 25, 2010.</ref> Isang layunin ng proyekto ay makagawa ng anime na papatok sa mas maraming manonood kaysa sa mga tipikal na manonood ng mga magical girl na anime. Layunin nina Iwakami at Shinbo na magustuhan ang serye ng mga pangkaraniwang manonood ng mga anime.<ref name=":1">Manry, Gia (September 7, 2011). "Interview: Atushio Iwakami". Anime News Network. Hinango noong 29 Abril 2014</ref> Kinausap ni Shinbo si Gen Urobuchi na magsulat ng istorya at si Ume Aoki na gawin ang itsura ng mga karakter, na gagamitin naman ni Takahiro Kishida para sa serye.<ref name=":0" /> Hindi pinakialaman gaano ni Iwakami ang mga itinalagang mga tauhan sa paggawa ng anime. Dahil ang Puella Magi Madoka Magica ay isang orihinal na gawa at hindi isang adaptasyon ng lumang gawa, ang layunin ni Iwakami ay gumawa ng isang mataas na kalidad ng gawang makakalibang. Binigyan niya ng kalayaan ang mga tao, sila Urobuchi na gawin ang istorya ng serye at hindi siya nangialam rito at nang tinignan niya ang mga disenyo na ginawa ni Aoki ay nagalingan siya sa talento ng team.<ref>"''Magica'' Anime Adds Composer Kajiura, Durarara's Kishida". Anime News Network. October 28, 2010. Retrieved April 29, 2014.</ref> === Pagsulat ng Istorya === Noong isinusulat ang istorya, sinabi ni Iwakami si Urobuchi na gawing malalim ang istorya. Sinabi ni Shinbo na lagyan ng maraming karahasan at pagiging bayolente, mga tipo na hindi nakikita sa genreng magical girl.<ref name=":1" /> Sinabi rin ni Iwakami na patayin ni Urobuchi ang mga karakter sa istorya.<ref name=":2">"脚本家　虚淵玄さんインタビュー　ウルトラジャンプ本誌『ULTRA NEXT』増補版" [Interview with scriptwriter Gen Urobuchi - ''Ultra Jump'' 'Ultra Next' extended version] (in Japanese). Ultra Jump Egg. July 27, 2011. Retrieved May 6, 2013.</ref> Natuwa naman si Urobuchi, sinabing wala siyang problema rito at ibinida ang kanyang reputasyon at nakaraan bilang isang manunulat ng mga malalalim, malulungkot at katakot-takot na mga istorya, na lingid sa kaalaman ni Shinbo.<ref name=":3">Kajita, Mafia (June 17, 2011). <bdi>鬼哭街」から「沙耶の唄」「魔法少女まどか☆マギカ」までミッチリ質問攻め！</bdi> [Very hard barrage of questions from ''Kikoku street'', ''Song of Saya'' to ''Magical Girl Madoka ☆ Magika''!] (in Japanese). 4Gamer.net. Retrieved May 8, 2014.</ref>[[File:Cosplayer of Madoka Kaname in Akihabara 20111225.jpg|thumb|Kinokosplay ng cosplayer na ito sa Akibahara ang bidang karakter na si Madoka, naging popular ang Madoka Magica kaya naging uso kosplayin ang mga karakter mula rito.]] Isang layunin para sa istorya ay maging ibang-iba sa paraan kung paano inanunsyo ang anime. Pinlano ni Shinbo na ianunsyo ang anime na ito ay magkakaroon ng masaya at makulay na istorya na walang patayan at hindi malalaman agad ng mga fan ang katatakutan at trahedya na susunod.<ref name=":2" /> Halimbawa, ang logo ng palabas ay sadyang idinesenyo gamit ang istilo ng font na mistulang katuwa-tuwa at makulay sa mga fan. Linoko rin ni Urobuchi ang mga fan sa Twitter na kunwari ay masaya at walang patayan ang istorya. Inilihim ang madilim na istorya ng serye dahil gusto ni Shinbo na magulat ang mga manonood.<ref name=":3" /> Dinepensahan naman ni Iwakami ang pangmatandang istorya sa Puella Magi Madoka Magica na kahit seryoso ang istorya nito ay hindi naman ito bawal sa mga bata dahil wala namang gaanong kabastusan na makikita rito. May mamamatay, pero di naman gaanong kabayolente ang pagpapakita, at naaayon ito sa istorya ng serye.<ref name=":1" /> Binigyan ni Shinbo ng kalayaan si Urobuchi sa pagsulat at paggawa ng kwento.<ref name=":5">Ransom, Ko (January 29, 2012). "Report: Kazuo Koike and Gen Urobuchi Chat". Anime News Network. Retrieved May 5, 2012.</ref> Sa pagsasaad ng mga sandaling nakatrabaho niya si Shinbo, sabi ni Urobuchi na hindi nangingialam ang dalawa at hinihintay nila palagi siya sa kung ano ang susunod na gagawin sa istorya.<ref name=":6">Sevakis, Justin (July 27, 2012). "Gen Urobuchi Focus panel". Anime News Network. Retrieved May 8, 2014.</ref> Para makagawa ng magandang re-interpretasiyon ng genreng magical girl ay pinag-aralan ni Urobuchi ang mga aspeto ng mga gawa sa genreng magical girl na di kaaya-aya o di gaanong napapansin.<ref name=":2" /> Sinabi rin niya na ang paggawa ng kwento ay naimpluwensiyahan rin ng mga guhit ng mga karakter na ginawa ni Aoki. Inidagdag rin niya sina [[Stephen King]], ang horror na manunulat at ang mga nakaraang gawa ni Shinbo tulad ng [[Hidamari Sketch]] at [[Magical Girl Lyrical Nanoha]] bilang inspirasiyon.<ref name=":5" /> Ayon kay Urobuchi, naimpluwensiyahan rin siya ng mga screenwriter na sina Ichiro Itano at Yosuke Koruda at sinabi na sila ay mga teacher para sa kanya.<ref name=":6" /> Para magawa ang mood ng kwento ay siya ay gumamit ng teknik na tinatawag sa Hapon na Kuroda - kung saan ang unang episodyo ay ilalagay ang manonood sa isang parte ng istorya ng walang eksposisyon, sa ikalawang episodyo naman ilalathala ang lugar at ang mga detalye tungkol sa kinaroroonan ng istorya at sa ikatlong episodyo magkakaroon ng mga maiinit na rebelasyon na makakapaggulat at makakapanabik sa manonood.<ref name=":5" /> Ang rebelasyon sa ikatlong episodyo ay pinag-usapan sa pagpapalano ng team sa istorya at napag-usapan na mamamatay si Mami, isang bida. Naging kontrobersyal ito at ibinida pa ni Urobuchi na hindi mapakali ang mga empleyado sa paglapit sa kanya na baguhin ang istorya dahil paborito nila si Mami, pero umayaw siya at hindi niya pa rin binago ang istorya. Aminado si Urobuchi na mahirap matatanggap ng mga fan ang pagbabago na ito at baka hindi pa ito magustuhan ng iba pero kaniyang ipinagtanggol ito para maiba ang palabas sa panahon na lahat ng napapanood ay masaya at nakatutuwa, na ang istorya ay hindi nagbabago na parang paulit-ulit ang buhay.<ref name=":2" /> Sa isang panayaw sa Ultra Jump Egg ay ibinida ni Urobuchi kung paano siya nagsusulat, sinabi na naniniwala siya na ang istorya ng isang palabas ay mas importante kaysa sa mga karakter, na iisipin niya muna kung ano ang gagawin ng mga karakter at kung ano ang magyayari sa kanila bago pa man siya makaisip ng mga pangalan nito, imbis na gumawa muna ng mga karakter at saka gawin ang istorya. Idinepensa niya ulit ang kaniyang desisyon na patayin si Mami, na maalala pa raw ng mga fan si Mami dahil rito at sinabi na "Sa tingin ko ay may mga karakter na naging parang imortal dahil sila ay namatay tulad ni Caesar Zeppeli sa [[JoJo's Bizarre Adventure]] o si Raoh sa [[Fist of the North Star]]. Dahil sa pamamaraan kung paano sila namatay sila ay nabuhay habang-buhay." === Disenyo ng mga Karakter === Ayon kay Urobuchi, si Sayaka ang kanyang paboritong karakter dahil nalibang siya sa pagsulat ng kanyang kwento.<ref name=":14">Urobuchi, Gen (July 27, 2013). "Nitro+ Q&A Panel". ''AnimagiC 2013'' (Interview). Bonn, Germany.</ref> Dahil sa kanyang trahedya sa dulo ng serye, na sa paniniwala ni Shinbo ay "unfair" ay sinabi niya kay Urobuchi na pwede bang baguhin ang istorya para mailigtas si Sayaka. Hindi pumayag si Urobuchi dahil ayon sa kanya ay importanta ang pagkamatay ni Sayaka sa buong istorya.<ref name=":6" /> Nagpumilit si Shinbo at kinausap muli si Urobuchi kung papwede bang buhayin si Sayaka dahil napamahal na siya sa kanya. Hindi na naman pumayag muli si Urobuchi, na sumagot na imposible raw ito dahil nagawa na ang balangkas ng kwento.<ref name=":15">Manry, Gia (September 7, 2011). "Interview: Atushio Iwakami". Anime News Network. Retrieved May 9,2014.</ref> Ma-alangang tinanggap ito ni Shinbo pero naniniwala na siya na masyadong mabigat ang pasaning inilagay sa mga karakter na mga batang babaeng estudyante.<ref name=":6" /> Ang karakter na alien na si Kyubey ay naisip rin at ginawa ni Urobuchi. Sinabi ni Iwakami na bilang ang mga pangunahing kontrabida sa serye "the mash-up of cuteness and darkness is the central theme to ''Madoka'', and Kyubey is an epitome of that theme"<ref name=":15" />. Isang layunin sa pagsulat ni Urobuchi ay idiin ang magkasalungat na moralidad at paniniwala sa gitna ni Kyubey at ng mga babaeng magical girls, na naipakita sa serye sa pamamagitan ng mga scene kung saan kinaan ni Kyubey ang sarili niyang bangkay para makatipid sa enerhiya.<ref name=":5" /> Kinompara niya ang karakter sa mga ''Eldritch Abomination'' at halimaw sa mga likha ng manunulat na si [[H.P. Lovecraft]], at sabi niya kay Kyubey na hindi ito masama, kaya siya mukhang masama ay dahil wala siyang nararandaman.<ref>Lamb, Lynzee (April 6, 2012). "Gen Urobuchi, Katsushi Ota and Atsuhiro Iwakami Q&A". Anime News Network. Retrieved May 12, 2014.</ref> Nag-komento rin si Urobuchi sa malabong moralidad na ipinapahiwatig ng serye sa panayam sa [[Asahi Shimbun]] at binanggit ang teroristang Al-Qaeda: "Al-Qaeda brought down the Twin Towers due to their self-righteousness. Justice for some people is an evil for others. Good intentions, kindness, and hope will not necessarily make people happy."<ref>Loo, Egan (August 8, 2011). "''Madoka Magica'' Writer Urobuchi Compares Plot to Al-Qaeda". Anime News Network. Retrieved May 6, 2014.</ref> Dahil sa mga problema sa schedule sa [[Shaft (kompanya)|Shaft]], ang paggawa ng seryes ay naantala ng tatlong taon pagkayari matapos ang istorya. Pagkayari maresolbahan ang mga isyu ay nagpatuloy ulit ang paggawa.<ref name=":15" /> Ang animation studio ang gumawa ng konsepto at disenyo ng mga witch at ginawa ang backstory ng mga indibidwal na karakter.<ref name=":6" /> Unang naisip ni Urobuchi na gawin parang mga pang-karaniwang halimaw ang mga witch tulad ng [[Godzilla]], pero ng makita niya ang surreal at wirdong concept art ng isa sa mga witch na Walpurgisnacht ay naisip niya "Paano ba makakalaban ni Homura ito?". Nagdagdag ang mga designer mula sa Shaft ng mga sipi mula sa German na folkrolist na si [[Faust]] sa serye<ref name=":14" />. Sa paggawa ay may kalayaan ang grupo ng animation production na [[Gekidan Inu Curry]] na magdagdag ng mga bagong detalye at magbago ng mga nasulat na sa iskrip, halimbawa - sa isang scene sa huling episode kung saan nagdagdag ng mga itim na pakpak kay Homura bagamat hindi naman ito kasama sa gawa ni Urobuchi. Pinuri ni Urobuchi ang aspeto nito ng produksiyon at sinabing nakadagdag din sa misteryo at gumanda ang mga karakter dahil sa mga pagbabago ng animation production team at kapagka wala sila ay mahirap magsulat ng mga panibagong kwento sa mundo ng serye.<ref name=":5" /> === Musika === Kinuha nina Iwakami at Shinbo si [[Yuki Kajiura]] para i-kompose ang tugtog sa serye pagkayari siya i-rekomenda ni Urobuchi. Nakatrabaho na ni Shinbo si Kajiura sa [[Le Portrait de Petit Cossette]] at ibinida ni Urobuchi na naging inspirasyon sa kanya ang musika mula sa serye na iyon habang siya ay nagsusulat ng iskrip. Inamin din ni Urobuchi na naging fan siya ng mga tugtog sa anime na gawa ni Kajiura at pinuri ang kanyang istilo ng pagtatrabaho, na aalamin muna ni Kajiura ang kwento ng isang likha bago pa man siya gumawa ng tugtugan para rito.<ref name=":6" /> Ikinuha rin ang [[J-pop|Japanese pop music]] na duo na sina [[ClariS]] para kantahin ang opening theme na "Connect" (コネクト ''Konekuto'')<ref name=":11" />. Binantayan ni Iwakami ang paggawa ng mga kanta para tiyaking babagay ito sa mood ng serye, ito ang mga kaunting beses na siya ay personal na nakihalubilo sa aspeto ng produksiyon.<ref name=":15" /> Parehong ang "Connect" at ang ending theme "Magia" na kinanta nila [[Kalafina]] ay inanunsyo sa isang komersyal sa telebisyon mga linggo bago ang pagpapalabas ng serye sa Japan.<ref name=":11" /> == Mga sanggunian == {{reflist|30em}} == Malayang pagbabasa == * {{cite journal|last1=Shen|first1=Lien Fan|title=The Dark, Twisted Magical Girls: Shōjo Heroines in ''Puella Magi Madoka Magica''|journal=Heroines of Film and Television|date=April 4, 2014|pages=177-187}} * {{cite journal|last1=Saito|first1=Kumiko|title=Magic, Shōjo, and Metamorphosis: Magical Girl Anime and the Challenges of Changing Gender Identities in Japanese Society|journal=The Journal of Asian Studies|date=2014|volume=73|pages=143-164|url=https://doi.org/10.1017/S0021911813001708}} * {{cite journal|last1=Howard|first1=Christopher|title=The ethics of Sekai-kei: reading Hiroki Azuma with Slavoj Zizek - Academic OneFile.''Puella Magi Madoka Magica''|journal=Science Fiction Film and Television|date=December 2014|volume=7}} * {{cite news|last1=A. Blue|first1=Jed|title=The Very Soil: An Unauthorized Critical Study of ''Puella Magi Madoka Magica''|url=https://www.kobo.com/us/en/ebook/the-very-soil-an-unauthorized-critical-study-of-puella-magi-madoka-magica|work=[[Kobo Inc.]]|date=March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314044600/https://www.kobo.com/us/en/ebook/the-very-soil-an-unauthorized-critical-study-of-puella-magi-madoka-magica|archive-date=2021-03-14|access-date=2019-02-09|url-status=dead}} * {{cite news|last1=Verret|first1=Rachael|title=Psychopathy, Feminism, and Narrative Agency in ''Madoka Magica'': Kyubey’s Story|url=https://www.themarysue.com/psychopathy-feminism-and-narrative-agency-in-madoka-magica/|work=[[The Mary Sue]]|date=June 10, 2015}} * {{cite journal|last1=Greenwood|first1=Forrest|title=The Girl at the End of Time: Temporality, (P)remediation, and Narrative Freedom in ''Puella Magi Madoka Magica''|journal=[[Mechademia]]|date=November 2015|volume=10|pages=195–207|doi=10.5749/mech.10.2015.0195}} * {{cite journal|last1=Cleto|first1=Sara|last2=Bahl|first2=Erin|title=Becoming the Labyrinth: Negotiating Magical Space and Identity in ''Puella Magi Madoka Magica''|journal=Humanities|date=April 6, 2016|volume=5|issue=2|pages=20|doi=10.3390/h5020020|doi-access=free}} * {{cite news|last1=Jensen|first1=Paul|title=Rise of the Dark Magical Girls|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2016-12-16/rise-of-the-dark-magical-girls/.110004|work=[[Anime News Network]]|date=December 16, 2016}} * {{cite news|last1=Vincent|first1=Brittany|title=Getting to Know the Dark Side of Magical Girl Anime|url=http://www.otakuusamagazine.com/getting-to-know-the-dark-side-of-magical-girl-anime/|work=[[Otaku USA]]|date=January 14, 2017}} * {{cite news|last1=Casas|first1=Darlene|title=The Female Gaze: Magical girls and the death of my childhood innocence|url=https://dailytitan.com/2017/05/female-gaze-magical-girls-death-childhood-innocence/|work=[[The Daily Titan]]|date=May 9, 2017|access-date=Pebrero 9, 2019|archive-date=Agosto 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806114214/https://dailytitan.com/2017/05/female-gaze-magical-girls-death-childhood-innocence/|url-status=dead}} * {{cite journal|last1=Butler|first1=Catherine|title=Shoujo Versus Seinen? Address and Reception in ''Puella Magi Madoka Magica'' (2011)|journal=Children's Literature in Education|date=March 15, 2018|doi=10.1007/s10583-018-9355-9|doi-access=free}} == Mga tanda == {{reflist|group=n}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.madoka-magica.com/ Official website] {{in lang|ja}} * [http://www.aniplex.co.jp/lineup/anime/madokamagica/ ''Puella Magi Madoka Magica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121073511/http://www.aniplex.co.jp/lineup/anime/madokamagica/ |date=2011-01-21 }} at [[Aniplex]] {{in lang|ja}} * {{ann|anime|id=12120}} * [http://www.dokidokivisual.com/madokamagica/ Opisyal na websayt ng manga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207053022/http://www.dokidokivisual.com/madokamagica/ |date=2018-12-07 }} {{in lang|ja}} * [http://madoka-magica-game.channel.or.jp/ Opisyal na websayt ng laro sa PSP] {{in lang|ja}} * [http://madokamagica-game.psvita.bngames.net/ ''Puella Magi Madoka Magica: The Battle Pentagram'' official website] {{in lang|ja}} * [http://www.madokamagicausa.com/ ''Puella Magi Madoka Magica''] at [[Aniplex of America]] {{Puella Magi Madoka Magica}} [[Kategorya:Anime]] [[Kategorya:Manga ng 2011]] [[Kategorya:Anime ng 2011]] [[Kategorya:Malamahikang babaeng anime at manga]] [[Kategorya:Aniplex]] [[Kategorya:Anime series]] [[Kategorya:Seryeng anime]] [[Kategorya:Mga serye ng anime]] [[Kategorya:Pelikulang anime]] b16zk6fqkhs5kpwcp2vs0azwfje46m2 0 153594 2230034 1948119 2026-09-29T13:14:48Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230034 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 153595 2230035 1948122 2026-09-29T13:14:53Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230035 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 153596 2230089 1948123 2026-09-29T23:46:02Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230089 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 153597 2230090 1948120 2026-09-29T23:46:08Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230090 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 154748 2230091 1948128 2026-09-29T23:46:12Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230091 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 154749 2230092 1948129 2026-09-29T23:46:18Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230092 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 154750 2230093 1948127 2026-09-29T23:46:23Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230093 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 155968 2230201 1927204 2026-09-30T11:27:12Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Salerno]] to [[Cetara, Campania]] 2230201 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Cetara, Campania]] dgts9xl60cc5siuseigojppcfdhf8ck 0 155978 2230125 2086921 2026-09-30T01:22:30Z Ryomaandres 8044 2230125 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Felitto|frazioni=<!--several localities-->|website={{official website|http://www.comune.felitto.sa.it}}|area_code=0828|postal_code=84055|day=Hunyo 15|saint=[[San Vito]]|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Felittesi|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|area_total_km2=41.53|area_footnotes=|mayor=Carmine Casella|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Felitto|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|22|24.2|N|15|14|37.6|E|region:IT_type:city(1390)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Felitto sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Felitto pos SA.gif|shield_alt=|image_shield=Felitto-Stemma.png|image_caption=Panoramikong tanaw mula sa timog|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Felitto (panoramic from southern side).jpg|footnotes=}} Ang '''Felitto''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ito ay sikat sa ''[[fusilli]]'', isang uri ng yaring-kamay na pasta, at taunang pista ng ''Fusillo''.<ref>{{In lang|it}} [http://www.felitto.net/ Infos on felitto.net (see section "Manifestazioni")]</ref> == Kasaysayan == Ang bayan ay itinatag sa simula ng ika-10 siglo. Karamihan sa lumang bayang [[Gitnang Kapanahunan|medyebal]] ay napanatili. Ang bayan ay isang nayon noong medyebal na nananatili pa rin ang maraming tore ng bantay at mga nakapalibot na pader, tipikal ng taong 1000. Ang pinagmulan ng Felitto ay maaaring masubaybayan pabalik sa ilang siglo bago ang taong 1000. Ang estratehikong posisyon nito ay pambihira: mataas, mahirap marating o napakahirap puntahan mula sa lahat ng apat na panig, na may kakayahang madaling kontrolin ang buong Lambak Calore. Ang madaling likas na depensa ng lugar, ang kakayahang matukoy ang anumang panganib nang maaga, ang kasaganaan ng mahusay na bato at apog para sa pagtatayo, pati na rin ang buhangin sa isang bahagyang kalapit na lugar (Casale), at ang pagkakaroon ng mga suplay ng tubig dahil sa kalapitan ng Ilog Calore at ang pagkakaroon ng ilang maliliit na bukal sa loob ng ilang kilometro, ay ginawa itong mainam para sa isang matatag at ligtas na paninirahan. Isa sa mga unang pagbanggit sa Felitto ay nagmula sa isang papal [[Bulang pampapa|bulang papal]] mula kay [[Bonifacio VIII]], na binanggit ang isang nayon na tinatawag na "Felix," kaya naman tinawag itong Felitto. Ang bayan ay dating ipinagmamalaki ang isang kahanga-hangang pinatibay na complex ng pader, humigit-kumulang 700 metro ang haba at binubuo ng 13 tore, tatlo sa mga ito ay parisukat. Ang unang dokumentong nagpapatunay sa pagkakaroon ng pader na ito na nagtatanggol ay mula pa noong 1860. Isang sinaunang kastilyo na mula pa noong panahong Angevino ang nakatayo pa rin sa sentrong pangkasaysayan. Ang mga pader ay bahagyang buo lamang (pitong tore, sa buong paligid, ang natitira), dahil ang ilang bahagi ay giniba. == Mga pangunahing tanawin == * Medyebal na lumang bayan at lumang tulay * Kanyon at talon ng Gole del Calore == Mga mamamayan == * [[Matteo de Augustinis]] (1799-1845), abogado at ekonomista<ref>{{in lang|it}} [http://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-de-augustinis_%28Dizionario-Biografico%29/ Matteo de Augustinis] at the [[Treccani|Italian Encyclopaedia Treccani]]</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.felitto.sa.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061011194320/http://www.comune.felitto.sa.it/ |date=2006-10-11 }} {{In lang|it}} * [http://www.felitto.net Felitto.net - Grupo ng pag-aaral at pananaliksik] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20061206060753/http://www.felitto.org/ Felitto.org - Balitang pampulitika at higit pa] {{In lang|it}} * [http://www.ilfusillo.it Il Fusillo Sas - "Fusillo Felittese", tipikal na gastronomy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810001330/http://www.ilfusillo.it/ |date=2018-08-10 }} {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] qul8kyrtq8kmskepew23bcmmocdcc8j 0 155979 2230128 2083094 2026-09-30T01:38:28Z Ryomaandres 8044 2230128 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fisciano|frazioni=Bolano, Canfora, Carpineto, Gaiano, [[Lancusi]], [[Penta (Fisciano)|Penta]], [[Pizzolano]], Settefichi, Soccorso, Villa|website={{official website|http://www.comune.fisciano.sa.it}}|area_code=089|postal_code=84080, 84084|day=Abril 5|saint=San [[Vicente Ferrer]]|elevation_m=320|elevation_footnotes=|population_demonym=Fiscianesi|population_footnotes=<ref>{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil2010/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2010</ref>|area_total_km2=31.48|area_footnotes=|mayor=Vincenzo Sessa|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Fisciano|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|46|N|14|48|E|region:IT_type:city(13652)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Fisciano sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Fisciano pos SA.gif|shield_alt=|image_shield=Fisciano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Fisciano_panorama.jpg|footnotes=}} Ang '''Fisciano''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Pinakatampokd dito ang [[Unibersidad ng Salerno]], na nagtayo ng bagong kampus sa bayan noong 1988.<ref>{{In lang|it}} [http://www.unisa.it/ateneo/index Info and address at University of Salerno website]</ref> Ang munisipalidad ay may hangganan sa [[Baronissi]], [[Calvanico]], [[Castiglione del Genovesi]], [[Giffoni Sei Casali]], [[Mercato San Severino]], at [[Montoro, Campania|Montoro]]. == Heograpiyang pisikal == Ang mga batong apog na dolomita ay bumubuo sa alubyal (graba at abuhing toba) at bulkan (lapilli, pozzolana, pumice) substrata na pumuno sa sahig ng lambak sa paglipas ng mga siglo. Mula sa isang perspektibong idrolohiko, mahalaga ang sirkulasyon ng tubig sa ilalim ng lupa. Ang altitud, sa pagitan ng mga burol, maliliit na lambak, kakahuyan, mga taniman ng haya, mga taniman ng olibo, at mga taniman ng kastanyas, ay nasa pagitan ng 140 at 1,200 m. == Ekonomiya == Ang ekonomiya ay nakabatay sa agrikultura at pag-aalaga ng hayop; ang mga tradisyonal na aktibidad sa paggawa ng [[Tanso (elemento)|tanso]] ay tumigil noong dekada '80, bagaman may ilang mga industriyal na planta (mga sektor sa paglilinang ng bakal/mekaniko, salamin, at plastik). == Tingnan din == * [[Unibersidad ng Salerno]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Fisciano}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] phjutxwnschro7dbcdhzro6sbdgu075 0 155980 2230130 2082962 2026-09-30T01:42:27Z Ryomaandres 8044 2230130 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Furore|province=[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|website={{official website|http://www.comune.furore.sa.it/}}|area_code=089|postal_code=84010|day=Agosto 13|saint=San Paschal Baylon|elevation_m=250|elevation_footnotes=|population_demonym=Furoresi|population_footnotes=|area_total_km2=1.88|area_footnotes=|mayor=Raffaele Ferraioli|mayor_party=|frazioni=|region=[[Campania]]|official_name=Comune di Furore|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|37|17|N|14|32|58|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Furore_(Italia)-Stemma.png|image_caption=Ang ''[[ria|fiordo]]'' ng Furore.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Fiordo di Furore.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Furore''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang Furore ay matatagpuan sa [[Baybaying Amalfitana]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Furore ay lumalawak mula sa antas ng dagat, kung saan naroon ang nayon ng Fiordo di Furore, at isang maliit na parokyang sibil na bahagyang kabilang sa [[Praiano]] na pinangalanang Marina di Praia, hanggang sa [[Agerola]] (550 metro sa ibabaw ng dagat). Ang nayon ay nahahati sa 3 distrito (''contrade''): Cicala (Sant'Elia), Ciuccio (Santo Jaco), at Gatta (Sant'Agnelo). == Kasaysayan == Ayon sa historyador na si [[Matteo Camera|Camera]], ang Furore ay nagmula sa mabatong lugar, dahil kapag may bagyong tumama sa lupain, ang dagundong na nililikha nito ay nagdudulot ng takot at pangamba.<ref name=":1">{{Cita libro |pp=565-567 |nome=Matteo Camera |titolo=Memorie storico-diplomatiche dell'antica città e ducato di Amalfi, tomo II |annooriginale=1881 |città=Salerno}}</ref> Noong sinaunang panahon, ang lupang ito ay may dalawang suburb: ang Terra Furoris at Casanovae, na nangangahulugang Casanova. Simula noong ika-17 siglo, ang huli ay hindi na nabanggit sa mga pampublikong dokumento.<ref name=":12">{{Cita libro |pp=565-567 |nome=Matteo Camera |titolo=Memorie storico-diplomatiche dell'antica città e ducato di Amalfi, tomo II |annooriginale=1881 |città=Salerno}}</ref> Noong panahon ng [[Republika ng Amalfi]], ang Furore ay isang nayon sa labas ng [[Amalfi]]. Noong Huling Gitnang Kapanahunan, pinalaya nito ang sarili, naging isang unibersidad at inihalal ang sarili nitong alkalde. Sa loob ng maikling panahon, ito ay isinama sa kalapit na Praiano, at pagkatapos ay bumalik sa pagiging isang malayang munisipalidad.<ref name=":13">{{Cita libro |pp=565-567 |nome=Matteo Camera |titolo=Memorie storico-diplomatiche dell'antica città e ducato di Amalfi, tomo II |annooriginale=1881 |città=Salerno}}</ref> Ang balita tungkol sa Furore ay matatagpuan sa [[Rehistro ng Lupa ng Carolino]] noong 1752. ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20170703025411/http://www.comune.furore.sa.it/ Opisyal na website] * [http://www.borghitalia.it/index_en.php Ang pinakamagandang nayon sa Italya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815120144/http://www.borghitalia.it/index_en.php |date=2012-08-15 }} * [https://web.archive.org/web/20140929021705/http://www.amalfiguide.it/what-see-amalfi-coast/furore/fjord Fjord ng Furore] {{Lalawigan ng Salerno}}{{Clear}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 23pqgw4asmv440vakvh3clouorkyiut 0 155981 2230131 2082954 2026-09-30T01:44:36Z Ryomaandres 8044 2230131 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Futani|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|website={{official website|http://www.comune.futani.sa.it}}|area_code=0974-953012|postal_code=84050|day=Abril 25|saint=[[San Marcos|San Marco]]|elevation_m=431|elevation_footnotes=|population_demonym=Futanari|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|area_total_km2=14|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Castinatelli, Eremiti|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|official_name=Comune di Futani|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|9|N|15|19|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Futani sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Futani pos SA.gif|shield_alt=|image_shield=Stemma Futani.jpg|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name=|footnotes=}} Ang '''Futani''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Ang Futani ay matatagpuan sa gitnang-timog na [[Cilento]], sa mga dalisdis ng Bundok [[Gelbison]] at bahagi ng Cilento at [[Liwasang Pambansa ng Vallo di Diano]]. Ito ay 3.5 km mula sa Cuccaro Vetere, 3.4 km mula sa [[Massicelle]], at 15 km mula sa [[Vallo della Lucania]]. Kasama rin sa munisipalidad ang dalawang [[Frazione|''frazione'']]: ang Castinatelli, mga apat na kilometro ang layo, at ang Eremiti, anim na kilometro mula sa Futani. Noong sinaunang panahon, ang mga ito ay tinatawag na mga nayon ng "lupain ng Cuccaro." Malamang na itinalaga ang mga ito sa Munisipalidad ng [[Cuccaro Vetere]]. Ang bayan ay nasa katimugang Cilento, sa pambansang kalsada "SS 18" sa pagitan ng [[Cuccaro Vetere]] at [[Massicelle]]. Ito ay may hangganan sa mga munisipalidad ng [[Ceraso]], [[Cuccaro Vetere]], [[Montano Antilia]], [[Novi Velia]], at [[San Mauro la Bruca]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang gonfalon ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Marso 4, 2002.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?14189|titolo=Futani|accesso=28 novembre 2025|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> Ang gonfalon ay isang puting tela na may asul na hangganan. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Futani}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 9ahcfh38szgkqbp6hj9sop2al0nffe8 0 155982 2230135 2216564 2026-09-30T01:49:59Z Ryomaandres 8044 2230135 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gioi|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=28|population_footnotes=<ref name="istat">[http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source:] [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|population_demonym=Gioiesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=684|mayor_party=|saint=[[San Nicolas]], [[Mahal na Ina ng Rosaryo]]|day=Agosto 19|postal_code=84056|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.gioi.sa.it/}}|footnotes=|mayor=|frazioni=[[Cardile]]|official_name=Comune di Gioi|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Gioi, Salerno, Campania, Italy.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=South view|image_shield=Gioi-Stemma.png|image_map=Gioi pos SA.gif|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|map_alt=|map_caption=Gioi sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|17|21.84|N|15|13|3.07|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|istat=065057}} Ang '''Gioi''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Noong 2011 ang populasyon nito ay 1,339. Ang Gioi ay miyembro ng Cittaslow. == Heograpiya == Matatagpuan sa mga burol ng [[Cilento]], sa puso ng [[Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], sa tuktok ng isang burol (685 metro mula sa antas ng dagat), tinatanaw ng Gioi ang dalawang lambak na dumadaloy patungo sa kapatagan sa ibaba ng agos, na nag-aalok ng isang masungit ngunit magandang tanawing pang-agrikultura na mayaman sa mga puno ng roble, kastanyas, pako, at mga puno ng olibo. Ito ay bahagi ng [[Unyon ng mga Munisipalidad ng Alto Calore]]. May hangganan ang Gioi sa mga munisipalidad ng [[Campora]], [[Moio della Civitella]], [[Orria]], [[Salento, Campania|Salento]], [[Stio]], at [[Vallo della Lucania]]. Mayroon itong isang nayon (''[[frazione]]''), at iyon ay ang nayon ng Cardile, 6&nbsp;km ang layo nito. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Gioi ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Abril 8, 1999.<ref>{{cita web|titolo=Gioi, decreto 1999-04-08 DPR, concessione di stemma e gonfalone|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?6900}}</ref> == Demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till: 1988 bar:1871 from:0 till: 1853 bar:1881 from:0 till: 2016 bar:1901 from:0 till: 1958 bar:1911 from:0 till: 2009 bar:1921 from:0 till: 2061 bar:1931 from:0 till: 2039 bar:1936 from:0 till: 2145 bar:1951 from:0 till: 2332 bar:1961 from:0 till: 2206 bar:1971 from:0 till: 2061 bar:1981 from:0 till: 1936 bar:1991 from:0 till: 1697 bar:2001 from:0 till: 1465 bar:2011 from:0 till: 1339 PlotData= bar:1861 at: 1988 fontsize:S text: 1,988 shift:(-8,5) bar:1871 at: 1853 fontsize:S text: 1,853 shift:(-10,5) bar:1881 at: 2016 fontsize:S text: 2,016 shift:(-10,5) bar:1901 at: 1958 fontsize:S text: 1,958 shift:(-10,5) bar:1911 at: 2009 fontsize:S text: 2,009 shift:(-10,5) bar:1921 at: 2061 fontsize:S text: 2,061 shift:(-10,5) bar:1931 at: 2039 fontsize:S text: 2,039 shift:(-10,5) bar:1936 at: 2145 fontsize:S text: 2,145 shift:(-10,5) bar:1951 at: 2332 fontsize:S text: 2,332 shift:(-10,5) bar:1961 at: 2206 fontsize:S text: 2,206 shift:(-10,5) bar:1971 at: 2061 fontsize:S text: 2,061 shift:(-10,5) bar:1981 at: 1936 fontsize:S text: 1,936 shift:(-10,5) bar:1991 at: 1697 fontsize:S text: 1,697 shift:(-10,5) bar:2001 at: 1465 fontsize:S text: 1,465 shift:(-10,5) bar:2011 at: 1339 fontsize:S text: 1,339 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Pinagmulan ISTAT </timeline> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|it}} [http://www.comune.gioi.sa.it Opisyal na website ng Comune di Gioi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130612065930/http://www.comune.gioi.sa.it/ |date=2013-06-12 }} * [https://web.archive.org/web/20140723035500/http://www.igb.cnr.it/cilentoisolates Genetic Park ng Cilento at Vallo di Diano Project] * [http://www.gioi.com Organisadong Lipunan ng Gioiesi sa New Jersey] * [https://www.findagrave.com/cemetery/2624002/cimitero-comunale-di-gioi Gioi Cemetery sa Findagrave] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 2s8jw70cotpx0gw8hx0cqy7yghjcbwb 0 155983 2230132 2083041 2026-09-30T01:46:21Z Ryomaandres 8044 2230132 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Giffoni Sei Casali|elevation_footnotes=|area_total_km2=35.08|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_total=5213|population_as_of=28 Pebrero 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Giffonesi|elevation_m=250|mayor=Francesco Munno|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=84090|area_code=089|website={{Official website|http://www.comune.giffoniseicasali.sa.it}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Giffoni Sei Casali|image_map=Giffoni Sei Casali pos SA.gif|native_name=|image_skyline=Capitignano_Giffoni.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw ng Capitignano, ang luklukan ng munisipyo.|image_shield=Giffoni Sei Casali-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=Capitignano (luklukang munisipal), Malche, Prepezzano, [[Sieti]]|map_caption=Giffoni Sei Casali sa loob ng <br> Lalawigan ng Salerno at Campania|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|43|N|14|54|E|region:IT_type:city(4168)|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|footnotes=}}'''Giffoni Sei Casali''' ([[Wikang Napolitano|Campanian]]: {{Lang|nap|Jfun}}) ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ay matatagpuan sa isang sona ng burol sa tabi ng hanay ng bundok ng [[Monti Picentini|Picentini]]. Ito ay may hangganan sa mga munisipalidad ng [[Calvanico]], [[Castiglione del Genovesi]], [[Fisciano]], [[Giffoni Valle Piana]], at [[San Cipriano Picentino]]. Ang Giffoni ay nahahati sa apat na ''[[frazione]]'', ang Capiignano ang administratibong luklukan. Ang iba pa ay Malche, Prepezzano, at Sieti. == Kasaysayan == Ang nayon ng Capitignano ay umusbong noong panahon ng tagumpay ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]] laban sa mga [[Mga Piceno|Piceno]], nang ang mga naninirahan sa nawasak na Picenza ay umalis sa kapatagan upang umatras sa mga dalisdis ng bundok. Dito sila bumuo ng isang pamayanan sa paligid ng templong itinayo ni Sulla para sa diyos na si Jupiter, kung saan sa tabi nito ay inilagay ang mga ulo ng mga estatwa nina Jano at Juno, na pinutol bilang tanda ng paghamak ng mga lehiyonaryong Romano. At ang pinakamalaking nayon, ang Capitignano, ay tila kinuha ang pangalan nito mula sa estatwa ni Jano (Caput Jani). Noong 1929, isinanib ito sa munisipalidad ng [[San Cipriano Picentino]]. Nabawi nito ang awtonomiya noong 1944.<ref>{{Cita legge italiana|tipo=DLL|anno=1944|mese=08|giorno=10|numero=172|titolo=Ricostituzione del Comune di Giffoni Sei Casali.|articolo=|originale=si}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category-inline}} * [http://www.comune.giffoniseicasali.sa.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] bony7vi5uu976hm2u9o5jseuzkdvn0o 0 155984 2230133 2006156 2026-09-30T01:48:04Z Ryomaandres 8044 2230133 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Giffoni Valle Piana|elevation_footnotes=|area_total_km2=88.61|population_footnotes=|population_total=11927|population_as_of=28 Pebrero 2017<ref>{{in lang|it}} [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Source] : [[Istituto Nazionale di Statistica|Istat]] 2009</ref>|pop_density_footnotes=|population_demonym=Giffonesi|elevation_m=196|mayor=Antonio Giuliano|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=84095|area_code=089|website={{official website|http://www.comune.giffonivallepiana.sa.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Giffoni Valle Piana|image_map=Giffoni Valle Piana pos SA.gif|native_name=|image_skyline=Complesso monumentale san francesco.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Giffoni_Valle_Piana-Stemma.png|shield_size=55px|map_alt=|frazioni=Mercato (luklukan ng komuna), Catelde,<br> Chiaravallisi, Chieve, Curti, Curticelle, Ornito, San Giovanni, Santa Caterina,<br> Santa Maria a Vico, Sardone,<br> Sovvieco, Terravecchia, Vassi|map_caption=Giffoni Valle Piana sa loob ng<br> Lalawigan ng Salerno at Campania|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|43|N|14|56|E|region:IT_type:city(10982)|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|footnotes=}}Ang '''Giffoni Valle Piana''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang ekonomiya ay halos nakabatay sa agrikultura, na may maliit na bilang ng mga magaan na industriya at mga kumpanya ng serbisyo. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay maaaring magkaroon ng iba't ibang interpretasyon: ayon sa ilan, ito ay nagmula sa Junonis Phanum, dahil sa pagkakaroon ng isang templong inialay kay [[Juno]]<ref>{{Cita web|url=http://www.salernoturismo.it/1784/GIFFONI-VALLE-PIANA|titolo=GIFFONI VALLE PIANA|autore=Euchia|sito=salernoturismo.it|lingua=IT|accesso=2020-02-04|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20200204212859/http://www.salernoturismo.it/1784/GIFFONI-VALLE-PIANA|dataarchivio=4 febbraio 2020|urlmorto=sì}}</ref> kung saan itinayo ang basilica ng Santa Maria a Vico, ayon sa iba ay mula sa pandiwang Griyego na foneo, na nangangahulugang magpadala ng mga tunog, ayon sa iba pa ay mula sa genus furis, na nangangahulugang "lupain ng mga taong pilyo at rebelde", habang ang Valle Piana ay nagmula sa mga katangiang heograpiko nito. == Kasaysayan == Ang pook ng Giffoni ay ang luklukan ng sinaunang bayan ng Picenza, na dalawang beses na winasak ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]] sa daloy ng kanilang pananakop sa timog Italya. == Pista ng Pelikula ng Giffoni == Mula 1971 ang bayan ay tahanan ng pinakamalaking pandaigdigang pista ng pelikulang pambata sa mundo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline}} * [http://www.comune.giffonivallepiana.sa.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] slcqq3t0qls3p6nsceete4hv8k62uh8 0 155985 2230136 2220833 2026-09-30T01:51:52Z Ryomaandres 8044 2230136 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Giungano|elevation_min_m=|mayor=Giuseppe Orlotti |area_footnotes=|area_total_km2=11|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|population_demonym=Giunganesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=250|saint=|day=|postal_code=84050|area_code=0828|website={{official website|http://www.comunegiungano.gov.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Giungano|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Giungano015.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Isang daan sa lumang bayan|image_shield=|image_map=Giungano pos SA.gif|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|map_alt=|map_caption=Giungano sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|24|N|15|7|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Giungano''' ([[Wikang Napolitano|Campanian]]: {{Lang|nap|Jungane}}) ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Matatagpuan ang nayon nang may layong 10 km lamang (humigit-kumulang 15 minutong biyahe) mula sa [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO na kinabibilangan ng mga guho ng [[Paestum]].<ref>{{Cite web |last=Team |first=Delicious Italy |title=Giungano near Paestum |url=https://www.deliciousitaly.com/campania-itineraries/giungano-near-paestum |access-date=2026-07-20 |website=www.deliciousitaly.com |language=en-gb |archive-date=2016-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809205051/http://www.deliciousitaly.com/campania-itineraries/giungano-near-paestum |url-status=dead }}</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad ay matatagpuan sa hilagang [[Cilento]] at may hangganan sa [[Capaccio Paestum|Capaccio]], [[Cicerale]], at [[Trentinara]]. Ito ay hindi masyadong malayo mula sa bayan ng [[Agropoli]] at sa [[Sinaunang Gresya|sinaunang Griyegong]] pook ng [[Paestum]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Oktubre 17, 1967.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?1709|titolo=Giungano|accesso=2026-02-19|sito=Ufficio araldico - Fascicoli comunali|editore=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> Ang gonfalon ay isang bandila na nahahati sa dilaw at asul. == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang Relihiyoso === * Simbahan ng Santa Maria Assunta (ika-15 siglo) * Simbahan ng Sant'Agnello Abate at dating sementeryong Benedictino (ika-12 siglo) * Kapilya ng San Giuseppe (ika-20 siglo) === Arkitekturang Sibil === * Palazzo Picilli * Palazzo Ducale (ika-17 siglo) * Palazzo Aulisio * Palazzo Stromilli (ika-15 siglo) * Palazzo Picilli (ika-17 siglo) * Palazzo Guglielmotti (ika-16 na siglo) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Giungano}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] bir52pqn4kmp11z46tpin6k16qudupu 0 155986 2230137 2216570 2026-09-30T01:52:40Z Ryomaandres 8044 2230137 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Ispani|elevation_footnotes=|area_total_km2=8.34|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|population_total=988|population_as_of=31 Oktubre 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Ispanoti|elevation_m=256|mayor=Francesco Giudice|twin1=|twin1_country=|saint=San Nicolas|day=|postal_code=84050, 84040|area_code=0973|website={{official website|http://www.ispani.asmenet.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Ispani|image_map=Ispani pos SA.gif|native_name=|image_skyline=San_Cristoforo_-_Piazza_Principale.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|map_alt=|frazioni=[[Capitello]], San Cristoforo|map_caption=Ispani sa loog ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|05|16.4|N|15|33|28.44|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Campania]]|province=[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|footnotes=}}Ang '''Ispani''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Matatagpuan sa katimugang [[Cilento]], ang Ispani ay isang bayan sa burol malapit sa [[Baybaying Cilentana]], ilang kilometro ang layo mula sa [[Sapri]], [[Policastro Bussentino|Policastro]], at [[Villammare]]. Ang munisipalidad ay nasa hangganan ng [[Santa Marina, Campania|Santa Marina]] at [[Vibonati]] at binibilang ang dalawang nayon (mga ''[[frazione]]''): [[Capitello]], sa tabi ng dagat, at San Cristoforo sa burol. == Kasaysayan == Upang makatakas sa mga pagsalakay ng mga pirata at malarya, pana-panahong umuurong ang populasyon papasok sa lupain, umaakyat sa matarik na burol kung saan nakatayo ngayon ang mga nayon ng Ispani at San Cristoforo. Ang iba't ibang pangalang ibinigay sa mga pamayanang ito sa paglipas ng mga siglo (Sant'Agata, Forli, Casale delli Spani) ay nagpapatunay na ang populasyon ay nanirahan lamang sa mga ito sa mga sitwasyong pangkagipitan, bago bumalik upang manirahan sa baybayin. == Kultura at mga pangyayari == Ang patron ng Ispani ay si San Nicola di Bari, na ang kapistahan ay ipinagdiriwang tuwing ika-6 ng Disyembre. Ang pangunahing kapistahan sa lugar ay ginaganap tuwing ika-16 ng Agosto bilang pagpupugay kay San Rocco.<ref>{{Cite web |title=Feast of San Rocco – Municipality of Rodì Milici |url=https://www.comune.rodimilici.me.it/en/vivere-il-comune/eventi/festa-di-san-rocco/ |access-date=2026-07-20 |language=en}}</ref> Ang patron ng Capitello ay si San Antonio; bilang parangal sa kanya, isang prusisyon ang inihahanda tuwing ika-13 ng Hunyo, kasabay ng pagbabasbas sa mga tinapay na gawang-bahay.<ref>{{Cite web |title=Procession of Sant’Antonio |url=https://www.guideofcapri.com/en/procession-of-santantonio/ |access-date=2026-07-20 |website=Guide Of Capri |language=en-GB}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Ispani}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] ih2ur65doimbn54g3i98joydjxlfwv6 0 155987 2230140 2033108 2026-09-30T01:58:00Z Ryomaandres 8044 2230140 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Laurino|frazioni=[[Pruno (Cilento)|Pruno]], [[Villa Littorio]]|website={{official website|http://www.comune.laurino.sa.it/}}|area_code=0974|postal_code=84057|day=Mayo 22|saint=Sta. Elena ng Laurino|elevation_m=531|elevation_footnotes=|population_demonym=Laurinesi|population_footnotes=|area_total_km2=70.46|area_footnotes=|mayor=Romano Gregorio|mayor_party=|province=[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|official_name=Comune di Laurino|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|20|N|15|20|E|region:IT_type:city(1950)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Laurino sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Laurino pos SA.gif|shield_size=70px|image_shield=Laurino-Stemma.png|image_caption=Panoramikong tanaw ng Laurino|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama Laurino (lato ovest).jpg|footnotes=}} [[Talaksan:Ducal_Palace_in_Laurino.jpg|thumb|261x261px| Mga guho ng Palasyo Ducal.]] Ang '''Laurino''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang munisipalidad ay may hangganan sa [[Bellosguardo]], [[Campora]], [[Felitto]], [[Magliano Vetere]], [[Novi Velia]], [[Piaggine]], [[Rofrano]], [[Roscigno]], [[Sacco]], [[Stio]], at [[Valle dell'Angelo]] . Kabilang dito ang dalawang nayon (mga ''[[frazione]]''): Pruno at [[Villa Littorio]].<ref>{{In lang|it}} [http://www.comune.laurino.sa.it/client/scheda.aspx?scheda=699&stile=2&ti=46 The ''frazioni'' of Laurino at the municipal website]{{Dead link|date=December 2017}}</ref> == Kasaysayan == Ang unang makasaysayang pagbanggit sa CASTELLUM DE LAURI ay nagsimula pa noong taong 932. Sa katunayan, ang nakaraan nito ay mas maluwalhati kaysa sa kasalukuyan, kung isasaalang-alang na noong ika-12 siglo, ang populasyon ay lumampas sa 3,500, na nakakalat sa pangunahing bayan at iba pang mga nayon: Le Chiane Soprane (Piaggine), Le Chiane Sottane (Valle dell’Angelo), Fogna ([[Villa Littorio]]), at Zadalampe, kung saan kalaunan ay umunlad ang mga nakapalibot na nayon. Sa kasalukuyan, dahil sa emigrasyon, ang populasyon ay wala pang 1,900. Sa paglipas ng mga siglo, ang mga sinaunang populasyon ay nag-iwan ng mahahalagang ebidensiya ng kanilang pagdaan, gaya ng pinatutunayan ng dalawang kahanga-hangang medyebal na mga tulay na kuba, ang mga guho ng kastilyo ng Lombard, at ang mga fresco at iba't ibang eskultura na gawa sa kahoy sa Simbahang Kolehiyal ng Santa Maria Maggiore. Mayaman sa mga halaman at hindi nasirang kalikasan, ang Laurino ay dating kilala bilang "Ang Perlas ng Init." == Mga monumento at tanawin == Narito ang mga sumusunod: * Ang Kumbento ng Sant'Antonio da Padova sa paanan ng nayon, kasama ang napakagandang simbahan at klaustro na may mga fresco. * Ang Simbahang Kolehiyal ng Santa Maria Maggiore, na mayaman sa mga likhang sining, kabilang ang koro na gawa sa kahoy noong ika-16 na siglo ni Consulmagno, ang Kapilya ng Mahal na Birhen ng Rosaryo na may ginintuang altar na gawa sa kahoy at isang mahalagang poliptiko, at ang altar ng mataas na altar, na mayaman sa mga estatwa. * Ang Simbahan ni Santa Elena Consalvo, isang birhen at anchorite mula sa Laurino, na nanirahan sa kuweba ng Pruno. * Ang Simbahan ng Anunsiyasyon. * Sa makasaysayang sentro, maraming marangal na palasyo na may mga maringal na portada na gawa sa lokal na bato at maraming kapilya, ang pinakamaganda sa mga ito ay ang San Nicola. * Ang Seggio, isang bulwagan na bumubukas patungo sa plasa sa harap, kung saan ang hurisdiksiyon sa estado ng Laurino ay isinagawa hanggang 1806. * Ang Palasyo ng Ducal ng pamilyang Spinelli, at ang mga labi ng kastilyong Lombardo. * Dalawang tulay na kuba noong medyebal: ang una ay nasa paanan ng nayon, ang pangalawa ay malapit sa Simbahan ng Santa Elena. Parehong sumasaklaw sa Ilog Calore. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20161021100748/http://laurino.info/ Laurino.info] Photoblog * [http://www.zadalampe.com Zadalampe.com] Pampubliko at pribadong kasaysayan ng Laurino * [http://www.jazzinlaurino.it Jazzinlaurino] Isang taunang jazz festival {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] lk4c4nsood2hqk4lh1xiab4x4bnmpvt 0 155988 2230138 2033112 2026-09-30T01:55:07Z Ryomaandres 8044 2230138 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Laureana Cilento|elevation_min_m=|mayor=Angelo Serra|area_footnotes=|area_total_km2=13.74|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|population_demonym=Lauranesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Archi, Casaliello, Matonti, San Martino, San Cono, Spinelli, Vetrali|elevation_m=|saint=San Cono|day=Hunyo 3|postal_code=84050|area_code=0974|website={{official website|http://laureanacilento.asmenet.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Laureana Cilento|shield_alt=|native_name=|image_skyline=1348 Laureana Cilento SS.Annunziata di Casa del Mercato.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=Laureana Cilento pos SA.gif|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|map_alt=|map_caption=Laureana Cilento sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|18|N|15|2|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Laureana Cilento''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Ang Laureana ay may hangganan sa mga bayan ng [[Agropoli]], [[Castellabate]], [[Lustra, Campania|Lustra]], [[Perdifumo]], at [[Torchiara]]. Ang ''[[frazione]]'' nito ay ang mga nayon ng Archi, Casaliello, Matonti, San Martino, San Cono, Spinelli, at Vetrali. Ang mga ''frazione'' ng Archi, Matonti, at San Martino ay bahagi ng munisipalidad ng Laureana Cilento, habang ang Casaliello, Spinelli, at Vetrali ay maliliit na kapitbahayan sa loob ng nayon ng Matonti. == Kasaysayan == Ang nayon, na tinatawag na Lauriano, ay bahagi ng [[Mga administratibong dibisyon ng Kaharian ng Dalawang Sicilia|sirkondaryo]] ng Torchiara mula 1811 hanggang 1860, na kabilang sa [[Distrito ng Vallo]] ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. == Mga monumento at tanawin == Sa Laureana Cilento, naroon ang Bahay Pamilihan noong ika-12 siglo, ang Simbahan ng Santa Maria del Paradiso noong ika-12 siglo, at isang lugar na tanaw sa tabi ng komunidad sa bundok. Bukod pa rito, ang mga gusaling tirahan ay kadalasang gawa sa batong Cilento. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Laureana Cilento}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] r7q9ka9py2f1s7awkugjt2ct805yxk4 0 155989 2230141 2082974 2026-09-30T02:01:26Z Ryomaandres 8044 2230141 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Laurito|coordinates_footnotes=|website={{official website|http://www.comune.laurito.sa.it/}}|area_code=0974|postal_code=84050|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym={{UCFIRST: }}|population_as_of=|population_total=941|population_footnotes=|area_total_km2=19|area_footnotes=|coordinates={{coord|40|10|N|15|24|E|region:IT_type:city(941)|display=inline,title}}|official_name=Comune di Laurito|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Laurito sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Laurito pos SA.gif|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Laurito.JPG|footnotes=}} Ang '''Laurito''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang]] [[Gitnang Kapanahunan|Kapanahunan]], naranasan ng Laurito ang isang panahon ng kasaganaan sa ekonomiya. Ang piyudo ay ipinagkaloob ni [[Robert Guiscard]] sa isa sa kaniyang mga kabalyero para sa layuning hawakan ang buong teritoryo, kasama ang mga kastilyo ng Rofrano at Alfano (hindi nakikilala). Ang ebidensiya ng kasaganaan sa ekonomiya ng piyudo ay ang mga [[fresco sa Kapilya ng San Filippo]], ang pinakamatandang bahagi nito ay mula pa noong ikalawang kalahati ng ika-13 siglo. Mula 1811 hanggang 1860, ito ang kabesera ng distritong ominimo, bahagi ng [[Distrito ng Vallo]] ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. Mula 1860 hanggang 1927, noong panahon ng [[Kaharian ng Italya]], ito ang kabesera ng [[Mandamento (distrito)|mandamentong]] omonimo, bahagi ng [[Sirkondaryo ng Vallo della Lucania]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Laurito ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Agosto 5, 1991.<ref>{{cita web|titolo=Laurito, decreto 1991-08-05 DPR, concessione di stemma e gonfalone|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?5049|accesso=30 aprile 2022}}</ref> Ang gonfalon ay isang puting bandila. == Impraestruktura at transportasyon == * Daang pang-estado 18 Tirrena Inferiore * Daang pang-estado 18/a ''Innesto SS 18-Laurito-Rofrano''. == Tingnan din == * [[Cilento]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Laurito}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] sjgl4w28yggqaioq8fvxogaggkcsdhm 0 155990 2230142 2033115 2026-09-30T02:02:55Z Ryomaandres 8044 2230142 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Laviano|province=[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|website={{official website|http://www.comunelaviano.sa.it/}}|area_code=0828|postal_code=84020|day=Mayo 17|saint=San Pasquale Baylon|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Lavianesi|population_footnotes=|area_total_km2=56|area_footnotes=|mayor=Oscar Imbriaco|mayor_party=|frazioni=|region=[[Campania]]|official_name=Comune di Laviano|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Laviano panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Laviano-Stemma.png|shield_size=px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|47|N|15|18|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Laviano''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang komunidad ay may populasyon na 1,409.<ref>{{Cite web|title=Laviano - Italy: Information and Town Profile|url=http://en.comuni-italiani.it/065/063/|access-date=2021-04-05|website=Comuni-Italiani.it}}</ref> == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang teritoryo ng munisipyo, na 56&nbsp;km², ay kinabibilangan ng isang pangunahing bulubunduking lugar na matatagpuan sa [[mga Lucano na Apenino]] at sa itaas na [[lambak ng Sele]], sa hangganan ng Basilicata. === Klima === Sa Lambak Sele, ang karaniwang taunang temperatura ay nasa pagitan ng 8 at 12 °C, na bumababa sa humigit-kumulang 4-5 °C sa matataas na kabundukan. Ang karaniwang taunang presipitasyon ay humigit-kumulang 1,000 mm sa sahig ng lambak, ngunit lumalagpas sa 1,700 mm sa matataas na lugar, na may mga peak sa Nobyembre-Disyembre at madalas ang pagniyebe. Ang umiiral na hangin ay umiihip mula sa Kanluran.<ref>Monti Marzano Eremita Carta dei sentieri scala 1:25000 - Club Alpino Italiano, Provincia di Salerno, Comunità Montana Alto e Medio Sele, Comune di Salerno S.E.L.C.A. 2005 Firenze</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Ang kasalukuyang toponimo, na pinatunayan sa Catalogas Baronum (1150-1168), ay magmumula sa pangalang [[Wikang Latin|Latin]] na Abellio. Ayon sa iba, ang Lavianum ay isang terminong Sabina, marahil isang rustikong fief ng Gens Lavia.<ref>Registro di epoca normanna conservato nella curia di Palermo che consiste in un elenco dettagliato del servizio militare dovuto dai feudatari della parte continentale del regno normanno.</ref> == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Laviano}} == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] reyctrwjphcrv6n0wywc3uckvh3zfxt 0 155991 2230202 1927205 2026-09-30T11:27:29Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Salerno]] to [[Lustra, Campania]] 2230202 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lustra, Campania]] mv0tpgu6u0r0kfe4li0zgxgmy8gds1j 0 155992 2230145 2083031 2026-09-30T02:13:35Z Ryomaandres 8044 2230145 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Magliano Vetere|province=[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|website={{official website|http://www.comune.maglianovetere.sa.it/}}|area_code=0974|postal_code=84050|day=Ikatlong Linggo ng Setyembre|saint=[[Santa Lucia|Sta. Lucia]]|elevation_m=650|elevation_footnotes=|population_demonym=Maglianesi|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|area_total_km2=22|area_footnotes=|mayor=Carmine D'Alessandro|mayor_party=|frazioni=[[Capizzo]], [[Magliano Nuovo]]|region=[[Campania]]|official_name=Comune di Magliano Vetere|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|20|51.2|N|15|14|10.7|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Magliano Vetere sa loob ng lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Magliano Vetere pos SA.gif|shield_size=65px|image_shield=Magliano_Vetere-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Magliano vetere.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Magliano Vetere''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Noong 2011, ang populasyon nito ay 739. == Heograpiya == Ang Magliano Vetere ay matatagpuan sa isang burol na lugar sa gitna ng [[Cilento]], sa itaas ng lambak ng ilog [[Alento (Campania)|Alento]] at malapit sa mga bangin ng [[Calore Lucano]]. Ito ay may mga hangganan sa mga munisipyo ng [[Felitto]], [[Laurino]], [[Monteforte Cilento]], [[Orria]], at [[Stio]].<ref>{{OSM|r|40443|Magliano Vetere}}</ref> Ang munisipalidad ay may dalawang nayon (mga ''[[frazione]]''), Capizzo at [[Magliano Nuovo]].{{Fact|date=June 2020}} == Kasaysayan == Ipinapakita ng mga natuklasan sa arkeolohiya na ang mga pamayanan ay umiiral na noong panahon bago ang mga Romano sa tabi ng mga ilog [[Calore Lucano]] at [[Alento]], na umiikot sa magkabilang panig ng lugar ng Magliano at pinaghihiwalay, gaya ng nabanggit, ng isang mabatong hanay ng bundok. Ang mga populasyon na ito ay malamang na lumipat mula sa baybayin kasunod ng mga digmaan o salot. Noong 1271, sa pagdating ng mga Angevino, na tumalo sa mga Suwabo, ang Estado ng Magliano ay ipinagkatiwala kay Francesco Pasca di Monteforte, anak ni Teobaldo. Noong tinatawag na Digmaan ng mga Bisperas sa pagitan ng mga Angevino at mga Aragones, sinalakay ng huli ang mga lupain ng Magliano, at pinatay ang mga maharlika at mahihirap. ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.maglianovetere.sa.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121228230509/http://www.comune.maglianovetere.sa.it/ |date=2012-12-28 }} {{In lang|it}} * [https://www.tuttocitta.it/mappa/magliano-vetere Magliano Vetere sa tuttocitta.it] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 0ctkd0v76x422nk0j9r8dvqeeuwniox 0 155993 2230146 2141541 2026-09-30T02:15:37Z Ryomaandres 8044 2230146 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Maiori|elevation_footnotes=|area_total_km2=16.67|population_footnotes=|population_total=5604|population_as_of=30 Setyembre 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Maioresi|elevation_m=5|mayor=Antonio Capone|twin1=|twin1_country=|saint=[[Maria|Santa Maria]] a Mare|day=Agosto 15|postal_code=84010|area_code=089|website={{official website|http://www.comune.maiori.sa.it}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Maiori|image_map=Maiori pos SA.gif|image_skyline=Maiori, Costiera Amalfitana.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Maiori-Stemma.gif|shield_alt=|map_alt=|frazioni=[[Erchie (Maiori)|Erchie]], Ponteprimario, San Pietro, Santa Maria delle Grazie, Vecite|map_caption=Maiori sa loob ng lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|39|N|14|39|E|region:IT_type:city(5685)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|footnotes=}}Ang '''Maiori''' ([[Wikang Napolitano|Campanian]]: {{Lang|nap|Majure}}; orihinal na ''Rheginna Maior'') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Baybaying Amalfitana]] sa [[lalawigan ng Salerno]] ([[Campania]], Italya). Ito ay isang sikat na resort pnnturista mula noong [[Sinaunang Roma|panahong Romano]], na may pinakamahabang walang patid na kahabaan ng [[dalampasigan]] sa baybaying Amalfitana. [[Talaksan:Maiori_Amalfi_coast.jpg|center|thumb|1000x1000px| Panorama ng Maiori]] == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng bayan ay hindi malinaw, kahit na ito ay malamang na itinatag ng mga [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]]. Ito ay nasakop ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]] noong ika-3 siglo BK, at tinawag na bayan ay Rheginna Maior, na kaiba sa kalapit na bayan, [[Minori, Italya|Minori]], Rheginna Minor. Ang lahat ng mga lugar sa kahabaan ng baybayin ay nabuo ng salit-salit na mga mananakop - tulad ng mga Etrusko o mga Romano. === Panahong moderno === Sa panahong ito, nagkaroon ng epidemya ng [[kolera]] noong 1837 at isang baha noong 1846. == Kultura == === Edukasyon === Sa munisipalidad ng Maiori mayroong: 2 paaralang nursery, 2 paaralang elementarya, 1 mababang paaralang sekondarya, 3 mataas na paaralang sekondarya. Ang mga paaralan ay pinagsama-sama sa 1 komprehensibong institusyon at 1 sekundaryang institusyon.<ref>{{Cita web|https://www.tuttitalia.it/campania/56-maiori/92-scuole/|Scuole di Maiori, Tuttitalia}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20181213210406/https://www.proloco.maiori.sa.it/ Maiori Pro Loco Opisyal na website ng Turismo] * [https://web.archive.org/web/20090228105753/http://www.aziendaturismo-maiori.it/ Website ng Maiori Tourism] * {{In lang|it}} [http://www.tirabassi.org/Maiori/chiese.htm Mga simbahan ng Maiori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930002144/http://www.tirabassi.org/Maiori/chiese.htm |date=2007-09-30 }} * [https://web.archive.org/web/20080917161812/http://www.maiori.tv/ Mga balita at video mula sa Maiori Italy] * [https://web.archive.org/web/20080509134405/http://www.amalficoast.com/paesi/maiori-6.aspx Maiori Amalficoast Web Site] * [https://web.archive.org/web/20081007090341/http://www.amalficoast.com/paesi/erchie-maiori-1980.aspx Erchie di Maiori Amalficoast Web Site] * [https://web.archive.org/web/20130531033414/http://www.amalfiguide.it//webcam/amalficoast_webcam.html Maiori Webcam] * [https://web.archive.org/web/20130531031337/http://www.amalfiguide.it/where-go-amalfi-coast/maiori Praktikal na Gabay] Maiori {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 7lel2bv74jm5aml11i4gqdb9gk29byc 0 155996 2230147 2025930 2026-09-30T02:16:37Z Ryomaandres 8044 2230147 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Mercato San Severino|frazioni=Acigliano, Acquarola, Capocasale, Carifi, [[Ciorani (Mercato San Severino)|Ciorani]], Corticelle, Costa, [[Curteri]], Galdo di Carifi, Lombardi, Monticelli di Sopra, Monticelli di Sotto, Oscato,<br> Ospizio, Pandola, [[Piazza del Galdo]], Priscoli, [[Sant'Angelo in Macerata]], Sant'Eustachio, San Vincenzo, Spiano, Torello, Valle-Marigliano.|website={{official website|http://www.comune.mercato-san-severino.sa.it}}|area_code=089|postal_code=84085|day=Agosto 16|saint=[[San Roque]]|elevation_m=146|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanseverinesi, Rotensi|population_footnotes=|area_total_km2=30.33|area_footnotes=|mayor=Antonio Somma|mayor_party=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|official_name=Comune di Mercato San Severino|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|N|14|45|E|region:IT_type:city(20232)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Mercato San Severino sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Mercato San Severino pos SA.gif|shield_alt=|image_shield=Mercato San Severino-Stemma.png|image_caption=Railway station|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Stazione Mercato San Severino.jpg|footnotes=}}Ang '''Mercato San Severino''' ([[Wikang Napolitano|Sanseverinese]]: {{Lang|nap|Sanzuverin'}} ) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[lalawigan ng Salerno]] sa rehiyon ng [[Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang Mercato San Severino ay nagbabahagi ng mga hangganan sa mga munisipalidad ng [[Baronissi]], [[Bracigliano]], [[Castel San Giorgio]], [[Cava de' Tirreni|Cava de 'Tirreni]], [[Fisciano]], [[Montoro, Campania|Montoro]], [[Roccapiemonte]], at [[Siano]]. == Kasaysayan == Mula dekada 1970 hanggang dekada 1990, naganap ang pagpapalawak ng mga lungsod sa ibabang bahagi ng Corso, sa lugar ng Via Rimembranza at Via Licinella. Mula 2000 hanggang 2010, naganap ang karagdagang pagpapalawak sa mga lugar ng Via San Vincenzo, na nasa hangganan ng nayon na may parehong pangalan, at Via Campo Sportivo, na nasa hangganan ng industriyal na lugar at ng nayon ng Pandola. Ang pinakamaraming nayon at bayan ay matatagpuan sa ibaba ng agos, sa mga pangunahing kalsada. Ang Acquarola at Spiano ay nasa mas mataas na agos. Ang Torello, Carifi, at Ciorani ay matatagpuan sa kaliwang bahagi ng kalye. == Ekonomiya == Maraming mga kompanya ng agrikultura sa lugar, pati na rin ang mahahalagang gawaing pang-industriya sa sektor ng mga panindang katad, muwebles, parmasyutiko, at metalurhiya.<ref>{{cita web|url=http://www.italiapedia.it/bacheca.php?vd=geoloc&istat=065067&comune=Mercato%20San%20Severino&prov=&sigla=SA&NomeReg=Campania&NReg=15}}</ref> == Mga kambal-bayan == * {{Flagicon|FRA}} '''[[Farébersviller]]''' ([[Pransiya]]) == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commonscat-inline|Mercato San Severino}}</img>{{Lalawigan ng Salerno}} saogscaybdxb80wfx03hdobnrgizubg 0 155997 2230203 1927206 2026-09-30T11:27:49Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Salerno]] to [[Minori, Campania]] 2230203 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Minori, Campania]] s4e6d8sqe0pou4r5f9bduhuevec6fa8 0 155998 2230179 2082970 2026-09-30T10:44:23Z Ryomaandres 8044 2230179 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Moio della Civitella|population_footnotes=<ref>[http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2009</ref>|coordinates_footnotes=|pushpin_map_alt=|map_caption=Moio della Civitella sa loob ng lalawigan ng Salerno|map_alt=|shield_alt=|image_alt=|imagesize=300px|footnotes=|website={{official website|http://www.comune.moiodellacivitella.sa.it}}|day=Hulyo 26|saint=[[Santa Veneranda]]|postal_code=84060|telephone=|population_demonym=Mojicani <small>(for Moio proper)</small><br> Pellaresi <small>(for Pellare)</small>|area_total_km2=16.94|official_name=Comune di Moio della Civitella|area_footnotes=|elevation_m=515|elevation_footnotes=|mayor_party=Lista Civica|mayor=Antonio Gnarra|frazioni=[[Pellare]]|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|40|15|N|15|16|E|region:IT_type:city(1926)|display=inline,title}}|image_map=Moio della Civitella pos SA.gif|image_shield=|image_caption=Ang bayan Moio della Civitella kasama ng frazione nitong Pellare|image_skyline=Moio della Civitella.jpg|area_code=0974}} Ang '''Moio della Civitella''' ay isang ''[[Komuna|comune]]'' sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Matatagpuan sa gitna ng [[Cilento]], ang mga hangganan ng Moio ay mga munisipalidad ng [[Campora]], [[Cannalonga]], [[Gioi]], at [[Vallo della Lucania]] . Nagbibilang ito ng isang nayon (''[[frazione]]''), iyon ay ang kalapit na nayon ng Pellare. Ang mga pinakamalapit na bayan at nayon ay ang Vallo della Lucania (3,5&nbsp;km), Cannalonga (4&nbsp;km), Angellara (2,5&nbsp;km), at Cardile (5&nbsp;km). == Kasaysayan == Ang kuta (proteichisma) ay nananatiling buo sa halos walong daang metrong perimetro nito. Sa katimugang bahagi, na tinatanaw ang mga daanan sa bundok, ay nakatayo ang isang partikular na pinatibay, masalimuot, at pinong tarangkahan (tarangkahang timog) mula ika-4 na siglo BK, habang sa silangang bahagi ang mga kuta ay may malaking kapal at kadakilaan. Sa loob na lugar, makikita ang mga labi ng mga tirahan at isang sagradong lugar (?). Isang kapilya, malamang mula ika-14-15 siglo, ay ganap na binago ng konstruksiyon at mga renobasyon noong nakaraang siglo. Noong Gitnang Kapanahunan, malamang na ang Moio ay kabilang bilang isang nayon ng [[Vallo della Lucania]]. Noong ika-18 siglo, ang nayon ay pagmamay-ari ng pamilya [[Pepe (pamilya)|Pepe]] na may titulong baron. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Moio della Civitella}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] t1n0jmhflldnak5au07mrrn42v5i1ey 0 155999 2230180 2150337 2026-09-30T10:49:27Z Ryomaandres 8044 2230180 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montano Antilia|frazioni=[[Abatemarco]], [[Massicelle]]|website={{official website|http://www.comunemontanoantilia.it/}}|area_code=0974|postal_code=84060|day=Enero 20|saint=San Sebastian|elevation_m=700|elevation_footnotes=|population_demonym=Antiliani|population_footnotes=|area_total_km2=33.44|area_footnotes=|mayor=Alberto Del Gaudio|mayor_party=|province=[[Lalawigan ng Salerno Salerno|Salerno]] (SA)|official_name=Comune di Montano Antilia|region=[[Campania]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|10|N|15|22|E|region:IT_type:city(2219)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Montano Antilia sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Montano Antilia pos SA.gif|shield_size=80px|image_shield=Montano_Antilia-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Montano_Antilia.jpg|footnotes=}} Ang '''Montano Antilia''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Matatagpuan ang Montano Antilia sa katimugang [[Cilento]], at bahagi ng [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano at Alburni|pambansang liwasan nito]] at nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Celle di Bulgheria]], [[Centola]], [[Futani]], [[Laurito]], [[Novi Velia]], [[Rofrano]], at [[San Mauro la Bruca]]. Ang mga nayon nito ( mgs''[[Frazione|frazioni]]'' ) ay ang mga nayon ng Abatemarco (pop.: 309) <ref>{{In lang|it}} [http://italia.indettaglio.it/ita/campania/salerno_montanoantilia_abatemarco.html Abatemarco on italia.indettaglio.it]</ref> at Massicelle (pop.: 529<ref name="Massicelle on italia.indettaglio.it">{{in lang|it}} [http://italia.indettaglio.it/ita/campania/salerno_montanoantilia_massicelle.html Massicelle on italia.indettaglio.it] {{small|(includes the quarter of [http://italia.indettaglio.it/ita/campania/salerno_montanoantilia_centopelli.html Centopelli])}}</ref>).<ref name="Massicelle on italia.indettaglio.it"/> == Mga monumento at tanawin == Ang lumang bayan ay nagpapanatili ng mga kawili-wiling patotoo sa lokal na kasaysayan, kabilang ang pangunahing simbahan ng SS. Annunziata, kasama ang mahahalagang fresco nito noong ika-18 siglo ng mga lokal na artista. Noong 2013, ang siklo ng fresco ng kontemporaryong Salerno artist na si [[Stefano Trapanese]] ay idinagdag sa koleksiyon. Itinatampok din ang Palazzo Bianchi, na dating pagmamay-ari ng pamilyang Monforte di Laurito, kung saan nanirahan sina Pietro at Alessandrina Bianchi, mga bayani ng mga pag-aalsa noong 1828, na ginugunita ng isang plake sa harapan. Ang maliit na tore ng kampana ng majolica sa Piazzetta San Nicola. Ang magandang gusali ng La Monica kasama ang harapan nito noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Ang mga kapilya ng Sant'Anna, Sant'Antonio, at San Sebastiano. Ang kaakit-akit na simbahan sa kanayunan ng Madonna di Loreto. Ang "Scala Santa," na ang restorasyon ay nagbunyag ng isang fresco na naglalarawan kay Maria na hawak ang walang buhay na katawan ni Hesukristo sa kanyang kandungan pagkatapos ng kanyang Pagdurusa at Pagbaba sa Kaharian. Tampok din ang mga natatanging eskinita. == Ekonomiya == Kabilang sa mga produktong pang-agrikultura ang mga cereal, kastanyas, nuweses, olibo, at ubas. Ang malalawak na kagubatan ng roble at kastanyas ay nagbibigay ng sapat na produksiyon ng troso at pastulan para sa mga alagang hayop. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comunemontanoantilia.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211028131840/http://www.comunemontanoantilia.it/ |date=2021-10-28 }} {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] df1m2vib18am65jx42jimmj61qne6yj 0 156000 2230181 2026337 2026-09-30T10:50:19Z Ryomaandres 8044 2230181 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montecorice|frazioni=[[Agnone Cilento]], [[Case del Conte]], Cosentini, Fornelli, Giungatelle, Ortodonico, Zoppi|website={{Official website|http://www.comune.montecorice.sa.it/}}|area_code=0974|postal_code=84060|day=|saint=|elevation_m=90|elevation_footnotes=|population_demonym=Montecoricesi|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|area_total_km2=22.13|area_footnotes=|mayor=Pierpaolo Piccirilli<ref>{{in lang|it}} [http://www.comune.montecorice.sa.it/index.php?action=index&p=98 Mayor's page on Montecorice municipal website]</ref> <br> (since 2012)|mayor_party=|province=[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|official_name=Comune di Montecorice|region=[[Campania]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|14|3|N|14|59|2|E|region:IT_type:city|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Montecorice sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Montecorice pos SA.gif|image_shield=Montecorice-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Agnone cilento.jpg|footnotes=}} Ang '''Montecorice''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]] . == Kasaysayan == Ang Montecorice ay malamang na nagmula bilang isang maliit na nayon sa paligid ng monasteryo ng [[Sant'Arcangelo]], na umiral noong ika-10 siglo. Gayunpaman, nanatili itong isang maliit na nayon, na nabanggit noong 1532 at pagkatapos noong 1669 sa ilalim ng pangalang Mont'Acorice. Noong ika-18 siglo, ito ay pagmamay-ari ng pamilyang Giordano na may titulong dukado. == Heograpiya == Matatagpuan ang munisipalidad sa gitna ng [[Cilento|rehiyon ng Cilento]], malapit sa mga munisipalidad ng [[Castellabate]], [[Perdifumo]], [[San Mauro Cilento]], at [[Serramezzana]]. Ang nayon ay matatagpuan sa isang maburol na lugar 3 lamang&nbsp;km mula sa baybayin. Nagbibilang dito ang 7 nayon (mga ''[[frazione]]''): Agnone Cilento, Case del Conte, Cosentini, Fornelli, Giungatelle, Ortodonico at Zoppi. == Demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till:1672 bar:1871 from:0 till:1992 bar:1881 from:0 till:2226 bar:1901 from:0 till:2890 bar:1911 from:0 till:2907 bar:1921 from:0 till:2770 bar:1931 from:0 till:2450 bar:1936 from:0 till:2668 bar:1951 from:0 till:2834 bar:1961 from:0 till:2475 bar:1971 from:0 till:2260 bar:1981 from:0 till:2380 bar:1991 from:0 till:2440 bar:2001 from:0 till:2474 bar:2001 from:0 till:2545 PlotData= bar:1861 at: 1672 fontsize:S text:1,672 shift:(-8,5) bar:1871 at: 1992 fontsize:S text:1,992 shift:(-10,5) bar:1881 at: 2226 fontsize:S text:2,226 shift:(-10,5) bar:1901 at: 2890 fontsize:S text:2,890 shift:(-10,5) bar:1911 at: 2907 fontsize:S text:2,907 shift:(-10,5) bar:1921 at: 2770 fontsize:S text:2,770 shift:(-10,5) bar:1931 at: 2450 fontsize:S text:2,450 shift:(-10,5) bar:1936 at: 2668 fontsize:S text:2,668 shift:(-10,5) bar:1951 at: 2834 fontsize:S text:2,834 shift:(-10,5) bar:1961 at: 2475 fontsize:S text:2,475 shift:(-10,5) bar:1971 at: 2260 fontsize:S text:2,260 shift:(-10,5) bar:1981 at: 2380 fontsize:S text:2,380 shift:(-10,5) bar:1991 at: 2440 fontsize:S text:2,440 shift:(-10,5) bar:2001 at: 2474 fontsize:S text:2,474 shift:(-10,5) bar:2011 at: 2545 fontsize:S text:2,545 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Source ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] dpg0fjiqssm73ba9a6ivucoq1ogf0ka 0 156001 2230188 2083212 2026-09-30T10:59:55Z Ryomaandres 8044 2230188 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monte San Giacomo|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=51|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|population_demonym=Sangiacomesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=|mayor_party=|saint=[[James, son of Zebedee|San Giacomo il Maggiore]] and [[Saint Anne|Sant'Anna]]|day=25 July and 26 July|postal_code=84030|area_code=0975|website={{official website|http://www.comune.montesangiacomo.sa.it/}}|footnotes=|mayor=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Monte San Giacomo|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=Monte San Giacomo pos SA.gif|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|map_alt=|map_caption=Monte San Giacomo within the Province of Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|21|N|15|32|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|istat=065075}} '''Ang Monte San Giacomo''' ay isang ''[[Komuna|comune]]'' sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiyang pisikal == Ang munisipalidad ng Monte San Giacomo ay matatagpuan sa kanlurang gilid ng Vallo di Diano, sa rehiyon ng Cilento sa looban, sa hilagang-silangang dalisdis ng Monte Cervati massif, sa loob ng Cilento, Vallo di Diano at Liwasang Pambansa ng Alburni . Ang munisipalidad ay sumasaklaw sa 51.69 km² at may mga taas na mula humigit-kumulang 450 hanggang 1,716 m sa ibabaw ng antas ng dagat, na may average na elevation na malapit sa 1,050 m, na ginagawa itong isang kapansin-pansing bulubunduking teritoryo. Ang bayan ng Monte San Giacomo ay nasa humigit-kumulang 669 m sa ibabaw ng antas ng dagat sa paanan ng katimugang bahagi ng relyebe ng bundok ng Croce della Difesa (1,356 m) at sumasakop sa silangang sektor ng gilid ng burol ng Galotti-Castello, sa paanan ng carbonatadang tagaytay na nasa hangganan ng Vallo di Diano sa kanluran. Ang munisipyo ay may hangganan sa [[Piaggine]], [[Sanza]], [[Sassano]], at [[Teggiano]]. == Tingnan din == * [[Pruno (Cilento)|Pruno Cilento]] * [[Cilento]] * [[Vallo di Diano]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Monte San Giacomo}} * {{In lang|it}} [https://web.archive.org/web/20160905060526/http://www.comune.montesangiacomo.sa.it/ Comune of Monte San Giacomo] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 8m71f51vj0wnnvtkuqbtrmeztduwztm 0 156002 2230129 2083175 2026-09-30T01:40:57Z Ryomaandres 8044 2230129 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montecorvino Pugliano|frazioni=Bivio Pratole, Pagliarone, Pugliano, [[Santa Tecla (Montecorvino Pugliano)|Santa Tecla]], San Vito, Torello|website={{official website|http://www.comune.montecorvinopugliano.sa.it}}|area_code=089|postal_code=84090|day=Mayo 20|saint=[[San Bernardino of Siena]]|elevation_m=42|elevation_footnotes=|population_demonym=Puglianesi, Santateclesi|population_footnotes=|area_total_km2=28.88|area_footnotes=|mayor=Alessandro Chiola (bise-alkalde)|mayor_party=|province=[[Province of Salerno|Salerno]] (SA)|official_name=Comune di Montecorvino Pugliano|region=[[Campania]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|41|N|14|57|E|region:IT_type:city(8939)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Montecorvino Pugliano sa loob ng Lalawigan ng Salerno at Campania|map_alt=|image_map=Montecorvino Pugliano pos SA.gif|image_shield=Montecorvino_Pugliano-Stemma.png|image_caption=View of Pugliano.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Montecorvino Pugliano.jpg|footnotes=}} Ang '''Montecorvino Pugliano''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang luklukang komunal ay nasa '''Pugliano'''; walang pamayanan sa munisipyo ang tinatawag na "Montecorvino", isang toponimo na nauugnay sa kalapit na komunidad ng [[Montecorvino Rovella]]. == Heograpiya == Ang Montecorvino ay may hangganan sa mga munisipalidad ng [[Bellizzi]], [[Giffoni Valle Piana]], [[Montecorvino Rovella]], at [[Pontecagnano Faiano]] . Kabilang dito ang mga ''[[frazione]]'' ng Pugliano (upuan), Bivio Pratole, Pagliarone, Santa Tecla, San Vito at Torello. Ang mga ''frazione'' sa bundok ng munisipalidad na matatagpuan sa Bundok Corvino ay: [[Pugliano]], Santa Tecla, Gallara, at Torello; ang nayon ng San Vito ay nasa mas mababang bahagi ng lambak. Walang bayan sa munisipalidad na nagngangalang Montecorvino. Ang pangalan ay matatagpuan sa katabing munisipalidad ng Montecorvino Rovella. Ang mga halaman sa lugar ng Montecorvino Pugliano ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng mga puno ng [[olibo]] at [[Vitis|bid]]. == Sport == === Futbol === Ang Montecorvino Pugliano ay tahanan sa Santa Tecla Calcio, na naglalaro sa ikalawang dibisyon, Group I, para sa season ng 2025/2026, at Soccer Friends, na naglalaro sa ikatlong dibisyon, Group B, para sa season ng 2025/2026. Ang huli, na nakabase sa Bellizzi, ay mayroon ding akademyang pangfutbol na may ilang kategorya, mula 2018 hanggang 2006, kabilang ang isang first team. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.montecorvinopugliano.sa.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 10g9u2t0k2571tggrnllyq1tb2yqags 0 156003 2230186 2083213 2026-09-30T10:56:38Z Ryomaandres 8044 2230186 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montecorvino Rovella|frazioni=Chiarelli, Cornea, Ferrari, [[Gauro (Montecorvino Rovella)|Gauro]], [[Macchia (Montecorvino Rovella)|Macchia]], Marangi, Martorano, Molenadi (Sant'Eustachio), Nuvola, [[Occiano]], San Lazzaro, [[San Martino (Montecorvino Rovella)|San Martino]], Votraci|website={{official website|http://www.comune.montecorvinorovella.sa.it/}}|area_code=089|postal_code=84096 (communal seat), 84090 (frazioni)|day=Hunyo 29|saint=San Pedro at San Pablo|elevation_m=220|elevation_footnotes=|population_demonym=Montecorvinesi|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/pop2017/index_e.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2017</ref>|area_total_km2=42.16|area_footnotes=|mayor=Martino D'Onofrio|mayor_party=|province=[[Province of Salerno|Salerno]] (SA)|official_name=Comune di Montecorvino Rovella|region=[[Campania]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|41|45.3|N|14|58|31.6|E|region:IT_type:city(12553)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Montecorvino Rovella sa loob ng <br> Lalawigan ng Salerno at ng Campania|map_alt=|image_map=Montecorvino Rovella pos SA.gif|shield_size=80px|image_shield=Montecorvino_Rovella-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Montecorvino Rovella.jpg|footnotes=}} Ang '''Montecorvino Rovella''' ([[Wikang Napolitano|Campano]]: {{Lang|nap|Ruella}}) ay isang 7 sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang munisipalidad ay binubuo ng isang lugar na may iisang tinitirhan na tinatawag na Rovella, na nabuo mula sa paghihiwalay ng iisang munisipalidad ng Montecorvino, na siyang nagbigay-daan din sa munisipalidad ng Montecorvino Pugliano. Bago ang 1990, kabilang din dito ang isang nayon na tinatawag na [[Bellizzi]], na kalaunan ay itinatag bilang isang hiwalay na munisipalidad. == Heograpiya == Ang teritoryo ng munisipyo ay sumasaklaw sa isang lawak na 42 km², na sumasaklaw sa isang bulubundukin at maburol na lugar ng Kabundukan ng Picentini. Ang kabesera, ang Rovella, ay matatagpuan sa 295 m sa ibabaw ng antas ng dagat sa mga dalisdis ng burol na may parehong pangalan. Ang Montecorvino ay isang bayan sa burol na napapalibutan ng kabundukan ng [[Monti Picentini|Picentini]], kasama ang [[Rehiyonal na Liwasan ng Monti Picentini]]. Ito ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Acerno]], [[Battipaglia]], [[Bellizzi]], [[Giffoni Valle Piana]], [[Montecorvino Pugliano]], at [[Olevano sul Tusciano]].<ref>{{OSM|r|40662|Montecorvino Rovella}}</ref> == Kasaysayan == Isang lungsod ang itinayo at pinangalanang Picenza (Picentia), at ang mga naninirahan dito ay tinawag na Picentini upang maiba sila mula sa mga Picente na nanatili sa Adriatico. Paulit-ulit na nagrebelde ang mga Picentini laban sa pamamahala ng mga Romano, at ang Picentia ay winasak nang dalawang beses, hanggang sa napilitan ng mga Romano ang mga Picentini na huwag muling itayo ang lungsod, kundi magtatag lamang ng maliliit na pamayanan na nakakalat sa buong teritoryo. == Tingnan din == * [[Tusciano]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.montecorvinorovella.sa.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} * [http://www.cielomareterra.org/node/164 Astronomic Observatory ng Montecorvino Rovella] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 2ncxcl1dc5w81cnc6rvikoo41g9rum5 0 156004 2230189 2026433 2026-09-30T11:00:25Z Ryomaandres 8044 2230189 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montesano sulla Marcellana|frazioni=Arenabianca, Cessuta, Magorno, Montesano Scalo, Prato Comune, Tardiano|website={{official website|http://www.comune.montesano.sa.it/}}|area_code=0975|postal_code=84033|day=|saint=[[San Nicolas ng Bari]]|elevation_m=850|elevation_footnotes=|population_demonym=Montesanesi|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|area_total_km2=110.22|area_footnotes=|mayor=Giuseppe Rinaldi|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Montesano sulla Marcellana|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|17|N|15|42|E|region:IT_type:city(7285)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Montesano sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Montesano sulla Marcellana pos SA.gif|shield_alt=|image_shield=Montesano_sulla_Marcellana-Stemma.png|image_caption=Panoramic view|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Montesano Pan.jpg|footnotes=}} Ang '''Montesano sulla Marcellana''' (kolokyal na pinangalanang '''Montesano''') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Sinasabing ang mga naninirahan sa Marcellinum, isang nayon na matatagpuan sa ibaba ng agos mula sa kasalukuyang Montesano, ay tumakas patungo sa mga burol (mga 850 metro sa ibabaw ng antas ng dagat) dahil sa hindi malusog na hangin na dulot ng malubog na lupain at kasunod ng mga epidemya ng salot. Noong bandang taong 1000, itinatag ang bagong bayan, na pinangalanang Montesano dahil sa malusog na hangin at sa maraming bukal nito. Ang toponym na "sulla marcellana" (sa Marcellana) ay nagmula sa pinagmulan ng bayan, ang Marcellinum, at sa kalsadang Marcellana na dumadaan dito. == Heograpiya == Matatagpuan sa timog ng [[Campania]], sa mga hangganan ng [[Basilicata]], ang Montesano ay ang pinakasilangang munisipalidad ng rehiyon nito. Ang teritoryo nito, na bahagi ng [[Vallo di Diano]], ay kasama sa [[Cilento, Vallo di Diano at Alburni National Park|Pambansang Liwasan ng Cilento, Vallo di Diano at Alburni]]. Ang munisipalidad ay may hangganan sa [[Buonabitacolo]], [[Casalbuono]], [[Grumento Nova]], [[Lagonegro]], [[Moliterno]], [[Padula]], [[Sanza]], at [[Tramutola]].<ref>{{OSM|r|40356|Montesano sulla Marcellana}}</ref> Binibilang nito ang mga nayon (mga ''[[Frazione|frazioni]]'') ng Arenabianca, Cessuta, Magorno, Montesano Scalo, Prato Comune, at Tardiano. == Mga kambal na bayan == * {{Flagicon|ARG}} [[Villa Mercedes]], Arhentina == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Montesano sulla Marcellana}} * [http://www.comune.montesano.sa.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} * [http://www.museocivicomontesano.it/ Civic Museum of Montesano] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] qkardfg3hryo73phihl3raljo2yi58f 0 156005 2230187 2026466 2026-09-30T10:58:10Z Ryomaandres 8044 2230187 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monteforte Cilento|frazioni=|website={{official website|http://montefortecilento.asmenet.it}}|area_code=0974|postal_code=84060|day=Agosto 7|saint=San [[Donato ng Arezzo]]|elevation_m=600|elevation_footnotes=|population_demonym=Montefortesi|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|area_total_km2=22.17|area_footnotes=|mayor=Antonio Manzi|mayor_party=|province=[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|official_name=Comune di Monteforte Cilento|region=[[Campania]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|21|50.62|N|15|11|40.63|E|region:IT_type:city(624)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Monteforte Cilento sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Monteforte Cilento pos SA.gif|shield_size=75px|image_shield=Monteforte_Cilento-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Monteforte Cilento view (cropped).jpg|footnotes=}} Ang '''Monteforte Cilento''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang Monteforte ay orihinal na isang [[Sinaunang Roma|Romanong]] ''[[castrum]]'', na lumawak noong Mataas n Gitnang Kapanahunan pagkatapos ng imigrasyon dahil sa mga pagsalakay ng mga [[Saraseno]]. Isa ito sa mga sentro ng Moti del Cilento noong 1828. == Heograpiya == Matatagpuan sa isang nangingibabaw na posisyon na tinatanaw ang Lambak [[Alento (Campania)|Alento]], sa paanan ng Bundok Chianiello, ang lugar ng Monteforte ay nailalarawan sa pamamagitan ng malawak na pagkakaiba-iba ng elevation mula 150 metro sa ibabaw ng antas ng dagat hanggang 1,319 metro sa ibabaw ng antas ng dagat. Ang tanawin ay pangunahing nailalarawan sa pamamagitan ng mga pastulan, kagubatan ng kastanyas at oak, at mabatong bato. Ito ay matatagpuan sa hilagang [[Cilento]]. Ito ay nasa panlalawigang highway sa pagitan ng Trentinara at [[Magliano Vetere|Capizzo]], isang ''[[frazione]]'' ng [[Magliano Vetere]] . Hangganan ng munisipalidad ang mga munisipalidad ng [[Cicerale]], [[Felitto]], [[Magliano Vetere]], [[Orria]], [[Perito]], [[Roccadaspide]], at [[Trentinara]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Monteforte Cilento}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 782fg9hnqs8im5fyfo6oodhl74f27bm 0 156006 2230190 2216657 2026-09-30T11:03:18Z Ryomaandres 8044 2230190 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Morigerati|frazioni=[[Sicilì]]|website={{official website|www.comune.morigerati.sa.it}}|area_code=0974|postal_code=84030|day=Agosto 26|saint=[[Demetrio ng Thessaloniki]]|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/pop2016/index.html Source]: [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]] 2016</ref>|area_total_km2=21.19|area_footnotes=|mayor=Cono D'Elia|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Morigerati|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|08|24.4|N|15|33|18.9|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Morigerati sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Morigerati pos SA.gif|image_shield=|image_caption=Tanaw mula sa mga nakapalibot na bundok|image_alt=|imagesize=|image_skyline=CilMorigerati01.jpg|footnotes=}} [[Talaksan:San_Demetrio_Church_in_Morigerati_(SA,_Italy).jpg|thumb|240x240px| Simbahan ng San Demetrio.]] [[Talaksan:CilMorigerati02.jpg|thumb|240x240px| Isang kalsada sa lumang bayan.]] Ang '''Morigerati''' ([[Wikang Cilentan|Cilentan]] : ''Murgirati'') ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Morigerati at ang nayon nito, ang Sicilì, ay matatagpuan sa isang maburol na lugar sa [[Cilento]], mga sampung kilometro mula sa baybayin ng [[Golpo ng Policastro]]. Kilala ang munisipalidad sa mga oasis nito na sakop ng [[WWF]], kung saan muling lumilitaw ang Ilog Bussento malapit sa mga kuweba ng oasis. Nariyan din ang magandang lugar ng Ilog Bussento, sa nayon ng Sicilì, kung saan maaari kang magrelaks habang nakalubog sa kalikasan at sa katahimikan ng kapaligiran sa tabi ng ilog. Nasa bahagi ito ng [[Cilento at Vallo di Diano National Park|pambansang liwasan ng Cillento]], ay tinatawid ng ilog ng [[Bussento]]. Ito ay may hangganan sa [[Casaletto Spartano]], [[Caselle in Pittari|Caselle sa Pittari]], [[Santa Marina, Campania|Santa Marina]], [[Torre Orsaia]], at [[Tortorella]]. Ang tanging nayon nito (''[[frazione]]'') ay ang nayon ng [[Sicilì]], na may populasyon na 364.<ref name="itind">{{In lang|it}} [http://italia.indettaglio.it/ita/campania/salerno_morigerati_sicili.html Sicilì on italia.indettaglio.it]</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Morigerati ay nagmula sa salitang Griyego na muriké (''[[Genisteae]]'') o mula sa ''[[murgia]]'', isang toponimong nagpapahiwatig ng isang burol o isang nakausli.<ref>C. Corvino, ''Guida insolita ai misteri, ai segreti, alle leggende e alle curiosità della Campania'', 2002 [[Speciale:RicercaISBN/8882896404|ISBN 88-8289-640-4]]</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|it}} [https://www.halleyweb.com/c065077/hh/index.php Morigerati official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211028203028/https://www.halleyweb.com/c065077/hh/index.php |date=2021-10-28 }} * {{In lang|it}} [http://museoetnograficomorigerati.blogspot.it/ Ethnographic Museum of Morigerati] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] b302psylwk5i7i1od92ms2s6u6f23nh 0 156007 2230177 2003839 2026-09-30T10:40:44Z Ryomaandres 8044 2230177 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Nocera Inferiore|province=[[lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|website={{official website|http://www.comune.nocera-inferiore.sa.it/it/}}|area_code=081|postal_code=84014|day=Mayo 9|saint=San Prisco|elevation_m=43|elevation_footnotes=|population_demonym=Nocerini|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=20.94|area_footnotes=|mayor=Manlio Torquato|mayor_party=|frazioni=Cicalesi, Merichi, Vescovado, Casolla, San Mauro|region=[[Campania]]|official_name=Comune di Nocera Inferiore|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|45|N|14|38|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Nocera Inferiore-Gonfalone.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Nocera Inferiore veduta.JPG|native_name=|footnotes=}} [[Talaksan:Nocera_Inferiore_pos_SA.gif|right|thumb|260x260px| Nocera Inferiore sa Lalawigan ng Salerno]] [[Talaksan:CattedraleNocera.jpg|thumb|Katedral-Basilika ng Prisco ng Nocera]] [[Talaksan:CampanileCattedraleNocera.jpg|thumb| Kampanaryo ng katedral, ginawa ni [[Francesco Solimena]]]] [[Talaksan:Cattedrale_Nocera_-_Gloria_del_Paradiso.jpeg|thumb|Catome dome ''Gloria del Paradiso'']] [[Talaksan:Convento_Sant'Anna_-_Nocera.jpg|thumb|Monasteryo at Basilika ng Sant'Anna]] [[Talaksan:ChiesaSAntonio.jpg|thumb|Basilika ng Sant'Antonio]] [[Talaksan:SantuarioMontalbino.jpg|thumb|Santuwaryo ng Santa Maria dei Miracoli]] [[Talaksan:SanBartolomeoNocera.jpg|thumb|Simbahan ng San Bartolomeo]] [[Talaksan:PalazzoVescovileNocera.jpg|thumb|Palazzo vescovile]] [[Talaksan:Adorazione_dei_magi_-_particolare.jpg|thumb|Pagsamba ng mga Mago, detalye]] Ang '''Nocera Inferiore''' ({{Lang-nap|Nucere}}, IPA: [nuˈ (t) ʃɛːrə], lokal Ang [nuˈ (t) ʃæːrə]) ay isang lungsod at ''[[komuna]]'' sa [[Campania]], Italya, sa [[lalawigan ng Salerno]], sa paanan ng Monte Albino, {{Convert|20|km|mi}} silangan-timog-silangan ng [[Napoles]] sa pamamagitan ng riles. Ito ay may populasyon na 45,608 naninirahan at may taas na {{Convert|20.94|km2}} gayon ay may umiiral ng isang densidad ng populasyon ng 2,200 mga naninirahan bawat km kuw. Ito ay nasa 43 metro sa ibabaw ng dagat. == Mga pangunahing tanawin == Ang isa sa pinakamagandang lugar na bisitahin sa Nocera Inferiore ay ang kastilyong medyebal. Estratehikong matatagpuan sa tuktok ng burol ni Santa Andrea, ang pinatibay na estrukturang ito ay itinatag noong ika-9 na siglo. Noong 1138 nawasak ito ng tropa ng Ruggero II. Si [[Helena Angelina Doukaina|Helena]], ang balo ni [[Manfredo ng Sicilia]], ay binilanggo sa Kastilyo at namatay dito pagkatapos ng [[Labanan ng Benevento]] (1268). Dito din ipinakulong ng [[Urbano VI|Urban VI]] ang mga kardinal na pumabor kay [[Antipapa Clemente VII|antipopa Clement VII]]. Ang kastilyo ay mayroon ding panauhin ng mga manunulat gaya nina [[Dante Alighieri]] at [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio]]. Mga tatlong kilometro sa silangan, malapit sa nayon ng Nocera Superiore, may pabilog na simbahan ng ''Santa Maria Maggiore,'' dating mula sa ika-7 siglo.<ref>Cicer</ref> Ang pangunahing tampok nito ay ang simboryo nito, na may kisame na bato sa loob, ngunit natatakpan ng panlabas na isang maling bubong. Sinusuportahan ito ng 40 sinaunang haligi, at sa konstruksiyon nito ay kahawig ng [[Santo Stefano Rotondo]] sa Roma. Ang mga dingding ay pininturahan ng mga fresco mula noong ika-14 na siglo. == Mga panlabas na link == {{Commons-inline|Nocera Inferiore|Nocera Inferiore}} * [http://www.comune.nocera-inferiore.sa.it/it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124221052/http://comune.nocera-inferiore.sa.it/it/ |date=2009-01-24 }} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] <references />{{Lalawigan ng Salerno}} m1drv5lx9amwccw9itdcyao1rre5d0h 0 156008 2230192 2083122 2026-09-30T11:11:18Z Ryomaandres 8044 2230192 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Nocera Superiore|province=[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|website=|area_code=081|postal_code=84015|day=Enero 31|saint=San Siro|elevation_m=70|elevation_footnotes=|population_demonym=Nocerini|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=14.66|area_footnotes=|mayor=Giovanni Maria Cuofano|mayor_party=|frazioni=Croce Malloni, Materdomini, Pecorari, Uscioli, Camerelle, Pizzone, Casa Milite, Citola, Porta Romana, Pareti, Pucciano, San Clemente, San Pietro, Starza, Taverne|region=[[Campania]]|official_name=Comune di Nocera Superiore|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|44|N|14|40|E|region:IT_type:city|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Nocera Superiore-Stemma.png|image_caption=Paleokristiyanong Pabinyagan ng Santa Maria Maggiore.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Nocera1.jpg|native_name=|footnotes=}}Ang '''Nocera Superiore''' ({{Lang-nap|Nucere}}) ay isang lungsod at ''[[komuna]] na'' may 24 390 naninirahan sa [[lalawigan ng Salerno]] sa rehiyon ng [[Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang kasaysayan nito, hanggang [[1851]], ay pareho sa katabing [[Nocera Inferiore]]. Ang dalawang lungsod ay nagbabahagi ng isang karaniwang pinagmulan. == Heograpiya == Ang lungsod ay matatagpuan sa hilagang dalisdis ng [[Monti Lattari]], sa lambak ng [[Agro Nocerino Sarnese]]. == Kasaysayan == Muling itinayo, nagsimula ang pagsilang ng modernong Nocera, na may maraming mga nayon, nayon, o "pagi," na unti-unting lumawak at naging tunay na mga bayan. Mula 1266 hanggang 1435, noong panahon ng pamumunong Angevino, ginamit nito ang pangalang Nuceria Cristianorum. Noong ika-15 siglo, sa halip ay tinawag itong [[Nocera dei Pagani]].<ref>Tale denominazione è dovuta, probabilmente, all'importanza che ricopre la [[famiglia Pagano]], di origine franco-normanna, venuta in zona ai tempi della conquista normanna del meridione d'Italia (da cui sarebbe nato Ugo dei Pagani, fondatore dei Templari) e poi legata ai sovrani angioini e aragonesi). Nel 1433 Pietro Pagano ebbe in concessione la signoria di [[Cortimpiano]], nell'odierna [[Pagani (Italia)|Pagani]]. Da quel momento tale località viene indicata nei documenti come delli Pagani (locus paganorum, casa paganorum e Casalis paganorum). Il casale diventò sempre più grande ed importante, tanto che a partire dal XV secolo Nocera dei Cristiani cambiò nome in Nocera dei Pagani</ref> Noong 1807, kasunod ng pagpawi ng sistemang administratibo na nakabase sa unibersidad, itinatag ang mga munisipalidad ng Nocera Corpo (na kinabibilangan ng buong Nocera Superiore at malaking bahagi ng kasalukuyang Nocera Inferiore) at Nocera San Matteo. Noong 1828, pinagsama ang dalawang bayan upang bumuo ng munisipalidad ng Nocera. Kasunod nito, labing-apat na nayon ng dating Nocera Corpo ang humiling ng awtonomikong administratibo, na ipinagkaloob sa pamamagitan ng Royal Decree No. 1960 noong Nobyembre 11, 1850, na epektibo noong Enero 1, 1851. Kaya, isinilang ang Nocera Superiore ngayon. ==Mga sanggunian== <references />{{Lalawigan ng Salerno}} iu6vlpb5t6okutpxyw2ev7nr1gjb790 0 156009 2230205 1927207 2026-09-30T11:35:20Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375159841|Novi Velia]]" 2230205 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Novi Velia|official_name=Comune di Novi Velia|image_size=300px|image_shield=Novi_Velia-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|13|N|15|17|E|region:IT_type:city(2113)|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Adriano De Vita|area_footnotes=|area_total_km2=34.71|population_footnotes=|population_demonym=Novesi|elevation_footnotes=|elevation_m=648|saint=San Nicolas|day=Disyembre 6|postal_code=84060|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.novivelia.sa.it}}|footnotes=}}Ang '''Novi Velia''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Salerno]], rehiyon ng [[Campania]], [[Katimugang Italya|timog-kanlurang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan sa katimugang bahagi ng [[Cilento]]. Kinuha ng bayan ang pangalan nito mula sa sinaunang Griyegong bayan ng [[Velia]], na ang mga labing arkeolohiko ay matatagpuan sa malapit. Ang Novi Velia ay matatagpuan sa [[Cilento and Vallo di Diano National Park|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], at ang ''comune'' ay naglalaman ng [[Monte Gelbison]]. == Tingnan din == * [[Pruno (Cilento)|Pruno Cilento]] — ''pinakamalaking kagubatan sa Cilento'' . * [[Baybayin ng Cilento]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Novi Velia}} * [https://web.archive.org/web/20060104114740/http://www.comune.novivelia.sa.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 32nqakbhqha6un7cga0b0wsagpzkirt 2230208 2230205 2026-09-30T11:42:22Z Ryomaandres 8044 2230208 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Novi Velia|official_name=Comune di Novi Velia|image_size=300px|image_shield=Novi_Velia-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|13|N|15|17|E|region:IT_type:city(2113)|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Adriano De Vita|area_footnotes=|area_total_km2=34.71|population_footnotes=|population_demonym=Novesi|elevation_footnotes=|elevation_m=648|saint=San Nicolas|day=Disyembre 6|postal_code=84060|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.novivelia.sa.it}}|footnotes=|image_skyline=Novi Velia - Comune di Novi Velia - 2023-09-03 01-22-30 001.JPG}}Ang '''Novi Velia''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Salerno]], rehiyon ng [[Campania]], [[Katimugang Italya|timog-kanlurang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan sa katimugang bahagi ng [[Cilento]]. Kinuha ng bayan ang pangalan nito mula sa sinaunang Griyegong bayan ng [[Velia]], na ang mga labing arkeolohiko ay matatagpuan sa malapit. Ang Novi Velia ay matatagpuan sa [[Cilento and Vallo di Diano National Park|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], at ang ''comune'' ay naglalaman ng [[Monte Gelbison]]. == Kasaysayan == === Sinaunang panahon at ang Gitnang Kapanahunan === Ang Novi (Noves o Nobes at Noe noong Gitnang Panahon) ay nabuo noong panahon ng Bisantino sa mga guho ng isang sinaunang kuta ng Enotrio na pinatibay ng mga Griyego ng Velia upang kontrolin ang Chora Velina. Ang mga kalapit na toponimo na Salella at Salento ay nagmumungkahi ng pagkakaroon ng isang Lombardong panginoong piyudal na nagmamay-ari ng lugar.<ref>{{Cita libro |url=https://books.google.fr/books?id=4E6LEZt_wYIC&pg=PA190&dq=novi+ebner&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwin94Gku_P2AhXqzIUKHR4VAW8Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=novi%20ebner&f=false |titolo=Chiesa, baroni e popolo nel Cilento, vol. I |accesso=2022-04-01 |editore=Ed. di Storia e Letteratura |lingua=it}}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Abril 5, 1995.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?5280|titolo=Novi Velia|accesso=28 novembre 2025|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref><ref>Comunicazione del segretariato generale della presidenza del Consiglio dei Ministri, in data 21 aprile 1995 n. AGP/4/7628.A.</ref> == Tingnan din == * [[Pruno (Cilento)|Pruno Cilento]] — ''pinakamalaking kagubatan sa Cilento'' . * [[Baybayin ng Cilento]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Novi Velia}} * [https://web.archive.org/web/20060104114740/http://www.comune.novivelia.sa.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] slf8b8p060y5gpggveyrgph7ttuc4s0 2230209 2230208 2026-09-30T11:42:46Z Ryomaandres 8044 /* Sinaunang panahon at ang Gitnang Kapanahunan */ 2230209 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Novi Velia|official_name=Comune di Novi Velia|image_size=300px|image_shield=Novi_Velia-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|13|N|15|17|E|region:IT_type:city(2113)|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Adriano De Vita|area_footnotes=|area_total_km2=34.71|population_footnotes=|population_demonym=Novesi|elevation_footnotes=|elevation_m=648|saint=San Nicolas|day=Disyembre 6|postal_code=84060|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.novivelia.sa.it}}|footnotes=|image_skyline=Novi Velia - Comune di Novi Velia - 2023-09-03 01-22-30 001.JPG}}Ang '''Novi Velia''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Salerno]], rehiyon ng [[Campania]], [[Katimugang Italya|timog-kanlurang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan sa katimugang bahagi ng [[Cilento]]. Kinuha ng bayan ang pangalan nito mula sa sinaunang Griyegong bayan ng [[Velia]], na ang mga labing arkeolohiko ay matatagpuan sa malapit. Ang Novi Velia ay matatagpuan sa [[Cilento and Vallo di Diano National Park|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], at ang ''comune'' ay naglalaman ng [[Monte Gelbison]]. == Kasaysayan == === Sinaunang panahon at ang Gitnang Kapanahunan === Ang Novi (Noves o Nobes at Noe noong [[Gitnang Kapanahunan]]) ay nabuo noong panahon ng Bisantino sa mga guho ng isang sinaunang kuta ng Enotrio na pinatibay ng mga Griyego ng Velia upang kontrolin ang Chora Velina. Ang mga kalapit na toponimo na Salella at Salento ay nagmumungkahi ng pagkakaroon ng isang Lombardong panginoong piyudal na nagmamay-ari ng lugar.<ref>{{Cita libro |url=https://books.google.fr/books?id=4E6LEZt_wYIC&pg=PA190&dq=novi+ebner&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwin94Gku_P2AhXqzIUKHR4VAW8Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=novi%20ebner&f=false |titolo=Chiesa, baroni e popolo nel Cilento, vol. I |accesso=2022-04-01 |editore=Ed. di Storia e Letteratura |lingua=it}}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Abril 5, 1995.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?5280|titolo=Novi Velia|accesso=28 novembre 2025|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref><ref>Comunicazione del segretariato generale della presidenza del Consiglio dei Ministri, in data 21 aprile 1995 n. AGP/4/7628.A.</ref> == Tingnan din == * [[Pruno (Cilento)|Pruno Cilento]] — ''pinakamalaking kagubatan sa Cilento'' . * [[Baybayin ng Cilento]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Novi Velia}} * [https://web.archive.org/web/20060104114740/http://www.comune.novivelia.sa.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4sy4rlfy6jikxexlyn1vztr0t3e6zce 0 156010 2230194 2083237 2026-09-30T11:14:22Z Ryomaandres 8044 2230194 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ogliastro Cilento|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=13|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|population_demonym=Ogliastresi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=365|mayor_party=Lista Civica|saint=[[Mahal na Ina ng Mabuting Payo]]|day=Abril 26|postal_code=84061|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.ogliastrocilento.sa.it/}}|footnotes=|mayor=Michele Apolito|frazioni=[[Eredita]], [[Finocchito]]|official_name=Comune di Ogliastro Cilento|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Ogliastro Cilento.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Ogliastro Cilento-Stemma.png|image_map=Ogliastro Cilento pos SA.gif|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|map_alt=|map_caption=Ogiastro Cilento sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|21|5.04|N|15|2|36.46|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|istat=065081}} Ang '''Ogliastro Cilento''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]] . Noong 2011 ang populasyon nito ay 2,241. == Heograpiya == Ang mga nayon (mga ''[[frazione]]'') ng Ogliastro ay ang mga nayon ng Eredita at Finocchito. Binibilang din ng munisipyo ang mga lokalidad (binubuo ng ilang nakakalat na mga bahay-kanayunan) ng Ginestre, Purgatorio, Santa Caterina, at Santa Maria della Grazia. == Kasaysayan == Mula 1811 hanggang 1860, ito ay bahagi ng [[Mga administratibong dibisyon ng Kaharian ng Dalawang Sicilia|Sirkondaryo]] ng [[Torchiara]], na kabilang sa [[Distrito ng Vallo]] ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ng munisipalidad ang siyang ginagamit sa kasaysayan, na kinakatawan ng isang kalasag na [[Paghahati (eraldika)|nahahati]] sa pula at asul, na may isang puno ng [[Olibo (eraldika)|olibo]], na nakausli, na nakatanim sa isang burol ng natural na lupa.<ref>{{Cita testo|autore=Comune di Ogliastro Cilento|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-sa-ogliastro-cilento.pdf|titolo=Statuto|posizione=art. 3}}</ref> Ang gonfalon ay isang asul na tela. == Demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till:1845 bar:1871 from:0 till:1944 bar:1881 from:0 till:2035 bar:1901 from:0 till:2570 bar:1911 from:0 till:2411 bar:1921 from:0 till:2566 bar:1931 from:0 till:2617 bar:1936 from:0 till:2770 bar:1951 from:0 till:3077 bar:1961 from:0 till:2947 bar:1971 from:0 till:2306 bar:1981 from:0 till:2218 bar:1991 from:0 till:2183 bar:2001 from:0 till:2202 bar:2011 from:0 till:2241 PlotData= bar:1861 at: 1845 fontsize:S text:1,845 shift:(-8,5) bar:1871 at: 1944 fontsize:S text:1,944 shift:(-10,5) bar:1881 at: 2035 fontsize:S text:2,035 shift:(-10,5) bar:1901 at: 2570 fontsize:S text:2,570 shift:(-10,5) bar:1911 at: 2411 fontsize:S text:2,411 shift:(-10,5) bar:1921 at: 2566 fontsize:S text:2,566 shift:(-10,5) bar:1931 at: 2617 fontsize:S text:2,617 shift:(-10,5) bar:1936 at: 2770 fontsize:S text:2,770 shift:(-10,5) bar:1951 at: 3077 fontsize:S text:3,077 shift:(-10,5) bar:1961 at: 2947 fontsize:S text:2,947 shift:(-10,5) bar:1971 at: 2306 fontsize:S text:2,306 shift:(-10,5) bar:1981 at: 2218 fontsize:S text:2,218 shift:(-10,5) bar:1991 at: 2183 fontsize:S text:2,183 shift:(-10,5) bar:2001 at: 2202 fontsize:S text:2,202 shift:(-10,5) bar:2011 at: 2202 fontsize:S text:2,241 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Tingnan din == * [[Wikang Cilentano|Diyalektong Cilentano]] * [[Cilento at Vallo di Diano National Park|Pambansang Liwasan ng Cilento at Vallo di Diano]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|it}} [http://www.comune.ogliastrocilento.sa.it/ Ogliastro Cilento official website] *  {{Google maps|url=https://www.google.com/maps/place/Ogliastro+Cilento+SA,+Italy/@40.3517338,15.0456013,7z/data=!4m2!3m1!1s0x133955ed60342a01:0x41f2cdd4ebe2c2c1?sa=X&ei=I2RMVMAhqvvLA-79gMgP&sqi=2&ved=0CJwBEPIBMA0|title=Ogliastro Cilento}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] im324k1qa7juf65rqyh0x3r5nlp48d3 0 156011 2230196 2083039 2026-09-30T11:17:55Z Ryomaandres 8044 2230196 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Olevano sul Tusciano|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|area_code=0828|postal_code=84062|day=Mayo 8|saint=San Miguel Arkanghel|elevation_m=197|population_demonym=Olevanesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|area_total_km2=26.72|area_footnotes=|mayor=Michele Volzone|mayor_party=|frazioni=Ariano (luklukan ng munisipyo), Monticelli, [[Salitto]]|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|coordinates_footnotes=|official_name=Comune di Olevano sul Tusciano|coordinates={{coord|40|39|N|15|1|E|region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Olevano_sul_Tusciano-Stemma.png|image_caption=Tanaw ng Ariano, ang luklukan ng munisipyo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Ariano_di_Olevano.jpg|native_name=|website={{official website|https://olevanosultusciano.gov.it/}}}} [[Talaksan:Salitto.JPG|thumb|240x240px| Tanaw ng ''[[frazione]]'' ng Salitto.]] Ang '''Olevano sul Tusciano''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Kasaysayan == === Mga pinagmulan ng Olevano === Ang mga pinakabagong natuklasan sa arkeolohiya, mga artepaktong nakolekta mula sa iba't ibang lokasyon, at ang masusing rekonstruksiyon sa kasaysayan na isinagawa ng mga mananaliksik at iskolar ay nagpapahintulot sa atin na patunayan na ang paninirahan ng tao sa malawak na lupain na kilala ngayon bilang Olevano sul Tusciano ay nagsimula pa noong sinaunang panahon. Ang impluwensiya ng kolonisasyon ng mga Etrusko ay nagiging mas malinaw, na kalaunan ay kinumpleto ng mga pakikipag-ugnayan sa kalakalan sa mga kalapit na komunidad ng mga Griyego sa sinaunang Posidonia. Ang populasyon ng mga Etrusko ang nagbigay ng pangalan sa buong lambak na tinatawid ng ilog Tuscianum. Sa kabilang banda, ang Olevano ay nagmula sa malawakang pagtatanim ng mga puno ng olibo sa buong lugar at nagmula sa mga Griyego. == Kambal na bayan == * {{Flagicon|USA}} [[Wilmington, Delaware|Wilmington]], Estados Unidos ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] tes5qy6ki7l2chlvovfrjxje899yq1r 2230197 2230196 2026-09-30T11:18:09Z Ryomaandres 8044 2230197 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Olevano sul Tusciano|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|area_code=0828|postal_code=84062|day=Mayo 8|saint=San Miguel Arkanghel|elevation_m=197|population_demonym=Olevanesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|area_total_km2=26.72|area_footnotes=|mayor=Michele Volzone|mayor_party=|frazioni=Ariano (luklukan ng munisipyo), Monticelli, [[Salitto]]|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|coordinates_footnotes=|official_name=Comune di Olevano sul Tusciano|coordinates={{coord|40|39|N|15|1|E|region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Olevano_sul_Tusciano-Stemma.png|image_caption=Tanaw ng Ariano, ang luklukan ng munisipyo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Ariano_di_Olevano.jpg|native_name=|website={{official website|https://olevanosultusciano.gov.it/}}}} [[Talaksan:Salitto.JPG|thumb|240x240px| Tanaw ng ''[[frazione]]'' ng Salitto.]] Ang '''Olevano sul Tusciano''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Kasaysayan == === Mga pinagmulan ng Olevano === Ang mga pinakabagong natuklasan sa arkeolohiya, mga artepaktong nakolekta mula sa iba't ibang lokasyon, at ang masusing rekonstruksiyon sa kasaysayan na isinagawa ng mga mananaliksik at iskolar ay nagpapahintulot sa atin na patunayan na ang paninirahan ng tao sa malawak na lupain na kilala ngayon bilang Olevano sul Tusciano ay nagsimula pa noong sinaunang panahon. Ang impluwensiya ng kolonisasyon ng mga [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]] ay nagiging mas malinaw, na kalaunan ay kinumpleto ng mga pakikipag-ugnayan sa kalakalan sa mga kalapit na komunidad ng mga Griyego sa sinaunang Posidonia. Ang populasyon ng mga Etrusko ang nagbigay ng pangalan sa buong lambak na tinatawid ng ilog Tuscianum. Sa kabilang banda, ang Olevano ay nagmula sa malawakang pagtatanim ng mga puno ng olibo sa buong lugar at nagmula sa mga Griyego. == Kambal na bayan == * {{Flagicon|USA}} [[Wilmington, Delaware|Wilmington]], Estados Unidos ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] dvtpr19sr05meqmy639rm2zh2gstow4 0 156012 2230198 2118407 2026-09-30T11:18:55Z Ryomaandres 8044 2230198 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Oliveto Citra|elevation_max_m=|population_footnotes=|population_total=3801|population_as_of=1 Abril 2016|pop_density_footnotes=|population_demonym=Olivetani|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=300|area_footnotes=|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Macario Abate]]|day=Mayo 24|postal_code=84020|area_code=0828|website={{official website|http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/home.asp}}|area_total_km2=31.62|mayor=|official_name=Comune di Oliveto Citra|image_map=Oliveto Citra pos SA.gif|native_name=|image_skyline=Oliveto_Citra.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|map_alt=|mayor_party=|map_caption=Lokasyon ng ''comune'' sa Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|41|N|15|14|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|frazioni=Casale, Dogana, Ponte Oliveto, Serroni|footnotes=}}Ang '''Oliveto Citra''' ([[Wikang Napolitano|Campano]]: {{Lang|nap|'U Luit}}) ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ito ay matatagpuan {{Convert|55|km}} sa pamamagitan ng kalsada hilagang-silangan ng [[Salerno]]. Noong 2016, ang ''comune'' ay may 3,802 na naninirahan at sumasaklaw sa isang lugar na {{Convert|31.62|km2}}.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttitalia.it/campania/52-oliveto-citra/|title=Oliveto Citra|publisher=Tuttitalia.it|language=it|access-date=4 January 2017}}</ref> == Kasaysayan == Ang mga bakas ng mga unang pamayanan ay kabilang sa kulturang Oliveto-Cairano, gaya ng pinatutunayan ng maraming libingan na natuklasan sa mga lokalidad ng Turni, Aia Sophia, Fontana Volpacchio, Piceglia, Cava dell'Arena, Vazze, Isca, at Casale. Ang mga ito ay karaniwang mga nekropolis na nagmula sa pagitan ng ika-8 at ika-4 na siglo BK. Ang unang pamayanan ay natukoy sa lokalidad ng Civita. Matapos itong iwanan, lumipat ang mga naninirahan sa kasalukuyang kinaroroonan ng bayan. Ang mga unang dokumentong pangkasaysayan na binabanggit ang pagkakaroon ng bayan ay mula pa noong 1114, na binabanggit ang simbahan ng Santa Maria de Faris, at isang dokumento mula noong 1300 kung saan humihingi si Carlos III ng suporta mula sa piyudal na panginoong si Johannucius de Oliveto para sa digmaan laban sa mga Aragones. Maraming piyudal na panginoong ang sumunod sa isa't isa sa paglipas ng panahon, at sinundan ng bayan ang mga makasaysayan at pampulitikang pangyayari ng Prinsipalidad ng Salerno. == Mga tanawin == Ang ''comune'' ay naglalaman ng isang ika-11-12 siglong kastilyo, ang Castello Guerritore.<ref name="castle2">{{cite web|url=http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/44|title=Il Castello di Oliveto Citra|publisher=Comune du Oliveto Citra|access-date=4 January 2017|language=it|archive-date=4 Enero 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170104235103/http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/44|url-status=dead}}</ref> Isang lumang batong daanan ang humahantong sa kastilyo mula sa Piazza Garibaldi.<ref name="CTG2">{{cite web|url=http://www.thecatholictravelguide.com/OlivetoCitra.html|title=Oliveto Citra, Italy: Apparitions of Our Lady|publisher=The Catholic Travel Guide|access-date=4 January 2017|archive-date=5 Enero 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170105083436/http://www.thecatholictravelguide.com/OlivetoCitra.html|url-status=dead}}</ref> Ang mga pangunahing simbahan ay ang Chiesa di Santa Maria della Misericordia (1775),<ref>{{cite web|url=http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/45|title=Chiesa di Santa Maria della Misericordia|publisher=Comune du Oliveto Citra|access-date=4 January 2017|language=it|archive-date=30 Oktubre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030021354/http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/45|url-status=dead}}</ref> Chiesa Madonna delle Grazie (1497),<ref>{{cite web|url=http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/46|title=Chiesa di Santa Maria della MisericordiaIl Castello di Oliveto Citra|publisher=Comune du Oliveto Citra|access-date=4 January 2017|language=it|archive-date=5 Enero 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170105083300/http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/46|url-status=dead}}</ref> at Santuario Madonna della Consolazione (ika-17 siglo).<ref>{{cite web|url=http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/138|title=Santuario Madonna della Consolazione|publisher=Comune du Oliveto Citra|access-date=4 January 2017|language=it|archive-date=4 Enero 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170104235018/http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/138|url-status=dead}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist|30em}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/hh/index.php?jvs=0&acc=1 Opisyal na site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211030021351/http://www.comune.oliveto-citra.sa.it/hh/index.php?jvs=0&acc=1 |date=2021-10-30 }} {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 7rkyl0s8wowkw6e0d3cj7dkf9r2lqam 0 156013 2230204 2214635 2026-09-30T11:34:06Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375160428|Omignano]]" 2230204 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Omignano|official_name=Comune di Omignano|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Omignano pos SA.gif|map_alt=|map_caption=Omignano within the Province of Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|15|N|15|4|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|frazioni=Cerreta, Pirolepre|mayor_party=|mayor=Giancarlo Emanuele Malatesta|area_footnotes=|area_total_km2=10.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|population_demonym=Omignanesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=540|saint=|day=|postal_code=84060|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.omignano.sa.it/}}|footnotes=|istat=065084}}Ang '''Omignano''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Salerno]], rehiyon ng [[Campania]], [[Katimugang Italya|timog-kanlurang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang munisipyo ay may hangganan sa [[Casal Velino]], [[Lustra, Campania|Lustra]], [[Salento, Campania|Salento]], [[Sessa Cilento]], at [[Stella Cilento]] . == Tingnan din == * [[Cilento]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline|Omignano}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] hrqd0g5iicljzvxojvbvaqcdamgmwub 2230207 2230204 2026-09-30T11:39:38Z Ryomaandres 8044 2230207 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Omignano|official_name=Comune di Omignano|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Omignano pos SA.gif|map_alt=|map_caption=Omignano within the Province of Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|15|N|15|4|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|frazioni=Cerreta, Pirolepre|mayor_party=|mayor=Giancarlo Emanuele Malatesta|area_footnotes=|area_total_km2=10.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|population_demonym=Omignanesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=540|saint=|day=|postal_code=84060|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.omignano.sa.it/}}|footnotes=|istat=065084}}Ang '''Omignano''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Salerno]], rehiyon ng [[Campania]], [[Katimugang Italya|timog-kanlurang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang munisipyo ay may hangganan sa [[Casal Velino]], [[Lustra, Campania|Lustra]], [[Salento, Campania|Salento]], [[Sessa Cilento]], at [[Stella Cilento]]. == Kasaysayan == Unang nabanggit ang Omignano noong 1047, noong panahong Lombardo. Kontrobersiyal ang pinagmulan ng pangalan. Naniniwala ang ilan na nagmula ito sa medyebal na [[Wikang Latin|Latin]] na "dominicanus," na ginagamit upang tumukoy sa isang ari-arian na pagmamay-ari ng isang panginoon o ''signore''. Sinusuportahan ang teoryang ito ng pagkakaroon ng isang makahoy na lupain sa teritoryo nito, na kilala pa rin ngayon bilang Donnico. Naniniwala ang ibang mga iskolar na nagmula ito sa pang-uri ng pangalang Etruscan na "Umenia," na kalaunan ay magiging "Umenianus." Mula 1811 hanggang 1860, ito ay bahagi ng [[Mga administratibong dibisyon ng Kaharian ng Dalawang Sicilia|Sirkondaryo]] ng Pollica, na kabilang sa [[Distrito ng Vallo]] ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. Mula 1860 hanggang 1927, noong panahon ng [[Kaharian ng Italya]], ito ay bahagi ng [[Mandamento (distrito)|Mandamento]] ng Pollica, na kabilang sa [[Sirkondaryo ng Vallo della Lucania]]. == Tingnan din == * [[Cilento]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline|Omignano}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] l3zrd9omiyn6n1tkl40ui9ddu9xkv03 0 156014 2230199 2086918 2026-09-30T11:22:34Z Ryomaandres 8044 2230199 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Orria|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|website={{official website|http://www.comunediorria.it/}}|area_code=0974|postal_code=84060|day=Ikalawang Linggo ng Agosto<ref name=orriahistory/>|saint=San Felix<ref name=orriahistory>{{in lang|it}} [http://www.comunediorria.it/index.php?option=com_content&view=article&id=14&Itemid=123 Territory and history of Orria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200224170551/http://www.comunediorria.it/index.php?option=com_content&view=article&id=14&Itemid=123 |date=2020-02-24 }} (municipal website)</ref>|elevation_m=540|population_demonym=Orriesi|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|area_total_km2=26.55|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Casino Lebano, [[Piano Vetrale]]<ref name=orriahamlets>{{in lang|it}} [http://www.comunediorria.it/index.php?option=com_content&view=article&id=26&Itemid=148 The ''frazioni'' of Orria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201044858/http://www.comunediorria.it/index.php?option=com_content&view=article&id=26&Itemid=148 |date=2020-12-01 }} (municipal website)</ref>|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|official_name=Comune di Orria|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|17|58.1|N|15|10|14.0|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Orria sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Orria pos SA.gif|shield_alt=|image_shield=Orria-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Orria (panoramic view at sunset).jpg|native_name=|istat=065085}} Ang '''Orria''' ay isang ''[[Komuna|c]]''[[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Noong 2011, ang populasyon nito ay 1161. == Heograpiya == Matatagpuan sa gitna ng [[Cilento]], at bahagi ng [[Cilento at Vallo di Diano National Park|pambansang liwasan nito]], ang Orria ay isang bayan sa burol na ang munisipalidad ay may hangganan sa [[Gioi]], [[Magliano Vetere]], [[Monteforte Cilento]], [[Perito]], [[Salento, Campania|Salento]], at [[Stio]].<ref>{{OSM|r|40401|Orria}}</ref> Ang mga nayon nito (mga ''[[frazione]]'') ay ang mga nayon ng Casino Lebano (pop.: 69)<ref>{{In lang|it}} [http://italia.indettaglio.it/ita/campania/salerno_orria_casinolibano.html Casino Lebano on italia.indettaglio.it]</ref> at [[Piano Vetrale]] (pop.: 475).<ref>{{In lang|it}} [http://italia.indettaglio.it/ita/campania/salerno_orria_pianovetrale.html Piano Vetrale on italia.indettaglio.it]</ref> Ang pinakamalapit na [[Estasyong meteorolohiko|estasyon]] ng klima ay ang [[Casal Velino]]. Batay sa tatlumpung taong sangguniang pangkaraniwan mula 1961-1990, ang pangkaraniwang temperatura ng pinakamalamig na buwan, Enero, ay +8.7 °C; ang sa pinakamainit na buwan, Agosto, ay +25.7 °C.<ref>{{Meteo DBT|518%20%5BCasal%20Velino%5D%20Casal%20Velino.Txt}}</ref> == Kasaysayan == Mula 1811 hanggang 1860, ito ay bahagi ng [[Mga administratibong dibisyon ng Kaharian ng Dalawang Sicilia|Sirkondaryo]] ng Gioi, na kabilang sa [[Distrito ng Vallo]] ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. Mula 1860 hanggang 1927, noong panahon ng [[Kaharian ng Italya]], ito ay bahagi ng [[Mandamento (distrito)|Mandamento]] ng Gioi, na kabilang sa [[Sirkondaryo ng Vallo della Lucania]]. == Demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till:1208 bar:1871 from:0 till:1373 bar:1881 from:0 till:1565 bar:1901 from:0 till:1751 bar:1911 from:0 till:1661 bar:1921 from:0 till:1755 bar:1931 from:0 till:1793 bar:1936 from:0 till:1912 bar:1951 from:0 till:2175 bar:1961 from:0 till:2075 bar:1971 from:0 till:1887 bar:1981 from:0 till:1587 bar:1991 from:0 till:1443 bar:2001 from:0 till:1293 bar:2011 from:0 till:1161 PlotData= bar:1861 at: 1208 fontsize:S text:1,208 shift:(-8,5) bar:1871 at: 1373 fontsize:S text:1,373 shift:(-10,5) bar:1881 at: 1565 fontsize:S text:1,565 shift:(-10,5) bar:1901 at: 1751 fontsize:S text:1,751 shift:(-10,5) bar:1911 at: 1661 fontsize:S text:1,661 shift:(-10,5) bar:1921 at: 1755 fontsize:S text:1,755 shift:(-10,5) bar:1931 at: 1793 fontsize:S text:1,793 shift:(-10,5) bar:1936 at: 1912 fontsize:S text:1,912 shift:(-10,5) bar:1951 at: 2175 fontsize:S text:2,175 shift:(-10,5) bar:1961 at: 2075 fontsize:S text:2,075 shift:(-10,5) bar:1971 at: 1887 fontsize:S text:1,887 shift:(-10,5) bar:1981 at: 1587 fontsize:S text:1,587 shift:(-10,5) bar:1991 at: 1443 fontsize:S text:1,443 shift:(-10,5) bar:2001 at: 1293 fontsize:S text:1,293 shift:(-10,5) bar:2011 at: 1161 fontsize:S text:1,161 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Source ISTAT </timeline> == Mga pangunahing tanawin == * Ang mga palasyo ng lumang bayan * Ang museo ng kultura sa kanayunan * Ang mga ''[[Graffiti|murale]]'' sa nayon ng Piano Vetrale == Mga mamamayan == * [[Paolo de Matteis]] (1662-1728), pintor, ipinanganak sa Piano Vetrale == Tingnan din == * [[Wikang Cilentan|Diyalektong Cilentano]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|it}} [http://www.comunediorria.it/ Orria official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201050222/http://www.comunediorria.it/ |date=2020-12-01 }} * {{In lang|it}} [http://www.comuni-italiani.it/065/085/ Orria on comuni.italiani.it] {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] t2qrmdcodoge42tocv8yi9o1qcpr540 0 156016 2230200 2026853 2026-09-30T11:23:39Z Ryomaandres 8044 2230200 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Ottati|elevation_footnotes=<ref>The comune ranges from an altitude of 150&nbsp;m to 1742&nbsp;m</ref>|area_total_km2=53|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source]: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|population_total=680|population_as_of=31 Disyembre 2011|pop_density_footnotes=|population_demonym=Ottatesi|elevation_m=529|mayor=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=84020|area_code=0828|website={{official website|http://www.comune.ottati.sa.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Ottati|image_map=Ottati pos SA.gif|image_skyline=Ottati_Panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Ottati-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=|map_caption=Ottati sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|27|46.22|N|15|18|54.47|E|region:IT_type:city(809)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | part_of = [[Cilento and Vallo di Diano National Park]] with the Archeological Sites of [[Paestum]] and [[Velia]], and the [[Certosa di Padula]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(iii)(iv)}}(iii)(iv) | ID = 842-001 | year = 1998 }}}}Ang '''Ottati''' ([[Wikang Cilentan|Cilentano]]: ''Utatte'') ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Noong 2011 ang populasyon nito ay 680. == Kasaysayan == Ang bayan ay itinatag noong ika-12 siglo, marahil ng mga nagpapastol na iniwan ang sinaunang nayon ng Fasanella.<ref>{{In lang|it}} [http://www.comune.ottati.sa.it/client/scheda.aspx?scheda=364&stile=3&ti=41 History of Ottati on the municipal website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141019055144/http://www.comune.ottati.sa.it/client/scheda.aspx?scheda=364&stile=3&ti=41 |date=2014-10-19 }}</ref> Ang munisipalidad ng Ottati ay matatagpuan sa Cilento, Vallo di Diano at Liwasang Pambansa ng Bulubunduking Alburni, sa mga dalisdis ng Masikong Alburni, 530 metro mula sa antas ng dagat. Nangingibabaw ito sa hilagang dalisdis ng isang bangin na nagpoprotekta dito mula sa malupit na klima ng taglamig. Ang bangin na ito ay nagtatampok ng mga kuweba na dating tinitirhan ng mga monghe ng Basilian, na kalaunan ay ginamit bilang mga silungan para sa mga kawan at mga pastol. Ang pinakatanyag ay ang Grotto ng Santa Croce, na ngayon ay ganap nang inabandona. Ang bayan ay itinatag noong 1100. Ayon sa notaryo na si Vincenzo Fasano, sa isang hindi nailathalang memoir na malawakang kumalat noong ika-18 siglo sa mga kalapit na bayan, ang Ottati ay umiral na noong 1195. Maraming mga teorista ang naghihinuha na ang mga unang tirahan sa bayan ay itinayo noong bandang taong 1000. == Gallery == {{Gallery|File:Ottati (Old town's street in 2005).jpg|Tanaw ng isang kalye sa lumang bayan|File:Ottati (Old town's arch in 2005).jpg|Tanaw ng isang sinaunang arko sa lumang bayan|File:Tempa del Prato (mountain road).jpg|Ang daan sa bundok sa bundok Tempa del Prato, sa itaas ng Ottati|title=|width=230|height=160|lines=3|align=center|footer=}} == Tingnan din == * [[Wikang Cilentan|Diyalektong Cilentano]] * [[Mga Kuweba ng Castelcivita]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Ottati}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 7duhcmpi850y0v15scrfjymtihvnc57 0 156035 2230206 2143821 2026-09-30T11:36:05Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375300130|Roccadaspide]]" 2230206 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roccadaspide|official_name=Comune di Roccadaspide|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Roccadaspide pos SA.gif|map_alt=|map_caption=Roccadaspide within the Province of Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|26|N|15|11|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Campania]]|province=[[Province of Salerno|Salerno]] (SA)|frazioni=Carretiello, Cavalli, Doglie, Ecoli, Fonte, Serra, Seude, Tempalta|mayor_party=|mayor=Gabriele Iuliano |area_footnotes=|area_total_km2=64.16|population_footnotes=|population_demonym=Rocchesi|elevation_footnotes=|elevation_m=340|saint=[[Simporosa|San Simporosa]]|day=Hulyo 18|postal_code=84069|area_code=0828|website={{Official website|http://www.comune.roccadaspide.sa.it/}}|footnotes=}}Ang '''Roccadaspide''' ([[Wikang Napolitano|Campanian]]: {{Lang|nap|A Rocca}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Salerno]], rehiyon ng [[Campania]], [[Katimugang Italya|timog-kanlurang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang mga unang pamayanan sa lugar ay masusubaybay pabalik sa mga kabihasnang Griyego at [[Kabihasnang Etrusko|Etursko]]. == Heograpiya == [[File:Roccadaspide_terrain.png|thumb| Mapa ng Roccadaspide at mga nakapalibot na lugar]] Ang bayan ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Cilento]], hindi kalayuan sa [[Paestum]] at nasa Lambak ng [[Calore Lucano|Ilog Calore]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Roccadaspide}} * [http://www.comune.roccadaspide.sa.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] dilt31sba5f0lp9chw86egwjb2fahg1 2230210 2230206 2026-09-30T11:44:21Z Ryomaandres 8044 2230210 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roccadaspide|official_name=Comune di Roccadaspide|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Roccadaspide pos SA.gif|map_alt=|map_caption=Roccadaspide within the Province of Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|26|N|15|11|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Campania]]|province=[[Province of Salerno|Salerno]] (SA)|frazioni=Carretiello, Cavalli, Doglie, Ecoli, Fonte, Serra, Seude, Tempalta|mayor_party=|mayor=Gabriele Iuliano |area_footnotes=|area_total_km2=64.16|population_footnotes=|population_demonym=Rocchesi|elevation_footnotes=|elevation_m=340|saint=[[Simporosa|San Simporosa]]|day=Hulyo 18|postal_code=84069|area_code=0828|website={{Official website|http://www.comune.roccadaspide.sa.it/}}|footnotes=|image_skyline=Panorama roccadaspide.jpg}}Ang '''Roccadaspide''' ([[Wikang Napolitano|Campanian]]: {{Lang|nap|A Rocca}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Salerno]], rehiyon ng [[Campania]], [[Katimugang Italya|timog-kanlurang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang mga unang pamayanan sa lugar ay masusubaybay pabalik sa mga kabihasnang Griyego at [[Kabihasnang Etrusko|Etursko]]. Ang Roccadaspide ay isang baroniya ng mga pamilyang Del Giudice at Marzano ngunit si Haring Ferrante ng Aragon, matapos ang pagkatalo na natamo sa Labanan sa Otranto (1481) at sa Konspirasyon ng mga Baron (1484), ay gumanti kay Tommaso Filomarino sa pamamagitan ng pagbibigay sa kanya ng baronya ng Roccadaspide (1484), na kalaunan ay minana ni Giacomo Filomarino, anak ni Tommaso at ama ni Giovambattista Filomarino. Noong 1850, kinuha ng bayan ang huling pangalan nito na Roccadaspide, na, maliban sa maikling panahon kung kailan ginamit ang ibang mga pangalan, ay nanatiling hindi nagbabago hanggang sa araw na ito. Mahalaga ring tandaan na sa pagitan ng huling bahagi ng ika-18 siglo at ikalawang kalahati ng ika-19 na siglo, kahit na ang Roccadaspide ay hindi direktang kasangkot sa mga pangyayaring panlipunan at pampulitika na humantong sa pagbagsak ng ancien régime sa Katimugang Italya at ang pagtatatag ng [[Kaharian ng Italya]], marami sa mga mamamayan nito ang lumahok sa mga ito, na marami sa kanila ang namatay. == Heograpiya == [[File:Roccadaspide_terrain.png|thumb| Mapa ng Roccadaspide at mga nakapalibot na lugar]] Ang bayan ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Cilento]], hindi kalayuan sa [[Paestum]] at nasa Lambak ng [[Calore Lucano|Ilog Calore]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Roccadaspide}} * [http://www.comune.roccadaspide.sa.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] lqtckqkilgs4f2gra8g9ndcrstflumb 0 158878 2230037 1833552 2026-09-29T13:23:24Z Kent Wang 166703 Gamitin ang larawan mula sa Wikidata 2230037 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:{{#property:P18}}|thumb|Ang Monasteryo ng mga Heronimos.]] Ang '''Monasteryo ng mga Heronimos''' (Portuges: ''Mosteiro dos Jerónimos''; Ingles: ''Hieronymites Monastery'') ay matatagpuan sa distrito ng Belém sa [[Lisboa]], [[Portugal]]. Ang kamangha-manghang monasteryong ito ay itinuturing na isa sa mga tanyag na gusali sa Lisboa at tiyak na isa sa mga magagandang halimbawa ng estilong Manuelino (o huling-Gotikong Portuges). Noong taong 1983, ito ay kinilala ng [[UNESCO]], kasama ng kalapit nitong [[Tore ng Belem]], bilang isang ''World Heritage Site''. == Mga Kawing Panlabas == {{commons category|Mosteiro dos Jerónimos}} http://whc.unesco.org/en/list/263 [[Kategorya:Portugal]] {{stub}} 6xs18n0emqacnexj5mem4pg555tc8p2 5 165385 2230116 2229060 2026-09-30T00:39:56Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2230116 wikitext text/x-wiki == New real time list of missing articles == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> I suggest that you give a look to the [[m:Mix'n'match|Mix'n'match]] tool by Magnus Manske, and that you recommend it from this page. Thanks to Wikidata, it's able to tell you in real time what articles you're missing out of several reliable lists of relevant persons. --[[m:user:Nemo_bis|Nemo]] 17:06, 10 Oktubre 2014 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Talk:Mix%27n%27match&oldid=10158766 --> :Ha? [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 12:39, 18 Agosto 2025 (UTC) ::''Automatic message delivery'' ito kaya parang walang ''sense''. Tingnan mo ang orihinal na ''message delivery'' [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Talaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&oldid=1445796 dito]. Ipinadala ang mensahe na 'yan para i-''suggest'' na puwede gumawa ng tala tulad nung nasa baba. [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia%3ATalaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&diff=1670548&oldid=1445796 Si Bluemask ang gumawa ng talang 'yan], siya 'yun isa pang aktibong admin dito sa Wikipediang Tagalog. ''Hope'' na naliwanagan ka. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:04, 23 Oktubre 2025 (UTC) :::Ah, pero bakit may kulang? Ano ba nangyari sa Q6 hanggang Q14 at bakit nawala ang Q47, at kung na delete lang sila bakit wala ang Q613? Pero di ko man iyata magagamit ito, pero salamat nalang! [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 04:37, 23 Oktubre 2025 (UTC) == Wikidata list == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P5008 wd:Q5460604. } |columns=number:bilang,item:aytem,label/en:artikulo,label,P18 |section= |min_section=3 |sort=label |links=red |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! bilang ! aytem ! artikulo ! label ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q9181|Q9181]] | Abraham | [[Abraham]] | [[Talaksan:PikiWiki Israel 47514 Samaritan museum on mount Grizim - Left.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q91|Q91]] | Abraham Lincoln | [[Abraham Lincoln]] | [[Talaksan:Abraham Lincoln O-77 matte collodion print.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q5670|Q5670]] | Abu Nuwas | [[Abu Nuwas]] | [[Talaksan:Abu Nuwas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q9381|Q9381]] | Adam Smith | [[Adam Smith]] | [[Talaksan:AdamSmith.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q12029|Q12029]] | addiction | [[adiksiyon]] | [[Talaksan:Alcoholism is a Prision.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q352|Q352]] | Adolf Hitler | [[Adolf Hitler]] | [[Talaksan:Adolf Hitler cropped restored 3x4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q889|Q889]] | Afghanistan | [[Apganistan|Afghanistan]] | [[Talaksan:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q336|Q336]] | science | [[agham]] | [[Talaksan:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q11451|Q11451]] | agriculture | [[agrikultura]] | [[Talaksan:Unload wheat by the combine Claas Lexion 584.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q8018|Q8018]] | Augustine of Hippo | [[Agustin ng Hipona]] | [[Talaksan:Saint Augustine by Philippe de Champaigne.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q2102|Q2102]] | snake | [[ahas]] | [[Talaksan:Natrix natrix (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q718|Q718]] | chess | [[ahedres]] | [[Talaksan:Opening chess position from black side.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q12199|Q12199]] | HIV/AIDS | [[AIDS]] | [[Talaksan:Human Immunodeficency Virus - stylized rendering.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q8597|Q8597]] | Akbar | [[Akbar ang Dakila]] | [[Talaksan:Contemporary seated portrait of Akbar, 1605.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q8006|Q8006]] | Akira Kurosawa | [[Akira Kurosawa]] | [[Talaksan:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q571|Q571]] | book | [[aklat]] | [[Talaksan:Americanstudbookvolume2open.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7075|Q7075]] | library | [[aklatan]] | [[Talaksan:Austria - Göttweig Abbey - 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q282|Q282]] | wine | [[alak]] | [[Talaksan:Red and white wine 12-2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q7251|Q7251]] | Alan Turing | [[Alan Turing]] | [[Talaksan:Alan Turing (1951) (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q937|Q937]] | | [[Albert Einstein]] | [[Talaksan:Albert Einstein Head cleaned.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q5580|Q5580]] | Albrecht Dürer | [[Albrecht Dürer]] | [[Talaksan:Dürer Alte Pinakothek.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q188|Q188]] | German | [[Wikang Aleman|Aleman]] | [[Talaksan:Legal status of German in the world.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q183|Q183]] | Germany | [[Alemanya]] | [[Talaksan:Aerial view of Berlin (32881394137).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q7318|Q7318]] | Nazi Germany | [[Alemanyang Nazi]] | |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q7374|Q7374]] | Alfred Hitchcock | [[Alfred Hitchcock]] | [[Talaksan:Hitchcock, Alfred 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q37868|Q37868]] | algae | [[Alga|Algae]] | [[Talaksan:Wlas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q262|Q262]] | Algeria | [[Algeria]] | [[Talaksan:Algeria - Location Map (2013) - DZA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q8366|Q8366]] | algorithm | [[algoritmo]] | [[Talaksan:Flowchart procedural programming.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q3968|Q3968]] | algebra | [[alhebra]] | [[Talaksan:Quadratic formula.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q156|Q156]] | alcohols | [[alkohol]] | [[Talaksan:Lukastest etoh tbutoh.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q8216|Q8216]] | Greek alphabet | [[alpabetong Griyego]] | [[Talaksan:Richtungsschild auf der Insel Ikaria, 2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q8229|Q8229]] | Latin script | [[Sulat Latin|alpabetong Latin]] | [[Talaksan:Abecedarium.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q8209|Q8209]] | Cyrillic script | [[alpabetong Siriliko]] | [[Talaksan:Cyrillic alternates.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q1286|Q1286]] | Alps | [[Alpes]] | [[Talaksan:Alps 2007-03-13 10.10UTC 1px-250m.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q663|Q663]] | aluminium | [[aluminyo]] | [[Talaksan:Aluminium-4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q10908|Q10908]] | Amphibia | [[Amphibia]] | [[Talaksan:Fire salamander (Salamandra Salamandra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q727|Q727]] | Amsterdam | [[Amsterdam]] | [[Talaksan:Amsterdam airphoto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q6199|Q6199]] | anarchism | [[anarkismo]] | [[Talaksan:Graffiti "No Gods, No Masters" and anarchy symbol at central bus station ZOB in Munich, Germany.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q514|Q514]] | anatomy | [[anatomiya]] | [[Talaksan:Leonardo da vinci, Drawing of a Woman's Torso.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q5456|Q5456]] | Andes | [[Andes]] | [[Talaksan:Andes 70.30345W 42.99203S.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q5603|Q5603]] | Andy Warhol | [[Andy Warhol]] | [[Talaksan:Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q8258|Q8258]] | One Thousand and One Nights | [[Ang Isang Libo't Isang Gabi|Ang Isanglibo't Isang mga Gabi]] | [[Talaksan:Sughrat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q8269|Q8269]] | The Tale of Genji | [[Ang Kuwento ni Genji]] | [[Talaksan:Genji emaki 01003 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q8251|Q8251]] | The Art of War | [[Sining ng Pakikidigma|Ang Sining ng Pakikidigma]] | [[Talaksan:Bamboo book - closed - UCR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q11352|Q11352]] | angle | [[anggulo]] | [[Talaksan:Coord Angle.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q12117|Q12117]] | cereal | [[angkak]] | [[Talaksan:Various grains edit2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q43473|Q43473]] | Angkor Wat | [[Angkor Wat]] | [[Talaksan:Angkor wat temple.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q11425|Q11425]] | animation | [[animasyon]] | [[Talaksan:Animated GIF from the 1919 Feline folies by Pat Sullivan.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q51|Q51]] | Antarctica | [[Antartika|Antarctica]] | [[Talaksan:Antarctica 6400px from Blue Marble.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q12187|Q12187]] | antibiotic | [[antibiyotiko]] | [[Talaksan:How do different antibiotics work?.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q5685|Q5685]] | Anton Chekhov | [[Anton Chekhov]] | [[Talaksan:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q1340|Q1340]] | Antonio Vivaldi | [[Antonio Vivaldi]] | [[Talaksan:Onbekend - Antonio Vivaldi - Bologna Museo Internationale e biblioteca della musica di bologna 28-04-2012 9-21-050.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q7298|Q7298]] | Antonín Dvořák | [[Antonín Dvořák]] | [[Talaksan:Dvorak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q3196|Q3196]] | fire | [[apoy]] | [[Talaksan:FIRE 01.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q15|Q15]] | Africa | [[Aprika]] | [[Talaksan:Africa satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q8669|Q8669]] | Arab–Israeli conflict | [[Alitang Arabe–Israeli|Arab–Israeli conflict]] | [[Talaksan:Arab-Israeli Map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q1357|Q1357]] | Spider | [[Gagamba|Araneae]] | [[Talaksan:Spiders Diversity.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q11376|Q11376]] | acceleration | [[arangkada]] | |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q11464|Q11464]] | plough | [[araro]] | [[Talaksan:04-09-12-Schaupflügen-Fahrenwalde-RalfR-IMG 1232.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q525|Q525]] | Sun | [[Araw (astronomiya)|Araw]] | [[Talaksan:The Sun in white light.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q573|Q573]] | day | [[Araw (panahon)|araw]] | [[Talaksan:GreenwUhrWelt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q8739|Q8739]] | Archimedes | [[Arkimedes|Archimedes]] | [[Talaksan:Retrato de un erudito (¿Arquímedes?), por Domenico Fetti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q11500|Q11500]] | area | [[Sukat|area]] | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q414|Q414]] | Argentina | [[Arhentina]] | |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q868|Q868]] | Aristotle | [[Aristoteles]] | [[Talaksan:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q11205|Q11205]] | arithmetic | [[aritmetika]] | [[Talaksan:Basic arithmetic operators.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q10872|Q10872]] | Archaea | [[Arkeya]] | [[Talaksan:Archaea.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q12271|Q12271]] | architecture | [[arkitektura]] | [[Talaksan:Ray and Maria Stata Center (MIT).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q12277|Q12277]] | arch | [[arko]] | [[Talaksan:Arch (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q1360|Q1360]] | arthropod | [[Arthropoda]] | [[Talaksan:Asian forest scorpion in Khao Yai National Park.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q11660|Q11660]] | artificial intelligence | [[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Dall-e 3 (jan '24) artificial intelligence icon.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q11427|Q11427]] | steel | [[asero]] | [[Talaksan:Kaltbandcoils.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q11158|Q11158]] | acid | [[asido]] | |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q11254|Q11254]] | table salt | [[asin]] | [[Talaksan:Salt shaker on white background.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q12370|Q12370]] | salt | [[Asin (kimika)|asin]] | [[Talaksan:Ammonium-cerium(IV)-sulfate-sample.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q144|Q144]] | dog | [[aso]] | [[Talaksan:Greenland 467 (35130903436) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q3863|Q3863]] | asteroid | [[asteroyd]] | [[Talaksan:Asteroidsscale.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q333|Q333]] | astronomy | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q11002|Q11002]] | sugar | [[asukal]] | [[Talaksan:Sugar 2xmacro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q48|Q48]] | Asia | [[Asya]] | [[Talaksan:Asia satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q12152|Q12152]] | myocardial infarction | [[atake sa puso]] | [[Talaksan:Heart attack diagram.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q9368|Q9368]] | liver | [[atay]] | [[Talaksan:Leber Schaf.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q7066|Q7066]] | atheism | [[ateismo]] | [[Talaksan:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q1524|Q1524]] | Athens | [[Atenas]] | [[Talaksan:Akropolis 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q542|Q542]] | athletics | [[Atletiks|atletika]] | [[Talaksan:Naisten 400 m aidat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q9121|Q9121]] | atom | [[atomo]] | [[Talaksan:Helium atom QM.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q408|Q408]] | Australia | [[Australya]] | [[Talaksan:Australia satellite plane.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q40|Q40]] | Austria | [[Austria]] | [[Talaksan:Austria - Location Map (2019) - AUT - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q8011|Q8011]] | Avicenna | [[Avicenna]] | [[Talaksan:Pursina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q12542|Q12542]] | Aztec | [[Aztec]] | [[Talaksan:Reconstruction of Tenochtitlan2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q467|Q467]] | woman | [[babae]] | [[Talaksan:Woman.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q787|Q787]] | pig | [[baboy]] | [[Talaksan:Sow with piglet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q11411|Q11411]] | backgammon | [[Bakgamon|backgammon]] | [[Talaksan:Backgammon lg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q10876|Q10876]] | Bacteria | [[Bakterya|bacteria]] | [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q1530|Q1530]] | Baghdad | [[Baghdad]] | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q8092|Q8092]] | tropical cyclone | [[bagyo]] | [[Talaksan:Dramatic Views of Hurricane Florence from the International Space Station From 9 12 (42828603210) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q8068|Q8068]] | flood | [[baha]] | [[Talaksan:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q7343|Q7343]] | Great Barrier Reef | [[Bahura ng Gran Barrera]] | [[Talaksan:GreatBarrierReef-EO.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q830|Q830]] | cattle | [[baka]] | [[Talaksan:Cow female black white.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q677|Q677]] | iron | [[bakal]] | [[Talaksan:Iron electrolytic and 1cm3 cube.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q8091|Q8091]] | grammar | [[balarila]] | |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q1074|Q1074]] | skin | [[Balat (anatomiya)|balat]] | [[Talaksan:Komodo dragon skin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q321|Q321]] | Milky Way | [[Ariwanas|Balatas]] | [[Talaksan:Artist’s impression of the Milky Way.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q12548|Q12548]] | Holy Roman Empire | [[Banal na Imperyong Romano]] | |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q1861|Q1861]] | Bangkok | [[Bangkok]] | [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q7164|Q7164]] | World Bank | [[Bangkong Pandaigdig]] | [[Talaksan:World Bank building at Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q9610|Q9610]] | Bangla | [[Wikang Bengali|Bangla]] | [[Talaksan:Bengali letters.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q902|Q902]] | Bangladesh | [[Bangladesh]] | |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q11446|Q11446]] | ship | [[barko]] | [[Talaksan:DANA 2004 ubt.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q11193|Q11193]] | base | [[base]] | [[Talaksan:Sodium hydroxide solution.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q12512|Q12512]] | St. Peter's Basilica | [[Basilika ni San Pedro]] | [[Talaksan:Basilica di San Pietro in Vaticano September 2015-1a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q5372|Q5372]] | basketball | [[basketbol]] | [[Talaksan:Dream Team at the 1992 Summer Olympics.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q11475|Q11475]] | vacuum | [[basyo]] | [[Talaksan:Kolbenluftpumpe hg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q7569|Q7569]] | child | [[bata]] | [[Talaksan:Little girl of Don Som.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q12111|Q12111]] | Sorghum | [[batad]] | [[Talaksan:Sorghum bicolor - geograph.org.uk - 1070429.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q7748|Q7748]] | law | [[batas]] | [[Talaksan:JMR-Memphis1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q8063|Q8063]] | rock | [[Bato (heolohiya)|bato]] | [[Talaksan:Balanced Rock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q11421|Q11421]] | magnet | [[batubalani]] | [[Talaksan:Bar magnet crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q956|Q956]] | Beijing | [[Beijing]] | [[Talaksan:Skyline of Beijing CBD with B-5906 approaching (20211016171955).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q11465|Q11465]] | velocity | [[Tulin|belosidad]] | [[Talaksan:Vector snelheid-Plain.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q313|Q313]] | Venus | [[Benus (planeta)|Benus]] | [[Talaksan:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q64|Q64]] | Berlin | [[Berlin]] | [[Talaksan:Cityscape Berlin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q5369|Q5369]] | baseball | [[beysbol]] | [[Talaksan:Zack Greinke on July 29, 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q11563|Q11563]] | number | [[bilang]] | [[Talaksan:Numbers grid in NY.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q2111|Q2111]] | speed of light in vacuum | [[bilis ng liwanag]] | |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q11442|Q11442]] | bicycle | [[bisikleta]] | [[Talaksan:00 8327 Historisches Fahrrad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q523|Q523]] | star | [[bituin]] | [[Talaksan:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q7094|Q7094]] | biochemistry | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Fat triglyceride shorthand formula.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q290|Q290]] | sex | [[biyolohikal na kasarian]] | [[Talaksan:Cromosomas X-Y y gametos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q420|Q420]] | biology | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Biology-0001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q7108|Q7108]] | biotechnology | [[biyoteknolohiya]] | [[Talaksan:Biotecnologia Fase3.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q8355|Q8355]] | violin | [[biyulin]] | [[Talaksan:Violin VL100.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q9759|Q9759]] | blues | [[blues]] | [[Talaksan:B.B. King, 2006-06-26.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q2841|Q2841]] | Bogotá | [[Bogotá|Bogota]] | [[Talaksan:Centro internacional.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q441|Q441]] | botany | [[botanika]] | [[Talaksan:Diversity of plants image version q.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q202943|Q202943]] | Brahmagupta | [[Brahmagupta]] | [[Talaksan:Hindu astronomer, 19th-century illustration.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q155|Q155]] | Brazil | [[Brasil|Brazil]] | [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q9530|Q9530]] | breathing | [[breathing]] | [[Talaksan:Diaphragmatic breathing.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q8680|Q8680]] | British Empire | [[Imperyong Britaniko|Britanikong Imperyo]] | |- | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q7391|Q7391]] | bee | [[bubuyog]] | [[Talaksan:(MHNT) Apis mellifera (female) - on viburnum tinus flowers.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q748|Q748]] | Buddhism | [[Budismo|Buddadarma]] | [[Talaksan:Large Gautama Buddha statue in Buddha Park of Ravangla, Sikkim.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q8081|Q8081]] | tornado | [[buhawi]] | [[Talaksan:F5 tornado Elie Manitoba 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q3|Q3]] | life | [[buhay]] | [[Talaksan:HumanNewborn.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q11457|Q11457]] | cotton | [[bulak]] | [[Talaksan:Cotton - പരുത്തി 03.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q506|Q506]] | flower | [[bulaklak]] | [[Talaksan:Flores.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q8072|Q8072]] | volcano | [[bulkan]] | [[Talaksan:Mount St. Helens erupting blue.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q12214|Q12214]] | smallpox | [[bulutong]] | [[Talaksan:Child with Smallpox Bangladesh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q8502|Q8502]] | mountain | [[bundok]] | [[Talaksan:Himalayas, Ama Dablam, Nepal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q513|Q513]] | Mount Everest | [[Bundok Everest]] | [[Talaksan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q1364|Q1364]] | fruit | [[bunga]] | [[Talaksan:(MHNT) Geum urbanum - Fruit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q405|Q405]] | Moon | [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] | [[Talaksan:FullMoon2010.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q8161|Q8161]] | tax | [[buwis]] | [[Talaksan:Pieter Brueghel the Younger, 'Paying the Tax (The Tax Collector)' oil on panel, 1620-1640. USC Fisher Museum of Art.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q85|Q85]] | Cairo | [[Cairo]] | [[Talaksan:Cairo Skyline (2020).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q16|Q16]] | Canada | [[Canada]] | [[Talaksan:Canada - Location Map (2013) - CAN - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q12284|Q12284]] | canal | [[canal]] | [[Talaksan:0283 Ribeauvillé (Haut-Rhin - Elsass).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q5465|Q5465]] | Cape Town | [[Lungsod ng Cabo|Cape Town]] | [[Talaksan:Ciudad del Cabo desde Cabeza de León, Sudáfrica, 2018-07-22, DD 34.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q11358|Q11358]] | carbohydrate | [[Karbohidrata|carbohydrate]] | [[Talaksan:Carbohydrates.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q6722|Q6722]] | Carl Friedrich Gauss | [[Carl Friedrich Gauss]] | [[Talaksan:Carl Friedrich Gauss.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q1043|Q1043]] | | [[Carl Linnaeus]] | [[Talaksan:Carl von Linné.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q3044|Q3044]] | Charlemagne | [[Carlomagno]] | [[Talaksan:Charlemagne denier Mayence 812 814.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q1405|Q1405]] | Augustus | [[Cesar Augusto]] | [[Talaksan:Augustus of Prima Porta (inv. 2290).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q160|Q160]] | Cetacea | [[Cetacea]] | [[Talaksan:Graywhale MMC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q9045|Q9045]] | Chanakya | [[Chanakya]] | [[Talaksan:Chanakya artistic depiction.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q1035|Q1035]] | Charles Darwin | [[Charles Darwin]] | [[Talaksan:Charles Darwin portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q2042|Q2042]] | Charles de Gaulle | [[Charles de Gaulle]] | [[Talaksan:General Charles de Gaulle in 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q5686|Q5686]] | Charles Dickens | [[Charles Dickens]] | [[Talaksan:Dickens Gurney head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q882|Q882]] | Charlie Chaplin | [[Charlie Chaplin]] | [[Talaksan:Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q5809|Q5809]] | Che Guevara | [[Che Guevara]] | [[Talaksan:Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q8201|Q8201]] | Chinese characters | [[Chinese characters]] | [[Talaksan:Hanzi.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q7322|Q7322]] | Christopher Columbus | [[Christopher Columbus]] | [[Talaksan:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q8423|Q8423]] | Cyrus the Great | [[Dakilang Ciro|Ciro ang Dakila]] | [[Talaksan:Great Men and Famous Women Volume 1 - Cyrus the Great.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q81513|Q81513]] | Citrus | [[Citrus]] | [[Talaksan:Mandarin tree closeup.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q8683|Q8683]] | Cold War | [[Digmaang Malamig|Cold War]] | [[Talaksan:US Army tanks face off against Soviet tanks, Berlin 1961.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q739|Q739]] | Colombia | [[Colombia]] | |- | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q4604|Q4604]] | Confucius | [[Confucio|Confucius]] | [[Talaksan:Confucius, fresco from a Western Han tomb of Dongping County, Shandong province, China.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q11382|Q11382]] | conservation of energy | [[conservation of energy]] | [[Talaksan:Blocked-pendulum-strobe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q8413|Q8413]] | Constantine the Great | [[Dakilang Constantino|Constantino I]] | [[Talaksan:0 Constantinus I - Palazzo dei Conservatori (2).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q753|Q753]] | copper | [[Tanso (elemento)|copper]] | [[Talaksan:Cuivre Michigan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q241|Q241]] | Cuba | [[Cuba]] | [[Talaksan:Santa Clara (Cuba).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q165|Q165]] | sea | [[dagat]] | [[Talaksan:Paracas National Reserve, Ica, Peru-3April2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q545|Q545]] | Baltic Sea | [[Dagat Baltiko]] | [[Talaksan:SvetlogorskRauschen 05-2017 img11 beach.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q5484|Q5484]] | Caspian Sea | [[Dagat Kaspiyo|Dagat Caspian]] | [[Talaksan:Caspian Sea from orbit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q1693|Q1693]] | North Sea | [[Dagat Hilaga]] | [[Talaksan:North Sea 02 ubt.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q166|Q166]] | Black Sea | [[Dagat Itim]] | [[Talaksan:Black Sea Nasa May 25 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q1247|Q1247]] | Caribbean Sea | [[Dagat Karibe]] | [[Talaksan:50 Shades Of Blue (187611681).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q37660|Q37660]] | South China Sea | [[Dagat Timog Tsina|Dagat Luzon]] | [[Talaksan:Mar de China Meridional - BM WMS 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q4918|Q4918]] | Mediterranean Sea | [[Dagat Mediteraneo]] | [[Talaksan:Mediterranean Sea political map-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q2|Q2]] | Earth | [[Daigdig]] | [[Talaksan:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q8409|Q8409]] | Alexander the Great | [[Alejandrong Dakila|Dakilang Aleksander]] | [[Talaksan:Alexander the Great mosaic (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q8698|Q8698]] | Great Depression | [[Malawakang Depresyon|Dakilang Depresyon]] | [[Talaksan:Lange-MigrantMother02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q11652|Q11652]] | frequency | [[dalasan]] | [[Talaksan:FrequencyAnimation.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q11651|Q11651]] | electric current | [[daloy ng kuryente]] | [[Talaksan:Magnetic field of a steady current.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q12323|Q12323]] | dam | [[dam]] | [[Talaksan:RappbodeLufts.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q3766|Q3766]] | Damascus | [[Damasco|Damascus]] | [[Talaksan:Damascus coll.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q9415|Q9415]] | emotion | [[damdamin]] | [[Talaksan:Plutchik-wheel in arabic.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q1067|Q1067]] | Dante Alighieri | [[Dante Alighieri]] | [[Talaksan:Portrait de Dante.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q1653|Q1653]] | Danube | [[Danubio]] | [[Talaksan:Budapest from Gellert Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q41585|Q41585]] | David Hilbert | [[David Hilbert]] | [[Talaksan:Hilbert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q1353|Q1353]] | Delhi | [[Delhi]] | [[Talaksan:Red Fort in Delhi 03-2016 img3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q7174|Q7174]] | democracy | [[demokrasya]] | [[Talaksan:Election MG 3455.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q974|Q974]] | Democratic Republic of the Congo | [[Demokratikong Republika ng Congo]] | |- | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q8514|Q8514]] | desert | [[desyerto]] | [[Talaksan:Libya 4608 Idehan Ubari Dunes Luca Galuzzi 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q1354|Q1354]] | Dhaka | [[Dhaka]] | [[Talaksan:Dhaka skyline1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q297|Q297]] | Diego Velázquez | [[Diego Velázquez]] | [[Talaksan:Diego Velázquez Autorretrato 45 x 38 cm - Colección Real Academia de Bellas Artes de San Carlos - Museo de Bellas Artes de Valencia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q198|Q198]] | war | [[digmaan]] | [[Talaksan:Thure de Thulstrup - L. Prang and Co. - Battle of Gettysburg - Restoration by Adam Cuerden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q2487|Q2487]] | Thirty Years' War | [[Tatlumpung Taong Digmaan|Digmaan ng Tatlumpung Taon]] | [[Talaksan:Magdeburg 1631.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q8740|Q8740]] | Vietnam War | [[Digmaang Biyetnam]] | [[Talaksan:VietnamMural.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q8465|Q8465]] | civil war | [[Digmaang sibil|digmaang patanì]] | [[Talaksan:Battle of Gettysburg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q8676|Q8676]] | American Civil War | [[Digmaang Sibil ng Amerika|Digmaang Sibil ng Estados Unidos]] | [[Talaksan:CivilWarUSAColl.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q317|Q317]] | dictatorship | [[diktadura]] | [[Talaksan:Hitler Nürnberg 1935.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q9106|Q9106]] | Dmitri Mendeleev | [[Dimitri Mendeleyev]] | [[Talaksan:Dmitri Mendeleev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q12536|Q12536]] | Abbasid Caliphate | [[Kalipatong Abasida|Dinastiyang Abasida]] | [[Talaksan:Abbasid Caliphate-ar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q7209|Q7209]] | Han dynasty | [[Dinastiyang Han]] | [[Talaksan:Summer Vacation 2007, 263, Watchtower In The Morning Light, Dunhuang, Gansu Province.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q9903|Q9903]] | Ming dynasty | [[Dinastiyang Ming]] | [[Talaksan:Ming Empire cca 1580 (en).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q8733|Q8733]] | Qing dynasty | [[Dinastiyang Qing]] | |- | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q9683|Q9683]] | Tang dynasty | [[Dinastiyang Tang]] | [[Talaksan:Tang Dynasty circa 700 CE.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q430|Q430]] | dinosaur | [[dinosauro]] | [[Talaksan:Various dinosaurs2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q11656|Q11656]] | diode | [[Diodo|diode]] | [[Talaksan:Diode-closeup.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q1889|Q1889]] | diplomacy | [[diplomasya]] | [[Talaksan:2024-11-18-Headquarters of the United Nations-0605.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q4439|Q4439]] | hard disk | [[Hard disk drive|diskong matigas]] | [[Talaksan:Western Digital WD2500BB Hard Disk A.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q12206|Q12206]] | diabetes | [[diyabetes]] | [[Talaksan:Blue circle for diabetes.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q9453|Q9453]] | dialectic | [[Diyalektika]] | [[Talaksan:Georg Pencz, Dialectic, NGA 33130.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q5283|Q5283]] | diamond | [[diyamante]] | [[Talaksan:Rough Diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q190|Q190]] | God | [[Diyos]] | [[Talaksan:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 001.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q7430|Q7430]] | deoxyribonucleic acid | [[DNA]] | [[Talaksan:DNA animation.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q4917|Q4917]] | United States dollar | [[dolyar ng Estados Unidos]] | [[Talaksan:USDnotes.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q11395|Q11395]] | domestication | [[domestikasyon]] | [[Talaksan:Domestication Timeline.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q612|Q612]] | Dubai | [[Dubai]] | [[Talaksan:Dubai Skyline mit Burj Khalifa (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q7873|Q7873]] | blood | [[dugo]] | [[Talaksan:Blood Test (15575812743).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q7953|Q7953]] | Zen | [[Zen|Dzen]] | [[Talaksan:Eiheiji gate.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q1063|Q1063]] | evolution | [[ebolusyon]] | [[Talaksan:L'origine de l'évolution.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q8434|Q8434]] | education | [[edukasyon]] | [[Talaksan:1887 Bettannier Der Schwarze Fleck anagoria.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q79|Q79]] | Egypt | [[Ehipto]] | [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q7150|Q7150]] | ecology | [[ekolohiya]] | [[Talaksan:Grib skov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q8134|Q8134]] | economics | [[ekonomika]] | [[Talaksan:Economics circular flow cartoon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q11214|Q11214]] | differential equation | [[ekwasyong diperensiyal]] | [[Talaksan:Exemple d'eqüacion diferenciala.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q7939|Q7939]] | El Niño | [[El Niño]] | [[Talaksan:ENSO - El Niño.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q849919|Q849919]] | electromagnetic interaction | [[electromagnetic interaction]] | [[Talaksan:Feynmann Diagram Coulomb.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q9778|Q9778]] | electronic music | [[electronic music]] | [[Talaksan:1st commercial Moog synthesizer (1964, commissioned by the Alwin Nikolai Dance Theater of NY) @ Stearns Collection (Stearns 2035), University of Michigan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q12725|Q12725]] | electricity | [[elektrisidad]] | [[Talaksan:Lightning simulator questacon04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q11650|Q11650]] | electronics | [[elektronika]] | [[Talaksan:Arduino ftdi chip-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q11344|Q11344]] | chemical element | [[Elemento (kimika)|elemento]] | [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q7207|Q7207]] | Elizabeth I of England | [[Elizabeth I ng Inglatera]] | [[Talaksan:Elizabeth1England.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q303|Q303]] | Elvis Presley | [[Elvis Presley]] | [[Talaksan:Elvis Presley Publicity Photo for The Trouble with Girls 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q613|Q613]] | Emirate of Dubai | [[Emirate of Dubai]] | [[Talaksan:UAE Dubai Marina img1 asv2018-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q11379|Q11379]] | energy | [[enerhiya]] | [[Talaksan:Electric power transmission.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q12739|Q12739]] | nuclear power | [[Enerhiyang nukleyar|enerhiyang nuklear]] | [[Talaksan:Nuclear Power Plant Cattenom.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q8753|Q8753]] | Enrico Fermi | [[Enrico Fermi]] | [[Talaksan:Enrico Fermi 1943-49.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q5292|Q5292]] | encyclopedia | [[ensiklopedya]] | [[Talaksan:Bertelsmann Lexikothek.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q8047|Q8047]] | enzyme | [[ensima]] | [[Talaksan:Enzyme inhibition.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q8272|Q8272]] | Epic of Gilgamesh | [[Epiko ni Gilgamesh]] | [[Talaksan:GilgameshTablet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q41571|Q41571]] | epilepsy | [[epilepsiya]] | [[Talaksan:Spike-waves.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q9471|Q9471]] | epistemology | [[epistemolohiya]] | [[Talaksan:4 Pramanas, epistemology according to ancient Nyayasutras.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q9123|Q9123]] | Ernest Rutherford | [[Ernest Rutherford]] | [[Talaksan:Ernest Rutherford LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q9130|Q9130]] | Erwin Schrödinger | [[Erwin Schrödinger]] | [[Talaksan:Erwin Schrödinger - Narodowe Archiwum Cyfrowe (1-E-939).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q29|Q29]] | Spain | [[Espanya]] | [[Talaksan:Spain - Location Map (2013) - ESP - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q143|Q143]] | Esperanto | [[Esperanto]] | [[Talaksan:Flag of Esperanto.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q42527|Q42527]] | spice | [[Pampalasa|espesya]] | [[Talaksan:Spices1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q11455|Q11455]] | special relativity | [[Teorya ng natatanging relatibidad|espesyal na teoriya ng relatibidad]] | [[Talaksan:Gedankenexperiment Zeitdilitation.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q7432|Q7432]] | species | [[espesye]] | [[Talaksan:Heliconius mimicry.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q12483|Q12483]] | statistics | [[estadistika]] | [[Talaksan:Standard Normal Distribution-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q7275|Q7275]] | state | [[estado]] | [[Talaksan:Leviathan frontispiece cropped British Library.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q30|Q30]] | United States | [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] | [[Talaksan:United States - Location Map (2013) - USA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q9202|Q9202]] | Statue of Liberty | [[Estatwa ng Kalayaan]] | [[Talaksan:Statue of Liberty and a sightseeing boat, Liberty Island, New York.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q153|Q153]] | ethanol | [[etanol]] | [[Talaksan:Sample of Absolute Ethanol.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q115|Q115]] | Ethiopia | [[Ethiopia]] | [[Talaksan:Ethiopia in its region.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q9465|Q9465]] | ethics | [[etika]] | [[Talaksan:Rage-and-anger-fresco.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q8747|Q8747]] | Euclid | [[Euclides|Euclid]] | [[Talaksan:Euklid2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q4916|Q4916]] | Euro | [[Euro]] | [[Talaksan:Euro Series Banknotes (2019) - centered.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q46|Q46]] | Europe | [[Europa]] | [[Talaksan:Europe satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q7371|Q7371]] | Federico Fellini | [[Federico Fellini]] | [[Talaksan:Federico Fellini NYWTS 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q1496|Q1496]] | Ferdinand Magellan | [[Fernando de Magallanes]] | [[Talaksan:Retrato de Hernando de Magallanes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q9764|Q9764]] | flamenco | [[flamenco]] | [[Talaksan:Sargent John Singer Spanish Dancer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q12748|Q12748]] | fossil fuel | [[fossil fuel]] | [[Talaksan:Combustibles fossiles.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q5432|Q5432]] | Francisco Goya | [[Francisco de Goya]] | [[Talaksan:Vicente López Portaña - el pintor Francisco de Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q5604|Q5604]] | Frank Lloyd Wright | [[Frank Lloyd Wright]] | [[Talaksan:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q8007|Q8007]] | Franklin Delano Roosevelt | [[Franklin D. Roosevelt]] | [[Talaksan:FDR 1944 Color Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q142|Q142]] | France | [[Pransiya|Fransiya]] | [[Talaksan:Paris from the Arc de Triomphe, 17 October 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q905|Q905]] | Franz Kafka | [[Franz Kafka]] | [[Talaksan:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q7312|Q7312]] | Franz Schubert | [[Franz Schubert]] | [[Talaksan:Franz Schubert by Wilhelm August Rieder 1875 larger version.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q1268|Q1268]] | Frédéric Chopin | [[Frederic Francois Chopin]] | [[Talaksan:Frederic Chopin photo.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q5588|Q5588]] | Frida Kahlo | [[Frida Kahlo]] | [[Talaksan:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q9358|Q9358]] | Friedrich Nietzsche | [[Friedrich Nietzsche]] | [[Talaksan:Nietzsche187a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q764|Q764]] | fungi | [[Halamang-singaw|Fungus]] | [[Talaksan:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q2736|Q2736]] | association football | [[futbol]] | [[Talaksan:Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q991|Q991]] | Fyodor Dostoyevsky | [[Feodor Dostoyevsky|Fëdor Dostoevskij]] | [[Talaksan:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q5878|Q5878]] | Gabriel García Márquez | [[Gabriel García Márquez]] | [[Talaksan:Gabriel Garcia Marquez.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q318|Q318]] | galaxy | [[Galaksiya|galaxy]] | [[Talaksan:NGC 4414 (NASA-med).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q8778|Q8778]] | Galen | [[Galen]] | [[Talaksan:Galenus.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q307|Q307]] | Galileo Galilei | [[Galileo Galilei]] | [[Talaksan:Galileo.arp.300pix.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q7191|Q7191]] | Nobel Prize | [[Gantimpalang Nobel]] | [[Talaksan:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q11432|Q11432]] | gas | [[gas]] | [[Talaksan:Kinetic theory of gases.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q156103|Q156103]] | gastroenteritis | [[gastroenteritis]] | [[Talaksan:Gastroenteritis viruses.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q8495|Q8495]] | milk | [[gatas]] | [[Talaksan:Glass of Milk (33657535532).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q720|Q720]] | Genghis Khan | [[Genghis Khan]] | [[Talaksan:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q5683|Q5683]] | Geoffrey Chaucer | [[Geoffrey Chaucer]] | [[Talaksan:Portrait of Geoffrey Chaucer (4671380) (cropped) 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q7302|Q7302]] | George Frideric Handel | [[George Frideric Handel|Georg Friedrich Händel]] | [[Talaksan:George Frideric Handel by Balthasar Denner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q9235|Q9235]] | Georg Wilhelm Friedrich Hegel | [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] | [[Talaksan:Jakob Schlesinger - Hegel 1831.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q5679|Q5679]] | Lord Byron | [[George Byron, Ika-6 na Barong Byron]] | [[Talaksan:Byron 1813 by Phillips.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q23|Q23]] | George Washington | [[George Washington]] | [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q7311|Q7311]] | Giacomo Puccini | [[Giacomo Puccini]] | [[Talaksan:GiacomoPuccini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q897|Q897]] | gold | [[ginto]] | [[Talaksan:Gold-crystals.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q179277|Q179277]] | Giovanni Pierluigi da Palestrina | [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] | [[Talaksan:Giovanni Pierluigi da Palestrina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q6607|Q6607]] | guitar | [[gitara]] | [[Talaksan:Classical Guitar two views.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q12554|Q12554]] | Middle Ages | [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] | [[Talaksan:Friedrich-barbarossa-und-soehne-welfenchronik 1-1000x1540.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q7204|Q7204]] | Middle East | [[Gitnang Silangan]] | [[Talaksan:Colorful shaded map of Middle East.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q7317|Q7317]] | Giuseppe Verdi | [[Giuseppe Verdi]] | [[Talaksan:Giuseppi Verdi by Ferdinand Mulnier c1870.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q7181|Q7181]] | globalization | [[globalisasyon]] | |- | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q11413|Q11413]] | go | [[Go (laro)|go]] | [[Talaksan:Go board.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q5377|Q5377]] | golf | [[golf]] | [[Talaksan:Golfer swing.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q9047|Q9047]] | Gottfried Wilhelm Leibniz | [[Gottfried Leibniz]] | [[Talaksan:Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q11412|Q11412]] | gravity | [[grabedad]] | [[Talaksan:Solar sys.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q7347|Q7347]] | Great Lakes | [[Mga Malalaking Lawa|Gran Lagos]] | [[Talaksan:ISS-43 the Great Lakes of North America.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q4421|Q4421]] | forest | [[gubat]] | [[Talaksan:Brussels Zonienwoud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q11004|Q11004]] | vegetable | [[gulay]] | [[Talaksan:Kleinmarkthalle Frankfurt Gemüsestand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q446|Q446]] | wheel | [[gulong]] | [[Talaksan:Hub (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q9188|Q9188]] | Empire State Building | [[Gusaling Empire State]] | [[Talaksan:Empire State Building (aerial view).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q7304|Q7304]] | Gustav Mahler | [[Gustav Mahler]] | [[Talaksan:Photo of Gustav Mahler by Moritz Nähr 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q6240|Q6240]] | Hafez | [[Hafez]] | [[Talaksan:Anselm Feuerbach Hafis vor der Schenke (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q12506|Q12506]] | Hagia Sophia | [[Hagia Sophia]] | [[Talaksan:Hagia Sophia Mars 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q9232|Q9232]] | Jainism | [[Hainismo]] | [[Talaksan:Shravanbelgola Gomateshvara feet prayer1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q756|Q756]] | plant | [[halaman]] | [[Talaksan:Thanh Long ở Ninh Thuận.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q8094|Q8094]] | wind | [[hangin]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-1990-0206-324, Berlin, Passanten im Wind.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q8222|Q8222]] | Hangul | [[Hangul]] | [[Talaksan:Hangeul-basic.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q5673|Q5673]] | Hans Christian Andersen | [[Hans Christian Andersen]] | [[Talaksan:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q17|Q17]] | Japan | [[Hapon]] | [[Talaksan:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q5287|Q5287]] | Japanese | [[Wikang Hapones|Hapones]] | [[Talaksan:Nihongo.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q729|Q729]] | animal | [[hayop]] | [[Talaksan:Animal diversity.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q5589|Q5589]] | Henri Matisse | [[Henri Matisse]] | [[Talaksan:Portrait of Henri Matisse 1933 May 20.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q8768|Q8768]] | Henry Ford | [[Henry Ford]] | [[Talaksan:Henry ford 1919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q1071|Q1071]] | geography | [[heograpiya]] | [[Talaksan:OrteliusWorldMap.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q1069|Q1069]] | geology | [[heolohiya]] | [[Talaksan:Mapa litológico de Genicera.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q8087|Q8087]] | geometry | [[heometriya]] | [[Talaksan:Westerner and Arab practicing geometry 15th century manuscript.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q7326|Q7326]] | Hernán Cortés | [[Hernán Cortés]] | [[Talaksan:Retrato de Hernán Cortés.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q1218|Q1218]] | Jerusalem | [[Herusalem]] | [[Talaksan:Dome of the Rock seen from the Mount of Olives (12395649153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q302|Q302]] | Jesus Christ | [[Hesus]] | [[Talaksan:Spas vsederzhitel sinay (cropped1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q556|Q556]] | hydrogen | [[Idrohino|hidroheno]] | [[Talaksan:Hydrogen discharge tube.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q49|Q49]] | North America | [[Hilagang Amerika]] | [[Talaksan:North America satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q934|Q934]] | North Pole | [[Hilagang Polo]] | [[Talaksan:Noaa3-2006-0602-1206 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q8690|Q8690]] | Cultural Revolution | [[Himagsikang Pangkalinangan|Himagsikan sa Kultura]] | [[Talaksan:1967-02 1967年的红卫兵.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q6534|Q6534]] | French Revolution | [[Himagsikang Pranses]] | [[Talaksan:LouisXVIExecutionBig.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q8729|Q8729]] | Russian Revolution | [[Himagsikang Ruso (1917)|Himagsikang Ruso noong 1917]] | [[Talaksan:Revolución-marzo-rusia--russianbolshevik00rossuoft.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q5451|Q5451]] | Himalayas | [[Himalaya]] | [[Talaksan:Himalayas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q2763|Q2763]] | The Holocaust | [[Holokausto|Holocaust]] | [[Talaksan:Selection on the ramp at Auschwitz-Birkenau, 1944 (Auschwitz Album) 1b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q6691|Q6691]] | Homer | [[Homer]] | [[Talaksan:Homer bust, Farnese collection (Naples).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q8646|Q8646]] | Hong Kong | [[Hong Kong]] | [[Talaksan:Hong Kong from Victoria Peak1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 347 | [[:d:Q11364|Q11364]] | hormone | [[hormona]] | |- | style='text-align:right'| 348 | [[:d:Q9268|Q9268]] | Judaism | [[Hudaismo]] | [[Talaksan:Menorah 0307.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 349 | [[:d:Q11420|Q11420]] | judo | [[Judo|hudo]] | [[Talaksan:KOCIS Korea Judo Kim Jaebum London 36 (7696361164).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[:d:Q8473|Q8473]] | military | [[hukbo]] | [[Talaksan:Composite images — Military - animated.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 351 | [[:d:Q12551|Q12551]] | Hundred Years' War | [[Digmaang Daang Taon|Hundred Years' War]] | [[Talaksan:Battle of crecy froissart.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 352 | [[:d:Q319|Q319]] | Jupiter | [[Hupiter (planeta)|Hupiter]] | [[Talaksan:Jupiter OPAL 2024.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 353 | [[:d:Q7331|Q7331]] | Ibn Battuta | [[Ibn Battuta]] | [[Talaksan:Bust of Ibn Battuta at Ibn Battuta museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 354 | [[:d:Q9294|Q9294]] | Ibn Khaldun | [[Ibn Khaldun]] | [[Talaksan:Bust of Ibn Khaldun (Casbah of Bejaia, Algeria).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 355 | [[:d:Q5113|Q5113]] | bird | [[ibon]] | [[Talaksan:Bird Diversity 2011.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 356 | [[:d:Q7257|Q7257]] | ideology | [[ideolohiya]] | [[Talaksan:War2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 357 | [[:d:Q7314|Q7314]] | Igor Stravinsky | [[Igor Stravinsky]] | [[Talaksan:Igor Stravinsky LOC 32392u.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[:d:Q362|Q362]] | World War II | [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] | [[Talaksan:Infobox collage for WWII.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 359 | [[:d:Q8275|Q8275]] | Iliad | [[Iliada]] | [[Talaksan:P. Oxy. 221.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 360 | [[:d:Q4022|Q4022]] | river | [[ilog]] | [[Talaksan:White Nile Fishermen (18156464842).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 361 | [[:d:Q3783|Q3783]] | Amazon River | [[Ilog Amasona]] | [[Talaksan:Amazon CIAT (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 362 | [[:d:Q7355|Q7355]] | Yellow River | [[Ilog Dilaw]] | [[Talaksan:Yellow River - panoramio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[:d:Q5089|Q5089]] | Ganges | [[Ilog Ganges]] | [[Talaksan:View of Ghats across the Ganges, Varanasi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[:d:Q7348|Q7348]] | Indus River | [[Ilog Indo]] | [[Talaksan:Indus near Skardu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 365 | [[:d:Q3503|Q3503]] | River Congo | [[Ilog Congo|Ilog Konggo]] | [[Talaksan:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 366 | [[:d:Q1497|Q1497]] | Mississippi River | [[Ilog Mississippi]] | [[Talaksan:Efmo View from Fire Point.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 367 | [[:d:Q3542|Q3542]] | Niger River | [[Ilog Niger]] | [[Talaksan:Niger River View, Djenne (6861797).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 368 | [[:d:Q3392|Q3392]] | Nile | [[Ilog Nilo]] | [[Talaksan:Cairo skyline, Panoramic view, Egypt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 369 | [[:d:Q584|Q584]] | Rhine | [[Ilog Rin]] | [[Talaksan:Loreleyblick Maria Ruh 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[:d:Q626|Q626]] | Volga | [[Ilog Volga]] | [[Talaksan:Вид на Кинешемский мост из села Воздвиженье.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 371 | [[:d:Q5413|Q5413]] | Yangtze River | [[Ilog Yangtze]] | [[Talaksan:Qutang Gorge on Changjiang.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[:d:Q7363|Q7363]] | nose | [[ilong]] | [[Talaksan:Dog nose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[:d:Q9312|Q9312]] | Immanuel Kant | [[Immanuel Kant]] | [[Talaksan:Immanuel Kant - Gemaelde 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 374 | [[:d:Q7260|Q7260]] | imperialism | [[imperyalismo]] | [[Talaksan:China imperialism cartoon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 375 | [[:d:Q11774|Q11774]] | Gupta Empire | [[Imperyong Gupta]] | |- | style='text-align:right'| 376 | [[:d:Q28573|Q28573]] | Inca Empire | [[Imperyong Inka|Imperyong Incaico]] | [[Talaksan:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[:d:Q184536|Q184536]] | Mali Empire | [[Imperyong Mali]] | [[Talaksan:Catalan Atlas BNF Sheet 6 Western Sahara.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 378 | [[:d:Q12557|Q12557]] | Mongol Empire | [[Imperyong Monggol]] | |- | style='text-align:right'| 379 | [[:d:Q12560|Q12560]] | Ottoman Empire | [[Imperyong Otomano]] | [[Talaksan:Rise of Ottoman empire.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[:d:Q2277|Q2277]] | Roman Empire | [[Imperyong Romano]] | [[Talaksan:Inscription Theatre Leptis Magna Libya.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[:d:Q11028|Q11028]] | information | [[impormasyon]] | [[Talaksan:Structure of the Universe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 382 | [[:d:Q5325|Q5325]] | inductor | [[Panawit|indaktor]] | [[Talaksan:Electronic component inductors.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[:d:Q668|Q668]] | India | [[Indiya|India]] | [[Talaksan:India-locator-map-blank.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 384 | [[:d:Q252|Q252]] | Indonesia | [[Indonesya|Indonesia]] | [[Talaksan:Indonesian Culture.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[:d:Q11051|Q11051]] | Hindustani | [[Indostaniko]] | [[Talaksan:Hindustani.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 386 | [[:d:Q8148|Q8148]] | industry | [[industriya]] | [[Talaksan:Valero Three Rivers Refinery Texas 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[:d:Q11388|Q11388]] | infrared radiation | [[infrared]] | [[Talaksan:Ir girl.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[:d:Q1860|Q1860]] | English | [[Wikang Ingles|Ingles]] | [[Talaksan:William Shakespeare - Sonnet XXX - Rapenburg 30, Leiden (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[:d:Q7546|Q7546]] | Ingmar Bergman | [[Ingmar Bergman]] | [[Talaksan:Ingmar Bergman (1966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[:d:Q11023|Q11023]] | engineering | [[inhenyeriya]] | [[Talaksan:PIA19664-MarsInSightLander-Assembly-20150430.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 391 | [[:d:Q11418|Q11418]] | weak interaction | [[interaksiyong mahina]] | [[Talaksan:PiPlus muon decay.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 392 | [[:d:Q11415|Q11415]] | strong interaction | [[interaksiyong malakas]] | [[Talaksan:Nuclear Force anim smaller.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 393 | [[:d:Q12757|Q12757]] | internal combustion engine | [[internal combustion engine]] | [[Talaksan:Diesel Engine (4 cycle running).gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[:d:Q7801|Q7801]] | International Court of Justice | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkatarungan|Internasyonal na Hukuman ng Katarungan]] | [[Talaksan:Friedenspalast Den Haag (100MP).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[:d:Q75|Q75]] | Internet | [[Internet]] | [[Talaksan:Internet users per 100 and GDP per capita.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 396 | [[:d:Q794|Q794]] | Iran | [[Iran]] | [[Talaksan:Iran - Location Map (2013) - IRN - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 397 | [[:d:Q796|Q796]] | Iraq | [[Iraq]] | [[Talaksan:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 398 | [[:d:Q935|Q935]] | Isaac Newton | [[Isaac Newton]] | [[Talaksan:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[:d:Q152|Q152]] | fish | [[isda]] | [[Talaksan:Fish-coll002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 400 | [[:d:Q450|Q450]] | mind | [[Isip]] | [[Talaksan:RobertFuddBewusstsein17Jh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[:d:Q432|Q432]] | Islam | [[Islam]] | [[Talaksan:Mosque.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 402 | [[:d:Q801|Q801]] | Israel | [[Israel]] | [[Talaksan:Часовая башня султана Абдул Хамида II - panoramio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[:d:Q406|Q406]] | Istanbul | [[Istanbul]] | [[Talaksan:Istanbul Montage 2016.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[:d:Q38|Q38]] | Italy | [[Italya]] | [[Talaksan:Satellite image of Italy in March 2003.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[:d:Q589|Q589]] | black hole | [[itim na butas]] | [[Talaksan:Black hole - Messier 87 crop max res.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[:d:Q7321|Q7321]] | Jacques Cartier | [[Jacques Cartier]] | [[Talaksan:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 407 | [[:d:Q3630|Q3630]] | Jakarta | [[Jakarta]] | [[Talaksan:Jakarta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 408 | [[:d:Q9095|Q9095]] | James Clerk Maxwell | [[James Clerk Maxwell]] | [[Talaksan:James-Clerk-Maxwell-1831-1879.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 409 | [[:d:Q7324|Q7324]] | James Cook | [[James Cook]] | [[Talaksan:Captainjamescookportrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 410 | [[:d:Q6882|Q6882]] | James Joyce | [[James Joyce]] | [[Talaksan:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 411 | [[:d:Q8962|Q8962]] | James Prescott Joule | [[James Prescott Joule]] | [[Talaksan:SS-joule.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 412 | [[:d:Q9041|Q9041]] | James Watt | [[James Watt]] | [[Talaksan:James Watt by Henry Howard.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 413 | [[:d:Q36322|Q36322]] | Jane Austen | [[Jane Austen]] | [[Talaksan:CassandraAusten-JaneAusten(c.1810) hires.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 414 | [[:d:Q1047|Q1047]] | Jawaharlal Nehru | [[Jawaharlal Nehru]] | [[Talaksan:Jawaharlal Nehru, circa 1925.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 415 | [[:d:Q8341|Q8341]] | jazz | [[jazz]] | [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 416 | [[:d:Q6527|Q6527]] | Jean-Jacques Rousseau | [[Jean-Jacques Rousseau]] | [[Talaksan:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 417 | [[:d:Q9364|Q9364]] | Jean-Paul Sartre | [[Jean-Paul Sartre]] | [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Jean Paul Sartre and Simone De Beauvoir welcomed by Avraham Shlonsky and Leah Goldberg (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[:d:Q1339|Q1339]] | Johann Sebastian Bach | [[Johann Sebastian Bach]] | [[Talaksan:Johann Sebastian Bach.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[:d:Q5879|Q5879]] | Johann Wolfgang von Goethe | [[Johann Wolfgang von Goethe]] | [[Talaksan:Goethe (Stieler 1828).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 420 | [[:d:Q7294|Q7294]] | Johannes Brahms | [[Johannes Brahms]] | [[Talaksan:JohannesBrahms.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 421 | [[:d:Q8958|Q8958]] | Johannes Gutenberg | [[Johannes Gutenberg]] | [[Talaksan:Gutenberg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 422 | [[:d:Q8963|Q8963]] | Johannes Kepler | [[Johannes Kepler]] | [[Talaksan:Johannes Kepler by Hans von Aachen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[:d:Q9353|Q9353]] | John Locke | [[John Locke]] | [[Talaksan:JohnLocke.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 424 | [[:d:Q9317|Q9317]] | John Maynard Keynes | [[John Maynard Keynes]] | [[Talaksan:Keynes 1933.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 425 | [[:d:Q909|Q909]] | Jorge Luis Borges | [[Jorge Luis Borges]] | [[Talaksan:Jorge Luis Borges 1951, by Grete Stern (full).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 426 | [[:d:Q7349|Q7349]] | Joseph Haydn | [[Joseph Haydn]] | [[Talaksan:Joseph Haydn, målning av Thomas Hardy från 1792.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 427 | [[:d:Q855|Q855]] | Joseph Stalin | [[Joseph Stalin]] | [[Talaksan:StalinCropped1943.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 428 | [[:d:Q7226|Q7226]] | Joan of Arc | [[Juana ng Arko]] | [[Talaksan:Contemporaine afb jeanne d arc.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 429 | [[:d:Q1048|Q1048]] | Julius Caesar | [[Julio Cesar]] | [[Talaksan:Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[:d:Q9081|Q9081]] | knowledge | [[kaalaman]] | [[Talaksan:Tetradrachm Athens 480-420BC MBA Lyon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 431 | [[:d:Q726|Q726]] | horse | [[kabayo]] | [[Talaksan:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 432 | [[:d:Q8432|Q8432]] | civilization | [[Kabihasnan]] | [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 433 | [[:d:Q28567|Q28567]] | Maya civilization | [[Kabihasnang Maya]] | [[Talaksan:El Castillo, Chichén Itzá.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 434 | [[:d:Q7242|Q7242]] | beauty | [[Kagandahan]] | [[Talaksan:A Japanese Beauty (OAW).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 435 | [[:d:Q9089|Q9089]] | Hinduism | [[Hinduismo|Kahinduhan]] | [[Talaksan:A Hindu wedding ritual in progress b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[:d:Q10294|Q10294]] | poverty | [[Kahirapan]] | [[Talaksan:Thomas Benjamin Kennington - Orphans.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 437 | [[:d:Q287|Q287]] | wood | [[kahoy]] | [[Talaksan:Arquitectura en madera.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[:d:Q601401|Q601401]] | trade | [[Kalakalan]] | [[Talaksan:Fredmeyer edit 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 439 | [[:d:Q500|Q500]] | Citrus × limon | [[Lemon|kalamansî (punò)]] | [[Talaksan:Citrus x limon - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-041.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[:d:Q7881|Q7881]] | skeleton | [[Kalansay]] | [[Talaksan:Skeletons.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 441 | [[:d:Q10856|Q10856]] | Columbidae | [[Kalapati]] | [[Talaksan:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 8.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 442 | [[:d:Q12132|Q12132]] | calendar system | [[kalendaryo]] | [[Talaksan:Revolution kalendar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 443 | [[:d:Q12138|Q12138]] | Gregorian calendar | [[Kalendaryong Gregoryano]] | [[Talaksan:Ewiger Kalender gregorianisch.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 444 | [[:d:Q7011|Q7011]] | Kalidasa | [[Kalidasa]] | [[Talaksan:Kalidas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 445 | [[:d:Q12681|Q12681]] | calligraphy | [[kaligrapiya]] | [[Talaksan:Calligraphy word.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[:d:Q7860|Q7860]] | nature | [[kalikasan]] | [[Talaksan:Desert Electric.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 447 | [[:d:Q9165|Q9165]] | soul | [[kaluluwa]] | [[Talaksan:Meister von Heiligenkreuz 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[:d:Q12147|Q12147]] | health | [[Kalusugan]] | [[Talaksan:Star of life2.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[:d:Q4|Q4]] | death | [[kamatayan]] | [[Talaksan:Dead dog in Ulaanbaatar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[:d:Q7375|Q7375]] | Camelus | [[Kamelyo]] | [[Talaksan:Chameau de bactriane.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[:d:Q7350|Q7350]] | Panama Canal | [[Kanal ng Panama|Kanal Panama]] | [[Talaksan:Panama Canal Gatun Locks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 452 | [[:d:Q899|Q899]] | Suez Canal | [[Kanal ng Suez|Kanal Suez]] | [[Talaksan:Suez Canal, Egypt (31596166706).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 453 | [[:d:Q12078|Q12078]] | cancer | [[kanser]] | [[Talaksan:Breast cancer cell (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 454 | [[:d:Q7366|Q7366]] | song | [[Awitin|kanta]] | [[Talaksan:Ademareuil1.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 455 | [[:d:Q12131|Q12131]] | disability | [[Kapansanan]] | [[Talaksan:MUTCD D9-6.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 456 | [[:d:Q5322|Q5322]] | capacitor | [[Kapasitor]] | [[Talaksan:Capacitors (7189597135).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 457 | [[:d:Q454|Q454]] | peace | [[Kapayapaan]] | [[Talaksan:Peace dove.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 458 | [[:d:Q8486|Q8486]] | coffee | [[kape]] | [[Talaksan:A small cup of coffee.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 459 | [[:d:Q6206|Q6206]] | capitalism | [[Kapitalismo]] | [[Talaksan:Anti-capitalism color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 460 | [[:d:Q8660|Q8660]] | Karachi | [[Karachi]] | [[Talaksan:Karachi from above.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[:d:Q9430|Q9430]] | ocean | [[karagatan]] | [[Talaksan:Ocean beach at low tide against the sun.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 462 | [[:d:Q788|Q788]] | Arctic Ocean | [[Karagatang Artiko]] | [[Talaksan:Arctic Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 463 | [[:d:Q97|Q97]] | Atlantic Ocean | [[Karagatang Atlantiko]] | [[Talaksan:Atlantic Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 464 | [[:d:Q1239|Q1239]] | Indian Ocean | [[Karagatang Indiyo|Karagatang Indiyano]] | [[Talaksan:Indian Ocean-CIA WFB Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 465 | [[:d:Q98|Q98]] | Pacific Ocean | [[Karagatang Pasipiko]] | [[Talaksan:Pacific Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[:d:Q12136|Q12136]] | disease | [[Sakit|karamdaman]] | [[Talaksan:Mycobacterium tuberculosis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[:d:Q12125|Q12125]] | common cold | [[Karaniwang sipon]] | [[Talaksan:Rhinovirus isosurface.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 468 | [[:d:Q8458|Q8458]] | human rights | [[Karapatang pantao]] | [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[:d:Q11419|Q11419]] | karate | [[Karatedo|Karate]] | [[Talaksan:WKF-Karate-World-Championships 2012 Paris 263.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[:d:Q623|Q623]] | carbon | [[Karbon]] | [[Talaksan:Coal anthracite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 471 | [[:d:Q9061|Q9061]] | Karl Marx | [[Karl Marx]] | [[Talaksan:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[:d:Q10990|Q10990]] | meat | [[karne]] | [[Talaksan:FoodMeat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 473 | [[:d:Q309|Q309]] | history | [[kasaysayan]] | [[Talaksan:Nikolaos Gyzis - Historia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 474 | [[:d:Q1321|Q1321]] | Spanish | [[Wikang Kastila|Kastila]] | [[Talaksan:Eñe on keyboard - grey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[:d:Q12453|Q12453]] | measurement | [[Kasukatan]] | [[Talaksan:Taking measurements.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 476 | [[:d:Q11460|Q11460]] | clothing | [[kasuotan]] | [[Talaksan:Clothes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 477 | [[:d:Q12174|Q12174]] | obesity | [[Labis na katabaan|Katabaan]] | [[Talaksan:Obesity-waist circumference.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 478 | [[:d:Q8492|Q8492]] | juice | [[Katas (inumin)|katas]] | [[Talaksan:Juicing the lemons (6027988479).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 479 | [[:d:Q8253|Q8253]] | fiction | [[kathang-isip]] | [[Talaksan:Alice par John Tenniel 30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 480 | [[:d:Q7354|Q7354]] | Southern Ocean | [[Katimugang Karagatan]] | [[Talaksan:Location Southern Ocean.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 481 | [[:d:Q7949|Q7949]] | truth | [[Katotohanan]] | |- | style='text-align:right'| 482 | [[:d:Q5586|Q5586]] | Katsushika Hokusai | [[Hokusai|Katsushika Hokusai]] | [[Talaksan:Hokusai as an old man.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 483 | [[:d:Q205|Q205]] | infinity | [[Kawalang-hanggan|Kawalang hangganan]] | [[Talaksan:Infinite.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[:d:Q10943|Q10943]] | cheese | [[keso]] | [[Talaksan:Hartkaese HardCheeses.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 485 | [[:d:Q7296|Q7296]] | Mount Kilimanjaro | [[Kilimanjaro]] | [[Talaksan:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[:d:Q11570|Q11570]] | kilogram | [[kilogramo]] | [[Talaksan:CGKilogram.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 487 | [[:d:Q7178|Q7178]] | International Red Cross and Red Crescent Movement | [[Kilusang Pandaigdig ng Krus na Pula at Gasuklay na Pula]] | [[Talaksan:Medilunaroja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 488 | [[:d:Q2329|Q2329]] | chemistry | [[kimika]] | [[Talaksan:Chemicals in flasks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 489 | [[:d:Q11165|Q11165]] | inorganic chemistry | [[kimikang inorganiko]] | |- | style='text-align:right'| 490 | [[:d:Q11372|Q11372]] | physical chemistry | [[kimikang makapisika]] | [[Talaksan:Lomonosov Chymiae Physicae 1752.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 491 | [[:d:Q11351|Q11351]] | organic chemistry | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Organic synthesis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 492 | [[:d:Q3838|Q3838]] | Kinshasa | [[Kinshasa]] | [[Talaksan:Vue Kinshasa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 493 | [[:d:Q11397|Q11397]] | classical mechanics | [[Klasikong mekanika|klasikong mekaniks]] | [[Talaksan:Newtons cradle animation book.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 494 | [[:d:Q7937|Q7937]] | climate | [[klima]] | [[Talaksan:Köppen-Geiger Climate Classification Map (1980–2016) no borders.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 495 | [[:d:Q10285|Q10285]] | Colosseum | [[Koliseo]] | [[Talaksan:Colosseo 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[:d:Q1348|Q1348]] | Kolkata | [[Kolkata]] | [[Talaksan:Ketan donate4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[:d:Q7167|Q7167]] | colonialism | [[kolonyalismo]] | [[Talaksan:RomanEmpire 117.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[:d:Q3559|Q3559]] | comet | [[kometa]] | [[Talaksan:C2022 E3 (ZTF)- Alessandro Bianconi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 499 | [[:d:Q1004|Q1004]] | comic | [[komiks]] | [[Talaksan:Krazy Kat 1918-09-07.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[:d:Q11173|Q11173]] | chemical compound | [[Kompuwestong pangkimika|kompuwesto]] | |- | style='text-align:right'| 501 | [[:d:Q68|Q68]] | computer | [[kompyuter]] | [[Talaksan:Apple II Plus, Museum of the Moving Image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 502 | [[:d:Q11024|Q11024]] | communication | [[Pakikipagtalastasan|Komunikasyon]] | |- | style='text-align:right'| 503 | [[:d:Q6186|Q6186]] | communism | [[Komunismo]] | [[Talaksan:Comunismo.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 504 | [[:d:Q9581|Q9581]] | Confucianism | [[Confucianismo|Konpusyanismo]] | [[Talaksan:Jiangyin wenmiao dachengdian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[:d:Q7169|Q7169]] | conservatism | [[Konserbatismo]] | [[Talaksan:Conservatism - K. LCCN2011647256 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 506 | [[:d:Q5107|Q5107]] | continent | [[kontinente]] | [[Talaksan:Continentes Wikipedia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 507 | [[:d:Q9176|Q9176]] | Korean | [[Wikang Koreano|Koreano]] | [[Talaksan:Hangugeo-Chosonmal.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 508 | [[:d:Q1420|Q1420]] | car | [[kotse]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-J0711-0001-003, Warnemünde, Stau.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 509 | [[:d:Q5375|Q5375]] | cricket | [[Kriket]] | [[Talaksan:Muralitharan bowling to Adam Gilchrist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 510 | [[:d:Q5043|Q5043]] | Christianity | [[Kristiyanismo]] | [[Talaksan:Jerusalem Holy-Sepulchre Jesus-Detail-01.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 511 | [[:d:Q12546|Q12546]] | Crusades | [[Mga Krusada|Krusada]] | [[Talaksan:Combat deuxième croisade.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 512 | [[:d:Q1075|Q1075]] | color | [[kulay]] | [[Talaksan:Colouring pencils.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[:d:Q1390|Q1390]] | insect | [[Insekto|Kulisap]] | [[Talaksan:Insekter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[:d:Q11042|Q11042]] | culture | [[kultura]] | [[Talaksan:Fastnachtsumzug, Rottweil, Süddeutschland.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 515 | [[:d:Q8620|Q8620]] | Kwame Nkrumah | [[Kwame Nkrumah]] | [[Talaksan:Kwame Nkrumah - The National Archives UK - CO 1069-50-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 516 | [[:d:Q11402|Q11402]] | force | [[Puwersa|lakas]] | [[Talaksan:Force examples.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[:d:Q8441|Q8441]] | man | [[lalaki]] | [[Talaksan:Pioneer plaque line-drawing of a human male.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 518 | [[:d:Q7367|Q7367]] | mosquito | [[Lamok]] | [[Talaksan:Mosquito on human skin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[:d:Q7386|Q7386]] | Formicidae | [[langgam]] | [[Talaksan:Meat eater ant feeding on honey02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 520 | [[:d:Q9333|Q9333]] | Laozi | [[Lao-Tse|Laozi]] | [[Talaksan:Zhang Lu-Laozi Riding an Ox (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 521 | [[:d:Q11410|Q11410]] | game | [[laro]] | [[Talaksan:Les joueurs de cartes de P. Cézanne (Fondation Vuitton, Paris) (33568651718).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 522 | [[:d:Q11422|Q11422]] | toy | [[Laruan]] | [[Talaksan:Child playing with a toy cart and horse. -front- (9726037522).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 523 | [[:d:Q41670|Q41670]] | Latin alphabet | [[Latin alphabet]] | |- | style='text-align:right'| 524 | [[:d:Q5513|Q5513]] | Lake Baikal | [[Lawa ng Baikal]] | [[Talaksan:Olkhon Island and Lake Baikal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 525 | [[:d:Q5511|Q5511]] | Lake Tanganyika | [[Lawa ng Tanganyika]] | [[Talaksan:Lake Tanganyika.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 526 | [[:d:Q5505|Q5505]] | Lake Victoria | [[Lawa ng Victoria]] | [[Talaksan:Getting out to fish at dusk.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 527 | [[:d:Q4724|Q4724]] | Le Corbusier | [[Le Corbusier]] | [[Talaksan:Le Corbusier (1964).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 528 | [[:d:Q7243|Q7243]] | Leo Tolstoy | [[Leo Tolstoy]] | [[Talaksan:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 529 | [[:d:Q762|Q762]] | Leonardo da Vinci | [[Leonardo da Vinci]] | [[Talaksan:Francesco Melzi - Portrait of Leonardo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 530 | [[:d:Q7604|Q7604]] | Leonhard Euler | [[Leonhard Euler]] | [[Talaksan:Leonhard Euler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 531 | [[:d:Q7071|Q7071]] | Li Bai | [[Li Bai]] | [[Talaksan:李白.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[:d:Q6216|Q6216]] | liberalism | [[liberalismo]] | [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 533 | [[:d:Q7172|Q7172]] | Arab League | [[Ligang Arabe|Ligang Arabo]] | [[Talaksan:Arab Leage HQ 977.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 534 | [[:d:Q8065|Q8065]] | natural disaster | [[Likas na sakuna]] | [[Talaksan:Pinatubo91eruption plume.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 535 | [[:d:Q11435|Q11435]] | liquid | [[likido]] | [[Talaksan:Water drop 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[:d:Q7944|Q7944]] | earthquake | [[Lindol]] | [[Talaksan:Valdivia after earthquake, 1960.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 537 | [[:d:Q82571|Q82571]] | linear algebra | [[Alhebrang linyar|linear algebra]] | |- | style='text-align:right'| 538 | [[:d:Q8162|Q8162]] | linguistics | [[lingguwistika]] | |- | style='text-align:right'| 539 | [[:d:Q11367|Q11367]] | lipid | [[Lipido|Lipid]] | |- | style='text-align:right'| 540 | [[:d:Q8425|Q8425]] | society | [[Lipunan]] | [[Talaksan:Каменный век (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 541 | [[:d:Q8236|Q8236]] | literacy | [[Literasi]] | |- | style='text-align:right'| 542 | [[:d:Q11582|Q11582]] | litre | [[litro]] | [[Talaksan:CubeLitre.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[:d:Q9128|Q9128]] | light | [[liwanag]] | [[Talaksan:Emanation.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[:d:Q11197|Q11197]] | logarithm | [[logaritmo]] | [[Talaksan:Mplwp log2e10.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 545 | [[:d:Q8078|Q8078]] | logic | [[lohika]] | [[Talaksan:Discourse-into-the-night.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[:d:Q84|Q84]] | London | [[Londres]] | [[Talaksan:London Skyline (125508655).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 547 | [[:d:Q65|Q65]] | Los Angeles | [[Los Angeles]] | [[Talaksan:Los Angeles with Mount Baldy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 548 | [[:d:Q1779|Q1779]] | Louis Armstrong | [[Louis Armstrong]] | [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[:d:Q529|Q529]] | Louis Pasteur | [[Louis Pasteur]] | [[Talaksan:Louis Pasteur (1822 - 1895), microbiologist and chemist Wellcome V0026980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 550 | [[:d:Q7742|Q7742]] | Louis XIV of France | [[Luis XIV ng Pransiya|Louis XIV ng Pransya]] | [[Talaksan:Louis XIV of France.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 551 | [[:d:Q255|Q255]] | Ludwig van Beethoven | [[Ludwig van Beethoven]] | [[Talaksan:Beethoven.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 552 | [[:d:Q9391|Q9391]] | Ludwig Wittgenstein | [[Ludwig Wittgenstein]] | [[Talaksan:Ludwig Wittgenstein.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[:d:Q12493|Q12493]] | dome | [[Lungaw]] | [[Talaksan:Spb 06-2017 img07 Trinity Cathedral.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 554 | [[:d:Q515|Q515]] | city | [[lungsod]] | [[Talaksan:NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 555 | [[:d:Q237|Q237]] | Vatican City | [[Lungsod ng Vaticano|Lungsod ng Batikano]] | [[Talaksan:0 Basilique Saint-Pierre - Rome (1).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 556 | [[:d:Q239|Q239]] | Brussels | [[Bruselas|Lungsod ng Bruselas]] | [[Talaksan:Brussels view from Mont des Arts, Brussels, Belgium (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 557 | [[:d:Q1486|Q1486]] | Buenos Aires | [[Lungsod ng Buenos Aires]] | [[Talaksan:Vista aérea de la Plaza del Congreso 10.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 558 | [[:d:Q8673|Q8673]] | Lagos | [[Lagos|Lungsod ng Lagos]] | [[Talaksan:Skywater.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 559 | [[:d:Q1489|Q1489]] | Mexico City | [[Lungsod ng Mehiko]] | [[Talaksan:Sobrevuelos CDMX HJ2A5091 (40386338731).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 560 | [[:d:Q60|Q60]] | New York City | [[Lungsod ng New York]] | [[Talaksan:NYC Downtown Manhattan Skyline seen from Paulus Hook 2019-12-20 IMG 7347 FRD (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 561 | [[:d:Q2807|Q2807]] | Madrid | [[Madrid]] | [[Talaksan:Madrid (38624991251).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 562 | [[:d:Q8436|Q8436]] | family | [[Pamilya|mag-anak]] | [[Talaksan:Inupiat Family from Noatak, Alaska, 1929, Edward S. Curtis (restored).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[:d:Q11408|Q11408]] | magnetic field | [[magnetic field]] | [[Talaksan:DipolMagnet.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 564 | [[:d:Q12501|Q12501]] | Great Wall of China | [[Mahabang Muog ng Tsina]] | [[Talaksan:The Great Wall of China at Jinshanling-edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 565 | [[:d:Q8276|Q8276]] | Mahabharata | [[Mahabharata]] | [[Talaksan:Kurukshetra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 566 | [[:d:Q1001|Q1001]] | Mahatma Gandhi | [[Mahatma Gandhi]] | [[Talaksan:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 567 | [[:d:Q11575|Q11575]] | maize | [[Mais]] | [[Talaksan:Corn ready to produce.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 568 | [[:d:Q11019|Q11019]] | machine | [[Makina]] | [[Talaksan:Bonsack machine.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 569 | [[:d:Q12760|Q12760]] | steam engine | [[Makinang pinasisingawan]] | [[Talaksan:Горизонтальная стационарная паровая машина.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 570 | [[:d:Q11083|Q11083]] | large intestine | [[Malaking bituka]] | [[Talaksan:Blausen 0603 LargeIntestine Anatomy.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[:d:Q323|Q323]] | Big Bang | [[Big Bang|Malaking Pagsabog]] | [[Talaksan:CMB Timeline300 no WMAP.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 572 | [[:d:Q12156|Q12156]] | malaria | [[malarya]] | [[Talaksan:Histopathology of malaria exoerythrocytic forms in liver 07G0024 lores.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 573 | [[:d:Q9476|Q9476]] | free will | [[Malayang kalooban]] | [[Talaksan:FreeWillTaxonomy4.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[:d:Q11090|Q11090]] | small intestine | [[Maliit na bituka]] | [[Talaksan:Tractus intestinalis intestinum tenue.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 575 | [[:d:Q12167|Q12167]] | malnutrition | [[Malnutrisyon]] | [[Talaksan:Kwashiorkor 6180.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 576 | [[:d:Q7377|Q7377]] | mammal | [[Mamalya]] | |- | style='text-align:right'| 577 | [[:d:Q382441|Q382441]] | marine mammal | [[Mamalyang pandagat]] | [[Talaksan:Ursus maritimus 4 1996-08-04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[:d:Q11009|Q11009]] | nut | [[Nuwes|mani]] | [[Talaksan:Fancy raw mixed nuts macro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 579 | [[:d:Q780|Q780]] | chicken | [[Manok]] | [[Talaksan:Kruppert Cubalaya cropped.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 580 | [[:d:Q89|Q89]] | apple | [[mansanas]] | [[Talaksan:Honeycrisp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[:d:Q5816|Q5816]] | Mao Zedong | [[Mao Zedong]] | [[Talaksan:Mao Tse Tung.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[:d:Q2346|Q2346]] | analytical chemistry | [[Mapanuring kimika]] | [[Talaksan:Gas Chromatography Laboratory.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 583 | [[:d:Q7199|Q7199]] | Marcel Proust | [[Marcel Proust]] | [[Talaksan:Marcel Proust 1895.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 584 | [[:d:Q6101|Q6101]] | Marco Polo | [[Marco Polo]] | [[Talaksan:Marco Polo Mosaic from Palazzo Tursi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 585 | [[:d:Q7186|Q7186]] | | [[Marie Curie]] | [[Talaksan:Marie Curie (1900) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 586 | [[:d:Q4616|Q4616]] | Marilyn Monroe | [[Marilyn Monroe]] | [[Talaksan:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 587 | [[:d:Q7245|Q7245]] | Mark Twain | [[Mark Twain]] | [[Talaksan:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 588 | [[:d:Q4612|Q4612]] | Marlene Dietrich | [[Marlene Dietrich]] | [[Talaksan:Marlene Dietrich Ross-Verlag 0875(crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[:d:Q111|Q111]] | Mars | [[Marte]] | [[Talaksan:Mars - August 30 2021 - Flickr - Kevin M. Gill.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 590 | [[:d:Q48301|Q48301]] | Martin Heidegger | [[Martin Heidegger]] | [[Talaksan:Heidegger 2 (1960).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 591 | [[:d:Q9554|Q9554]] | Martin Luther | [[Martin Luther]] | [[Talaksan:Lucas Cranach d.Ä. - Martin Luther, 1528 (Veste Coburg).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 592 | [[:d:Q8027|Q8027]] | Martin Luther King Jr. | [[Martin Luther King, Jr.]] | [[Talaksan:The Rev. Dr. Martin Luther King Jr. Color Portrait (high quality).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 593 | [[:d:Q7264|Q7264]] | Marxism | [[Marxismo]] | [[Talaksan:Marx and Engels.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 594 | [[:d:Q11423|Q11423]] | mass | [[Masa]] | [[Talaksan:2kg Gewicht freigeschnitten.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 595 | [[:d:Q11567|Q11567]] | complex number | [[Komplikadong bilang|masalimuot na bilang]] | |- | style='text-align:right'| 596 | [[:d:Q7365|Q7365]] | muscle | [[Kalamnan|Masel]] | [[Talaksan:Skeletal muscle.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 597 | [[:d:Q12800|Q12800]] | machine gun | [[Masinggan]] | [[Talaksan:De Mitrailleur 7.62mm MAG geplaatst op een grondaffuit (2009 D050713-X1083).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 598 | [[:d:Q7364|Q7364]] | eye | [[Mata]] | [[Talaksan:201405 eye.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 599 | [[:d:Q395|Q395]] | mathematics | [[matematika]] | [[Talaksan:Mathematics.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 600 | [[:d:Q7081|Q7081]] | materialism | [[materyalismo]] | |- | style='text-align:right'| 601 | [[:d:Q5676|Q5676]] | Matsuo Bashō | [[Matsuo Bashō]] | [[Talaksan:Basho by Buson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[:d:Q9021|Q9021]] | Max Planck | [[Max Planck]] | [[Talaksan:Max Planck.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 603 | [[:d:Q9387|Q9387]] | Max Weber | [[Max Weber]] | [[Talaksan:Max Weber in 1918.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[:d:Q12140|Q12140]] | medication | [[Medikasyon|medication]] | [[Talaksan:VariousPills.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 605 | [[:d:Q11190|Q11190]] | medicine | [[medisina]] | [[Talaksan:Physical examination.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 606 | [[:d:Q96|Q96]] | Mexico | [[Mehiko]] | [[Talaksan:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 607 | [[:d:Q5806|Q5806]] | Mecca | [[Meka]] | [[Talaksan:Makkah Montage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 608 | [[:d:Q944|Q944]] | quantum mechanics | [[Mekanikang quantum|mekaniks na kwantum]] | [[Talaksan:Ondaparticula.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 609 | [[:d:Q308|Q308]] | Mercury | [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]] | [[Talaksan:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 610 | [[:d:Q11767|Q11767]] | Mesopotamia | [[Mesopotamya|Mesopotamia]] | [[Talaksan:Statue Gudea Met 59.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[:d:Q1057|Q1057]] | metabolism | [[Metabolismo]] | [[Talaksan:Metabolism-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 612 | [[:d:Q11426|Q11426]] | metal | [[metal]] | [[Talaksan:Métal Hurlant (84368201).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 613 | [[:d:Q11467|Q11467]] | metallurgy | [[Metalurhiya]] | [[Talaksan:VysokePece1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 614 | [[:d:Q11573|Q11573]] | metre | [[metro]] | [[Talaksan:Platinum-Iridium meter bar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 615 | [[:d:Q1065|Q1065]] | United Nations | [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]] | [[Talaksan:Secretary Kerry Addresses Delegates Before Signing the COP21 Climate Change Agreement on Earth Day in New York (26514585581).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[:d:Q8750|Q8750]] | Michael Faraday | [[Michael Faraday]] | [[Talaksan:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 617 | [[:d:Q2831|Q2831]] | Michael Jackson | [[Michael Jackson]] | [[Talaksan:Michael Jackson 1983 (3x4 cropped) (contrast).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 618 | [[:d:Q5592|Q5592]] | Michelangelo | [[Michelangelo Buonarroti]] | [[Talaksan:Michelangelo Daniele da Volterra (dettaglio).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 619 | [[:d:Q5682|Q5682]] | Miguel de Cervantes | [[Miguel de Cervantes]] | [[Talaksan:Cervantes Jáuregui.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 620 | [[:d:Q5600|Q5600]] | Mimar Sinan | [[Mimar Sinan]] | [[Talaksan:Mimar Sinan, architecte de Soliman le Magnifique.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 621 | [[:d:Q7946|Q7946]] | mineral | [[mineral]] | [[Talaksan:Amethyst sceptre2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 622 | [[:d:Q9134|Q9134]] | mythology | [[mitolohiya]] | [[Talaksan:Michel Corneille the Younger - Iris and Jupiter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[:d:Q12684|Q12684]] | fashion | [[moda]] | [[Talaksan:E1266601 (5398889640).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 624 | [[:d:Q9458|Q9458]] | Muhammad | [[Muhammad|Mohëmmëd]] | [[Talaksan:Mohammed.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 625 | [[:d:Q9077|Q9077]] | Moses | [[Moises]] | [[Talaksan:Michelangelo's Moses in San Pietro in Vincoli.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 626 | [[:d:Q11369|Q11369]] | molecule | [[Molekula]] | |- | style='text-align:right'| 627 | [[:d:Q687|Q687]] | Molière | [[Molière]] | [[Talaksan:Pierre Mignard - Portrait de Jean-Baptiste Poquelin dit Molière (1622-1673) - Google Art Project (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 628 | [[:d:Q25326|Q25326]] | Mollusca | [[Mollusca]] | [[Talaksan:Mollusca.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 629 | [[:d:Q7269|Q7269]] | monarchy | [[monarkiya]] | [[Talaksan:Heraldic Royal Crown (Common).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 630 | [[:d:Q9159|Q9159]] | monotheism | [[monoteismo]] | |- | style='text-align:right'| 631 | [[:d:Q649|Q649]] | Moscow | [[Mosku]] | [[Talaksan:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 632 | [[:d:Q9038|Q9038]] | Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi | [[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]] | [[Talaksan:Madrid - Ciudad Universitaria, Monumento a Muhammad al-Juarismi (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[:d:Q1156|Q1156]] | Mumbai | [[Mumbai]] | [[Talaksan:Panoramic view of Taj Palace Hotel and Taj Tower with the iconic Gateway of India in the background (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[:d:Q11401|Q11401]] | hip-hop | [[Musikang hip hop]] | [[Talaksan:Afrika Bambaataa and DJ Yutaka (2004).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 635 | [[:d:Q9730|Q9730]] | classical music | [[musikang klasiko]] | |- | style='text-align:right'| 636 | [[:d:Q11399|Q11399]] | rock music | [[Musikang rock]] | [[Talaksan:Beatles ad 1965 just the beatles crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[:d:Q5152|Q5152]] | Mustafa Kemal Atatürk | [[Mustafa Kemal Atatürk]] | [[Talaksan:Atatürk Kemal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 638 | [[:d:Q12705|Q12705]] | renewable energy | [[Nababagong enerhiya]] | |- | style='text-align:right'| 639 | [[:d:Q7176|Q7176]] | Naguib Mahfouz | [[Naguib Mahfouz]] | [[Talaksan:Naguib Mahfouz HR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 640 | [[:d:Q171195|Q171195]] | Nagarjuna | [[Nagarjuna|Nagëddzunë]] | [[Talaksan:Nagarjuna at Samye Ling Monastery.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 641 | [[:d:Q3870|Q3870]] | Nairobi | [[Nairobi]] | [[Talaksan:Nairobi, view from KICC.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[:d:Q11394|Q11394]] | endangered species | [[Espesyeng nanganganib|nanganganib na mga uri]] | [[Talaksan:Ostafrikanisches Spitzmaulnashorn.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 643 | [[:d:Q11468|Q11468]] | nanotechnology | [[Nanoteknolohiya]] | [[Talaksan:Fullerene Nanogears - GPN-2000-001535.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 644 | [[:d:Q517|Q517]] | Napoleon | [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon I ng Pransya]] | [[Talaksan:Jacques-Louis David - The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 645 | [[:d:Q7184|Q7184]] | NATO | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Talaksan:НАТО Самит 2021 NATO Summit 2021 -14.06.2021- (51245988182).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 646 | [[:d:Q1615|Q1615]] | Neil Armstrong | [[Neil Armstrong]] | [[Talaksan:Neil Armstrong pose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 647 | [[:d:Q13217298|Q13217298]] | Giza Necropolis | [[Nekropolis ng Giza]] | [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 648 | [[:d:Q8023|Q8023]] | Nelson Mandela | [[Nelson Mandela]] | [[Talaksan:Nelson Mandela 1994.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 649 | [[:d:Q5185|Q5185]] | Nematoda | [[Nematode]] | [[Talaksan:Soybean cyst nematode and egg SEM.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 650 | [[:d:Q332|Q332]] | Neptune | [[Neptuno]] | [[Talaksan:Neptune Voyager2 color calibrated.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 651 | [[:d:Q9620|Q9620]] | nerve | [[Nerbiyo]] | [[Talaksan:Nerves of the left upper extremity.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 652 | [[:d:Q55|Q55]] | Netherlands | [[Netherlands]] | |- | style='text-align:right'| 653 | [[:d:Q1399|Q1399]] | Niccolò Machiavelli | [[Niccolò Machiavelli]] | [[Talaksan:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 654 | [[:d:Q619|Q619]] | Nicolaus Copernicus | [[Nicolaus Copernicus]] | [[Talaksan:Nikolaus Kopernikus MOT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[:d:Q1033|Q1033]] | Nigeria | [[Nigeria]] | [[Talaksan:The City Gate of Abuja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 656 | [[:d:Q9036|Q9036]] | Nikola Tesla | [[Nikola Tesla]] | [[Talaksan:Tesla circa 1890.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[:d:Q627|Q627]] | nitrogen | [[Nitroheno]] | [[Talaksan:Fluessiger Stickstoff.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 658 | [[:d:Q7561|Q7561]] | snow | [[Niyebe]] | [[Talaksan:Düsseldorf Hofgarten 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 659 | [[:d:Q9049|Q9049]] | Noam Chomsky | [[Noam Chomsky]] | [[Talaksan:Noam Chomsky portrait 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 660 | [[:d:Q8261|Q8261]] | novel | [[nobela]] | |- | style='text-align:right'| 661 | [[:d:Q83201|Q83201]] | Non-Aligned Movement | [[Non-Aligned Movement]] | [[Talaksan:2019-10-25 Non-Aligned Movement in Baku 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 662 | [[:d:Q11216|Q11216]] | numerical analysis | [[Pagsusuring pambilang|numerikal na analisis]] | |- | style='text-align:right'| 663 | [[:d:Q12104|Q12104]] | Avena sativa | [[Obena]] | [[Talaksan:Avena sativa L.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 664 | [[:d:Q629|Q629]] | oxygen | [[Oksiheno]] | [[Talaksan:Liquid oxygen in a beaker 4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 665 | [[:d:Q8467|Q8467]] | Umar ibn Al-Khattāb | [[Umar|Omar]] | [[Talaksan:Rashidun Caliphs Umar ibn Al-Khattāb - عُمر بن الخطّاب ثاني الخلفاء الراشدين.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 666 | [[:d:Q1344|Q1344]] | opera | [[Opera]] | [[Talaksan:Giovanni Paolo Pannini - Fête musicale - 1747.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 667 | [[:d:Q9135|Q9135]] | operating system | [[operating system]] | |- | style='text-align:right'| 668 | [[:d:Q11471|Q11471]] | time | [[oras]] | [[Talaksan:MontreGousset001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 669 | [[:d:Q376|Q376]] | clock | [[orasan]] | [[Talaksan:Pendulum clock by Jacob Kock, antique furniture photography, IMG 0931 edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 670 | [[:d:Q7795|Q7795]] | Organization of the Petroleum Exporting Countries | [[Organisasyon ng mga Bansang Nagluluwas ng Langis]] | [[Talaksan:Wien - OPEC-Zentrale (a).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[:d:Q7825|Q7825]] | World Trade Organization | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|Organisasyon ng Pandaigdigang Pangangalakal]] | [[Talaksan:Fourth Global Review of Aid for Trade 1691 (9237986689).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[:d:Q7239|Q7239]] | organism | [[organismo]] | [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 673 | [[:d:Q55643|Q55643]] | Oceania | [[Oseaniya]] | [[Talaksan:Oceania satellite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 674 | [[:d:Q8442|Q8442]] | Otto von Bismarck | [[Otto von Bismarck]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 675 | [[:d:Q7198|Q7198]] | Ovid | [[Ovidio|Ovid]] | [[Talaksan:Ovid by an anonymous sculptor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 676 | [[:d:Q5593|Q5593]] | Pablo Picasso | [[Pablo Picasso]] | [[Talaksan:1973 Dokfilm Picasso de Lucien Clergue Condor Films.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 677 | [[:d:Q8445|Q8445]] | marriage | [[pag-aasawa]] | [[Talaksan:Marriage symbol.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 678 | [[:d:Q316|Q316]] | love | [[pag-ibig]] | [[Talaksan:Frank Bernard Dicksee - Romeo and Juliet, 1884.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 679 | [[:d:Q9420|Q9420]] | thought | [[pag-iisip]] | [[Talaksan:Herkulaneischer Meister 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 680 | [[:d:Q11034|Q11034]] | printing | [[Paglilimbag|Pag-imprenta]] | [[Talaksan:Close up of Block Printing at Halasur village, Karnataka.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 681 | [[:d:Q7942|Q7942]] | global warming | [[Pag-init ng daigdig]] | [[Talaksan:Change in Average Temperature With Fahrenheit.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 682 | [[:d:Q11398|Q11398]] | biological classification | [[Pag-uuring pambiyolohiya]] | |- | style='text-align:right'| 683 | [[:d:Q11995|Q11995]] | human pregnancy | [[Pagdadalantao|Pagdadalangtao]] | [[Talaksan:Pregnant asian woman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 684 | [[:d:Q12128|Q12128]] | dentistry | [[Pagdedentista]] | [[Talaksan:Dental surgery aboard USS Eisenhower, January 1990.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 685 | [[:d:Q7935|Q7935]] | avalanche | [[Pagguho ng yelo|Pagguho]] | [[Talaksan:Laviin MAL-Pamir 85 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 686 | [[:d:Q12133|Q12133]] | deafness | [[pagkabingi]] | [[Talaksan:Criança com problema auditivo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[:d:Q10874|Q10874]] | blindness | [[pagkabulag]] | [[Talaksan:Blinde man zoekt zijn weg in de straten van de Joodse volkswijk, Bestanddeelnr 190-0054.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[:d:Q2095|Q2095]] | food | [[pagkain]] | [[Talaksan:Good Food Display - NCI Visuals Online.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 689 | [[:d:Q6235|Q6235]] | nationalism | [[Pagkamakabansa]] | |- | style='text-align:right'| 690 | [[:d:Q5916|Q5916]] | spaceflight | [[Paglipad sa kalawakan]] | [[Talaksan:Sputnik asm.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 691 | [[:d:Q8452|Q8452]] | abortion | [[pagpapalaglag]] | [[Talaksan:23 674673M 001-detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 692 | [[:d:Q11642|Q11642]] | pottery | [[pagpapalayok]] | [[Talaksan:Pottenbakkersschijf.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 693 | [[:d:Q8707|Q8707]] | Meiji restoration | [[Pagpapanumbalik ng Meiji]] | [[Talaksan:MeijiJoukyou.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 694 | [[:d:Q11990|Q11990]] | reproduction | [[Pagpaparami]] | |- | style='text-align:right'| 695 | [[:d:Q10737|Q10737]] | suicide | [[pagpapatiwakal]] | [[Talaksan:Edouard Manet - Le Suicidé.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 696 | [[:d:Q81041|Q81041]] | water cycle | [[Siklo ng tubig|pagpapaulit-ulit ng tubig]] | |- | style='text-align:right'| 697 | [[:d:Q11629|Q11629]] | painting | [[Pinta|pagpinta]] | [[Talaksan:Adriaen van Ostade 006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 698 | [[:d:Q7553|Q7553]] | translation | [[Pagsasalin|Pagsasalinwika]] | [[Talaksan:Rosetta Stone.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 699 | [[:d:Q7754|Q7754]] | mathematical analysis | [[pagsusuring matematikal]] | |- | style='text-align:right'| 700 | [[:d:Q169207|Q169207]] | discrimination | [[Pagtatangi]] | |- | style='text-align:right'| 701 | [[:d:Q11978|Q11978]] | digestion | [[Pagtunaw ng pagkain]] | [[Talaksan:Blausen 0316 DigestiveSystem.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 702 | [[:d:Q11032|Q11032]] | newspaper | [[pahayagan]] | [[Talaksan:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 703 | [[:d:Q843|Q843]] | Pakistan | [[Pakistan]] | [[Talaksan:Blue Hour at Pakistan Monument.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 704 | [[:d:Q349|Q349]] | sport | [[palakasan]] | [[Talaksan:Youth-soccer-indiana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 705 | [[:d:Q5389|Q5389]] | Olympic Games | [[Palarong Olimpiko]] | [[Talaksan:Olympic flag.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[:d:Q5090|Q5090]] | rice | [[palay]] | [[Talaksan:White, Brown, Red & Wild rice.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 707 | [[:d:Q219060|Q219060]] | Palestine | [[Estado ng Palestina|Palestina]] | [[Talaksan:Palestine - 20190204-DSC 0007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[:d:Q9158|Q9158]] | email | [[palihamang elektroniko]] | |- | style='text-align:right'| 709 | [[:d:Q7188|Q7188]] | government | [[pamahalaan]] | [[Talaksan:De ministers die deel uitmaken van het derde kabinet Van Agt op de trappen van Paleis Huis ten Bosch in 's-Gravenhage. D - SFA001009248.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 710 | [[:d:Q11030|Q11030]] | journalism | [[pamamahayag]] | [[Talaksan:CBC journalists in Montreal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 711 | [[:d:Q12870|Q12870]] | explosive chemicals | [[Pampasabog]] | [[Talaksan:C4 plastic explosive.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 712 | [[:d:Q11663|Q11663]] | weather | [[panahon]] | [[Talaksan:Wikinews weather.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 713 | [[:d:Q11764|Q11764]] | Iron Age | [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]] | [[Talaksan:HMB Keltengrab Münsingen-Rain Grab 91.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 714 | [[:d:Q11759|Q11759]] | Stone Age | [[Panahong Bato|Panahon ng Bato]] | [[Talaksan:Ggantija Temples (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[:d:Q12539|Q12539]] | Age of Enlightenment | [[Panahon ng Kaliwanagan]] | |- | style='text-align:right'| 716 | [[:d:Q11761|Q11761]] | Bronze Age | [[Panahong Bronse|Panahon ng Tansong Pula]] | [[Talaksan:Minoan copper ingot from Zakros, Crete.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 717 | [[:d:Q8142|Q8142]] | currency | [[Pananalapi (yunit ng palitan)|pananalapi]] | [[Talaksan:Billets de 5000.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 718 | [[:d:Q7813|Q7813]] | Universal Declaration of Human Rights | [[Pandaigdig na Pagpapahayag ng Karapatang Pantao|Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao]] | [[Talaksan:Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 719 | [[:d:Q7804|Q7804]] | International Monetary Fund | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|Pandaigdigang Pondong Pananalapi]] | [[Talaksan:IMF building HR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 720 | [[:d:Q12457|Q12457]] | International System of Units | [[Pandaigdigang Sistema ng mga Yunit]] | [[Talaksan:International prototype of the kilogram aka Le Grand K.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 721 | [[:d:Q12184|Q12184]] | pandemic | [[pandemya]] | [[Talaksan:The plague of Florence in 1348, as described in Boccaccio's Wellcome L0004057.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[:d:Q8463|Q8463]] | slavery | [[Pang-aalipin]] | [[Talaksan:Official medallion of the British Anti-Slavery Society (1795).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 723 | [[:d:Q11538|Q11538]] | mathematical proof | [[Patibay pangmatematika|Pang-matematikang patibay]] | |- | style='text-align:right'| 724 | [[:d:Q8265|Q8265]] | Dream of the Red Chamber | [[Pangarap ng Pulang Silid]] | [[Talaksan:Hongloumeng2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 725 | [[:d:Q11033|Q11033]] | mass media | [[Midyang panlahat|pangmadlang media]] | [[Talaksan:Diarioeluniverso.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 726 | [[:d:Q8242|Q8242]] | literature | [[panitikan]] | [[Talaksan:Old book bindings.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 727 | [[:d:Q11634|Q11634]] | art of sculpture | [[Lilok|Panlililok]] | [[Talaksan:Discobolus in National Roman Museum Palazzo Massimo alle Terme.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 728 | [[:d:Q8188|Q8188]] | syllable | [[pantig]] | |- | style='text-align:right'| 729 | [[:d:Q482|Q482]] | poetry | [[Panulaan]] | [[Talaksan:LeidenWallPoemYeats (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 730 | [[:d:Q11472|Q11472]] | paper | [[papel]] | [[Talaksan:Paperball 2.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 731 | [[:d:Q90|Q90]] | Paris | [[Paris]] | [[Talaksan:La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[:d:Q10288|Q10288]] | Parthenon | [[Partenon|Parthenon]] | [[Talaksan:The Parthenon in Athens.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 733 | [[:d:Q7278|Q7278]] | political party | [[Partidong pampolitika|partidong politikal]] | |- | style='text-align:right'| 734 | [[:d:Q8454|Q8454]] | capital punishment | [[parusang kamatayan]] | [[Talaksan:ASC Leiden - F. van der Kraaij Collection - The Hanging of the Harper Seven, Liberia - 16 February 1979 - 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 735 | [[:d:Q6223|Q6223]] | fascism | [[Pasismo]] | [[Talaksan:Mussolini and Hitler 1940 (retouched).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 736 | [[:d:Q10998|Q10998]] | potato | [[patatas]] | [[Talaksan:234 Solanum tuberosum L.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 737 | [[:d:Q7372|Q7372]] | shark | [[Pating]] | [[Talaksan:Great white shark south africa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[:d:Q11453|Q11453]] | agricultural irrigation | [[patubig]] | [[Talaksan:PivotIrrigationOnCotton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[:d:Q8479|Q8479]] | Peter the Great | [[Pedro ang Dakila ng Rusya]] | [[Talaksan:Inconnu d'après J.-M. Nattier, Portrait de Pierre Ier (musée de l’Ermitage).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 740 | [[:d:Q11424|Q11424]] | film | [[Pelikula]] | [[Talaksan:Muybridge race horse animated.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[:d:Q7252|Q7252]] | feminism | [[Peminismo]] | [[Talaksan:Feminist Suffrage Parade in New York City, 1912.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 742 | [[:d:Q1368|Q1368]] | money | [[pera]] | [[Talaksan:Euro coins and banknotes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 743 | [[:d:Q5599|Q5599]] | Peter Paul Rubens | [[Peter Paul Rubens]] | [[Talaksan:Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 744 | [[:d:Q167|Q167]] | pi | [[Pi]] | [[Talaksan:Pi-unrolled-720.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 745 | [[:d:Q1090|Q1090]] | silver | [[pilak]] | [[Talaksan:Silver crystal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 746 | [[:d:Q928|Q928]] | Philippines | [[Pilipinas]] | [[Talaksan:Manila Bay, Roxas Boulevard buildings with navy fleet (Ermita and Malate, Manila)(2017-12-31).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 747 | [[:d:Q5891|Q5891]] | philosophy | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Hortus Deliciarum, Philosophy and the seven liberal arts (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 748 | [[:d:Q12516|Q12516]] | pyramid | [[Piramide]] | [[Talaksan:Great Pyramid of Giza - Pyramid of Khufu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 749 | [[:d:Q413|Q413]] | physics | [[pisika]] | [[Talaksan:CollageFisica.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 750 | [[:d:Q11429|Q11429]] | nuclear fission | [[Pisyong nukleyar]] | [[Talaksan:Kernspaltung -- induced nuclear fission.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 751 | [[:d:Q5994|Q5994]] | piano | [[Piyano]] | [[Talaksan:Steinway & Sons concert grand piano, model D-274, manufactured at Steinway's factory in Hamburg, Germany.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 752 | [[:d:Q634|Q634]] | planet | [[planeta]] | [[Talaksan:Montage of Our Solar System.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 753 | [[:d:Q10251|Q10251]] | plasma | [[plasma]] | [[Talaksan:Plasma-lamp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[:d:Q11474|Q11474]] | plastic | [[Plastik]] | [[Talaksan:Plastic objects.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 755 | [[:d:Q7950|Q7950]] | plate tectonics | [[Tektonikong plato|plate tectonics]] | [[Talaksan:Plates tect2 en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[:d:Q859|Q859]] | Plato | [[Platon|Plato]] | [[Talaksan:Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 757 | [[:d:Q11405|Q11405]] | flute | [[Bansi|plawta]] | [[Talaksan:Fluiers.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 758 | [[:d:Q9163|Q9163]] | polytheism | [[politeismo]] | [[Talaksan:Jacopo Zucchi - The Assembly of the Gods - WGA26036.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 759 | [[:d:Q7163|Q7163]] | politics | [[politika]] | [[Talaksan:24.09.2024 - Abertura do Debate Geral da 79ª Sessão da Assembleia Geral das Nações Unidas (54018866744).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 760 | [[:d:Q933|Q933]] | South Pole | [[Timog Polo|Polong Timog]] | [[Talaksan:Geographic Southpole crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 761 | [[:d:Q36|Q36]] | Poland | [[Polonya]] | [[Talaksan:Warsaw Old Town Market Square 10.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 762 | [[:d:Q12195|Q12195]] | poliomyelitis | [[Polio|Polyo]] | [[Talaksan:Polio sequelle.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 763 | [[:d:Q8183|Q8183]] | phoneme | [[ponema]] | |- | style='text-align:right'| 764 | [[:d:Q45|Q45]] | Portugal | [[Portugal]] | [[Talaksan:Carte du Portugal.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 765 | [[:d:Q11633|Q11633]] | photography | [[potograpiya]] | [[Talaksan:Winterswijk (NL), Woold, Boven Slinge -- 2014 -- 3170.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 766 | [[:d:Q11982|Q11982]] | photosynthesis | [[potosintesis]] | [[Talaksan:Leaves in iran برگ گلها و گیاهان ایرانی 32.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 767 | [[:d:Q150|Q150]] | French | [[Wikang Pranses|Pranses]] | [[Talaksan:JO199411392.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 768 | [[:d:Q11756|Q11756]] | prehistory | [[Prehistorya|Prehistorikong kasaysayan]] | [[Talaksan:PSM V44 D647 Delineations on pieces of antler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 769 | [[:d:Q7380|Q7380]] | primate | [[Primates|Primate]] | [[Talaksan:Primates - some families.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 770 | [[:d:Q12514|Q12514]] | Three Gorges Dam | [[Prinsa ng Tatlong Bangin]] | [[Talaksan:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 771 | [[:d:Q9492|Q9492]] | probability | [[Probabilidad]] | [[Talaksan:Nuvola apps atlantik.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 772 | [[:d:Q7281|Q7281]] | propaganda | [[propaganda]] | [[Talaksan:Affiche émigration JP au BR-déb. XXe s..jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 773 | [[:d:Q23540|Q23540]] | Protestantism | [[Protestantismo]] | [[Talaksan:Lutherbibel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 774 | [[:d:Q8054|Q8054]] | protein | [[protina]] | [[Talaksan:Estruturas de proteínas.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 775 | [[:d:Q10892|Q10892]] | protist | [[Protista]] | [[Talaksan:DysnectesBrevis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 776 | [[:d:Q8137|Q8137]] | capital | [[Kapital (ekonomika)|Puhunan]] | [[Talaksan:Cleveland Steel Mill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 777 | [[:d:Q12861|Q12861]] | gunpowder | [[pulbura]] | [[Talaksan:2023 Czarny proch Vesuvit LC (3).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 778 | [[:d:Q12192|Q12192]] | pneumonia | [[Pulmonya]] | [[Talaksan:Pneumonia, mixed patterns, lobar and bronchopneumonia (3679096639).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 779 | [[:d:Q10987|Q10987]] | honey | [[Pulot-pukyutan|pulot]] | [[Talaksan:Runny hunny.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 780 | [[:d:Q9149|Q9149]] | fundamentalism | [[pundamentalismo]] | |- | style='text-align:right'| 781 | [[:d:Q10884|Q10884]] | tree | [[puno]] | [[Talaksan:Alnus glutinosa 011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 782 | [[:d:Q11348|Q11348]] | function | [[Punsiyon (matematika)|punsiyon]] | [[Talaksan:Exp re.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 783 | [[:d:Q146|Q146]] | cat | [[pusa]] | [[Talaksan:Cat grooming.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 784 | [[:d:Q1072|Q1072]] | heart | [[Puso (anatomiya)|puso]] | [[Talaksan:Heart numlabels.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 785 | [[:d:Q11518|Q11518]] | Pythagorean theorem | [[Teorema ni Pitagoras|Pythagorean theorem]] | [[Talaksan:Pythagorean.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[:d:Q7315|Q7315]] | Pyotr Ilyich Tchaikovsky | [[Peter Ilyich Tchaikovsky|Pëtr Čajkovskij]] | [[Talaksan:Porträt des Komponisten Pjotr I. Tschaikowski (1840-1893).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 787 | [[:d:Q7241|Q7241]] | Rabindranath Tagore | [[Rabindranath Tagore]] | [[Talaksan:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 788 | [[:d:Q11448|Q11448]] | radioactivity | [[radioactivity]] | [[Talaksan:Alpha Decay.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 789 | [[:d:Q12969754|Q12969754]] | electromagnetic radiation | [[radyasyong elektromagnetiko]] | [[Talaksan:EM spectrumrevised.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 790 | [[:d:Q872|Q872]] | radio | [[Radyo]] | [[Talaksan:Biblis RFE RL 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 791 | [[:d:Q5597|Q5597]] | Raphael | [[Rafael Sanzio]] | [[Talaksan:Raffaello Sanzio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 792 | [[:d:Q8461|Q8461]] | racism | [[rasismo]] | [[Talaksan:1943 Colored Waiting Room Sign.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 793 | [[:d:Q9510|Q9510]] | reality | [[reality]] | |- | style='text-align:right'| 794 | [[:d:Q2269|Q2269]] | Industrial Revolution | [[Rebolusyong Industriyal]] | [[Talaksan:Mémoires de la Société géologique de France (IA meymoiresdelaso00socig).pdf|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 795 | [[:d:Q128593|Q128593]] | reincarnation | [[reengkarnasyon]] | [[Talaksan:Reincarnation AS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 796 | [[:d:Q9794|Q9794]] | reggae | [[reggae]] | [[Talaksan:Buju Banton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 797 | [[:d:Q9174|Q9174]] | religion | [[relihiyon]] | [[Talaksan:16 religionist symbols.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 798 | [[:d:Q5598|Q5598]] | Rembrandt | [[Rembrandt]] | [[Talaksan:Rembrandt van Rijn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 799 | [[:d:Q4692|Q4692]] | Renaissance | [[Renasimiyento]] | [[Talaksan:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 800 | [[:d:Q9191|Q9191]] | René Descartes | [[René Descartes]] | [[Talaksan:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 801 | [[:d:Q12562|Q12562]] | Protestant Reformation | [[Repormang Protestante]] | [[Talaksan:95Thesen facsimile colour.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 802 | [[:d:Q10811|Q10811]] | Reptilia | [[Reptilya]] | [[Talaksan:Extant reptilia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 803 | [[:d:Q7270|Q7270]] | republic | [[Republika]] | [[Talaksan:Forms of government.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 804 | [[:d:Q148|Q148]] | People's Republic of China | [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] | [[Talaksan:Badaling China Great-Wall-of-China-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 805 | [[:d:Q5321|Q5321]] | resistor | [[resistor]] | [[Talaksan:Electronic-Axial-Lead-Resistors-Array.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 806 | [[:d:Q472287|Q472287]] | respiration | [[Paghinga|Respirasyon]] | [[Talaksan:Bubble Blowing 15.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 807 | [[:d:Q1511|Q1511]] | Richard Wagner | [[Richard Wagner]] | [[Talaksan:RichardWagner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 808 | [[:d:Q8678|Q8678]] | Rio de Janeiro | [[Rio de Janeiro]] | [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 809 | [[:d:Q926|Q926]] | Roald Amundsen | [[Roald Amundsen]] | [[Talaksan:Amundsen in fur skins.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 810 | [[:d:Q11012|Q11012]] | robot | [[robot]] | [[Talaksan:Artaic Mosaic Fabrication Robot.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[:d:Q5463|Q5463]] | Rocky Mountains | [[Bulubunduking Rocky|Rocky Mountains]] | [[Talaksan:Moraine Lake 17092005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 812 | [[:d:Q10850|Q10850]] | Rodent | [[Rodentia]] | [[Talaksan:Tamias striatus CT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 813 | [[:d:Q220|Q220]] | Rome | [[Roma]] | [[Talaksan:Rome Skyline (8012016319).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 814 | [[:d:Q12544|Q12544]] | Byzantine Empire | [[Silangang Imperyong Romano|Romanong Imperyo sa Silangan]] | |- | style='text-align:right'| 815 | [[:d:Q7231|Q7231]] | Rosa Luxemburg | [[Rosa Luxemburg]] | [[Talaksan:Rosa Luxemburg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 816 | [[:d:Q5378|Q5378]] | rugby | [[Rugbi]] | [[Talaksan:USO - Saracens - 20151213 - Maro Itoje attacking.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 817 | [[:d:Q159|Q159]] | Russia | [[Rusya]] | [[Talaksan:Kremlin Moscow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 818 | [[:d:Q503|Q503]] | banana | [[saging]] | [[Talaksan:Banana on whitebackground.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 819 | [[:d:Q6583|Q6583]] | Sahara | [[Sahara]] | [[Talaksan:Sahara real color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 820 | [[:d:Q11081|Q11081]] | Alzheimer's disease | [[Sakit na Alzheimer]] | [[Talaksan:Auguste D aus Marktbreit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 821 | [[:d:Q12198|Q12198]] | sexually transmitted infection | [[sakit na naipapasa sa pakikipagtalik]] | [[Talaksan:Captain Condom and Lady Latex comic cover.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 822 | [[:d:Q86|Q86]] | headache | [[sakit ng ulo]] | [[Talaksan:The Headache (caricature) RMG PW3879.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 823 | [[:d:Q12135|Q12135]] | mental disorder | [[sakit sa pag-iisip]] | [[Talaksan:Gautier - Salpetriere.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 824 | [[:d:Q8581|Q8581]] | Saladin | [[Saladin]] | [[Talaksan:Al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). AH 564-589 (1169-1193 CE) Æ Dirham (30.1mm, 13.28 g, 6h). Without mint-name. Dated AH 586 (AD 1190-91). Sultan sitting facing, cross-legged, on high-backed throne (obverse).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 825 | [[:d:Q11469|Q11469]] | glass | [[Salamin (materyales)|salamin]] | [[Talaksan:Drinkware.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 826 | [[:d:Q7755|Q7755]] | constitution | [[saligang batas]] | [[Talaksan:A Carta Constitucional e a família real.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 827 | [[:d:Q8171|Q8171]] | word | [[salita]] | [[Talaksan:Codex claromontanus latin (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible - Plate XXVIII).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 828 | [[:d:Q5577|Q5577]] | Salvador Dalí | [[Salvador Dalí]] | [[Talaksan:Salvador Dalí 1939.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 829 | [[:d:Q7768|Q7768]] | ASEAN | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] | [[Talaksan:ASEAN HQ 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 830 | [[:d:Q7817|Q7817]] | World Health Organization | [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|Samahan ng Pandaigdigang Kalusugan]] | [[Talaksan:World Health Organisation headquarters, Geneva, north and west sides 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 831 | [[:d:Q11403|Q11403]] | samba | [[samba]] | [[Talaksan:Funchal, Cortejo Alegórico de Carnaval (2026) 07.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 832 | [[:d:Q7785|Q7785]] | Commonwealth of Nations | [[Komonwelt ng mga Bansa|Sampamahalaan ng mga Bansa]] | [[Talaksan:Marlborough House.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 833 | [[:d:Q656|Q656]] | Saint Petersburg | [[San Petersburgo]] | [[Talaksan:Peter & Paul fortress in SPB 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 834 | [[:d:Q728|Q728]] | weapon | [[sandata]] | [[Talaksan:Sabre bayonette carabine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 835 | [[:d:Q12802|Q12802]] | nuclear weapon | [[Sandatang nukleyar|Sandatang nuklear]] | [[Talaksan:Nagasakibomb.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 836 | [[:d:Q12796|Q12796]] | firearm | [[Sandatang pumuputok]] | [[Talaksan:Gun from upper west region.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 837 | [[:d:Q1|Q1]] | universe | [[Uniberso|sansinukob]] | [[Talaksan:NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 838 | [[:d:Q12171|Q12171]] | menstruation | [[Regla|Sapanahon]] | [[Talaksan:MenstrualCycle2 es.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 839 | [[:d:Q4605|Q4605]] | Sarah Bernhardt | [[Sarah Bernhardt]] | [[Talaksan:Face detail, Sarah Bernhardt as Doña Sol in Hernani (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 840 | [[:d:Q11436|Q11436]] | aircraft | [[Sasakyang panghimpapawid]] | [[Talaksan:Collection of military aircraft.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 841 | [[:d:Q193|Q193]] | Saturn | [[Saturno (planeta)|Saturno]] | [[Talaksan:8423 20181 1saturn2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 842 | [[:d:Q8873|Q8873]] | Satyajit Ray | [[Satyajit Ray]] | [[Talaksan:Satyajit Ray in New York (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 843 | [[:d:Q851|Q851]] | Saudi Arabia | [[Saudi Arabia]] | [[Talaksan:Saudi Arabia - Location Map (2013) - SAU - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 844 | [[:d:Q11639|Q11639]] | dance | [[sayaw]] | [[Talaksan:Dance-At-Bougival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 845 | [[:d:Q11577|Q11577]] | Hordeum vulgare | [[Sebada]] | [[Talaksan:Champ d'Orge carrée (Hordeum vulgare).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 846 | [[:d:Q12099|Q12099]] | Secale cereale | [[Secale cereale]] | [[Talaksan:Ear of rye.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 847 | [[:d:Q11574|Q11574]] | second | [[segundo]] | |- | style='text-align:right'| 848 | [[:d:Q7868|Q7868]] | cell | [[Selula]] | [[Talaksan:Ventricaria ventricosa.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 849 | [[:d:Q11456|Q11456]] | semiconductor | [[Semikonduktor]] | [[Talaksan:Capteurs CCD et CMOS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 850 | [[:d:Q5300|Q5300]] | central processing unit | [[CPU|sentral na nagpoprosesong unit]] | [[Talaksan:2023 Intel Core i7 12700KF (3).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 851 | [[:d:Q8684|Q8684]] | Seoul | [[Seoul]] | [[Talaksan:덕수궁의 가을.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 852 | [[:d:Q44|Q44]] | beer | [[serbesa]] | [[Talaksan:NCI Visuals Food Beer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 853 | [[:d:Q8003|Q8003]] | Sergei Eisenstein | [[Sergei Eisenstein]] | [[Talaksan:Sergei Eisenstein 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 854 | [[:d:Q8686|Q8686]] | Shanghai | [[Shanghai]] | [[Talaksan:20191222陆家嘴.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 855 | [[:d:Q7192|Q7192]] | Qin Shi Huang | [[Qin Shi Huang|Shih Huang Ti]] | [[Talaksan:Qinshihuang.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 856 | [[:d:Q9585|Q9585]] | Shia Islam | [[Shiismo]] | |- | style='text-align:right'| 857 | [[:d:Q812767|Q812767]] | Shinto | [[Shinto]] | [[Talaksan:Hakone Shrine Haiden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 858 | [[:d:Q8279|Q8279]] | Shahnameh | [[Shāhnāmeh]] | [[Talaksan:The Court of Gayumars (Cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 859 | [[:d:Q9441|Q9441]] | The Buddha | [[Gautama Buddha|Siddharta Gautama Buddha]] | [[Talaksan:Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 860 | [[:d:Q9215|Q9215]] | Sigmund Freud | [[Sigmund Freud]] | [[Talaksan:Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 861 | [[:d:Q9316|Q9316]] | Sikhism | [[Sikhismo]] | [[Talaksan:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 862 | [[:d:Q9418|Q9418]] | psychology | [[sikolohiya]] | [[Talaksan:Greek uc psi icon.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 863 | [[:d:Q9372|Q9372]] | Sima Qian | [[Sima Qian]] | [[Talaksan:Si maqian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 864 | [[:d:Q9592|Q9592]] | Catholic Church | [[Simbahang Katoliko|Simbahang Katolika Romana]] | [[Talaksan:Saint Peter's Basilica facade, Rome, Italy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 865 | [[:d:Q12485|Q12485]] | symmetry | [[simetriya]] | [[Talaksan:Brügge-Liebfrauenkirche-Prunkgräber DSC0166.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 866 | [[:d:Q7197|Q7197]] | Simone de Beauvoir | [[Simone de Beauvoir]] | [[Talaksan:Simone de Beauvoir2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 867 | [[:d:Q8605|Q8605]] | Simón Bolívar | [[Simón Bolívar]] | [[Talaksan:Simón Bolívar by Acevedo Bernal, 1922.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 868 | [[:d:Q11768|Q11768]] | Ancient Egypt | [[Sinaunang Ehipto]] | [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 869 | [[:d:Q11772|Q11772]] | Ancient Greece | [[Sinaunang Gresya]] | [[Talaksan:Sicily Selinunte Temple E (Hera).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 870 | [[:d:Q334|Q334]] | Singapore | [[Singapura|Singapore]] | [[Talaksan:Raffles Place.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 871 | [[:d:Q735|Q735]] | art | [[sining]] | [[Talaksan:Sebastiano Ricci 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 872 | [[:d:Q11417|Q11417]] | martial arts | [[sining pandigma]] | [[Talaksan:Martial arts - Fragrant Hills.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 873 | [[:d:Q11210|Q11210]] | coordinate system | [[sistema ng koordinado]] | [[Talaksan:Coordinate-system-in-mirror.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 874 | [[:d:Q8192|Q8192]] | writing system | [[Sistema ng pagsulat|sistema sa pagsulat]] | [[Talaksan:World alphabets & writing systems.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 875 | [[:d:Q11078|Q11078]] | endocrine system | [[Sistemang endokrina]] | [[Talaksan:Endocrine English.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 876 | [[:d:Q1059|Q1059]] | immune system | [[Sistemang inmune|sistemang immuno]] | |- | style='text-align:right'| 877 | [[:d:Q9404|Q9404]] | nervous system | [[Sistemang nerbiyos]] | [[Talaksan:Nervous System (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 878 | [[:d:Q11101|Q11101]] | sensory nervous system | [[Sistemang pandama]] | |- | style='text-align:right'| 879 | [[:d:Q544|Q544]] | Solar System | [[Sistemang Solar|Sistemang Pang-araw]] | [[Talaksan:Solar System true color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 880 | [[:d:Q124794|Q124794]] | taste | [[Lasa|sistemang panlasa]] | [[Talaksan:Tongue-bitter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 881 | [[:d:Q9649|Q9649]] | human digestive system | [[Sistemang panunaw]] | [[Talaksan:Digestive system diagram en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 882 | [[:d:Q7895|Q7895]] | reproductive system | [[Sistemang reproduktibo]] | |- | style='text-align:right'| 883 | [[:d:Q7891|Q7891]] | respiratory system | [[Sistemang respiratoryo]] | [[Talaksan:Respiratory system complete en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 884 | [[:d:Q11068|Q11068]] | circulatory system | [[sistemang sirkulatoryo]] | [[Talaksan:Blutkreislauf.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 885 | [[:d:Q681949|Q681949]] | SM Sultan | [[SM Sultan]] | |- | style='text-align:right'| 886 | [[:d:Q7397|Q7397]] | software | [[software]] | [[Talaksan:Kmail.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 887 | [[:d:Q913|Q913]] | Socrates | [[Sokrates]] | [[Talaksan:Socrates Louvre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 888 | [[:d:Q11438|Q11438]] | solid | [[solido]] | [[Talaksan:Different minerals.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 889 | [[:d:Q12143|Q12143]] | time zone | [[sona ng oras]] | [[Talaksan:World Time Zones Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 890 | [[:d:Q7235|Q7235]] | Sophocles | [[Sopokles]] | [[Talaksan:Ny Carlsberg Glyptothek - Sophokles.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 891 | [[:d:Q332062|Q332062]] | Sorghum bicolor | [[Sorghum bicolor]] | [[Talaksan:Sorghum bicolor03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 892 | [[:d:Q9601|Q9601]] | Zoroastrianism | [[Zoroastrianismo|Soroastrismo]] | [[Talaksan:Faravahar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 893 | [[:d:Q7272|Q7272]] | socialism | [[sosyalismo]] | |- | style='text-align:right'| 894 | [[:d:Q2001|Q2001]] | Stanley Kubrick | [[Stanley Kubrick]] | [[Talaksan:Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 895 | [[:d:Q11430|Q11430]] | state of matter | [[state of matter]] | [[Talaksan:Phase change - en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 896 | [[:d:Q8877|Q8877]] | Steven Spielberg | [[Steven Spielberg]] | [[Talaksan:Steven Spielberg 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 897 | [[:d:Q12202|Q12202]] | stroke | [[stroke]] | [[Talaksan:MCA-Stroke-Brain-Humn-2A.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 898 | [[:d:Q2811|Q2811]] | submarine | [[Submarino]] | [[Talaksan:Submarine dive.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 899 | [[:d:Q1049|Q1049]] | Sudan | [[Sudan]] | [[Talaksan:Western Deffufa - Kerma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 900 | [[:d:Q9603|Q9603]] | Sufism | [[Sufismo]] | [[Talaksan:Tomb of Abdul Qadir Jilani, Baghdad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 901 | [[:d:Q11416|Q11416]] | gambling | [[sugal]] | [[Talaksan:Gambling image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 902 | [[:d:Q8196|Q8196]] | Arabic alphabet | [[Alpabetong Arabe|sulat Arabo]] | [[Talaksan:Arabic-script.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 903 | [[:d:Q1828555|Q1828555]] | Arabic script | [[sulat Ërëbi]] | [[Talaksan:Tawqi' script - Qur'anic verses - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 904 | [[:d:Q8474|Q8474]] | Suleiman the Magnificent | [[Suleiman I]] | [[Talaksan:Suleiman I. Semailname (Millet Library, Ali Emîrî Collection, History, MS no. 1216).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 905 | [[:d:Q35355|Q35355]] | Sumer | [[Sumerya|Sumeria]] | [[Talaksan:Orientmitja2300aC.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 906 | [[:d:Q8573|Q8573]] | Sun Yat-sen | [[Sun Yat-sen|Sun Yat Sen]] | [[Talaksan:孙中山肖像.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 907 | [[:d:Q8070|Q8070]] | tsunami | [[Sunami]] | [[Talaksan:Tsunami by hokusai 19th century.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 908 | [[:d:Q483654|Q483654]] | Sunni Islam | [[Sunismo]] | [[Talaksan:رسم تعبيري للفظ الجلالة ومن يجلهم أهل السنة.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 909 | [[:d:Q9103|Q9103]] | female breast | [[Suso]] | [[Talaksan:Breasts close-up (4).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 910 | [[:d:Q39|Q39]] | Switzerland | [[Suwisa]] | |- | style='text-align:right'| 911 | [[:d:Q6388|Q6388]] | swimming | [[swimming]] | [[Talaksan:Two people swimming outdoors.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 912 | [[:d:Q3130|Q3130]] | Sydney | [[Sidney|Sydney]] | [[Talaksan:00 3178 Sydney, Australia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 913 | [[:d:Q9734|Q9734]] | symphony | [[symphony]] | [[Talaksan:Ninth Symphony original.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 914 | [[:d:Q174|Q174]] | São Paulo | [[São Paulo]] | [[Talaksan:Sao Paulo Skyline in Brazil.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[:d:Q12791|Q12791]] | sword | [[tabak]] | [[Talaksan:Albion Hospitaller Medieval Sword 1 (6092737619) (II).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 916 | [[:d:Q1566|Q1566]] | tobacco | [[tabako]] | [[Talaksan:Tabak 9290019.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 917 | [[:d:Q3947|Q3947]] | house | [[Bahay|tahanan]] | [[Talaksan:Ranch style home in Salinas, California.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 918 | [[:d:Q7362|Q7362]] | ear | [[tainga]] | [[Talaksan:Closeup of a human ear.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 919 | [[:d:Q10693|Q10693]] | periodic table | [[Talahanayang peryodiko|talaang peryodiko]] | [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 920 | [[:d:Q199804|Q199804]] | chronic obstructive pulmonary disease | [[Talamak na nakakahawang sakit sa baga]] | [[Talaksan:Centrilobular emphysema 865 lores.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 921 | [[:d:Q11404|Q11404]] | drum | [[Tambol]] | [[Talaksan:DrumMozartRegiment.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 922 | [[:d:Q11635|Q11635]] | theatre | [[tanghalan]] | [[Talaksan:Ana Maria Ventura como Altisidora en "La enamorada del rey" (1988).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 923 | [[:d:Q12876|Q12876]] | tank | [[Tangke]] | [[Talaksan:Char T 34 noBG.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 924 | [[:d:Q924|Q924]] | Tanzania | [[Tanzania]] | [[Talaksan:Tanzania - Location Map (2013) - TZA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 925 | [[:d:Q5|Q5]] | human | [[tao]] | [[Talaksan:Akha cropped hires.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 926 | [[:d:Q577|Q577]] | year | [[taon]] | [[Talaksan:Analemma fishburn.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 927 | [[:d:Q9598|Q9598]] | Taoism | [[Taoismo|Tawismo]] | [[Talaksan:Taoist ceremony at Xiao ancestral temple in Chaoyang, Shantou, Guangdong (daoshi) (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 928 | [[:d:Q3616|Q3616]] | Tehran | [[Teheran|Tehrān]] | [[Talaksan:North of tehran.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 929 | [[:d:Q11016|Q11016]] | technology | [[teknolohiya]] | [[Talaksan:Technologie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 930 | [[:d:Q11661|Q11661]] | information technology | [[Teknolohiyang pang-impormasyon]] | [[Talaksan:Papertape3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 931 | [[:d:Q289|Q289]] | television | [[telebisyon]] | [[Talaksan:LG smart TV.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 932 | [[:d:Q11035|Q11035]] | telephone | [[Telepono]] | [[Talaksan:Telefon BW 2012-02-18 13-44-32.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 933 | [[:d:Q11466|Q11466]] | temperature | [[temperatura]] | [[Talaksan:Pakkanen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 934 | [[:d:Q847|Q847]] | tennis | [[Tennis|tenis]] | [[Talaksan:Roger Federer 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[:d:Q12479|Q12479]] | number theory | [[Teorya ng bilang|teoriya ng bilang]] | [[Talaksan:Euclid's Orchard (large).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[:d:Q12482|Q12482]] | set theory | [[Teorya ng pangkat|teoriya ng hanay]] | |- | style='text-align:right'| 937 | [[:d:Q11452|Q11452]] | general relativity | [[Teorya ng pangkalahatang relatibidad|teoriya ng pangkalahatang relatibidad]] | [[Talaksan:EinsteinLeiden4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 938 | [[:d:Q11473|Q11473]] | thermodynamics | [[termodinamika]] | [[Talaksan:Heat engine summary.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 939 | [[:d:Q7283|Q7283]] | terrorism | [[terorismo]] | [[Talaksan:North face south tower after plane strike 9-11.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 940 | [[:d:Q869|Q869]] | Thailand | [[Taylandiya|Thailand]] | [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 941 | [[:d:Q1299|Q1299]] | The Beatles | [[The Beatles]] | [[Talaksan:Beatles Trenter 1963.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 942 | [[:d:Q8743|Q8743]] | Thomas Edison | [[Thomas Edison]] | [[Talaksan:Thomas Edison2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 943 | [[:d:Q80|Q80]] | Tim Berners-Lee | [[Tim Berners-Lee]] | [[Talaksan:LS3 4919 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 944 | [[:d:Q18|Q18]] | South America | [[Timog Amerika]] | [[Talaksan:South America satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 945 | [[:d:Q258|Q258]] | South Africa | [[Timog Aprika]] | [[Talaksan:South Africa - Location Map (2013) - ZAF - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 946 | [[:d:Q11409|Q11409]] | apartheid | [[Aparteid|Timog Aprika sa ilalim ng apartheid]] | [[Talaksan:DurbanSign1989.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 947 | [[:d:Q884|Q884]] | South Korea | [[Timog Korea]] | [[Talaksan:South Korea - Location Map (2013) - KOR - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 948 | [[:d:Q8462|Q8462]] | Timur | [[Tamerlan|Timur]] | [[Talaksan:Timur seated (earliest known portrait), Timurid genealogy, 1405-1409, Samarkand (TSMK, H2152).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 949 | [[:d:Q1096|Q1096]] | tin | [[Lata|tin]] | [[Talaksan:Cín.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 950 | [[:d:Q7802|Q7802]] | bread | [[tinapay]] | [[Talaksan:Assorted bread.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 951 | [[:d:Q1490|Q1490]] | Tokyo | [[Tokyo]] | [[Talaksan:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 952 | [[:d:Q9438|Q9438]] | Thomas Aquinas | [[Tomas ng Aquino]] | [[Talaksan:St-thomas-aquinasFXD.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 953 | [[:d:Q12518|Q12518]] | tower | [[Tore]] | [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 954 | [[:d:Q243|Q243]] | Eiffel Tower | [[Toreng Eiffel]] | [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 955 | [[:d:Q11022|Q11022]] | screw | [[Tornilyo]] | [[Talaksan:Black wood screw with flat Phillips head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 956 | [[:d:Q2840|Q2840]] | influenza | [[trangkaso]] | [[Talaksan:H1N1 Influenza Virus Particles (8411599236).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 957 | [[:d:Q5339|Q5339]] | transistor | [[Transistor]] | [[Talaksan:Transistors.agr.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 958 | [[:d:Q11658|Q11658]] | transformer | [[transpormador]] | [[Talaksan:Philips N4422 without background.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 959 | [[:d:Q7590|Q7590]] | transport | [[Transportasyon]] | [[Talaksan:PL Mirandola Czem chciał zostać Janek mały 1925 page19.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 960 | [[:d:Q8736|Q8736]] | Treaty of Versailles | [[Tratado sa Versalles (1919)|Tratado ng Versailles]] | [[Talaksan:Treaty of Versailles, English version.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 961 | [[:d:Q870|Q870]] | train | [[tren]] | [[Talaksan:UBTZ 2TE116UM-022 Cagaan Had - Sumangijn Zoo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 962 | [[:d:Q15645384|Q15645384]] | wheat | [[trigo]] | [[Talaksan:Wheat close-up.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 963 | [[:d:Q8084|Q8084]] | trigonometry | [[trigonometriya]] | [[Talaksan:Fotothek df tg 0000230 Geometrie ^ Trigonometrie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 964 | [[:d:Q9595|Q9595]] | Trimurti | [[Trimurti]] | [[Talaksan:UgrataraTemple2 (cropped).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 965 | [[:d:Q8338|Q8338]] | trumpet | [[Trumpeta]] | [[Talaksan:Trumpet 1.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 966 | [[:d:Q6097|Q6097]] | tea | [[Tsaa]] | [[Talaksan:Tea in different grade of fermentation.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 967 | [[:d:Q195|Q195]] | chocolate | [[tsokolate]] | [[Talaksan:Cocoa Powder and Chocolate on Marble Background.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 968 | [[:d:Q9397|Q9397]] | Zhu Xi | [[Zhu Xi|Tsʻang-chou-ping-sou,]] | [[Talaksan:唯一可靠的朱熹画像.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 969 | [[:d:Q12204|Q12204]] | tuberculosis | [[tuberkulosis]] | [[Talaksan:Tuberculosis-x-ray-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 970 | [[:d:Q283|Q283]] | water | [[tubig]] | [[Talaksan:Ice water vapor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 971 | [[:d:Q638|Q638]] | music | [[tugtugin]] | [[Talaksan:Op27 1 seg mov.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 972 | [[:d:Q12280|Q12280]] | bridge | [[tulay]] | [[Talaksan:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 973 | [[:d:Q676|Q676]] | prose | [[Tuluyan]] | [[Talaksan:Prose and Verse on one page.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 974 | [[:d:Q11345|Q11345]] | equation | [[Ekwasyon|tumbasan]] | [[Talaksan:First Equation Ever.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 975 | [[:d:Q11461|Q11461]] | sound | [[tunog]] | [[Talaksan:Utbredning av ljudvågor -- Onda sonora se propagando (mul).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 976 | [[:d:Q7368|Q7368]] | sheep | [[tupa]] | [[Talaksan:Berå Tirehaline x Timhadite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 977 | [[:d:Q43|Q43]] | Turkey | [[Turkiya]] | [[Talaksan:Historical peninsula and modern skyline of Istanbul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[:d:Q9141|Q9141]] | Taj Mahal | [[Tāj Mahal]] | [[Talaksan:Taj Mahal, Agra, India edit3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 979 | [[:d:Q10978|Q10978]] | grape | [[Ubas (prutas)|ubas]] | [[Talaksan:Wine grapes03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 980 | [[:d:Q9332|Q9332]] | behavior | [[Ugali]] | [[Talaksan:Adams and Westlake (3092762993).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 981 | [[:d:Q212|Q212]] | Ukraine | [[Ukranya]] | [[Talaksan:Maidan Nezalezhnosti view.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 982 | [[:d:Q7925|Q7925]] | rain | [[Ulan]] | [[Talaksan:08152 Bukowsko (powiat sanocki).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 983 | [[:d:Q8074|Q8074]] | cloud | [[ulap]] | [[Talaksan:Cumulus cloud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[:d:Q11391|Q11391]] | ultraviolet radiation | [[ultrabiyoleta]] | [[Talaksan:Ozone altitude UV graph.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 985 | [[:d:Q1110560|Q1110560]] | Umm Kulthum | [[Umm Kulthum]] | [[Talaksan:Umm Kulthum as Fatimah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 986 | [[:d:Q361|Q361]] | World War I | [[Unang Digmaang Pandaigdig]] | [[Talaksan:WWImontage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 987 | [[:d:Q7809|Q7809]] | UNESCO | [[UNESCO]] | |- | style='text-align:right'| 988 | [[:d:Q145|Q145]] | United Kingdom | [[United Kingdom]] | [[Talaksan:Palace of Westminster from the dome on Methodist Central Hall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 989 | [[:d:Q7159|Q7159]] | African Union | [[Unyong Aprikano]] | |- | style='text-align:right'| 990 | [[:d:Q15180|Q15180]] | Soviet Union | [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] | |- | style='text-align:right'| 991 | [[:d:Q324|Q324]] | Uranus | [[Urano]] | [[Talaksan:Uranus Voyager2 color calibrated.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 992 | [[:d:Q1073|Q1073]] | brain | [[utak]] | [[Talaksan:Vertebrate-brain-regions small.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 993 | [[:d:Q11006|Q11006]] | soybean | [[Balatong|utaw]] | [[Talaksan:Soybean.USDA.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 994 | [[:d:Q134808|Q134808]] | vaccine | [[vaccine]] | [[Talaksan:Smallpox vaccine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 995 | [[:d:Q7328|Q7328]] | Vasco da Gama | [[Vasco da Gama]] | [[Talaksan:Ignoto portoghese, ritratto di un cavaliere dell'ordine di cristo, 1525-50 ca. 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 996 | [[:d:Q717|Q717]] | Venezuela | [[Venezuela]] | [[Talaksan:Embalse la Vueltosa 2022.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 997 | [[:d:Q1398|Q1398]] | Virgil | [[Virgilio|Vergilius]] | [[Talaksan:Parco della Grotta di Posillipo5 (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 998 | [[:d:Q535|Q535]] | | [[Victor Hugo]] | [[Talaksan:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 999 | [[:d:Q7889|Q7889]] | video game | [[Larong bidyo|video game]] | [[Talaksan:ArcadeGames.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1000 | [[:d:Q1741|Q1741]] | Vienna | [[Viena]] | [[Talaksan:Wien katedra sw Szczepana widok z wiezy 6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1001 | [[:d:Q881|Q881]] | Vietnam | [[Vietnam]] | [[Talaksan:Hanoi Temple of Literature.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1002 | [[:d:Q12567|Q12567]] | Vikings | [[Mga Viking|Viking]] | |- | style='text-align:right'| 1003 | [[:d:Q5582|Q5582]] | Vincent van Gogh | [[Vincent van Gogh]] | [[Talaksan:Self-portrait - Vincent van Gogh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1004 | [[:d:Q808|Q808]] | virus | [[Birus|virus]] | [[Talaksan:Coronavirus. SARS-CoV-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1005 | [[:d:Q1394|Q1394]] | Vladimir Lenin | [[Vladimir Lenin]] | [[Talaksan:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1006 | [[:d:Q9068|Q9068]] | Voltaire | [[Voltaire]] | [[Talaksan:Nicolas de Largillière - Portrait de Voltaire (1694-1778) en 1718 - P208 - musée Carnavalet - 5 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1007 | [[:d:Q8704|Q8704]] | Walt Disney | [[Walt Disney]] | [[Talaksan:Walt Disney 1946.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[:d:Q61|Q61]] | Washington, D.C. | [[Washington, D.C.]] | [[Talaksan:Aerial view of White House and downtown, Washington, D.C LCCN2010630891.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1009 | [[:d:Q315|Q315]] | language | [[wika]] | [[Talaksan:Girls learning sign language.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1010 | [[:d:Q13955|Q13955]] | Arabic | [[wikang Arabe]] | [[Talaksan:Learning Arabic calligraphy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1011 | [[:d:Q9288|Q9288]] | Hebrew | [[Wikang Hebreo|Wikang Ebreo]] | [[Talaksan:1 QIsa example of damage col 12-13.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1012 | [[:d:Q9129|Q9129]] | Greek | [[Wikang Griyego]] | [[Talaksan:Pater noster in greek script.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1013 | [[:d:Q397|Q397]] | Latin | [[Wikang Latin]] | [[Talaksan:Arco Sisto V targa M.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1014 | [[:d:Q9143|Q9143]] | programming language | [[wikang pamprograma]] | [[Talaksan:C Hello World Program.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1015 | [[:d:Q9168|Q9168]] | Persian | [[Wikang Persa]] | [[Talaksan:Farsi.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[:d:Q5146|Q5146]] | Portuguese | [[Wikang Portuges]] | [[Talaksan:Breve discurso em que se contem a conquista do Reyno de Pegu na Índia Oriental, pelos portuguezes em tempo do Viso-Rey Ayres de Saldanha; sendo capitam Salvador Ribeiro de Souza, chamado Massinga, natural de Guimaraens. Rei do Pegu.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1017 | [[:d:Q7737|Q7737]] | Russian | [[Wikang Ruso]] | [[Talaksan:Russian.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1018 | [[:d:Q11059|Q11059]] | Sanskrit | [[Wikang Sanskrito]] | [[Talaksan:Sanskrit in Siddham script.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1019 | [[:d:Q7838|Q7838]] | Swahili | [[Wikang Swahili]] | [[Talaksan:Manuscrit colonial kiswahili-Africa Museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1020 | [[:d:Q7850|Q7850]] | Chinese | [[Wikang Tsino]] | [[Talaksan:Chineselanguage.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1021 | [[:d:Q256|Q256]] | Turkish | [[Wikang Turko]] | [[Talaksan:Turkish alphabet.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1022 | [[:d:Q692|Q692]] | William Shakespeare | [[William Shakespeare]] | [[Talaksan:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1023 | [[:d:Q8016|Q8016]] | Winston Churchill | [[Winston Churchill]] | [[Talaksan:Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1024 | [[:d:Q254|Q254]] | Wolfgang Amadeus Mozart | [[Wolfgang Amadeus Mozart]] | [[Talaksan:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1025 | [[:d:Q466|Q466]] | World Wide Web | [[World Wide Web]] | [[Talaksan:Alcalá de Henares (RPS 08-04-2017) Calle WWW, indicador.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1026 | [[:d:Q8146|Q8146]] | yen | [[Yen ng Hapon]] | [[Talaksan:JPY coin3.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1027 | [[:d:Q9350|Q9350]] | yoga | [[Yoga]] | [[Talaksan:Bharadwaja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1028 | [[:d:Q7327|Q7327]] | Yuri Gagarin | [[Yuri Gagarin]] | [[Talaksan:Yuri Gagarin portrait.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1029 | [[:d:Q458|Q458]] | European Union | [[Unyong Europeo|Yuropeong Unyon]] | |- | style='text-align:right'| 1030 | [[:d:Q7333|Q7333]] | Zheng He | [[Zheng He]] | [[Talaksan:2016 Malakka, Stadhuys (09).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1031 | [[:d:Q1631|Q1631]] | Édith Piaf | [[Édith Piaf]] | [[Talaksan:Piaf Harcourt 1946 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1032 | [[:d:Q9546|Q9546]] | Al-Ghazali | [[Al-Ghazali|Ëbuhamed Mohëmmëd Gëzali]] | [[Talaksan:Al-Ghazali by Khalil Gibran.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1033 | [[:d:Q8589|Q8589]] | Ashoka | [[Ashoka|Ësokë]] | [[Talaksan:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1034 | [[:d:Q7200|Q7200]] | Alexander Pushkin | [[Alexander Pushkin]] | [[Talaksan:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} 7pbcudjevtnh9ah4logawgk29rrk6mw 0 184886 2230051 2229244 2026-09-29T16:29:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230051 wikitext text/x-wiki [[File: Codex Vaticanus B, 2Thess. 3,11-18, Hebr. 1,1-2,2.jpg|thumb|200px|right|Ang [[Codex Vaticanus]] na pinakamaagang manuskrito na naglalaman ng kumpletong Septuagint ng Lumang Tipan mula ika-4 siglo CE.]] [[File:Sinaiticus text.jpg|thumb|200px|right|Ang [[Codex Sinaiticus]] na pinakamaagang manuskrito na naglalaman ng kumpletong Septugaint ng Lumang Tipan mula ika-4 siglo CE.]] Ang '''Septuagint''' ({{IPAc-en|icon|ˈ|s|ɛ|p|t|juː|ə|ˌ|dʒ|ɪ|n|t}}), o pinaikling "'''LXX'''", o '''"Griyegong Lumang Tipan"''', ang salin sa [[Griyegong Koine]] ng [[Tanakh]] (Bibliyang Hebreo) at mga [[deuterokanoniko]]. Ang ilan ay nagsasabing ito ay saling Griyego lamang ng [[Torah]]. Ang LXX ay tinutukoy sa mga [[tekstuwal na kritisismo|akdang kritikal]] ng abrebiasyong <math> \mathfrak{G} </math><ref>''[[Biblia Hebraica Stuttgartensia]]'', for instance.</ref> or '''G'''. Ang Septuagint ay orihinal na designasyon ng Hudyong [[Torah]] sa [[Griyegong Koine]] na [[lingguwa prangka]] ng [[Silangang Mediterraneo]] mula sa kamatayan ni [[Dakilang Alejandro]] (323&nbsp;BCE) hanggang sa pagkakabuo ng [[Griyegong Byzantino]] (c.600&nbsp;CE). Ang ilang sinaunang bago ng panahong [[Kristiyano]]ng bersiyon ng Septuagint ay tinitingan nang may dakilang respeto sa sinaunang mga panahon. Sina [[Philo]] na pilosopong [[Hellenistic Judaism|Hudyong Hellenistiko]] at [[Josephus]] na unang siglo CE Romanong-Hudyong historyan ay nagturo ng pagkasi ng diyos sa mga tagapagsaling Hudyo ng Septuagint.<ref name="Dines"/><ref>" (..) Philo bases his citations from the Bible on the Septuagint version, though he has no scruple about modifying them or citing them with much freedom. Josephus follows this translation closely."{{cite web|title=Bible Translations - The Septuagint|url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations|publisher=JewishEncyclopedia.com|accessdate=10 Pebrero 2012}}</ref> Gayunpaman, ayon kay Josephus, ang isinalin na Septuagint ay tumutukoy lamang sa [[Torah]](Pauna sa [[Antiquities of the Jews]], XII.2:1-4). Para sa mga modernong Hudyo, ang Septuagint sa kasalukuyang anyo nito ay isang pagbabago ng mga [[Kristiyano]] upang umayon sa teolohiyang Kristiyano. Halimbawa, sa paunang pahina ng [[Aklat ng mga Kronika]], sinabi ni [[Jeronimo]] na sa kanyang panahon ay may umiiral na tatlong saling Griyego ng Hebreong Bibliya: ang bersiyon ng Kristiyanong si [[Origen]], ang bersiyon ni [[Hesychius]] at ang bersiyon ni [[Lucian]]. Naniniwala ang mga modernong Hudyo na ang kasalukuyang Septuagint ay mula sa mga pagbabago nina Hesychius, Kristiyanong si Origen at Lucian. Sa simula ng [[Huli ng Antikwidad]] na minsang itinuro sa konseho ng Jamnia, ang nananaig na [[Hudaismong Rabiniko]] ay tumakwil sa Septuagint bilang isang balidong tekstong Hudyo dahil sa natiyak na mga mistranslasyon (maling salin) nito ng [[Tanakh]] (Hebreo) kasama ng mga elementong [[Hellenistiko]]-[[heresiya|heretikal]] nito at kaya ay mas pinapaboran ng mga Hudyo ang tekstong Hebreo na [[Masoretiko]] sa halip na saling Griyego na Septuagint.<ref name=lxxshift>"The translation, which shows at times a peculiar ignorance of Hebrew usage, was evidently made from a codex which differed widely in places from the text crystallized by the Masorah (..) Two things, however, rendered the Septuagint unwelcome in the long run to the Jews. Its divergence from the accepted text (afterward called the [[Masoretic]]) was too evident; and it therefore could not serve as a basis for theological discussion or for homiletic interpretation. This distrust was accentuated by the fact that it had been adopted as Sacred Scripture by the new faith [Christianity] (..) In course of time it came to be the canonical Greek Bible (..) It became part of the Bible of the Christian Church."{{cite web|title=Bible Translations - The Septuagint|url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations|publisher=JewishEncyclopedia.com|accessdate=10 Pebrero 2012}}</ref><ref name="ndq">" (..) die griechische Bibelübersetzung, die einem innerjüdischen Bedürfnis entsprang (..) [von den] Rabbinen zuerst gerühmt (..) Später jedoch, als manche ungenaue Übertragung des hebräischen Textes in der Septuaginta und Übersetzungsfehler die Grundlage für hellenistische Irrlehren abgaben, lehte man die Septuaginta ab." Verband der Deutschen Juden (Hrsg.), neu hrsg. von Walter Homolka, Walter Jacob, Tovia Ben Chorin: Die Lehren des Judentums nach den Quellen; München, Knesebeck, 1999, Bd.3, S. 43ff</ref> Ang tekstong [[Masoretiko]] rin ang basehan ng mga modernong salin ng [[Lumang Tipan]] ng [[Bibliya]] sa mga bibliyang Protestante at Romano Katoliko ngunit ang Septuagint ang patuloy na ginagamit sa mga bibliya ng [[Silangang Ortodokso]] dahil sa paniniwala nito na kinasihan ng [[diyos]] ang Septuagint. Bilang resulta, ang sinaunang mga saling Hudyo ng [[Torah]] sa Griyegong Koine ng mga Hudyong [[Rabino|Rabbanim]] ay umiiral lamang sa kasalukuyan panahon bilang mga bihirang pragmento (hindi kumpleto). Ang mga skribang Hudyo ay nagbibigay rin sa orihinal na Hebreo nang walang hanggang kalidad<ref>Mishnah Sotah 7:2-4 and 8:1 among many others discusses the law of sacredness imparted to Hebrew as apposed to Aramaic or Greek (the then lingua franca s of the Jews. Contradicted a few hundred years later when Aramaic is given the same holy language status).</ref> na hindi dapat hawakan o bilangin. Sa paglipas ng panahon, ang LXX ay nakilala bilang "Griyegong Lumang Tipan" ng [[Kristiyanismo]] na nagsasama ng mga salin ng lahat ng mga aklat ng [[Tanakh]] at ng mga aklat na kalaunang itinuring na [[apokripa]] o [[deuterokanoniko]] na ang ilan ay isinulat sa Griyego.<ref name=lxxshift /> Ang ilang mga bersiyon ay tanging naingatan sa anyong pragmentaryo. Dahil sa pagiging akdang komposito, ang proseso ng pagsasalin ng sinaunang Septuagint ay may ilang natatanging mga yugto. Ito ay nagsimula sa ikatlong siglo BCE at nakumpleto noong 132&nbsp;BCE.<!-- how did it "shift to Christian adoption, whatever that means, by 132&nbsp;BC?? :: !because of the vanishing hellenistic judaism and the arise/development of today christianity!--><ref name="ndq" /><ref>[http://books.google.com/books?id=owd9zig7i1oC&pg=PA369 ''Life after death: a history of the afterlife in the religions of the West'' (2004)], Anchor Bible Reference Library, [[Alan F. Segal]], p.363</ref><ref>Gilles Dorival, Marguerite Harl, and Olivier Munnich, La Bible grecque des Septante: Du judaïsme hellénistique au christianisme ancien (Paris: Cerfs, 1988), p.111</ref><ref name="Jobes and Silva">{{cite book |author=[[Karen H. Jobes]] and [[Moises Silva]] |title=Invitation to the Septuagint |year=2001 |publisher=[[Paternoster Press]] |quote= | url=http://books.google.com/books?id=OysSAQAAIAAJ&q |isbn=1-84227-061-3 }}</ref> Bukod sa [[Vetus Latina]], ang Septuagint rin ang basehan ng mga salin ng Kristiyanong Lumang Tipan sa mga wikang [[Wikang Lumang Simbahang Slaboniko]], [[bersiyong Syro-hexaplar]] , Lumang [[Armenio]], Lumangb Georhiyano, at [[Wikang Koptiko]].<ref name="Würthwein">Ernst Würthwein, ''The Text of the Old Testament,'' trans. Errol F. Rhodes, Grand Rapids, Mich.: Wm. Eerdmans, 1995.</ref> Ang Septuagint ang salin na pinagsipian (quoted) ng mga talata ng [[Lumang Tipan]] ng mga may-akda ng [[Bagong Tipan]]<ref>"The quotations from the Old Testament found in the New are in the main taken from the Septuagint; and even where the citation is indirect the influence of this version is clearly seen."{{cite web|title=Bible Translations - The Septuagint|url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations|publisher=JewishEncyclopedia.com|accessdate=10 Pebrero 2012}}</ref> kabilang ang mga salita ni [[Hesus]] at partikular na ni [[Apostol Pablo]]<ref name=paul-septuagint>"His quotations from Scripture, which are all taken, directly or from memory, from the Greek version, betray no familiarity with the original Hebrew text (..) Nor is there any indication in Paul's writings or arguments that he had received the rabbinical training ascribed to him by Christian writers (..)"{{cite web|title=Paul, the Apostle of the Heathen|url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/11952-paul-of-tarsus|publisher=JewishEncyclopedia.com|accessdate=10 Pebrero 2012}}</ref> at ng mga [[ama ng simbahan]]. Ang [[Bagong Tipan]] ay pinaniniwalaan ng mga skolar ng [[Bibliya]] na orihinal na isinulat sa Griyego. ==Pagkakalikha== Ayon sa ([[pseudepigrapiko]]ng) [[Sulat ni Aristeas]] at inulit na pagpapalamuti ni Philo, Josephus at iba't ibang mga kalaunang mga sangguniang Hudyo at Kristiyano, unang isinalin ng mga Hudyong skolar ang [[Torah]] (unang limang aklat ng Tanakh) sa [[Griyegong Koine]] noong ika-3 siglo BCE.<ref>{{cite book |author=[[Flavius Josephus]] |title=[[Antiquities of the Jews]] |year= |publisher= |quote= | url= |isbn= }}</ref><ref>{{cite book |author=[[William Whiston]] |title=The Complete Works of Josephus |year=1998|publisher=[[T. Nelson Publishers]] |quote= | url=http://books.google.com/books?id=_4YBAAAACAAJ&dq |isbn= 0-7852-1426-7 }}</ref> Ang tradisyonal na paliwanag ay ang saling ito ay inisponsoran ng pinuno ng Ehipto na si [[Ptolomeo II Philadelphus]] <ref>{{Cite web | last = Davila | first = J | title = Aristeas to Philocrates | work = Summary of lecture by Davila, 11 Pebrero 1999 | publisher = University of St. Andrews, School of Divinity | year = 2008 | url = http://www.st-andrews.ac.uk/divinity/rt/otp/abstracts/aristeas/ | accessdate = 19 Hunyo 2011 | archive-date = 18 Hunyo 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110618050330/http://www.st-andrews.ac.uk/divinity/rt/otp/abstracts/aristeas/ | url-status = dead }}</ref> para sa paggamit ng maraming mga [[Hudyong Alexandriano]] na bihasa sa Griyego ngunit hindi sa Hebreo. Ang [[Talmud]] ay nagpapatuloy ng kuwento ng [[Sulat ni Aristeas]]: <blockquote> 'Minsang tinipon ni Haring Ptolomeo ang 72 nakatatanda. Kanyang iniligay sila sa 72 kamara, ang bawat isa sa kanila ay hiwalay, nang hindi hinahayag sa kanila kung bakit sila sinamo. Siya ay pumasok sa bawat kwarto na nagsabing: "Isulat ninyo para sa akin ang [[Torah]] ni [[Moises]], ang inyong guro." Iniligay ng diyos sa puso ng bawat isa upang isalin ng magkatulad gaya ng ginawa ng iba.'<ref>[[Megillah (Talmud)|Tractate Megillah]] 9</ref> </blockquote> Ang petsang ika-3 siglo BCE ay kinumpirma para sa saling Pentateuch ng ilang mga paktor kabilang ang Griyego na kinatawan ng sinaunang mga banggit Koine <ref>J.A.L. Lee, A Lexical Study of the Septuagint Version of the Pentateuch (Septuagint and Cognate Studies, 14. Chico, CA: Scholars Press, 1983; Reprint SBL, 2006)</ref> sa simula pa ng ika-2 siglo BCE at mga sinaunang manuskrito na mapepetsa sa ika-2 siglo BCE. Ang mga natitirang aklat ay isinalin sa loob ng sumunod na dalawa hanggang tatlong mga [[siglo]]. Hindi maliwang kung ano ang naisalin kailan o saan. Ang ilan ay maaaring naisalin ng dalawang beses sa iba't ibang mga bersiyon at pagkatapos ay binago.<ref>Joel Kalvesmaki, [http://www.kalvesmaki.com/LXX/ The Septuagint]</ref> Ang kalidad at istilo ng iba't ibang mga tagasalin ay labis na iba iba rin mula sa bawat aklat mula sa literal hanggang sa [[paraprasis]] (paraphrase) hanggang sa pagpapakahulugan. Habang ang trabaho ng pagsalin ay unti unting umuunlad, at ang mga bagong aklat ay idinadagdag sa koleksiyon, ang compass ng Bibliyang Griyego ay naging medyo walang katiyakan. Palaging pinananatili ng Pentateuch ang pre-eminensiya nito bilang basehan ng [[kanon]] ngunit ang koleksiyong propetiko (kung saan ang [[Nev'im]] ay napili) ay nagbago ng aspeto nito sa pamamagitan ng pagsasama ng iba't ibang [[hagiograpa]] dito. Ang ilan sa mga bagong akda na tinatawag na [[Biblical apocrypha#Anagignoskomena|''anagignoskomena'']] sa Griyego ay hindi isinama sa [[kanon|kanong Hudyo]]. Kabilang sa mga ito ang [[Aklat ng mga Macabeo]] at ang [[Ben Sira]]. Gayundin, sa bersiyong Septuagint, ang ilang mga aklat gaya ng [[Aklat ni Daniel]] at [[Aklat ni Esther]] ay mas mahaba kesa sa tekstong [[Masoretiko]].<ref>Rick Grant Jones, ''Various Religious Topics,'' "[https://web.archive.org/web/20091020103636/http://geocities.com/Heartland/Pines/7224/Rick/Septuagint/sp_books.html Books of the Septuagint]," (Accessed 2006.9.5).</ref> Ang ilang mga kalaunang aklat ([[Karunungan ni Solomon]], [[2 Macabeo]] at iba pa) ay maliwanag na hindi isinalin sa Griyego kundi nilikha sa Griyego. Ang autoridad ng mas malaking pangkat ng mga "kasulatan" kung ang [[ketuvim]] ay napili ay hindi pa natutukoy bagaman ang ilang uri ng selektibong proseso ay inilapat dahil ang Septuagint ay hindi kinabibilangan ng iba't mga kilalang dokumentong Hudyo gaya ng [[Aklat ni Enoch]] o [[Aklat ng Jubilees]] o iba pang mga kasulatan na bahagi na ngayon ng [[pseudipigrapha]]. Hindi alam kung anong mga prinsipyo ang ginamit upang matukoy ang mga nilalaman ng Septuagint ng lagpas sa [[Torah]] at sa [[Nev'im]] na pariralang ginamit ng ilang beses sa [[Bagong Tipan]]. ==Kasaysayang tekstuwal== Ang modernong skolarship ay nagsasaad na ang Septuagint (LXX) ay isinulat noong ika-3 siglo BCE hanggang ika-1 siglo BCE. Gayunpaman, ang halos lahat ng mga pagtatangka sa pagpepetsa ng mga spesipikong aklat maliban sa [[Pentateuch]] (simula hanggang gitna nang ika-3 siglo BCE) ay tentatibo at walang kasunduan.<ref name="Dines"/> Ang mga kalunang pagbabagong Hudyo at mga [[recension]] ng Griyego laban sa Hebreo ay maiging napatunayan na ang pinakakilala ang kinabibilangan ng "ang tatlo":[[Aquila ng Sinope]], (128&nbsp;CE), [[Symmachus na Ebionita|Symmachus]], at [[Theodotion]]. Ang tatlong ito sa iba't ibang digri ay mas literal na pagsasalin ng kontemporaryong mga kasulatang Hebreo kung ikukumpara sa [[Lumang Griyego]]. Ang mga modernong skolar ay tumuturing sa isa o higit pa ng tatlong ito na buong bagong Griyego ng Bibliyang Hebreo.<ref>Compare Dines, who is certain only of Symmachus being a truly new version, with Würthwein, who considers only Theodotion to be a revision, and even then possibly of an earlier non-LXX version.</ref> Noong mga 235&nbsp;CE, si [[Origen]] na isang skolar na [[Kristiyano]] ay kumumpleto sa [[Hexapla]] na isang komprehensibong paghahambing ng mga sinaunang bersiyon at tekstong Hebreo nang magkakatabi sa anim na kolumna na may mga markang diakritical (a.k.a. "mga marka ng editor, mga tandang [[kritisismong tekstuwal|kritikal]] o mga tandang Aristarko). Ang karamihan ng akdang ito ay nawala ngunit ang ilang mga kompilasyon ng mga pragmento ay umiiral. Sa unang kolumna ay ang kontemporaryong Hebreo, sa ikalawa ang transliterasyong Griyego nito at pagkatapos ay mga bagong bersiyong Griyego sa bawat kolumna nito. Nagpanatili rin i Origen ng isang kolumna para sa Lumang Griyego (Septuagint) at kasunod ito ay isang aparatong [[kritisismong tekstuwal|kritikal]] na nagsasama ng mga pagbasa mula sa lahat ng mga bersiyong Griyego na may mga markang diakritical na nagpapakita kung aling bersiyon ang bawat linya ay kabilang (Gr. στἰχος).<ref>Jerome, [http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf101.vii.1.LXXII.html From Jerome, Letter LXXI] (404&nbsp;CE), NPNF1-01. ''The Confessions and Letters of St. Augustin, with a Sketch of his Life and Work,'' Phillip Schaff, Ed.</ref> Marahil ang malaking bolyum na [[Hexapla]] ay hindi kailanman kinopya sa kabuuan nito ngunit ang pinagsamang teksto ni Origen (ikalimang kolumna) ay kadalasang kinopya na kalaunan ay walang mga marka ng pagbabago at ang mas matandang hindi pinagsamang teksto ng LXX ay napabayaan. Kaya ang pinagsamang tekstong ito ay naging unang pangunahing recension na Kristiyano ng LXX na tinatawag na ''Hexaplar recension''. Sa siglo pagkatapos ni Origen, ang dalawang iba pang mga pangunahing recension ay natukoy ni [[Jerome]] na itinuro ito kay [[Lucian of Antioch|Lucian]] at [[Hesychius of Jerusalem|Hesychius]].<ref name="Dines"/> ===Mga manuskrito=== Ang pinakalumang mga manuskrito ng LXX ay kinabibilangan ng ika-2 siglo BCE mga pragmento ng [[Aklat ng Levitico]] at [[Deuteronomio]] (Rahlfs nos. 801, 819, and 957), at ika-1 siglo BCE mga pragmento ng [[Aklat ng Genesis]], [[Aklat ng Exodo]], [[Aklat ng Levitico]], [[Aklat ng mga Bilang]], [[Deuteronomio]] at mga Maliit na Propeta ([[Alfred Rahlfs]] nos. 802, 803, 805, 848, 942, and 943). Ang relatibong mga kumpletong manuskrito ng LXX ay nagbibigay ng kalaunang petsa sa Hexaplar rescension at kinabibilangan ng [[Codex Vaticanus Graecus 1209|Codex Vaticanus]] mula sa ika-4 siglo CE at ang [[Codex Alexandrinus]] ng ika-5 siglo CE. Ito ay tunay na pinakalumang mga umiiral na halos kumpletong manuskrito ng Lumang Tipan sa anumang wika. Ang pinakalumang umiiral na kumpletong mga tekstong Hebreo ay may petsang mga kalaunan ng 600&nbsp;taon mula sa unang kalahati ng ika-10 siglo CE.<ref name="Würthwein"/><ref>Due to the practice of burying Torah scrolls invalidated for use by age, commonly after 300–400 years.</ref> Ang ika-4 siglong CE na [[Codex Sinaiticus]] ay parsiyal ring umiiral na naglalaman ng maraming teksto ng Lumang Tipan.<ref>Würthwein, op. cit., pp. 73 & 198.</ref> Bagaman may mga pagkakaiba sa pagitan ng tatlong mga codex na ito, ang kasunduan ng mga skolar sa kasalukuyan ay ang LXX na orihinal na bago ang saling Kristiyano ay sumasalig sa lahat ng tatlo. Ang iba't ibang mga pagbabagong Hudyo at Kristiyano ay malaking responsable sa pagkakaiba ng mga codex.<ref name="Dines"/> ===Mga pagkakaiba Sepptuagint mula sa Latinong Vulgata at tekstong Masoretiko=== Ang mga pinagkunan sa maraming mga pagkakaiba sa pagitan ng Septuagint, [[Latinong Vulgata]] at [[Masoretiko]] ay matagal nang tinatalakay ng mga skolar. Ang pananaw na tinatanggap ng mga skolar ngayon ay ang orihinal na Septuagint ay nagbibigay ng salin ng sinaunang bariantong tekstuwal (textual variant) ng Hebreo na iba sa ninuno ng Hebreong [[Masoretiko]] gayundin din ng [[Latinong Vulgata]] kung saan ang parehong huling ito ay tila may mas magkatulad sa ninunong tekstuwal. Ang mga pagkakaiba ng LXX at [[Masoretiko]] (MT) ay nahuhulog sa apat na mga kategorya:<ref>See, Jinbachian, ''Some Semantically Significant Differences Between the Masoretic Text and the Septuagint'', [https://web.archive.org/web/20040514084024/http://210.107.99.8/appendage/labhwp/Jinbachian.doc].</ref> :# ''Pagkakaiba ng mga sangguniang Hebreo para sa MT at LXX''. Ang ebidensiya nito ay matatagpuan sa kabuuan ng Lumang Tipan. Ang pinakahalata ang pangunahing mga pagkakaiba sa [[Aklat ni Jeremias]] at [[Aklat ni Job]] kung saan ang LXX ay mas maikli at ang mga kabanata nito ay lumilitaw sa ibang pagkakasunod kesa sa MT at sa [[Aklat ni Esther]] kung saan ang halos isa't kalahati ng mga talata sa LXX ay walang paralelo (pagkakatugma) sa MT. Ang isang tagong halimbawa ay matatagpuan sa [[Aklat ni Isaias]] 36.11. Ang kahulugan ay sa huli nananatiling pareho ngunit ang pagpili ng mga salita ay nagbibigay ebidensiya sa ibang teksto. Ang MT ay mababasang ''"...al tedaber yehudit be-'ozne ha`am al ha-homa"'' [huwag salitan ang wikang Judean sa mga tenga ng (o-na maririnig ng) mga tao sa pader]. Ang parehong talata sa LXX ay mababasa ayon sa salin ni Brenton na "and speak not to us in the Jewish tongue: and wherefore speakest thou in the ears of the men on the wall." (at huwag salitain sa amin sa dilang Hudyo: at kaya salitain mo sa mga tenga ng mga lalake sa pader). Ang MT ay mababasang "people" (mga tao) kung saan sa LXX ay mababasang "men" (mga lalake). Sa pagkakatuklas ng [[Mga skrolyo ng Patay na Dagat]], ang mga tekstuwal na bariantong Hebreo ng Bibliya ay natagpuan. Ang katunayan ang talatang ito ay matatagpuan sa Qumran (1QIsa''a'') kung saan ang salitang Hebreo na "haanashim" (ang mga lalake) ay matatagpuan sa lugar ng "haam" (ang mga tao). Ang pagkakatuklas na ito at ng iba pang katulad nito ay nagpapakitang kahit tila maliit na pagkakaiba ng mga salin ay maaaring resulta ng pinagkunang tekstong bariantong Hebreo. ====Mga halimbawa ng pagkakaiba ng Griyegong Septuagint mula sa Hebreong Tekstong Masoretiko ng mga Hudyo==== {| class="wikitable" |- ! Septuagint ! [[Masoretiko]] |- | Awit 8:5, "Ginawa mo siyang mas mababa kesa sa mga anghel" (Ginamit sa Hebreo 2:7 tungkol kay [[Hesus]]) (isinaling "mga [[anghel]]" sa [[KJV]] at [[NIV]]) | Awit 8:5, "Ginawa mo siyang mas mababa kesa sa mga Diyos(Elohim)" (isinaling "Diyos" sa RSV at NASB) |- | Awit 40:6, " Hain at handog ay hindi mo ibig. Nguni't isang katawan ang sa akin ay inihanda mo" (Ginamit sa Hebreo 10:5) | Awit 40:6, "Hain at handog ay hindi mo ibig. Nguni't ang aking tainga ay iyong tinagos" |- | Awit 16:10, "Sapagka't hindi mo iiwan ang aking kaluluwa sa [[Hades]]; ni hindi mo man titiisin ang iyong banal ay makita ang libingan." (Ginamit sa Gawa 2:27, isinaling [[Impiyerno]] sa [[KJV]]) | Awit 16:10, "Sapagka't hindi mo iiwan ang aking kaluluwa sa [[Sheol]](libingan); ni hindi mo man titiisin ang iyong banal ay makakita ang libingan." |- | Awit 22:16 "Sapagka't niligid ako ng mga aso:Kinulong ako ng pulutong ng mga manggagawa ng masama; Binutasan(oruxsan) nila ang aking mga kamay at ang aking mga paa." (Ang Awit 22:18 ay pinakahulugan sa Juan 19:24 na katuparan kay [[Hesus]]) | Awit 22:16, "Sapagka't niligid ako ng mga aso: Kinulong ako ng pulutong ng mga manggagawa ng masama; Tulad ng isang leon(ka’ari) ang aking mga kamay at ang aking mga paa." |- | Genesis 47:31, Kanyang sinabi, “Sumumpa ka sa akin;” at sumumpa siya sa kanya. At yumuko si Israel sa kanyang tungkod. (Ginamit sa Hebreo 11:21) | Genesis 47:31, Kanyang sinabi, “Sumumpa ka sa akin;” at sumumpa siya sa kanya. At yumuko si Israel sa ulunan ng kanyang higaan. |- | Genesis 5:3, " Nabuhay si Adan ng dalawang daan at tatlumpung taon(230), at nagkaanak ng isang lalaki na kanyang wangis, ayon sa kanyang larawan, at tinawag ang kanyang pangalan na Set. | Genesis 5:3, " Nabuhay si Adan ng isandaan at tatlumpung taon(130), at nagkaanak ng isang lalaki na kanyang wangis, ayon sa kanyang larawan, at tinawag ang kanyang pangalan na Set." |- | Genesis 5:6, "At nabuhay si Set ng dalawang daan at limang taon(205) at naging anak niya si Enos." | Genesis 5:6, "At nabuhay si Set ng isang daan at limang taon(105) at naging anak niya si Enos." |- | Genesis 5:28, " At nabuhay si Lamec ng isang daan at walong pu't walong taon(188), at nagkaanak ng isang lalake:." | Genesis 5:28, " At nabuhay si Lamec ng isang daan at walong pu't dalawang taon(182), at nagkaanak ng isang lalake:" |- |- | Genesis 5:31, "At ang lahat na naging araw ni Lamec ay pitong daan at limampu't tatlong taon(753): at namatay.." | Genesis 5:28, "At ang lahat na naging araw ni Lamec ay pitong daan at pitong pu't pitong taon(777): at namatay." |- | Exodo 13:18, " Kundi pinatnubayan ng [[Diyos]] ang bayan sa palibot, sa daang patungo sa ilang sa tabi ng [[Dagat Pula]] : at ang mga anak ni Israel ay sumampang nangakasakbat mula sa lupain ng Ehipto.." | Exodo 13:18, " Kundi pinatnubayan ng Diyos ang bayan sa palibot, sa daang patungo sa ilang sa tabi ng Dagat ng [[Caña]](Yam Suph o Reed Sea): at ang mga anak ni Israel ay sumampang nangakasakbat mula sa lupain ng Ehipto.." |- | Isaias 7:14 "Kaya't ang Panginoon nga ay magbibigay sa inyo ng tanda; narito, isang birhen (Parthenos) ay maglilihi, at manganganak ng isang lalake, at tatawagin ang kaniyang pangalan na Emmanuel." (Ginamit ang salitang Parthenos sa Mateo 1:23) | Isaias 7:14, "Kaya't ang Panginoon nga ay magbibigay sa inyo ng tanda; narito, isang dalaga (Almah) ay maglilihi, at manganganak ng isang lalake, at tatawagin ang kaniyang pangalan na Emmanuel.." |- | Zecarias 9:9: " Magalak kang mainam, Oh anak na babae ng Zion; humiyaw ka, Oh anak na babae ng Jerusalem: narito, ang iyong hari ay naparirito sa iyo; siya'y ganap at may pagliligtas; mapagmababa, at nakasakay sa isang asno at sa isang batang asno." Ayon sa Juan 12:15, ("Huwag kang matakot, anak na babae ng Zion: narito, ang iyong Hari ay pumaparito, na nakasakay sa isang anak ng asno.") Ayon naman sa Mateo 21:4-5(Nangyari nga ito, upang matupad ang sinalita sa pamamagitan ng propeta, na nagsasabi, Sabihin ninyo sa anak na babae ng Zion:Narito, ang Hari mo'y pumaparito sa iyo, na maamo, at nakasakay sa isang asno, at sa isang batang asno na anak ng babaeng asno.) Ayon naman sa Marcos 11:2-7, ang sinakyan ni Hesus ay isang batang asno. | Zecarias 9:9 " Magalak kang mainam, Oh anak na babae ng Zion; humiyaw ka, Oh anak na babae ng Jerusalem: narito, ang iyong hari ay naparirito sa iyo; siya'y ganap at may pagliligtas; mapagmababa, at nakasakay sa isang asno, sa isang batang asno na anak ng asnong babae." |- | Isaias 40:3 "Ang tinig ng isang sumisigaw, Ihanda ninyo sa ilang ang daan ng Panginoon pantayin ninyo sa ilang ang lansangan para sa ating Diyos." Ayon sa Juan 1:22-23(Sinabi nga nila sa kaniya([[Juan Bautista]]), Sino ka baga? upang ibigay namin ang kasagutan sa nangagsugo sa amin. Ano ang sinasabi mo tungkol sa iyong sarili? Sinabi niya, Ako ang tinig ng isang humihiyaw sa ilang, Tuwirin ninyo ang daan ng Panginoon, gaya ng sinabi ng propeta Isaias.) | Isaias 40:3, "Ang isang tinig ay sumisigaw, 'Sa ilang, ihanda niyo ang daan ng Panginoonm sa isang lansangan para sa ating Panginoon'" |- | Isaias 29:13 "At sinabi ng Panginoon, Ang bayang ito ay lumapit sa akin gamit ang kanilang bibig at pinapapurihan ako ng kanilang mga labi datapuwa't walang kabuluhan ang pagsamba nila sa akin, na nagtuturo ng kanilang pinakaaral ng mga utos ng mga tao."(Ginamit sa Marcos 7:6-7 at Mateo 15:7-9) | Isaias 29:13, "At sinabi ng Panginoon, Yamang ang bayang ito ay lumapit sa akin, at pinapupurihan ako ng kanilang bibig at ng kanilang mga labi, nguni't inilayo ang kanilang puso sa akin, at ang kanilang takot sa akin ay utos ng mga tao na itinuro sa kanila:" |} :# ''Mga pagkakaiba sa interpretasyon'' na nagmumula sa parehong tekstong Hebreo. Ang halimbawa nito ang [[Aklat ng Genesis]] 4.7. :# ''Mga pagkakaiba bilang resulta ng mga isyung saling idiomatiko'' (i.e. ang isang idiomang Hebreo ay maaring hindi madaling maisalin sa Griyego kaya ang ilang pagkakaiba na intensiyonal o hindi intensiyonal ay naipasa). Halimbawa, sa [[Aklat ng mga Awit]] 47:10, ang MT ay mababasang "The shields of the earth belong to God" (Ang mga kalasag ng mundo ay nabibilang sa diyos). Ang LXX ay mababasang "To God are the mighty ones of the earth." (sa diyos ang mga makapangyarihan ng mundo). Ang metaphor na "shields" ay walang labis na saysay sa isang tagapagsalitang Griyego, kaya ang "mighty ones" ay inihalili upang mapanatili ang orihinal na kahulugan. :# ''Mga pagbabago ng transmisyon sa Hebreo o Griyego'' (Nagkakaibang mga pagbabagong rebisyonaryo/recensional at mga pagkakamali ng mga kumokopya nito) ====Aklat ni Jeremias==== Ang [[Aklat ni Jeremias]] sa Septuagint ay mas maikli kaysa sa [[Tekstong Masoretiko]] at may pagkakaiba sa pagkakasunod ng mga talata. Ang talata sa Septuagint na hindi matatagpuan sa Masoretiko ang: 8:10-12; 10:6-8,10; 11:7-8; 17:1-4; 29:16-20; 30:10-11; 33:14-26; 39:4-13; 48:45-46; 51:44d-49a; 52:2-3,27c-30.<ref>https://www.ccel.org/bible/brenton/Jeremiah/appendix.html</ref> ===Mga iskrolyo ng Patay na Dagat=== Ang mga manuskritong natagpuan sa [[Qumran]] na tinatawag na [[Mga skrolyo ng Patay na Dagat]] (Dead Sea Scrolls o '''DSS''') ay nagtulak sa mga paghahambing ng iba't ibang mga tekstong nauugnay sa Bibliyang Hebreo kabilang ang Septuagint.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.bib-arch.org/e-features/searching-for-better-text.asp |access-date=2012-07-14 |archive-date=2012-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314095848/http://www.bib-arch.org/e-features/searching-for-better-text.asp |url-status=dead }}</ref><ref>[http://twu.ca/research/academic/faculty-research/chairs-and-professorships/canada-research-chairs/peter-flint/curriculum-vitae-dr-peter-flint.html Dr. Peter Flint. Curriculum Vitae. Trinity Western University. Langley, BC, Canada.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212225628/http://www.twu.ca/research/academic/faculty-research/chairs-and-professorships/canada-research-chairs/peter-flint/curriculum-vitae-dr-peter-flint.html |date=2010-12-12 }} Accessed 26 Marso 2011</ref> Tinukoy ni Emanuel Tov, na hepeng editor ng [[Mga skrolyo ng Patay na Dagat]]<ref name = "Elderen" >[http://sbl-site.org/Article.aspx?ArticleID=356 Edwin Yamauchi, '''"Bastiaan Van Elderen, 1924– 2004,"''' SBL Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050208073205/http://www.sbl-site.org/Article.aspx?ArticleId=356 |date=2005-02-08 }} {{Cite web |url=http://www.sbl-site.org/Article.aspx?ArticleId=356 |title=Archive copy |access-date=2025-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050208073205/http://www.sbl-site.org/Article.aspx?ArticleId=356 |archive-date=2005-02-08 |url-status=bot: unknown}} Accessed 26 Marso 2011.</ref> ang limang malawak na mga kategorya ng bariasyon ng mga teksto ng DSS:<ref name = "Tov">Tov, E. 2001. Textual Criticism of the Hebrew Bible (2nd ed.) Assen/Maastricht: Van Gocum; Philadelphia: Fortress Press. As cited in [http://books.google.ca/books?id=RBSO35k25_YC&dq=%22dead+sea+scrolls+and+the+septuagint%22,+%22peter+flint%22&lr=&source=gbs_navlinks_s Flint, Peter W. 2002. The Bible and the Dead Sea Scrolls as presented in Bible and computer: the Stellenbosch AIBI-6 Conference: proceedings of the Association internationale Bible et informatique, "From alpha to byte", University of Stellenbosch, 17–21 July, 2000 Association internationale Bible et informatique. Conference, Johann Cook (ed.) Leiden/Boston BRILL, 2002]</ref> :# Proto-Masoretiko: Ito ay binubuo ng isang matatag na teksto at marami at natatanging mga kasunduan sa tekstong [[Masoretiko]]. Ang mga 60% ng mga skrolyo ay nahuhulog sa kategoryang ito (e.g. 1QIsa-b) :# Pre-Septuagint: Ito ang mga manuskrito na may natatanging mga apinidad sa Bibliyang Griyego. Ito ay may bilang lamang ng mga 5% ng mga skrolyo halimbawa ng 4QDeut-q, 4QSam-a, and 4QJer-b, 4QJer-d. Sa karagdagan sa mga manuskritong ito, ang ilang iba pa ay nagsasalo ng natatanging mga pagbasang indbidwal sa Septuagint bagaman ang mga ito ay hindi nahuhulog sa kategoryang ito :# Ang Qumran "Living Bible": Ito ang mga manuskrtio na ayon kay Tov ay kinopya ayon sa "pagsasanay Qumran" (i.e. may natatanging mahabang ortograpiya at morpolohiya), kadalasang mga pagkakamali at pagtutuwid at malayang pakikitungo sa teksto. Ang gayong mga skrolyo ay binubuo ng mga 20% ng Biblical corpus kabilang ang Great Isaiah Scroll (1QIsa-a): :# Pre-Samaritan: Ito ang mga manuskritong DSS na rumiriplekta sa anyong tekstuwal na matatagpuan sa [[Samaritan Pentateuch]] bagaman ang mismong bibliyang Samaritano ay kalaunan at naglalaman ng impormasyon na hindi matatagpuan sa mga mas naunang skrolyong ito, (e.g. banal na bundo ng diyos sa Shechem kesa sa Jerusalem). Ang mga saksing Qumran na mailalarawan ng mga pagtutuwid ortograpiko at mga harmonisasyon sa mga paralelong teksto sa Pentateuch ay binubuo ng mga 5% ng mga skrolyo nito. (e.g. 4QpaleoExod-m) :# Hindi nakalinya: Ito ang kategorya na hindi nagpapakita ng konsistenteng paglilinya sa anumang apat na mga uring teksto (text-types). Ang bilang nito ay mga 10% ng mga skrolyo at kinabibilangan ng 4QDeut-b, 4QDeut-c, 4QDeut-h, 4QIsa-c, and 4QDan-a.<ref name = "Tov"/><ref>Laurence Shiffman, ''Reclaiming the Dead Sea Scrolls'', p.&nbsp;172</ref><ref>Note that these percentages are disputed. Other scholars credit the Proto-Masoretic texts with only 40%, and posit larger contributions from Qumran-style and non-aligned texts. The Canon Debate, McDonald & Sanders editors, 2002, chapter 6: Questions of Canon through the Dead Sea Scrolls by James C. VanderKam, page 94, citing private communication with Emanuel Tov on biblical manuscripts: Qumran scribe type c.25%, proto-Masoretic Text c. 40%, pre-Samaritan texts c.5%, texts close to the Hebrew model for the Septuagint c.5% and nonaligned c.25%.</ref> Ang mga pinagkunang teksto ay nagpapakita ng iba't ibang mga pagbasa. Halimbawa, kinumpara ni Bastiaan Van Elderen <ref name = "Elderen" /> ang tatlong mga bariasyon ng Deuteronomio 32.34, na huli sa Awit ni Moises<ref>[http://www.angelfire.com/realm2/oracleofdelphi/DSS_Bas_Evening.pdf Bastiaan Van Elderen. The Dead Sea Scrolls.] Appendix 1, p. 8. Accessed 26 Marso 2011.</ref> <table cellspacing="1" cellpadding="1"> <tr> <td><div class="center">'''Deuteronomio 32.43, Masoretiko'''</div></td> <td><div class="center">'''Deuteronomio 32.43, Qumran'''</div></td> <td><div class="center">'''Deuteronomio 32.43, Septuagint'''</div></td></tr> <tr> <td> :<span style="color:#FF0000;">'''1 Humiyaw sa ligaya, O mga bansa kasama ng kanyang bayan'''</span> :<span style="color:#00AA00;">'''2 Sapagka't ipaghihiganti niya ang dugo ng kanyang mga alagad</span> :<span style="color:#003399;">'''3 At maghihiganti sa kanyang mga kalaban</span> :<span style="color:#FF6600;">'''4 At lilinisin ang lupain, ang kanyang bayan.</span> <br /> <br /> </td> <td> :<span style="color:#FF0000;">'''1 Humiyaw sa ligaya, O mga kalangitan, kasama niya'''</span> :<span style="color:#660033;">'''2 At sambahin siya, kayong mga banal'''</span> :<span style="color:#00AA00;">'''3 Sapagka't ipaghihiganti niya ang dugo ng kanyang mga anak na lalake</span> :<span style="color:#003399;">'''4 At maghihiganti sa kanyang mga kalaban</span> :<span style="color:#FF00FF;">'''5 At bibigyan ng kabayaran ang mga namumuhi sa kanya</span> :<span style="color:#FF6600;">'''6 At lilinis ang lupain ng kanyang bayan.</span> <br /> <br /> </td> <td> :<span style="color:#FF0000;">'''1 Humiyaw sa ligaya, O mga kalangitan, kasama niya'''</span> :<span style="color:#660033;">'''2 At ang lahat ng mga anak na lakake ng Diyos ay sambahin siya'''</span> :<span style="color:#FF0000;">'''3 Humiyaw sa ligaya, O mga bansa, kasama ng kanyang bayan'''</span> :'''4 At hayaang ang mga anghel ng Diyos ay maging malakas sa kanya''' :<span style="color:#00AA00;">'''5 Sapagka't paghihigantihan niya ang dugo ng kanyang mga anak na lalake</span> :<span style="color:#003399;">'''6 At maghihiganti at bibigyan ng katarungan ang kanyang mga kaaway</span> :<span style="color:#FF00FF;">'''7 At bibigyan ng kabayaran ang mga namumuhi</span> :<span style="color:#FF6600;">'''8 At lilinisin ng Panginoon ang lupain ng kanyang bayan. </span></td> </tr> </table> <br /> Ang [[Mga skrolyo ng Patay na Dagat]] dahil sa 5% koneksiyon nito sa Septuagint ay nagbibigay ng malaking impormasyon para sa mga skolar sa pag-aaral ng tekstong Griyego ng Bibliyang Hebreo. ==Paggamit== ===Paggamit ng mga Hudyo=== Simula noong mga ika-2 siglo CE, ang ilang mga paktor ay nagtulak sa karamihan ng mga Hudyo na talikuran ang paggamit ng LXX. Ang pinakaunang mga Kristiyanong [[hentil]] ay gumamit ng LXX dahil sa panahong ito, ito lamang ang bersiyong Griyego ng [[Bibliya]] at karamihan ay hindi makapagbasa ng Hebreo. Ang ugnayan ng LXX sa katunggaling relihiyong ng [[Hudaismo]] na [[Kristiyanismo]] na lumitaw noong unang siglo CE ay gumawa sa LXX na nakakahinala sa mata ng mga mas bagong henerasyong Hudyo at mga skolar na Hudyo. <ref name="Würthwein"/> Sa halip ng LXX, ang mga Hudyo ay gumamit ng Hebreo/Aramaikong manuskritong [[Targum]] na kalunang tinipon ng mga [[Masorete]] at ang mga autoritatibong salin gaya ng [[Targum Onkelos|Onkelos]] at [[Targum Jonathan|Rabbi Yonathan ben Uziel]].<ref>Greek-speaking Judaism (see also [[Hellenistic Judaism]]), survived, however, on a smaller scale into the medieval period. Cf. Natalio Fernández Marcos, ''The Septuagint in Context: Introduction to the Greek Bible,'' Leiden: Brill, 2000.</ref> Marahil ang pinakamahalaga para sa LXX na nagtatangi mula sa ibang mga bersiyong Griyego ng [[Tanakh]] ay ang LXX ay nagsimulang mawalan ng sanksiyon ng mga Hudyo pagkatapos na matuklasan ang mga pagkakaiba sa pagitan nito at ng mga kontemporaryong kasulatang Hebreo . <ref name=lxxshift /> Kahit ang mga [[Hudaismong Hellenistiko|Hudyong Griyego]] ay hindi gumamit ng LXX at mas pinaboran ang ibang mga bersiyong Griyego ng Tanakh gaya ng salin ni [[Aquila ng Sinope]] na tila mas umaayon sa mga kontemporaryong tekstong Hebreo.<ref name="Würthwein"/> ===Paggamit ng mga Kristiyano=== Ang [[sinaunang Krisitiyanismo|Sinaunang Kristiyanong]] iglesia ay gumamit ng mga tekstong Griyego<ref name=lxxshift /> dahil ang Griyego ang [[lingguwa prangka]] ng [[Imperyo Romano]] sa panahong ito at ang wika ng iglesiang Griyego-Romano ([[Aramaiko]] ang wika ng [[Simbahang Ortodoksong Syriac|Kristiyanismong Syriako]] na gumamit ng mga [[Targum]]). Ang relasyon sa pagitan ng paggamit ng mga [[apostol]] ng [[Lumang Tipan]] ng Septuagint at isang nawalang tekstong Hebreo ay komplikado. Ang Septuagint ang pangunahing pinagkunan o pinagsipian (quoted) ng mga talata ng Lumang Tipan ng mga may akda ng Bagong Tipan. Ang 300 sa 350 mga sipi ng mga talata ng Lumang Tipan sa mga aklat ng Bagong Tipan kabilang ang mga salita ni [[Hesus]] ay sinipi sa Septuagint. Ang ilan ay hindi hinango sa Septuagint. Ayon kay [[Jeronimo]], ang Matt 2:15 at 2:23, Juan 19:37, Juan 7:38, 1 Cor. 2:9.<ref name="Jerome">St. Jerome, ''Apology Book II''.</ref> ay mga halimbawang hindi matatagpuan sa Septuagint kundi sa tekstong Hebreo. Ang Matt 2:23 ay wala rin sa kasalukuyang tekstong [[Masoretiko]] bagaman ayon kay Jeronimo ay nasa Isaias 11:1 ito. Sa karagdagan, nang sumipi ang mga may akda ng [[Bagong Tipan]] sa mga talata ng Lumang Tipan o kung sumisipi mismo si [[Hesus]] ayon sa mga kanonikal na ebanghelyo ay malayang gumamit ng mga talata ng Septuagint na nagpapahiwatig na si Hesus o ang kanyang mga alagad ay tumuturing ritong maasahang salin ng Tanakh.<ref name=paul-septuagint /><ref name="Swete">H. B. Swete, ''An Introduction to the Old Testament in Greek,'' revised by R.R. Ottley, 1914; reprint, Peabody, Mass.: Hendrickson, 1989.</ref><ref name=usageNT>"The quotations from the Old Testament found in the New are in the main taken from the Septuagint; and even where the citation is indirect the influence of this version is clearly seen (..)"{{cite web|title=Bible Translations - The Septuagint|url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/3269-bible-translations|publisher=JewishEncyclopedia.com|accessdate=10 Pebrero 2012}}</ref> Pinaniwalaan sa sinaunang simbahang Kristiyano na Septuagint ay isinalin ng mga Hudyo bago ang kapanahunan ni [[Hesus]] at ang Septuagint sa ilang mga lugar nito ay nagbibigay ng interpretasyong [[kristolohikal]] kesa sa tekstong Hebreo (sabihing sa ika-2 siglo CE). Ito ay kinuhang ebidensiya ng mga kristiyano na binago ng mga Hudyo ang tekstong Hebreo sa paraang gumawa sa mga itong hindi kristolohikal. Halimbawa si [[Irenaeus]] tungkol sa Isaias 7:14: "Ang Septuagint ay maliwanag na sumusulat ng isang ''birhen''(sa Griyego ay ''parthenos'') na maglilihi, samantalang ang tekstong Hebreo ayon kay Irenaeus sa panahong ito ay isinalin nina [[Theodotion]] at [[Aquila ng Sinope]] (na parehong mga akay sa [[Hudaismo]]) bilang ''dalaga''(Sa Griyego ay ''neanis'' o sa Ingles ay maiden o young woman) na maglilihi. Sa opisyal na Bibliya ng [[Hudaismo]] at basehan ng mga modernong salin ng Bibliya ng Lumang Tipan na tinatawag [[Masoretiko]], ang nakasulat sa Isaias 7:14 ay ''almah'' na nangangahulugang ''dalaga''(young woman). Ayon kay Irenaeus, ginamit ng mga [[Ebionita]] ito upang angkinin na si Jose ang biolohikal na ama ni Hesus. Mula sa pananaw ni Irenaeus, ito ay purong [[heresiya]] na isinulong ng kalaunang mga pagbabagong anti-Kristiyano ng tekstong Hebro gaya ng ebidente sa mas matanda, bago ng Kristiyanong Septuagint.<ref name="Irenaeus">Irenaeus, ''Against Herecies Book III''.</ref> Nang isagawa ni [[Jeronimo]] ang pagbabago sa mga saling [[Vetus Latina]] ng Septuagint, kanyang kinumpara ang Septuagint laban sa Hebreo na umiiral sa panahong ito. Siya ay napaniwalang ang tekstong Hebreo ay mas mabuting nagpapatotoo kay Kristo sa halip na Septuagint. Siya ay kumalas sa tradisyon ng simbahan at isinalin ang karamihan ng Lumang Tipan ng kanyang Latinong Vulgata mula sa Hebreo kesa sa Griyego. Ang kanyang ginawa ay labis na binatikos ni [[Augustino of Hippo]] na kanyang kakontemporaryo. Gayunpaman, sa paglipas ng panahon, ang pagtanggap sa bersiyong Latino ni Jeronimo na Vulgata ay unti unting pumalit sa [[Vetus Latina]] ng Septuagint.<ref name="Würthwein"/> Ang [[Silangang Ortodokso]] sa kasalukuyan ay mas pumapabor sa paggamit ng LXX bilang basehan sa pagsasalin ng Lumang Tipan sa ibang mga wika. Ang mga modernong salin (kritikal) ng Lumang Tipan ay gumagamit ng [[Masoretiko]] bilang basehan nito bagaman gumagamit rin ito ng Septuagint at ibang mga bersiyon upang muling likhain ang kahulugan ng tekstong Hebreo kung ito ay hindi maliwanag, corrupt o malabo.<ref name="Würthwein"/> Halimbawa sa [[Jerusalem Bible]] ay nakasaad "...tanging kung ang tekstong [[Masoretiko]] ay nagtatanghal ng hindi madadaig na mga kahirapan ay mayroong mga [[emendasyon]] o ibang mga bersiyon gaya ng...LXX ay ginagamit." <ref name="JB">Jerusalem Bible Readers Edition, 1990: London, citing the Standard Edition of 1985</ref> Ang pauna pahina ng [[New International Version]] ay nagsasaad na: "Ang mga tagasalin ay kumonsulta rin sa mas mahalagang sinaunang mga bersiyon kabilang ang Septuagint...Ang mga pagbasa sa mga bersiyon ito ay minsang sinusunod kung saan ang [[Masoretiko]] ay tila kaduda duda..."<ref name="NIV">"Life Application Bible" (NIV), 1988: Tyndale House Publishers, using "Holy Bible" text, copyright International Bible Society 1973</ref> ===Mga aklat Deuterokanoniko=== {{Main|Apokripa}} Ang Septuagint ay kinabibilangan ng ilang mga aklat na hindi matatagpuan sa [[Tanakh]]. Ang mga karagdagang aklat na ito ay kinabibilangan ng [[Book of Tobit|Tobit]], [[Judith]], [[Book of Wisdom|Karunungan ni Solomon]], [[Sirach|Wisdom of Jesus son of Sirach]], [[Book of Baruch|Baruch]], [[Sulat ni Jeremias]] (na kalaunang naging kapitulo 6&nbsp;ng Baruch sa Vulgata), mga karagdagan sa [[Aklat ni Daniel]] ([[Ang Panalangin ni Azariah]], [[The Prayer of Azariah and Song of the Three Holy Children|Awit ng Tatlong mga Anak]], [[Susanna (Book of Daniel)|Sosanna]] at [[Bel at ang Dragon]]), mga karagdagan sa [[Book of Esther|Esther]], [[1 Macabeo]], [[2 Macabeo]], [[3 Macabeo]], [[4 Macabeo]], [[1 Esdras]], [[Book of Odes (Bible)|Odes]], kabilang ang [[Panalangin ni Manasseh]], [[Mga Awit niSolomon]], at [[Awit 151]]. Ang pagtanggap sa [[kanon]] ng mga karagdagang aklat na ito sa iba't ibang sektang Kristiyano ay iba iba. Pagkatapos ng [[Protestanteng Repormasyon]], maraming mga bibliyang protestante ay nagsimulang sumunod sa [[kanon]] ng [[Hudaismo]] at hindi isinama ang mga karagdagang aklat ng Septuagint. Gayunpaman, ang simbahang Romano Katoliko ay nagsasama ng ilang mga aklat sa Septuagint sa kanilang kanon samantalang ang [[Silangang Ortodokso]] ay nagsasama ng lahat ng mga aklat ng Septuagint maliban sa [[Mga Awit ni Solomon]].<ref>http://ccat.sas.upenn.edu/nets/edition/</ref> Ang mga leksiyonaryong [[Anglikano]] ay gumagamit ng lahat ng mga aklat ng Septuagint maliban sa [[Awit 151]] at ang buong [[King James Version]] (na sumunod sa [[Geneva Bible]], 1560) ay nagsasama ng mga karagdagang aklat sa isang hiwalay na seksiyong tinatawag na [[Apokripa]]. ===Bersiyon ni Theodotion=== Sa pinakalumang mga kopya ng Bibliya na naglalaman ng bersiyong Septuagint ng Lumang Tipan, ang [[Aklat ni Daniel]] ay hindi ang orihinal na bersiyon ng Septuagint kundi ng Griyegong bersiyon ng Aklat ni Daniel ni [[Theodotion]] mula sa Hebreo.<ref name="EncBibTV">{{EncyclopaediaBiblica|article=TEXT AND VERSIONS|section=Text and Versions}}</ref> Ang bersiyong Septuagint ng Daniel ay pinalitan ng bersiyon ni Theodotion noong ika-2 hanggang ika-3 siglo CE sa mga lugar na nagsasalita ng Griyego at noong gitna nang ika-3 siglo CE sa mga lugar na nagsasalita ng Latin.<ref name="EncBibTV"/> Walang rekord ang kasaysayan ng dahilan para sa pagpapalit na ito. Si [[Jerome]] ay nag-ulat sa paunang pahina ng Daniel ng Vulgata na "''ang bagay na ito ay nangyari lang''".<ref name="EncBibTV"/> Ang kanonikal na [[Ezra-Nehemiah]] ay kilala sa Septuagint bilang "Esdras B", at ang 1 Esdras ay "Esdras A". Ang 1 Esdras ay isang labis na katulad na teksto sa mga aklat ng Ezra-Nehemiah at ang dalawang ito ay malawak na inakala ng mga skolar na hinango mula sa parehong orihinal na teksto. Iminungkahi ng mga skolar na ang "Esdras B"&nbsp;– ang kanonikal na Ezra-Nehemiah&nbsp;– ang bersiyon ni [[Theodotion]] ng materyal na ito at ang "Esdras A" ang bersiyon na dating nasa Septuagint sa sarili nito.<ref name="EncBibTV"/> ==Mga aklat sa Septuagint== {| class="toccolours" width="75%" cellspacing="0px" align="center" style="clear: center; text-align:left; font-size:85%" |- | valign="bottom" style="border-bottom:2px groove #aaa; font-weight:bold" | The Orthodox <br />Old Testament <ref name="Jobes and Silva"/><ref name="McLay">Timothy McLay, ''The Use of the Septuagint in New Testament Research {{ISBN|0-8028-6091-5}}.'' — The current standard introduction on the NT & LXX.</ref><ref>The canon of the original Old Greek LXX is disputed. This table reflects the canon of the Old Testament as used currently in Orthodoxy.</ref> | valign="bottom" style="border-bottom:2px groove #aaa; font-weight:bold"|Greek-based<br /> name | valign="bottom" style="border-bottom:2px groove #aaa; font-weight:bold"|Conventional<br /> English name |- !colspan=3|Law |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Γένεσις}} || Génesis || Genesis |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἔξοδος}} || Éxodos || Exodus |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Λευϊτικόν}} || Leuitikón || Leviticus |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἀριθμοί}} || Arithmoí || Numbers |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Δευτερονόμιον}} || Deuteronómion || Deuteronomy |- !colspan=3|History |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἰησοῦς Nαυῆ}} || Iêsous Nauê || Joshua |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Κριταί}} || Kritaí || Judges |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ῥούθ}} || Roúth || Ruth |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Βασιλειῶν Αʹ<ref>{{lang|grc|Βασιλειῶν}} (Basileiōn) is the genitive plural of {{lang|grc|Βασιλεῖα}} (Basileia).</small><br></ref>}} || I Reigns || I Samuel |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Βασιλειῶν Βʹ}} || II Reigns || II Samuel |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Βασιλειῶν Γʹ}} || III Reigns || I Kings |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Βασιλειῶν Δʹ}} || IV Reigns || II Kings |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Παραλειπομένων Αʹ}} || I Paralipomenon<ref>That is, ''Things set aside'' from {{lang|grc|Ἔσδρας Αʹ}}.</ref> || I Chronicles |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Παραλειπομένων Βʹ}} || II Paralipomenon || II Chronicles |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἔσδρας Αʹ}} || I Esdras || 1 Esdras; |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἔσδρας Βʹ}} || II Esdras || Ezra-Nehemiah |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Τωβίτ}}<ref>also called Τωβείτ or Τωβίθ in some sources.</ref> || Tobit || Tobit or Tobias |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἰουδίθ}} || Ioudith || Judith |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἐσθήρ}} || Esther || Esther with additions |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Μακκαβαίων Αʹ}} || [[I Maccabees|I Makkabees]] || 1 Maccabees |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Μακκαβαίων Βʹ}} || [[II Maccabees|II Makkabees]] || 2 Maccabees |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Μακκαβαίων Γʹ}} || [[III Maccabees|III Makkabees]] || 3 Maccabees |- !colspan=3|Wisdom |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ψαλμοί}} || Psalms || Psalms |- | style="text-indent:2em"|{{lang|grc|Ψαλμός ΡΝΑʹ}} || [[Psalm 151]] || Psalm 151 |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Προσευχὴ Μανάσση}} || [[Prayer of Manasseh]] || Prayer of Manasseh |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἰώβ}} || Iōb || Job |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Παροιμίαι}} || Proverbs || Proverbs |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἐκκλησιαστής}} || Ecclesiastes || Ecclesiastes |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἆσμα Ἀσμάτων}} || [[Shir Hashirim|Song of Songs]] || Song of Solomon or Canticles |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Σοφία Σαλoμῶντος}} || Wisdom of Solomon || Wisdom |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Σοφία Ἰησοῦ Σειράχ}} || [[Sirach|Wisdom of Jesus the son of Seirach]] || Sirach or Ecclesiasticus |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ψαλμοί Σαλoμῶντος}} || [[Psalms of Solomon]] || Psalms of Solomon<ref>Not in Orthodox Canon, but originally included in the LXX. http://ccat.sas.upenn.edu/nets/edition/</ref> |- !colspan=3|Prophets |- !style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Δώδεκα}} || The Twelve || Minor Prophets |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ὡσηέ Αʹ}} || I. Osëe || Hosea |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ἀμώς Βʹ}} || II. Ämōs || Amos |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Μιχαίας Γʹ}} || III. Michaias || Micah |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ἰωήλ Δʹ}} || IV. Ioel || Joel |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ὀβδίου Εʹ}}<ref>Obdiou is genitive from "The vision ''of'' Obdias," which opens the book.</ref> || V. Obdias || Obadiah |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ἰωνᾶς Ϛ'}} || VI. Ionas || Jonah |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ναούμ Ζʹ}} || VII. Naoum || Nahum |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ἀμβακούμ Ηʹ}} || VIII. Ambakum || Habakkuk |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Σοφονίας Θʹ}} || IX. Sophonias || Zephaniah |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ἀγγαῖος Ιʹ}} || X. Ängaios || Haggai |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ζαχαρίας ΙΑʹ}} || XI. Zacharias || Zachariah |- style="text-indent:2em" | {{lang|grc|Ἄγγελος ΙΒʹ}} || XII. Messenger || Malachi |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἠσαΐας}} || Hesaias || Isaiah |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἱερεμίας}} || Hieremias || Jeremiah |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Βαρούχ}} || Baruch || Baruch |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Θρῆνοι}} || Lamentations || Lamentations |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἐπιστολή Ιερεμίου}} || [[Epistle of Jeremiah]] || Letter of Jeremiah |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Ἰεζεκιήλ}} || Iezekiêl || Ezekiel |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Δανιήλ}} || Daniêl || Daniel with additions |- !colspan=3|Appendix |- | style="text-indent:1em"|{{lang|grc|Μακκαβαίων Δ' Παράρτημα}} || [[IV Maccabees|IV Makkabees]] || 4 Maccabees<ref>Originally placed after 3 Maccabees and before Psalms, but placed in an appendix of the Orthodox Canon</ref> |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist|refs= <ref name="Dines">Jennifer M. Dines, ''The Septuagint,'' Michael A. Knibb, Ed., London: T&T Clark, 2004.</ref> }} [[Kategorya:Mga sinaunang bersiyon ng Bibliya]] [[Kategorya:Kanon]] gcu75v3vo7vtvbypch28wqym39mp2eq 0 192774 2230155 2229917 2026-09-30T06:53:36Z GinawaSaHapon 102500 2230155 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit ng paksa. --> [[File:Medical_Doctors_Density_per_10_000_population.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Medical_Doctors_Density_per_10_000_population.png|thumb|Dami ng mga doktor kada 10,000 indibiduwal sa bawat bansa. Nagmula ang datos sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|WHO]] mula 2017 hanggang 2023.]] '''Pangangalágang pangkalusúgan''' ang pagsasaayos at pagpapanatili sa [[kalusugan]] sa pamamagitan ng [[Prebentibong pangangalagang pangkalusugan|pag-iwas]], [[dayagnosis]], pagpapagaling, pagpapabuti, o panggagamot sa mga [[sakit]], [[karamdaman]], o [[pinsala sa katawan]] o [[Problema sa pag-iisip|isip]] ng mga tao. Hinahatid ng mga [[Propesyonal sa medisina|propesyonal]] sa larangan ng [[medisina]] ang pangangalagang pangkalusugan. Gayunpaman, pawang iba-iba ang antas ng [[Serbisyong pangkalusugan|serbisyong]] naibibigay sa mga tao depende sa lugar. Karaniwang inilalarawan ang pag-aaruga at pagkalinga bilang ang naaayong paggamit sa mga serbisyong pangkalusugan upang makamit ang pinakatinatamasa para sa kalusugan.<ref name="NAP2009">{{Cite book |author1=Institute of Medicine (US) Committee on Monitoring Access to Personal Health Care Services |url=https://www.nap.edu/read/2009/chapter/2 |title=Access to Health Care in America |last2=Millman |first2=M. |date=1993 |publisher=The National Academies Press, US National Academies of Science, Engineering and Medicine |isbn=978-0-309-04742-5 |language=en |trans-title=Access sa Pangangalagang Pangkalusugan sa Amerika |bibcode=1993nap..book.2009I |doi=10.17226/2009 |pmid=25144064 |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211044453/https://www.nap.edu/read/2009/chapter/2 |archive-date=11 February 2021 |url-status=live}}</ref> Nakakaapekto rin ang katayuang pinansiyal ng pasyente, gayundin ang mga balakid dulot ng heograpiya o lohistika (kagaya halimbawa ng paglipat sa [[ospital]] ng isang pasyente mula sa isang liblib na lugar), mga inaasahang sosyokultural, at mga personal na balakid tulad ng mahinang komunikasyon sa mga [[doktor]], [[Kahirapan|mababang kita]], o mababang [[kaalaman sa kalusugan]].<ref name="RHI2021">{{Cite web |date=2019 |title=Healthcare Access in Rural Communities |trans-title=Access sa Pangangalagang Pangkalusugan sa mga Pamayanang Rural |url=https://www.ruralhealthinfo.org/topics/healthcare-access |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211044452/https://www.ruralhealthinfo.org/topics/healthcare-access |archive-date=11 February 2021 |access-date= |publisher=Rural Health Information Hub |language=en}}</ref> [[Sistemang pangkalusugan]] ang mga organisasyon na itinatag upang makamit ang mga pangangailangang medikal ng layunin nitong populasyon. Ayon sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] (WHO), kinakailangan ng isang maayos na sistemang pangkalusugan ang isang maayos na mekanismong pinansiyal, mga tauhan na may sapat na kakayahan at suweldo, maaasahang impormasyon na gagamitin sa mga desisyon at patakaran, at mga napapanatiling pasilidad pangkalusugan upang maihatid ang mga dekalidad na gamot at teknolohiya. Malaki ang ambag ng isang maayos na sistemang pangkalusugan sa [[ekonomiya]], [[kaunlaran]], at [[industriyalisasyon]] ng isang bansa. Mahalagang pantukoy ang pangangalagang pangkalusugan sa pagsusulong sa pangkalahatang [[kalusugang pisikal]] at [[Kalusugang pang-isipan|pang-isipan]], gayundin sa [[kapakanan]] ng mga tao sa mundo.<ref name="WHO">{{cite web |title=Health Topics: Health Systems |trans-title=Mga Paksa sa Kalusugan: Mga Sistemang Pangkalusugan |url=https://www.who.int/topics/health_systems/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718195540/https://www.who.int/topics/health_systems/en/ |archive-date=2019-07-18 |access-date= |website=www.who.int |publisher=World Health Organization |language=en}}</ref> Halimbawa nito ang pandaigdigang paglipol sa [[bulutong]] na idineklara ng WHO noong 1980, ang unang sakit sa kasaysayan na nilipol sa pamamagitan ng aktibong pangingialam ng medisina. == Paghahatid == Hinahatid ng mga propesyonal bilang mga interdisiplinaryong grupo ang pangangalagang pangkalusugan sa mga [[pasyente]]. Bagamat iba-iba ang kahulugan ng iba't ibang uri ng pangangalaga ayon sa kultura, politika, organisasyon, at disiplina, may konsenso sa larangan na [[pangunahing pangangalaga]] ang pinakaunang elemento ng tuloy-tuloy na proseso na maaaring samahan pa ng [[Sekundaryong pangangalaga|sekundaryo]] at [[tersiyaryong pangangalaga]]. Karaniwang inuuri ang pangangalaga bilang pribado o pampubliko, ngunit tinutuligsa ang pag-uuring ito bilang masyadong pagpapasimple sa tunay na paghahatid sa pangangalaga.<ref name="giusti1997">{{cite journal |last1=Giusti |first1=D. |last2=Criel |first2=B. |last3=de Béthune |first3=X. |year=1997 |title=Viewpoint: public versus private health care delivery: beyond the slogans |trans-title=Pananaw: pampubliko vs pribadong paghahatid sa pangangalagang pangkalusugan: lagpas sa mga islogan |journal=Health Policy and Planning |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=193–198 |doi=10.1093/heapol/12.3.193 |issn=0268-1080}}</ref> === Antas === ==== Pangunahing pangangalaga ==== {{Main|Pangunahing pangangalaga}} [[Talaksan:Clinics_in_the_Philippines_04.jpg|thumb|Isang [[klinika]] sa [[Malolos]], [[Bulacan]]. Karaniwang nagsasagawa ng pangunahing pangangalaga ang mga ganitong klinika.]] Tumutukoy ang [[pangunahing pangangalaga]] sa mga gawain ng mga propesyonal bilang ang pinakaunang binibisita ng mga pasyente sa isang [[sistemang pangkalusugan]]. Sinusuportahan ng modelong ito ang tuloy-tuloy, komprehensibo, at koordinadong pangangalagan nakatuon sa mismong pasyente.<ref>{{cite web |title=Primary care |trans-title=Pangunahing pangangalaga |url=https://www.who.int/teams/integrated-health-services/clinical-services-and-systems/primary-care |website=[[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] |language=en}}</ref> Pawang mga [[pangunahing doktor]] ({{Lang|en|primary care physician}}) ang mga propesyonal na nagsasagawa nito, na maaaring isang [[pangkalahatang doktor]] ({{Lang|en|general practitioner}}, GP) o [[pampamilyang doktor]] ({{Lang|en|family doctor}}). Depende sa kondisyon ng pasyente, maaari silang [[Pagpapasa (medikal)|ituro]] sa sekundaryo o maging sa tersiyaryong pangangalaga.<ref name="birmingham-referral">{{cite web |title=What is clinical handover? |trans-title=Ano ang klinikal na paglilipat? |url=https://www.birmingham.ac.uk/research/activity/mds/projects/haps/pccs/clinical-handover-global-health/what-is-clinical-handover |publisher=University of Birmingham |language=en}}</ref> Pinakamalawak sa pangangalagang pangkalusugan ang saklaw ng pangunahing pangangalaga, mapaanuman ang edad, katayuan sa buhay, o isyu sa katawan, isip, o panlipunan, [[Panandaliang karamdaman|panandalian]] lamang o [[Pangmatagalang karamdaman|pangmatagalan]]. Dahil dito, karaniwan sa mga pangunahing doktor na magtaglay ng kaalamang medikal sa samu't saring larangan at isyu. Ginagamit nila ang [[Pandaigdigang Pag-uuri sa Pangunahing Pangangalaga]] (ICPC), isang pamantayang kagamitan para sa pag-unawa at pagsusuri sa impormasyon sa pangingialam ng pangunahing pangangalaga na isasagawa batay sa mga dahilan ng pagbisita ng pasyente.<ref>{{Cite web |title=International Classification of Primary Care, Second edition (ICPC-2) |trans-title=Pandaigdigang Pag-uuri sa Pangangalagang Pangkalusugan, Ikalawang labas (ICPC-2) |url=http://www.who.int/classifications/icd/adaptations/icpc2/en/index.html |website=www.who.int |language=en}}</ref> ==== Sekundaryong pangangalaga ==== {{Main|Sekundaryong pangangalaga}} [[Talaksan:UP_Philippine_General_Hospital_(Taft_Avenue,_Manila;_02-06-2021).jpg|thumb|[[Ospital Heneral ng Pilipinas]] (PGH) sa [[Unibersidad ng Pilipinas]] noong 2021. Isinasagawa ang [[sekundaryong pangangalaga]] sa mga malalaking ospital kagaya nito.]] Kabilang sa [[sekundaryong pangangalaga]] ang [[panandaliang pangangalaga]], na tumutukoy sa mga kinakailangang panggagamot sa isang maikling panahon para sa mga panandalian ngunit seryosong pinsala sa katawan, karamdaman, o iba pang kondisyon. Makikita ang ganitong pangangalaga sa mga [[departamentong pang-emerhensiya]] ng mga [[ospital]]. Kabilang rin dito ang pangangalaga para sa [[panganganak]] at [[masinsinang pangangalaga]] gayundin sa mga serbisyong kagaya ng [[Pag-iimaheng medikal|pag-iimahe]].<ref>{{cite web |title=Health Care System |trans-title=Sistema ng Pangangalagang Pangkalusugan |url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/health+care+system |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205030143/https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/health%20care%20system |archive-date=5 February 2021 |website=the Free Medical Dictionary |language=en}}</ref> Minsan itinuturing na magkasingkahulugan ang "sekundaryong pangangalaga" sa "pangangalagang pang-ospital", bagamat hindi lahat ng nagsasagawa ng ganitong pangangalaga ay nasa ospital mismo. Depende sa organisasyon o sa mga patakaran ng sistema ng bansa, maaaring kailanganin ng pasyente na pumunta muna sa isang nagbibigay ng pangunahing pangangalaga bago sila [[Pagpapasa (medikal)|ituro]] sa nagbibigay na sekundaryong pangangalaga.<ref>{{cite web |title=Secondary Care |trans-title=Sekundaryong Pangangalaga |url=https://mstrust.org.uk/a-z/care-in-the-nhs#:~:text=Secondary%20care%20refers%20to%20services,first%20contact%20with%20a%20patient.&text=Secondary%20care%20services%20are%20usually,services%20may%20be%20community%20based. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205025603/https://mstrust.org.uk/a-z/care-in-the-nhs#:~:text=Secondary%20care%20refers%20to%20services,first%20contact%20with%20a%20patient.&text=Secondary%20care%20services%20are%20usually,services%20may%20be%20community%20based. |archive-date=5 February 2021 |access-date= |website=MS Trust |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2017 |title=Difference between primary, secondary and tertiary health care |trans-title=Pagkakaiba ng pangunahin, sekundaryo, at tersiyaryong pangangalagang pangkalusugan |url=https://www.einsure.com/blog/the-difference-between-primary-secondary-and-tertiary-health-care/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506205753/https://www.einsure.com/blog/the-difference-between-primary-secondary-and-tertiary-health-care/ |archive-date=6 May 2021 |access-date= |website=EInsure |language=en}}</ref> == Sanggunian == {{Reflist}}{{Health care}} [[Kategorya:Panggagamot]] [[Kategorya:Kalusugan]] [[Kategorya:Pangangalagang pangkalusugan|*]] [[Kategorya:Mga serbisyong publiko]] 2rbieus1o4moobwlmdmznrk47guvbvt 2230156 2230155 2026-09-30T07:41:28Z GinawaSaHapon 102500 2230156 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit ng paksa. --> [[File:Medical_Doctors_Density_per_10_000_population.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Medical_Doctors_Density_per_10_000_population.png|thumb|Dami ng mga doktor kada 10,000 indibiduwal sa bawat bansa. Nagmula ang datos sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|WHO]] mula 2017 hanggang 2023.]] '''Pangangalágang pangkalusúgan''' ang pagsasaayos at pagpapanatili sa [[kalusugan]] sa pamamagitan ng [[Prebentibong pangangalagang pangkalusugan|pag-iwas]], [[dayagnosis]], pagpapagaling, pagpapabuti, o panggagamot sa mga [[sakit]], [[karamdaman]], o [[pinsala sa katawan]] o [[Problema sa pag-iisip|isip]] ng mga tao. Hinahatid ng mga [[Propesyonal sa medisina|propesyonal]] sa larangan ng [[medisina]] ang pangangalagang pangkalusugan. Gayunpaman, pawang iba-iba ang antas ng [[Serbisyong pangkalusugan|serbisyong]] naibibigay sa mga tao depende sa lugar. Karaniwang inilalarawan ang pag-aaruga at pagkalinga bilang ang naaayong paggamit sa mga serbisyong pangkalusugan upang makamit ang pinakatinatamasa para sa kalusugan.<ref name="NAP2009">{{Cite book |author1=Institute of Medicine (US) Committee on Monitoring Access to Personal Health Care Services |url=https://www.nap.edu/read/2009/chapter/2 |title=Access to Health Care in America |last2=Millman |first2=M. |date=1993 |publisher=The National Academies Press, US National Academies of Science, Engineering and Medicine |isbn=978-0-309-04742-5 |language=en |trans-title=Access sa Pangangalagang Pangkalusugan sa Amerika |bibcode=1993nap..book.2009I |doi=10.17226/2009 |pmid=25144064 |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211044453/https://www.nap.edu/read/2009/chapter/2 |archive-date=11 February 2021 |url-status=live}}</ref> Nakakaapekto rin ang katayuang pinansiyal ng pasyente, gayundin ang mga balakid dulot ng heograpiya o lohistika (kagaya halimbawa ng paglipat sa [[ospital]] ng isang pasyente mula sa isang liblib na lugar), mga inaasahang sosyokultural, at mga personal na balakid tulad ng mahinang komunikasyon sa mga [[doktor]], [[Kahirapan|mababang kita]], o mababang [[kaalaman sa kalusugan]].<ref name="RHI2021">{{Cite web |date=2019 |title=Healthcare Access in Rural Communities |trans-title=Access sa Pangangalagang Pangkalusugan sa mga Pamayanang Rural |url=https://www.ruralhealthinfo.org/topics/healthcare-access |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211044452/https://www.ruralhealthinfo.org/topics/healthcare-access |archive-date=11 February 2021 |access-date= |publisher=Rural Health Information Hub |language=en}}</ref> [[Sistemang pangkalusugan]] ang mga organisasyon na itinatag upang makamit ang mga pangangailangang medikal ng layunin nitong populasyon. Ayon sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] (WHO), kinakailangan ng isang maayos na sistemang pangkalusugan ang isang maayos na mekanismong pinansiyal, mga tauhan na may sapat na kakayahan at suweldo, maaasahang impormasyon na gagamitin sa mga desisyon at patakaran, at mga napapanatiling pasilidad pangkalusugan upang maihatid ang mga dekalidad na gamot at teknolohiya. Malaki ang ambag ng isang maayos na sistemang pangkalusugan sa [[ekonomiya]], [[kaunlaran]], at [[industriyalisasyon]] ng isang bansa. Mahalagang pantukoy ang pangangalagang pangkalusugan sa pagsusulong sa pangkalahatang [[kalusugang pisikal]] at [[Kalusugang pang-isipan|pang-isipan]], gayundin sa [[kapakanan]] ng mga tao sa mundo.<ref name="WHO">{{cite web |title=Health Topics: Health Systems |trans-title=Mga Paksa sa Kalusugan: Mga Sistemang Pangkalusugan |url=https://www.who.int/topics/health_systems/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718195540/https://www.who.int/topics/health_systems/en/ |archive-date=2019-07-18 |access-date= |website=www.who.int |publisher=World Health Organization |language=en}}</ref> Halimbawa nito ang pandaigdigang paglipol sa [[bulutong]] na idineklara ng WHO noong 1980, ang unang sakit sa kasaysayan na nilipol sa pamamagitan ng aktibong pangingialam ng medisina. == Paghahatid == Hinahatid ng mga propesyonal bilang mga interdisiplinaryong grupo ang pangangalagang pangkalusugan sa mga [[pasyente]]. Bagamat iba-iba ang kahulugan ng iba't ibang uri ng pangangalaga ayon sa kultura, politika, organisasyon, at disiplina, may konsenso sa larangan na [[pangunahing pangangalaga]] ang pinakaunang elemento ng tuloy-tuloy na proseso na maaaring samahan pa ng [[Sekundaryong pangangalaga|sekundaryo]] at [[tersiyaryong pangangalaga]]. Karaniwang inuuri ang pangangalaga bilang pribado o pampubliko, ngunit tinutuligsa ang pag-uuring ito bilang masyadong pagpapasimple sa tunay na paghahatid sa pangangalaga.<ref name="giusti1997">{{cite journal |last1=Giusti |first1=D. |last2=Criel |first2=B. |last3=de Béthune |first3=X. |year=1997 |title=Viewpoint: public versus private health care delivery: beyond the slogans |trans-title=Pananaw: pampubliko vs pribadong paghahatid sa pangangalagang pangkalusugan: lagpas sa mga islogan |journal=Health Policy and Planning |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=193–198 |doi=10.1093/heapol/12.3.193 |issn=0268-1080}}</ref> === Antas === ==== Pangunahing pangangalaga ==== {{Main|Pangunahing pangangalaga}} [[Talaksan:Clinics_in_the_Philippines_04.jpg|thumb|Isang [[klinika]] sa [[Malolos]], [[Bulacan]]. Karaniwang nagsasagawa ng pangunahing pangangalaga ang mga ganitong klinika.]] Tumutukoy ang [[pangunahing pangangalaga]] sa mga gawain ng mga propesyonal bilang ang pinakaunang binibisita ng mga pasyente sa isang [[sistemang pangkalusugan]]. Sinusuportahan ng modelong ito ang tuloy-tuloy, komprehensibo, at koordinadong pangangalagan nakatuon sa mismong pasyente.<ref>{{cite web |title=Primary care |trans-title=Pangunahing pangangalaga |url=https://www.who.int/teams/integrated-health-services/clinical-services-and-systems/primary-care |website=[[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] |language=en}}</ref> Pawang mga [[pangunahing doktor]] ({{Lang|en|primary care physician}}) ang mga propesyonal na nagsasagawa nito, na maaaring isang [[pangkalahatang doktor]] ({{Lang|en|general practitioner}}, GP) o [[pampamilyang doktor]] ({{Lang|en|family doctor}}). Depende sa kondisyon ng pasyente, maaari silang [[Pagpapasa (medikal)|ituro]] sa sekundaryo o maging sa tersiyaryong pangangalaga.<ref name="birmingham-referral">{{cite web |title=What is clinical handover? |trans-title=Ano ang klinikal na paglilipat? |url=https://www.birmingham.ac.uk/research/activity/mds/projects/haps/pccs/clinical-handover-global-health/what-is-clinical-handover |publisher=University of Birmingham |language=en}}</ref> Pinakamalawak sa pangangalagang pangkalusugan ang saklaw ng pangunahing pangangalaga, mapaanuman ang edad, katayuan sa buhay, o isyu sa katawan, isip, o panlipunan, [[Panandaliang karamdaman|panandalian]] lamang o [[Pangmatagalang karamdaman|pangmatagalan]]. Dahil dito, karaniwan sa mga pangunahing doktor na magtaglay ng kaalamang medikal sa samu't saring larangan at isyu. Ginagamit nila ang [[Pandaigdigang Pag-uuri sa Pangunahing Pangangalaga]] (ICPC), isang pamantayang kagamitan para sa pag-unawa at pagsusuri sa impormasyon sa pangingialam ng pangunahing pangangalaga na isasagawa batay sa mga dahilan ng pagbisita ng pasyente.<ref>{{Cite web |title=International Classification of Primary Care, Second edition (ICPC-2) |trans-title=Pandaigdigang Pag-uuri sa Pangangalagang Pangkalusugan, Ikalawang labas (ICPC-2) |url=http://www.who.int/classifications/icd/adaptations/icpc2/en/index.html |website=www.who.int |language=en}}</ref> ==== Sekundaryong pangangalaga ==== [[Talaksan:UP_Philippine_General_Hospital_(Taft_Avenue,_Manila;_02-06-2021).jpg|thumb|[[Ospital Heneral ng Pilipinas]] (PGH) sa [[Unibersidad ng Pilipinas]] noong 2021. Isinasagawa ang [[sekundaryong pangangalaga]] sa mga malalaking ospital kagaya nito.]] Kabilang sa [[sekundaryong pangangalaga]] ang [[panandaliang pangangalaga]], na tumutukoy sa mga kinakailangang panggagamot sa isang maikling panahon para sa mga panandalian ngunit seryosong pinsala sa katawan, karamdaman, o iba pang kondisyon. Makikita ang ganitong pangangalaga sa mga [[departamentong pang-emerhensiya]] ng mga [[ospital]]. Kabilang rin dito ang pangangalaga para sa [[panganganak]] at [[masinsinang pangangalaga]] gayundin sa mga serbisyong kagaya ng [[Pag-iimaheng medikal|pag-iimahe]].<ref>{{cite web |title=Health Care System |trans-title=Sistema ng Pangangalagang Pangkalusugan |url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/health+care+system |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205030143/https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/health%20care%20system |archive-date=5 February 2021 |website=the Free Medical Dictionary |language=en}}</ref> Minsan itinuturing na magkasingkahulugan ang "sekundaryong pangangalaga" sa "pangangalagang pang-ospital", bagamat hindi lahat ng nagsasagawa ng ganitong pangangalaga ay nasa ospital mismo. Depende sa organisasyon o sa mga patakaran ng sistema ng bansa, maaaring kailanganin ng pasyente na pumunta muna sa isang nagbibigay ng pangunahing pangangalaga bago sila [[Pagpapasa (medikal)|ituro]] sa nagbibigay na sekundaryong pangangalaga.<ref>{{cite web |title=Secondary Care |trans-title=Sekundaryong Pangangalaga |url=https://mstrust.org.uk/a-z/care-in-the-nhs#:~:text=Secondary%20care%20refers%20to%20services,first%20contact%20with%20a%20patient.&text=Secondary%20care%20services%20are%20usually,services%20may%20be%20community%20based. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205025603/https://mstrust.org.uk/a-z/care-in-the-nhs#:~:text=Secondary%20care%20refers%20to%20services,first%20contact%20with%20a%20patient.&text=Secondary%20care%20services%20are%20usually,services%20may%20be%20community%20based. |archive-date=5 February 2021 |access-date= |website=MS Trust |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2017 |title=Difference between primary, secondary and tertiary health care |trans-title=Pagkakaiba ng pangunahin, sekundaryo, at tersiyaryong pangangalagang pangkalusugan |url=https://www.einsure.com/blog/the-difference-between-primary-secondary-and-tertiary-health-care/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506205753/https://www.einsure.com/blog/the-difference-between-primary-secondary-and-tertiary-health-care/ |archive-date=6 May 2021 |access-date= |website=EInsure |language=en}}</ref> ==== Tersiyaryong pangangalaga ==== [[Talaksan:Facade_of_the_Lung_Center_of_the_Philippines.jpg|thumb|Ang [[Ospital ng Pilipinas sa Maysakit sa Baga|Ospital ng Pilipinas sa Baga]] sa [[Lungsod Quezon]]. Halimbawa ito ng [[tersiyaryong ospital]] na nakatuon sa mga karamdaman sa [[baga]] at [[sistemang panghinga]].]] Tumutukoy ang tersiyaryong pangangalaga sa uri ng pangangalaga na nakatuon sa isang partikular na espesyalidad. Karaniwang kinakailangan ng rekomendasyon mula sa isang sekundaryong doktor upang makakuha ng tersiyaryong pangangalaga ang pasyente. Nagtataglay ng mga makabagong pasilidad para sa mas masinsin na imbestigasyon at panggagamot ang mga ospital na nagsasagawa ng ganitong pangangalaga. Halimbawa ng mga serbisyong tersiyaryo ang pamamahala sa kanser, operasyong kosmetiko, at panggagamot sa mga matitinding pagkasunog ng balat. == Sanggunian == {{Reflist}}{{Health care}} [[Kategorya:Panggagamot]] [[Kategorya:Kalusugan]] [[Kategorya:Pangangalagang pangkalusugan|*]] [[Kategorya:Mga serbisyong publiko]] qbuwork83v32a1pysr3gcsdzspkiv4z 2230157 2230156 2026-09-30T08:14:12Z GinawaSaHapon 102500 2230157 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit ng paksa. --> [[File:Medical_Doctors_Density_per_10_000_population.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Medical_Doctors_Density_per_10_000_population.png|thumb|Dami ng mga doktor kada 10,000 indibiduwal sa bawat bansa. Nagmula ang datos sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|WHO]] mula 2017 hanggang 2023.]] '''Pangangalágang pangkalusúgan''' ang pagsasaayos at pagpapanatili sa [[kalusugan]] sa pamamagitan ng [[Prebentibong pangangalagang pangkalusugan|pag-iwas]], [[dayagnosis]], pagpapagaling, pagpapabuti, o panggagamot sa mga [[sakit]], [[karamdaman]], o [[pinsala sa katawan]] o [[Problema sa pag-iisip|isip]] ng mga tao. Hinahatid ng mga [[Propesyonal sa medisina|propesyonal]] sa larangan ng [[medisina]] ang pangangalagang pangkalusugan. Gayunpaman, pawang iba-iba ang antas ng [[Serbisyong pangkalusugan|serbisyong]] naibibigay sa mga tao depende sa lugar. Karaniwang inilalarawan ang pag-aaruga at pagkalinga bilang ang naaayong paggamit sa mga serbisyong pangkalusugan upang makamit ang pinakatinatamasa para sa kalusugan.<ref name="NAP2009">{{Cite book |author1=Institute of Medicine (US) Committee on Monitoring Access to Personal Health Care Services |url=https://www.nap.edu/read/2009/chapter/2 |title=Access to Health Care in America |last2=Millman |first2=M. |date=1993 |publisher=The National Academies Press, US National Academies of Science, Engineering and Medicine |isbn=978-0-309-04742-5 |language=en |trans-title=Access sa Pangangalagang Pangkalusugan sa Amerika |bibcode=1993nap..book.2009I |doi=10.17226/2009 |pmid=25144064 |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211044453/https://www.nap.edu/read/2009/chapter/2 |archive-date=11 February 2021 |url-status=live}}</ref> Nakakaapekto rin ang katayuang pinansiyal ng pasyente, gayundin ang mga balakid dulot ng heograpiya o lohistika (kagaya halimbawa ng paglipat sa [[ospital]] ng isang pasyente mula sa isang liblib na lugar), mga inaasahang sosyokultural, at mga personal na balakid tulad ng mahinang komunikasyon sa mga [[doktor]], [[Kahirapan|mababang kita]], o mababang [[kaalaman sa kalusugan]].<ref name="RHI2021">{{Cite web |date=2019 |title=Healthcare Access in Rural Communities |trans-title=Access sa Pangangalagang Pangkalusugan sa mga Pamayanang Rural |url=https://www.ruralhealthinfo.org/topics/healthcare-access |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211044452/https://www.ruralhealthinfo.org/topics/healthcare-access |archive-date=11 February 2021 |access-date= |publisher=Rural Health Information Hub |language=en}}</ref> [[Sistemang pangkalusugan]] ang mga organisasyon na itinatag upang makamit ang mga pangangailangang medikal ng layunin nitong populasyon. Ayon sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] (WHO), kinakailangan ng isang maayos na sistemang pangkalusugan ang isang maayos na mekanismong pinansiyal, mga tauhan na may sapat na kakayahan at suweldo, maaasahang impormasyon na gagamitin sa mga desisyon at patakaran, at mga napapanatiling pasilidad pangkalusugan upang maihatid ang mga dekalidad na gamot at teknolohiya. Malaki ang ambag ng isang maayos na sistemang pangkalusugan sa [[ekonomiya]], [[kaunlaran]], at [[industriyalisasyon]] ng isang bansa. Mahalagang pantukoy ang pangangalagang pangkalusugan sa pagsusulong sa pangkalahatang [[kalusugang pisikal]] at [[Kalusugang pang-isipan|pang-isipan]], gayundin sa [[kapakanan]] ng mga tao sa mundo.<ref name="WHO">{{cite web |title=Health Topics: Health Systems |trans-title=Mga Paksa sa Kalusugan: Mga Sistemang Pangkalusugan |url=https://www.who.int/topics/health_systems/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718195540/https://www.who.int/topics/health_systems/en/ |archive-date=2019-07-18 |access-date= |website=www.who.int |publisher=World Health Organization |language=en}}</ref> Halimbawa nito ang pandaigdigang paglipol sa [[bulutong]] na idineklara ng WHO noong 1980, ang unang sakit sa kasaysayan na nilipol sa pamamagitan ng aktibong pangingialam ng medisina. == Paghahatid == Hinahatid ng mga propesyonal bilang mga interdisiplinaryong grupo ang pangangalagang pangkalusugan sa mga [[pasyente]]. Bagamat iba-iba ang kahulugan ng iba't ibang uri ng pangangalaga ayon sa kultura, politika, organisasyon, at disiplina, may konsenso sa larangan na [[pangunahing pangangalaga]] ang pinakaunang elemento ng tuloy-tuloy na proseso na maaaring samahan pa ng [[Sekundaryong pangangalaga|sekundaryo]] at [[tersiyaryong pangangalaga]]. Karaniwang inuuri ang pangangalaga bilang pribado o pampubliko, ngunit tinutuligsa ang pag-uuring ito bilang masyadong pagpapasimple sa tunay na paghahatid sa pangangalaga.<ref name="giusti1997">{{cite journal |last1=Giusti |first1=D. |last2=Criel |first2=B. |last3=de Béthune |first3=X. |year=1997 |title=Viewpoint: public versus private health care delivery: beyond the slogans |trans-title=Pananaw: pampubliko vs pribadong paghahatid sa pangangalagang pangkalusugan: lagpas sa mga islogan |journal=Health Policy and Planning |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=193–198 |doi=10.1093/heapol/12.3.193 |issn=0268-1080}}</ref> === Antas === ==== Pangunahing pangangalaga ==== {{Main|Pangunahing pangangalaga}} [[Talaksan:Clinics_in_the_Philippines_04.jpg|thumb|Isang [[klinika]] sa [[Malolos]], [[Bulacan]]. Karaniwang nagsasagawa ng pangunahing pangangalaga ang mga ganitong klinika.]] Tumutukoy ang [[pangunahing pangangalaga]] sa mga gawain ng mga propesyonal bilang ang pinakaunang binibisita ng mga pasyente sa isang [[sistemang pangkalusugan]]. Sinusuportahan ng modelong ito ang tuloy-tuloy, komprehensibo, at koordinadong pangangalagan nakatuon sa mismong pasyente.<ref>{{cite web |title=Primary care |trans-title=Pangunahing pangangalaga |url=https://www.who.int/teams/integrated-health-services/clinical-services-and-systems/primary-care |website=[[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] |language=en}}</ref> Pawang mga [[pangunahing doktor]] ({{Lang|en|primary care physician}}) ang mga propesyonal na nagsasagawa nito, na maaaring isang [[pangkalahatang doktor]] ({{Lang|en|general practitioner}}, GP) o [[pampamilyang doktor]] ({{Lang|en|family doctor}}). Depende sa kondisyon ng pasyente, maaari silang [[Pagpapasa (medikal)|ituro]] sa sekundaryo o maging sa tersiyaryong pangangalaga.<ref name="birmingham-referral">{{cite web |title=What is clinical handover? |trans-title=Ano ang klinikal na paglilipat? |url=https://www.birmingham.ac.uk/research/activity/mds/projects/haps/pccs/clinical-handover-global-health/what-is-clinical-handover |publisher=University of Birmingham |language=en}}</ref> Pinakamalawak sa pangangalagang pangkalusugan ang saklaw ng pangunahing pangangalaga, mapaanuman ang edad, katayuan sa buhay, o isyu sa katawan, isip, o panlipunan, [[Panandaliang karamdaman|panandalian]] lamang o [[Pangmatagalang karamdaman|pangmatagalan]]. Dahil dito, karaniwan sa mga pangunahing doktor na magtaglay ng kaalamang medikal sa samu't saring larangan at isyu. Ginagamit nila ang [[Pandaigdigang Pag-uuri sa Pangunahing Pangangalaga]] (ICPC), isang pamantayang kagamitan para sa pag-unawa at pagsusuri sa impormasyon sa pangingialam ng pangunahing pangangalaga na isasagawa batay sa mga dahilan ng pagbisita ng pasyente.<ref>{{Cite web |title=International Classification of Primary Care, Second edition (ICPC-2) |trans-title=Pandaigdigang Pag-uuri sa Pangangalagang Pangkalusugan, Ikalawang labas (ICPC-2) |url=http://www.who.int/classifications/icd/adaptations/icpc2/en/index.html |website=www.who.int |language=en}}</ref> ==== Sekundaryong pangangalaga ==== [[Talaksan:UP_Philippine_General_Hospital_(Taft_Avenue,_Manila;_02-06-2021).jpg|thumb|[[Ospital Heneral ng Pilipinas]] (PGH) sa [[Unibersidad ng Pilipinas]] noong 2021. Isinasagawa ang [[sekundaryong pangangalaga]] sa mga malalaking ospital kagaya nito.]] Kabilang sa sekundaryong pangangalaga ang [[panandaliang pangangalaga]], na tumutukoy sa mga kinakailangang panggagamot sa isang maikling panahon para sa mga panandalian ngunit seryosong pinsala sa katawan, karamdaman, o iba pang kondisyon. Makikita ang ganitong pangangalaga sa mga [[departamentong pang-emerhensiya]] ng mga [[ospital]]. Kabilang rin dito ang pangangalaga para sa [[panganganak]] at [[masinsinang pangangalaga]] gayundin sa mga serbisyong kagaya ng [[Pag-iimaheng medikal|pag-iimahe]].<ref>{{cite web |title=Health Care System |trans-title=Sistema ng Pangangalagang Pangkalusugan |url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/health+care+system |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205030143/https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/health%20care%20system |archive-date=5 February 2021 |website=the Free Medical Dictionary |language=en}}</ref> Minsan itinuturing na magkasingkahulugan ang "sekundaryong pangangalaga" sa "pangangalagang pang-ospital", bagamat hindi lahat ng nagsasagawa ng ganitong pangangalaga ay nasa ospital mismo. Depende sa organisasyon o sa mga patakaran ng sistema ng bansa, maaaring kailanganin ng pasyente na pumunta muna sa isang nagbibigay ng pangunahing pangangalaga bago sila [[Pagpapasa (medikal)|ituro]] sa nagbibigay na sekundaryong pangangalaga.<ref>{{cite web |title=Secondary Care |trans-title=Sekundaryong Pangangalaga |url=https://mstrust.org.uk/a-z/care-in-the-nhs#:~:text=Secondary%20care%20refers%20to%20services,first%20contact%20with%20a%20patient.&text=Secondary%20care%20services%20are%20usually,services%20may%20be%20community%20based. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205025603/https://mstrust.org.uk/a-z/care-in-the-nhs#:~:text=Secondary%20care%20refers%20to%20services,first%20contact%20with%20a%20patient.&text=Secondary%20care%20services%20are%20usually,services%20may%20be%20community%20based. |archive-date=5 February 2021 |access-date= |website=MS Trust |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=24 January 2017 |title=Difference between primary, secondary and tertiary health care |trans-title=Pagkakaiba ng pangunahin, sekundaryo, at tersiyaryong pangangalagang pangkalusugan |url=https://www.einsure.com/blog/the-difference-between-primary-secondary-and-tertiary-health-care/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506205753/https://www.einsure.com/blog/the-difference-between-primary-secondary-and-tertiary-health-care/ |archive-date=6 May 2021 |access-date= |website=EInsure |language=en}}</ref> ==== Tersiyaryong pangangalaga ==== [[Talaksan:Facade_of_the_Lung_Center_of_the_Philippines.jpg|thumb|Ang [[Ospital ng Pilipinas sa Maysakit sa Baga|Ospital ng Pilipinas sa Baga]] sa [[Lungsod Quezon]]. Halimbawa ito ng [[tersiyaryong ospital]] na nakatuon sa mga karamdaman sa [[baga]] at [[sistemang panghinga]].]] Tumutukoy ang tersiyaryong pangangalaga sa uri ng pangangalaga na nakatuon sa isang partikular na [[Espesyalidad (medisina)|espesyalidad]]. Karaniwang kinakailangan ng [[Rekomendasyon (medikal)|rekomendasyon]] mula sa isang sekundaryong doktor upang makakuha ng tersiyaryong pangangalaga ang pasyente. Nagtataglay ng mga makabagong pasilidad para sa mas masinsin na imbestigasyon at panggagamot ang mga ospital na nagsasagawa ng ganitong pangangalaga. Halimbawa ng mga serbisyong tersiyaryo ang pamamahala sa [[kanser]], [[operasyong kosmetiko]], at panggagamot sa mga matitinding [[pagkasunog ng balat]].<ref name="Emory">{{Cite web |title=Emory University Hospital |trans-title=Ospital ng Pamantasang Emory |url=https://med.emory.edu/departments/emergency-medicine/patient-care/emory-university-hospital/index.html |website=med.emory.edu |language=en}}</ref> == Sanggunian == {{Reflist}}{{Health care}} [[Kategorya:Panggagamot]] [[Kategorya:Kalusugan]] [[Kategorya:Pangangalagang pangkalusugan|*]] [[Kategorya:Mga serbisyong publiko]] 39ic0sdto66ihggnnpw57cwisy2elow 0 197205 2230057 2229252 2026-09-29T17:14:02Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230057 wikitext text/x-wiki {{better translation}} {{copyedit}} {{Infobox Orthodox Church | show_name = Simbahang Apostolikong Armeniyo | image = [[Talaksan:Armenian Apostolic Church logo.svg|250px]] | caption = Official standard of the Catholicos of All Armenians of the Armenian Apostolic Church. | founder = Mga Apostol na sina [[Bartholomew the Apostle|Bartolomeo]] at [[Jude the Apostle|Thadeo]] | independence = Panahong Apostoliko | recognition = [[Ortodoksiyang Oriental]] | primate= [[Karekin II]] | headquarters= [[Ejmiatsin|Mother See of Holy Etchmiadzin]], [[Ejmiatsin, Armenia|Ejmiatsin]], [[Armenia]] | territory= [[Armenia]],<br />[[Nagorno-Karabakh Republic|Nagorno-Karabakh]] | possessions= [[Russia]], [[Iraq]], [[Georgia (country)|Georgia]], [[France]], the [[United States]], [[Holy See of Cilicia|Lebanon]], [[Syria]], [[Jordan]], [[Armenian Patriarchate of Jerusalem|Israel and Palestine]], [[Armenian Patriarch of Constantinople|Turkey]], [[Iran]], [[Egypt]], [[Canada]], [[Australia]], [[Cyprus]], [[Greece]], [[Bulgaria]], [[Belgium]], [[Estonia]], [[Latvia]], [[Lithuania]], [[France]], [[United Kingdom]], [[Germany]], [[Italy]], [[Netherlands]], [[Spain]], [[Romania]], [[Sweden]], [[Switzerland]], [[Argentina]], [[Brazil]], [[Uruguay]], [[Ukraine]], [[Belarus]], [[Ethiopia]], marami pang iba. | language= [[Klasikong Armenian]] | population= 10,000,000<ref>http://66.208.37.78/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120429053241/http://66.208.37.78// |date=2012-04-29 }} {{Cite web |url=http://66.208.37.78// |title=Archive copy |access-date=2021-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120429053241/http://66.208.37.78// |archive-date=2012-04-29 |url-status=bot: unknown}} {{deadlink|date=December 2012}}</ref> | website=<br /> * [http://www.armenianchurch.org/ Armenian Apostolic Church Mother See of Holy Etchmiadzin] * [http://www.armenianorthodoxchurch.org/ Armenian Catholicossate of the Great House of Cilicia] * [http://www.armenian-patriarchate.org/ Armenian Patriarchate of Jerusalem] }} Ang '''Simbahang Apostolikong Armeniyo''' ({{lang-hy|Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, {{Transl|hy|ISO|Hayastanyayc̕ Aṙak̕elakan Sowrb Ekeġec̕i}}}}) ang pinakamatandang pambansang relihiyon(relihiyon ng estado) sa buong mundo.<ref>It was the first nation to adopt Christianity as its official religion. The Journal of Ecclesiastical History – Page 268 by Cambridge University Press, Gale Group, C.W. Dugmore</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.cnewa.org/ecc-bodypg-us.aspx?eccpageID=5 |access-date=2012-12-14 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://archive.today/20120529015419/http://www.cnewa.org/ecc-bodypg-us.aspx?eccpageID=5 |url-status=dead }}</ref><ref>The Armenian Massacres, 1894–1896: 1894–1896 : U.S. media testimony – Page 131 by A. Dzh. (Arman Dzhonovich) Kirakosian</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://orientalorthodox.org/armenian.htm |access-date=2012-12-14 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727152827/http://orientalorthodox.org/armenian.htm |url-status=dead }}</ref> Ito ay bahagi ng [[Ortodoksiyang Oriental]] at isa sa pinakasinaunang mga pamayanang [[Kristiyano]].<ref>The Antiquities of the Christian Church – Page 466 by Johann Christian Wilhelm Augusti, Georg Friedrich Heinrich Rheinwald, Carl Christian Friedrich Siegel</ref> Ang [[Armenia]] ang unang bansa na tumanggap ng [[Kristiyanismo]] bilang ang opisyal na relihiyon nito noong 301 CE na nagtatag ng simbahang ito. Binabakas ng Simbahang Armeniyong Apostoliko ang pinagmulan nito sa mga misyon nina Apostol [[Bartholomew the Apostle|Bartolomeo]] at [[Jude the Apostle|Thadeo]] noong unang siglo CE at isang maagang sentro ng Kristiyanismo. Ito ay minsang tinutukoy na '''Simbahang Gregoryano''' ngunit ang pangalang ito ay hindi ninanais ng Simbahan dahil nakikita nito ang mga Apostol na sina Bartolomeo at Thadeo bilang mga tagapagtatag nito at si [[Gregoryong Iluminador]] ay isa lamang unang opisyal na gobernador ng Simbahang ito. {{Eastern Christianity}} == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Simbahang Armeniyong Apostoliko]] [[Kategorya:Ortodoksiyang Oriental]] [[Kategorya:Hindi-Chalcedonianismo]] t3nueyrt73at7pp59g9votlp57j4o9l 0 219937 2230124 2229334 2026-09-30T01:19:16Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230124 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania | logo = Watchtower.svg | predecessor = Zion's Watch Tower Tract Society | foundation = [[Pittsburgh]], Pennsylvania ({{Start date|1884|12|15}}) | founder = [[Charles Taze Russell]] | location_city = [[Brooklyn]], New York | location_country = <br />United States }} {{Jehovah's Witnesses}} Ang '''Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania''' ay isang hindi-stock, hindi-nakikinabang na organisasyon<ref name="PennsylvaniaDepartment">{{Cite web |url=https://www.corporations.state.pa.us/corp/soskb/Corp.asp?361674 |title=Pennsylvania Department of State. |access-date=2013-05-23 |archive-date=2012-05-26 |archive-url=https://archive.today/20120526210458/https://www.corporations.state.pa.us/corp/soskb/Corp.asp?361674 |url-status=dead }}</ref> na naka-headquarter sa New York City borough ng [[Brooklyn]], Estados Unidos. Ito ang pangunahing legal na entidad na ginagamit sa buong mundo ng [[Mga Saksi ni Jehova]] upang maggabay, mangasiwa at magpaunlad ng mga doktrina para sa samahang ito. Ito ay kadalasang tinatawag ng mga kasapi nito bilang "the Society". Ito ang magulang na organisasyon ng isang bilang ng mga subsidiyaryong Watch Tower kabilang ang [[Corporations of Jehovah's Witnesses#Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.|Watchtower Society of New York]] and [[Corporations of Jehovah's Witnesses#International Bible Students Association|International Bible Students Association]].<ref name="WatchTower">{{harvnb|Watch Tower Bible & Tract Society| 1959|page=49}}</ref> Membership of the society is limited to between 300 and 500 "mature, active and faithful" male Jehovah's Witnesses.<ref>{{cite book|title=Jehovah's Witnesses—Proclaimers of God's Kingdom|page=229}}</ref> Ang mga 5800 Saksi ni Jehovah ay nagbibigay ng boluntaryo at hindi binabayarang trabaho bilang mga kasapi ng isang relihiyosong orden sa tatlong malalaking pasilidad ng Watch Tower Society sa [[New York]];<ref name="compcase">[http://www.nydailynews.com/archives/boroughs/jehovah-loses-comp-case-church-forced-pay-millions-article-1.611540 "Jehovahs loses comp case: Church may be forced to pay millions", ''New York Daily News'', January 6, 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130526141144/http://www.nydailynews.com/archives/boroughs/jehovah-loses-comp-case-church-forced-pay-millions-article-1.611540 |date=Mayo 26, 2013 }} Retrieved October 3, 2009.</ref> Ang halos 15,000 ibang miyembro ng orden ay nagtatrabaho sa ibang mga pasilidad ng Watch Tower Society sa buong mundo.<ref name="compcase" /><ref name="yearbook09">''Yearbook'', Watch Tower Bible & Tract Society, 2009.</ref><ref>''Yearbook'', Watch Tower Bible and Tract Society, 2012, page 55.</ref> Ang organisasyong ito ay binuo noong 1881,<ref name="PennsylvaniaDepartment" /> bilang ''Zion's Watch Tower Tract Society'' para sa tungkuling pamamahagi ng mga traktong relihiyoso. Ang society ay ininkorpora sa [[Pittsburgh]], Pennsylvania noong 15 Disyembre 1884. Noong 1896, ang society ay muling pinangalanang ''Watch Tower Bible and Tract Society''.<ref>"Report for Fiscal Year", ''Watch Tower'', December 1, 1896, page 301, [http://www.mostholyfaith.com/Bible/reprints/Z1896DEC.asp Reprints page 2077 Retrieved 2010-03-30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120215081611/http://www.mostholyfaith.com/bible/Reprints/Z1896DEC.asp |date=2012-02-15 }} {{Cite web |url=http://www.mostholyfaith.com/bible/Reprints/Z1896DEC.asp |title=Archive copy |access-date=2021-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215081611/http://www.mostholyfaith.com/bible/Reprints/Z1896DEC.asp |archive-date=2012-02-15 |url-status=dead}}, "WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY. REPORT FOR FISCAL YEAR ENDING DEC. 1, 1896. ALTHOUGH the above has been the recognized name of our Society for some four years, it was not until this year that the Board of Directors took the proper steps to have the name legally changed from ZION'S WATCH TOWER TRACT SOCIETY to that above. The new name seems to be in every way preferable."</ref> Pagkatapos ng isang alitan sa pagkapinuno sa [[Bible Student movement]], ang Watch Tower Society ay nananatiling nauugnay sa isang sangay ng [[Bible Student movement]] na nakilala bilang mga [[Jehovah's Witnesses]] (Mga Saksi ni Jehova). Noong 1955, ang korporasyon ay muling pinangalanang ''Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania''.<ref>"Development of the Organization Structure", ''Jehovah's Witnesses – Proclaimers of God's Kingdom'', 1993 Watch Tower, page 229, "Zion’s Watch Tower Tract Society. First formed in 1881 and then legally incorporated in the state of Pennsylvania on December 15, 1884. In 1896 its name was changed to Watch Tower Bible and Tract Society. Since 1955 it has been known as Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania."</ref> Noong 1976, ang lahat ng mga gawain ng Watch Tower Society ay ipinailalim sa pangangasiwa ng [[Nangangasiwang Katawan ng mga Saksi ni Jehova]].<ref>{{Harvnb| Franz | 2007| pages= 80–107}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Istrukturang pang-organisasyon ng mga Saksi ni Jehova]] [[Kategorya:Mga kompanya]] 8cmhfzdz5b9frcqcn0yrurvhdnf0db3 0 223261 2230064 2228200 2026-09-29T17:51:19Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230064 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Srinivasa Ramanujan | image = Srinivasa Ramanujan - OPC - 1.jpg | image_size = 220px | birth_date = {{Birth date|1887|12|22|df=y}} | birth_place = [[Erode]], [[Madras Presidency]] (now [[Tamil Nadu]]) | death_date = {{Death date and age|1920|4|26|1887|12|22|df=y}} | death_place = [[Chetput]], [[Madras]], [[Madras Presidency]] (now [[Tamil Nadu]]) | nationality = [[British Raj|Indian]] | field = [[Mathematician|Mathematics]] | alma_mater = {{nowrap|[[Government Arts College, Kumbakonam|Government Arts College]] <br /> [[Pachaiyappa's College]]}} | academic_advisors = [[G. H. Hardy]] <br /> [[John Edensor Littlewood|J. E. Littlewood]] | known_for = {{nowrap|[[Landau–Ramanujan constant]] <br /> [[Mock theta function]]s <br /> [[Ramanujan conjecture]] <br /> [[Ramanujan prime]] <br /> [[Ramanujan–Soldner constant]] <br /> [[Ramanujan theta function]] <br /> [[Ramanujan's sum]] <br /> [[Rogers–Ramanujan identities]] <br /> [[Ramanujan's master theorem]]}} | awards = | influences = [[G. H. Hardy]] |signature=Signature of Srinivasa Ramanujan.svg }} Si '''Srinivasa Ramanujan''' [[Fellow of the Royal Society|FRS]] ({{Audio|Srinivasa_ramanujan_wikipedia.ogg|pronunciation}}) ({{lang-ta|ஸ்ரீனிவாஸ ராமானுஜன்}}; 22 Disyembre 1887{{spaced ndash}}26 Abril 1920) ay isang [[Indiano]]ng matematiko at [[autodidact]] na halos walang pormal na pagsasanay sa purong matematika ay nakagawa ng mga ekstraordinaryong kontribusyon sa [[mathematical analysis]], [[number theory]], [[walang hangganang serye]], at mga [[patuloy na praksiyon]]. Pinaunlad ni Ramanujan ang kanyang pagsasaliksik sa matematika nang hiwalay sa pamayanang matematiko na sa panahong ito ay nakasentro sa Europa. Dahil dito, minsang niyang muling natuklasan ang mga alam na teorema bukod pa sa paglikha ng kanyang sariling mga gawa. Siya ay sinasabing isang natural na henyo sa parehong liga ng mga matematikong gaya nina [[Leonhard Euler]] at [[Carl Friedrich Gauss]].<ref>[[C.P. Snow]] Foreword to "[[A Mathematician's Apology]]" by [[G.H. Hardy]]</ref> Si Ramanujan ay ipinanganak sa [[Erode]], [[Madras Presidency]] (ngayong [[Tamil Nadu]]) sa isang pamilyang [[Brahmin]] na [[Tamil people|Tamil]] ng sektang [[Thenkalai]] Iyengar.<ref>{{cite news|title=Ramanujan lost and found: a 1905 letter from The Hindu|url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/ramanujan-lost-and-found-a-1905-letter-from-the-hindu/article2745164.ece|date=December 25, 2011}}{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2011/01/the-use-and-misuse-of-srinivasa-ramanujan.html</ref><ref>http://mathsc.tripod.com/ramanujan/sramanujan.htm{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang kanyang pormal na pagpapakilala sa matematika ay nagsimula sa edad na 10. Kanyang ipinakita ang kanyang natural na kakayahan at binigyan ng mga aklat sa mas maunlad na [[trigonometriya]] at naging dalubhasa rito sa edad na 12. Kanyang natuklasan ang mga teorema at muling natuklasan nang independiyente ang [[identidad ni Euler]].<ref name="berndt9">{{Harvnb|Berndt|Rankin|2001|p=9}}</ref> Kanyang ipinakita ang kanyang mga hindi karaniwang kakayahan sa paaralan na nanalo ng mga papuri at mga gantimpala. Sa edad na 17, kanyang isinagawa ang kanyang sariling pagsasaliksik tungkol sa mga [[bilang na Bernoulli]] at [[Euler–Mascheroni constant]]. Siya ay nakatanggap ng scholarship upang mag-aral sa Government College sa [[Kumbakonam]] ngunit kalaunang binawi nang bumagsak sa kanyang mga kursong hindi matematika. Sumali siya sa isa pang kolehiyo upang ipursigi ang kanyang malayang pagsasaliksik na matematika at nagtrabaho bilang isang clerk sa Accountant-General's office sa [[Madras]] Port Trust Office upang suportahan ang kanyang sarili.<ref name="lostnotebook">{{cite web|url=http://www.las.uiuc.edu/alumni/news/fall2006/06fall_lostnotebook.html|title=Raiders of the Lost Notebook|access-date=22 June 2007|last=Peterson|first=Doug|publisher=[[UIUC College of Liberal Arts and Sciences]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070517174549/http://www.las.uiuc.edu/alumni/news/fall2006/06fall_lostnotebook.html|archive-date=17 May 2007|url-status=dead|access-date=28 Hunyo 2013|archive-date=17 Mayo 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070517174549/http://www.las.uiuc.edu/alumni/news/fall2006/06fall_lostnotebook.html}}</ref> Noong 1912–1913, kanyang ipinadala ang mga sampol ng kanyang mga teorema sa tatlong mga akademiko sa [[University of Cambridge]]. Siya ay inanyayahan ni [[G. H. Hardy]] na pumunta sa [[Cambridge]]. Siya ay naging [[Fellow of the Royal Society]] at isang fellow ng [[Trinity College, Cambridge]]. Siya ay namatay sa sakit, [[malnutrisyon]], at posibleng impeksiyon ng atay sa edad na 32. Sa kanyang buong buhay, tinipon niya ang halos 3900 resulta na karamihan ay mga identidad at mga ekwasyon sa matematika.<ref>{{Cite book|last=Berndt |first=Bruce C. |title= Ramanujan's Notebooks Part V|year= 2005 |publisher= [[Springer Science+Business Media|SpringerLink]] |isbn= 0-387-94941-0 | page=4}}</ref> Ang halos sa kanyang mga pag-aangkin ay napatunayang tama ngunit may ilang maliit na resulta na mali at ang iba ay alam na.<ref>{{Cite journal|year=1999 |month=August |title=Rediscovering Ramanujan |journal= [[Frontline (magazine)|Frontline]]|volume=16 |issue=17 |page=650|url=http://www.frontlineonnet.com/fl1617/16170810.htm |access-date=20 December 2012|ref=harv }}</ref> Kanyang isinaad ang kanyang mga resulta na parehong orihinal at labis na hindi kombensiyal gaya ng [[Ramanujan prime]] at [[Ramanujan theta function]] na nagbigay inspirasyon sa malaking halaga ng mga karagdagang pagsasaliksik.<ref>{{Cite journal |last=Ono |first=Ken |authorlink=Ken Ono |year=2006 |month=June–July |title=Honoring a Gift from Kumbakonam |journal=[[Notices of the American Mathematical Society]] |volume=53 |issue=6 |page=650 |url=http://www.ams.org/notices/200606/fea-ono.pdf |format=PDF |access-date=23 June 2007 |publisher=Mathematical Association of America |ref=harv |archive-date=21 Hunyo 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070621074858/http://www.ams.org/notices/200606/fea-ono.pdf |url-status=dead }}</ref> Noong Disyembre 2011, idineklara ng pamahalaan ng India ang kaarawan ni Ramanujan tuwing Disyembre 22 bilang [[Pambansang Araw ng Matematika]] bilang pagkilala sa kanyang mga ambag sa matematika at idineklara ang 2012 bilang [[Pambansang Taon ng Matemika]].<ref>{{cite web |author=C. Jaishankar |url=http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/article2750402.ece |title=Ramanujan's birthday will be National Mathematics Day |publisher=Thehindu.com |date=27 December 2011 |access-date=20 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012095902/http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/article2750402.ece |archive-date=12 Oktubre 2012 |url-status=dead}}</ref><ref name=vigyanprasar>[http://www.vigyanprasar.gov.in/nmy2012/National_Mathematical_Year2012.htm National Mathematical Year 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151102045933/http://www.vigyanprasar.gov.in/nmy2012/National_Mathematical_Year2012.htm |date=2015-11-02 }}, Vigyan Prasar Science Portal, vigyanprasar.gov.in</ref> ==Mga nagawa sa matematika== Sa matematika, may isang pagtatangi sa pagkakaroon ng isang kabatiran at pagkakaroon ng isang patunay. Ang kakayahan ni Ramanujan ay nagmumungkahi ng isang plethora ng mga pormula na kalaunang malalim na masisiyasat. Sinasabing ang mga natuklasan ni Ramanujan ay hindi pangkaraniwang mayaman at kadalasan ay may higit pa sa mga ito kesa sa simulang nakikita ng mga mata. Ang mga halimbawa ng mga pinaka-interesanteng mga pormula ay kinabibilangan ng mga walang hangganang serye para sa [[pi|π]] na ang isa ay ang: :<math> \frac{1}{\pi} = \frac{2\sqrt{2}}{9801} \sum^\infty_{k=0} \frac{(4k)!(1103+26390k)}{(k!)^4 396^{4k}}.</math> Ang resulta ay batay sa negatibong [[fundamental discriminant]] ''d'' = −4×58 = −232 na may klaseng bilang na ''h''(''d'') = 2 (ang 5×7×13×58 = 26390 at 9801=99×99; 396=4×99). Ito ay nauugnay sa :<math> e^{\pi \sqrt{58}} = 396^4 - 104.000000177\dots. </math> Ang serye ni Ramanujan ay ekstraordinaryong mabilis na umaabot dito at bumubuo ng basehan ng ilang mga pinakamabilis na algoritmo na kasalukuyang ginagamit upang kwentahin ang π. Ang kanyang intuisyon ay humantong sa kanyang paghango ng mga nakaraang hindi alam na mga identidad sa matematika gaya ng :<math> \left [ 1+2\sum_{n=1}^\infty \frac{\cos(n\theta)}{\cosh(n\pi)} \right ]^{-2} + \left [1+2\sum_{n=1}^\infty \frac{\cosh(n\theta)}{\cosh(n\pi)} \right ]^{-2} = \frac {2 \Gamma^4 \left ( \frac{3}{4} \right )}{\pi} </math> para sa lahat ng <math>\theta</math>, kung saan ang <math>\Gamma(z)</math> ang [[gamma function]]. Ang pagpapalawig sa serye ng mga kapangyarihan at pagtutumbas ng mga coefficient ng <math>\theta^0</math>, <math>\theta^4</math>, at <math>\theta^8</math> ay nagbibigay ng ilang malalalim na mga identidad para sa [[hyperbolic secant]]. Kanyang natuklasan ang mga [[mock theta function]] sa huling taon ng kanyang buhay.<ref name="Fox">{{Cite web |url=http://www.foxnews.com/science/2012/12/28/mathematician-century-old-secrets-unlocked/ |title=Archive copy |access-date=2013-06-28 |archive-date=2013-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130107003536/http://www.foxnews.com/science/2012/12/28/mathematician-century-old-secrets-unlocked/ |url-status=dead}}</ref> Sa loob ng maraming mga taon, ang mga function na ito ay isang misteryo ngunit alam na ngayon bilang mga bahaging holomorphic ng mahinang harmonikong mga [[Maass form]]. ==Personalidad at espiritwalidad== Si Ramanujan ay inilarawan bilang medyo tahimik at mahiyain na may mga kanais nais na mga pag-aasal.<ref name="Ramanujan's Personality">{{cite web|url= http://www.imsc.res.in/~rao/ramanujan/newnow/pcm5.htm |title=Ramanujan's Personality}}</ref> Itinuro ni Ramanujan ang kanyang acumen sa [[Kuladevata|Diyosang pamilya]] na si [[Namagiri]] ng [[Namakkal]]. Ang Diyosang ito ang kanyang inspirasyon sa kanyang mga ginawa <ref>{{Harvnb|Kanigel|1991|p=36}}</ref> at nag-angkin ng mga panaginip ng mga tulo ng dugo na sumisimbolo sa konsorteng lalake nito na [[Narasimha]] at pagkatapos ay makakatanggap ng mga [[pangitain]] ng mga skrolyo ng mga masalimuot na mga nilalamang matematikal na nahahayag sa harap ng kanyang mga mata.<ref>{{Harvnb|Kanigel|1991|p=281}}</ref> Sa karagdagan, ang ina ni Ramanujan ay nakatanggap ng pahintulot mula kay [[Namagiri]] sa isang paniginip para payagan si Ramanujan na pumunta sa Inglatera.<ref>{{Cite journal|last=Hardy |first=G. H.|authorlink=G. H. Hardy|year=1920|month=June |title=Obituary, S. Ramanujan |journal=Nature|volume=105 |issue= 7|page=494 |doi=10.1038/105494a0 |bibcode = 1920Natur.105..494H|ref=harv }}</ref> Kadalasan niyang sinasabing, "Ang isang ekwasyon para sa akin ay walang kahulugan malibang ito ay kumakatawan sa isang isipan ng Diyos."<ref>{{cite web | url = http://lagrange.math.trinity.edu/aholder/misc/quotes.shtml | title = Quote by Srinivasa Ramanujan Iyengar | access-date = 2013-06-28 | archive-date = 2009-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090808121906/http://lagrange.math.trinity.edu/aholder/misc/quotes.shtml | url-status = dead }}</ref><ref>{{Cite journal|title=Less Proof, More Truth|journal=NewScientist |issue=2614 |date=28 July 2007 |page=49 |author=Chaitin, Gregory|ref=harv }}</ref> Binanggit ni Hardy na sinabi ni Ramanujan na ang lahat ng mga relihiyon ay tila magkakatumbas na totoo sa kanya.<ref>{{Harvnb|Kanigel|1991|p=283}}</ref> Si Ramanujan ay nagsanay ng striktong pagmamasid ng [[behetaryanismo]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga matematikong Indiano]] [[Kategorya:Mga Hindu]] efe2dpglpb1ugh5b5x4pb9otrv8wrhy 0 225166 2230094 1948115 2026-09-29T23:46:28Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230094 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 228968 2230112 2229315 2026-09-30T00:07:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230112 wikitext text/x-wiki [[Image:Universidade_Federal_do_Recôncavo_da_Bahia.jpg|right|thumb|380px|Universidade Federal do Recôncavo da Bahia]] Ang '''Universidade Federal do Recôncavo da Bahia''' (dinadaglat bilang '''UFRB''') ay isang kolehiyong paaralan na matatagpuan sa Lungsod ng Cruz das Almas, [[Bahia]], [[Brasil]].<ref name="aulp">[http://www.aulp.org/memb.php?tipo=1&id=681 Lista de instituições brasileiras afiliadas à AULP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831085414/http://aulp.org/memb.php?tipo=1 |date=2009-08-31 }} {{Cite web |url=http://aulp.org/memb.php?tipo=1 |title=Archive copy |access-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090831085414/http://aulp.org/memb.php?tipo=1 |archive-date=2009-08-31 |url-status=dead}}, 26 de julho de 2009</ref> Ang unibersidad na ito ay mayroon ding kampus sa Amargosa, Cachoeira, Santo Antônio de Jesus, Feira de Santana at Santo Amaro. Ito ay itinatag noong [[2006]].<ref>[http://www.universia.com.br/ondeestudar/instituicoes_zoom.jsp?instituicao=1438 About UFBA]</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == *[http://www.ufrb.edu.br/portal/ Universidade Federal do Recôncavo da Bahia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301103127/http://www.ufrb.edu.br/portal/ |date=2014-03-01 }} ([[Wikang Portuges]]) [[Kategorya:Mga pamantasan sa Brazil]] hiht9dqykxqrza7xfeq1rtj3crwobkh 0 239706 2230059 2229255 2026-09-29T17:31:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230059 wikitext text/x-wiki {{Infobox President | image = Slobodan Milosevic Dayton Agreement.jpg | caption = Milošević at the signing of the [[Dayton Agreement]] in 1995 | order = 3rd [[President of the Federal Republic of Yugoslavia]] | primeminister = [[Radoje Kontić]]<br />[[Momir Bulatović]] | term_start = 23 July 1997 | term_end = 7 October 2000 | predecessor = [[Zoran Lilić]] | successor = [[Vojislav Koštunica]] | order2 = [[List of presidents of Serbia|1st]] |office2 = President of Serbia | primeminister2 = [[Dragutin Zelenović]]<br />[[Radoman Božović]]<br />[[Nikola Šainović]]<br />[[Mirko Marjanović]] | term_start2 = 11 January 1991{{Ref label |term|a|}} | term_end2 = 23 July 1997 | predecessor2 = Office created | successor2 = [[Dragan Tomić]] <small>(Acting)</small><br />[[Milan Milutinović]] | order3 = 14th [[President of the Presidency of SR Serbia|President of the Presidency]] of the [[Socialist Republic of Serbia]] | primeminister3 = Desimir Jevtić<br>Stanko Radmilović | term_start3 = 8 May 1989 | term_end3 = 11 January 1991{{Ref label |term|a|}} | predecessor3 = [[Petar Gračanin]] <br> Ljubiša Igić <small>(Acting)</small> | successor3 = Office abolished | birth_date = {{Birth date|1941|8|20|df=y}} | birth_place = [[Požarevac]], [[Territory of the Military Commander in Serbia|Nazi-occupied Serbia]] | death_date = {{death date and age|2006|3|11|1941|8|20|df=y}} | death_place = [[The Hague]], Netherlands | alma_mater = [[University of Belgrade Faculty of Law]] | party = [[League of Communists of Yugoslavia]] {{small|(1959–1990)}}<br>[[Socialist Party of Serbia]] {{small|(1990–2006)}} | spouse = [[Mirjana Marković]] {{small|(1971–2006)}} | children = [[Marko Milošević|Marko]] and Marija | nationality = [[Serbia]]n | signature = Slobodan Milosevic Signature.png | footnotes = a. {{note|term}} Became "President of the Presidency" of the [[Socialist Republic of Serbia]] (a [[Federated state|constituent country]] of [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia|SFR Yugoslavia]]) on 8 May 1989. After [[Breakup of Yugoslavia|SFR Yugoslavia collapsed]], he continued as the first President of the [[Republic of Serbia (1990–2006)|Republic of Serbia]] (a constituent of the newly formed [[Serbia and Montenegro|FR Yugoslavia]]) from 11 January 1991. }} Namahala si '''Slobodan Milošević''' (Agosto 20, 1941&nbsp;– Marso 11, 2006) bilang Pangulo ng [[Serbia]] (bilang bahagi ng Yugoslavia) mula 1989 hanggang 1997 at bilang Pangulo ng Republika Federal ng Yugoslavia mula 1997 hanggang 2000. Pinangunahan din niya ang Partido Sosyalista ng Serbia mula sa pagkakatatag nito noong 1990. Naging pangulo siya nang sinabi niya at ng kaniyang mga tagasuporta na kailangang baguhin ang Konstitusyon ng Yugoslavia ng 1974 dahil sa di-umano'y pinagkaitan nito ng kakayahan ang Serbia na labanan ang rebelyon ng mga Albanian sa lalawigan ng [[Kosovo]]. Sa panahon ng pamamahala niya bilang pangulo ng Serbia at ng Republika Federal ng Yugoslavia, nagkaroon ng maraming pagbabago sa konstitusyon ng Serbia na nagalis ng maraming kapangyarihan sa mga nagsasariling probinsya ng Serbia. Sa panahon ng 1990s, naganap ang pagkakawatak-watak at digmaang sibil sa Yugoslavia, ang pagbuo sa Republika Federal ng Yugoslavia ng Serbia at Montenegro, ang [[Dayton Agreement]] na nagpatigil sa [[Digmaan sa Bosnia]], hanggang sa mapatalsik siya sa puwesto noong 2000. Sa kalagitnaan ng pambobomba ng NATO sa Yugoslavia noong 1999, kinasuhan siya ng [[International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia]](ICTY)<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1672414.stm|title=Milosevic charged with Bosnia genocide|publisher=BBC|date=23 November 2001|accessdate=20 June 2011}}</ref> ng mga krimen, kasama ang [[genocide]] at mga krimen laban sa sangkatauhan sa [[Digmaan sa Bosnia|Bosnia]], [[Mapagpalayang Digmaan ng Croatia|Croatia]], at [[Digmaan sa Kosovo|Kosovo]]. Nagbitiw si Milošević sa puwesto dahil sa kilos-protesta dahil sa maanomalyang halalan noong Setyembre 24, 2000. Inaresto siya noong Marso 31, 2001 dahil sa mga alegasyon ng katiwalian, pag-abuso sa kapangyarihan, at sa pagnanakaw sa kaban ng bayan.<ref>{{cite web|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0103/31/bn.03.html|title=Slobodan Milosevic to Stand Trial in Serbia|publisher=CNN|format=transcript|date=31 March 2001|accessdate=21 January 2012|archive-date=2 Oktubre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002054935/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0103/31/bn.03.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1254263.stm|publisher=BBC|title=Milosevic arrested|date=1 April 2001|accessdate=23 May 2010}}</ref> Dahil sa kawalan ng ebidensya, natigil ang imbestigasyon, ngunit pinadala siya ni [[Zoran Đinđić]] sa [[International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia]] (ICTY) upang mahatulan may kinalaman sa mga krimen na nangyari noong panahon ng digmaang sibil. <ref>{{Cite news|work=The New York Times|title=Serbian Tells of Spiriting Milošević Away|date=1 July 2001|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C06EFDF1339F932A35754C0A9679C8B63&sec=&spon=&pagewanted=all|accessdate=24 July 2008|first=Carlotta|last=Gall}}</ref> Sa simula ng Kinondenia ni Milošević ang [[paglilitis]] dahil hindi ito itinatag nang may suporta ng [[United Nations General Assembly]]; hindi siya tumaggap ng abogado para sa kaniyang depensa. <ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1419971.stm</ref> Si Milošević mismo ang nagsalita para sa kaniyang sarili sa loob ng limang taon ng paglilitis, na natapos ng walang hatol dahil namatay siya noong Marso 11, 2006. <ref>{{cite web|url=http://www.un.org/icty/transe54/060314IT.htm|title=Icty – Tpiy|publisher=United Nations|date=5 March 2007|accessdate=21 January 2012}}</ref> Noong 2007, idineklara ng [[International Court of Justice]] (ICJ) na walang ebidensiya para sabihing may kinalaman si Milošević sa lansakang pagpatay na isinagawa ng mga Bosnian Serbs noong Digmaan sa Bosnia. Ngunit, nilabag ni Milošević ang [[Genocide Convention]] dahil hhinayaan nilang maganap ang mga lansakang pagpatay sa Bosnia.<ref>{{cite web| publisher= World Socialist Web| url= http://www.wsws.org/en/articles/2007/03/icj-m16.html| author= Paul Mitchell| title= The significance of the World Court ruling on genocide in Bosnia| date= 16 March 2007| accessdate= 9 February 2013}}</ref><ref>[http://www.nytimes.com/2007/02/27/world/europe/27hague.html?ref=world Court Declares Bosnia Killings Were Genocide] The New York Times, 26 February 2007. A copy of the ICJ judgement can be found here [http://www.icj-cij.org/icjwww/idocket/ibhy/ibhyjudgment/ibhy_ijudgment_20070226_frame.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108223932/http://www.nytimes.com/2007/02/27/world/europe/27hague.html?ref=world |date=2017-11-08 }} {{Cite web |url=http://www.nytimes.com/2007/02/27/world/europe/27hague.html?ref=world |title=Archive copy |access-date=2015-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171108223932/http://www.nytimes.com/2007/02/27/world/europe/27hague.html?ref=world |archive-date=2017-11-08 |url-status=bot: unknown}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} 5ejnlolcakhn4bkw5dq792q69x1pwyr 0 245590 2230053 2229246 2026-09-29T16:36:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230053 wikitext text/x-wiki Ang '''seudosiyensya''' ([[Wikang Kastila|Kastila]]: ''pseudociencia''; [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''pseudoscience''; mula sa [[Wikang Griyego|Griyego]]: ''Ψευδοεπιστήμη'' (''Psevdoepistími'') na nangangahulugang "agham na bulaan") ay isang [[pahayag]] (claim), paniniwala (belief), o [[kaugalian]] (practice) na ipiniprisentang [[Agham|pang-agham]], ngunit hindi sumunod sa mga [[Pamamaraang makaagham|pang-agham na pamamaraan]].<ref>{{Cite web|title=Wordnik, pseudoscience|url=https://www.wordnik.com/words/pseudoscience}}</ref> Ang isang sangay, pagsasanay, o kalipunan ng kaalaman ay maaaring makatwirang matawag na pseudoscientific kapag ito ay ipiniprisentang kapareho sa mga [[:en:Norm_(sociology)|kaugalian]] ng makaagham na pananaliksik, ngunit bigo itong matugunan ang mga kaugaliang iyon.<ref name="Cover_Curd_1998">Cover JA, Curd M (Eds, 1998) ''Philosophy of Science: The Central Issues'', 1–82.</ref> Ang pseudoscience ay madalas na nailalarawan sa mga sumusunod: pasalungat, malabis o [[:en:Falsifiability|hindi mapatunayang pahayag]]; labis na pananalig sa [[Pagkiling sa kompirmasyon|pagkumpirma]] sa halip na [[Kakayahang mapasinungalingan|ang mahigpit na pagtatangka sa pagpapabulaan]]; kakulangan ng pagiging bukas sa pagsusuri ng iba pang eksperto sa field; at ang kawalan ng sistema ng mga kasanayan sa makatwirang pagbuo ng teorya. Ang terminong ''pseudoscience'' ay madalas na itinuturing na [[:en:Pejorative|nakakasira]]<ref name="Hill_Trouble">{{Cite journal|last=Hill|first=Sharon|date=January 30, 2013|title=The Trouble with Pseudoscience—It Can Be a Catastrophe|publisher=''[[Skeptical Inquirer]]''|url=http://www.csicop.org/specialarticles/show/the_trouble_with_pseudoscience/|accessdate=April 25, 2015|ref=harv}}</ref> dahil ito ay nagmumungkahi ng ang isang bagay ay hindi tumpak o mapaglinlang na inilalarawan bilang agham. Alinsunod dito, ang mga sinasabing nagsasanay o nagtataguyod ng pseudoscience ay madalas na nilalaban ang ganitong mga paglalarawan.<ref name="SEP section SciPse">{{Cite web|url=http://plato.stanford.edu/entries/pseudo-science/#SciPse|title=Science and Pseudoscience Section 2: The "science" of pseudoscience|publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy|year=2008|first=Sven Ove|last=Hansson|ref=harv}}</ref> Ang agham ay maibubukod sa [[Pagsisiwalat|pahayag]] (revelation), [[teolohiya]], o [[Espiritwalidad|kabanalan]] (spirituality) dahil nag-aalok ito ng kaalaman (insight) sa pisikal na mundo na nakuha sa pamamagitan ng [[:en:Empirical|empirikal na]] pananaliksik at pagsubok.<ref name="Gould">{{Cite web|first=Stephen Jay|last=Gould|url=http://www.stephenjaygould.org/library/gould_noma.html|title=Nonoverlapping magisteria|journal=Natural History|date=1997|ref=harv|access-date=2016-04-29|archive-date=2017-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170104061453/http://www.stephenjaygould.org/library/gould_noma.html|url-status=dead}}</ref> Sa mga karaniwang paniniwala sa [[:en:Popular_science|mga popular na agham]] (popular science) ay hindi maaaring matugunan ang mga pamantayan ng agham.<ref name="Pendle">{{Cite web|first=George|last=Pendle|url=http://www.popularscience.co.uk/features/feat20.htm|title=Popular Science Feature – When Science Fiction is Science Fact|ref=harv|access-date=2016-04-29|archive-date=2006-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20060214144307/http://www.popularscience.co.uk/features/feat20.htm|url-status=dead}}</ref> Maaring pinapalabo ng "pop science" ang dibisyon ng agham at pseudoscience sa masa, at maaari ring kasangkot ang [[Kathang-isip na salaysaying pang-agham|science fiction]].<ref name="Pendle"/> Ang paniniwalang pseudoscientific ay laganap, kahit na sa mga guro ng agham at editor ng pahayagan.<ref name="Art-Hobson">{{Cite journal|author=Art Hobson|year=2011|title=Teaching Relevant Science for Scientific Literacy|journal=Journal of College Science Teaching|url=http://physics.uark.edu/hobson/pubs/00.12.JCST.pdf|access-date=2016-04-29|archive-date=2011-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110824105754/http://physics.uark.edu/hobson/pubs/00.12.JCST.pdf|url-status=dead}}</ref> Ang [[:en:Demarcation_problem|paghihiwalay]] sa pagitan ng agham at pseudoscience ay implikasyong [[Pilosopiya|pilosopiko]] at [[Agham|pang-agham]].<ref name="Imre-Lakatos">Imre Lakatos, [http://www2.lse.ac.uk/philosophy/About/lakatos/scienceAndPseudoscience.aspx Science and Pseudoscience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725130745/http://richmedia.lse.ac.uk/philosophy/2002_LakatosScienceAndPseudoscience128.mp3 |date=2011-07-25 }} {{Cite web |url=http://richmedia.lse.ac.uk/philosophy/2002_LakatosScienceAndPseudoscience128.mp3 |title=Archive copy |access-date=2025-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725130745/http://richmedia.lse.ac.uk/philosophy/2002_LakatosScienceAndPseudoscience128.mp3 |archive-date=2011-07-25 |url-status=bot: unknown}}, [http://www2.lse.ac.uk/philosophy/About/lakatos/scienceAndPseudoscienceTranscript.aspx Science and Pseudoscience (transcript)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728012423/http://www2.lse.ac.uk/philosophy/about/lakatos/scienceAndPseudoscienceTranscript.aspx |date=2011-07-28 }} {{Cite web |url=http://www2.lse.ac.uk/philosophy/about/lakatos/scienceAndPseudoscienceTranscript.aspx |title=Archive copy |access-date=2025-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728012423/http://www2.lse.ac.uk/philosophy/about/lakatos/scienceAndPseudoscienceTranscript.aspx |archive-date=2011-07-28 |url-status=dead}}, Dept of Philosophy, Logic and Scientific Method, 1973.</ref> Ang pagtukoy sa pagkakaiba ng science mula sa pseudoscience may praktikal na implikasyon sa [[Pangangalagang pangkalusugan|pangangalaga ng kalusugan]], [[:en:Expert_witness|dalubhasang patotoo]] (expert testimony), [[:en:Environmental_policy|patakaran sa kapaligiran]], at [[:en:Science_education|edukasyon pang-agham]].<ref name="Stanford-Demarcations"><cite class="citation web">Hansson, Sven Ove (September 3, 2008). </cite></ref> Ang pagtatangi sa katototahan at teoryang makaagham mula sa paniniwalang pseudoscientific tulad ng matatagpuan sa [[astrolohiya]], [[Alkimiya|alchemy]], [[:en:Quackery|medikal na pandaraya]] (medical quakery), paniniwalang [[:en:Occult|occult]], at [[:en:Creation_science|creation science]]<ref name="Stanford-Demarcations"><cite class="citation web">Hansson, Sven Ove (September 3, 2008). </cite></ref> na sinamahan ng konseptong pang-agham, ay bahagi ng edukasyong pang-agham at [[:en:Scientific_literacy|scientific literacy]].<ref name="Hurd">{{Cite journal|author=Hurd PD|title=Scientific Literacy: New Minds for a Changing World|url=https://archive.org/details/sim_science-education_1998-06_82_3/page/407|journal=Science Education|volume=82|issue=3|pages=407–416|date=June 1998|doi=10.1002/(SICI)1098-237X(199806)82:3<407::AID-SCE6>3.0.CO;2-G}}</ref> ==Mga larangan ng tinuturing na seudosiyensya== ===Parasikolohiya=== Ang parasikolohiya ay ang pag-aaral ng mga [[kababalaghan]]g [[sikiko]]. Ang mga [[penomena]]ng ito ay kinasasangkutan ng pagpapalitan ng impormasyon sa pagitan ng isang tao at ng kapaligiran, na hindi ginagamitan ng limang mga [[sistemang pandama|pandama]]. Kabilang dito ang persepsiyong ekstrasensoryo (katulad ng [[telepatiya]]), impluwensiya ng [[isipan]] sa [[materya]] ([[sikokinesis]]), maanomalyang mga karanasan (katulad ng mga [[reinkarnasyon|karanasan sa dating buhay]] at mga karanasan ng halos pagsapit ng kamatayan) at mga [[aparisyon]]. == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} [[Kategorya:Seudosiyensiya]] aldq3wp1owwuxznnxbpc6fm49kbldwp 0 245722 2230087 2229308 2026-09-29T23:27:41Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230087 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!--Due to copyright, please do NOT upload photos taken from ANY website and/or SNS (Facebook, Twitter, Instagram, etc) unless permitted by the owner/s (with evidence of permission).--> | name = TWICE | image = Twice - Dickies Arena, 2022 (cropped).jpg | image_size = | landscape = yes | alt =Tzuyu, Nayeon, Jihyo, Dahyun, Momo, Sana, Jeongyeon, Mina, and Chaeyoung | caption = Ang Twice noong 2022; mula kaliwa hanggang kanan, pababa: [[Tzuyu]], [[Nayeon]], [[Jihyo]], [[Dahyun]], [[Momo (mang-aawit)|Momo]], [[Sana (mang-aawit)|Sana]], [[Jeongyeon]], [[Mina (mang-aawit)|Mina]], at [[Chaeyoung]] | alias = | origin = [[Seoul]], South Korea | genre = {{hlist|[[K-pop]]|[[J-pop]]|bubblegum pop|dance-pop|EDM}} | years_active = {{start date|2015}}–kasalukuyan | label = {{hlist|JYP|Warner Japan|Republic|Columbia Taiwan|Sony Taiwan}}<!-- PIPE OUT "Entertainment" and "Music" per Template:Infobox musical artist policies. --> | associated_acts = JYP Nation | website = {{URL|twice.jype.com}} | current_members = * [[Nayeon]] * [[Jeongyeon]] * [[Momo (mang-aawit)|Momo]] * [[Sana (mang-aawit)|Sana]] * [[Jihyo]] * [[Mina (mang-aawit)|Mina]] * [[Dahyun]] * [[Chaeyoung]] * [[Tzuyu]] }} Ang '''Twice''' ({{ko-hhrm|트와이스}}; {{lang-ja|トゥワイス}}) ay isang babaeng grupo mula sa Timog Korea na binuo ng JYP Entertainment sa pamamagitan ng pang realidad na palabas sa telebisyon na ''Sixteen''. Ang grupo ay binubuo ng siyam na miyembro: sina [[Nayeon]], [[Jeongyeon]], [[Momo (mang-aawit)|Momo]], [[Sana (mang-aawit)|Sana]], [[Jihyo]], [[Mina (mang-aawit)|Mina]], [[Dahyun]], [[Chaeyoung]], at [[Tzuyu]]. Nag ''debut'' ang grupo noong 20 Oktubre 2015, kasama ang ''extended play'' (EP) na ''The Story Begins''. Nagsimulang sumikat ang Twice sa Timog Korea noong 2016 nang mag-numero uno sa Gaon Digital Chart ang kanilang single na "Cheer Up". Ito ay naging ''best performing single'' ng taong iyon at naging "''Song of the Year''" sa Melon Music Awards at Mnet Asian Music Awards. Ang sumunod nilang single na "TT", mula sa kanilang ikatlong EP na ''Twicecoaster: Lane 1'', ay nanguna rin sa Gaon charts sa loob ng apat na magkakasunod na linggo. Ang ''Twicecoaster: Lane 1'' naman ay ang naging ''highest selling Korean girl group album'' ng taong 2016. Sa loob lamang ng 19 na buwan pagkatapos ng kanilang ''debut'' ay nakapag benta na sila ng humigit kumulang 1.2 milyong kopya ng kanilang apat na EP at isang espesyal na album. Kasunod ng paglabas ng kanilang ika pitong EP na ''Fancy You'' noong 2019 ay 3.75 milyong album na ang kanilang naibenta sa Korea. Noong Disyembre 2020 ay 10 milyong album na ang kanilang naibenta sa Timog Korea at bansang Hapon. Nag ''debut'' sila sa bansang Hapon noong 28 Hunyo 2017, sa ilalim ng Warner Music Japan, kasabay ng paglabas ng ''compilation album'' nilang ''#Twice''. Pumangalawa sa Oricon Albums Chart ang album at nakakuha ng pinakamataas na benta ng isang K-pop artist sa bansang Hapon sa loob ng dalawang taon para sa una nitong linggo. Sinundan ito ng kanilang unang orihinal na ''maxi single'' na Hapon na "One More Time" noong Oktubre 2017. Ang Twice ang kauna unahang babaeng grupo mula sa Timog Korea na nakakuha ng platinong sertipikasyon mula sa Recording Industry Association of Japan (RIAJ) para sa parehong album at ''CD single'' noong taong ding iyon. Pumangatlo sila sa ''Top Artist category'' ng ''2017 Year End Rankings'' ng ''Billboard Japan''. Sila rin ay ang kauna-unahang babaeng grupo mula sa Timog Korea na makapag-''tour'' sa isang simburyong Hapon. == Karera == ===''Predebut:'' Ang Sixteen=== Noong 19 Disyembre 2013, nagpahayag ang JYP Entertainment na sila ay magbubuo ng bagong girl group na susunod sa ''Miss A'' noong 2010.<ref>{{cite web|last1=Yun|first1=Seong-yeol|title=[단독] JYP, 역대급미모 新걸그룹 출격..'내년 상반기·6인조'|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2013121908272999223&type=3|website=StarNews|publisher=StarNews|accessdate=7 Hulyo 2015|language=Koreano}}</ref> Noong 27 Pebrero 2014, sina Lena, Cecilia, Nayeon, Jihyo, Minyoung at Jeongyeon ay napabalitang mga miyembro ng nasabing bagong grupo.<ref name=KT6Mix>{{cite web|last1=Yun|first1=Seong-yeol|title=[단독]'선미 피처링' 리나, JYP新걸그룹 데뷔..미모·실력 겸비|url=http://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002284565|website=Naver TV|publisher=Naver Corporation|accessdate=7 Hulyo 2015|language=Koreano}}</ref><ref name="The Korea Times">{{cite web|last1=Kim|first1=Jae-heun|title=K-pop mogul wants severe competition for girl band|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2015/05/201_179688.html|website=The Korea Times|publisher=The Korea Times|accessdate=7 Hulyo 2015}}</ref> Ngunit ang grupo ay pansamantalang itinigil matapos ang pag-alis ni Cecilia. Siya naman ay ipinalit ni Sana at nabuo ang grupo sa pangalang 6mix. Ngunit sa pangalawang pagkakataon, umalis si Lena at aktwal na itinigil ng JYP Entertainment ang mga plano at proyekto para sa grupo sa hinaharap. Noong 11 Pebrero 2015, napabalitang gagawa ng programang pantelebisyon na ''Sixteen'' ang JYP Entertainment sa Mnet Channel, kung saan ang mga mananalo ay gagawing isang buong grupo.<ref name=KT6Mix/><ref name="The Korea Times"/> Sa isang press conference, naisabi ni Park Jinyoung, ang presidente ng JYP Entertainment, na ang mga mananalong kontestants ''"have the [[Wonder Girls]]' and miss A's natural, healthy feel, with an edgier and wilder side. I want to upgrade (them) by adding elements like hip-hop and rap."''<ref name="Sixteen Press Conference">{{cite web|last1=Won|first1=Ho-jung|title='Sixteen' compete for spot in JYP's next girl group|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20150429001117|website=Korea Herald|publisher=Herald Corporation|accessdate=7 Hulyo 2015}}</ref> Nagsimula ang programa noong Mayo 2015 at ang mga nanalo ay sina Nayeon, Jeongyeon, Sana, Jihyo, Mina, Dahyun at Chaeyoung. Ngunit sa isang surpresa, idinagdag ang si Tzuyu, dahil siya ay "audience's pick." Isinali rin ang eliminated kontestant na si Momo, sapagkat siya ay kinakailangan ng grupo at siya ay ipinili ng JYP crew.<ref name=Soompi>{{cite web|title=JYP Addresses Controversy Surrounding Final Lineup of Twice|url=http://www.soompi.com/2015/07/07/jyp-addresses-controversy-surrounding-final-lineup-of-twice/|access-date=2016-05-08|archive-date=2016-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20161106044327/http://www.soompi.com/2015/07/07/jyp-addresses-controversy-surrounding-final-lineup-of-twice/|url-status=dead}}</ref> Naging kontrobersyal ito dahil sa desisyong ipinabalik at isinali ang isang eliminated kontestant.<ref name=Soompi/> Noong 10 Hulyo 2015, gumawa ng opisyal na Instagram account ang grupo kung saan ang unang post ay ang picture nilang lahat.<ref>{{cite web|last1=Jung|first1=Ji-won|title=JYP 新걸그룹 트와이스, 연습실 사진공개 "팀 결성 3일째"|url=http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&entry_id=608382&|website=X Sports News|publisher=XSPORTSMEDIA|accessdate=13 Hulyo 2015|language=Koreano}}</ref> Ang JYP Entertainment ay naglabas ng isang web-series na ''Twice TV'' kung saan ipinakita ang personal na buhay ng mga miyembro.<ref name=TwiceTV>{{cite web|last1=Jo|first1=Jae-yong|title='트와이스 TV', 오는 17일 '네이버 TV캐스트'서 첫 방송|url=http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&entry_id=609644|website=XSportsNews|publisher=XSPORTSMEDIA|accessdate=14 Hulyo 2015|language=Koreano}}</ref> Ang Twice ay opisyal na nag-''debut'' noong 25 Oktobre 2015.<ref>{{cite web|last1=Jung|first1=Jun-hwa|title='식스틴' 9인조 트와이스 탄생, 원더걸스·미쓰에이 이을까|url=http://joongang.joins.com/article/857/18191857.html|website=JoongAng Stardium|publisher=JoongAng Ilbo Co., Ltd.|accessdate=7 Hulyo 2015|language=Koreano|archive-date=2015-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708084930/http://joongang.joins.com/article/857/18191857.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Jung|first1=Jun-hwa|title='식스틴' JYP의 미래 짊어질 9인, 걸그룹 트와이스 탄생[종합]|url=http://news.nate.com/view/20150708n00451?mid=n0107|website=Nate|publisher=SK Communications|accessdate=7 Hulyo 2015|language=Koreano}}</ref> ===2015—kasalukuyan=== Noong 7 Oktobre 2015, nagpahayag ang JYP Entertainment na ang grupo ay magkakaroon ng mini-album na tinatawag na ''The Story Begins.'' Ang kantang ''Like Ooh-Ahh'' ay ang "main soundtrack" ng mini-album at nasabing ito ay isang "color-pop" na ipinaghalo ang elementong "hip-hop" at "R&B."<ref name=TSBMnet /> Ang mga kompositor ng mini-album ay ang Black Eyed Pilseung, na kilala bilang kompositor rin sa mga kanta ng [[Miss A]].<ref>{{cite web|title=Twice′s Tzuyu and Mina Talk About Adjusting to Life in Korea|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/98996/twices-tzuyu-and-mina-talk-about-adjusting-to-life-in-korea|publisher=Newsen|accessdate=20 Oktubre 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053449/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/98996/twices-tzuyu-and-mina-talk-about-adjusting-to-life-in-korea|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Hong|first1=Se-yeong|title=JYP 측 "신인 걸그룹 트와이스 오는 20일 전격 데뷔" [공식입장]|url=http://sports.donga.com/3/all/20151007/74037758/1|website=Sports Donga|publisher=Sports Donga|accessdate=6 Oktubre 2015|language=Koreano}}</ref> Noong 20 Oktobre 2015, nailabas ang opisyal na music video ng kantang ''Like Ooh-Ahh'' sa [[Youtube]].<ref>{{cite web|last1=Kim|first1=Myeong-seon|title=트와이스, 평균나이 19세·최강 비주얼 그룹의 탄생|url=http://www.tvreport.co.kr/?c=news&m=newsview&idx=807343|website=TV Report|publisher=TV Report|accessdate=19 Oktubre 2015|language=Koreano}}</ref> Sa araw ring iyon, ang Twice ay nag-perform ng kanilang kanta sa isang live showcase. <ref>{{cite web|last1=Won|first1=Ho-jung|title=Twice's 'Story Begins'|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201510201734359495934_2|website=K-pop Herald|publisher=Herald Corporation|accessdate=23 Oktubre 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=Lee|first1=Sang-eun|title=트와이스, 데뷔곡 '우아하게' 공개에 눈물바다 "초심 잃지 않겠다"|url=http://www.kyeongin.com/main/view.php?key=20151020010006934|website=Kyeongin Ilbo|publisher=Kyeongin Ilbo|accessdate=21 Oktubre 2015|language=Koreano}}</ref> Ang music video ay may kasalukuyang 50 Million views. Ito ay naging "most-viewed debut music video" sa isang K-pop group.<ref>{{Cite web | title = Twice to return on April 25 | author = Ahn Sung-mi | work = [[K-Pop Herald]] | date = 5 Abril 2016 | accessdate = 12 Abril 2016 | url = http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201604051516483856441_2 }}</ref><ref>{{cite web|last1=Kim|first1=Gyeong-min|title=트와이스 '우아하게', 데뷔곡 단일 MV 유튜브 최다 조회수 기록|url=http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&entry_id=699415|website=XSportsNews|publisher=XSPORTSMEDIA|accessdate=31 Marso 2016}}</ref><ref>{{Cite web | title = TWICE's music video hits 50 million | author = | work = [[Yonhap News Agency]] | date = 4 Abril 2016 | accessdate = 10 Abril 2016 | url = http://english.yonhapnews.co.kr/news/2016/04/04/0200000000AEN20160404003800315.html }}</ref> ==Diskograpiya== ===Mga album=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ List of studio albums, with selected details and chart positions ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;" | Pamagat ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;" | Detalye ng album ! colspan="5" | ''Peak chart positions'' ! scope="col" rowspan="2" style="width:12em;" | ''Sales'' |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"| KOR<br><ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T|title=Gaon Album Chart|website=Gaon Music Chart|language=Koreano|accessdate=8 Nobyembre 2017}} *{{cite web|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=44&hitYear=2017&termGbn=week|title=Twicetagram|date=4 Nobyembre 2017}} </ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"| [[Oricon Albums Chart|JPN]]<br><ref>{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/rank/|publisher=[[Oricon]]|language=Hapon|script-title=オリコンランキング|trans-title=Oricon Rankings|accessdate=2 Marso 2017}} *{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-11-13/|title=Twicetagram|date=8 Nobyembre 2017}} </ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"| [[Taiwan|TW]]<br>Five<br><ref>{{cite web |url=http://www.5music.com.tw/CDTop.asp?top=2 |title=Five-Music Korea-Japan Album Chart |publisher=Five-Music |accessdate=5 Nobyembre 2017 |language=Tsino |archive-date=2018-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180417193950/http://www.5music.com.tw/CDTop.asp?top=2 |url-status=dead }} * {{cite web|url=http://www.5music.com.tw/CDTop.asp?top=2|title=Twicetagram|date=2017|orig-year=44th Week|access-date=2021-01-18|archive-date=2018-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417193950/http://www.5music.com.tw/CDTop.asp?top=2|url-status=dead}} To access, select the indicated week and year in the bottom-left corner</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"| US<br>Heat.<br><ref name="USHA">{{cite web|title=TWICE – Chart History: Heatseekers Albums|url=http://www.billboard.com/music/twice/chart-history/heatseekers-albums|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=29 Hunyo 2017}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"| [[Billboard charts#Albums|US<br>World]]<br><ref name="USWA">{{cite web|title=TWICE – Chart History: World Albums|url=http://www.billboard.com/music/twice/chart-history/world-albums|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=29 Hunyo 2017}}</ref> |- ! scope="row" | ''Twicetagram'' | * Inilabas: October 30, 2017 {{small|(KOR)}} * Tatak: JYP Entertainment * Mga pormat: [[Compact disc|CD]], digital download | 1 || 7 || 1 || 10 || 1 | * [[Gaon Music Chart|KOR]]: 316,771<ref name="gaonoct2017">{{cite web|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=11&hitYear=2017&termGbn=month|title=|last=|first=|date=December 7, 2017|website=Gaon Music Chart|language=Koreano|script-title=2017년 11월 Album Chart|trans-title=November 2017 Album Chart|archive-url=|archive-date=|accessdate=7 Disyembre 2017}}</ref> * [[Oricon|JPN]]: 39,151{{efn|name=Twicetagram and Merry & Happy|Japan sales figures for ''Twicetagram'' and ''Merry & Happy'' as of December 20, 2017. The sales for both releases are combined.<ref>Total sales for Twicetagram: <!-- 10,629 + 6,333 + 3,018 + 1,857 + 1,342 + 1,556 + 14,416 --> * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-11-13/|title=Weekly Album Chart (October Week 5)|last=|first=|date=|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108025904/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-11-13/|archive-date=8 Nobyembre 2017|accessdate=8 Nobyembre 2017}} * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-11-20/p/2/|title=Weekly Album Chart (November Week 1)|last=|first=|date=|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117173708/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-11-20/p/2/|archive-date=17 Nobyembre 2017|accessdate=17 Nobyembre 2017}} * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-11-27/p/2/|title=Weekly Album Chart (November Week 2)|last=|first=|date=|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20171122050107/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-11-27/p/2/|archive-date=22 Nobyembre 2017|accessdate=22 Nobyembre 2017}} * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-12-04/p/4/|title=Weekly Album Chart (November Week 3)|last=|first=|date=|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20171129080726/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-12-04/p/4/|archive-date=29 Nobyembre 2017|accessdate=29 Nobyembre 2017}} * {{cite web|url=http://ranking.oricon.co.jp/|work=Oricon Style|publisher=Oricon|language=Hapon|script-title=Hapon:オリコンランキング情報サービス「you大樹」　－CD・ブルーレイ・DVD・書籍・コミック－|accessdate=20 Disyembre 2017|url-access=subscription}} * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-12-25/|title=Weekly Album Chart (December Week 2)|last=|first=|date=|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220051456/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2017-12-25/|archive-date=December 20, 2017|accessdate=20 Disyembre 2017}} </ref>}} * [[Nielsen SoundScan|US]]: 1,000<ref>{{cite web|title=TWICE Earn First No. 1s on Both World Albums & World Digital Song Sales Charts|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8030051/twice-likey-twicetagram-no-1-world-albums-digital-song-sales-charts|last=Benjamin|first=Jeff|date=7 Nobyembre 2017|website=Billboard|accessdate=7 Nobyembre 2017}}</ref> |} === Extended plays (EP) === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" rowspan="2" style="width:12em;"| Titulo ! scope="col" rowspan="2"| Detalye ng album ! scope="col" colspan="4"| ''Peak chart positions'' ! scope="col" rowspan="2"| ''Sales'' |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|KOR<br><ref>{{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T |title=Gaon Album Chart |website=Gaon Music Chart |publisher=Korea Music Content Industry Association (KMCIA) |accessdate=13 Enero 2016 |language=Koreano}} *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=46&hitYear=2015&termGbn=week|title=The Story Begins |access-date=26 Enero 2016}} *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=18&hitYear=2016&termGbn=week|title=Page Two |access-date=4 Mayo 2016}} </ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|JPN<br><ref>{{cite web |url=http://www.oricon.co.jp/rank/ |title=Oricon Rankings |publisher=[[Oricon]] |accessdate=13 Enero 2016 |language=Hapon}} *{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2015-11-16/p/5/ |title=The Story Begins |date=8 Nobyembre 2015}} *{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2016-05-09/p/3/ |title=Page Two |date=1 Mayo 2016}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|TW<br><ref>Peak positions for albums in Taiwan: * ''The Story Begins'': {{cite web|url=http://www.g-music.com.tw/website_module.php?website_module_classify_sn=106|title=K-POP Weekly Top 20: 2015/01/15 – 2015/01/21|date=23 Enero 2016|publisher=[[G-Music]]|language=Tsino|accessdate=23 Enero 2016|archiveurl=https://www.webcitation.org/6ekSxulNt?url=http://www.g-music.com.tw/website_module.php?website_module_classify_sn=106|archivedate=2016-01-23|url-status=live}} * ''The Story Begins'' (2): {{cite web|url=https://fs1.shop123.com.tw/300170/upload/harddisc/300170346_file_83596.jpg|title=(Archived Image) K-POP Weekly Top 20: 2016/01/15 - 2016/01/21|publisher=G-Music|accessdate=26 Enero 2016}} * ''Page Two'' "[http://www.5music.com.tw/CDTop.asp Five Top Chart Weekly Top20 2016/04/29 - 2016/05/05] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060520182843/http://www.5music.com.tw/CDTop.asp |date=2006-05-20 }} {{Cite web |url=http://www.5music.com.tw/cdtop.asp |title=Archive copy |access-date=2021-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060520182843/http://www.5music.com.tw/CDTop.asp |archive-date=2006-05-20 |url-status=dead}}" (in Chinese). [http://www.5music.com.tw/ 5 Music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123072354/http://www.5music.com.tw/ |date=2021-01-23 }}. Hinango noong 28 Abril 2016.</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|US World<br><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/biz/charts/world-albums |title=World Albums |publisher=Billboard |accessdate=13 Enero 2016 |url-access=subscription}} *{{cite web |url=http://www.billboard.com/biz/charts/2016-01-23/world-albums |title=The Story Begins |date=23 Enero 2016 |access-date=2021-01-18 |archive-date=2016-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106224441/http://www.billboard.com/biz/charts/2016-01-23/world-albums |url-status=dead}} *{{cite web |url=http://www.billboard.com/charts/world-albums/2016-05-14 |title=Page Two |date=14 Mayo 2016}}</ref> |- ! scope="row" | ''The Story Begins'' | *Inilabas: Oktobre 20, 2015 *Tatak: JYP Entertainment *Mga pormat: [[Compact disc|CD]], Digital download | 3 || 46 || 1 || 15 | * KOR: 67,149+<ref>Cumulative Sales of ''The Story Begins'': *{{cite web|title=Gaon Album Chart 2015 (see #49)|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&termGbn=year|website=[[Gaon Music Chart|Gaon Chart]]|publisher=KMCIA|accessdate=15 Pebrero 2016}} *{{cite web|title=Gaon Album Chart - January 2016 (see #15)|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=01&hitYear=2016&termGbn=month|website=[[Gaon Music Chart|Gaon Chart]]|publisher=KMCIA |at=#10 |accessdate=15 Pebrero 2016}} *{{cite web|title=Gaon Album Chart - February 2016 (see #12)|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=02&hitYear=2016&termGbn=month|website=[[Gaon Music Chart|Gaon Chart]]|publisher=KMCIA |at=#10 |accessdate=17 Marso 2016}} *{{cite web|title=Gaon Album Chart - March 2016 (see #20)|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=03&hitYear=2016&termGbn=month|website=[[Gaon Music Chart|Gaon Chart]]|publisher=KMCIA |at=#10 |accessdate=7 Abril 2016}} </ref> *JPN: 11,804+ |- ! scope="row" | ''Page Two'' | *Inilabas: 25 Abril 2016 *Tatak: JYP Entertainment *Mga pormat: CD, digital download | 2 || 21 || 1 || 6 | *JPN: 5,010+<ref>{{cite web |url=http://theqoo.net/index.php?mid=japan&category=26063&page=9&document_srl=253627101 |title=Oricon Chart 2016 - April Week 4|accessdate=5 Mayo 2016}}</ref> |- !scope="row" | ''Twicecoaster: Lane 1'' | *Inilabas: October 24, 2016 {{small|(KOR)}} *Re-packaged: 19 Disyembre 2016 *Tatak: JYP Entertainment *Mga pormat: CD, digital download | 1 || 10 || 1 || 3 | *KOR: 374,262<ref>Total album sales for ''Twicecoaster: Lane 1'': 350,852 (2016) + 23,410 (2017) *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=2016&hitYear=2016&termGbn=year|title=2016 Yearly Album Chart|website=Gaon Music Chart|publisher=Korea Music Content Industry Association|accessdate=13 Enero 2017}} *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=03&hitYear=2017&termGbn=month|title=March 2017 Album Chart|website=Gaon Music Chart|publisher=Korea Music Content Industry Association|accessdate=6 Abril 2017}} </ref> *JPN: 43,722{{efn|name=Lane 1 & 2|Japan sales figures for ''Twicecoaster: Lane 1'' and ''Twicecoaster: Lane 2'' as of March 28, 2017. The sales for both releases are combined.<ref>{{cite web|url=http://theqoo.net/index.php?mid=japan&category=26063&page=10&document_srl=448661008|title= 2017 Oricon Album Chart – April Week 1|accessdate=12 Abril 2017|work=Oricon}}</ref>}} *US: 1,000<ref>{{cite web|last1=Benjamin|first1=Jeff|title=TWICE Hit New Highs on World Albums, World Digital Songs & YouTube Charts Thanks to 'TT'|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7564797/twice-tt-twicecoaster-youtube-world-albums-digital-songs-chart|website=Billboard|accessdate=2 Nobyembre 2016|date=2 Nobyembre 2016}}</ref> |- ! scope="row" | ''Twicecoaster: Lane 2'' | *Inilabas: February 20, 2017 {{small|(KOR)}} *Tatak: JYP Entertainment *Mga pormat: CD, Digital download | 1 || 13 || 1 || 4 | * KOR: 273,372 * JPN: 47,116 |- ! scope="row" | ''What's Twice?''<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/jp/album/whats-twice-ep/id1206052768|title=Twice - WHAT'S TWICE? - EP|website=Japan Itunes|accessdate=27 Pebrero 2017|archive-date=27 Pebrero 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227065347/https://itunes.apple.com/jp/album/whats-twice-ep/id1206052768|url-status=bot: unknown}}</ref> | *Inilabas: 24 Pebrero 2017 {{small|(JPN)}} *Tatak: Warner Music Japan *Mga pormat: Digital download |— |— |— |— | |- ! scope="row" | ''Signal'' | *Inilabas: 15 Mayo 2017 {{small|(JPN)}} *Tatak: JYP Entertainment *Mga pormat: CD, Digital download |1 |11 |1 |3 | * JPN: 9,597 * US: 1,000 |- ! scope="row" | ''Merry & Happy'' | *Inilabas: 11 Disyembre 2017 {{small|(KOR)}} *Tatak: JYP Entertainment *Mga Pormat: CD, Digital download |1 |8 |1 | - | * KOR: 165,347 * JPN: 63,651 (phy.) * JPN: 940 (dig.) |- ! scope="row" | ''What Is Love?'' | * Inilabas: 9 Abril 2018 {{small|(KOR)}} * Tatak: JYP Entertainment, [[iriver Inc|IRIVER]] * Mga Pormat: CD, digital download | 2 || 2 || 1 || 3 | * KOR: 335,235<ref>Total album sales for ''What Is Love?'': *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=04&hitYear=2018&termGbn=month|title=April 2018 Album Chart|website=Gaon Music Chart|language=Koreano|accessdate=10 Mayo 2018}}</ref> * JPN: 57,510 {{small|({{abbr|Phy.|Physical}})}}<ref>Total sales for ''What Is Love?'': <!-- 55,312 + 2,198--> * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/m/2018-04/|title=Monthly Album Chart (April 2018)|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509161428/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/m/2018-04/|archive-date=9 Mayo 2018|accessdate=9 Mayo 2018}} * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2018-05-21/p/4/|title=Weekly Album Chart (May 2018 Week 3)|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516021805/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2018-05-21/p/4/|archive-date=16 Mayo 2018|accessdate=16 Mayo 2018}}</ref> * JPN: 3,910 {{small|({{abbr|Dig.|Digital}})}}<ref name="WIL dig.">Cumulative sales for "What Is Love?":<!-- 3,086 + 824 --> *{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/dia/w/2018-04-23/|title=週間 デジタルアルバムランキング – 2018年04月23日付|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418034829/https://www.oricon.co.jp/rank/dia/w/2018-04-23/|archive-date=18 Abril 2018| url-status = dead|accessdate=18 Abril 2018}} *{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/dia/w/2018-04-30/p/2/|title=週間 デジタルアルバムランキング – 2018年04月30日付|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425103958/https://www.oricon.co.jp/rank/dia/w/2018-04-30/p/2/|archive-date=25 Abril 2018| url-status = dead|accessdate=25 Abril 2018}}</ref> |- | colspan="7" style="font-size:8pt;"| "—" denotes releases that did not chart or were not released in that region. |} === Mga kanta === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;"| Titulo ! scope="col" rowspan="2" style="width:5em;"| Taon ! scope="col" colspan="3"| ''Peak chart positions'' ! scope="col" rowspan="2"| ''Sales'' ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;"| Album na kinabibilangan |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|KOR<br><ref>Gaon Weekly Digital Chart *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=04&hitYear=2016&termGbn=week|title=Like OOH-AHH|date=23 Enero 2016}} *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=18&hitYear=2016&termGbn=week|title=Cheer Up|date=5 Mayo 2016}} </ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|JPN<br><ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/biz/charts/japan-hot-100 |title=Japan Hot 100 |publisher=Billboard |accessdate=3 Mayo 2016 |url-access=subscription}} *{{cite web|url=http://www.billboard.com/biz/charts/2015-11-28/japan-hot-100|title=Like OOH-AHH|date=28 Nobyembre 2015|access-date=2021-01-18|archive-date=2016-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160904140336/http://www.billboard.com/biz/charts/2015-11-28/japan-hot-100|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|US<br>World<br><ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/biz/charts/world-digital-songs |title=World Digital Songs |publisher=Billboard |accessdate=13 Enero 2016 |url-access=subscription}} *{{cite web|url=http://www.billboard.com/biz/charts/2016-01-02/world-digital-songs|title=Like OOH-AHH|date=2 Enero 2016|access-date=2021-01-18|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331051853/https://www.billboard.com/biz/charts/2016-01-02/world-digital-songs|url-status=dead}} *{{cite web |url=http://www.billboard.com/biz/charts/2016-05-14/world-digital-songs |title=Cheer Uup |date=14 Mayo 2016 |access-date=2021-01-18 |archive-date=2016-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160524184331/http://www.billboard.com/biz/charts/2016-05-14/world-digital-songs |url-status=dead}}</ref> |- !scope="row" | "Like Ooh-Ahh" {{small|(Ooh-Ahh{{lang|ko|하게}})}} | 2015 | 10 || 88 || 6 | *KOR: 1,880,899<ref>Cumulative Sales for "Like Ooh-Ahh": * {{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=10&hitYear=2015&termGbn=month |script-title=2015년 10월 Download Chart |trans-title=October 2015 Download Chart |website=Gaon Music Chart |language=Koreano}} * {{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=11&hitYear=2015&termGbn=month |script-title=2015년 11월 Download Chart |trans-title=November 2015 Download Chart |website=Gaon Music Chart |language=Koreano}} * {{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=12&hitYear=2015&termGbn=month |script-title=2015년 12월 Download Chart |trans-title=December 2015 Download Chart |website=Gaon Music Chart |language=Koreano}} * {{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/total.gaon?serviceGbn=S1020 |script-title=2016년 총결산 Download Chart |trans-title=2016 Year-End Download Chart |website=Gaon Music Chart |accessdate=13 Enero 2017 |language=Koreano}} </ref> | ''The Story Begins'' |- !scope="row" | "Cheer Up" | rowspan="2"|2016 | 1 || 32 || 3 | *KOR: 2,197,061<ref>Cumulative Sales for "Cheer Up": <!--1,839,566(2016) + 24,704 + 22,937 + 21,669 + 22,240 + 22,039 + 22,109 + 21,924 + 24,224+ 26,126 + 21,850 + 21,808 + 21,019 + 20,576 + 22,023 + 20,783 = 2,175,597--> * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=2016&hitYear=2016&termGbn=year|title=2016 Year-End Download Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=01&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 1 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=02&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 2 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=03&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 3 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=04&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 4 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=05&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 5 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=06&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 6 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=07&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 7 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=08&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 8 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=09&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 9 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=10&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 10 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=11&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 11 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=12&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 12 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=13&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 13 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=14&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 14 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=15&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 15 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=16&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 16 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} </ref> *JPN: 2,394<ref>"Cheer Up" sales in Japan Hot 100: * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=05&day=16|title=Japan Hot 100 - 2016/05/16 付け|website=Billboard Japan|accessdate=3 Abril 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=05&day=30|title=Japan Hot 100 - 2016/05/30 付け|website=Billboard Japan|accessdate=3 Abril 2017}}</ref> | ''Page Two'' |- ! scope="row" | "TT" | 1 || 15 || 2 | * KOR: 1,537,917<ref>Cumulative Sales for "TT": <!--1,012,807 (2016)+ 43,641 + 38,924 + 35,743 + 35,850 + 34,608 + 33,981 + 33,065 + 35,089 + 36,596 + 30,380 + 29,511 + 28,133 + 27,567 + 28,458 + 26,669 = 1,511,022 --> * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=2016&hitYear=2016&termGbn=year|title=2016 Year-End Download Chart|website=Gaon Music Chart|language=Koreano|accessdate=13 Enero 2017}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=01&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 1 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=02&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 2 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=03&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 3 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=04&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 4 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=05&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 5 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=06&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 6 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * [http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=07&hitYear=2017&termGbn=week "Week 7 of 2017 Download Chart".] ''Gaon Music Chart.'' * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=08&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 8 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=09&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 9 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=10&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 10 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=11&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 11 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=12&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 12 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=13&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 13 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=14&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 14 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=15&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 15 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=16&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 16 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} </ref> *JPN: 33,468<ref>"TT" sales in Japan Hot 100: * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=11&day=07|title=Japan Hot 100 - 2016/11/07 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=11&day=14|title=Japan Hot 100 - 2016/11/14 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=11&day=21|title=Japan Hot 100 - 2016/11/21 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=11&day=28|title=Japan Hot 100 - 2016/11/28 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=12&day=05|title=Japan Hot 100 - 2016/12/05 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=12&day=12|title=Japan Hot 100 - 2016/12/12 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2016&month=12&day=19|title=Japan Hot 100 - 2016/12/19 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=01&day=02|title=Japan Hot 100 - 2017/01/02 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=01&day=09|title=Japan Hot 100 - 2017/01/09 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=01&day=16|title=Japan Hot 100 - 2017/01/16 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=01&day=23|title=Japan Hot 100 - 2017/01/23 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=02&day=20|title=Japan Hot 100 - 2017/02/20 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=03&day=06|title=Japan Hot 100 - 2017/03/06 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=03&day=13|title=Japan Hot 100 - 2017/03/13 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=03&day=20|title=Japan Hot 100 - 2017/03/20 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=03&day=27|title=Japan Hot 100 - 2017/03/27 付け|website=Billboard Japan|accessdate=22 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=04&day=17|title=Japan Hot 100 - 2017/04/17 付け|website=Billboard Japan|accessdate=15 Abril 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=04&day=24|title=Japan Hot 100 - 2017/04/24 付け|website=Billboard Japan|accessdate=20 Abril 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=05&day=01|title=Japan Hot 100 - 2017/05/01 付け|website=Billboard Japan|accessdate=27 Abril 2017}}</ref> | ''Twicecoaster: Lane 1'' |- ! scope="row" | "Knock Knock" | rowspan="5"| 2017 | 1 || 15 || 5 | *KOR: 871,933<ref>"Knock Knock" sales: <!--319,957 + 141,204 + 89,739 + 70,534 + 60,554 + 53,782 + 50,478 + 43,613 = 829,861--> * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=08&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 8 of 2017 Download Chart|website=Gaon Music Chart}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=09&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 9 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=10&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 10 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=11&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 11 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=12&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 12 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=13&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 13 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=14&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 14 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=15&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 15 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} * {{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=16&hitYear=2017&termGbn=week|title=Week 16 of 2017 Download Chart|last=|first=|date=|website=Gaon Music Chart|archive-url=|archive-date=|access-date=}} </ref> *JPN: 8,517<ref>"Knock Knock" sales in Japan Hot 100: * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=03&day=06|title=Japan Hot 100 - 2017/03/06 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=03&day=13|title=Japan Hot 100 - 2017/03/13 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=03&day=20|title=Japan Hot 100 - 2017/03/20 付け|website=Billboard Japan|accessdate=17 Marso 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=04&day=17|title=Japan Hot 100 - 2017/04/17 付け|website=Billboard Japan|accessdate=15 Abril 2017}} * {{cite web|url=http://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot100&year=2017&month=04&day=24|title=Japan Hot 100 - 2017/04/17 付け|website=Billboard Japan|accessdate=20 Abril 2017}}</ref> | ''Twicecoaster: Lane 2'' |- ! scope="row" | "Signal" | 1 || 4 || 3 | *KOR: 1,104,919 *JPN: 8,374 | ''Signal'' |- ! scope="row" | "One More Time" | - || 1 || 8 | *JPN: 248,059 | {{n/a|Non-album single}} |- ! scope="row" | "Likey" | 1 || - || 1 | *KOR: 693,538 *US: 5,000 | ''Twicetagram'' |- ! scope="row" | "Heartshaker" | 1 || - || 2 | *KOR: 376,885 *JPN: 9,249 | ''Merry & Happy'' |- ! scope="row" | "Candy Pop" | rowspan="3"| 2018 | - || 1 || - | *JPN: 328,740 | {{n/a|Non-album single}} |- ! scope="row" | "What Is Love?" | 1 || - || 3 | *JPN: 14,140<ref name="WIL dig. song">Cumulative sales for "What Is Love?":<!-- 8,993 + 5,147 --> *{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/dis/w/2018-04-23/|title=週間　デジタルシングル（単曲）ランキング – 2018年04月23日付|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180418040857/https://www.oricon.co.jp/rank/dis/w/2018-04-23/|archive-date=18 Abril 2018| url-status = dead|accessdate=18 Abril 2018}} *{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/dis/w/2018-04-30/p/2/|title=週間　デジタルシングル（単曲）ランキング – 2018年04月30日付|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425034250/https://www.oricon.co.jp/rank/dis/w/2018-04-30/p/2/|archive-date=25 Abril 2018| url-status = dead|accessdate=25 Abril 2018}}</ref> | ''What Is Love?'' |- ! scope="row" | "Wake Me Up" | - || 1 || - | * JPN: 229,896 {{small|({{abbr|Phy.|Physical}})}}<ref>Cumulative sales for "Wake Me Up":<!-- 129,275 + 56,097 + 27,450 + 17,074 --> * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/js/d/2018-05-15/|title=Daily Singles Chart (May 15, 2018)|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516161737/https://www.oricon.co.jp/rank/js/d/2018-05-15/|archive-date=16 Mayo 2018|accessdate=16 Mayo 2018}} * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/js/d/2018-05-16/|title=Daily Singles Chart (May 16, 2018)|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517112045/https://www.oricon.co.jp/rank/js/d/2018-05-16/|archive-date=17 Mayo 2018|accessdate=17 Mayo 2018}} * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/js/d/2018-05-17/|title=Daily Singles Chart (May 17, 2018)|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518120614/https://www.oricon.co.jp/rank/js/d/2018-05-17/|archive-date=18 Mayo 2018|accessdate=18 Mayo 2018}} * {{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/js/d/2018-05-18/|title=Daily Singles Chart (May 18, 2018)|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180519170352/https://www.oricon.co.jp/rank/js/d/2018-05-18/|archive-date=19 Mayo 2018|accessdate=19 Mayo 2018}}</ref> * JPN: 5,939 {{small|({{abbr|Dig.|Digital}})}}<ref name="Wake Me Up-digital">{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/dis/w/2018-05-07/p/2/|title=週間　デジタルシングル（単曲）ランキング – 2018年05月07日付|website=Oricon News|publisher=Oricon ME inc.|language=Hapon|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502123214/https://www.oricon.co.jp/rank/dis/w/2018-05-07/p/2/|archive-date=2 Mayo 2018| url-status = dead|accessdate=2 Mayo 2018}}</ref> | {{n/a|Non-album single}} |} === Iba pang mga kanta === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" ! scope="col" rowspan="2" style="width:14em;"| Titulo ! scope="col" rowspan="2"| Taon ! scope="col" colspan="1"| ''Peak chart positions'' ! scope="col" rowspan="2"| Sales ! scope="col" rowspan="2"| Album na kinabibilangan |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"|KOR<br><ref>Gaon Digital Chart *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=18&hitYear=2016&termGbn=week|title=소중한 사랑|date=5 Mayo 2016}} *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=18&hitYear=2016&termGbn=week|title=Touchdown|date=5 Mayo 2016}} </ref> |- ! scope="row" | "Do It Again" {{small|({{lang|ko|다시 해줘}})}} | rowspan="5" |2015 | 127 | | rowspan="5" | ''The Story Begins'' |- ! scope="row" | "Going Crazy" {{small|({{lang|ko|미쳤나봐}})}} | 164 | |- ! scope="row" | "Truth" | 207 | |- ! scope="row" | "Like a Fool" | 243 | |- ! scope="row" | "Candy Boy" | 268 | |- ! scope="row" | "Precious Love" {{small|({{lang|ko|소중한 사랑}})}} | rowspan="11" |2016 | 73 | * KOR: 44,105<ref name="gaon1618">{{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=18&hitYear=2016&termGbn=week|title=2016년 18주차 Download Chart |website=Gaon Music Chart |accessdate=5 Mayo 2016 |language=Koreano}}</ref><ref name="gaon1619">{{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?pageNo=3&nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=19&hitYear=2016&termGbn=week|title=2016년 19주차 Download Chart |website=Gaon Music Chart }}</ref> | rowspan="5" | ''Page Two'' |- ! scope="row" | "Touchdown" | 86 | * KOR: 39,181<ref name="gaon1618"/><ref name="gaon1619"/> |- ! scope="row" | "Woohoo" | 108 | * KOR: 26,187<ref name="gaon1618"/> |- ! scope="row" | "Tuk Tok" {{small|({{lang|ko|툭하면 톡}})}} | 112 | * KOR: 25,355<ref name="gaon1618"/> |- ! scope="row" | "My Headphones On" {{small|(Headphone {{lang|ko|써}})}} | 133 | * KOR: 23,058<ref name="gaon1618"/> |- ! scope="row" | "1 to 10" | 35 | * KOR: 51,243<ref name="gaon1644">{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=44&hitYear=2016&termGbn=week|title=2016년 44주차 Download Chart |last=|first=|date=|website=|publisher=Gaon Music Chart|language=Koreano|access-date=}}</ref> | rowspan="6" | ''Twicecoaster: Lane 1'' |- ! scope="row" | "One in a Million" | 55 | * KOR: 40,724<ref name="gaon1644"/> |- ! scope="row" | "Ponytail" | 67 | * KOR: 33,140<ref name="gaon1644"/> |- ! scope="row" | "Jelly Jelly" | 68 | * KOR: 33,376<ref name="gaon1644"/> |- ! scope="row" | "Pit-A-Pat" | 75 | * KOR: 30,884<ref name="gaon1644"/> |- ! scope="row" | "Next Page" | 78 | * KOR: 30,583<ref name="gaon1644"/> |- ! scope="row" | "Ice Cream" {{small|({{lang|ko|녹아요}})}} | rowspan="20" |2017 | 19 | * KOR: 62,170<ref>{{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=08&hitYear=2017&termGbn=week|title=2017년 08주차 Download Chart |website=Gaon Music Chart |accessdate=1 Marso 2017 |language=Koreano}}</ref> | ''Twicecoaster: Lane 2'' |- ! scope="row" |"Only You" {{small|({{lang|ko|Only 너}})}} | 56 | * KOR: 32,978<ref name="gaondl1720">{{cite web |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=20&hitYear=2017&termGbn=week|title=2017년 20주차 Download Chart |website=Gaon Music Chart |accessdate=24 Mayo 2017 |language=Koreano}}</ref> | rowspan="5" | ''Signal'' |- ! scope="row" |"Three Times a Day" {{small|({{lang|ko|하루에 세번}})}} | 57 | * KOR: 31,780<ref name="gaondl1720"/> |- ! scope="row" |"Someone Like Me" | 78 | * KOR: 27,741<ref name="gaondl1720"/> |- ! scope="row" |"Hold Me Tight" | 80 | * KOR: 26,658<ref name="gaondl1720"/> |- ! scope="row" |"Eye Eye Eyes" | 82 | * KOR: 26,411<ref name="gaondl1720"/> |- ! scope="row" |"Luv Me" | — | | ''One More Time - EP'' |- ! scope="row" |"Turtle" {{small|({{lang|ko|거북이}})}} | 26 | * KOR: 48,485<ref name="week4417gaon">{{cite web|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=44&hitYear=2017&termGbn=week|website=Gaon Music Chart|language=Koreano|script-title=2017년 44주차 Download Chart|trans-title=Week 44 of 2017 Download Chart|accessdate=8 Nobyembre 2017}}</ref> | rowspan="12" |''Twicetagram'' |- ! scope="row" |"Missing U" | 46 | * KOR: 35,213<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"Wow" | 86 | * KOR: 22,128<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"24/7" | 95 | * KOR: 21,665<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"FFW" | 97 | * KOR: 20,773<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"You in My Heart" {{small|({{lang|ko|널 내게 담아}})}} | - | * KOR: 20,934<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"Look at Me" {{small|({{lang|ko|날 바라바라봐}})}} | — | * KOR: 20,725<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"Love Line" | — | * KOR: 20,313<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"Ding Dong" | — | * KOR: 20,168<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"Don't Give Up" {{small|({{lang|ko|힘내!}})}} | — | * KOR: 19,796<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"Jaljayo Good Night" {{small|({{lang|ko|잘자요 굿나잇}})}} | — | * KOR: 19,774<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"Rollin'" | — | * KOR: 19,552<ref name="week4417gaon"/> |- ! scope="row" |"Merry & Happy" | 24 | * KOR: 100,322 | ''Merry & Happy'' |- ! scope="row" |"Brand New Girl" | rowspan="3" |2018 | — | | ''Candy Pop EP'' |- ! scope="row" |"Sweet Talker" | — | | rowspan="2" |''What is Love?'' |- ! scope="row" |"Ho!" | — |- | colspan="8" style="font-size:90%" | "—" denotes a recording that did not chart or was not released in that territory. |} == Pilmograpiya == === Mga DVDs=== * ''Page Two Monograph'' * ''2017 Season's Greetings'' * ''Twicecoaster: Lane 1 Monograph'' * ''Twice 1st Photo Book "One in a Million"'' * ''Twice Super Event'' * ''Twicezine: Jeju Island Edition'' * ''Signal Monograph'' * ''Twice Debut Showcase "Touchdown in Japan"'' * ''2018 Season's Greetings "First Love"'' * ''Twiceland – The Opening'' * ''Twicetagram Monograph'' * ''Merry & Happy Monograph'' === Reyalidad/Barayeti shows === {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Titulo ! Network |- ! 2015 | ''Sixteen'' | Mnet |- ! 2015–present | ''Twice TV''<br>''TV2''<br>''TV3''<br>''TV4''<br>''TV4 Roommates''<br>''Special''<br>''TV6: Twice in Singapore''<br>''TV 2018'' | Naver TV Cast, Naver V Live |- ! rowspan=5 | 2016 | ''Twice's Private Life'' | Mnet |- | ''Twice TV Begins'' | rowspan=5 | Naver V Live |- | ''Beautiful Twice'' |- | ''Twice TV School Meal Club's Great Adventure'' |- | ''Cheerful Twice'' |- ! 2016–2017 | ''Twice TV Melody Project'' |- ! rowspan=2 | 2017 | ''Twice TV5: Twice in Switzerland'' | Naver V Live, MBC Every 1, MBC Music <ref>{{cite web|title=TWICE TV5 -TWICE in SWITZERLAND-|url=https://twitter.com/jypetwice/status/889682234076127233|website=Twitter|publisher=JYP Entertainment|accessdate=15 Agosto 2017}}</ref> |- | ''Twice – Lost: Time'' | JTBC, Naver V Live |} == Talababa == {{reflist|group=lower-alpha}} == Mga sanggunian == ''Maliban kung tuwirang tutukuyin, ang lahat ng mga sanggunian ay orihinal na nakasulat sa wikang Ingles. Isinalin ang mga bahagi ng pinagkunang pahinang web batay sa konsepto at pagkakaunawa ng mga sumulat ng artikulo.'' {{reflist|2}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga banda mula sa Timog Korea]] [[Kategorya:Mga musiko]] [[Kategorya:Mga mang-aawit ng musikang popular]] do201u4p30kfa6hbq8b7b0pbd04t7y3 0 249409 2230061 2229257 2026-09-29T17:47:04Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230061 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Sophie Dahl''' (ipinanganak bilang '''Sophie Holloway'''; 15 Setyembre 1977) ay isang Ingles na may-akda at dating [[fashion model]]. Bilang isang manunulat, natapos niya ang kanyang unang novella noong 2003 na pinamagatang ''The Man with the Dancing Eyes'' at sinundan ito ng ''Playing With the Grown-ups'' noong 2008. Noong 2010 sinulat niya ang ''Miss Dahl's Voluptuous Delights'', isang aklat sa pagluluto na nagtatampok ng mga recipe na kanyang ginawa muli sa isang anim-na-bahaging serye sa [[BBC 2]] na ''The Delicious Miss Dahl''. Ipinanganak si Dahl sa London. Naganap ang kanyang pasinaya sa catwalk sa [[London Fashion Week]] sa taglagas ng 1997. Sa taong iyon, na-discover siya ni [[Isabella Blow]], na noon ay isang estilista para sa ''[[Vogue (magazine)|Vogue]]'' magazine. Ipinakilala siya ni Blow sa tagapamahala ng [[Storm Model Management|Storm Model Agency]] sa London na nagpapirma sa kanya sa ilang modelling campaigns, kabilang ang para sa [[Versace]], [[Alexander McQueen]], [[Patrick Cox]], [[DKNY]], [[Boucheron]] at [[Pringle of Scotland|Pringle]]. Si Dahl ay anak nina [[Julian Holloway]] na isang aktor at [[Tessa Dahl]] na isang manunulat. Ang kanyang lolo sa ina ay si [[Roald Dahl]] na isang may-akda at ang kanyang lola sa ina ay ang [[Estados Unidos|Amerikanang]] aktres na si [[Patricia Neal]]. Ang kanyang lolo sa ama ay ang aktor na si [[Stanley Holloway]] at kanyang lola sa ina ay ang dating ang dating chorus dancer na si Violet Lane. Si Dahl ang naging inspirasyon kay [[Sophie (BFG)|Sophie]], ang pangunahing karakter sa aklat na <span>[[The BFG]] na sinulat ng kanyang lolo sa ina</span>. Siya ay ikinasal sa mang-aawit na si [[Jamie Cullum]]. === Pagsulat === Karamihan sa mga sinulat ni Dahl ay para sa ''Vogue'', at noong Nobyembre 2012, nanalo siya ng isang Jasmine award para sa kanyang column tungkol sa pabango (scent).<ref>[http://www.vogue.co.uk/beauty/2013/03/07/vogue-francesca-segal-celebrated-at-jasmine-awards "''Vogue'' Celebrated at Jasmine Awards"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304004154/http://www.vogue.co.uk/beauty/2013/03/07/vogue-francesca-segal-celebrated-at-jasmine-awards |date=2016-03-04 }}, ''Vogue magazine'', 7 March 2013, accessed 26 November 2013.</ref> Noong 2003, natapos ni Dahl ang kanyang unang libro, ''The Man with the Dancing Eyes'', na inilimbag ng [[Bloomsbury Publishing]].<ref>[http://www.theguardian.com/books/2003/feb/02/fiction.features "They met at a fancy-dress party.]</ref> Pagkatapos nito nagsimula na siyang magsulat nang regular sa iba pang babasahin tulad ng ''American [[Vogue (magazine)|Vogue]]'', ''[[The Guardian]]'', ''[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]'', ''[[The Observer]]'' at ang ''[[The Times|Saturday Times]]''.<ref>[http://www.harpercollins.co.uk/Authors/7856/ "Sophie Dahl"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718001418/https://www.harpercollins.co.uk/authors/7856/ |date=2018-07-18 }} {{Cite web |url=https://www.harpercollins.co.uk/authors/7856/ |title=Archive copy |access-date=2021-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001418/https://www.harpercollins.co.uk/authors/7856/ |archive-date=2018-07-18 |url-status=dead}}, Harper Collins website, accessed 26 November 2013.</ref> Mula 2005 si Dahl ay isang contributing editor at regular na columnist sa ''Men's Vogue'', bago ito nagsara noong 2008. Si Dahl ang may-akda ng tatlong pang libro: ''Playing with the Grown-Ups'' (2008)<ref>[http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/playing-with-the-grownups-by-sophie-dahl-400486.html "Review: Playing with the Grown ups, by Sophie Dahl] by Katy Guest, 16 November 2007, accessed 26 November 2013.</ref> at dalawang cook book, ''Miss Dahl's Voluptuous Delights'' (2009)<ref>[http://www.harpercollins.com/browseinside/index.aspx?isbn13=9780061450990 "''Miss Dahl's Voluptuous Delights''"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202231657/http://www.harpercollins.com/browseinside/index.aspx?isbn13=9780061450990 |date=2013-12-02 }}, Harper Collins publishing (website), accessed 26 November 2013.</ref> at ''From Season To Season'' (2011).<ref>[http://www.harpercollins.co.uk/Titles/51647/from-season-to-season-sophie-dahl-9780007340514 "''From Season to Season''"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203055546/http://www.harpercollins.co.uk/Titles/51647/from-season-to-season-sophie-dahl-9780007340514 |date=2013-12-03 }}, Harper Collins Publishing (website), accessed 26 November 2013.</ref> Siya ay isang kontribyutor sa antolohiyang ''Truth or Dare'' na inedit ni Justine Picardie, na nagtatambok rin sa mga gawa nina [[Zoë Heller]] at [[William Fiennes (author)|William Fiennes]].<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=oam6hCeW2mYC&pg=PP1&lpg=PP1&dq=Truth+or+Dare+Justine+Picardie+sophie+dahl&source=bl&ots=FKDQ91tdd4&sig=v-pFa-_0_jeHU5w6yYwyVOD5Q0M&hl=en&sa=X&ei=T3WSUt-sF4XJhAflmoDwDw&ved=0CDoQ6AEwBw#v=onepage&q=Truth%20or%20Dare%20Justine%20Picardie%20sophie%20dahl&f=false "Truth or Dare: The First Boy I Loved"], pp. 105–117.</ref> Si Dahl ay nasulat ng pagpapakilala sa bagong edisyong Puffin Classic ng ''[[The Secret Garden]]'' ni [[Frances Hodgson Burnett]],<ref>[http://trove.nla.gov.au/work/36485177 "The secret garden / Frances Hodgson Burnett; introduced by Sophie Dahl; illustrations by Robin Lawrie Burnett, Frances Hodgson, 1849-1924"], National Library of Australia, accessed 24 November 2013.</ref> ang Virago Press re-issue ng nobela ni [[Stella Gibbons]] noong 1938 na ''Nightingale Wood'' na inilabas noong Abril 2009, at "Don't Tell Alfred" ni Nancy Mitford na ni-reissue ng Penguin noong Marso 2010.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/culture/7431044/What-a-tonic-the-wit-who-refused-to-be-waspish.html "What a tonic: the wit who refused to be waspish"], ''The Telegraph'' (online edition), 12 March 2010, accessed 24 November 2013.</ref> Sa panahon ng Marso at Abril 2010, si Dahl ang nagsulat at host ng isang anim-na-bahaging serye sa pagluluto na pinamagatang ''The Delicious Miss Dahl'', na ipinalabas sa [[BBC 2]]. Ang sumunod na taon, lumabas naman siya sa isang dokumentaryo tungkol sa isang Victorian cook, [[Isabella Beeton]], na ipinalabas sa BBC2.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b0152d7l|title=Two Programmes - The Marvellous Mrs Beeton, with Sophie Dahl|publisher=BBC|date=29 September 2011|accessdate=25 October 2011}}</ref> == Sanggunian == {{Reflist|2}} {{authority control}} {{BD|1977||Dahl, Sophie}} [[Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom]] 71kje3f0rvgkarjkmes6t8zucguul62 0 249519 2230108 2227815 2026-09-29T23:56:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230108 wikitext text/x-wiki Ang '''Unibersidad ng Nuwebo Hampshire '''o''' Unibersidad ng New Hampshire''' ('''UNH''') (Ingles: ''University of New Hampshire'') ay isang pampublikong unibersidad sa pananaliksik ng Unibersidad ng Nuwebo Hampshire Sistema (USNH), sa [[Estados Unidos]]. Ang Durham campus, na binubuo ng anim na mga kolehiyo, ay matatagpuan sa ang tabing-dagat na rehiyon ng estado. Ang ikapitong kolehiyo, ang Unibersidad ng Nuwebo Hampshire sa Manchester, ay sumasakop sa university campus sa [[Manchester, Bagong Hampshire|Manchester]], ang pinakamalaking lungsod ng estado. Ang Paaralan ng Batas, na kilala bilang ang Franklin Pierce Law Center hanggang 2010, ay matatagpuan sa [[Concord, Bagong Hampshire|Concord]], ang kabisera ng estado. Ang Unibersidad ay itinatag at nainkorpora noong 1866, bilang isang lupa grant na kolehiyo sa Hanover na may koneksyon sa Kolehiyo ng College. Noong 1893, inilipat ang sa Durham. Ang unibersidad ay kinikilala bilang #1 na unibersidad sa New England pagdating sa abot-kaya na edukasyon<ref>{{Cite web |title=Facts & Figures |url=https://www.unh.edu/about/facts-figures |access-date=2026-09-22 |website=University of New Hampshire |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511143230/https://www.unh.edu/about/facts-figures |archive-date=2026-05-11 |url-status=dead}}</ref>. [[Talaksan:Morrill_Hall,_UNH.jpg|right|thumb|Morrill Hall c. 1920]] [[Talaksan:Durham_NH_001.jpg|thumb|Pettee Hall c. 2005]] == Akademya == Ang University of New Hampshire ay ang punong barko ng Sistema ng Unibersidad ng New Hampshire. UNH ay binubuo ng labing-isang [[Dalubhasaan|mga kolehiyo]] at nagtapos paaralan, nag-aalok ng 2,000 mga kurso sa higit sa 100 mga majors. Ang walong kolehiyo ng UNH ay ang mga: * College of [[Inhenyeriya|Engineering]] at Physical Sciences (CEPS) * College of Liberal Arts (COLA) * College of Life Sciences and Agriculture (COLSA)<br> * Thompson School of [[Aplikadong agham|Applied]] Science (TSAS) * College of Health and Human Services (CHHS) * Unibersidad ng Nuwebo Hampshire sa Manchester (UNHM) * UNH Graduate School * Peter T. Paul College of Business and Economics (PCBE), dating kilala bilang Whittemore School of Business and Economics (WSBE) * School of Law * Carsey School of Public Policy * School of Marine Science at Ocean Engineering == Pananaliksik == Ang university ay inuri bilang isa sa mga "RU/H: Unibersidad sa Pananaliksik (mataas na aktibidad ng pananaliksik)" ng Carnegie Classification of Institutions of Higher Education. {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Flagship na unibersidad sa Estados Unidos]] 5vhgaqf3em68pqgqysa58gpdi9fs6a3 0 249645 2230110 2229310 2026-09-29T23:58:12Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230110 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Knight_Law_Center_(University_of_Oregon).jpg|thumb|Knight Law Center (University of Oregon)]] [[Talaksan:Schnitz-1.jpg|thumb|Jordan Schnitzer Museum ng Art]] Ang '''University of Oregon''' (kilala din bilang bilang '''UO''' o '''Oregon''') ay isang pampubliko at flagship na unibersidad sa pananaliksik na matatagpuan sa [[Eugene, Oregon|Eugene, estado ng Oregon]], [[Estados Unidos]]. Ang UO ay itinatag noong 1876.<ref><cite class="citation web">[http://uoregon.edu/our-history "The UO and Oregon—Together Forever"]. </cite></ref> Ang kampus ng institusyon ay may laking 295 akre at matatagpuan sa kahabaan ng Ilog Willamette.<ref name="campus maps"><cite class="citation web">[http://admissions.uoregon.edu/visit/maps "Campus Maps"]. </cite></ref> Mula Hulyo 2014, ang UO ay pinamamahalaan sa pamamagitan ng Lupon ng Tagapangasiwa ng Unibersidad ng Oregon.<ref><cite class="citation web">[http://around.uoregon.edu/story/president/board-trustees/oregon-senate-confirms-board-trustees-university-oregon "Oregon Senate confirms the Board of Trustees of the University of Oregon"]. </cite></ref> Ang pamantasan ay may klasipikasyong "pinakamataas na aktibidad ng pananaliksik"<ref><cite class="citation web">[http://uonews.uoregon.edu//archive/news-release/2011/1/uo-improves-top-tier-us-research-institutions "UO improves into top tier of U.S. research institutions"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925025414/https://uonews.uoregon.edu/archive/news-release/2011/1/uo-improves-top-tier-us-research-institutions |date=2018-09-25 }} {{Cite web |url=https://uonews.uoregon.edu/archive/news-release/2011/1/uo-improves-top-tier-us-research-institutions |title=Archive copy |access-date=2024-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925025414/https://uonews.uoregon.edu/archive/news-release/2011/1/uo-improves-top-tier-us-research-institutions |archive-date=2018-09-25 |url-status=bot: unknown}}. </cite></ref> na ginawad ng Carnegie Classification at merong 21 sentro at instituto ng pananaliksik.<ref name="RIGE research"><cite class="citation web">[http://research.uoregon.edu/about/centers-institutes "Centers & Institutes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150620001621/http://research.uoregon.edu/about/centers-institutes |date=2015-06-20 }}. </cite></ref> Ang UO ay naging myembro ng Association of American Universities noong 1969.<ref name="AAU"><cite class="citation web">[http://www.aau.edu/about/default.aspx?id=5476 "Member Institutions and Years of Admission"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121028050512/http://www.aau.edu/about/default.aspx?id=5476 |date=2012-10-28 }}. </cite></ref> Ang UO ay nag-aalok ng 316 undergradwado at gradwadong programang digri sa isang malawak na hanay ng mga disiplina.<ref name="UO Facts"><cite class="citation web">[https://web.archive.org/web/20110720095357/http://anniversary.uoregon.edu/history/index.html "125th Anniversary: History of the University of Oregon; University Boom"]. </cite></ref> Ang unibersidad ay organisado sa walong kolehiyo: ang Robert D. Clark Honors College (ang pinakamatandang honors' college sa Estados Unidos), ang School of Architecture and Allied Arts, ang College of Arts and Sciences, ang Charles H. Lundquist College of Business, ang College of Education, ang School of Journalism and Communication, ang School of Law, at ang School of Music and Dance. Bukod pa rito, merong Paaralang Gradwado na nangangasiwa sa sa mga programang digri at sertipiko ng unibersidad sa antas gradwado.<ref name="graduate school"><cite class="citation web">[https://gradschool.uoregon.edu/about-us "About Us"]. </cite></ref> == Mga tao == Ang mga myembro ng fakulti, mananaliksik, at alumnong konektado sa Unibersidad ng Oregon ay kinabibilangan ng 2 nagwagi ng [[Nobel Prize]], 13 nagwagi ng Pulitzer Prize, 19 Rhodes scholars, 4 Marshall scholars, 58 Guggenheim Fellows, and 129 Fulbright scholars.<ref><cite class="citation web">[http://admissions.uoregon.edu/topscholars "Top Scholars"]<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref><ref><cite class="citation web">[http://journalism.uoregon.edu/about/ "About the School of Journalism & Communication"]. </cite></ref> == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} {{coord|format=dms|display=title}} [[Kategorya:Flagship na unibersidad sa Estados Unidos]] gauf4wd6inbmypar31ta2ekh8y19yse 0 257254 2230069 2153393 2026-09-29T19:29:16Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230069 wikitext text/x-wiki Ang mga sumusunod na talahanayan ay ang '''talaan ng mga lungsod sa [[India]]''' ayon sa populasyon. Kadalasang nahahati ang mga lungsod sa maraming rehiyon (mga munisipalidad) na nagreresulta sa pagkakaroon ng mga lungsod sa loob ng mga lungsod na kapansin-pansin sa talaan. Ang kabuuang artikulo ay nakabatay sa ''[[Census of India, 2011]]'' na isinagawa ng ''Office of the Registrar General and Census Commissioner'' sa ilalim ng [[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]], [[Pamahalaan ng India]]. ==Mapa== {{location map+|India|float=none|width=400|caption=Kinaroroonan ng 200 pinakamataong lungsod ng India. Pumunta sa ibabaw ng tuldok upang makita ang pangalan ng lungsod kasama ang ranggo sa mga panaklong.|places= {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Agartala (115)|lat=23.833|long=91.267}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Agra (24)|lat=27.18|long=78.02}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ahmedabad (6)|lat=23.03|long=72.58}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ahmednagar (128)|lat=19.08|long=74.73}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Aizawl (156)|lat=23.72722|long=92.71778}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ajmer (83)|lat=26.45|long=74.64}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Akola (106)|lat=20.7|long=77.00}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Aligarh (58)|lat=27.88|long=78.08}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Allahabad (38)|lat=25.45|long=81.85}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Alwar (143)|lat=27.34|long=76.38}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Amaravathi (497)|lat= 16.541|long=80.515}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ambattur (97)|lat=13.0983|long=80.1622}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ambernath (181)|lat=19.209|long=73.186}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Amravati (69)|lat=20.92583|long=77.76472}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Amritsar (36)|lat=31.64|long=74.86}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Anantapur (176)|lat=14.68|long=77.6}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Arrah (177)|lat=25.55750|long=84.67000}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Asansol (80)|lat=23.68|long=86.99}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Aurangabad (34)|lat=19.88|long=75.32}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Avadi (131)|lat=13.12|long=80.1}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bally, Howrah (155)|lat=22.65|long=88.34}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bangalore (3)|lat=12.967|long=77.567}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Baranagar (187)|lat=22.64|long=88.37}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Barasat (163)|lat=22.72|long=88.48}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bardhaman (144)|lat=23.233|long=87.867}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bareilly (53)|lat=28.167|long=78.383}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bathinda (161)|lat=30.20|long=74.95}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Begusarai (184)|lat=25.42|long=86.13}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Belgaum (96)|lat=15.850|long=74.500}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bellary (112)|lat=15.100|long=76.917}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Berhampur (126)|lat=19.32|long=84.78}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bhagalpur (116)|lat=25.250|long=87.000}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bharatpur, India (183)|lat=27.22|long=77.48}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bhatpara (118)|lat=22.87|long=88.41}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bhavnagar (77)|lat=21.76|long=72.15}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bhilai (72)|lat=21.21|long=81.38}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bhilwara (125)|lat=25.35|long=74.63}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bhiwandi (65)|lat=19.296664|long=73.063121}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bhopal (17)|lat=23.250|long=77.417}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bhubaneswar (60)|lat=20.27|long=85.84}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bihar Sharif (152)|lat=25.197|long=85.518}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bijapur, Karnataka (137)|lat=16.83|long=75.7}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bikaner (68)|lat=28.01667|long=73.31194}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bilaspur, Chhattisgarh (134)|lat=22.09|long=82.15}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Bokaro Steel City (110)|lat=23.29|long=86.09}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Chandigarh (48)|lat=30.75|long=76.78}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Chandrapur (140)|lat=19.950|long=79.297}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Chennai (5)|lat=13.08389|long=80.27000}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Coimbatore (23)|lat=11.01833|long=76.97250}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Cuttack (74)|lat=20.52306|long=85.78806}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Darbhanga (154)|lat=26.17|long=85.9}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Davanagere (104)|lat=14.4666|long=75.9242}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Dehradun (78)|lat=30.318|long=78.029}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Delhi (2)|lat=28.61|long=77.23}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Dewas (157)|lat=22.96|long=76.06}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Dhanbad (35)|lat=23.8|long=86.45}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Dhule (121)|lat=20.89972|long=74.76972}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Durg (172)|lat=21.19|long=81.28}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Durgapur, West Bengal (79)|lat=23.48|long=87.32}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Erode (95)|lat=11.21|long=77.44}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Eluru (200)|lat=16.71|long=81.12}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Etawah (180)|lat=26.77|long=79.03}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Faridabad (27)|lat=28.4211|long=77.3078}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Farrukhabad (169)|lat=27.37|long=79.63}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Firozabad (75)|lat=27.150|long=78.400}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Gandhidham (186)|lat=23.08|long=70.13}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Gaya, India (100)|lat=24.75|long=85.01}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ghaziabad, Uttar Pradesh (21)|lat=28.67|long=77.42}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Gopalpur, West Bengal (114)|lat=23.18|long=88.58}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Gorakhpur (67)|lat=26.7588|long=83.3697}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Gulbarga (84)|lat=17.3333|long=76.8333}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Guntur (64)|lat=16.20|long=80.27}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Gurgaon (57)|lat=28.456|long=77.029}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Guwahati (47)|lat=26.183|long=91.733}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Gwalior (42)|lat=26.22|long=78.18}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Hapur (175)|lat=28.72|long=77.78}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Haridwar (198)|lat=29.956|long=78.17}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Hisar, Haryana (150)|lat=29.09|long=75.43}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Howrah (40)|lat=22.59|long=88.31}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Hubballi-Dharwad (51)|lat=15.36167|long=75.08500}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Hyderabad (4)|lat=17.37|long=78.48}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ichalkaranji (158)|lat=16.7|long=74.47}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Imphal (173)|lat=24.82|long=93.95}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Indore (15)|lat=22.71667|long=75.84722}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jabalpur (41)|lat=23.167|long=79.933}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jaipur (10)|lat=26.9|long=75.8}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jalandhar (59)|lat=31.326|long=75.576}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jalgaon (101)|lat=20.997984|long=75.566711}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jalna (city) (162)|lat=19.83|long=75.88}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jammu (91)|lat=32.73|long=74.87}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jamnagar (85)|lat=22.47|long=70.07}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jamshedpur (71)|lat=22.783|long=86.200}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jhansi (89)|lat=25.44862|long=78.56962}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Jodhpur (44)|lat=26.28|long=73.02}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Junagadh (141)|lat=21.520|long=70.463}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kadapa (132)|lat=14.47|long=78.82}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kakinada (146)|lat=16.93|long=82.22}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kalyan-Dombivali (30)|lat=19.233|long=73.133}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kamarhati (133)|lat=22.67|long=88.37}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kanpur (12)|lat=26.449923|long=80.331874}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Karimnagar (178)|lat=18.43694|long=79.12417}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Karnal (160)|lat=29.68|long=76.98}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Katihar (197)|lat=25.53|long=87.58}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kirari Suleman Nagar (164)|lat=28.69565|long=77.06533}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kochi (76)|lat=9.967|long=76.217}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kolhapur (82)|lat=16.69167|long=74.23333}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kolkata (7)|lat=22.567|long=88.367}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kollam (130)|lat=8.88|long=76.60}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Korba, Chhattisgarh (124)|lat=22.35|long=82.68}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kota, Rajasthan (46)|lat=25.18|long=75.83}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kozhikode (105)|lat=11.25|long=75.77}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kulti (145)|lat=23.73|long=86.85}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Kurnool (107)|lat=15.8333|long=78.05}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Latur (120)|lat=18.40|long=76.56}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Loni, India (87)|lat=28.75|long=77.28}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Lucknow (11)|lat=26.8|long=80.9}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ludhiana (22)|lat=30.91|long=75.85}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Madurai (25)|lat=9.93|long=78.12}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Maheshtala (103)|lat=22.29|long=88.11}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Malegaon (99)|lat=18.42|long=77.53}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Mangalore (94)|lat=12.87|long=74.88}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Mathura (129)|lat=27.28|long=77.41}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Mau (167)|lat=25.94167|long=83.56111}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Meerut (28)|lat=28.99|long=77.70}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Mira-Bhayandar (62)|lat=19.29|long=72.85}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Mirzapur (193)|lat=25.15|long=82.58}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Moradabad (54)|lat=28.83|long=78.78}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Mumbai (1)|lat=18.97500|long=72.82583}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Muzaffarnagar (117)|lat=29.472332|long=77.708874}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Muzaffarpur (127)|lat=26.0|long=85.45}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Mysore (55)|lat=12.26|long=76.6}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Nagpur (13)|lat=21.15|long=79.09}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Nanded (81)|lat=19.15|long=77.30}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Nashik (26)|lat=20.00|long=73.78}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Navi Mumbai (37)|lat=19.02|long=73.02}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Nellore (93)|lat=14.43|long=79.97}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=New Delhi (185)|lat=28.61389|long=77.20889}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Nizamabad, Telangana (147)|lat=18.672|long=78.094}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Noida (70)|lat=28.57|long=77.32}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=North Dumdum (182)|lat=22.6520800|long=88.4190700}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ozhukarai (151)|lat=11.9569800|long=79.773700}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Pali, Rajasthan (195)|lat=25.77|long=73.33}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Panihati (119)|lat=22.69|long=88.37}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Panipat (153)|lat=29.39|long=76.97}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Parbhani (148)|lat=19.27|long=76.78}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Patiala (113)|lat=30.32|long=76.40}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Patna (19)|lat=25.6|long=85.1}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Pimpri-Chinchwad (18)|lat=18.6186222|long=73.8037306}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Pondicherry (city) (189)|lat=11.930965|long=79.785182}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Pune (9)|lat=18.52028|long=73.85667}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Purnia (165)|lat=25.78|long=87.47}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Raichur (194)|lat=16.2|long=77.37}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Raipur (45)|lat=21.25|long=81.63}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Rajahmundry (109)|lat=16.98|long=81.78}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Rajkot (29)|lat=22.3|long=70.78}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Rajpur Sonarpur (108)|lat=22.41|long=88.42}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ramagundam (179)|lat=18.8000|long=79.4500}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Rampur, Uttar Pradesh (138)|lat=28.8|long=79.0}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ranchi (39)|lat=23.36|long=85.33}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ratlam (174)|lat=23.31667|long=75.06667}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Rewa, India (192)|lat=24.53|long=81.3}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Rohtak (123)|lat=28.8909|long=76.5796}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Rourkela (171)|lat=22.24917|long=84.88278}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Sagar, Madhya Pradesh (170)|lat=23.83|long=78.71}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Saharanpur (66)|lat=29.964|long=77.546}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Salem, Tamil Nadu (61)|lat=11.65|long=78.16}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Sangli-Miraj & Kupwad (92)|lat=16.860446|long=74.565518}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Satara (136)|lat=17.688|long=74.006}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Satna (166)|lat=24.16|long=80.83}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Shahjahanpur (135)|lat=27.88|long=79.91}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Shivamogga (139)|lat=13.933|long=75.567}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Sikar (190)|lat=27.62|long=75.15}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Siliguri (88)|lat=26.71|long=88.43}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Solapur (50)|lat=17.6800|long=75.9200}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Sonipat (168)|lat=28.98|long=77.02}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=South Dumdum (111)|lat=22.61|long=88.40}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Sri Ganganagar (199)|lat=29.92|long=73.88}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Srinagar (33)|lat=34.09000|long=74.79000}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Surat (8)|lat=21.18|long=72.83}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Thane (16)|lat=19.172431|long=72.957019}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Thiruvananthapuram (49)|lat=8.48750|long=76.95250}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Thoothukudi (191)|lat=8.7625|long=78.134218}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Thrissur (142)|lat=10.52|long=76.21}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Tiruchirappalli (52)|lat=10.80500|long=78.68556}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Tirunelveli (98)|lat=8.73|long=77.7}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Tirupati (122)|lat=13.65|long=79.42}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Tiruppur (56)|lat=11.1075|long=77.3398}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Tiruvottiyur (188)|lat=13.16|long=80.3}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Tumkur (149)|lat=13.34|long=77.1}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Udaipur (102)|lat=24.525049|long=73.677116}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ujjain (86)|lat=23.167|long=75.767}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Ulhasnagar (90)|lat=19.22|long=73.15}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Vadodara (20)|lat=22.30|long=73.19}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Varanasi (32)|lat=25.28|long=82.96}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Vasai-Virar (31)|lat=19.47|long=72.8}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Vijayawada (43)|lat=16.5193|long=80.6305}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Visakhapatnam (14)|lat=17.68833|long=83.21861}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Vizianagaram (196)|lat=18.12|long=83.42}} {{location map~|India|position=none|mark=City locator 13.svg|label=Warangal (63)|lat=18.0|long=79.58}} {{location map~|India|position=none|mark=city locator 13.svg|label=Miryalaguda (275)|lat=16.86|long=79.58}} }} ==Talaan== Sinasaklaw ng talaan ang mga lungsod at hindi ang mga ''[[urban agglomeration]]''. Mga depinisiyon:<ref name="auto">{{cite web|title=Provisional Population Totals Urban Agglomerations and Cities|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/1.%20Data%20Highlight.pdf|website=Census of India 2011|accessdate=30 January 2016|format=PDF}}</ref> *Towns/Cities with populations of {{nowrap|1 [[lakh]]|abbr=on}} are categorized as '''Class-I towns''' or '''Cities'''<ref name="auto"/><ref>{{cite web|title=City definition by census India |url=http://censusindia.gov.in/Metadata/Metada.htm#2c |publisher=censusindia.gov.in |accessdate=26 May 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070617234445/http://www.censusindia.gov.in/Metadata/Metada.htm |archivedate=17 June 2007 |df= }}</ref> *The 46 cities with populations of {{nowrap|1 million|abbr=on}} and above are known as '''Million Plus UA'''s or '''Cities''' *The 8 cities with populations of {{nowrap|4 million|abbr=on}} and above are known as '''Mega Cities''' Ang mga lungsod na nakatala nang '''madiin''' ay mga kabisera ng kani-kanilang mga [[Mga estado at teritoryo ng India|estado / teritoryo ng unyon]]. === 1 to 25 === <gallery class="center"> Mumbai Skyline at Night.jpg|[[Mumbai]] LotusDelhi.jpg|[[Delhi]] UBtowers.jpg|[[Bangalore]] Hyderabad Financial district,India.jpg|[[Hyderabad, India|Hyderabad]] Amdavad Aerial.jpg|[[Ahmedabad]] Chennai skyline.JPG|[[Chennai]] Kolkata Skyline.jpg|[[Kolkata]] GauravPath1.jpg|[[Surat]] Pune-City.jpg|[[Pune]] World Trade Park Jaipur in 2012.jpg|[[Jaipur]] Night View of the Ambedkar Memorial at Lucknow.jpg|[[Lucknow]] Rajwada Indore Diwali.jpg|[[Indore]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ |- ! style="width:5%;"| Ranggo ! style="width:15%;" | Lungsod ! style="width:25%;" | Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/> ! style="width:25%;" | Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;" | Estado o teritoryo ng Unyon ! style="width:30%;" | {{tooltip|Ref|References}} |- |1 || '''[[Mumbai]]''' || 12,442,373 || 11,978,450 || [[Maharashtra]] || <ref name="maharashtra">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-maharashtra.php|title=Maharashtra (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|website=Citypopulation.de|accessdate=2017-03-03}}</ref> |- |2 || '''[[Delhi]]''' || 11,034,555 || 9,879,172 || [[Delhi]] || <ref>{{cite web|title =Officeial census website|url=http://www.census2011.co.in/census/state/delhi.html|website=Cenesus2011.co.in|accessdate=2017-03-03}}</ref> |- |3 || '''[[Bangalore]]''' || 8,443,675 || 4,301,326 || [[Karnataka]] || <ref name="karnataka">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-karnataka.php|title = Karnataka (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards – Population Statistics in Maps and Charts|website=Citypopulation.de|accessdate=2017-03-03}}</ref> |- |4 || '''[[Hyderabad, India|Hyderabad]]''' || 6,731,790 || 3,637,483 || [[Telangana]] || <ref>{{cite web | title = Official 2011 Census HYD - www.census2011.co.in|url=http://www.census2011.co.in/census/city/392-hyderabad.html|website=Cenesus2011.co.in|accessdate=3 Jan 2017}}</ref> |- |5 || [[Ahmedabad]] || 5,577,940 || 3,520,085 || [[Gujarat]] || <ref name="gujarat">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-gujarat.php|title=Gujarat (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|website=Citypopulation.de|accessdate=2017-03-03}}</ref> |- |6 || '''[[Chennai]]''' || 4,646,732|| 4,343,645 || [[Tamil Nadu]] || <ref name = chennai_cen_2011>{{cite web|title=Official Census 2011 - www.census2011.co.in |url=http://www.census2011.co.in/census/city/463-chennai.html|website=Census2011.co.in|accessdate=3 Jan 2017}}</ref> |- |7 || '''[[Kolkata]] ''' || 4,496,694 || 4,572,876 || [[West Bengal]] || <ref>{{cite web|title=District Census Handbook - Kolkata|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/1916_PART_B_DCHB_KOLKATA.pdf|publisher=The Registrar General & Census Commissioner|website=Census2011.co.in|accessdate=1 June 2016|page=36|format=PDF}}</ref> |- |8 || [[Surat]] || 4,467,797 || 2,433,835 || [[Gujarat]] || <ref name="gujarat" /> |- |9 || [[Pune]] || 3,124,458 || 2,538,473 || [[Maharashtra]] || <ref>{{cite web|title=District Census Handbook - Pune|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2725_PART_B_DCHB_PUNE.pdf|publisher=The Registrar General & Census Commissioner|website=Census2011.co.in|accessdate=1 June 2016|page=28|format=PDF}}</ref> |- |10 || '''[[Jaipur]]''' || 3,046,163 || 2,322,575 || [[Rajasthan]] || <ref name="rajasthan">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-rajasthan.php|title=Maharashtra (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|website=Citypopulation.de|accessdate=2017-03-03}}</ref> |- |11 || '''[[Lucknow]]''' || 2,817,105 || 2,185,927 || [[Uttar Pradesh]] || <ref>{{cite web|title=District Census Handbook - Lucknow|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/0926_PART_B_DCHB_LUCKNOW.pdf|publisher=The Registrar General & Census Commissioner|website=Census2011.co.in|accessdate=7 June 2016|page=28|format=PDF}}</ref> |- |12 || [[Kanpur]] || 2,765,348 || 2,551,337 || [[Uttar Pradesh]] || <ref name="up">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-uttarpradesh.php|title=Uttar Pradesh (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|website=Citypopulation.de|accessdate=2017-03-03}}</ref> |- |13 || [[Nagpur]] || 2,405,665 || 2,052,066 || [[Maharashtra]] || <ref>{{cite web|title=District Census Handbook - Nagpur|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2709_PART_B_DCHB_%20NAGPUR.pdf|publisher=The Registrar General & Census Commissioner|website=Census2011.co.in|accessdate=7 June 2016|page=28|format=PDF}}</ref> |- |14 || [[Visakhapatnam]]{{efn|name=fn1|[[Anakapalle]], [[Bheemunipatnam]] municipalities and 10 gram panchayats of Parawada were merged into [[Greater Visakhapatnam Municipal Corporation]].<ref>{{cite news|last1=Reporter|first1=Staff|title=CM okays merger of Anakapalle and Bhimili with GVMC|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/cm-okays-merger-of-anakapalle-and-bhimili-with-gvmc/article4851581.ece|accessdate=26 May 2017|work=The Hindu|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224192418/https://www.thehindu.com/todays-paper/cm-okays-merger-of-anakapalle-and-bhimili-with-gvmc/article4851581.ece|archive-date=24 Disyembre 2018|url-status=dead}}</ref>}} || 2,035,922 || 982,904 || [[Andhra Pradesh]] || <ref name="ap">{{cite web|title=Municipalities, Municipal Corporations & UDAs|url=http://dtcp.ap.gov.in:9090/webdtcp/Municipalities%20List-110.pdf|website=Directorate of Town and Country Planning|publisher=Government of Andhra Pradesh|accessdate=29 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160128175528/http://dtcp.ap.gov.in:9090/webdtcp/Municipalities%20List-110.pdf|archivedate=28 January 2016|format=PDF}}</ref> |- |15 || [[Indore]] || 1,960,631 || 1,474,968 || [[Madhya Pradesh]] |- |16 || [[Thane]] || 1,818,872 || 1,262,551 || [[Maharashtra]] |- |17 || '''[[Bhopal]]''' || 1,798,218 || 1,437,354 || [[Madhya Pradesh]] |- |18 || [[Pimpri-Chinchwad]] || 1,729,359 || 1,012,472 || [[Maharashtra]] |- |19 || '''[[Patna]]''' || 1,683,200 || 1,366,444 || [[Bihar]] |- |20 || [[Vadodara]] || 1,666,703 || 1,306,227 || [[Gujarat]] |- |21 || [[Ghaziabad, India|Ghaziabad]] || 1,636,068 || 968,256 || [[Uttar Pradesh]] |- |22 || [[Ludhiana]] || 1,613,878 || 1,398,467 || [[Punjab (India)|Punjab]] |- |23 || [[Coimbatore]]<ref>{{cite web|title=Smart City Challenge-Coimbatore|url=http://www.smartcitieschallenge.in/city/coimbatore|publisher=Government of India|access-date=15 December 2015|archive-date=7 Enero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107231612/https://www.bloomberg.org/press/releases/bloomberg-philanthropies-partners-with-the-government-on-india-to-encourage-smarter-urban-development-that-improves-peoples-lives/|url-status=dead}}</ref> || 1,601,438 || 930,882 || [[Tamil Nadu]] |- |24 || [[Agra]] || 1,585,704 || 1,275,134 || [[Uttar Pradesh]] |- |25 || [[Madurai]]<ref>{{cite web|title=Smart City Challenge-Coimbatore|url=http://www.smartcitieschallenge.in/city/madurai|publisher=Government of India|access-date=15 December 2015|archive-date=25 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225052155/https://www.bloomberg.org/press/releases/bloomberg-philanthropies-partners-with-the-government-on-india-to-encourage-smarter-urban-development-that-improves-peoples-lives/|url-status=dead}}</ref> || 1,561,129 || 928,869 || [[Tamil Nadu]] |} === 26 to 50 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |26 || [[Nashik]] || 1,486,973 || 1,077,236 || [[Maharashtra]] |- |27 || [[Faridabad]] || 1,404,653 || 1,055,938 || [[Haryana]] |- |28 || [[Meerut]] || 1,309,023 || 1,039,405 || [[Uttar Pradesh]] |- |29 || [[Rajkot]] || 1,286,995 || 967,476 || [[Gujarat]] |- |30 || [[Kalyan-Dombivali]] || 1,246,381 || 1,193,512 || [[Maharashtra]] |- |31 || [[Vasai-Virar]] || 1,221,233 || 693,350 || [[Maharashtra]] |- |32 || [[Varanasi]] || 1,201,815 || 1,091,918 || [[Uttar Pradesh]] |- |33 || '''[[Srinagar]]''' || 1,192,792 || 898,440 || [[Jammu and Kashmir]] |- |34 || [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]] || 1,171,330 || 873,311 || [[Maharashtra]] |- |35 || [[Dhanbad]] || 1,161,561 || 1,065,327 || [[Jharkhand]] |- |36 || [[Amritsar]] || 1,132,761 || 966,862 || [[Punjab (India)|Punjab]] |- |37 || [[Navi Mumbai]] || 1,119,477 || 704,002 || [[Maharashtra]] |- |38 || [[Allahabad]] || 1,117,094 || 975,393 || [[Uttar Pradesh]] |- |39 || '''[[Ranchi]]''' || 1,073,440 || 847,093 || [[Jharkhand]] |- |40 || [[Howrah]] || 1,072,161 || 1,007,532 || [[West Bengal]] |- |41 || [[Jabalpur]] || 1,054,336 || 932,484 || [[Madhya Pradesh]] |- |42 || [[Gwalior]] || 1,053,505 || 827,026 || [[Madhya Pradesh]] |- |43 || [[Vijayawada]] || 1,034,358 || 851,282 || [[Andhra Pradesh]]<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/408-vijayawada.html|title=Vijayawada Population 2011 Census|website=Census2011.co.in|accessdate=22 October 2016}}</ref> |- |44 || [[Jodhpur]] || 1,033,918 || 851,051 || [[Rajasthan]] |- |45 || '''[[Raipur, Chhattisgarh|Raipur]]''' || 1,010,087 || 605,747 || [[Chhattisgarh]] |- |46 || [[Kota, Rajasthan|Kota]]<ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-rajasthan.php?cityid=0843001000|title=Kota Municipal Corporation|access-date=2016-06-10|publisher=Citypopulation.de}}</ref> || 1,001,694 || 694,316 || [[Rajasthan]] |- |47 || [[Guwahati]] || 963,429 || 809,895 || [[Assam]] |- |48 || '''[[Chandigarh]]''' || 960,787 || 808,515 || [[Chandigarh]] |- |49 || '''[[Thiruvananthapuram]]''' || 957,730 || 744,983 || [[Kerala]] |- |50 || [[Solapur]] || 951,118 || 872,478 || [[Maharashtra]] |} === 51 to 75 === <gallery class="center"> Kochi Skyline.jpg|[[Kochi, India|Kochi]] </gallery> {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove">{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf | format=PDF | title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India | accessdate=26 March 2012}}</ref> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |51 || [[Hubballi-Dharwad]] || 943,857 || 786,195 || [[Karnataka]] |- |52 || [[Tiruchirappalli]]<ref>{{cite news|title=Sanitary works in 18 Tiruchi wards to be outsourced|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Tiruchirapalli/sanitary-works-in-18-tiruchi-wards-to-be-outsourced/article5400728.ece|accessdate=25 August 2015|newspaper=The Hindu |date=28 November 2013}}</ref> || 916,674 || 752,066 || [[Tamil Nadu]] |- |53 || [[Bareilly]] || 898,167 || 718,395 || [[Uttar Pradesh]] |- |54 || [[Moradabad]] || 889,810 || 641,583 || [[Uttar Pradesh]] |- |55 || [[Mysore]] || 887,446 || 755,379 || [[Karnataka]] |- |56|| [[Tiruppur]]<ref>{{cite web|title=Smart City Challenge-Tiruppur|url=http://www.smartcitieschallenge.in/city/tiruppur|publisher=Government of India|access-date=15 December 2015|archive-date=6 Enero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106014655/https://www.bloomberg.org/press/releases/bloomberg-philanthropies-partners-with-the-government-on-india-to-encourage-smarter-urban-development-that-improves-peoples-lives/|url-status=dead}}</ref> || 877,778 || 344,543 || [[Tamil Nadu]] |- |57 || [[Gurgaon]] || 876,824 || 173,542 || [[Haryana]] |- |58 || [[Aligarh]] || 872,575 || 669,087 || [[Uttar Pradesh]] |- |59 || [[Jalandhar]] || 862,196 || 706,043 || [[Punjab (India)|Punjab]] |- |60 || '''[[Bhubaneswar]]''' || 837,737 || 648,032 || [[Odisha]] |- |61 || [[Salem, Tamil Nadu|Salem]] || 831,038 || 696,760 || [[Tamil Nadu]] |- |62 || [[Mira-Bhayandar]] || 814,655 || 520,388 || [[Maharashtra]] |- |63 || [[Warangal]]<ref>{{cite web|title=Warangal Municipal Corporation, Budget 2014–15|url=http://ourwmc.com/attachments/B2014-15.pdf|publisher=Greater Warangal Municipal Corporation|accessdate=4 February 2015|page=2|format=PDF|archive-date=25 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225052207/http://ourwmc.com/attachments/B2014-15.pdf|url-status=dead}}</ref> || 811,844 || 530,636 || [[Telangana]] |- |64|| [[Guntur]]<ref>{{cite news|title=Guntur city population is 7,43,354 as per 2011 Census|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/guntur-city-population-is-743354-as-per-2011-census/article4752495.ece|accessdate=12 October 2014 |work=The Hindu|date=26 May 2013|location=Guntur}}</ref> || 743,354 || 514,461 || [[Andhra Pradesh]] |- |65|| [[Bhiwandi]] || 711,329 || 598,741 || [[Maharashtra]] |- |66|| [[Saharanpur]] || 703,345 || 455,754 || [[Uttar Pradesh]] |- |67|| [[Gorakhpur]] || 671,048 || 622,701 || [[Uttar Pradesh]] |- |68|| [[Bikaner]] || 647,804 || 529,690 || [[Rajasthan]] |- |69|| [[Amravati]] || 646,801 || 549,510 || [[Maharashtra]] |- |70|| [[Noida]] || 642,381 || 305,058 || [[Uttar Pradesh]] |- |71|| [[Jamshedpur]] || 631,364 || 573,096 || [[Jharkhand]] |- |72|| [[Bhilai]] || 625,697 || 556,366 || [[Chhattisgarh]] |- |73 || [[Cuttack]] || 606,007 || 534,654 || [[Odisha]] |- |74 || [[Firozabad]] || 603,797 || 279,102 || [[Uttar Pradesh]] |- |75 || [[Kochi, India|Kochi]] || 601,574 || 596,473 || [[Kerala]] |} === 76 to 100 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |76 || [[Nellore]]<ref>{{cite web|title=Integrated Municipal Solid Waste (MSW) Management Project|url=http://sac.ap.gov.in/sac/UserInterface/Downlaods/MSWMReports/DPR%20Nellore.pdf|website=Swachha Andhra Corporation|publisher=Government of Andhra Pradesh|accessdate=31 October 2016|page=20/4|format=PDF|archive-date=10 Mayo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510141323/http://sac.ap.gov.in/sac/UserInterface/Downlaods/MSWMReports/DPR%20Nellore.pdf|url-status=dead}}</ref> || 600,869 || 378,428 || [[Andhra Pradesh]] |- |77 || [[Bhavnagar]] || 593,768 || 511,085 || [[Gujarat]] |- |78 || '''[[Dehradun]]''' || 578,420 || 426,674 || [[Uttarakhand]] |- |79 || [[Durgapur, West Bengal|Durgapur]] || 566,937 || 493,405 || [[West Bengal]] |- |80 || [[Asansol]] || 564,491 || 475,439 || [[West Bengal]] |- |81 || [[Rourkela]] || 552,970 || 430,733 || [[Odisha]] |- |82 || [[Nanded]] || 550,564 || 430,733 || [[Maharashtra]] |- |83 || [[Kolhapur]] || 549,283 || 493,167 || [[Maharashtra]] |- |84 || [[Ajmer]] || 542,580 || 485,575 || [[Rajasthan]] |- |85 || [[Akola city|Akola]] || 537,149 || 400,520 || [[Maharashtra]] |- |86 || [[Gulbarga]] || 532,031 || 422,569 || [[Karnataka]] |- |87 || [[Jamnagar]] || 529,308 || 443,518 || [[Gujarat]] |- |88 || [[Ujjain]] || 515,215 || 430,427 || [[Madhya Pradesh]] |- |89 || [[Loni, India|Loni]] || 512,296 || 120,945 || [[Uttar Pradesh]] |- |90 || [[Siliguri]] || 509,709 || 472,374 || [[West Bengal]] |- |91 || [[Jhansi]] || 507,293 || 383,644 || [[Uttar Pradesh]] |- |92 || [[Ulhasnagar]] || 506,937 || 473,731 || [[Maharashtra]] |- |93 || [[Jammu]] || 503,690 || 369,959 || [[Jammu and Kashmir]] |- |94 || [[Sangli-Miraj & Kupwad]] || 502,697 || 436,781 || [[Maharashtra]] |- |95 || [[Mangalore]] || 499,486|| 399,565 || [[Karnataka]] |- |96 || [[Erode]]<ref>{{cite web|title=Smart City Challenge-Erode|url=http://www.smartcitieschallenge.in/city/erode|publisher=Government of India|access-date=15 December 2015|archive-date=10 Enero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110080349/https://www.bloomberg.org/press/releases/bloomberg-philanthropies-partners-with-the-government-on-india-to-encourage-smarter-urban-development-that-improves-peoples-lives/|url-status=dead}}</ref> || 498,129 || 173,600 || [[Tamil Nadu]] |- |97 || [[Belgaum]] || 488,292 || 399,653 || [[Karnataka]] |- |98 || [[Ambattur]] || 478,134 || 310,967 || [[Tamil Nadu]] |- |99 || [[Tirunelveli]] || 473,637 || 411,831 || [[Tamil Nadu]] |- |100 || [[Malegaon]] || 471,006 || 409,403 || [[Maharashtra]] |} === 100 to 125 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |101 || [[Gaya, India|Gaya]] || 463,454 || 385,432 || [[Bihar]] |- |102 || [[Jalgaon]] || 460,468 || 368,618 || [[Maharashtra]] |- |103 || [[Udaipur]] || 451,735 || 389,438 || [[Rajasthan]] |- |104 || [[Maheshtala]] || 449,423 || 385,266 || [[West Bengal]] |- |105 || [[Davanagere]] || 435,128 || 364,523 || [[Karnataka]] |- |106 || [[Kozhikode]] || 432,097 || 436,556 || [[Kerala]] |- |107 || [[Kurnool]] || 430,214 || 269,122 || [[Andhra Pradesh]] |- |108 || [[Rajpur Sonarpur]] || 423,806 || 336,707 || [[West Bengal]] |- |109 || [[Rajahmundry]]<ref>{{cite news|title=22 villages may be included in Rajahmundry soon|url=http://www.newindianexpress.com/states/andhra_pradesh/article1458828.ece|accessdate=14 August 2015|work=The New Indian Express|date=11 February 2013|location=Rajahmundry|archive-date=25 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225052153/http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2013/feb/11/22-villages-may-be-included-in-rajahmundry-soon-449459.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Rajahmundry Municipal Corporation Enlarged with 21 Gram Panchayats|url=http://www.tgnns.com/andhra-pradesh-2/east-godavari/rajahmundry-municipal-corporation-enlarged-with-21-gram-panchayats/2013/03/18/|website=Tgnns.com|publisher=Commissioner and Director of Municipal Administration, Andhra Pradesh|accessdate=14 August 2015|archive-date=25 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225052448/https://www.tgnns.com/andhra-pradesh-2/east-godavari/rajahmundry-municipal-corporation-enlarged-with-21-gram-panchayats/2013/03/18/|url-status=dead}}</ref> || 419,818 || 315,251 || [[Andhra Pradesh]] |- |110 || [[Bokaro Steel City|Bokaro]] || 413,934 || 393,805 || [[Jharkhand]] |- |111 || [[South Dumdum]] || 410,524 || 392,444 || [[West Bengal]] |- |112 || [[Bellary]] || 409,644 || 316,766 || [[Karnataka]] |- |113 || [[Patiala]] || 405,164 || 303,151 || [[Punjab (India)|Punjab]] |- |114 || [[Gopalpur, West Bengal|Gopalpur]] || 404,991 || 271,811 || [[West Bengal]] |- |115 || '''[[Agartala]]''' || 399,688 || 271,811 || [[Tripura]] |- |116 || [[Bhagalpur]] || 398,138 || 340,767 || [[Bihar]] |- |117 || [[Muzaffarnagar]] || 392,451 || 316,729 || [[Uttar Pradesh]] |- |118 || [[Bhatpara]] || 390,467 || 442,385 || [[West Bengal]] |- |119 || [[Panihati]] || 383,522 || 348,438 || [[West Bengal]] |- |120 || [[Latur]] || 382,754 || 299,985 || [[Maharashtra]] |- |121 || [[Dhule]] || 376,093 || 341,755 || [[Maharashtra]] |- |122 || [[Tirupati]]<ref>{{cite web|title=City profile|url=http://mct.gov.in/welcome/pagedetails/?id=6|website=Tirupati Municipal Corporation|accessdate=23 December 2015|archive-date=23 Disyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223191120/http://mct.gov.in/welcome/pagedetails/?id=6|url-status=dead}}</ref> || 374,260 || 228,202 || [[Andhra Pradesh]] |- |123 || [[Rohtak]] || 373,133 || 286,807 || [[Haryana]] |- |124 || [[Korba, Chhattisgarh|Korba]] || 363,210 || 315,690 || [[Chhattisgarh]] |- |125 || [[Bhilwara]] || 360,009 || 280,128 || [[Rajasthan]] |} === 126 to 150 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Rank ! style="width:15%;"| Ranggo ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |126 || [[Berhampur]] || 355,823 || 307,792 || [[Odisha]] |- |127 || [[Muzaffarpur]] || 351,838 || 305,525 || [[Bihar]] |- |128 || [[Ahmednagar]] || 350,905 || 307,615 || [[Maharashtra]] |- |129 || [[Mathura]] || 349,336 || 302,770 || [[Uttar Pradesh]] |- |130 || [[Kollam]] || 349,033 || 361,560 || [[Kerala]] |- |131 || [[Avadi]] || 344,701 || 229,403 || [[Tamil Nadu]] |- |132 || [[Kadapa]] || 343,054 || 125,725 || [[Andhra Pradesh]] |- |133 || [[Kamarhati]] || 336,579 || 314,507 || [[West Bengal]] |- |134 || [[Sambalpur]] || 335,761 || 296,662 || [[Odisha]] |- |135 || [[Bilaspur, Chhattisgarh|Bilaspur]] || 330,106 || 274,917 || [[Chhattisgarh]] |- |136 || [[Shahjahanpur]] || 327,975 || 296,662 || [[Uttar Pradesh]] |- |137 || [[Satara (city)|Satara]] || 326,789 || 228,175 || [[Maharashtra]] |- |138 || [[Bijapur, Karnataka|Bijapur]] || 326,360 || 228,175 || [[Karnataka]] |- |139 || [[Rampur, Uttar Pradesh|Rampur]] || 325,248 || 281,494 || [[Uttar Pradesh]] |- |140 || [[Shivamogga]] || 322,428 || 274,352 || [[Karnataka]] |- |141 || [[Chandrapur]] || 321,036 || 289,450 || [[Maharashtra]] |- |142 || [[Junagadh]] || 320,250 || 168,686 || [[Gujarat]] |- |143 || [[Thrissur]] || 315,596 || 317,526 || [[Kerala]] |- |144 || [[Alwar]] || 315,310 || 260,593 || [[Rajasthan]] |- |145 || [[Bardhaman]] || 314,638 || 285,602 || [[West Bengal]] |- |146 || [[Kulti]] || 313,977 || 289,903 || [[West Bengal]] |- |147 || [[Kakinada]] || 325,985 || 296,329 || [[Andhra Pradesh]] |- |148 || [[Nizamabad, Telangana|Nizamabad]] || 310,467 || 288,722 || [[Telangana]] |- |149 || [[Parbhani]] || 307,191 || 259,329 || [[Maharashtra]] |- |150 || [[Tumkur]] || 305,821 || 248,929 || [[Karnataka]] |} === 151 to 175 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove" /> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |151 || [[Khammam]] || 305,000|| 218,689 || [[Telangana]] |- |152 || [[Ozhukarai]] || 300,028 || 217,707 || [[Puducherry]] |- |153 || [[Bihar Sharif]] || 296,889 || 232,071 || [[Bihar]] |- |154 || [[Panipat]] || 294,150 || 261,740 || [[Haryana]] |- |155 || [[Darbhanga]] || 294,116 || 267,348 || [[Bihar]] |- |156 || [[Bally, Howrah|Bally]] || 291,972 || 260,906 || [[West Bengal]] |- |157 || '''[[Aizawl]]''' || 291,822 || 228,280 || [[Mizoram]] |- |158 || [[Dewas]] || 289,438 || 231,672 || [[Madhya Pradesh]] |- |159 || [[Ichalkaranji]] || 287,570 || 257,610 || [[Maharashtra]] |- |160 || [[Karnal]] || 286,974 || 210,476 || [[Haryana]] |- |161 || [[Bathinda]] || 285,813 || 217,256 || [[Punjab (India)|Punjab]] |- |162 || [[Jalna (city)|Jalna]] || 285,349 || 235,795 || [[Maharashtra]] |- |163|| [[Eluru]] || 283,648<ref>{{cite web|url=http://www.elurucorporation.org/PopulationStatics.aspx|title=Eluru Municipal Corporation|website=Elurucorporation.org|accessdate=22 October 2016|archive-date=25 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225052453/https://elurucorporation.org/PopulationStatics.aspx|url-status=dead}}</ref> || 190,347 || [[Andhra Pradesh]] |- |164|| [[Kirari Suleman Nagar]] || 282,598 || 153,874 || [[Delhi]] |- |165 || [[Barasat]] || 283,443 || 231,515 || [[West Bengal]] |- |166 || [[Purnia]] || 280,547 || 171,687<ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-bihar.php?adm2id=1009|title=Purnia (District, Bihar, India) - Population Statistics and Location in Maps and Charts|website=Citypopulation.de|accessdate=22 October 2016}}</ref> || [[Bihar]] |- |167 || [[Satna]] || 280,248 || 225,464 || [[Madhya Pradesh]] |- |168 || [[Mau]] || 279,060 || 212,657 || [[Uttar Pradesh]] |- |169 || [[Sonipat]] || 277,053 || 214,974 || [[Haryana]] |- |170 || [[Farrukhabad]] || 275,750 || 228,333 || [[Uttar Pradesh]] |- |171 || [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]] || 273,357 || 232,133 || [[Madhya Pradesh]] |- |172 || [[Rourkela]] || 273,217 || 224,601 || [[Odisha]] |- |173 || [[Durg]] || 268,679 || 232,517 || [[Chhattisgarh]] |- |174 || '''[[Imphal]]''' || 264,986 || 221,492 ||[[Manipur]] |- |175 || [[Ratlam]] || 264,810 || 222,202 || [[Madhya Pradesh]] |} === 176 to 200 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/><ref name="CENSUS12">{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php|title=Cities in India with population more than 100,000|access-date=2016-06-10|publisher=Census2011}}</ref> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |176 || [[Hapur]] || 262,801 || 211,983 || [[Uttar Pradesh]] |- |177 || [[Arrah]] || 261,099 || 203,380 || [[Bihar]] |- |178 || [[Karimnagar]] || 260,899 || 205,653 || [[Telangana]] |- |179 || [[Anantapur]] || 261,004 || 218,808 || [[Andhra Pradesh]] |- |180|| [[Etawah]] || 256,838 || 210,453 || [[Uttar Pradesh]] |- |181|| [[Ambernath]] || 254,003 || 203,795 || [[Maharashtra]] |- |182|| [[North Dumdum]] || 253,625 || 220,042 || [[West Bengal]] |- |183|| [[Bharatpur, India|Bharatpur]] || 252,109 || 204,587 || [[Rajasthan]] |- |184|| [[Begusarai]] || 251,136 || 93,378 || [[Bihar]] |- |185|| [[New Delhi]] || 249,998 || 302,147 || [[Delhi]] |- |186|| [[Gandhidham]] || 248,705 || 166,388 || [[Gujarat]] |- |187|| [[Baranagar]] || 248,466 || 250,768 || [[West Bengal]] |- |188|| [[Tiruvottiyur]] || 248,059 || 212,281 || [[Tamil Nadu]] |- |189|| [[Pondicherry (city)|Puducherry]] || 241,773 || 220,749 || [[Puducherry]] |- |190|| [[Sikar, India|Sikar]] || 237,579 || 184,904 || [[Rajasthan]] |- |191|| [[Thoothukudi]] || 237,374 || 216,058 || [[Tamil Nadu]] |- |192|| [[Rewa, India|Rewa]] || 235,422 || 183,274 || [[Madhya Pradesh]] |- |193|| [[Mirzapur]] || 233,691 || 205,053 || [[Uttar Pradesh]] |- |194|| [[Raichur]] || 232,456 || 207,421 || [[Karnataka]] |- |195|| [[Pali, Rajasthan|Pali]] || 229,956 || 187,641 || [[Rajasthan]] |- |196|| [[Ramagundam]]<ref>{{cite web|title=Ramagundam Municipal Corporation|url=http://ramagundamcorporation.in/basic-information-of-municipality-2/|website=Ramagundam Municipal Corporation|accessdate=16 August 2015|archive-date=25 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225052202/http://ramagundamcorporation.in/index.php|url-status=dead}}</ref> || 229,644 ||236,600 || [[Telangana]] |- |197|| [[Haridwar]] || 228,832 || 175,010 || [[Uttarakhand]] |- |198|| [[Vizianagaram|Vijayanagaram]] || 228,025 || 174,324 || [[Andhra Pradesh]] |- |199|| [[Katihar]] || 225,982 || 175,169 || [[Bihar]] |- |200|| [[Nagarcoil]] || 224,849 || 208,179 || [[Tamil Nadu]] |} === 201 to 225 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/><ref name="CENSUS12"/> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |201|| [[Sri Ganganagar]] || 224,773 || 210,713 || [[Rajasthan]] |- |202|| [[Karawal Nagar]] || 224,666 || 148,549 || [[Delhi]] |- |203|| [[Mango (Jamshedpur)|Mango]] || 223,805 || 166,125 || [[Jharkhand]] |- |204|| [[Thanjavur]] || 222,943 || 215,314 || [[Tamil Nadu]] |- |205||[[Bulandshahr]] || 222,519 || 176,425 || [[Uttar Pradesh]] |- |206|| [[Uluberia]] || 222,240 || 202,135 || [[West Bengal]] |- |207||[[Murwara]] || 221,883 || || [[Uttar Pradesh]] |- |208|| [[Sambhal]] ||220,813 || || [[Uttar Pradesh]] |- |209|| [[Singrauli]] || 220,257 || 185,190 || [[Madhya Pradesh]] |- |210|| [[Nadiad]] || 218,095 || 192,913 || [[Gujarat]] |- |211|| [[Secunderabad]] || 217,910 || 206,102 ||[[Andhra Pradesh]] |- |212|| [[Naihati]] || 217,900 || 215,303 || [[West Bengal]] |- |213|| [[Yamunanagar]] || 216,677 || 189,696 || [[Haryana]] |- |214|| [[Bidhan Nagar]] || 215,514 || 164,221 || [[West Bengal]] |- |215|| [[Pallavaram]] || 215,417 || 144,623 || [[Tamil Nadu]] |- |216|| [[Bidar]] || 214,373 || 172,877 || [[Karnataka]] |- |217|| [[Munger]] || 213,303 || 188,050 ||[[Bihar]] |- |218|| [[Panchkula]] || 211,355 || || [[Haryana]] |- |219 || [[Burhanpur]] || 210,886 || 193,725 || [[Madhya Pradesh]] |- |220|| [[Raurkela Industrial Township]] || 210,317 || 206,693 || [[Odisha]] |- |221 || [[Kharagpur]] || 207,604 || 188,761 || [[West Bengal]] |- |222 || [[Dindigul]] || 207,327 || 196,955 || [[Tamil Nadu]] |- |223 || '''[[Gandhinagar]]''' || 206,167 || 195,985 || [[Gujarat]] |- |224|| [[Hospet]] || 206,167 || 164,240 || [[Karnataka]] |- |225|| [[Nangloi Jat]] || 205,596 || 150,948 || [[Delhi]] |} ===226 to 250=== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/><ref name="CENSUS12"/> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |226 || [[English Bazar]] || 205,521 || 161,456 || [[West Bengal]] |- |227 || [[Ongole]] || 204,746 || 150,471 || [[Andhra Pradesh]] |- |228|| [[Deoghar]] || 203,123 || || [[Jharkhand]] |- |229|| [[Chhapra|Chapra]] || 202,352 || 79,190 || [[Bihar]] |- |230|| [[Haldia]] || 200,827 || 170,673 || [[West Bengal]] |- |231|| [[Khandwa]] || 200,738 || 172,242 || [[Madhya Pradesh]] |- |232|| [[Nandyal]] || 200,516 || 152,676 || [[Andhra Pradesh]] |- |233|| [[Chittoor, Andhra Pradesh|Chittoor]]<ref name="profile">{{cite web|title=Introduction|url=http://chittoormunicipalcorporation.com/wp/about-chittoor/|publisher=chittoormunicipalcorporation|accessdate=30 June 2015|archive-date=12 Mayo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512095229/http://chittoormunicipalcorporation.com/wp/about-chittoor/|url-status=dead}}</ref> || 189,332 || 152,654 || [[Andhra Pradesh]] |- |234||[[Morena]] || 200,482 || 150,959 || [[Madhya Pradesh]] |- |235|| [[Amroha]] || 198,471 || 165,129 || [[Uttar Pradesh]] |- |236|| [[Anand, Gujarat|Anand]] || 198,282 || 130,685 || [[Gujarat]] |- |237|| [[Bhind]] || 197,585 || 153,752 || [[Madhya Pradesh]] |- |238|| [[Bhalswa Jahangir Pur]] || 197,148 || 152,339 || [[Delhi]] |- |239|| [[Madhyamgram]] || 196,127 || 155,451 || [[West Bengal]] |- |240|| [[Bhiwani]] || 196,057|| 169,531 || [[Haryana]] |- |241|| [[Navi Mumbai Panvel Raigad]] || 195,373 || || [[Maharashtra]] |- |242|| [[Baharampur]] || 195,223 || 160,143 || [[West Bengal]] |- |243|| [[Ambala]] || 195,153 || 139,279 || [[Haryana]] |- |244|| [[Morvi]] || 194,947 || 145,719 || [[Gujarat]] |- |245|| [[Fatehpur, Uttar Pradesh|Fatehpur]] || 193,193 || 151,757 || [[Uttar Pradesh]] |- |246|| [[Rae Bareli]] || 191,316 || 169,333 || [[Uttar Pradesh]] |- |247|| [[Khora]] || 190,005 || || [[Uttar Pradesh]] |- |248|| [[Bhusawal]] || 187,421 || 172,372 || [[Maharashtra]] |- |249|| [[Orai]] || 187,137 || 139,318 || [[Uttar Pradesh]] |- |250|| [[Bahraich]] || 186,223 || 168,323 || [[Uttar Pradesh]] |} === 251 to 275 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/><ref name="CENSUS12"/> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |251|| [[Vellore]] || 185,803 || 177,230 || [[Tamil Nadu]] |- |252 || [[Mahesana]] || 184,991 || || [[Gujarat]] |- |253 || [[Sambalpur]] || 184,000 || 153,643 || [[Orissa, India|Orissa]] |- |254 || [[Raiganj]] || 183,612 || 165,212 || [[West Bengal]] |- |255 || [[Sirsa]] || 182,534 || 160,735 || [[Haryana]] |- |256 || [[Danapur]] || 182,429 || 131,176 || [[Bihar]] |- |257 || [[Serampore]] || 181,842 || 197,857 || [[West Bengal]] |- |258 || [[Sultan Pur Majra]] || 181,554 || 164,426 || [[Delhi]] |- |259 || [[Guna]] || 180,935 || 137,175 || [[Madhya Pradesh]] |- |260 || [[Jaunpur, Uttar Pradesh|Jaunpur]] || 180,362 || 160,055 || [[Uttar Pradesh]] |- |261 || [[Panvel]] || 180,020 || 104,058 || [[Maharashtra]] |- |262 || [[Shivpuri]] || 179,977 || 146,892 || [[Madhya Pradesh]] |- |263 || [[Surendranagar Dudhrej]] || 177,851 || 156,161 || [[Gujarat]] |- |264 || [[Unnao]] || 177,658 || 144,662 || [[Uttar Pradesh]] |- |265 || [[Hugli-Chinsura|Hugli]] and [[Chinsurah]] || 177,259 || 170,201 || [[West Bengal]] |- |268 || [[Alappuzha]] || 174,164 || 177,029 || [[Kerala]] |- |269 || [[Kottayam]] || 172,878 || 129,894 || [[Kerala]] |- |274 || '''[[Shimla]]''' || 169,578 || 142,555 || [[Himachal Pradesh]] |- |275 || [[Miryalaguda]] || 109,891 || 91,395 || [[Telangana]] |- |276 || [[Karaikudi]] || 106,714 || 86,596 || [[Tamil Nadu]] |} === 276 to 300 === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! width=5%| Ranggo ! style="width:15%;"| Lungsod ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2011)<ref name="Cities1Lakhandabove"/><ref name="CENSUS12"/> ! style="width:25%;"| Populasyon<br />(2001) ! style="width:30%;"| Estado o teritoryo ng Unyon |- |414 || [[Adilabad]] || 117,167 || || [[Telangana]] |- |497 || '''[[Amaravati (kabisera ng estado)|Amaravati]]''' || 103,000 || || [[Andhra Pradesh]] |} ==Tingnan din== * [[Talaan ng mga kalakhang lugar sa India]] * [[Talaan ng mga estado at teritoryo ng unyon ng India ayon sa populasyon]] ==Mga tanda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist|colwidth=30em}} ==Mga ugnay panlabas== * [https://web.archive.org/web/20060619194905/http://www.censusindia.net/profiles/sik.html Indian Census Office of the Registrar General & Census Commissioner, India] {{Cities of India}} {{Geography of India}} {{Asia topic|Talaan ng mga lungsod sa}} [[Kategorya:Mga talaan ng mga lungsod sa India]] [[Kategorya:Mga talaan ng mga lungsod ayon sa bansa|India]] [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng India| ]] ffez5t01bhaz1tgcrcbor397i2uyfrw 0 258296 2230070 2229275 2026-09-29T19:30:59Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230070 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Kentucky in United States.svg|thumb|right|250px|Kinaroroonan ng Kentucky sa Estados Unidos]] Ang [[Kentucky]] ay isang [[Estado ng Estados Unidos|estado]] na matatagpuan sa [[Katimugang Estados Unidos|Katimugang]] [[Estados Unidos]]. May 425 aktibong lungsod sa estado.<ref name=comky/> Mula noong Enero 1, 2015, nahahati sa dalawang uri ang mga lungsod sa Kentucky batay sa kanilang uri ng pamahalaan:<ref name=Reform>{{cite web|url=http://www.klc.org/UserFiles/files/ClassificationReformFACT(3).pdf |title=Summary and Reference Guide to House Bill 331: City Classification Reform |publisher=Kentucky League of Cities |accessdate=November 11, 2014}}</ref> * First class – pamahalaang alkalde-[[:en:alderman|alderman]] * [[:en:Home rule|Home rule]] class – lahat ng mga ibang uri Nagsimulang umiral ang sistemang ito noong Enero 1, 2015, kasunod ng pagpasa ng [[Pangkalahatang Kapulungan ng Kentucky]] ng '''''House Bill 331''''' noong 2014, at ang paglagda ni Gobernador [[Steve Beshear]] sa nasabing panukalang-batas.<ref name="Reform 101">{{cite web |url=http://www.klc.org/news/2422/City_Classification_Reform_Fact_Sheet_Now_Available |title=City Classification Reform Fact Sheet Now Available |publisher=Kentucky League of Cities |accessdate=November 11, 2014 |archive-date=Nobiyembre 11, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141111191544/http://www.klc.org/news/2422/City_Classification_Reform_Fact_Sheet_Now_Available |url-status=dead }}</ref> Bago ang taong 2015, ang mga kaurian ay: {| class="wikitable" |- ! Kaurian !! Populasyon<br />(noong ipinasya ang uri) !! Blg. ng mga lungsod sa uri<ref name="klc"/> !! Haypotetikal na bilang<br />kapag muling iniuri ayon sa populasyon noong 2010<ref name="klc">{{cite web |url=http://www.klc.org/UserFiles/TheBasics2011_Sept(2).pdf |title=KLC Research Report: The Basics of Kentucky Cities |accessdate=2012-08-04 |date=September 2011 |publisher=Kentucky League of Cities }}</ref> |- | 1 || 100,000 o higit pa || 1 || 2 |- | 2 || 20,000 hanggang 99,999 || 13 || 16 |- | 3 || 8,000 hanggang 19,999 || 18 || 32 |- | 4 || 3,000 hanggang 7,999 || 112 || 57 |- | 5 || 1000 hanggang 2,999 || 114 || 98 |- | 6 || 999 o kaunti pa || 160 || 213 |} ==Talaan== <small>Pindutin ang mga dobleng tatsulok sa itaas ng kolum upang iayos ang nilalaman ng talahanayan batay sa mga nakasaad sa kolum na yaon.</small> {{legend2|#EEA|[[Punong lungsod ng kondado]]|border=1px solid #AAAAAA}}{{ref label|seat|A|}}<ref>Commonwealth of Kentucky. Office of the Secretary of State. Land Office. "[http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citylistsrch2.asp?classselect=1&list=countyseats&addselect=BGADD&searchby=City&sortby=City&order= 122 County Seats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327234722/http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citylistsrch2.asp?classselect=1&list=countyseats&addselect=BGADD&searchby=City&sortby=City&order= |date=2014-03-27 }}". Accessed 15 July 2013.</ref><ref name="kyenc">{{cite book | last = Kleber | first = John | title = The Kentucky Encyclopedia | url = https://archive.org/details/kentuckyencyclop0000unse | publisher = The University Press of Kentucky | year = 1992 | location = Lexington, Kentucky | isbn = 0-8131-1772-0 }}</ref> {| class="wikitable" |- |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="font-size:100%;" ! scope="col" width="25%" | Pangalan ! scope="col" | Pop.<span style="font-weight:normal;">{{ref label|census|B|}}</span> ! scope="col" | Kasalukuyang uri<span style="font-weight:normal;"><ref name=Noble /></span> ! scope="col" | Uri bago 2015<span style="font-weight:normal;"><ref name="klc" /></span> ! scope="col" | Lawak<span style="font-weight:normal;">{{ref label|census|B|}}</span> ! scope="col" | Pagsasapi<span style="font-weight:normal;">{{ref label|inc|C|}}</span> ! scope="col" width=25% | Kondado<span style="font-weight:normal;">{{ref label|primary|D|}}</span> |- id="A" | [[Adairville, Kentucky|Adairville]] | 852 | Home Rule | 5 | {{convert|1.1|sqmi|1|abbr=on}} | 1871<ref name=est1833>Established 1833.</ref> | [[Logan County, Kentucky|Logan]] |- | style="background:#eea;"| [[Albany, Kentucky|Albany]] | style="background:#eea;"| 2,033 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.3|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1838<ref>Established 1838.</ref> | style="background:#eea;"| [[Clinton County, Kentucky|Clinton]] |- | style="background:#eea;"| [[Alexandria, Kentucky|Alexandria]] | style="background:#eea;"| 8,477 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|7.0|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1856<ref name=est1834>Established 1834.</ref> | style="background:#eea;"| [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Allen, Kentucky|Allen]] | 193 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1913 | [[Floyd County, Kentucky|Floyd]] |- | [[Allensville, Kentucky|Allensville]] | 157 | Home Rule | 6 | {{convert|1.1|sqmi|1|abbr=on}} | 1867 | [[Todd County, Kentucky|Todd]] |- | [[Anchorage, Kentucky|Anchorage]] | 2,348 | Home Rule | 4 | {{convert|3.0|sqmi|1|abbr=on}} | 1878 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Arlington, Kentucky|Arlington]] | 324 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|1|abbr=on}} | 1876 | [[Carlisle County, Kentucky|Carlisle]] |- | [[Ashland, Kentucky|Ashland]] | 21,684 | Home Rule | 2 | {{convert|10.8|sqmi|1|abbr=on}} | 1856 | [[Boyd County, Kentucky|Boyd]] |- | [[Auburn, Kentucky|Auburn]] | 1,340 | Home Rule | 5 | {{convert|1.6|sqmi|1|abbr=on}} | 1878<ref>Originally inc. 1865.</ref> | [[Logan County, Kentucky|Logan]] |- | [[Audubon Park, Kentucky|Audubon Park]] | 1,473 | Home Rule | 5 | {{convert|0.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1941 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Augusta, Kentucky|Augusta]] | 1,190 | Home Rule | 4 | {{convert|1.6|sqmi|1|abbr=on}} | 1850<ref name=est1799>Established 1799.</ref> | [[Bracken County, Kentucky|Bracken]] |- id="B" | [[Bancroft, Kentucky|Bancroft]] | 494 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1970 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Barbourmeade, Kentucky|Barbourmeade]] | 1,218 | Home Rule | 5 | {{convert|0.4|sqmi|1|abbr=on}} | 1962 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Barbourville, Kentucky|Barbourville]] | style="background:#eea;"| 3,165 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.7|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1856<ref name=est1812/><ref name=orig1854>Originally inc. 1854.</ref> | style="background:#eea;"| [[Knox County, Kentucky|Knox]] |- | style="background:#eea;"| [[Bardstown, Kentucky|Bardstown]]<ref>Originally inc. as [[Baird's Town, Kentucky|Baird's Town]].</ref> | style="background:#eea;"| 11,700 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|10.6|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1838<ref>Established 1788.</ref> | style="background:#eea;"| [[Nelson County, Kentucky|Nelson]] |- | style="background:#eea;"| [[Bardwell, Kentucky|Bardwell]] | style="background:#eea;"| 723 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|0.9|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1878 | style="background:#eea;"| [[Carlisle County, Kentucky|Carlisle]] |- | [[Barlow, Kentucky|Barlow]]<ref>Originally inc. as [[Barlow City, Kentucky|Barlow City]].</ref> | 675 | Home Rule | 6 | {{convert|0.6|sqmi|1|abbr=on}} | 1903<ref>Originally inc. 1872.</ref> | [[Ballard County, Kentucky|Ballard]] |- | style="background:#eea;"| [[Beattyville, Kentucky|Beattyville]]<ref>Originally est. as [[Beatty, Kentucky|Beatty]].</ref> | style="background:#eea;"| 1,307 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|2.1|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1872<ref>Established 1851.</ref> | style="background:#eea;"| [[Lee County, Kentucky|Lee]] |- | [[Beaver Dam, Kentucky|Beaver Dam]] | 3,409 | Home Rule | 4 | {{convert|2.6|sqmi|1|abbr=on}} | 1873 | [[Ohio County, Kentucky|Ohio]] |- | style="background:#eea;"| [[Bedford, Kentucky|Bedford]] | style="background:#eea;"| 599 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 6 | style="background:#eea;"| {{convert|0.3|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1946<ref>Established 1816. Originally inc. 1850.</ref> | style="background:#eea;"| [[Trimble County, Kentucky|Trimble]] |- | [[Beechwood Village, Kentucky|Beechwood Village]] | 1,324 | Home Rule | 5 | {{convert|0.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1950 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Bellefonte, Kentucky|Bellefonte]] | 888 | Home Rule | 6 | {{convert|0.9|sqmi|1|abbr=on}} | 1951 | [[Greenup County, Kentucky|Greenup]] |- | [[Bellemeade, Kentucky|Bellemeade]] | 865 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1956 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Bellevue, Kentucky|Bellevue]] | 5,955 | Home Rule | 4 | {{convert|0.9|sqmi|1|abbr=on}} | 1870 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Bellewood, Kentucky|Bellewood]] | 321 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|1|abbr=on}} | 1950 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Benham, Kentucky|Benham]] | 500 | Home Rule | 5 | {{convert|0.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1961 | [[Harlan County, Kentucky|Harlan]] |- | style="background:#eea;"| [[Benton, Kentucky|Benton]] | style="background:#eea;"| 4,349 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|4.2|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1845 | style="background:#eea;"| [[Marshall County, Kentucky|Marshall]] |- | [[Berea, Kentucky|Berea]] | 13,561 | Home Rule | 3 | {{convert|16.1|sqmi|1|abbr=on}} | 1890 | [[Madison County, Kentucky|Madison]] |- | [[Berry, Kentucky|Berry]]<ref>Originally inc. as [[Berryville, Kentucky|Berryville]]. Renamed [[Berry Station, Kentucky|Berry Station]] in 1869.</ref> | 264 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1867 | [[Harrison County, Kentucky|Harrison]] |- | [[Blackey, Kentucky|Blackey]] | 120 | Home Rule | 6 | {{convert|0.5|sqmi|1|abbr=on}} | 1915 | [[Letcher County, Kentucky|Letcher]] |- | [[Blaine, Kentucky|Blaine]] | 47 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1886 | [[Lawrence County, Kentucky|Lawrence]] |- | [[Blandville, Kentucky|Blandville]] | 90 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1845 | [[Ballard County, Kentucky|Ballard]] |- | [[Bloomfield, Kentucky|Bloomfield]]<ref>Originally inc. as [[Middletown, Kentucky|Middletown]].</ref> | 838 | Home Rule | 5 | {{convert|1.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1819 | [[Nelson County, Kentucky|Nelson]] |- | [[Blue Ridge Manor, Kentucky|Blue Ridge Manor]] | 767 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1964 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Bonnieville, Kentucky|Bonnieville]] | 255 | Home Rule | 6 | {{convert|0.6|sqmi|1|abbr=on}} | 1956<ref name="Originally inc. 1880">Originally inc. 1880.</ref> | [[Hart County, Kentucky|Hart]] |- | style="background:#eea;"| [[Booneville, Kentucky|Booneville]] | style="background:#eea;"| 81 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 6 | style="background:#eea;"| {{convert|0.6|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1847 | style="background:#eea;"| [[Owsley County, Kentucky|Owsley]] |- | style="background:#eea;"| [[Bowling Green, Kentucky|Bowling Green]]<ref>Originally inc. as [[Bolin Green, Kentucky|Bolin Green]]. City of Bowling Green. "[http://www.bgky.org/history/history.php History of Bowling Green: Beginnings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726192818/http://www.bgky.org/history/history.php |date=2013-07-26 }}". Accessed 22 July 2013.</ref> | style="background:#eea;"| 58,067 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|38.1|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1812 | style="background:#eea;"| [[Warren County, Kentucky|Warren]] |- | [[Bradfordsville, Kentucky|Bradfordsville]] | 294 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1860<ref name=est1835/> | [[Marion County, Kentucky|Marion]] |- | style="background:#eea;"| [[Brandenburg, Kentucky|Brandenburg]] | style="background:#eea;"| 2,643 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|3.9|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1872 | style="background:#eea;"| [[Meade County, Kentucky|Meade]] |- | [[Bremen, Kentucky|Bremen]]<ref>Originally inc. as [[Breman, Kentucky|Breman]].</ref> | 197 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1869 | [[Muhlenberg County, Kentucky|Muhlenberg]] |- | [[Briarwood, Kentucky|Briarwood]] | 435 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|1|abbr=on}} | 1957 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Brodhead, Kentucky|Brodhead]] | 1,211 | Home Rule | 5 | {{convert|1.8|sqmi|1|abbr=on}} | 1880 | [[Rockcastle County, Kentucky|Rockcastle]] |- | [[Broeck Pointe, Kentucky|Broeck Pointe]] | 272 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|1|abbr=on}} | 1980 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Bromley, Kentucky|Bromley]] | 763 | Home Rule | 5 | {{convert|0.4|sqmi|1|abbr=on}} | 1890 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | style="background:#eea;"| [[Brooksville, Kentucky|Brooksville]] | style="background:#eea;"| 642 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|0.5|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1839 | style="background:#eea;"| [[Bracken County, Kentucky|Bracken]] |- | [[Brownsboro Farm, Kentucky|Brownsboro Farm]] | 648 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1966 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Brownsboro Village, Kentucky|Brownsboro Village]] | 319 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|1|abbr=on}} | 1954<ref>Originally inc. 1940.</ref> | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Brownsville, Kentucky|Brownsville]] | style="background:#eea;"| 836 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|2.6|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1880<ref name=orig1828>Originally inc. 1828.</ref> | style="background:#eea;"| [[Edmonson County, Kentucky|Edmonson]] |- | [[Buckhorn, Kentucky|Buckhorn]] | 162 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|1|abbr=on}} | 1996 | [[Perry County, Kentucky|Perry]] |- | [[Burgin, Kentucky|Burgin]] | 965 | Home Rule | 5 | {{convert|1.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1878 | [[Mercer County, Kentucky|Mercer]] |- | style="background:#eea;"| [[Burkesville, Kentucky|Burkesville]] | style="background:#eea;"| 1,521 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|2.6|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1846 | style="background:#eea;"| [[Cumberland County, Kentucky|Cumberland]] |- | [[Burnside, Kentucky|Burnside]] | 611 | Home Rule | 4 | {{convert|8.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1890 | [[Pulaski County, Kentucky|Pulaski]] |- | [[Butler, Kentucky|Butler]] | 612 | Home Rule | 5 | {{convert|0.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1868 | [[Pendleton County, Kentucky|Pendleton]] |- id="C" | style="background:#eea;"| [[Cadiz, Kentucky|Cadiz]] | style="background:#eea;"| 2,558 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.9|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1822 | style="background:#eea;"| [[Trigg County, Kentucky|Trigg]] |- | style="background:#eea;"| [[Calhoun, Kentucky|Calhoun]]<ref>Originally inc. as [[Calhoon, Kentucky|Calhoon]].</ref> | style="background:#eea;"| 763 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|0.7|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1852 | style="background:#eea;"| [[McLean County, Kentucky|McLean]] |- | [[California, Kentucky|California]] | 90 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|1|abbr=on}} | 1874 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Calvert City, Kentucky|Calvert City]] | 2,566 | Home Rule | 4 | {{convert|16.7|sqmi|1|abbr=on}} | 1951<ref>Previously incorporated 1871 and 1946.</ref> | [[Marshall County, Kentucky|Marshall]] |- | [[Camargo, Kentucky|Camargo]] | 1,081 | Home Rule | 5 | {{convert|2.2|sqmi|1|abbr=on}} | 1969 | [[Montgomery County, Kentucky|Montgomery]] |- | [[Cambridge, Kentucky|Cambridge]] | 175 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|1|abbr=on}} | 1953 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Campbellsburg, Kentucky|Campbellsburg]] | 813 | Home Rule | 5 | {{convert|1.6|sqmi|1|abbr=on}} | 1937<ref name=est1840>Established 1840.</ref><ref>[[New Campbellsburg, Kentucky|New Campbellsburg]] separately inc. 1876; it later grew to include Old Campbellsburg, while taking the shorter name.</ref> | [[Henry County, Kentucky|Henry]] |- | style="background:#eea;"| [[Campbellsville, Kentucky|Campbellsville]] | style="background:#eea;"| 9,108 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|5.1|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1851<ref name=est1817>Established 1817.</ref> | style="background:#eea;"| [[Taylor County, Kentucky|Taylor]] |- | style="background:#eea;"| [[Campton, Kentucky|Campton]] | style="background:#eea;"| 441 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 6 | style="background:#eea;"| {{convert|1.0|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1870 | style="background:#eea;"| [[Wolfe County, Kentucky|Wolfe]] |- | [[Caneyville, Kentucky|Caneyville]] | 608 | Home Rule | 6 | {{convert|1.6|sqmi|1|abbr=on}} | 1880 | [[Grayson County, Kentucky|Grayson]] |- | style="background:#eea;"| [[Carlisle, Kentucky|Carlisle]] | style="background:#eea;"| 2,010 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.3|sqmi|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1880<ref name=est1818/> | style="background:#eea;"| [[Nicholas County, Kentucky|Nicholas]] |- | style="background:#eea;"| [[Carrollton, Kentucky|Carrollton]]<ref>Originally est. as [[Port William, Kentucky|Port William]].</ref> | style="background:#eea;"| 3,938 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1838<ref name=est1794>Established 1794.</ref> | style="background:#eea;"| [[Carroll County, Kentucky|Carroll]] |- | [[Carrsville, Kentucky|Carrsville]] | 50 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979<ref>Originally inc. 1860.</ref> | [[Livingston County, Kentucky|Livingston]] |- | style="background:#eea;"| [[Catlettsburg, Kentucky|Catlettsburg]] | style="background:#eea;"| 1,856 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1858 | style="background:#eea;"| [[Boyd County, Kentucky|Boyd]] |- | [[Cave City, Kentucky|Cave City]] | 2,240 | Home Rule | 4 | {{convert|4.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1866 | [[Barren County, Kentucky|Barren]] |- | [[Centertown, Kentucky|Centertown]]<ref>Originally inc. as [[Centre Town, Kentucky|Centre Town]].</ref> | 423 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1890 | [[Ohio County, Kentucky|Ohio]] |- | [[Central City, Kentucky|Central City]]<ref>Originally inc. as [[Stroud City, Kentucky|Stroud City]].</ref> | 5,978 | Home Rule | 4 | {{convert|5.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1882<ref>Established in 1873. Originally inc. 1880.</ref> | [[Muhlenberg County, Kentucky|Muhlenberg]] |- | [[Clarkson, Kentucky|Clarkson]] | 875 | Home Rule | 6 | {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1908<ref>Originally inc. 1888.</ref> | [[Grayson County, Kentucky|Grayson]] |- | [[Clay, Kentucky|Clay]] | 1,181 | Home Rule | 5 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1860<ref>Rennick (1988) lists Clay as having been reïncorporated in 1872.</ref> | [[Webster County, Kentucky|Webster]] |- | [[Clay City, Kentucky|Clay City]] | 1,077 | Home Rule | 5 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1890 | [[Powell County, Kentucky|Powell]] |- | style="background:#eea;"| [[Clinton, Kentucky|Clinton]] | style="background:#eea;"| 1,388 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1831 | style="background:#eea;"| [[Hickman County, Kentucky|Hickman]] |- | [[Cloverport, Kentucky|Cloverport]] | 1,152 | Home Rule | 5 | {{convert|1.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1860<ref>Established 1828.</ref> | [[Breckinridge County, Kentucky|Breckinridge]] |- | [[Coal Run Village, Kentucky|Coal Run Village]]<ref>Also known as [[Coal Run, Kentucky|Coal Run]].</ref> | 1,706 | Home Rule | 6 | {{convert|8.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1963 | [[Pike County, Kentucky|Pike]] |- | [[Cold Spring, Kentucky|Cold Spring]] | 5,912 | Home Rule | 5 | {{convert|4.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1941 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Coldstream, Kentucky|Coldstream]] | 1,100 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1983 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Columbia, Kentucky|Columbia]] | style="background:#eea;"| 4,452 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|4.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1893<ref>Established 1803.</ref> | style="background:#eea;"| [[Adair County, Kentucky|Adair]] |- | [[Columbus, Kentucky|Columbus]] | 170 | Home Rule | 5 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1860<ref name=est1820>Established 1820.</ref> | [[Hickman County, Kentucky|Hickman]] |- | [[Concord, Kentucky|Concord]] | 35 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1833 | [[Lewis County, Kentucky|Lewis]] |- | [[Corbin, Kentucky|Corbin]] | 7,304 | Home Rule | 4 | {{convert|7.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1902 | [[Whitley County, Kentucky|Whitley]]<br />[[Knox County, Kentucky|Knox]] |- | [[Corinth, Kentucky|Corinth]] | 232 | Home Rule | 6 | {{convert|2.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1878 | [[Grant County, Kentucky|Grant]] |- | [[Corydon, Kentucky|Corydon]] | 720 | Home Rule | 5 | {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1868 | [[Henderson County, Kentucky|Henderson]] |- | style="background:#eea;"| [[Covington, Kentucky|Covington]] | style="background:#eea;"| 40,640 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|13.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1834<ref name=est1815>Established 1815.</ref> | style="background:#eea;"| [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Crab Orchard, Kentucky|Crab Orchard]] | 841 | Home Rule | 6 | {{convert|1.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1849 | [[Lincoln County, Kentucky|Lincoln]] |- | [[Creekside, Kentucky|Creekside]] | 305 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1977 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Crescent Springs, Kentucky|Crescent Springs]] | 3,801 | Home Rule | 4 | {{convert|1.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1957 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Crestview, Kentucky|Crestview]] | 475 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1950 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Crestview Hills, Kentucky|Crestview Hills]] | 3,148 | Home Rule | 4 | {{convert|1.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1951 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Crestwood, Kentucky|Crestwood]] | 4,531 | Home Rule | 5 | {{convert|4.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1970 | [[Oldham County, Kentucky|Oldham]] |- | [[Crittenden, Kentucky|Crittenden]] | 3,815 | Home Rule | 5 | {{convert|3.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1839<ref>Established 1837.</ref> | [[Grant County, Kentucky|Grant]] |- | [[Crofton, Kentucky|Crofton]] | 749 | Home Rule | 5 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1873 | [[Christian County, Kentucky|Christian]] |- | [[Crossgate, Kentucky|Crossgate]] | 225 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1968 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Cumberland, Kentucky|Cumberland]] | 2,237 | Home Rule | 4 | {{convert|3.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1917 | [[Harlan County, Kentucky|Harlan]] |- | style="background:#eea;"| [[Cynthiana, Kentucky|Cynthiana]] | style="background:#eea;"| 6,402 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|4.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1860<ref name=est1793/><ref>Originally inc. 1802.</ref> | style="background:#eea;"| [[Harrison County, Kentucky|Harrison]] |- id="D" | style="background:#eea;"| [[Danville, Kentucky|Danville]] | style="background:#eea;"| 16,218 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|15.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1836<ref>Established 1787.</ref> | style="background:#eea;"| [[Boyle County, Kentucky|Boyle]] |- | [[Dawson Springs, Kentucky|Dawson Springs]]<ref>Originally inc. as [[Dawson City, Kentucky|Dawson City]].</ref> | 2,764 | Home Rule | 4 | {{convert|3.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1832 | [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]]<br />[[Caldwell County, Kentucky|Caldwell]] |- | [[Dayton, Kentucky|Dayton]]<ref>Originally the separate cities of [[Brooklyn, Kentucky|Brooklyn]] and [[Jamestown, Kentucky|Jamestown]].</ref> | 5,338 | Home Rule | 4 | {{convert|1.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1867<ref>Jamestown incorporated 1848; Brooklyn inc. 1849.</ref> | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | style="background:#eea;"| [[Dixon, Kentucky|Dixon]] | style="background:#eea;"| 786 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 6 | style="background:#eea;"| {{convert|1.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1861 | style="background:#eea;"| [[Webster County, Kentucky|Webster]] |- | [[Douglass Hills, Kentucky|Douglass Hills]] | 5,484 | Home Rule | 4 | {{convert|1.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1973 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Dover, Kentucky|Dover]] | 252 | Home Rule | 6 | {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1856<ref name=est1836>Established 1836.</ref> | [[Mason County, Kentucky|Mason]] |- | [[Drakesboro, Kentucky|Drakesboro]] | 515 | Home Rule | 5 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1888 | [[Muhlenberg County, Kentucky|Muhlenberg]] |- | [[Druid Hills, Kentucky|Druid Hills]] | 308 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1950 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Dry Ridge, Kentucky|Dry Ridge]] | 2,191 | Home Rule | 5 | {{convert|4.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1920 | [[Grant County, Kentucky|Grant]] |- |- | [[Dycusburg, Kentucky|Dycusburg]] | 26 | Home Rule | 6 | {{convert|.04|sqmi|km2|1|abbr=on}} | | [[Crittenden County, Kentucky|Crittenden]] |- |- id="E" | [[Earlington, Kentucky|Earlington]] | 1,413 | Home Rule | 4 | {{convert|2.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1871 | [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]] |- | style="background:#eea;"| [[Eddyville, Kentucky|Eddyville]] | style="background:#eea;"| 2,554 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|7.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1812 | style="background:#eea;"| [[Lyon County, Kentucky|Lyon]] |- | [[Edgewood, Kentucky|Edgewood]] | 8,575 | Home Rule | 4 | {{convert|4.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1948<ref>[[Summit Hills Heights, Kentucky|Summit Hills Heights]] incorporated 1962; [[Pius Heights, Kentucky|Pius Heights]] inc. 1965; both annexed by Edgewood 1968.</ref> | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | style="background:#eea;"| [[Edmonton, Kentucky|Edmonton]] | style="background:#eea;"| 1,595 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|3.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1860<ref name=est1836/> | style="background:#eea;"| [[Metcalfe County, Kentucky|Metcalfe]] |- | [[Ekron, Kentucky|Ekron]] | 135 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1906 | [[Meade County, Kentucky|Meade]] |- | style="background:#eea;"| [[Elizabethtown, Kentucky|Elizabethtown]] | style="background:#eea;"| 28,531 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|25.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1847<ref name=est1797/> | style="background:#eea;"| [[Hardin County, Kentucky|Hardin]] |- | [[Elkhorn City, Kentucky|Elkhorn City]] | 982 | Home Rule | 4 | {{convert|2.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1912 | [[Pike County, Kentucky|Pike]] |- | style="background:#eea;"| [[Elkton, Kentucky|Elkton]] | style="background:#eea;"| 2,062 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1843<ref name=est1820/> | style="background:#eea;"| [[Todd County, Kentucky|Todd]] |- | [[Elsmere, Kentucky|Elsmere]] | 8,451 | Home Rule | 4 | {{convert|2.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1896 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Eminence, Kentucky|Eminence]] | 2,498 | Home Rule | 4 | {{convert|2.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1851 | [[Henry County, Kentucky|Henry]] |- | [[Erlanger, Kentucky|Erlanger]] | 18,082 | Home Rule | 3 | {{convert|8.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1897 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Eubank, Kentucky|Eubank]]<ref>Also known as [[Eubanks, Kentucky|Eubanks]].</ref> | 319 | Home Rule | 6 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1886 | [[Pulaski County, Kentucky|Pulaski]]<br />[[Lincoln County, Kentucky|Lincoln]] |- | [[Evarts, Kentucky|Evarts]] | 962 | Home Rule | 5 | {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1921 | [[Harlan County, Kentucky|Harlan]] |- | [[Ewing, Kentucky|Ewing]] | 264 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979<ref>Established 1880.</ref> | [[Fleming County, Kentucky|Fleming]] |- id="F" | [[Fairfield, Kentucky|Fairfield]] | 113 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1870<ref name=est1818/> | [[Nelson County, Kentucky|Nelson]] |- | [[Fairview, Kenton County, Kentucky|Fairview]] | 143 | Home Rule | 6 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1957 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | style="background:#eea;"| [[Falmouth, Kentucky|Falmouth]] | style="background:#eea;"| 2,169 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1856<ref name=est1793>Established 1793.</ref> | style="background:#eea;"| [[Pendleton County, Kentucky|Pendleton]] |- | [[Ferguson, Kentucky|Ferguson]] | 924 | Home Rule | 5 | {{convert|1.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1906 | [[Pulaski County, Kentucky|Pulaski]] |- | [[Fincastle, Kentucky|Fincastle]] | 817 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1974 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Flatwoods, Kentucky|Flatwoods]] | 7,423 | Home Rule | 3 | {{convert|3.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1932 | [[Greenup County, Kentucky|Greenup]] |- | [[Fleming-Neon, Kentucky|Fleming-Neon]] | 770 | Home Rule | 5 | {{convert|1.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1977 | [[Letcher County, Kentucky|Letcher]] |- | style="background:#eea;"| [[Flemingsburg, Kentucky|Flemingsburg]] | style="background:#eea;"| 2,658 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1812<ref>Established before 1798.</ref> | style="background:#eea;"| [[Fleming County, Kentucky|Fleming]] |- | [[Florence, Kentucky|Florence]] | 29,951 | Home Rule | 3 | {{convert|10.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1860<ref name=est1830>Established 1830.</ref> | [[Boone County, Kentucky|Boone]] |- | [[Fordsville, Kentucky|Fordsville]] | 524 | Home Rule | 6 | {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1886 | [[Ohio County, Kentucky|Ohio]] |- | [[Forest Hills, Kentucky|Forest Hills]] | 444 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1959 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Fort Mitchell, Kentucky|Fort Mitchell]] | 8,207 | Home Rule | 4 | {{convert|3.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1910<ref>[[South Fort Mitchell, Kentucky|South Ft. Mitchell]] separately incorporated 1927; annexed in 1967.</ref> | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Fort Thomas, Kentucky|Fort Thomas]] | 16,325 | Home Rule | 3 | {{convert|5.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1914<ref>Established 1867.</ref> | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Fort Wright, Kentucky|Fort Wright]] | 5,723 | Home Rule | 4 | {{convert|3.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1941 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Fountain Run, Kentucky|Fountain Run]] | 217 | Home Rule | 6 | {{convert|1.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1908 | [[Monroe County, Kentucky|Monroe]] |- | [[Fox Chase, Kentucky|Fox Chase]] | 447 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1983 | [[Bullitt County, Kentucky|Bullitt]] |- | style="background:#eea;"| [[Frankfort, Kentucky|Frankfort]] | style="background:#eea;"| 25,527 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|14.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1835<ref>Established 1786.</ref> | style="background:#eea;"| [[Franklin County, Kentucky|Franklin]] |- | style="background:#eea;"| [[Franklin, Kentucky|Franklin]] | style="background:#eea;"| 8,408 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|11.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1820 | style="background:#eea;"| [[Simpson County, Kentucky|Simpson]] |- | [[Fredonia, Kentucky|Fredonia]] | 401 | Home Rule | 5 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1869 | [[Caldwell County, Kentucky|Caldwell]] |- | style="background:#eea;"| [[Frenchburg, Kentucky|Frenchburg]] | style="background:#eea;"| 486 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 6 | style="background:#eea;"| {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1871 | style="background:#eea;"| [[Menifee County, Kentucky|Menifee]] |- | [[Fulton, Kentucky|Fulton]] | 2,445 | Home Rule | 4 | {{convert|3.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1872 | [[Fulton County, Kentucky|Fulton]] |- id="G" | [[Gamaliel, Kentucky|Gamaliel]] | 376 | Home Rule | 6 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1956 | [[Monroe County, Kentucky|Monroe]] |- | style="background:#eea;"| [[Georgetown, Kentucky|Georgetown]]<ref>Originally inc. as [[Lebanon, Kentucky (disambiguation)|Lebanon]], then [[George Town, Kentucky|George Town]].</ref> | style="background:#eea;"| 29,098 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=152&city=Georgetown&idctr=149 |access-date=2017-06-16 |archive-date=2013-08-23 |archive-url=https://archive.today/20130823192157/http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=152&city=Georgetown&idctr=149 |url-status=dead }}</ref> | style="background:#eea;"| {{convert|16.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1784<ref>''Kentucky Encyclopedia'', [https://books.google.com/books?id=8eFSK4o--M0C&pg=PA371 p. 371]. "Georgetown". University Press of Kentucky (Lexington), 1992. Accessed 26 July 2013. The Kentucky Land Office [http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=152&city=Georgetown&idctr=149 cannot provide a date for Georgetown's incorporation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190722134014/http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=152&city=Georgetown&idctr=149 |date=2019-07-22 }}.</ref> | style="background:#eea;"| [[Scott County, Kentucky|Scott]] |- | [[Germantown, Kentucky|Germantown]] | 154 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1795<ref>Rennick, Robert. ''Kentucky Place Names'', [https://books.google.com/books?id=3Lac2FUSj_oC&pg=PA115 p. 115]. "Germantown". University Press of Kentucky (Lexington), 1987. Accessed 26 July 2013.</ref> | [[Bracken County, Kentucky|Bracken]]<br />[[Mason County, Kentucky|Mason]] |- | [[Ghent, Kentucky|Ghent]] | 323 | Home Rule | 6 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1856<ref name=est1835>Established 1835.</ref> | [[Carroll County, Kentucky|Carroll]] |- | style="background:#eea;"| [[Glasgow, Kentucky|Glasgow]] | style="background:#eea;"| 14,028 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|15.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1809<ref name=est1799/> | style="background:#eea;"| [[Barren County, Kentucky|Barren]] |- | [[Glencoe, Kentucky|Glencoe]] | 360 | Home Rule | 6 | {{convert|1.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1960<ref>Originally inc. 1876.</ref> | [[Gallatin County, Kentucky|Gallatin]] |- | [[Glenview, Kentucky|Glenview]] | 531 | Home Rule | 6 | {{convert|1.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1985 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Glenview Hills, Kentucky|Glenview Hills]] | 319 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1972 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Glenview Manor, Kentucky|Glenview Manor]] | 191 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1965 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Goose Creek, Kentucky|Goose Creek]] | 294 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1969 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Goshen, Kentucky|Goshen]] | 909 | Home Rule | 5 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1990 | [[Oldham County, Kentucky|Oldham]] |- | [[Grand Rivers, Kentucky|Grand Rivers]] | 382 | Home Rule | 5 | {{convert|2.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1890 | [[Livingston County, Kentucky|Livingston]] |- | [[Gratz, Kentucky|Gratz]] | 78 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1881 | [[Owen County, Kentucky|Owen]] |- | [[Graymoor-Devondale, Kentucky|Graymoor-Devondale]] | 2,870 | Home Rule | 4 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1987<ref>[[Graymoor, Kentucky|Graymoor]] originally inc. 1959. [[Devondale, Kentucky|Devondale]] originally inc. 1958.</ref> | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Grayson, Kentucky|Grayson]] | style="background:#eea;"| 4,217 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1860<ref>Established 1844.</ref> | style="background:#eea;"| [[Carter County, Kentucky|Carter]] |- | [[Green Spring, Kentucky|Green Spring]] | 715 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1974 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Greensburg, Kentucky|Greensburg]] | style="background:#eea;"| 2,163 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1795<ref name=est1794/><ref>Rennick (1987)</ref> | style="background:#eea;"| [[Green County, Kentucky|Green]] |- | style="background:#eea;"| [[Greenup, Kentucky|Greenup]]<ref>Originally inc. as [[Greenupsburg, Kentucky|Greenupsburg]].</ref> | style="background:#eea;"| 1,188 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1848<ref name=est1818>Established 1818.</ref> | style="background:#eea;"| [[Greenup County, Kentucky|Greenup]] |- | style="background:#eea;"| [[Greenville, Kentucky|Greenville]] | style="background:#eea;"| 4,312 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|4.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1849<ref name=est1812/> | style="background:#eea;"| [[Muhlenberg County, Kentucky|Muhlenberg]] |- | [[Guthrie, Kentucky|Guthrie]] | 1,419 | Home Rule | 4 | {{convert|1.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1876 | [[Todd County, Kentucky|Todd]] |- id="H" | [[Hanson, Kentucky|Hanson]] | 742 | Home Rule | 6 | {{convert|2.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1873 | [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]] |- | [[Hardin, Kentucky|Hardin]] | 615 | Home Rule | 5 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1952 | [[Marshall County, Kentucky|Marshall]] |- | style="background:#eea;"| [[Hardinsburg, Kentucky|Hardinsburg]] | style="background:#eea;"| 2,343 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|3.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1890<ref>Established 1800.</ref> | style="background:#eea;"| [[Breckinridge County, Kentucky|Breckinridge]] |- | style="background:#eea;"| [[Harlan, Kentucky|Harlan]]<ref>Originally inc. as [[Mt. Pleasant, Kentucky (disambiguation)|Mt. Pleasant]].</ref> | style="background:#eea;"| 1,745 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1884 | style="background:#eea;"| [[Harlan County, Kentucky|Harlan]] |- | style="background:#eea;"| [[Harrodsburg, Kentucky|Harrodsburg]] | style="background:#eea;"| 8,340 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|6.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1836<ref>Established 1785.</ref> | style="background:#eea;"| [[Mercer County, Kentucky|Mercer]] |- | style="background:#eea;"| [[Hartford, Kentucky|Hartford]] | style="background:#eea;"| 2,672 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|2.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1808 | style="background:#eea;"| [[Ohio County, Kentucky|Ohio]] |- | style="background:#eea;"| [[Hawesville, Kentucky|Hawesville]] | style="background:#eea;"| 945 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1847<ref name=est1836/> | style="background:#eea;"| [[Hancock County, Kentucky|Hancock]] |- | style="background:#eea;"| [[Hazard, Kentucky|Hazard]] | style="background:#eea;"| 4,456 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|5.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1884 | style="background:#eea;"| [[Perry County, Kentucky|Perry]] |- | [[Hazel, Kentucky|Hazel]] | 410 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1911 | [[Calloway County, Kentucky|Calloway]] |- | [[Hebron Estates, Kentucky|Hebron Estates]] | 1,087 | Home Rule | 5 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1984 | [[Bullitt County, Kentucky|Bullitt]] |- | style="background:#eea;"| [[Henderson, Kentucky|Henderson]] | style="background:#eea;"| 28,757 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|17.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1840<ref name=est1797>Established 1797.</ref> | style="background:#eea;"| [[Henderson County, Kentucky|Henderson]] |- | [[Heritage Creek, Kentucky|Heritage Creek]]<ref>Originally inc. as [[Minor Lane Heights, Kentucky|Minor Lane Heights]].</ref> | 1,076 | Home Rule | 5 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1960 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Hickman, Kentucky|Hickman]] | style="background:#eea;"| 2,395 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|3.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1841 | style="background:#eea;"| [[Fulton County, Kentucky|Fulton]] |- | [[Hickory Hill, Kentucky|Hickory Hill]] | 114 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Highland Heights, Kentucky|Highland Heights]]<ref>Originally inc. as [[Highlands, Kentucky|District of Highlands]].</ref> | 6,923 | Home Rule | 4 | {{convert|2.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1927<ref>Established & originally inc. 1867.</ref> | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Hills and Dales, Kentucky|Hills and Dales]] | 142 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1976 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Hillview, Kentucky|Hillview]] | 8,172 | Home Rule | 3 | {{convert|3.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1974 | [[Bullitt County, Kentucky|Bullitt]] |- | style="background:#eea;"| [[Hindman, Kentucky|Hindman]] | style="background:#eea;"| 777 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|3.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1886 | style="background:#eea;"| [[Knott County, Kentucky|Knott]] |- | style="background:#eea;"| [[Hodgenville, Kentucky|Hodgenville]] | style="background:#eea;"| 3,206 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1839 | style="background:#eea;"| [[LaRue County, Kentucky|LaRue]] |- | [[Hollow Creek, Kentucky|Hollow Creek]] | 783 | Home Rule | 5 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1971 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Hollyvilla, Kentucky|Hollyvilla]] | 537 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1958 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Hopkinsville, Kentucky|Hopkinsville]] | style="background:#eea;"| 31,577 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|30.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1853<ref>Established 1804.</ref> | style="background:#eea;"| [[Christian County, Kentucky|Christian]] |- | [[Horse Cave, Kentucky|Horse Cave]] | 2,311 | Home Rule | 4 | {{convert|2.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1864 | [[Hart County, Kentucky|Hart]] |- | [[Houston Acres, Kentucky|Houston Acres]] | 507 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1956 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Hunters Hollow, Kentucky|Hunters Hollow]] | 386 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979 | [[Bullitt County, Kentucky|Bullitt]] |- | [[Hurstbourne, Kentucky|Hurstbourne]] | 4,216 | Home Rule | 4 | {{convert|1.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1982 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Hurstbourne Acres, Kentucky|Hurstbourne Acres]] | 1,811 | Home Rule | 5 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1963 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Hustonville, Kentucky|Hustonville]] | 405 | Home Rule | 5 | {{convert|1.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1850<ref name=est1836/> | [[Lincoln County, Kentucky|Lincoln]] |- | style="background:#eea;"| [[Hyden, Kentucky|Hyden]] | style="background:#eea;"| 365 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 6 | style="background:#eea;"| {{convert|1.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1882 | style="background:#eea;"| [[Leslie County, Kentucky|Leslie]] |- id="I" | style="background:#eea;"| [[Independence, Kentucky|Independence]] | style="background:#eea;"| 24,757 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|17.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1842 | style="background:#eea;"| [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Indian Hills, Kentucky|Indian Hills]] | 2,868 | Home Rule | 4 | {{convert|2.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1999<ref>Originally incorporated 1941; [[Indian Hills-Cherokee Section, Kentucky|Indian Hills-Cherokee Section]] separately inc. 1955. The [http://www.indianhillsky.org/ City of Indian Hills website] claims they were merged in 1999, but the Commonwealth of Kentucky's [http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=200 Land Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913153130/http://indianhillsky.org/ |date=2017-09-13 }} {{Cite web |url=http://indianhillsky.org/ |title=Archive copy |access-date=2022-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170913153130/http://indianhillsky.org/ |archive-date=2017-09-13 |url-status=bot: unknown}} continues to list Indian Hills-Cherokee Section as an active municipality.</ref> | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Inez, Kentucky|Inez]]<ref>Originally inc. as [[Eden, Kentucky|Eden]].</ref> | style="background:#eea;"| 717 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 6 | style="background:#eea;"| {{convert|1.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1942<ref>Originally inc. in 1888.</ref> | style="background:#eea;"| [[Martin County, Kentucky|Martin]] |- | style="background:#eea;"| [[Irvine, Kentucky|Irvine]] | style="background:#eea;"| 2,715 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1849<ref name=est1812/> | style="background:#eea;"| [[Estill County, Kentucky|Estill]] |- | [[Irvington, Kentucky|Irvington]] | 1,181 | Home Rule | 5 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1889 | [[Breckinridge County, Kentucky|Breckinridge]] |- | [[Island, Kentucky|Island]] | 458 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1908<ref>Actual date unknown, but a 1938 court ruling claimed incorporation of at least 30 years.</ref> | [[McLean County, Kentucky|McLean]] |- id="J" | style="background:#eea;"| [[Jackson, Kentucky|Jackson]] | style="background:#eea;"| 2,231 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1890<ref>Established 1839. Originally inc. 1845.</ref> | style="background:#eea;"| [[Breathitt County, Kentucky|Breathitt]] |- | style="background:#eea;"| [[Jamestown, Kentucky|Jamestown]] | style="background:#eea;"| 1,794 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|3.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1826 | style="background:#eea;"| [[Russell County, Kentucky|Russell]] |- | [[Jeffersontown, Kentucky|Jeffersontown]] | 26,595 | Home Rule | 2 | {{convert|10.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1797 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Jeffersonville, Kentucky|Jeffersonville]] | 1,506 | Home Rule | 5 | {{convert|2.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1876 | [[Montgomery County, Kentucky|Montgomery]] |- | [[Jenkins, Kentucky|Jenkins]] | 2,203 | Home Rule | 4 | {{convert|7.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1912 | [[Letcher County, Kentucky|Letcher]] |- | [[Junction City, Kentucky|Junction City]] | 2,241 | Home Rule | 4 | {{convert|1.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1882 | [[Boyle County, Kentucky|Boyle]] |- id="K" | [[Keene, Kentucky|Keene]] | 383<ref>As of the [[2000 U.S. census]], per the [http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=215 Kentucky Land Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327234724/http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=215 |date=2014-03-27 }}.</ref> | Home Rule | 6 | | 1844 | [[Jessamine County, Kentucky|Jessamine]] |- | [[Kenton Vale, Kentucky|Kenton Vale]] | 110 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1949 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Kevil, Kentucky|Kevil]] | 376 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1910 | [[Ballard County, Kentucky|Ballard]] |- | [[Kingsley, Kentucky|Kingsley]] | 381 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1939 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Kuttawa, Kentucky|Kuttawa]] | 649 | Home Rule | 5 | {{convert|2.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1872 | [[Lyon County, Kentucky|Lyon]] |- id="L" | [[LaCenter, Kentucky|LaCenter]] | 1,009 | Home Rule | 5 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | ? | [[Ballard County, Kentucky|Ballard]] |- | [[LaFayette, Kentucky|LaFayette]] | 165 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1836 | [[Christian County, Kentucky|Christian]] |- | style="background:#eea;"| [[La Grange, Kentucky|La Grange]] | style="background:#eea;"| 8,082 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|7.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1840 | style="background:#eea;"| [[Oldham County, Kentucky|Oldham]] |- | [[Lakeside Park, Kentucky|Lakeside Park]] | 2,668 | Home Rule | 5 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1930 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Lakeview Heights, Kentucky|Lakeview Heights]] | 185 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979 | [[Rowan County, Kentucky|Rowan]] |- | style="background:#eea;"| [[Lancaster, Kentucky|Lancaster]] | style="background:#eea;"| 3,442 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1837<ref name=est1797/> | style="background:#eea;"| [[Garrard County, Kentucky|Garrard]] |- | [[Langdon Place, Kentucky|Langdon Place]] | 936 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1977 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Lawrenceburg, Kentucky|Lawrenceburg]]<ref>Originally est. as [[Lawrence, Kentucky|Lawrence]].</ref> | style="background:#eea;"| 10,505 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|5.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1850<ref name=est1820/> | style="background:#eea;"| [[Anderson County, Kentucky|Anderson]] |- | style="background:#eea;"| [[Lebanon, Kentucky|Lebanon]] | style="background:#eea;"| 5,539 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|5.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1815 | style="background:#eea;"| [[Marion County, Kentucky|Marion]] |- | [[Lebanon Junction, Kentucky|Lebanon Junction]] | 1,813 | Home Rule | 5 | {{convert|5.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1895 | [[Bullitt County, Kentucky|Bullitt]] |- | style="background:#eea;"| [[Leitchfield, Kentucky|Leitchfield]] | style="background:#eea;"| 6,699 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|10.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1866 | style="background:#eea;"| [[Grayson County, Kentucky|Grayson]] |- | [[Lewisburg, Kentucky|Lewisburg]] | 810 | Home Rule | 5 | {{convert|1.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1878 | [[Logan County, Kentucky|Logan]] |- | [[Lewisport, Kentucky|Lewisport]] | 1,670 | Home Rule | 5 | {{convert|1.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1882<ref>Originally inc. 1844.</ref> | [[Hancock County, Kentucky|Hancock]] |- | style="background:#eea;"| [[Lexington-Fayette, Kentucky|Lexington]] | style="background:#eea;"| 295,803 | style="background:#eea;"| First | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|285.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1831<ref>Established 1782.</ref> | style="background:#eea;"| [[Fayette County, Kentucky|Fayette]] |- | style="background:#eea;"| [[Liberty, Kentucky|Liberty]] | style="background:#eea;"| 2,168 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1860<ref name=est1830/> | style="background:#eea;"| [[Casey County, Kentucky|Casey]] |- | [[Lincolnshire, Kentucky|Lincolnshire]] | 148 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1953 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Livermore, Kentucky|Livermore]] | 1,365 | Home Rule | 5 | {{convert|1.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1850 | [[McLean County, Kentucky|McLean]] |- | [[Livingston, Kentucky|Livingston]] | 226 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1943<ref name="Originally inc. 1880"/> | [[Rockcastle County, Kentucky|Rockcastle]] |- | style="background:#eea;"| [[London, Kentucky|London]] | style="background:#eea;"| 7,993 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|10.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1836 | style="background:#eea;"| [[Laurel County, Kentucky|Laurel]] |- | [[Loretto, Kentucky|Loretto]] | 713 | Home Rule | 6 | {{convert|3.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1866 | [[Marion County, Kentucky|Marion]] |- | style="background:#eea;"| [[Louisa, Kentucky|Louisa]] | style="background:#eea;"| 2,467 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1869<ref>Originally inc. 1822.</ref> | style="background:#eea;"| [[Lawrence County, Kentucky|Lawrence]] |- | style="background:#eea;"| [[Louisville, Kentucky|Louisville]] | style="background:#eea;"| 597,337<ref>This figure is for the [[Louisville/Jefferson County metro government (balance), Kentucky|Louisville/Jefferson County metro government (balance)]], those areas either unincorporated or within the City of Louisville proper before the 2003 merger of the urban and county governments. The population of the entire county was 741,096.</ref> | style="background:#eea;"| First | style="background:#eea;"| 1 | style="background:#eea;"| {{convert|342.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1828<ref>Established 1778.</ref> | style="background:#eea;"| [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Loyall, Kentucky|Loyall]] | 1,461 | Home Rule | 5 | {{convert|1.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1924 | [[Harlan County, Kentucky|Harlan]] |- | [[Ludlow, Kentucky|Ludlow]] | 4,407 | Home Rule | 4 | {{convert|1.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1864 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Lynch, Kentucky|Lynch]] | 747 | Home Rule | 5 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1963 | [[Harlan County, Kentucky|Harlan]] |- | [[Lyndon, Kentucky|Lyndon]] | 11,002 | Home Rule | 3 | {{convert|3.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1965<ref>Annexed the cities of [[Keeneland, Kentucky|Keeneland]] and [[Whipps Millgate, Kentucky|Whipps Millgate]] in 2001.</ref> | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Lynnview, Kentucky|Lynnview]] | 914 | Home Rule | 5 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1954 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- id="M" | [[Mackville, Kentucky|Mackville]] | 222 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1967 | [[Washington County, Kentucky|Washington]] |- | style="background:#eea;"| [[Madisonville, Kentucky|Madisonville]] | style="background:#eea;"| 19,591 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|18.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1807 | style="background:#eea;"| [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]] |- | style="background:#eea;"| [[Manchester, Kentucky|Manchester]]<ref>Originally est. as [[Greenville, Kentucky|Greenville]].</ref> | style="background:#eea;"| 1,255 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1844 | style="background:#eea;"| [[Clay County, Kentucky|Clay]] |- | [[Manor Creek, Kentucky|Manor Creek]] | 140 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1972 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Marion, Kentucky|Marion]] | style="background:#eea;"| 3,039 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|3.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1851<ref>Originally inc. in 1844.</ref> | style="background:#eea;"| [[Crittenden County, Kentucky|Crittenden]] |- | [[Martin, Kentucky|Martin]] | 634 | Home Rule | 4 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1920 | [[Floyd County, Kentucky|Floyd]] |- | [[Maryhill Estates, Kentucky|Maryhill Estates]] | 179 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1963 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Mayfield, Kentucky|Mayfield]] | style="background:#eea;"| 10,024 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|10.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1846<ref name=est1824>Established 1824.</ref> | style="background:#eea;"| [[Graves County, Kentucky|Graves]] |- | style="background:#eea;"| [[Maysville, Kentucky|Maysville]] | style="background:#eea;"| 9,011 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|21.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1833 | style="background:#eea;"| [[Mason County, Kentucky|Mason]] |- | [[McHenry, Kentucky|McHenry]] | 388 | Home Rule | 6 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1880 | [[Ohio County, Kentucky|Ohio]] |- | style="background:#eea;"| [[McKee, Kentucky|McKee]] | style="background:#eea;"| 800 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|2.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1882 | style="background:#eea;"| [[Jackson County, Kentucky|Jackson]] |- | [[Meadow Vale, Kentucky|Meadow Vale]] | 736 | Home Rule | 5 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1967 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Meadowbrook Farm, Kentucky|Meadowbrook Farm]] | 136 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1975 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Meadowview Estates, Kentucky|Meadowview Estates]] | 363 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1954 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Melbourne, Kentucky|Melbourne]] | 401 | Home Rule | 6 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1912 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Mentor, Kentucky|Mentor]] | 193 | Home Rule | 6 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1957 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Middlesboro, Kentucky|Middlesboro]]<!--NOT Middlesborough per Secretary of State & USBOGNs--> | 10,334 | Home Rule | 3 | {{convert|7.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1890 | [[Bell County, Kentucky|Bell]] |- | [[Middletown, Kentucky|Middletown]] | 7,218 | Home Rule | 4 | {{convert|5.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979<ref name=est1797/><ref>Originally inc. 1866.</ref> | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Midway, Kentucky|Midway]] | 1,641 | Home Rule | 4 | {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1846 | [[Woodford County, Kentucky|Woodford]] |- | [[Millersburg, Kentucky|Millersburg]] | 792 | Home Rule | 5 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1893<ref name=est1817/><ref>Originally inc. 1874.</ref> | [[Bourbon County, Kentucky|Bourbon]] |- | [[Milton, Kentucky|Milton]] | 574 | Home Rule | 6 | {{convert|1.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1954<ref>Originally inc. 1846.</ref> | [[Trimble County, Kentucky|Trimble]] |- | [[Mockingbird Valley, Kentucky|Mockingbird Valley]] | 167 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1940<ref name="unk"/> | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Monterey, Kentucky|Monterey]] | 138 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1954<ref>Established 1847. Originally inc. 1874.</ref> | [[Owen County, Kentucky|Owen]] |- | style="background:#eea;"| [[Monticello, Kentucky|Monticello]] | style="background:#eea;"| 6,188 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|5.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1810 | style="background:#eea;"| [[Wayne County, Kentucky|Wayne]] |- | [[Moorland, Kentucky|Moorland]] | 431 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1959 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Morehead, Kentucky|Morehead]] | style="background:#eea;"| 6,845 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|9.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1869 | style="background:#eea;"| [[Rowan County, Kentucky|Rowan]] |- | style="background:#eea;"| [[Morganfield, Kentucky|Morganfield]] | style="background:#eea;"| 3,285 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|3.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1870<ref name=est1812>Established 1812.</ref> | style="background:#eea;"| [[Union County, Kentucky|Union]] |- | style="background:#eea;"| [[Morgantown, Kentucky|Morgantown]] | style="background:#eea;"| 2,394 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|2.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1813 | style="background:#eea;"| [[Butler County, Kentucky|Butler]] |- | [[Mortons Gap, Kentucky|Mortons Gap]] | 863 | Home Rule | 5 | {{convert|1.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1888 | [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]] |- | style="background:#eea;"| [[Mount Olivet, Kentucky|Mount Olivet]] | style="background:#eea;"| 299 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1871<ref>Originally inc. 1851.</ref> | style="background:#eea;"| [[Robertson County, Kentucky|Robertson]] |- | style="background:#eea;"| [[Mt. Sterling, Kentucky|Mt. Sterling]]<!--sic--> | style="background:#eea;"| 6,895 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|4.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1851<ref name=est1792>Established 1792.</ref> | style="background:#eea;"| [[Montgomery County, Kentucky|Montgomery]] |- | style="background:#eea;"| [[Mount Vernon, Kentucky|Mount Vernon]] | style="background:#eea;"| 2,477 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1866<ref>Originally inc. 1818.</ref> | style="background:#eea;"| [[Rockcastle County, Kentucky|Rockcastle]] |- | [[Mount Washington, Kentucky|Mount Washington]]<ref>Originally est. as [[Mount Vernon, Kentucky (disambiguation)|Mount Vernon]].</ref> | 9,117 | Home Rule | 3 | {{convert|6.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1954<ref name=orig1833>Originally inc. 1833.</ref><ref>Established 1822.</ref> | [[Bullitt County, Kentucky|Bullitt]] |- | [[Muldraugh, Kentucky|Muldraugh]] | 947 | Home Rule | 5 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1952 | [[Meade County, Kentucky|Meade]] |- | style="background:#eea;"| [[Munfordville, Kentucky|Munfordville]] | style="background:#eea;"| 1,615 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|2.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1880 | style="background:#eea;"| [[Hart County, Kentucky|Hart]] |- | style="background:#eea;"| [[Murray, Kentucky|Murray]] | style="background:#eea;"| 17,741 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|11.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1844 | style="background:#eea;"| [[Calloway County, Kentucky|Calloway]] |- | [[Murray Hill, Kentucky|Murray Hill]] | 582 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1982 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- id="N" | [[Nebo, Kentucky|Nebo]] | 236 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1861 | [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]] |- | style="background:#eea;"| [[New Castle, Kentucky|New Castle]] | style="background:#eea;"| 912 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1851<ref name=est1817/> | style="background:#eea;"| [[Henry County, Kentucky|Henry]] |- | [[New Haven, Kentucky|New Haven]] | 855 | Home Rule | 6 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1839 | [[Nelson County, Kentucky|Nelson]] |- | style="background:#eea;"| [[Newport, Kentucky|Newport]] | style="background:#eea;"| 15,273 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|3.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1834<ref name=est1795>Established 1795.</ref> | style="background:#eea;"| [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | style="background:#eea;"| [[Nicholasville, Kentucky|Nicholasville]] | style="background:#eea;"| 28,015 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|13.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1837 | style="background:#eea;"| [[Jessamine County, Kentucky|Jessamine]] |- | [[Norbourne Estates, Kentucky|Norbourne Estates]] | 441 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1950 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[North Middletown, Kentucky|North Middletown]] | 643 | Home Rule | 5 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1819 | [[Bourbon County, Kentucky|Bourbon]] |- | [[Northfield, Kentucky|Northfield]] | 1,020 | Home Rule | 5 | {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1965 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Nortonville, Kentucky|Nortonville]]<ref>Originally inc. as [[Norton, Kentucky|Norton]].</ref> | 1,204 | Home Rule | 5 | {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1873 | [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]] |- | [[Norwood, Kentucky|Norwood]] | 370 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1975 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- id="O" | [[Oak Grove, Kentucky|Oak Grove]] | 7,489 | Home Rule | 4 | {{convert|10.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1974 | [[Christian County, Kentucky|Christian]] |- | [[Oakland, Warren County, Kentucky|Oakland]] | 225 | Home Rule | 6 | {{convert|1.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1977 | [[Warren County, Kentucky|Warren]] |- | [[Old Brownsboro Place, Kentucky|Old Brownsboro Place]] | 353 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1977 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Olive Hill, Kentucky|Olive Hill]] | 1,599 | Home Rule | 4 | {{convert|1.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1884 | [[Carter County, Kentucky|Carter]] |- | [[Orchard Grass Hills, Kentucky|Orchard Grass Hills]] | 1,595 | Home Rule | 5 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979 | [[Oldham County, Kentucky|Oldham]] |- | style="background:#eea;"| [[Owensboro, Kentucky|Owensboro]] | style="background:#eea;"| 57,265 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|20.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1850<ref name=est1817/> | style="background:#eea;"| [[Daviess County, Kentucky|Daviess]] |- | style="background:#eea;"| [[Owenton, Kentucky|Owenton]] | style="background:#eea;"| 1,327 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1849<ref name=orig1828/> | style="background:#eea;"| [[Owen County, Kentucky|Owen]] |- | style="background:#eea;"| [[Owingsville, Kentucky|Owingsville]] | style="background:#eea;"| 1,530 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1811<ref name=unk>Actual date unknown.</ref> | style="background:#eea;"| [[Bath County, Kentucky|Bath]] |- id="P" | style="background:#eea;"| [[Paducah, Kentucky|Paducah]] | style="background:#eea;"| 25,024 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|20.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1838<ref name=est1830/> | style="background:#eea;"| [[McCracken County, Kentucky|McCracken]] |- | style="background:#eea;"| [[Paintsville, Kentucky|Paintsville]] | style="background:#eea;"| 3,459 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1843<ref name=est1834/> | style="background:#eea;"| [[Johnson County, Kentucky|Johnson]] |- | style="background:#eea;"| [[Paris, Kentucky|Paris]]<ref>Originally est. as [[Hopewell, Kentucky (disambiguation)|Hopewell]].</ref> | style="background:#eea;"| 8,553 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|6.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1890<ref>Established 1789. Originally inc. 1839.</ref> | style="background:#eea;"| [[Bourbon County, Kentucky|Bourbon]] |- | [[Park City, Kentucky|Park City]] | 537 | Home Rule | 5 | {{convert|1.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1871 | [[Barren County, Kentucky|Barren]] |- | [[Park Hills, Kentucky|Park Hills]] | 2,970 | Home Rule | 4 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1927 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Parkway Village, Kentucky|Parkway Village]] | 650 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1940 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Pembroke, Kentucky|Pembroke]] | 869 | Home Rule | 6 | {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1869 | [[Christian County, Kentucky|Christian]] |- | [[Perryville, Kentucky|Perryville]] | 751 | Home Rule | 5 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1867<ref name=est1817/> | [[Boyle County, Kentucky|Boyle]] |- | [[Pewee Valley, Kentucky|Pewee Valley]] | 1,456 | Home Rule | 5 | {{convert|2.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1870 | [[Oldham County, Kentucky|Oldham]] |- | style="background:#eea;"| [[Pikeville, Kentucky|Pikeville]]<ref>Originally est. as [[Pike, Kentucky|Pike]] and inc. as [[Piketon, Kentucky|Piketon]].</ref> | style="background:#eea;"| 6,903 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|21.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1848<ref name=est1824/> | style="background:#eea;"| [[Pike County, Kentucky|Pike]] |- | style="background:#eea;"| [[Pineville, Kentucky|Pineville]] | style="background:#eea;"| 1,732 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1873<ref name=est1781>Established 1781.</ref> | style="background:#eea;"| [[Bell County, Kentucky|Bell]] |- | [[Pioneer Village, Kentucky|Pioneer Village]] | 2,030 | Home Rule | 4 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1974 | [[Bullitt County, Kentucky|Bullitt]] |- | [[Pippa Passes, Kentucky|Pippa Passes]] | 533 | Home Rule | 6 | {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1983 | [[Knott County, Kentucky|Knott]] |- | [[Plantation, Kentucky|Plantation]] | 832 | Home Rule | 5 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1960 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Pleasureville, Kentucky|Pleasureville]] | 834 | Home Rule | 6 | {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1842 | [[Henry County, Kentucky|Henry]]<br />[[Shelby County, Kentucky|Shelby]] |- | [[Plum Springs, Kentucky|Plum Springs]] | 453 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1966 | [[Warren County, Kentucky|Warren]] |- | [[Poplar Hills, Kentucky|Poplar Hills]] | 362 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1983 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Powderly, Kentucky|Powderly]] | 745 | Home Rule | 5 | {{convert|1.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1963 | [[Muhlenberg County, Kentucky|Muhlenberg]] |- | style="background:#eea;"| [[Prestonsburg, Kentucky|Prestonsburg]]<ref>Originally est. as [[Preston's Station, Kentucky|Preston's Station]].</ref> | style="background:#eea;"| 3,255 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|12.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1867<ref name=est1818/> | style="background:#eea;"| [[Floyd County, Kentucky|Floyd]] |- | [[Prestonville, Kentucky|Prestonville]] | 161 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1867 | [[Carroll County, Kentucky|Carroll]] |- | style="background:#eea;"| [[Princeton, Kentucky|Princeton]] | style="background:#eea;"| 6,329 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|9.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1854<ref name=est1820/> | style="background:#eea;"| [[Caldwell County, Kentucky|Caldwell]] |- | [[Prospect, Kentucky|Prospect]] | 4,698 | Home Rule | 3 | {{convert|3.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1974 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]]<br />[[Oldham County, Kentucky|Oldham]] |- | [[Providence, Webster County, Kentucky|Providence]] | 3,193 | Home Rule | 4 | {{convert|6.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1860<ref name=est1840/> | [[Webster County, Kentucky|Webster]] |- id="R" | [[Raceland, Kentucky|Raceland]]<ref>Originally inc. as [[Chinnville, Kentucky|Chinnville]].</ref> | 2,424 | Home Rule | 5 | {{convert|2.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1915 | [[Greenup County, Kentucky|Greenup]] |- | [[Radcliff, Kentucky|Radcliff]] | 21,688 | Home Rule | 2 | {{convert|12.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1956 | [[Hardin County, Kentucky|Hardin]] |- | [[Ravenna, Kentucky|Ravenna]] | 605 | Home Rule | 5 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1921 | [[Estill County, Kentucky|Estill]] |- | [[Raywick, Kentucky|Raywick]] | 134 | Home Rule | 6 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1838 | [[Marion County, Kentucky|Marion]] |- | [[Richlawn, Kentucky|Richlawn]] | 405 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1948 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Richmond, Kentucky|Richmond]] | style="background:#eea;"| 31,364 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 2 | style="background:#eea;"| {{convert|23.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1809 | style="background:#eea;"| [[Madison County, Kentucky|Madison]] |- | [[River Bluff, Kentucky|River Bluff]] | 403 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1980 | [[Oldham County, Kentucky|Oldham]] |- | [[Riverwood, Kentucky|Riverwood]] | 446 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1969 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Robards, Kentucky|Robards]] | 515 | Home Rule | 6 | {{convert|3.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1997 | [[Henderson County, Kentucky|Henderson]] |- | [[Rochester, Kentucky|Rochester]] | 152 | Home Rule | 6 | {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1858 | [[Butler County, Kentucky|Butler]] |- | [[Rockport, Kentucky|Rockport]] | 266 | Home Rule | 6 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1870 | [[Ohio County, Kentucky|Ohio]] |- | [[Rolling Fields, Kentucky|Rolling Fields]] | 646 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1958<ref>Although city claims 1951 incorporation.</ref> | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Rolling Hills, Kentucky|Rolling Hills]] | 959 | Home Rule | 5 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1966 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Russell, Kentucky|Russell]]<ref>Originally est. as [[Riverview, Kentucky (disambiguation)|Riverview]].</ref> | 3,380 | Home Rule | 4 | {{convert|3.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1874<ref name=est1869>Established 1869.</ref> | [[Greenup County, Kentucky|Greenup]] |- | [[Russell Springs, Kentucky|Russell Springs]] | 2,441 | Home Rule | 5 | {{convert|4.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1936 | [[Russell County, Kentucky|Russell]] |- | style="background:#eea;"| [[Russellville, Kentucky|Russellville]] | style="background:#eea;"| 6,960 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|10.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1840<ref name=est1810>Established 1810.</ref> | style="background:#eea;"| [[Logan County, Kentucky|Logan]] |- | [[Ryland Heights, Kentucky|Ryland Heights]] | 1,022 | Home Rule | 6 | {{convert|5.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1972 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- id="S" | [[Sacramento, Kentucky|Sacramento]] | 468 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1860 | [[McLean County, Kentucky|McLean]] |- | [[Sadieville, Kentucky|Sadieville]] | 303 | Home Rule | 5 | {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1880 | [[Scott County, Kentucky|Scott]] |- | [[St. Charles, Kentucky|St. Charles]]<!--not "Saint Charles"--> | 277 | Home Rule | 6 | {{convert|1.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1874 | [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]] |- | [[St. Mary, Kentucky|St. Mary]]<!--not "Saint Mary"--> | 2,765 | Home Rule | 6 | | 1865 | [[Marion County, Kentucky|Marion]] |- | [[St. Matthews, Kentucky|St. Matthews]]<!--not "Saint Matthews"--> | 17,472 | Home Rule | 3 | {{convert|4.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1950 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[St. Regis Park, Kentucky|St. Regis Park]]<!--not "Saint Regis Park"--> | 1,454 | Home Rule | 4 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1953 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Salem, Kentucky|Salem]] | 752 | Home Rule | 6 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1869<ref>Earlier establishment legalized by General Assembly in 1816.</ref> | [[Livingston County, Kentucky|Livingston]] |- | [[Salt Lick, Kentucky|Salt Lick]] | 303 | Home Rule | 6 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1888 | [[Bath County, Kentucky|Bath]] |- | style="background:#eea;"| [[Salyersville, Kentucky|Salyersville]] | style="background:#eea;"| 1,883 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1867<ref name=est1860>Established 1860.</ref> | style="background:#eea;"| [[Magoffin County, Kentucky|Magoffin]] |- | [[Sanders, Kentucky|Sanders]] | 238 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1882<ref>Originally inc. 1871 in Gallatin Co.</ref> | [[Carroll County, Kentucky|Carroll]] |- | style="background:#eea;"| [[Sandy Hook, Kentucky|Sandy Hook]] | style="background:#eea;"| 675 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1888<ref>Established 1850. Originally inc. 1872 as [[Martinsburg, Kentucky|Martinsburg]]. City gov't reäctivated 1930 & 1968.</ref> | style="background:#eea;"| [[Elliott County, Kentucky|Elliott]] |- | [[Sardis, Kentucky|Sardis]] | 103 | Home Rule | 6 | {{convert|1.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1850 | [[Mason County, Kentucky|Mason]]<br />[[Robertson County, Kentucky|Robertson]] |- | [[Science Hill, Kentucky|Science Hill]] | 693 | Home Rule | 6 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1882 | [[Pulaski County, Kentucky|Pulaski]] |- | style="background:#eea;"| [[Scottsville, Kentucky|Scottsville]] | style="background:#eea;"| 4,226 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|5.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1860<ref name=est1817/> | style="background:#eea;"| [[Allen County, Kentucky|Allen]] |- | [[Sebree, Kentucky|Sebree]] | 1,603 | Home Rule | 5 | {{convert|2.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1871 | [[Webster County, Kentucky|Webster]] |- | [[Seneca Gardens, Kentucky|Seneca Gardens]] | 696 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1941 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Sharpsburg, Kentucky|Sharpsburg]] | 323 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1852<ref name="est1825"/> | [[Bath County, Kentucky|Bath]] |- | style="background:#eea;"| [[Shelbyville, Kentucky|Shelbyville]] | style="background:#eea;"| 14,045 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|8.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1846<ref name=est1792/> | style="background:#eea;"| [[Shelby County, Kentucky|Shelby]] |- | style="background:#eea;"| [[Shepherdsville, Kentucky|Shepherdsville]] | style="background:#eea;"| 11,222 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|10.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1793 <ref name=est1793/><ref name=unk/> | style="background:#eea;"| [[Bullitt County, Kentucky|Bullitt]] |- | [[Shively, Kentucky|Shively]] | 15,264 | Home Rule | 3 | {{convert|4.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1938 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Silver Grove, Kentucky|Silver Grove]] | 1,102 | Home Rule | 5 | {{convert|1.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1950 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Simpsonville, Kentucky|Simpsonville]] | 2,484 | Home Rule | 5 | {{convert|2.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1833 | [[Shelby County, Kentucky|Shelby]] |- | [[Slaughters, Kentucky|Slaughters]]<ref>Originally inc. as [[Slaughtersville, Kentucky|Slaughtersville]].</ref> | 216 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1861 | [[Webster County, Kentucky|Webster]] |- | [[Smithfield, Kentucky|Smithfield]] | 106 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1870 | [[Henry County, Kentucky|Henry]] |- | style="background:#eea;"| [[Smithland, Kentucky|Smithland]] | style="background:#eea;"| 301 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 6 | style="background:#eea;"| {{convert|0.5|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1843<ref name=est1805>Established 1805.</ref> | style="background:#eea;"| [[Livingston County, Kentucky|Livingston]] |- | [[Smiths Grove, Kentucky|Smiths Grove]] | 714 | Home Rule | 5 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1871 | [[Warren County, Kentucky|Warren]] |- | style="background:#eea;"| [[Somerset, Kentucky|Somerset]] | style="background:#eea;"| 11,196 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|11.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1883<ref name=est1812/> | style="background:#eea;"| [[Pulaski County, Kentucky|Pulaski]] |- | [[Sonora, Kentucky|Sonora]] | 513 | Home Rule | 6 | {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1885 | [[Hardin County, Kentucky|Hardin]] |- | [[South Carrollton, Kentucky|South Carrollton]] | 184 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1849 | [[Muhlenberg County, Kentucky|Muhlenberg]] |- | [[South Park View, Kentucky|South Park View]] | 7 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1961 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[South Shore, Kentucky|South Shore]] | 1,122 | Home Rule | 5 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1957 | [[Greenup County, Kentucky|Greenup]] |- | [[Southgate, Kentucky|Southgate]] | 3,803 | Home Rule | 4 | {{convert|1.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1907 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Sparta, Kentucky|Sparta]] | 231 | Home Rule | 6 | {{convert|5.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1852 | [[Gallatin County, Kentucky|Gallatin]]<br />[[Owen County, Kentucky|Owen]] |- | [[Spring Mill, Kentucky|Spring Mill]] | 287 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1983 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Spring Valley, Kentucky|Spring Valley]] | 654 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1983 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Springfield, Kentucky|Springfield]] | style="background:#eea;"| 2,519 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|3.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1847<ref name=est1793/> | style="background:#eea;"| [[Washington County, Kentucky|Washington]] |- | [[Stamping Ground, Kentucky|Stamping Ground]] | 643 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1853<ref name=est1834/> | [[Scott County, Kentucky|Scott]] |- | style="background:#eea;"| [[Stanford, Kentucky|Stanford]] | style="background:#eea;"| 3,487 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|3.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1861 | style="background:#eea;"| [[Lincoln County, Kentucky|Lincoln]] |- | style="background:#eea;"| [[Stanton, Kentucky|Stanton]] | style="background:#eea;"| 2,733 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|2.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1854 | style="background:#eea;"| [[Powell County, Kentucky|Powell]] |- | [[Strathmoor Manor, Kentucky|Strathmoor Manor]] | 337 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1931 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Strathmoor Village, Kentucky|Strathmoor Village]] | 648 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1929<ref>Merged with [[Strathmoor Gardens, Kentucky|Strathmoor Gardens]] 1991.</ref> | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Sturgis, Kentucky|Sturgis]] | 1,898 | Home Rule | 4 | {{convert|1.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1890 | [[Union County, Kentucky|Union]] |- | [[Sycamore, Kentucky|Sycamore]] | 160 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- id="T" | [[Taylor Mill, Kentucky|Taylor Mill]] | 6,604 | Home Rule | 4 | {{convert|6.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1956<ref>[[Sunny Acres, Kentucky|Sunny Acres]] separately incorporated 1953; annexed in 1959. [[Winston Park, Kentucky|Winston Park]] separately inc. 1929; annexed in 1972.</ref> | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | style="background:#eea;"| [[Taylorsville, Kentucky|Taylorsville]] | style="background:#eea;"| 763 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1856<ref>Originally inc. 1829.</ref> | style="background:#eea;"| [[Spencer County, Kentucky|Spencer]] |- | [[Ten Broeck, Kentucky|Ten Broeck]] | 103 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1979 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Thornhill, Kentucky|Thornhill]] | 178 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1976 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Tompkinsville, Kentucky|Tompkinsville]] | style="background:#eea;"| 2,402 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|3.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1856<ref name=est1819>Established 1819.</ref> | style="background:#eea;"| [[Monroe County, Kentucky|Monroe]] |- | [[Trenton, Kentucky|Trenton]] | 384 | Home Rule | 6 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1868<ref name=orig1840>Originally inc. 1840.</ref> | [[Todd County, Kentucky|Todd]] |- id="U" | [[Union, Kentucky|Union]] | 5,379 | Home Rule | 4 | {{convert|3.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1962<ref name=est1833/><ref name=orig1854/> | [[Boone County, Kentucky|Boone]] |- | [[Uniontown, Kentucky|Uniontown]] | 1,002 | Home Rule | 5 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1860<ref name=orig1840/> | [[Union County, Kentucky|Union]] |- | [[Upton, Kentucky|Upton]] | 683 | Home Rule | 6 | {{convert|1.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1865 | [[Hardin County, Kentucky|Hardin]]<br />[[LaRue County, Kentucky|LaRue]] |- id="V" | style="background:#eea;"| [[Vanceburg, Kentucky|Vanceburg]] | style="background:#eea;"| 1,518 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|1.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1827 | style="background:#eea;"| [[Lewis County, Kentucky|Lewis]] |- | style="background:#eea;"| [[Versailles, Kentucky|Versailles]] | style="background:#eea;"| 8,568 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|4.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1837<ref name=est1792/> | style="background:#eea;"| [[Woodford County, Kentucky|Woodford]] |- | [[Vicco, Kentucky|Vicco]] | 334 | Home Rule | 6 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1964 | [[Perry County, Kentucky|Perry]] |- | [[Villa Hills, Kentucky|Villa Hills]] | 7,489 | Home Rule | 4 | {{convert|4.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1962 | [[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Vine Grove, Kentucky|Vine Grove]] | 4,520 | Home Rule | 4 | {{convert|4.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1865 | [[Hardin County, Kentucky|Hardin]] |- id="W" | [[Wallins Creek, Kentucky|Wallins Creek]] | 156 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1925 | [[Harlan County, Kentucky|Harlan]] |- | [[Walton, Kentucky|Walton]] | 3,635 | Home Rule | 5 | {{convert|4.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1854<ref name=est1840/> | [[Boone County, Kentucky|Boone]]<br />[[Kenton County, Kentucky|Kenton]] |- | [[Warfield, Kentucky|Warfield]] | 269 | Home Rule | 6 | {{convert|0.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1982 | [[Martin County, Kentucky|Martin]] |- | style="background:#eea;"| [[Warsaw, Kentucky|Warsaw]]<ref>Originally inc. as [[Fredericksburg, Kentucky|Fredericksburg]].</ref> | style="background:#eea;"| 1,615 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1833<ref>Established {{circa|lk=no|1814}}.</ref><ref>Originally inc. 1831.</ref> | style="background:#eea;"| [[Gallatin County, Kentucky|Gallatin]] |- | [[Water Valley, Kentucky|Water Valley]] | 279 | Home Rule | 6 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1884 | [[Graves County, Kentucky|Graves]] |- | [[Watterson Park, Kentucky|Watterson Park]] | 976 | Home Rule | 5 | {{convert|1.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1981 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Waverly, Kentucky|Waverly]] | 308 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1869<ref name=unk/> | [[Union County, Kentucky|Union]] |- | [[Wayland, Kentucky|Wayland]] | 426 | Home Rule | 6 | {{convert|2.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1914<ref>Established 1914.</ref> | [[Floyd County, Kentucky|Floyd]] |- | [[Wellington, Kentucky|Wellington]] | 565 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1946 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[West Buechel, Kentucky|West Buechel]] | 1,230 | Home Rule | 5 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1951 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[West Liberty, Kentucky|West Liberty]] | style="background:#eea;"| 3,435 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|4.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1840<ref>Established 1823.</ref> | style="background:#eea;"| [[Morgan County, Kentucky|Morgan]] |- | [[West Point, Kentucky|West Point]] | 797 | Home Rule | 5 | {{convert|0.6|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1848<ref>Established {{circa|lk=no|1797}}. Originally inc. 1838.</ref> | [[Hardin County, Kentucky|Hardin]] |- | [[Westwood, Jefferson County, Kentucky|Westwood]] | 634 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1967 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Wheatcroft, Kentucky|Wheatcroft]] | 160 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1902 | [[Webster County, Kentucky|Webster]] |- | [[Wheelwright, Kentucky|Wheelwright]] | 780 | Home Rule | 6 | {{convert|1.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1917 | [[Floyd County, Kentucky|Floyd]] |- | [[White Plains, Kentucky|White Plains]] | 884 | Home Rule | 5 | {{convert|3.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1888 | [[Hopkins County, Kentucky|Hopkins]] |- | style="background:#eea;"| [[Whitesburg, Kentucky|Whitesburg]] | style="background:#eea;"| 2,139 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|3.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1876 | style="background:#eea;"| [[Letcher County, Kentucky|Letcher]] |- | [[Whitesville, Kentucky|Whitesville]] | 552 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1867 | [[Daviess County, Kentucky|Daviess]] |- | style="background:#eea;"| [[Wickliffe, Kentucky|Wickliffe]] | style="background:#eea;"| 688 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|1.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1882 | style="background:#eea;"| [[Ballard County, Kentucky|Ballard]] |- | [[Wilder, Kentucky|Wilder]] | 3,035 | Home Rule | 5 | {{convert|3.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1935 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Wildwood, Kentucky|Wildwood]] | 261 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1964 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | style="background:#eea;"| [[Williamsburg, Kentucky|Williamsburg]] | style="background:#eea;"| 5,245 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 4 | style="background:#eea;"| {{convert|4.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1851<ref name=est1819/> | style="background:#eea;"| [[Whitley County, Kentucky|Whitley]] |- | style="background:#eea;"| [[Williamstown, Kentucky|Williamstown]] | style="background:#eea;"| 3,925 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 5 | style="background:#eea;"| {{convert|17.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1858<ref name=unk/><ref name=est1825>Established 1825.</ref> | style="background:#eea;"| [[Grant County, Kentucky|Grant]]<br />[[Pendleton County, Kentucky|Pendleton]] |- | [[Willisburg, Kentucky|Willisburg]] | 282 | Home Rule | 6 | {{convert|0.7|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1965<ref name=est1833/> | [[Washington County, Kentucky|Washington]] |- | [[Wilmore, Kentucky|Wilmore]] | 3,686 | Home Rule | 4 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1918<ref>University of Kentucky. ''Kentucky Atlas & Gazetteer'', "[http://www.uky.edu/KentuckyAtlas/ky-wilmore.html Wilmore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121215024447/http://www.uky.edu/KentuckyAtlas/ky-wilmore.html |date=2012-12-15 }}". Accessed 8 July 2013. The Kentucky Land Office [http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=435&city=Wilmore&idctr=435 cannot provide a date for Wilmore's incorporation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140203214304/http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citydetail.asp?id=435&city=Wilmore&idctr=435 |date=2014-02-03 }}.</ref> | [[Jessamine County, Kentucky|Jessamine]] |- | style="background:#eea;"| [[Winchester, Kentucky|Winchester]] | style="background:#eea;"| 18,368 | style="background:#eea;"| Home Rule | style="background:#eea;"| 3 | style="background:#eea;"| {{convert|7.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | style="background:#eea;"| 1793 | style="background:#eea;"| [[Clark County, Kentucky|Clark]] |- | [[Windy Hills, Kentucky|Windy Hills]] | 2,385 | Home Rule | 5 | {{convert|0.9|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1952 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Wingo, Kentucky|Wingo]] | 632 | Home Rule | 6 | {{convert|1.0|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1872 | [[Graves County, Kentucky|Graves]] |- | [[Woodburn, Kentucky|Woodburn]] | 355 | Home Rule | 6 | {{convert|0.4|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1866 | [[Warren County, Kentucky|Warren]] |- | [[Woodbury, Kentucky|Woodbury]] | 90 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1854<ref>City gov't reäctivated 1986.</ref> | [[Butler County, Kentucky|Butler]] |- | [[Woodland Hills, Kentucky|Woodland Hills]] | 696 | Home Rule | 6 | {{convert|0.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1961 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Woodlawn, Kentucky|Woodlawn]] | 229 | Home Rule | 6 | {{convert|0.1|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1922 | [[Campbell County, Kentucky|Campbell]] |- | [[Woodlawn Park, Kentucky|Woodlawn Park]] | 942 | Home Rule | 5 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1955 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Worthington, Kentucky|Worthington]] | 1,609 | Home Rule | 5 | {{convert|1.2|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1920 | [[Greenup County, Kentucky|Greenup]] |- | [[Worthington Hills, Kentucky|Worthington Hills]] | 1,446 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1980 | [[Jefferson County, Kentucky|Jefferson]] |- | [[Worthville, Kentucky|Worthville]] | 185 | Home Rule | 6 | {{convert|0.3|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1878 | [[Carroll County, Kentucky|Carroll]] |- | [[Wurtland, Kentucky|Wurtland]] | 995 | Home Rule | 5 | {{convert|1.8|sqmi|km2|1|abbr=on}} | 1970 | [[Greenup County, Kentucky|Greenup]] |} * '''A'''{{Note|seat}} Maliban sa dalawa, lahat ng mga punong lungsod ng kondado ay mga lungsod. Kapuwang mga [[census-designated place]] (CDP) ang Whitley City ng [[McCreary County, Kentucky|Kondado ng McCreary]]) at Burlington ng [[Boone County, Kentucky|Kondado ng Boone]]). Dalawang mga kondado ng estado ay may dalawahang punong lungsod: ang mga kabisera ng [[Campbell County, Kentucky|Kondado ng Campbell]] ay [[Alexandria, Kentucky|Alexandria]] at [[Newport, Kentucky|Newport]], at ang mga kabisera ng [[Kenton County, Kentucky|Kondado ng Kenton]] ay [[Independence, Kentucky|Independence]] at [[Covington, Kentucky|Covington]].<ref name="seats">{{cite web |url=http://www.kdla.ky.gov/resources/KYCountySeats.htm |title=County Seats of Kentucky's Counties |accessdate=2009-03-28 |date=2008-10-07 |publisher=Kentucky Department for Libraries and Archives |archive-date=2011-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110309000225/http://www.kdla.ky.gov/resources/KYCountySeats.htm |url-status=dead }}</ref> * '''B'''{{Note|census}} Unless otherwise noted, population and area are given according to the [[2010 United States Census|2010 U.S. census]].<ref name="factfinder">{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_DP_DPDP1&prodType=table |title=All places in Kentucky – DP-1. Profile of General Population and Housing Characteristics: 2010, 2010 Demographic Profile Data |accessdate=2011-12-31 |publisher=U.S. Census Bureau |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305164937/http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_DP_DPDP1&prodType=table |archivedate=2014-03-05 |df= }}</ref> * '''C'''{{Note|inc}} Dates are those of the most recent formal incorporation, according to the records of the [[Kentucky|Commonwealth of Kentucky]]'s Land Office.<ref name="comky">Commonwealth of Kentucky. Office of the Secretary of State. Land Office. "[http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citylistsrch2.asp?list=a&classselect=1&addselect=BGADD&searchby=City&sortby=City&order= 425 Active Kentucky Cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304063245/http://apps.sos.ky.gov/land/cities/citylistsrch2.asp?list=a&classselect=1&addselect=BGADD&searchby=City&sortby=City&order= |date=2016-03-04 }}" & individual pages. Accessed 15 July 2013.</ref> * '''D'''{{Note|primary}} Para sa mga lungsod na matatagpuan sa higit sa isang kondado, ang pangunahing kondado (ayon sa [[Kawanihan ng Senso ng Estados Unidos]]) ay unang nakatala. ==Galeriya== <gallery mode="packed"> File:Louisville Skyline.jpg|[[Louisville, Kentucky|Louisville]], ang pinakamalaking lungsod sa Kentucky File:LexingtonDowntown.JPG|[[Lexington-Fayette, Kentucky|Lexington]] File:Shops along Fountain Square in Bowling Green, Kentucky 2008.JPG|[[Bowling Green, Kentucky|Bowling Green]] File:AscentAtRoebling's.jpg|[[Covington, Kentucky|Covington]] File:Paducah.jpg|[[Paducah, Kentucky|Paducah]] File:Historic Newport Kentucky2.jpg|[[Newport, Kentucky|Newport]] File:Danville, Kentucky Downtown view.jpg|[[Danville, Kentucky|Danville]] File:DowntownCampbellsville Overhead IMG 0623.JPG|[[Campbellsville, Kentucky|Campbellsville]] File:Middlesboro.JPG|[[Middlesboro, Kentucky|Middlesboro]] File:BooneTavernBerea.jpg|[[Berea, Kentucky|Berea]] File:Parisstreet.JPG|[[Paris, Kentucky|Paris]] File:Maysville Opera.JPG|[[Maysville, Kentucky|Maysville]] File:Corbin Skyline2.JPG|[[Corbin, Kentucky|Corbin]] File:Frankfort kentucky.jpg|[[Frankfort, Kentucky|Frankfort]], kabisera ng Kentucky File:Main Street in Nicholasville.jpg|[[Nicholasville, Kentucky|Nicholasville]] File:JTNPicture 026.jpg|[[Jeffersontown, Kentucky|Jeffersontown]] File:Downtown Harrodsburg Kentucky 2.jpg|[[Harrodsburg, Kentucky|Harrodsburg]] File:Old Simpson County, Kentucky courthouse.jpg|[[Franklin, Kentucky|Franklin]] File:MTWNPicture 035.jpg|[[Middletown, Kentucky|Middletown]] File:Downtown Mount Sterling, Kentucky.JPG|[[Mount Sterling, Kentucky|Mount Sterling]] File:La Grange KY - downtown.jpg|[[La Grange, Kentucky|La Grange]] File:Pikeville downtown.png|[[Pikeville, Kentucky|Pikeville]] File:Williamsburg, Kentucky.jpg|[[Williamsburg, Kentucky|Williamsburg]] File:Hazard main2006.jpg|[[Hazard, Kentucky|Hazard]] File:Downtown Bardstown.jpg|[[Bardstown, Kentucky|Bardstown]] File:U. S. Route 460 in Georgetown, Kentucky.jpg|[[Georgetown, Kentucky|Georgetown]] File:Downtown Ashland Kentucky.jpg|[[Ashland, Kentucky|Ashland]] File:Winchester, kentucky.jpg|[[Winchester, Kentucky|Winchester]] File:Paintsville's Main Street.jpg|[[Paintsville, Kentucky|Paintsville]] File:Downtown carrolton.jpg|[[Carrollton, Kentucky|Carrollton]] File:Williamstown, Kentucky.jpg|[[Williamstown, Kentucky|Williamstown]] File:Downtown West Liberty, Kentucky.jpg|[[West Liberty, Kentucky|West Liberty]] File:Hodgenville KY Town Square.jpg|[[Hodgenville, Kentucky|Hodgenville]] File:Downtown irvine.jpg|[[Irvine, Kentucky|Irvine]] File:Davedowntwn8vl.jpg|[[Horse Cave, Kentucky|Horse Cave]] File:Downtown Albany, Kentucky.jpg|[[Albany, Kentucky|Albany]] File:Downtown carlisle, ky.jpg|[[Carlisle, Kentucky|Carlisle]] File:Pineville, KY spring.jpg|[[Pineville, Kentucky|Pineville]] File:Falmouth kentucky.jpg|[[Falmouth, Kentucky|Falmouth]] File:Harlan Kentucky Aerial view.jpg|[[Harlan, Kentucky|Harlan]] File:Catlettsburg Kentucky Louisa Street.jpg|[[Catlettsburg, Kentucky|Catlettsburg]] File:Downtown Owingsville, Kentucky.jpg|[[Owingsville, Kentucky|Owingsville]] File:Midway Historic District 1.jpg|[[Midway, Kentucky|Midway]] File:Downtown Owenton Kentucky.jpg|[[Owenton, Kentucky|Owenton]] File:Downtown Taylorsville Kentucky.jpg|[[Taylorsville, Kentucky|Taylorsville]] File:Brooksville, kentucky.jpg|[[Brooksville, Kentucky|Brooksville]] File:Downtown Willisburg, Kentucky.jpg|[[Willisburg, Kentucky|Willisburg]] File:Downtown Hyden.jpg|[[Hyden, Kentucky|Hyden]] File:Downtown mt olivet.jpg|[[Mount Olivet, Kentucky|Mount Olivet]] File:Downtown Booneville.jpg|[[Booneville, Kentucky|Booneville]] </gallery> ==Tingnan din== * [[Demograpiya ng Kentucky]] * [[Heograpiya ng Kentucky]] ==Mga sanggunian== {{reflist|20em|refs= <ref name=Noble>{{cite news|url=http://www.thetimestribune.com/news/local_news/corbin-other-tri-county-cities-now-in-home-rule-class/article_9b272838-81d5-59ee-9b4e-14cc01449d94.html |title=Corbin, other Tri-County cities now in Home Rule Class |first=Jeff |last=Noble |newspaper=The Times-Tribune (Corbin) |location=Corbin, Kentucky |date=Abril 30, 2014 |accessdate=Nobyembre 11, 2014}}</ref> }} {{Mga talaan ng mga lungsod sa Estados Unidos}} [[Kategorya:Mga talaan ng mga lungsod sa Estados Unidos ayon sa estado|Kentucky]] dl7u9jn77lp9mr4ck24vtofk0dsel3c 0 263239 2230114 2091393 2026-09-30T00:30:17Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230114 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Varun Dhawan | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1987|4|24}} | birth_place = [[Mumbai]], [[Maharashtra]]<br />India | death_date = | death_place = | nationality = | other_names = | known_for = | occupation = Aktor | years_active = 2012–kasalukuyan | spouse = | partner = | website = }} Si '''Varun Dhawan''' (pinanganak noong 24 Abril 1987) ay isang aktor sa bansang [[India]]. == Personal na buhay == Si Dhawan ay isinilang noong ika-24 ng Abril 1987 kay David Dhawan, isang direktor ng pelikula, at si Karuna Dhawan. Ang kanyang nakatatandang kapatid, si Rohit, ay isang direktor ng pelikula, habang ang kanyang tiyo, si Anil, ay isang artista. Nakumpleto niya ang kanyang edukasyon sa HSC mula sa H.R. College of Commerce at Economics. Si Dhawan ay may isang degree sa Business Management mula sa Nottingham Trent University, United Kingdom. Bago ang kanyang karera, kumikilos si Dhawan bilang assistant director kay Karan Johar sa kanyang directorial drama na My Name Is Khan (2010). == Pilmograpiya == === Pelikula === * ''Student of the Year'' (2012) * ''[[Main Tera Hero]]'' (2014) * ''[[Humpty Sharma Ki Dulhania]]'' (2014) * ''Badlapur'' (2015) * ''ABCD 2'' (2015) * ''[[Diwale (pelikula ng 2015)|Dilwale]]'' (2015)<ref>{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/dilwale-review-heart-attack/article8004464.ece |title=Dilwale: Heart attack |access-date=2017-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151218115249/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/dilwale-review-heart-attack/article8004464.ece |archive-date=2015-12-18 |url-status=dead}}</ref> * ''Dishoom'' (2016)<ref>{{Cite web |url=http://www.thestatesman.com/news/bollywood/team-dishoom-wraps-it-up-in-style/137177.html |title=Team Dishoom wraps it up in style! |access-date=2017-08-09 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226123104/https://www.thestatesman.com/news/bollywood/team-dishoom-wraps-it-up-in-style/137177.html |url-status=dead }}</ref> * ''Badrinath Ki Dulhania'' (2017) * ''[[Judwaa 2]]'' (2017) <ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Meet-the-Judwaa-2-trio-David-Dhawan-Varun-Dhawan-and-Sajid-Nadiadwala/articleshow/50902764.cms Meet the 'Judwaa 2' trio: David Dhawan, Varun Dhawan and Sajid Nadiadwala]</ref> * ''[[October (pelikula)|October]]'' (2018) * ''[[Kalank]]'' (2019) == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga link na panlabas == {{stub|Artista|India}} {{Authority control}} {{BD|1987||Dhawan, Varun}} [[Kaurian:Mga aktor sa India]] [[Kategorya:Mga artista sa India]] 7e0q8mrrei6wkfss6nif5m4h4cpff9t 0 277689 2230107 2088486 2026-09-29T23:53:10Z Aubreyjanev 159817 2230107 wikitext text/x-wiki Ang '''Pamantasang Keio''' ([[wikang Ingles|Ingles]]: '''Keio University''', [[wikang Hapones|Hapones]]: 慶應義塾大学, Keiō Gijuku Daigaku, dinadaglat bilang {{Nihongo|'''Keio'''|慶應}}) ay isang pribadong unibersidad na matatagpuan sa [[Minato, Tokyo]], [[Hapon]]. Ito ay kilala bilang ang pinakamatandang institusyon ng modernong mas mataas na edukasyon sa bansang Hapon. Itinatag ito ni Yukichi Fukuzawa bilang isang paaralan para sa kanluraning pag-aaral noong noong 1858 sa Edo (ngayon ay Tokyo)<ref>{{Cite web |title=Keio University : Rankings, Fees & Courses Details {{!}} TopUniversities |url=https://www.topuniversities.com/universities/keio-university |access-date=2026-09-29 |website=www.topuniversities.com |language=en}}</ref>. Ito ay may labing-isang kampus sa Tokyo at Kanagawa. Ito ay may sampung mga fakultad: [[Panitikan|Titik]], [[Ekonomiks]], [[Batas]], [[Negosyo|Negosyo at Komersyo]], [[Medisina]], Agham at Teknolohiya, Pamamahalang Pampolisiya, Araling Pangkapaligiran at Pang-impormasyon, [[Pagnanars]] at Pag-aalaga, at [[Parmasya]]. Ang unibersidad ay isa sa mga tinagurian ng Ministri ng Edukasyon, Kultura, Isports, Agham at Teknolohiya ng Hapon bilang isa sa labintatlong kabahaging unibersidad sa  "Global 30" Project.'''<ref>[http://www.uni.international.mext.go.jp/university_list/Index/ Universities | Study in Japan(Japanese university) | Global30] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160821171521/http://www.uni.international.mext.go.jp/university_list/Index/|date=2016-08-21}}. Uni.international.mext.go.jp. Hinango noong 2014-06-17.</ref>'''Sa Estados Unidos, ang Keio ay may hayskul, ang "Keio Academy of New York". ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan sa Hapon]] 38pk7gsa3j3jy9y8gnhly6s886r9jrd 15 280863 2230154 2229385 2026-09-30T05:20:30Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2230154 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]] |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]] |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]] |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]] |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]] |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | [[:en:Junrey_Balawing|Junrey Balawing]] |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]] |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]] |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>''[[:d:Q110548177|Q110548177]]''<br/>''[[:d:Q110548008|Q110548008]]''<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>''[[:d:Q38258549|Q38258549]]''<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>''[[:d:Q110555411|Q110555411]]''<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]] |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]] |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]] |- | [[Talaksan:Rachel Grant full pose 2.jpg|center|128px]] | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]] |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]] |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]] |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]] |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]] |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]] |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]] |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]] |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]] |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]] |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]] |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]] |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]] |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]] |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]] |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]] |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]] |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]] |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]] |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]] |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]] |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]] |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]] |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]] |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]] |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]] |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | [[:en:Miguel_White|Miguel White]] |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]] |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]] |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]] |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]] |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:John_F._Du|John F. Du]] |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]] |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]] |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]] |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]] |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>''[[:d:Q110553977|Q110553977]]'' | [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]] |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]] |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]] |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]] |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]] |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]] |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]] |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]] |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]] |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]] |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | [[Blue Bloods]] | | [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]] |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]] |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]] |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]] |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]] |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]] |- | [[Talaksan:Amin Nazari 20191102.jpg|center|128px]] | [[Amin Nazari]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Amin_Nazari|Amin Nazari]] |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]] |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]] |- | [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]] | [[Pedro Abad Santos]] | [[politiko]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]] |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | [[:en:Van_Partible|Van Partible]] |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]] |- | [[Talaksan:Aubrey Miles.jpg|center|128px]] | [[Aubrey Miles]] | [[modelo]]<br/>[[mang-aawit]] | | | | [[:en:Aubrey_Miles|Aubrey Miles]] |- | [[Talaksan:Portrait of Rosalina Abejo.jpg|center|128px]] | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]] |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]] |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]] |- | [[Talaksan:MisaghBahadoranGlobal.jpg|center|128px]] | [[Misagh Bahadoran]] | [[dentist]]<br/>[[futsal player]]<br/>[[modelo]]<br/>[[futbolista]] | | | | [[:en:Misagh_Bahadoran|Misagh Bahadoran]] |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]] |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]] |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]] |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]] |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]] |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]] |- | [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ingreso]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]] |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]] |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]] |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]] |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]] |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]] |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]] |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]] |- | [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]] |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]] |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]] |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]] |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]] |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]] |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]] |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]] |} {{Wikidata list end}} tka8zjfyti7uusy44frrwcw2kv6u5t1 2230176 2230154 2026-09-30T10:36:52Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2230176 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]] |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]] |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]] |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]] |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]] |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | [[:en:Junrey_Balawing|Junrey Balawing]] |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]] |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]] |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>''[[:d:Q110548177|Q110548177]]''<br/>''[[:d:Q110548008|Q110548008]]''<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>''[[:d:Q38258549|Q38258549]]''<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>''[[:d:Q110555411|Q110555411]]''<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]] |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]] |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]] |- | [[Talaksan:Rachel Grant full pose 2.jpg|center|128px]] | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]] |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]] |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]] |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]] |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]] |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]] |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]] |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]] |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]] |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]] |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]] |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]] |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]] |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]] |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]] |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]] |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]] |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]] |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]] |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]] |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]] |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]] |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]] |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]] |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]] |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]] |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | [[:en:Miguel_White|Miguel White]] |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]] |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]] |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]] |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]] |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:John_F._Du|John F. Du]] |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]] |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]] |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]] |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]] |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>''[[:d:Q110553977|Q110553977]]'' | [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]] |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]] |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]] |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]] |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]] |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]] |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]] |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]] |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]] |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]] |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | [[Blue Bloods]] | | [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]] |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]] |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]] |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]] |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]] |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]] |- | [[Talaksan:Amin Nazari 20191102.jpg|center|128px]] | [[Amin Nazari]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Amin_Nazari|Amin Nazari]] |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]] |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]] |- | [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]] | [[Pedro Abad Santos]] | [[politiko]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]] |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | [[:en:Van_Partible|Van Partible]] |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]] |- | [[Talaksan:Aubrey Miles.jpg|center|128px]] | [[Aubrey Miles]] | [[modelo]]<br/>[[mang-aawit]] | | | | [[:en:Aubrey_Miles|Aubrey Miles]] |- | [[Talaksan:Portrait of Rosalina Abejo.jpg|center|128px]] | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]] |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]] |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]] |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]] |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]] |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]] |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]] |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]] |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]] |- | [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]] |- | [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bienvenido Marañón Morejón]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n|Bienvenido Mara%C3%B1%C3%B3n]] |- | [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ingreso]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]] |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]] |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]] |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]] |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]] |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]] |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]] |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]] |- | [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]] |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]] |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]] |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]] |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]] |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]] |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]] |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]] |} {{Wikidata list end}} ghy53eikxppd3su80l3bqi8pv8af025 0 281410 2230056 2228189 2026-09-29T16:51:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230056 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Shootout at Wadala | image = | caption = | director = [[Sanjay Gupta (director)|Sanjay Gupta]] | producer = Sanjay Gupta<br />Anuradha Gupta<br />[[Ekta Kapoor]]<br />[[Shobha Kapoor]] | screenplay = Sanjay Gupta<br />Sanjay Bhatia<br />Abhijit Deshpande | story = Sanjay Gupta<br />Hussain Zaidi | based_on = {{Based on|''Dongri to Dubai''|Hussain Zaidi}} | starring = [[John Abraham (actor)|John Abraham]]<br />[[Anil Kapoor]]<br />[[Kangana Ranaut]]<br />[[Sonu Sood]]<br />[[Manoj Bajpayee]]<br />[[Ronit Roy]]<br />[[Mahesh Manjrekar]]<br />[[Tusshar Kapoor]] | music = '''Songs:'''<br />[[Anu Malik]]<br />[[Mustafa Zahid]]<br />[[Anand Raj Anand]]<br />Meet Bros Anjaan<br />'''Background score:'''<br />[[Amar Mohile]] | narrator = John Abraham | cinematography = Sameer Arya<br />Sanjay F. Gupta | editing = Bunty Nagi | studio = [[Balaji Telefilms|Balaji Motion Pictures]] | distributor = White Feather Films {{small|(worldwide)}} | released = {{Film date|df=y|2013|05|03}} | runtime = 150 minutes<!--Theatrical runtime: 155:23--><ref>{{cite web|title=''SHOOTOUT AT WADALA'' (18)|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/shootout-wadala-2013-0|work=[[British Board of Film Classification]]|date=29 April 2013|access-date=13 Hulyo 2018|archive-date=7 Hunyo 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607032004/http://www.bbfc.co.uk/releases/shootout-wadala-2013-0|url-status=dead}}</ref> | country = India | language = Hindi | budget ={{INRConvert|48|c}} | gross ={{INRConvert|75|c}}<br />(domestic net)<ref name=boxofficeindia5670>{{cite web|title=Shootout at Wadala Two Weeks Business|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=5670&nCat=|archive-url=https://archive.today/20130616022938/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=5670&nCat=|dead-url=yes|archive-date=16 June 2013|publisher=Box Office India|accessdate=18 May 2013}}</ref> }} Ang '''''Shootout at Wadala''''' ay isang pelikulang Kannada na krimen na talambuhay ng 2013<ref>{{Cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/The-real-story-behind-Shootout-At-Wadala/articleshow/17967381.cms |title=The real story behind Shootout At Wadala |date=11 January 2013 |publisher=[[Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/6-bollywood-films-based-on-real-life-gangsters/story-Tp7awhbVf7KvuhZCI4ejzH.html |title=6 Bollywood films based on real life gangsters |date=26 October 2015 |publisher=[[Hindustan Times]]}}</ref> sa pagsulat at direksyon ni [[Sanjay Gupta (director)|Sanjay Gupta]]. Ito ay isang prekwel <ref>http://starblockbuster.com/shootout-wadala-will-prequels-kick-start-new-trend-bollywood</ref> ng sikat na pelikula ng 2007 na ''[[Shootout at Lokhandwala]]'',a at ito ay ang pangalawang seryeng pelikula na ''Shootout''. ==Cast== * [[John Abraham (actor)|John Abraham]] as [[Manya Surve]] * [[Anil Kapoor]] as ACP Afaaque Baaghran * [[Kangana Ranaut]] as Vidya Joshi * [[Tusshar Kapoor]] as Sheikh Munir * [[Manoj Bajpayee]] as Zubair Imtiaz Haksar * [[Sonu Sood]] as Dilawar Imtiaz Haksar * [[Akbar Khan (director)|Akbar Khan]] as Haji Maqsood (kameo) * [[Ronit Roy]] as Inspector Raja Ambat (character based on ''Raja Tambat'') * [[Mahesh Manjrekar]] as Inspector Bhinde (character based on ''Madhukar Zende'') * [[Siddhanth Kapoor]] as Gyancho (character based on ''Vishnu Patil'') * [[Ranjeet]] as Bhatkar Dada * [[Jackie Shroff]] as Police Commissioner (fictional) (cameo) * [[Raju Kher]] as Inspector Ambolkar (character based on ''Inspector Dabholkar'') * [[Arif Zakaria]] as Sadiq (news reporter) (character based on ''Iqbal Naatiq'') * [[Chetan Hansraj]] as Potya (character based on ''Suhas Bhatkar'') * [[Karan Patel]] as Jamal (Bhaskar's bodyguard) (fictional) * Sanjeev Chadda as Veera (character based on ''Uday Shetty'') * Vineet Sharma as Bhargav Surve<ref name=cast>{{cite web|title=Shootout at Wadala Cast & Crew|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/547370|publisher=Bollywood Hungama}}</ref><ref name=item>{{cite web|title=Shootout at Wadala: Guns, girls and goggles|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/shootout-at-wadala-guns-girls-and-goggles/article4683455.ece|work=The Hindu|access-date=2018-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131207235944/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/shootout-at-wadala-guns-girls-and-goggles/article4683455.ece|archive-date=2013-12-07|url-status=dead}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga pelikula mula sa India]] {{stub|Pelikula}} dfi2lc3wd0xzeb3s88cwiq898vahxce 15 281597 2230191 2229939 2026-09-30T11:04:01Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2230191 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | data-sort-value="1820" | 1820-04-27<br/>1820-04-28 | data-sort-value="1903" | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | data-sort-value="973" | 973-09-04 | data-sort-value="1048" | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q131117|Q131117]] | [[Maria Elena]] | data-sort-value="1870" | 1870-08-31 | data-sort-value="1952" | 1952-05-06 | [[pedagohiya]] | [[Talaksan:Maria Montessori (portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-22 | data-sort-value="2012" | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-12 | data-sort-value="1994" | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | data-sort-value="-371" | -371 | data-sort-value="-287" | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Lorenz]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-07 | data-sort-value="1989" | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | data-sort-value="1857" | 1857-05-13 | data-sort-value="1932" | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | data-sort-value="1200" | 1200 | data-sort-value="1280" | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | data-sort-value="1707" | 1707-09-07 | data-sort-value="1788" | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:François Hubert Drouais - Portrait of Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | data-sort-value="1773" | 1773-06-13 | data-sort-value="1829" | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1166" | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Al-Idrisi, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Hermann Emil Fischer]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-09 | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | data-sort-value="2026" | 2026-08-31 | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-15 | data-sort-value="1957" | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B.F. Skinner]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-20 | data-sort-value="1990" | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-23 | data-sort-value="1999" | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | data-sort-value="1866" | 1866-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-13 | data-sort-value="2013" | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-19 | data-sort-value="2011" | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-14 | data-sort-value="1943" | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-28 | data-sort-value="1944" | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-21 | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | data-sort-value="1821" | 1821-08-31 | data-sort-value="1894" | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-16 | data-sort-value="1986" | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | data-sort-value="1914" | 1914-03-25 | data-sort-value="2009" | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-20 | data-sort-value="1917" | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | data-sort-value="1843" | 1843-07-07 | data-sort-value="1926" | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | data-sort-value="1968" | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | data-sort-value="1926" | 1926-09-21 | data-sort-value="2013" | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-28 | data-sort-value="1907" | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-25 | data-sort-value="1945" | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | data-sort-value="1802" | 1802-04-09 | data-sort-value="1884" | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-14 | data-sort-value="1941" | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-16 | data-sort-value="1985" | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey October 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | data-sort-value="1625" | 1625-06-08 | data-sort-value="1712" | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-09 | data-sort-value="2011" | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-21 | data-sort-value="1927" | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | data-sort-value="1910" | 1910-02-09 | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-04 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus September 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | data-sort-value="1845" | 1845-06-18 | data-sort-value="1922" | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-27 | data-sort-value="2013" | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | data-sort-value="1822" | 1822-02-16 | data-sort-value="1911" | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | data-sort-value="1850" | 1850-08-26 | data-sort-value="1935" | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-24 | data-sort-value="1995" | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | data-sort-value="1888" | 1888-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | data-sort-value="1821" | 1821-03-19 | data-sort-value="1890" | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2019" | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | data-sort-value="1881" | 1881-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-05 | data-sort-value="1987" | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | data-sort-value="1901" | 1901-11-03 | data-sort-value="1983" | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-29 | data-sort-value="1998" | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-08 | data-sort-value="1934" | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | data-sort-value="2021" | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q92894|Q92894]] | [[Geoffrey Hinton]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-06 | | [[deep learning]]<br/>[[pagkatuto ng makina]]<br/>[[neurosiyensiya]]<br/>[[artificial neural network]]<br/>[[applied psychology]]<br/>[[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Geoffrey Hinton in 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | data-sort-value="1781" | 1781-01-30 | data-sort-value="1838" | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-27 | data-sort-value="1952" | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-30 | data-sort-value="1964" | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | data-sort-value="1870" | 1870-06-13 | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[immunology]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-21 | data-sort-value="1936" | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | data-sort-value="1911" | 1911-04-08 | data-sort-value="1997" | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-08 | data-sort-value="1996" | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-28 | data-sort-value="2019" | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | data-sort-value="1800" | 1800-07-31 | data-sort-value="1882" | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | data-sort-value="1755" | 1755-04-10 | data-sort-value="1843" | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | data-sort-value="1876" | 1876-04-22 | data-sort-value="1936" | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | data-sort-value="1773" | 1773-12-21 | data-sort-value="1858" | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-25 | data-sort-value="1981" | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | data-sort-value="2023" | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-17 | data-sort-value="2013" | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | data-sort-value="1865" | 1865-10-12 | data-sort-value="1940" | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-21 | data-sort-value="1971" | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | data-sort-value="1927" | 1927-05-09 | data-sort-value="2019" | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | data-sort-value="1925" | 1925-07-28 | data-sort-value="2011" | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | data-sort-value="1876" | 1876-09-06 | data-sort-value="1935" | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-22 | data-sort-value="2012" | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-26 | data-sort-value="1977" | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | data-sort-value="1895" | 1895-01-15 | data-sort-value="1973" | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:格·安·伽莫夫.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | data-sort-value="1898" | 1898-09-24 | data-sort-value="1968" | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert Lebrun]] | data-sort-value="1871" | 1871-08-29 | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | data-sort-value="1741" | 1741-09-22 | data-sort-value="1811" | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q122972|Q122972]] | [[Louis Agassiz]] | data-sort-value="1807" | 1807-05-28 | data-sort-value="1873" | 1873-12-14 | [[botanika]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[Glasyolohiya]]<br/>[[Iktiyolohiya]]<br/>[[biyolohiya]] | [[Talaksan:Louis Agassiz H6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-07 | data-sort-value="2025" | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | data-sort-value="1908" | 1908-12-10 | data-sort-value="1992" | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q180619|Q180619]] | [[Stephen Jay Gould]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-10 | data-sort-value="2002" | 2002-05-20 | [[paleontolohiya]]<br/>[[kasaysayan ng agham]]<br/>[[ebolusyon]] | [[Talaksan:Stephen Jay Gould.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | data-sort-value="1841" | 1841-08-25 | data-sort-value="1917" | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11 | data-sort-value="1973" | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-11 | data-sort-value="2018" | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q76604|Q76604]] | [[Hans Fischer]] | data-sort-value="1881" | 1881-07-27 | data-sort-value="1945" | 1945-03-31 | [[kimikang organiko]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[panggagamot na panloob]]<br/>[[clinical chemistry]] | [[Talaksan:Hans Fischer (Nobel).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | data-sort-value="1890" | 1890-02-17 | data-sort-value="1962" | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q188668|Q188668]] | [[Thom Yorke]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-07 | | | [[Talaksan:AllPointsEastAug2022 (327 of 385) (52327062411) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | data-sort-value="1874" | 1874-11-15 | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 114 items. {{Wikidata list end}} fhfzwopov6f55x5ntuy5zornuftnqb8 0 284116 2230109 1723210 2026-09-29T23:56:42Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2230109 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Université_de_Mons-Hainaut_(1).JPG|thumb|Unibersidad ng Mons]] Ang '''Unibersidad ng Mons''' ({{Lang-fr|Université de Mons}}) ay isang bagong pamantasan sa Belgium na matatagpuan sa lungsod ng Mons, na nilikha sa pinagsasanib ng Faculté Polytechnique de Mons (FPMs) at Unibersidad ng Mons-Hainaut. Ang pagsasama ng mga institusyon ay nakamit kasunod ng isang lohikang heograpikal dahil sa mataas na antas ng komplementariti pagitan ng dalawa at ang kanilang lokasyon sa parehong lungsod. Pranses ang pangunahing midyum ng unibersidad. Dahil ito ay matatagpuan sa lalawigan ng Hainaut, Belgium, na nagsasalita ng Pranses, malapit sa hangganan ng France, at nasa tuwid na linya sa pagitan ng Brussels at Paris.<ref>{{Cite web |title=University of Mons : Rankings, Fees & Courses Details {{!}} TopUniversities |url=https://www.topuniversities.com/universities/university-mons |access-date=2026-09-29 |website=www.topuniversities.com |language=en}}</ref> {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan sa Belgium]] lzbafmu6e2dtwagw26b20son3tcd70x 0 287058 2230074 2228235 2026-09-29T20:19:01Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230074 wikitext text/x-wiki {{Cleanup|date=Marso 2019|reason=Ayusin sa pamamagitan, bawat taon}} Ang sumusunod ay isang listahan ng mga tampok na pelikula ng sombi. Ang mga zombie ay mga fictional creature na karaniwang inilalarawan bilang reanimated corpses o virally infected na tao. Ang mga ito ay karaniwang inilalarawan bilang maynibalistic sa kalikasan. Habang ang mga pelikulang sombi sa pangkalahatan ay nahulog sa genre ng horror, ang ilan ay tumatawid sa iba pang mga genre, tulad ng komedya, fiction sa agham, thriller, o pagmamahalan. Ang mga natatanging subgenres ay umunlad, tulad ng "komedya ng sombi" o "pahayag ng sombi". Ang mga zombies ay naiiba sa mga ghost, ghouls, mummies, monsters ni Frankenstein o vampires, kaya ang listahan na ito ay hindi kasama ang mga pelikula na nakatuon sa mga uri ng undead. Ang White Zombie ng Victor Halperin ay inilabas noong 1932 at madalas na binanggit bilang unang pelikula ng [[zombie]]. == Pelikula == {|class="wikitable sortable" |- ! Pamagat ! Direktor ! Taon ! Mga sanggunian |- | ''[[28 Days Later]]'' || [[Danny Boyle]] || 2002 || <ref name="guardian2">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/film/2007/may/06/features.review |title=A capital place for panic attacks |work=[[The Guardian]]|date=May 6, 2007 |authorlink=Mark Kermode |first=Mark |last=Kermode |accessdate=2012-11-05}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.stylusmagazine.com/articles/movie_review/stylus-magazines-top-10-zombie-films-of-all-time.htm |title=Stylus Magazine's Top 10 Zombie Films of All Time |author=Stylus Staff |date=October 29, 2007 |accessdate=November 5, 2012 |archive-date=Pebrero 18, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080218041314/http://www.stylusmagazine.com/articles/movie_review/stylus-magazines-top-10-zombie-films-of-all-time.htm |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[28 Weeks Later]]'' || [[Juan Carlos Fresnadillo]] || 2007 || <ref name="guardian2" /> |- | ''[[Abraham Lincoln vs. Zombies]]'' || [[Richard Schenkman]] || 2012 || <ref>{{cite news|last=Lebos|first=Jessica Leigh|title=Four score & seven zombies ago|url=http://www.connectsavannah.com/news/article/106543/|accessdate=June 5, 2012|newspaper=[[Connect Savannah]]|date=June 26, 2012}}</ref> |- | ''[[After Sundown (2006 film)|After Sundown]]'' || Christopher Abram & Michael W. Brown || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=20}} |- | ''[[Alien Dead]]'' || [[Fred Olen Ray]] || 1980 || {{sfn|Kay|2008|p=170}}{{sfn|Dendle|2011|p=18-19}} |- | ''[[All Souls Day (film)|All Souls Day]]'' || [[Jeremy Kasten]] || 2005 || <ref>{{cite web|first=Dennis | last = Harvey |url=https://variety.com/2005/film/reviews/all-souls-day-dia-de-los-muertos-1200528037/ |title=All Souls Day: Dia De Los Muertos |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=February 10, 2005 |accessdate=2013-10-29}}</ref> |- | ''[[The Amazing Adventures of the Living Corpse]]'' || Justin Paul Ritter || 2012|| <ref>{{cite web |last=Sullivan |first=Gordon |url=http://www.dvdverdict.com/reviews/livingcorpsebluray.php |title=DVD Verdict Review&nbsp;— The Amazing Adventures of the Living Corpse (Blu-ray) |work=[[DVD Verdict]] |date=June 24, 2013 |accessdate=2013-10-29 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105041644/http://www.dvdverdict.com/reviews/livingcorpsebluray.php |archivedate=November 5, 2013 |df=mdy-all }}</ref> |- | ''[[American Zombie]]'' || [[Grace Lee]] || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=21–23}} |- | ''[[The Astro-Zombies]]'' || [[Ted V. Mikels]] || 1968 || {{sfn|Dendle|2011 |p=19-20}} |- | ''[[Automaton Transfusion]]'' || [[Steven C. Miller]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=25-26 }} |- | ''[[Autumn (2009 film)|Autumn]]'' || [[Steven Rumbelow]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=27-28 }} |- | ''[[Baron Blood (film)|Baron Blood]]'' (''Gli orrori del castello di Norimberga'') || [[Mario Bava]] || 1972 || {{sfn|Dendle|2011 |p=21}} |- | ''[[Bath Salt Zombies]]'' || Dustin Mills || 2013 || <ref>{{cite web |first=Rod |last=Lott |url=http://www.okgazette.com/oklahoma/article-17603-bath-salt-zombies.html |title=Oklahoma Gazette DVD Review: Bath Salt Zombies |work=[[Oklahoma Gazette]] |date=February 15, 2013 |accessdate=2013-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130218035541/http://www.okgazette.com/oklahoma/article-17603-bath-salt-zombies.html |archive-date=2013-02-18 |url-status=dead |df= }}</ref> |- | ''[[The Battery (2012 film)|The Battery]]'' || Jeremy Gardner || 2012 || <ref>{{cite journal|url=https://variety.com/2013/film/international/gardner-yamaguchi-urrutia-win-at-bars-1200808359/|title=Gardner, Yamaguchi, Urrutia Win at BARS|last=Hopewell|first=John|work=Variety |date=November 8, 2013|accessdate=2013-11-10}}</ref> |- | ''[[Battle Girl: The Living Dead in Tokyo Bay]]'' (''Batoru gâru'') || [[Kazuo Komizu]] || 1991 || {{sfn|Dendle|2011|p=106}} |- |''[[Battle of the Damned]]'' |Christopher Hatton |2013 |<ref>{{Cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/battle-of-the-damned-v581170|title=Battle of the Damned (2013) - Christopher Hatton {{!}} Synopsis, Characteristics, Moods, Themes and Related {{!}} AllMovie|website=AllMovie|access-date=2017-10-25}}</ref> |- | ''[[Battlefield Baseball]]'' (''Jigoku Kôshien'') || [[Yūdai Yamaguchi]] || 2003 || {{sfn|Kay|2008|p=233}} |- | ''[[Beneath Still Waters]]'' || [[Brian Yuzna]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=31-32}} |- | ''[[Beneath the Surface (2007 film)|Beneath the Surface]]'' || Blake Reigle || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=32}} |- | ''[[Beverly Hills Bodysnatchers]]'' || [[Jonathan Mostow]] || 1989 || {{sfn|Dendle|2011|p=21-22}} |- | ''[[Beverly Lane]]'' || Joshua Hull || 2010 || <ref>{{cite web | url = http://www.nuvo.net/indianapolis/joshua-hulls-beverly-lane-at-gen-con | title = Joshua Hull's 'Beverly Lane' at Gen Con | work = [[NUVO (newspaper)|NUVO]] | first = Sam | last = Watermeier | date = August 3, 2011 }}{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ''[[The Beyond (film)|The Beyond]]'' || [[Lucio Fulci]] || 1981 || {{sfn|Dendle|2011|p=22-23}} |- | ''[[Beyond Re-Animator]]'' || Brian Yuzna || 2003 || <ref name="top10mirror">{{cite web|first=Jon |last=Cooper |url=https://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/zombie-films-ten-greatest-movies-1974416 |title=Zombie films: Ten greatest movies featuring the undead, with video, including Dawn of the Dead, Shaun of the Dead and Braindead|work=[[Daily Mirror]]|date=June 21, 2013 |accessdate=2013-10-27}}</ref>{{sfn|Dendle|2012|p=32-33}} |- | ''[[Big Tits Zombie]]'' (''Big Tits Dragon: Hot Spring Zombie vs. Stripper 5'') || [[Takao Nakano]] || 2010 || {{sfn|Dendle|2012|p=33-34}} |- | ''[[Bio Zombie]]'' (''Sun faa sau si'') || [[Wilson Yip]] || 1998 || {{sfn|Kay|2008|p=205}} |- | ''[[Biohazardous]]'' || Michael J. Hein || 2001 || {{sfn|Dendle|2012|p=34–35}} |- | ''[[Dèmoni 3|Black Demons]]'' (''Dèmoni 3'') || [[Umberto Lenzi]] || 1991 || {{sfn|Dendle|2011|p=56-57}} |- | ''[[Black Magic 2]]'' (''Gou hun jiang tou'', ''Revenge of the Zombies'') || [[Ho Meng Hua]] || 1976 || {{sfn|Kay|2008|p=98–99}} |- | ''[[Black Sheep (2006 New Zealand film)|Black Sheep]]'' || [[Jonathan King]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=35-36}} |- | ''[[Black Swarm]]'' (''Night of the Drones'') || [[David Winning]] || 2007 || <ref>{{cite web|url=http://www.dvdverdict.com/reviews/blackswarm.php|title=Black Swarm|last=Bromley|first=Patrick|work=[[DVD Verdict]]|date=January 30, 2009|accessdate=2013-11-11|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131112045850/http://www.dvdverdict.com/reviews/blackswarm.php|archivedate=November 12, 2013|df=mdy-all}}</ref> |- | ''[[Bled White (2011 film)|Bled White]]'' || Jose Carlos Gomez || 2011 || <ref>{{cite web|url=http://www.horrorsociety.com/2010/03/15/bled-white-review/ |title=Bled White Review |publisher=Horror Society |date=November 8, 2013 |accessdate=2013-11-14}}</ref> |- | ''[[Block Z]]'' || Mikhail Red || ''2019'' |- | ''[[Blood Creek]]'' (''Creek'', ''Town Creek'') || [[Joel Schumacher]] || 2009 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/reviews/blood-creek-2009|title=Blood Creek |last=Julian |first=Justin |work=[[Dread Central]] |date=September 28, 2009 |accessdate=2013-11-11}}</ref> |- | ''[[Blood of the Beast]]'' || [[Georg Koszulinski]] || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=37}} |- | ''[[Blood of Ghastly Horror]]'' || [[Al Adamson]] || 1972 || {{sfn|Dendle|2011 |p=23-25}} |- | ''[[Bloodsuckers from Outer Space]]'' || Glen Coburn || 1984 || {{sfn|Dendle|2011|p=25}} |- | ''[[Bone Sickness]]'' || Brian Paulin || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=37-38}} |- | ''[[The Boneyard]]'' || James Cummins || 1990 || {{sfn|Dendle|2011 |p=25-26}} |- | ''[[The Book of Zombie]]'' || Scott Kragelund, Paul Cranefield, Erik Van Sant || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=38-39}} |- | ''[[Bowery at Midnight]]'' || [[Wallace Fox]] || 1942 || {{sfn|Dendle|2011 |p=26-27}} |- | ''[[Boy Eats Girl]]'' || [[Stephen Bradley (film director)|Stephen Bradley]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=39}} |- | ''[[Brain Blockers]]'' || Lincoln Kupchak || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=39-40}} |- | ''[[Brain Dead (2007 film)|Brain Dead]]'' || [[Kevin S. Tenney|Kevin Tenney]] || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=40}} |- | ''[[Braindead (film)|Braindead]]'' (''Dead Alive'') || [[Peter Jackson]] || 1992 || <ref name="top10mirror" />{{sfn|Dendle|2012|p=122}} |- | ''[[Bride of Re-Animator]]'' || [[Brian Yuzna]] || 1991 || {{sfn|Dendle|2011 |p=28}} |- | ''[[Broken Springs]]'' (''Broken Springs: Shrine of the Undead Zombie Bastards'') || Neeley Lawson || 2009 || <ref>{{cite news|url=http://www.variety.com/review/VE1117943108?refcatid=31|title=review: Broken Springs: Shine of the Undead Zombie Bastards|last=Koehler|first=Robert|date=June 30, 2010|work=Variety |accessdate=December 26, 2010}}</ref> |- | ''[[Burial Ground: The Nights of Terror]]'' || [[Andrea Bianchi]] || 1981 || {{sfn|Dendle|2011|p=29}} |- | ''[[The Burning Dead]]'' || Rene Perez || 2015 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/reviews/90339/burning-dead-2015/|title=Burning Dead, The (2015)|last=Foy|first=Scott|work=[[Dread Central]]|date=February 19, 2015|accessdate=April 1, 2015}}</ref> |- | ''[[Burying The Ex]]'' || [[Joe Dante]] || 2014 || <ref>{{cite web|last=Kenny |first=Glenn |url=http://www.rogerebert.com/reviews/burying-the-ex-2015 |title=Reviews: Burying The Ex |publisher=www.rogerebert.com |date=June 19, 2015 |accessdate=November 3, 2015}}</ref> |- | ''[[The Cabin in the Woods]]'' ||[[Drew Goddard]] || 2011 || <ref>{{cite web|authorlink=Peter Travers|url=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/the-cabin-in-the-woods-20120412|title=The Cabin in the Woods|last=Travers|first=Peter|work=[[Rolling Stone]]|date=April 12, 2012|accessdate=August 30, 2012|archive-date=Hulyo 12, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130712020202/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/the-cabin-in-the-woods-20120412|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Caustic Zombies]]'' || Johnny Daggers || 2011 || <ref>{{cite news | url = http://digital.turn-page.com/i/36976/51 | title = Film Capsules | newspaper = Pittsburgh City Paper | page = 51 | date = July 20, 2011 | url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131114004604/http://digital.turn-page.com/i/36976/51 | archivedate = November 14, 2013 | df = mdy-all }}</ref> |- | ''[[Cemetery Man]]'' (''Dellamorte Dellamore'') || [[Michele Soavi]] || 1994 || <ref name=ttz /> |- |''[[Cell (film)|Cell]]'' || [[Tod Williams (filmmaker)|Tod Williams]] || 2016 ||<ref>{{cite web|url=http://bloody-disgusting.com/movie/3388853/cell-trailer-rings-zombie-esque/|title=The 'CELL' Trailer Rings in a Zombie-esque Apocalypse!|website=[[Bloody-Disgusting.com]]|first=Brad|last=Miska|date=April 26, 2016|accessdate=April 26, 2016}}</ref> |- | ''[[The Children (1980 film)|The Children]]'' || Max Kalmanowicz || 1980 || {{sfn|Kay|2008|p=103-104}} |- | ''[[Children of the Living Dead]]'' || Tor Ramsey || 2001 || {{sfn|Dendle|2012|p=41-43}} |- | ''[[Children Shouldn't Play with Dead Things]]'' || [[Bob Clark]] || 1972 || <ref>{{cite journal|url=http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=34551|title=Tom Savini Directing Dead Things|last=Williams|first=Owen|work=[[Empire (film magazine)|Empire]]|date=July 12, 2012|accessdate=2013-11-04}}</ref> |- | ''[[Choking Hazard]]'' || Marek Dobes || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=43}} |- | ''[[Chopper Chicks in Zombietown]]'' || Dan Hoskins || 1991 || {{sfn|Kay|2008|p=193}} |- | ''[[C.H.U.D. II: Bud the C.H.U.D.]]'' || David Irving || 1989 || <ref>{{cite news | url = https://www.nytimes.com/movies/movie/7735/C-H-U-D-2-Bud-the-C-H-U-D-/overview | title = C-H-U-D-2-Bud-the-C-H-U-D- | first = Cavett | last = Binton | agency = [[Rovi]] ([[All Movie Guide]]) | work = New York Times | date = | accessdate = 2013-11-14 | archive-date = 2013-11-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131114164618/http://www.nytimes.com/movies/movie/7735/C-H-U-D-2-Bud-the-C-H-U-D-/overview | url-status = dead }}</ref> |- | ''[[City of the Living Dead]]'' || [[Lucio Fulci]] || 1980 || {{sfn|Dendle|2011|p=72}} |- | ''[[City of Rott]]'' || Frank Sudol || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=43-44}}<!--- low budget $5k ---> |- | ''[[Cockneys vs Zombies]]'' || Matthias Hoene || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/reviews/cockneys-vs-zombies-blu-ray-dvd#axzz2kTO0ApWP |title=Cockneys Vs. Zombies (Blu-ray / DVD) Review |work=[[Dread Central]] |date=November 3, 2013 |accessdate=2013-11-14}}</ref> |- | ''[[Colin (film)|Colin]]'' || [[Marc Price]] || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=44-45}}<!--- low budget $70 ---> |- | ''[[Contracted (film)|Contracted]]'' || [[Eric England (director)|Eric England]] || 2013 || |- | ''[[Contracted: Phase II]]'' || [[Josh Forbes]] || 2015 || |- | ''[[Corpses Are Forever]]'' || [[Jose Prendes]] || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=47}} |- | ''[[Creature with the Atom Brain (1955 film)|Creature with the Atom Brain]]'' || [[Edward L. Cahn]] || 1955 || {{sfn|Dendle|2011|p=37–38}} |- | ''[[Creepshow]]'' || [[George A. Romero]] || 1982 || {{sfn|Dendle|2011|p=38–40}} |- | ''[[La cruz del diablo|The Cross of the Devil]]'' || [[John Gilling]] || 1975 || {{sfn|Dendle|2011|p=40}} |- | ''[[The Crypt (film)|The Crypt]]'' || [[Craig McMahon]] || 2009 || <ref>{{cite web | url = http://www.bizjournals.com/phoenix/stories/2009/04/06/daily49.html | title = Triumph Entertainment releasing 'The Crypt' first of three films | date = April 8, 2009 | work = Phoenix Business Journal | publisher = American City Business Journals | first = Chris | last = Casacchia}}</ref> |- | ''[[The Curse of the Doll People]]'' (''Munecos infernales'') || [[Benito Alazraki]] || 1961 || {{sfn|Dendle|2011|41–42}} |- | ''[[Les Démoniaques|Curse of the Living Dead]]'' (''Les Démoniaques'') || [[Jean Rollin]] || 1973 || <ref>{{cite web | last = Deighan | first = Samm | url = http://diaboliquemagazine.com/the-demoniacs-blu-ray-review/ | title = The Demoniacs (Blu-Ray Review) | work = Diabolique Magazine | date = December 18, 2012 | access-date = Marso 28, 2019 | archive-date = Marso 28, 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190328090319/https://diaboliquemagazine.com/the-demoniacs-blu-ray-review/ | url-status = dead }}</ref> |- | ''[[Curse of the Maya]]'' (''Dawn of the Living Dead'', ''Evil Grave: Curse of the Maya'') || [[David Heavener]] || 2004 || <ref>{{cite web | url = http://bloody-disgusting.com/film/109081/day-of-the-living-dead-the-curse-of-the-maya-4/ | title = The Day of the Living Dead: The Curse of the Maya | accessdate = 2013-11-18| work = [[Bloody Disgusting]] }}</ref> |- | ''[[Dance of the Dead (film)|Dance of the Dead]]'' || [[Gregg Bishop]] || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=48-49}} |- | ''[[Dark Floors]]'' || [[Pete Riski]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=49}} |- | ''[[Dark Harvest (2004 film)|Dark Harvest]]'' || Paul Moore || 2004 || <ref>https://www.allmovie.com/movie/dark-harvest-v302327</ref> |- | ''[[Dawn of the Dead (1978 film)|Dawn of the Dead]]'' || [[George A. Romero]] || 1978 || <ref name="top10mirror" /> |- | ''[[Dawn of the Dead (2004 film)|Dawn of the Dead]]'' || [[Zack Snyder]] || 2004 || <ref>{{cite web|last=Travers|first=Peter|authorlink=Peter Travers|url=https://www.rollingstone.com/movies/lists/the-10-best-zombie-movies-20121012/dawn-of-the-dead-2004-19691231|title=The 10 Best Zombie Movies: 'Dawn of the Dead' 2004|work=[[Rolling Stone]]|date=|accessdate=2013-10-25|archive-date=2013-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212031731/http://www.rollingstone.com/movies/lists/the-10-best-zombie-movies-20121012/dawn-of-the-dead-2004-19691231|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Dawn of the Mummy]]'' || [[Frank Agrama]] || 1981 || {{sfn|Dendle|2011|p=44}} |- | ''[[Day of the Dead (1985 film)|Day of the Dead]]'' || [[George A. Romero]] || 1985 || <ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/entertainment/tv/showtracker/la-et-st-george-romero-walking-dead-soap-opera-20131101,0,1375253.story|title=George Romero dismisses 'The Walking Dead' as 'soap opera'|last=Day|first=Patrick Kevin|work=[[Los Angeles Times]]|date=November 1, 2013|accessdate=2013-11-04}}</ref> |- | ''[[Day of the Dead (2008 film)|Day of the Dead]]'' || [[Steve Miner]] || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=52-53}} |- | ''[[Day of the Dead 2: Contagium]]'' || Ana Clavell & James Glenn Dudelson || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=53-54}} |- | ''[[Day of the Dead: Bloodline]]'' || Hèctor Hernández Vicens || 2018 || |- | ''[[Days of Darkness (2007 American film)|Days of Darkness]]'' || Jake Kennedy || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=55-56}} |- | ''[[The Dead (2010 film)|The Dead]]'' || Howard J. Ford & Jonathan Ford || 2010 || {{sfn|Dendle|2012|p=56-58}} |- | ''[[The Dead 2: India]]'' || Howard J. Ford & Jonathan Ford || 2013 || <ref>{{cite web|url=http://www.fangoria.com/new/the-dead-2-india-movie-review/|title="THE DEAD 2: INDIA" (Movie Review)|author=|date=|website=fangoria.com|accessdate=August 19, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819235306/http://www.fangoria.com/new/the-dead-2-india-movie-review/|archive-date=2017-08-19|url-status=dead|df=}}</ref> |- | ''[[Dead 7]]'' || [[Nick Carter (musician)|Nick Carter]] || 2016 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/120711/first-images-from-dead-7-feature-the-backstreet-boys-in-the-wild-west/|title=First Images from Dead 7 Feature the Backstreet Boys in the Wild West|last=Barton|first=Steve|work=[[Dread Central]]|date=August 20, 2015|accessdate=December 22, 2016}}</ref> |- | ''[[Dead Air (2009 film)|Dead Air]]'' || [[Corbin Bernsen]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=58-59}} |- | ''[[Dead & Breakfast]]'' || [[Matthew Leutwyler]] || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=59-60}} |- | ''[[Dead & Buried]]'' || [[Gary Sherman (director)|Gary Sherman]] || 1981 || {{sfn|Dendle|2011|p=49}} |- | ''[[The Dead and the Damned]]'' || Rene Perez || 2010 || {{sfn|Dendle|2012|p=62}} |- | ''[[The Dead and the Damned 2]]'' || Rene Perez || 2014 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/67844/the-dead-and-the-damned-gets-a-sequel/|title=The Dead and the Damned Gets a Sequel|last=Condit|first=Jon|work=[[Dread Central]]|date=September 11, 2014|accessdate=April 1, 2015}}</ref> |- | ''[[Dead and Deader]]'' || Patrick Dinhut || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=60-61}} |- | ''[[Dead Before Dawn]]'' || April Mullen || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/movie/dead-before-dawn-3d/review/623176 |title=Dead Before Dawn 3D: Film Review |first=Frank |last=Scheck |work=The Hollywood Reporter |date=September 6, 2013 |accessdate=2014-06-03}}</ref> |- | ''[[The Dead Hate the Living!]]'' || Dave Parker || 2000 || {{sfn|Kay|2008|p=218–219}} |- | ''[[Dead Heat (1988 film)|Dead Heat]]'' || [[Mark Goldblatt]] || 1988 || {{sfn|Dendle|2011|p=51}} |- | ''[[The Dead Inside (2013 film)|The Dead Inside]]'' || [[Andrew Gilbert]] || 2013 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/reviews/107652/infected-dvd-2/|title=Infected (DVD)|last=Boiselle|first=Matt|work=[[Dread Central]]|date=June 19, 2015|accessdate=December 6, 2015}}</ref> |- | ''[[Dead Meat]]'' || Conor McMahon || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=66}} |- | ''[[Dead Men Walking (film)|Dead Men Walking]]'' || Peter Mervis || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=67}} |- | ''[[Dead Moon Rising]]'' || Mark E. Poole || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=67–68}} |- | ''[[The Dead Next Door]]'' || J.R. Bookwalter || 1988 || {{sfn|Dendle|2012|p=61}} |- | ''[[The Dead One (1961 film)|The Dead One]]''||[[Barry Mahon]] || 1961 || {{sfn|Kay|2008|p=37-38}} |- |[[El Muerto (film)|The Dead One]] ''(El Muerto)'' |[[Brian Cox (director)|Brian Cox]] |2007 |<ref>{{Citation|title=The Dead One|url=https://www.imdb.com/title/tt0441022/|access-date=2018-08-25}}</ref> |- | ''[[The Dead Outside]]'' || [[Kerry Anne Mullaney]] || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=68}} |- | ''[[The Dead Pit]]'' || [[Brett Leonard]] || 1989 || {{sfn|Dendle|2011|p=54}} |- | ''[[Dead Rising: Watchtower]]'' || [[Zach Lipovsky]] || 2015 || <ref>{{cite web|url=http://www.thewrap.com/legendary-digitals-zombie-movie-dead-rising-lures-leprechaun-origins-director-exclusive/|title=Legendary Digital's Zombie Movie 'Dead Rising' Lures 'Leprechaun: Origins' Director (Exclusive)|last=Sneider|first=Jeff|work=[[TheWrap]]|date=2014-08-20|accessdate=2017-06-22}}</ref> |- | ''[[Dead Sands]]'' || [[Ameera Al Qaed]] || 2013 || <ref>{{cite web|url=http://archives.gdnonline.com/NewsDetails.aspx?date=04/07/2015&storyid=348882|title='Zombie' film ready to roll|last=Alghata|first=Laala Kashef|work=Gulf Digital News|date=March 8, 2013|accessdate=December 12, 2016|archive-date=Nobiyembre 25, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125162630/http://archives.gdnonline.com/NewsDetails.aspx?date=04/07/2015&storyid=348882|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Dead Snow]]'' || [[Tommy Wirkola]] || 2008 || <ref name="top10mirror" /> |- | ''[[Dead Snow: Red vs. Dead]]''|| [[Tommy Wirkola]] || 2014 || <ref>{{cite web|url=http://www.avclub.com/review/red-vs-dead-vastly-superior-original-dead-snow-210233|title=Red Vs. Dead is vastly superior to the original Dead Snow|last=D'Angelo|first=Mike|work=[[The A.V. Club]]|date=October 9, 2014|accessdate=May 20, 2015|archive-date=Mayo 21, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521080654/http://www.avclub.com/review/red-vs-dead-vastly-superior-original-dead-snow-210233|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Dead Space: Downfall]]'' || [[Chuck Patton]] || 2008 || <ref>{{cite web |url=http://www.mania.com/dead-space-downfall_article_110721.html |title=Dead Space: Downfall |publisher=Mania.com |last=Trate |first=Robert T. |date=October 27, 2008 |accessdate=2013-11-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113074950/http://www.mania.com/dead-space-downfall_article_110721.html |archivedate=November 13, 2013 |df=mdy-all }}</ref> |- | ''[[Dead Within]]'' || Ben Wagner || 2014 || <ref>{{cite web|url=http://www.dvdtalk.com/reviews/65535/dead-within/|title=Dead Within|last=Blitz|first=Jeremy|work=[[DVD Talk]]|date=September 22, 2014|accessdate=September 24, 2014}}</ref> |- | ''[[Deadgirl]]'' || [[Marcel Sarmiento]] & Gadi Harel || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=73}} |- | ''[[Deadheads (film)|DeadHeads]]'' || Brett Pierce & Drew T. Pierce || 2011 || <ref>{{cite web |url=http://news.artservemichigan.org/2011/09/dead-heads/ |title=Dead Heads&nbsp;— Pierce Brothers &#124; New Zombie Comedy Film has Michigan 'Brains' Behind it |work=Artserve Creative Impact Michigan |date=September 22, 2011 |last=Boyd |first=Mark |accessdate=2013-11-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113073922/http://news.artservemichigan.org/2011/09/dead-heads/ |archivedate=November 13, 2013 |df=mdy-all }}</ref> |- | ''[[Deadly Friend]]'' || [[Wes Craven]] || 1986 || {{sfn|Dendle|2011|p=55}} |- | ''[[Deathdream]]'' || [[Bob Clark]] || 1972 || {{sfn|Dendle|2011|p=53}} |- | ''[[Deathwatch (2002 film)|Deathwatch]]'' || [[Michael J. Bassett]] || 2002 || <ref>{{cite web |last=Ashcraft |first=Brian |url=http://kotaku.com/5795235/who-the-hell-is-silent-hill-revelations-director |title=Who The Hell Is Silent Hill: Revelation's Director? |work=[[Kotaku.com]] |date=April 25, 2011 |accessdate=2013-11-14 |archive-date=2013-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220055228/http://kotaku.com/5795235/who-the-hell-is-silent-hill-revelations-director |url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Decay (2012 film)|Decay]]'' || Luke Thompson || 2012 || <ref>{{cite web|last=Watercutter |first=Angela |url=https://www.wired.com/underwire/2012/10/cern-zombie-movie-decay/ |title=Physics Students Make Zombie Movie Decay Deep Within the Bowels of CERN &#124; Underwire |publisher=Wired.com |date=March 28, 2013 |accessdate=2013-11-14}}</ref> |- | ''[[Deep River: The Island]]'' || Ben Bachelder || 2008 || <ref>{{cite web |last=Uhler |first=Stephen |url=http://www.thedailyobserver.ca/2009/07/04/zombies-knock-em-dead |title=Zombies knock 'em dead |work=[[Pembroke Daily Observer]] |date=July 4, 2009 |accessdate=2013-11-14 |archive-date=2013-11-13 |archive-url=https://archive.today/20131113071658/http://www.thedailyobserver.ca/2009/07/04/zombies-knock-em-dead |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Descendents (2008 film)|Descendents]]'' (''Solos'') || [[Jorge Olguín]] || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=76}}<ref>{{cite web | url = http://twitchfilm.com/2007/12/zombies-invade-chile-in-jorge-olguins-solos.html | title = Zombies Invade Chile In Jorge Olguin's SOLOS | last = Brown | first = Todd | work = [[Twitch Film]] | date = December 28, 2007 | url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140317005008/http://twitchfilm.com/2007/12/zombies-invade-chile-in-jorge-olguins-solos.html | archivedate = March 17, 2014 | df = mdy-all }}</ref> |- | ''[[Detention of the Dead]]'' || Alex Craig Mann || 2012 || |- | ''[[The Devil's Daughter (1939 film)|The Devil's Daughter]]'' (''Pocomania'') || Arthur H. Leonard || 1939 || {{sfn|Kay|2008|p=4}} |- | ''[[Devil's Playground (2010 film)|Devil's Playground]]'' || [[Mark McQueen]] || 2010 || {{sfn|Dendle|2012|p=77}} |- | ''[[Diary of the Dead]]'' || [[George A. Romero]] || 2008 || <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/15/movies/15dead.html|title=George A. Romero's Diary of the Dead (2007)|last=Dargis|first=Manohla|work=[[The New York Times]]|date=February 15, 2008|accessdate=2013-11-04}}</ref> |- | ''[[Die-ner (Get It?)]]'' || Patrick Horvath || 2010 || {{sfn|Dendle|2012|p=83}} |- | ''[[Die You Zombie Bastards!]]'' || Caleb Emerson || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=81–82}} |- | ''[[Die Zombiejäger]]'' || Jonas Wolcher || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=82-83}} |- | ''[[The Discarnates]]'' (''Summer Among the Zombies'', ''Ijintachi tono natsu'') || [[Nobuhiko Obayashi]] || 1988 || {{sfn|Balmain|2008}} |- | ''[[Doc of the Dead]]'' || [[Alexandre O. Philippe]] || 2014 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/83650/zombie-documentary-doc-dead-heads-uk-dvd-february/|title=Zombie Documentary Doc of the Dead Heads to UK DVD in February - Dread Central|author=|date=December 29, 2014|website=dreadcentral.com|accessdate=August 19, 2017}}</ref> |- | ''[[Doctor Blood's Coffin]]'' || [[Sidney J. Furie]] || 1961 || {{sfn|Dendle|2011|p=59}} |- | ''[[Doghouse (film)|Doghouse]]'' || [[Jake West]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=83-84}} |- | ''[[Don't Go in the House]]'' || Joseph Ellison || 1980 || {{sfn|Dendle|2011|p=63}} |- | ''[[Doom (film)|Doom]]'' || [[Andrzej Bartkowiak]] || 2005 || <ref>{{cite web|last=Fuchs |first=Cynthia |url=http://www.popmatters.com/review/doom-2005/ |title=Doom (2005) |publisher=[[PopMatters]] |date=October 24, 2005 |accessdate=2013-11-14}}</ref> |- | ''[[Dorm of the Dead]]'' || Donald Farmer || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|pp=86–87}} |- | ''[[Dylan Dog: Dead of Night]]'' || [[Kevin Munroe]] || 2011 || <ref>{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2011/may/02/entertainment/la-et-dylan-dog-20110502 |title='Dylan Dog: Dead of Night': Review | last = Abele | first = Robert | newspaper = Los Angeles Times | date=May 2, 2011 |accessdate=2013-11-14}}</ref> |- | ''[[The Earth Dies Screaming]]'' || [[Terence Fisher]] || 1964 || {{sfn|Dendle|2011|p=63–64}} |- | ''[[Eat Me! (2009 film)|Eat Me!]]'' (''The Eaters'') || Katie Carman || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=87}}<!--- consider for low-budget $8,000 ---> |- | ''[[Ed and His Dead Mother]]'' || Jonathan Wacks || 1993 || {{sfn|Kay|2008|p=209}} |- | ''[[Edges of Darkness]]'' || [[Jason Horton]] & Blaine Cade || 2008 || <ref>{{cite web |url=http://www.dreadcentral.com/reviews/edges-darkness-2008 |title=''Edges of Darkness'' (2008) |last=Mike |first=Phalin |work=[[Dread Central]] |date=September 23, 2008 |accessdate=2012-11-05}}</ref> |- | ''[[El Muerto (film)|El Muerto]]'' || [[Brain Cos]] || 2007 |- | ''[[Erotic Nights of the Living Dead]]'' (''Sexy Nights of the Living Dead'') || [[Joe D'Amato]] || 1980 || {{sfn|Dendle|2011|p=64}} |- | ''[[Evil (2005 film)|Evil]]'' (''To Κακό'') || Yorgos Noussias || 2005 || {{sfn|Kay|2008|p=292}}{{sfn|Dendle|2012|p=91}} |- | ''[[Evil Head]]'' || Doug Sakmann || 2012 || <ref>{{cite book|author = Anthony J. Fonseca and June Michele Pulliam|title = Encyclopedia of the Zombie: The Walking Dead in Popular Culture and Myth|url = http://www.abc-clio.com/ABC-CLIOCorporate/product.aspx?pc=A3906C|accessdate = 25 February 2016|year = 2014|publisher = [[ABC-CLIO]] ([[Greenwood Publishing Group]])|isbn = 9781440803895|page = 2}}</ref> |- | ''[[Evil: In the Time of Heroes]]'' (''To Κακό 2: Στην Eποχή Tων Hρώων'') || Yorgos Noussias || 2009 || <ref>{{cite web | first = Todd | last = Brown | url = http://twitchfilm.com/2009/06/bald-billy-zane-battles-greek-zombies-in-evil-in-the-time-of-heroes-to-kako.html | title = Bald Billy Zane Battles Greek Zombies In EVIL IN THE TIME OF HEROES (TO KAKO II) | work = Twitch Film | date = June 2, 2009 | accessdate = 2013-11-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131114013143/http://twitchfilm.com/2009/06/bald-billy-zane-battles-greek-zombies-in-evil-in-the-time-of-heroes-to-kako.html | archive-date = November 14, 2013 | url-status=dead | df = mdy-all }}</ref> |- | ''[[Exhumed (film)|Exhumed]]'' || [[Brian Clement]] || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=92–93}} |- | ''[[Exit Humanity]]'' || [[John Geddes (producer)|John Geddes]] || 2011 || |- | ''[[Extinction (2015 film)|Extinction]]'' || [[Miguel Angel Vivas]] ||2015|| <ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/review/extinction-film-review-812456|title='Extinction': Film Review|date=July 31, 2015|work = [[The Hollywood Reporter]] }}</ref> |- | ''[[Fading of the Cries]]'' || [[Brian Metcalf|Brian A. Metcalf]] || 2011 || <ref>{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2011/07/08/movies/fading-of-the-cries-starring-brad-dourif-review.html | title = Fading of the Cries&nbsp;— Horror, Romance and Wizards | last = Catsoulis | first = Jeannette | date = July 7, 2011 | publication-date = July 8, 2011 | newspaper = New York Times | location = New York | page = C8 }}</ref> |- | ''[[Fido (film)|Fido]]'' || [[Andrew Currie (director)|Andrew Currie]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=94-96}} |- | ''[[First Platoon]]'' || Chris Gabriel || 2011 || {{sfn|Oliver|2011}} |- | ''[[Flesheater]]'' (''Zombie Nosh'') || [[Bill Hinzman]] || 1988 || {{sfn|Dendle|2011|p=65}} |- | ''[[Flick (2008 film)|Flick]]'' || [[David Howard (director)|David Howard]] || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=98}} |- | ''[[Flight of the Living Dead: Outbreak on a Plane]]'' || [[Scott Thomas (director)|Scott Thomas]] || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=98-99}} |- | ''[[The Fog]]'' || [[John Carpenter]] || 1980 || {{sfn|Dendle|2011|p=66–67}} |- | ''[[Forbidden Siren (film)|Forbidden Siren]]'' (''Sairen'') || [[Yukihiko Tsutsumi]] || 2006 || <ref>{{cite web| last = Gantayat | first = Anoop | url=http://www.ign.com/articles/2005/09/27/siren-the-movie |title=Siren: The Movie |publisher=IGN |date=September 27, 2005 |accessdate=2013-11-14}}</ref> |- | ''[[Forest of the Dead (film)|Forest of the Dead]]'' || Brian Singleton || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=99}} |- | ''[[The Four Skulls of Jonathan Drake]]'' || [[Edward L. Cahn]] || 1959 || {{sfn|Dendle|2011|p=67–68}} |- | ''[[Frankenhooker]]'' || [[Frank Henenlotter]] || 1990 || <ref>{{cite web|url=http://www.popmatters.com/post/150666-whores-dig-super-crack-frankenhooker-blu-ray/|title=Whores Dig Super Crack!: 'Frankenhooker' (Blu-ray)|last=Gibron|first=Bill|work=[[PopMatters]]|date=October 28, 2011|accessdate=2014-10-15}}</ref> |- | ''[[Frankenstein Island]]'' || [[Jerry Warren]] || 1981 || {{sfn|Dendle|2011|p=68–69}} |- | ''[[Freaks of Nature (film)|Freaks of Nature]]'' || [[Robbie Pickering]] || 2015 || <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/reviews/freaks-of-nature-review-1201630499/|title=Film Review: 'Freaks of Nature'|date=October 30, 2015|first=Nick | last=Schager | work =Variety }}</ref> |- | ''[[Frozen Scream]]'' || Frank Roach || 1980 || {{sfn|Dendle|2011|p=69–70}} |- | ''[[Gallowwalkers]]'' || Andrew Goth || 2009 || <ref>{{cite web |first=Rod |last=Lott |url=http://www.okgazette.com/oklahoma/article-18857-gallowwalkers.html |title=Oklahoma Gazette DVD Review: Gallowwalkers |work=[[Oklahoma Gazette]] |date=July 26, 2013 |accessdate=2013-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106212103/http://okgazette.com/oklahoma/article-18857-gallowwalkers.html |archive-date=2014-11-06 |url-status=dead |df= }}</ref> |- | ''[[Gangs of the Dead]]'' (''Last Rites'') || Duane Stinnett || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=126}} |- | ''[[Garden of the Dead]]'' || [[John Hayes (director)|John Hayes]] || 1974 || {{sfn|Dendle|2011|p=71}} |- | ''[[George: A Zombie Intervention]]'' || [[J.T. Seaton]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=100}} |- | ''[[Germ Z]]'' || J.T. Boone || 2013 || <ref>{{cite web | url = http://www.fangoria.com/new/fangoria-presents-germ-z-getting-the-bug-part-one/ | title = Fangoria Presents: Germ Z, Getting The Bug | access-date = 2014-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140424233511/http://www.fangoria.com/new/fangoria-presents-germ-z-getting-the-bug-part-one/ | archive-date = 2014-04-24 | url-status=dead | df = }}</ref> |- | ''[[The Ghost Breakers]]'' || [[George Marshall (director)|George Marshall]] || 1940 || {{sfn|Dendle|2011|p=73}} |- | ''[[Ghost Brigade]]'' (''The Lost Brigade'') || [[George Hickenlooper]] || 1993 || {{sfn|Dendle|2011|p=106}} |- || ''[[The Ghost Galleon]]'' || [[Amando de Ossorio]] || 1974 || {{sfn|Dendle|2011|p=80}} |- || ''[[The Ghouls]]'' (''Cannibal Dead: The Ghouls'', ''Urban Cannibals'') || [[Chad Ferrin]] || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=101}} |- | ''[[The Girl with All the Gifts (film)|The Girl with All the Gifts]]'' || [[Colm McCarthy (director)|Colm McCarthy]] || 2016 || <ref>{{cite web|url=http://ew.com/movies/2017/01/04/girl-with-all-the-gifts-trailer-exclusive/|title=Glenn Close faces a zombie apocalypse in haunting new The Girl With All the Gifts trailer|last=Collis|first=Clark|work=[[Entertainment Weekly]]|date=January 4, 2017|accessdate=2017-02-01}}</ref> |- | ''[[Go Goa Gone]]'' || [[Raj Nidimoru and Krishna D.K.]] || 2013 || <ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/546910| title=Review: Go Goa Gone | first=Taran | last = Adarsh | work=[[Bollywood Hungama]] | accessdate=May 10, 2013}}</ref> |- | ''[[Goal of the Dead]]'' || [[Thierry Poiraud]] and [[Benjamin Rocher]] || 2014 || <ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/review/goal-dead-cannes-review-704835|title='Goal of the Dead': Cannes Review|last=Mintzer|first=Jordan|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=May 16, 2014|accessdate=2014-06-23}}</ref> |- | ''[[Gory Gory Hallelujah]]'' || Sue Corcoran || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=101–102}} |- | ''[[Grave Mistake]]'' || Shawn Darling || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=102-103}} |- | ''[[Graveyard Alive]]: A Zombie Nurse in Love'' || [[Elza Kephart]] || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=103-104}} |- | ''[[The Hanging Woman]]'' (''Return of the Zombies'') || [[José Luis Merino]] || 1973 || {{sfn|Kay|2008|p=75}} |- | ''[[Hell of the Living Dead]]'' (''Night of the Zombies'') || [[Bruno Mattei]] || 1981 || {{sfn|Dendle|2011|p=125}} |- |''[[Here Alone (film)|Here Alone]]'' |Rod Blackhurst |2016 |<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt4814760/|title=Here Alone|last=|first=|date=|website=IMDB|access-date=June 6, 2018}}</ref> |- | ''[[The Hidan of Maukbeiangjow]]''<br />(''Invasion of the Girl Snatchers'', ''Kaspar and Prudence Laugh Till It Hurts at The Killers of the Zombie Plot: A Musical'') || Lee Jones || 1973 || <ref>{{cite web|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/559846/Hidan-of-Maukbeiangjow-The/ |title=Hidan of Maukbeiangjow, The (1973) – Overview | last = Maltin | first = Leonard | authorlink = Leonard Maltin | work=Leonard Maltin Classic Movie Guide / [[Turner Classic Movies|TCM.com]] |publisher=Time Warner |accessdate=2013-11-18}}</ref> |- | ''[[Hide and Creep]]'' || Chuck Hartsell & Chance Shirley || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=106}} |- | ''[[Hood of the Living Dead]]'' || Eduardo Quiroz & Jose Quiroz || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=106-107}}<ref name="moviefone20100518">{{cite web |last=Knolle |first=Sharon |url=http://news.moviefone.com/2010/05/18/cinematical-seven-absurd-from-the-hood-films/ |title=Cinematical Seven: Absurd 'From the Hood' Films&nbsp;— The Moviefone Blog |publisher=News.moviefone.com |date=May 18, 2010 |accessdate=2013-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110181257/http://news.moviefone.com/2010/05/18/cinematical-seven-absurd-from-the-hood-films/ |archive-date=2013-11-10 |url-status=dead |df= }}</ref> |- | ''[[La Horde|The Horde]]'' (''La Horde'') || Yannick Dahan & Benjamin Rocher || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=107-108}} |- | ''[[Horror Express]]'' (''Pánico en el Transiberiano'', ''Panic on the Trans-Siberian Express'') || [[Eugenio Martín]] || 1973 || {{sfn|Dendle|2011|p=78}} |- | ''[[The Horror of Party Beach]]'' || [[Del Tenney]] || 1964 || {{sfn|Dendle|2011|p=79}} |- | ''[[Horror Rises from the Tomb]]'' || Carlos Aured || 1972 || {{sfn|Dendle|2011|p=81}} |- | ''[[Horrors of War (film)|Horrors of War]]'' || Peter John Ross & John Whitney || 2006 || <ref>{{cite web | last = Weinberg | first = Scott | url = http://www.fearnet.com/news/review/horrors-war-2006 | title =Horrors of War (2006) | date = October 17, 2007 | work = [[Fearnet]].com }}</ref> |- | ''Horrorween'' || [[Joe Estevez]] || 2010 || <ref>{{cite web | url = http://www.igorslab.com/home/2011/8/16/zombie-film-six-years-in-the-making-horrorween-trailer.html | title = Zombie Film Six Years In The Making HORRORWEEN Trailer | work = Igor's Lab | last = Reese | first = Kyle | date = August 16, 2011 | accessdate = 2013-11-19 | archive-url = https://archive.today/20131118024144/http://www.igorslab.com/home/2011/8/16/zombie-film-six-years-in-the-making-horrorween-trailer.html | archive-date = 2013-11-18 | url-status=dead | df = }}</ref><ref>{{cite web |first=Jenna |last=Zine |url=http://www.pantylinepress.com/interviews/2010/02/ |title=Tits & Turkey: Ten Questions For Dead Body Guy |work=PantyLine Press |date=February 26, 2010 |accessdate=2013-11-18 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140313183023/http://www.pantylinepress.com/interviews/2010/02/ |archivedate=March 13, 2014 |df=mdy-all }}</ref> |- | ''[[The House by the Cemetery]]'' || [[Lucio Fulci]] || 1981 || {{sfn|Dendle|2011|p=81}} |- | ''[[House of the Damned (1996 film)|House of the Damned]]'' || [[Sean Weathers]] || 1996 || <ref>{{cite web| last = Danna | first = Corey | url=http://horrornews.net/44528/film-review-house-of-the-damned-1996/ |title=Film Review: House of the Damned (1996) |work=HorrorNews.net |date=November 27, 2011 |accessdate=2013-11-18}}</ref> |- | ''[[House of the Dead (film)|House of the Dead]]'' || [[Uwe Boll]] || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=108-109}} |- | ''[[House of the Dead II]]'' || [[Michael Hurst]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=109}} |- | ''[[House of the Living Dead]]'' (''Doctor Maniac'') || [[Ray Austin (director)|Ray Austin]] || 1973 || <ref>{{cite news | url = https://www.nytimes.com/movies/movie/23373/Doctor-Maniac/overview | title = Doctor Maniac (1973) – Review Summary | last = Binion | first = Cavett | agency = Rovi (All Movie Guide) | work = [[New York Times]] | date= |accessdate=2013-11-17}}</ref> |- | ''[[The House of Seven Corpses]]'' || Paul Harrison || 1974 || {{sfn|Dendle|2011|p=82}}{{sfn|Kay|2008|p=79-80}} |- | ''[[Hysterical (film)|Hysterical]]'' || [[Chris Bearde]] || 1983 || <ref>{{cite web|last=Leith |first=Sam |url=http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/cultural-notebook-3 |title=Cultural notebook: days of the undead |publisher=[[Prospect (magazine)|Prospect]] |date=November 18, 2009 |accessdate=2013-11-14}}</ref> |- | ''[[I Am a Hero]]'' || [[Shinsuke Sato]] || 2016 || <ref>{{cite web|last=Kerr |first=Elizabeth |url=http://www.hollywoodreporter.com/review/i-am-a-hero-film-891804 |title='I Am a Hero': Film Review |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=May 9, 2016 |accessdate=2016-11-27}}</ref> |- |''[[I Am Legend (film)|I Am Legend]]'' || [[Francis Lawrence]] || 2007 || {{sfn|Kay|2008| pp=52}}<ref>{{cite web |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071213/REVIEWS/712130305 |title=''I Am Legend'' (PG-13) |last=Ebert |first=Roger |authorlink=Roger Ebert |work=[[Sun-Times]] |date=December 14, 2007 |accessdate=2012-11-05 |archive-date=2013-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221125416/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20071213%2FREVIEWS%2F712130305 |url-status=dead }}</ref><!--- Ebert calls them zombies throughout article---><ref>{{cite web |url=http://observer.com/2007/12/apocalypse-nyc/ |title=Apocalypse N.Y.C |last=Reed |first=Rex|work=[[The New York Observer]]|date=December 11, 2007|accessdate=2012-11-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/newsweek/2007/12/12/the-legend-of-will-smith.html |title=The "''Legend''" of Will Smith|work=[[The Daily Beast]]|date=December 12, 2007|accessdate=2012-11-05}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=17168811|title=I Am Legend (film)|last=Mondello|first=Bob|work=[[NPR]]|date=December 13, 2007|accessdate=2012-11-05}}</ref> |- | ''[[I Am Omega]]'' || [[Griff Furst]] || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=112-113}} |- | ''[[I Eat Your Skin]]'' (''Zombies'') || [[Del Tenney]] || 1964 (released in 1970) || {{sfn|Dendle|2011|p=83}} |- | ''[[I Sell the Dead]]'' || Glenn McQuaid || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=113-114}} |- | ''[[I Walked with a Zombie]]'' || [[Jacques Tourneur]] || 1943 || <ref name=ttz>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/10118494/10-best-zombie-films-of-all-time-chosen-by-Anne-Billson.html|title=10 best zombie films of all time, chosen by Anne Billson|last=Billson|first=Anne|work=[[Daily Telegraph]]|date=June 21, 2013|accessdate=2013-11-04}}</ref><ref>{{cite web |last=Nunes |first=Jesse |url=http://www.boston.com/ae/movies/gallery/bestzombiemovies?pg=15 |title=Top 25 zombie movies of all time – 12. I Walked with a Zombie (1943) |work=[[Boston Globe|Boston.com]] |date=October 1, 2009 |accessdate=2013-11-14 |archive-date=2013-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130705231839/http://www.boston.com/ae/movies/gallery/bestzombiemovies?pg=15 |url-status=dead}}</ref> |- | ''[[I Was a Teenage Zombie]]'' || John Elias Michalakis || 1987 || {{sfn|Dendle|2011|p=93}} |- | ''[[I Was a Zombie for the F.B.I.]]'' || Marius Penczner || 1982 || {{sfn|Dendle|2011|p=94}} |- | '' [[I, Zombie]]: The Chronicles of Pain'' (''I, Zombie'') || Andrew Parkinson || 1999 || {{sfn|Kay|2008|p=215}} |- | ''[[The Incredibly Strange Creatures Who Stopped Living and Became Mixed-Up Zombies]]'' || [[Ray Dennis Steckler]] || 1964 || {{sfn|Dendle|2011|p=86}} |- | ''[[Insanitarium]]'' || Jeff Buhler || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=114-115}} |- | ''[[Invisible Invaders]]'' || [[Edward L. Cahn]] || 1959 || {{sfn|Dendle|2011|p=89}} |- | ''[[Island: Wedding of the Zombies]]'' (''Ada: Zombilerin Düğünü'', ''The Zombie Wedding'') || Murat Emir Eren, Talip Ertürk || 2010 || <ref>{{cite web|first=Serdar|last=Kökçeoğlu|date=February 5, 2010|title=New Turkish Cinema: ''Ada'' and ''Ejder Kapani'' Review|work=Twitch Film|url=http://twitchfilm.com/2010/02/new-turkish-cinema-ada-and-ejder-kapani-reviews.html|accessdate=2013-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021215347/http://twitchfilm.com/2010/02/new-turkish-cinema-ada-and-ejder-kapani-reviews.html|archive-date=October 21, 2013|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> |- | ''[[Isle of the Snake People]]'' (''La muerte viviente'') || [[Juan Ibáñez]] || 1971 || {{sfn|Dendle|2011|p=162–163}} |- | ''[[JeruZalem]]'' || Doron Paz and Yoav Paz || 2015 || <ref>{{cite web |url=https://festivalreviews.org/2016/01/30/movie-review-jeruzalem-2016-israeli-zombie-film |title=Movie Review: JERUZALEM (2016) Israeli Zombie Film! |work=Festivalreviews.org |author=Gilbert Seah |date=30 January 2016 |accessdate=25 April 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://wegotthiscovered.com/movies/jeruzalem-review/ |title=JeruZalem Review. |work=Wegotthiscovered.com |author=Matt Donato |date=January 2016 |accessdate=25 April 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://jewlicious.com/2016/01/jeruzalem-just-another-shlocky-zombie-flic/ |title=JeruZalem: Just Another Shlocky Zombie Flick. |work=Jewlicious.com |date=26 January 2016 |accessdate=25 April 2016 |archive-date=2 Mayo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502160226/http://jewlicious.com/2016/01/jeruzalem-just-another-shlocky-zombie-flic/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.timesofisrael.com/its-the-talmud-with-zombies-in-new-israeli-horror-film/ |title=It's the Talmud — with zombies! — in new Israeli horror film. |work=Timesofisrael.com |date=28 August 2016 |author=Lauri Donahue |accessdate=25 April 2016}}</ref> |- | ''[[Juan of the Dead]]'' (''Juan de los Muertos'') || Alejandro Brugués || 2010 || <ref>{{cite web|url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/l-a-film-fest-review-juan-of-the-dead-is-a-uniquely-cuban-take-on-the-zom-com-and-a-hell-of-a-good-time-20120620|title=L.A. Film Fest Review: 'Juan Of The Dead' Is A Uniquely Cuban Take On The Zom Com & A Hell Of A Good Time|work=blogs.indiewire.com|date=June 20, 2012|last=Walsh|first=Katie|access-date=Marso 28, 2019|archive-date=Marso 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313181420/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/l-a-film-fest-review-juan-of-the-dead-is-a-uniquely-cuban-take-on-the-zom-com-and-a-hell-of-a-good-time-20120620|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Junk (film)|Junk]]'' (''Shiryo-gari'') || Atsushi Muroga || 2000 || {{sfn|Kay|2008|p=219}}{{sfn|Balmain|2008}} |- | ''[[Killing Spree (film)|Killing Spree]]'' || Tim Ritter || 1987 || {{sfn|Dendle|2011|p=96}} |- | ''[[King of the Zombies]]'' || [[Jean Yarbrough]] || 1941 || {{sfn|Dendle|2011|p=96}} |- | ''[[The Kirishima Thing]]'' (''Kirishima, Bukatsu Yamerutteyo'') || [[Daihachi Yoshida]] || 2012 || <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2013/film/global/the-kirishima-thing-review-1200566525//|title=Film Review: 'The Kirishima Thing'|date=July 22, 2013|work = [[Variety (magazine)|https://variety.com/]] }}</ref> |- | ''[[Kiss Daddy Goodbye]]'' (''Revenge of the Zombie'') || Patrick Regan || 1981 || {{sfn|Kay|2008|p=123}} {{sfn|Silver|2014|p=164-169}} |- | ''[[Kung Fu Zombie]]'' (''Wu long tian shi zhao ji gui'') || Hwa I Hung || 1981 || {{sfn|Dendle|2011|p=97}} |- | ''[[L.A. Zombie]]'' (''Gay of the Dead'')|| [[Bruce LaBruce]] || 2010 || <ref>{{cite web |first=Matthew |last=Hays |date=July 20, 2011 |title=Bruce LaBruce's latest gay zombie film banned in Australia, but that's a good thing, he says |work=[[Xtra!]] |url=http://www.xtra.ca/public/National/Bruce_LaBruces_latest_gay_zombie_film_banned_in_Australia_but_thats_a_good_thing_he_says-8945.aspx |accessdate=2013-10-13 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603183536/http://www.xtra.ca/public/National/Bruce_LaBruces_latest_gay_zombie_film_banned_in_Australia_but_thats_a_good_thing_he_says-8945.aspx |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Land of the Dead]]'' || [[George A. Romero]] || 2005 || <ref name="nyt" /><ref>{{cite web |last=Nunes |first=Jesse |url=http://www.boston.com/ae/movies/gallery/bestzombiemovies?pg=9 |title=Top 25 zombie movies of all time – 18. Land of the Dead (2005) |work=Boston.com |date=October 1, 2009 |accessdate=2013-11-14 |archive-date=2013-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206145159/http://www.boston.com/ae/movies/gallery/bestzombiemovies?pg=9 |url-status=dead}}</ref> |- | ''[[The Last Days on Mars]]'' || [[Ruairí Robinson]] || 2013 || <ref>{{cite web|last=Stewart |first=Sara |url=https://nypost.com/2013/12/06/zombies-rampage-in-space-in-the-so-so-last-days-on-mars/ |title=Zombies rampage in space in the so-so 'Last Days on Mars' &#124; | newspaper = New York Post |date=December 6, 2013 |accessdate=2014-04-03}}</ref> |- | ''[[The Last Man on Earth (1964 film)|The Last Man on Earth]]'' (''L'ultimo uomo della Terra'') || [[Ubaldo Ragona]] || 1964 || {{sfn|Dendle|2011|p=99}} |- | ''[[Last of the Living]]'' || Logan McMillan || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=120-121}} |- | ''[[The Legend of the 7 Golden Vampires]]'' || [[Roy Ward Baker]] || 1973 || {{sfn|Dendle|2011|p=102}} |- | ''[[Legion of the Night]]'' || [[Matt Jaissle]] || 1995 || <ref>{{cite web | url = http://www.mania.com/zombies-werewolves-cd_article_36032.html | title = Zombies & Werewolves on CD | last = Larson | first = Randall D. | date = September 4, 2002 | work = Mania.com | url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140307051314/http://www.mania.com/zombies-werewolves-cd_article_36032.html | archivedate = March 7, 2014 | df = mdy-all }}</ref> |- | ''[[Let Sleeping Corpses Lie (film)|Let Sleeping Corpses Lie]]'' || [[Jorge Grau]] || 1974 || <ref name=ttz />{{sfn|Dendle|2011|p=103}} |- | ''[[Life After Beth]]'' || Jeff Baena || 2014 || <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2014/film/news/sundance-aubrey-plazas-life-after-beth-picked-up-for-u-s-by-a24-directv-1201069876/ |title=Sundance: Aubrey Plaza's 'Life After Beth' Picked Up by A24, DirecTV |first1=Dave | last1=McNary | first2 = Ramin | last2 = Setoodeth | publisher=Variety |date=January 24, 2014 |accessdate=2014-04-17}}</ref> |- | ''[[A Little Bit Zombie]]'' || Casey Walker || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/toronto-2012-casey-walkers-a-little-bit-zombie-370434 |title=Toronto 2012: Casey Walker's 'A Little Bit Zombie' Sold to Germany and Japan |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=September 14, 2012 |accessdate=2013-11-18}}</ref><ref>{{cite web |last=McKechnie |first=Brian |url=http://www.criticizethis.ca/2012/01/qa-with-casey-walker-director-of-a-little-bit-zombie.html |title=Q&A with Casey Walker, director of 'A Little Bit Zombie' |publisher=Criticizethis.ca |date=January 30, 2012 |accessdate=2013-11-18 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222045659/http://www.criticizethis.ca/2012/01/qa-with-casey-walker-director-of-a-little-bit-zombie.html |archivedate=February 22, 2014 |df=mdy-all }}</ref> |- | ''[[Livelihood]]'' || Ryan Graham || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=122}} |- | ''[[Brain Damage Films#Films Distributed by Brain Damage Films|Machine Head]]'' || Michael Patrick, Leonard Murphy || 2000 || {{sfn|Dendle|2012|p=124}} |- | ''[[The Mad]]'' || [[John Kalangis]] || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=125}} |- | ''[[Maggie (film)|Maggie]]'' || Henry Hobson || 2015 || <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/festivals/maggie-review-arnold-schwarzenegger-abigail-breslin-1201477855/|title=Tribeca Film Review: 'Maggie'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=April 23, 2015|accessdate=May 13, 2015}}</ref> |- | ''[[Make-out with Violence]]'' || Deagol Brothers || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=125-126}} |- | ''[[Maniac Cop]]'' || [[William Lustig]] || 1988 || {{sfn|Kay|2008|p=158}} |- | ''[[Maniac Cop 2]]'' || William Lustig || 1990 || {{sfn|Kay|2008|p=186}} |- | ''[[Mansion of the Living Dead]]'' || [[Jesús Franco]] || 1982 || {{sfn|Dendle|2011|p=107–108}}<!-- also {{sfn|Kay|2008|p=174}} --> |- | ''[[Meat Market (film)|Meat Market]]'' || [[Brian Clement]] || 2000 || {{sfn|Dendle|2012|p=128–129}} |- | ''[[Meat Market 2]]'' || Brian Clement || 2001 || {{sfn|Dendle|2012|p=128–129}} |- | ''[[Messiah of Evil]]'' || [[Willard Huyck]] & [[Gloria Katz]] || 1972 || {{sfn|Kay|2008|p=72-73}} |- | ''[[Miruthan]]'' || [[Shakti Soundar Rajan]] || 2016 || <ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Miruthan-trailer/articleshow/50405330.cms|title='Miruthan' trailer| work=The Times of India |date=January 1, 2016|accessdate=January 2, 2016}}</ref> |- | ''[[Miss Zombie]]'' || [[Sabu (director)|Sabu]] || 2013 || <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2013/film/global/miss-zombie-review-1200798946/|title=Film Review: 'Miss Zombie'|last=Lee|first=Maggie|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 5, 2013|accessdate=December 4, 2015}}</ref> |- | ''[[Monstrosity (film)|Monstrosity]]'' || Joseph Mascelli || 1963 || {{sfn|Dendle|2011|p=111}} |- | ''[[La Morte Vivante]]'' (''The Living Dead Girl'') || [[Jean Rollin]] || 1982 || {{sfn|Kay|2008|p=172}} |- | ''[[Mortuary (2005 film)|Mortuary]]'' || [[Tobe Hooper]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=130}} |- | ''[[Mulberry Street (film)|Mulberry Street]]'' || [[Jim Mickle]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=14}}<ref>{{cite web | url = http://twitchfilm.com/2007/10/tad-mulberry-street-review.html | title = TAD: MULBERRY STREET Review | last = Halfyard | first = Kurt | work = Twitch Film | date = October 24, 2007 | access-date = November 19, 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131206044151/http://twitchfilm.com/2007/10/tad-mulberry-street-review.html | archive-date = December 6, 2013 | url-status=dead | df = mdy-all }}</ref> |- | ''[[Mutant (film)|Mutant]]'' || [[John Cardos]] || 1984 || {{sfn|Dendle|2011|p=113–114}} |- | ''[[Mutants (2009 film)|Mutants]]'' || David Morlet || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=134}} |- | ''[[My Boyfriend's Back (1993 film)|My Boyfriend's Back]]'' || [[Bob Balaban]] || 1993 || {{sfn|Kay|2008|p=204-205}} |- | ''[[Die Nacht der lebenden Loser]]'' (''Night of the Living Dorks'') || {{Interlanguage link multi|Mathias Dinter|de}} || 2004 || <ref>{{cite web | url = https://variety.com/2005/film/reviews/night-of-the-living-dorks-1200520314/ | title = Review: 'Night Of The Living Dorks' | date = November 14, 2005 | work=Variety | first = Lisa | last = Nesselson }}</ref> |- | ''Navyseals vs. Zombies'' || Stanton Barrett || 2015 || |- | ''[[Necropolis Awakened]]'' || Garrett White || 2002 || {{sfn|Kay|2008|p=297}} |- | ''[[Netherworld (film)|Netherworld]]'' || [[David Schmoeller]] || 1991 || {{sfn|Dendle|2011|p=116}} |- | ''[[The Night Eats the World]]'' || [[Dominique Rocher]] || 2018 || <ref name=THR>{{cite web|work=[[The Hollywood Reporter]]|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/night-eats-world-la-nuit-a-devore-le-monde-review-1092691|title='The Night Eats the World' ('La Nuit a devore le monde'): Film Review|date=March 7, 2018|author=Mintzer, Jordan}}</ref> |- | ''[[Night Life (film)|Night Life]]'' || [[David Acomba]] || 1989 || {{sfn|Kay|2008|p=165}} |- | ''[[Night of the Comet]]'' || [[Thom Eberhardt]] || 1984 || <ref>{{cite news|last=Canby |first=Vincent |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9D0CEED91E39F935A25752C1A962948260 |title=Movie Review&nbsp;— Night of the Comet&nbsp;— FILM: 'NIGHT OF COMET,' ADVENTURE IN CALIFORNIA|work=[[The New York Times]]|date=November 16, 1984|accessdate=2013-10-29}}</ref> |- | ''[[Night of the Creeps]]'' || [[Fred Dekker]] || 1986 || <ref>{{cite news|last=Darnton|first=Nina|url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9400E7DE153AF930A1575BC0A960948260|title=Night of the Creeps (1986)|work=[[The New York Times]]|date=August 23, 1986|accessdate=2013-11-04}}</ref> |- | ''[[Night of the Day of the Dawn#Part 2|Night of the Day of the Dawn of the Son of the Bride of the Return of the Revenge of the Terror of the Attack of the Evil, Mutant, Alien, Flesh Eating, Hellbound, Zombified Living Dead Part 2: In Shocking 2-D]]'' || [[James Riffel]] || 1991 || {{sfn|Dendle|2011|p=119}}{{sfn|Russell|2005|p=274}} |- | ''[[Night of the Dead (film)|Night of the Dead]]'' (''Night of the Leben Tod'') || [[Eric Forsberg]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=137–138}} |- | ''[[Night of the Living Dead]]'' || [[George A. Romero]] || 1968 || {{sfn|Dendle|2011 |p=121-122}}{{sfn|Kay|2008 |p=39-56}}{{sfn|Russell|2005 |p=64}} |- | ''[[Night of the Living Dead (1990 film)|Night of the Living Dead]]'' || [[Tom Savini]] || 1990 || {{sfn|Kay|2008|p=186}}{{sfn|Dendle|2011|p=123}} |- | ''Night of the Living Dead'' || [[Chad Zuver]] || 2014 || {{sfn|Kay|2008|p=186}}{{sfn|Dendle|2011|p=123}} |- | ''[[Night of the Living Dead 3D]]'' (''Night of the Living DE3D'') || [[Jeff Broadstreet]] || 2006 || {{sfn|Kay|2008|p=273-274}} |- | ''[[Night of the Living Dead 3D: Re-Animation]]'' || Jeff Broadstreet || 2012 || <ref name="popmatters20120615" /> |- | ''[[Night of the Living Dead: Darkest Dawn]]'' || Zebediah de Soto || 2015 || <ref name="popmatters20120615" /><ref>{{cite web |url=http://bloody-disgusting.com/news/17391/ |title='''Night of the Living Dead''' Origin Story Told in 3D CGI |last=Miska| first=Brad |work=Bloody Disgusting |date=September 16, 2009 |accessdate=2012-11-05}}</ref> |- | ''[[Night of the Living Dead#Revisions|Night of the Living Dead: Reanimated]]'' || Mike Schneider || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=138–139}} |- | ''[[Night of the Seagulls]]'' || [[Amando de Ossorio]] || 1975 || {{sfn|Dendle|2011|p=123}} |- | ''[[The Night Shift (film)|The Night Shift]]'' || Thomas Smith || 2009 || <ref>{{cite web |first=Scott |last=Hallam |date=August 18, 2011 |title=R-Squared Films Acquires The Night Shift For Distribution |work=[[Dread Central]] |url=http://www.dreadcentral.com/news/46539/r-squared-films-acquires-night-shift-distribution|accessdate=October 2, 2013}}</ref> |- | ''[[Nightmare City]]'' (''City of the Walking Dead'') || [[Umberto Lenzi]] || 1980 || {{sfn|Dendle|2011|p=36}} |- | ''[[Ninjas vs. Zombies]]'' || Justin Timpane || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=142-143}} |- | ''[[Nudist Colony of the Dead]]'' || [[Mark Pirro (director)|Mark Pirro]] || 1991 || {{sfn|Dendle|2011|p=127}} |- | ''[[Oasis of the Zombies]]'' || [[Jesús Franco]] || 1982 || {{sfn|Dendle|2011|p=128}} |- | ''[[Oh! My Zombie Mermaid]]'' (''Â! Ikkenya puroresu'') || Naoki Kubo || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=144}} |- | ''[[Ojuju]]'' || C.J. Obasi || 2014 || <ref>{{cite web | url=http://www.myzombieculture.com/2014/06/27/ojuju-le-nigeria-fait-dans-le-huitieme-de-finale-mais-aussi-dans-le-film-de-zombies/ | title=Ojuju, le Nigeria fait dans le huitième de finale mais aussi dans le film de zombies | publisher=My Zombie Culture | date=27 June 2014 | accessdate=20 December 2014 | archive-date=20 Disyembre 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141220200528/http://www.myzombieculture.com/2014/06/27/ojuju-le-nigeria-fait-dans-le-huitieme-de-finale-mais-aussi-dans-le-film-de-zombies/ | url-status=dead }}</ref> |- | ''[[One Dark Night]]'' || [[Tom McLoughlin]] || 1983 || {{sfn|Dendle|2011|p=129}} |- | ''[[Open Grave]]'' || [[Gonzalo López-Gallego]] || 2013 || |- | ''[[Ouanga]]'' || [[George Terwillger]] || 1936 || |- | ''[[Outpost (2008 film)|Outpost]]'' || [[Steve Barker (film director)|Steve Barker]] || 2008 || <ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7351019.stm | title = Govan zombies taste film success| work= BBC News | date = April 16, 2008}}</ref> |- | ''[[Outpost: Black Sun]]'' || [[Steve Barker (film director)|Steve Barker]] || 2012 || |- | ''[[Outpost: Rise of the Spetsnaz]]'' || Kieran Parker || 2013 || |- | ''[[Ozone]]'' || J.R. Bookwalter || 1993 || <ref>{{cite web | url = http://www.filmthreat.com/reviews/5672/ | title = Ozone (dvd) | work = [[Film Threat]] | date = October 30, 2004 | last = Watt | first = Mike | access-date = Marso 28, 2019 | archive-date = Marso 28, 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190328084810/http://filmthreat.com/reviews/5672/ | url-status = dead }}</ref> |- | ''[[ParaNorman]]'' || [[Sam Fell]] & Chris Butler || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/movies/news/story/2012-08-16/paranorman/57079788/1|title='ParaNorman' kicks off scarily fun films for kids|first=Susan|last=Wloszczyna|work=[[USA Today]]|date=August 15, 2012|accessdate=2013-10-25|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029194532/http://usatoday30.usatoday.com/life/movies/news/story/2012-08-16/paranorman/57079788/1|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Pathogen (film)|Pathogen]]'' || [[Emily Hagins]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=149-150}} |- | ''[[Patient Zero (film)|Patient Zero]]'' || [[Stefan Ruzowitzky]] || 2017 || <ref>{{cite web|url=http://www.thewrap.com/screen-gems-wins-bidding-war-mike-les-zombie-script-patient-z-exclusive/|title=Screen Gems Wins Bidding War for Mike Le's Zombie Script 'Patient Zero' (Exclusive)|work=[[TheWrap]]|date=October 29, 2013|accessdate=December 22, 2016}}</ref> |- | ''[[Pet Sematary (1989 film)|Pet Sematary]]'' || [[Mary Lambert (director)|Mary Lambert]] || 1989 || {{sfn|Kay|2008|p=165-167}} |- | ''[[Pet Sematary Two]]'' || [[Mary Lambert (director)|Mary Lambert]] || 1992 || {{sfn|Kay|2008|p=203-204}} |- | ''[[Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides]]'' || [[Rob Marshall]] || 2011 || <ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/news/216003/johnny-depp-s-pirates-of-the-caribbean-on-stranger-tides-has-mermaids-zombies-a-dangerous-quest |title=Johnny Depp's Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides Has Mermaids, Zombies & a Dangerous Quest|work=[[E! Online]]|date=December 13, 2010|accessdate=2013-10-25}}</ref> |- | ''[[Plaga Zombie]]'' || [[Pablo Parés]] & Hernán Sáez || 1997 || {{sfn|Dendle|2012 |pp=150-151}}<!--- consider for low-budget ---> |- | ''[[Plaga Zombie: Zona Mutante]]'' || Pablo Parés & Hernán Sáez || 2001 || {{sfn|Dendle|2012 |pp=150-151}}<!--- consider for low-budget ---> |- | ''[[The Plague (2006 film)|The Plague]]'' (''Clive Barker's The Plague'') || Hal Masonberg || 2006 || {{sfn|Dendle|2012 |pp=151-152}} |- | ''[[The Plague of the Zombies]]'' || [[John Gilling]] || 1966 || {{sfn|Kay|2008|p=48-49}} |- | ''[[Plaguers]]'' || [[Brad Sykes]] || 2008 || <ref>{{cite web|url=http://www.dvdverdict.com/reviews/plaguers.php|title=Review: Plaguers|last=Cullum|first=Brett|date=December 18, 2009|publisher=DVD Verdict|accessdate=February 26, 2010|archive-date=Septiyembre 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100908125310/http://www.dvdverdict.com/reviews/plaguers.php|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Plan 9 from Outer Space]]'' || [[Ed Wood]] || 1959 || <ref name="top10mirror" /> |- | ''[[Planet Terror]]'' || [[Robert Rodriguez]] || 2007 || {{sfn|Dendle|2012 |pp=152-153}} |- | ''[[Pontypool (film)|Pontypool]]'' || [[Bruce McDonald (director)|Bruce McDonald]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012 |pp=154-156}} |- | ''[[Pop Punk Zombies]]'' || Steve Dayton || 2011 || <ref>{{cite web |last=Parlin |first=Geri |url=http://lacrossetribune.com/news/local/filmmakers-resurrect-punk-rock-locally-shot-zombie-flick-now-on/article_32a79210-2161-11e1-b341-0019bb2963f4.html |title=Filmmakers resurrect punk rock: Locally shot zombie flick now on DVD |newspaper=LaCrosse Tribune |date=December 8, 2011 |accessdate=2013-11-18}} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ''[[Portrait of a Zombie]]'' || [[Bing Bailey]] || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://www.aintitcool.com/node/66810#4|title=ABOUT A ZOMBIE (2012)|last=Miller|first=Mark L.|work=[[Ain't It Cool News]]|date=April 4, 2014|accessdate=2014-05-01}}</ref> |- | ''[[Poultrygeist: Night of the Chicken Dead]]'' || [[Lloyd Kaufman]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012 |p=156}} |- | ''[[Premutos: The Fallen Angel]]'' (''Premutos&nbsp;– Der gefallene Engel'', a.k.a. ''Premutos: Lord of the Living Dead'') || [[Olaf Ittenbach]] || 1997 || {{sfn|Kay|2008|p=216}} |- | ''[[Pride and Prejudice and Zombies (film)|Pride and Prejudice and Zombies]]''|| [[Burr Steers]] || 2016 || <ref>{{cite news|url=http://www.sfgate.com/movies/article/Pride-and-Prejudice-and-Zombies-a-6804809.php|title=Zombies give Mr. Darcy something to brood about|last=LaSalle|first=Mick|work=[[San Francisco Chronicle]]|date=4 February 2016|accessdate=13 March 2016}}</ref> |- | ''[[Prince of Darkness (film)|Prince of Darkness]]'' (''John Carpenter's Prince of Darkness'') || [[John Carpenter]] || 1987 || {{sfn|Kay|2008|p=153}} |- | ''[[Pro Wrestlers vs Zombies]]'' || [[Cody Knotts]] || 2013 || <ref>{{cite web|last=Warrell|first=Richard|title=Movie Review: 'Pro Wrestlers vs. Zombies' with Kurt Angle, Roddy Piper and More|url=http://bleacherreport.com/articles/1966191-movie-review-pro-wrestlers-vs-zombies-starring-kurt-angle-roddy-piper-more|publisher=Bleacher Report|accessdate=26 April 2014}}</ref> |- | ''[[Pushin' Up Daisies]]'' || Patrick Franklin || 2010 || <ref>{{cite web|url=http://www.filmthreat.com/reviews/72354/|title=Pushin' Up Daisies|last=Bell|first=Mark|work=[[Film Threat]]|date=November 15, 2013|accessdate=2014-08-06}}</ref> |- | ''[[Quarantine (2008 film)|Quarantine]]'' || [[John Erick Dowdle]] || 2008 || <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2008/film/reviews/quarantine-1200471722/|title=Review: 'Quarantine'|last=Leydon|first=Joe|work=Variety|date=October 10, 2008|accessdate=2013-11-04}}</ref> |- | ''[[Quarantine 2: Terminal]]'' || John Pogue || 2011 || {{sfn|Oliver|2011}} |- | ''[[The Quick and the Undead]]'' || Gerald Nott || 2006 || {{sfn|Dendle|2012 |pp=158-159}} |- | ''[[Raiders of the Living Dead]]'' || Samuel M. Sherman || 1986 || {{sfn|Kay|2008|p=176}} |- | ''[[Les Raisins de la Mort]]'' (''The Grapes of Death'', ''Pesticide'') || [[Jean Rollin]] || 1978 || {{sfn|Kay|2008|p=94}}{{sfn|Boluk|Lenz|2011|p=59-61}} |- | ''[[Rammbock]]'' || [[Marvin Kren]] || 2010 || <ref>{{cite web | url = http://www.sfgate.com/movies/article/Rammbock-Berlin-Undead-review-German-zombies-2373110.php | last = Johnson | first = G. Allen | title = 'Rammbock: Berlin Undead' review | work = [[SFGate.com]] | publisher = [[Hearst Corporation|Hearst Communications]] | date = May 5, 2011 }}</ref> |- | ''[[The Rape After]]'' || [[Ho Meng Hua]] & Moon-Tong Lau || 1986 || <ref>{{cite web | url = http://twistedanger.com/rape-after | title = The Rape After (1986) | work = Twisted Danger | accessdate = 2013-11-17 | archive-date = 2014-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140307050737/http://twistedanger.com/rape-after | url-status = dead }}</ref> |- | ''[[Re-Animator]]'' || [[Stuart Gordon]] || 1985 || <ref name=ttz /> |- | ''[[REC (film)|REC]]'' || [[Jaume Balagueró]] & [[Paco Plaza]] || 2007 || {{sfn|Dendle|2012 |pp=159-160}} |- | ''[[REC 2]]'' || [[Jaume Balagueró]] & [[Paco Plaza]] || 2009 || <ref>{{cite web|title=Update: Behind-the-Scenes of ''Rec 2''|work=[[Shock Till You Drop]]|url=http://www.shocktillyoudrop.com/news/topnews.php?id=9537|date=February 8, 2009|accessdate=February 16, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211102156/http://shocktillyoudrop.com/news/topnews.php?id=9537|archive-date=February 11, 2009|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> |- | ''[[REC 3: Genesis]]'' || [[Paco Plaza]] || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://www.avclub.com/review/rec3-genesis-84628|title=[REC]3: Genesis|last=Robinson|first=Tasha|work=[[The A.V. Club]]|date=September 6, 2012|accessdate=2013-12-01|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203110749/http://www.avclub.com/review/rec3-genesis-84628|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[REC 4: Apocalypse]]'' || [[Jaume Balagueró]] || 2014 || <ref>{{cite web|url=http://bloody-disgusting.com/videos/3325448/exclusive-rec4-apocalypse-character-videos/|title=[REC]4: Genesis|last=Robinson|first=Tasha|work=[[The A.V. Club]]|date=September 6, 2012|accessdate=2013-12-01}}</ref> |- | ''[[Redneck Zombies]]'' || Pericles Lewnes || 1987 || {{sfn|Kay|2008|p=178}} |- | ''[[Reel Zombies]]'' || [[David J. Francis (actor)|David J. Francis]] || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=29}} |- | ''Reichsführer SS'' || David B. Stewart || 2014 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/84222/heil-reichsfuhrer-ss-trailer/|title=All Heil the Reichsfuhrer SS Trailer - Dread Central|author=|date=January 6, 2015|website=dreadcentral.com|accessdate=August 19, 2017}}</ref> |- | ''[[Remains (film)|Remains]]'' (''Steve Niles' Remains'') || Colin Theys || 2011 || <ref>{{cite web|last=Gray |first=Scott A. |url=http://exclaim.ca/Reviews/Dvd/remains-directed_by_colin_theys |title=Remains&nbsp;— Directed by Colin Theys • DVD Reviews • |publisher=Exclaim.ca |date=August 17, 2012 |accessdate=2013-11-18}}</ref> |- | ''[[Remington and the Curse of the Zombadings]]'' (''Zombadings 1: Patayin sa Shokot si Remington'') || [[Jade Castro]] || 2011 || |- | ''[[Resident Evil (film)|Resident Evil]]'' || [[Paul W. S. Anderson]] || 2002 || <ref>{{cite news | date = March 15, 2002 | first = Roger | last = Ebert | authorlink = Roger Ebert | title = Resident Evil | publisher = RogerEbert.com | url = http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020315/REVIEWS/203150304/1023 | accessdate = 2007-12-02 | archive-date = 2007-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071212105703/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020315%2FREVIEWS%2F203150304%2F1023 | url-status = dead }}</ref> |- | ''[[Resident Evil: Afterlife]]'' || Paul W. S. Anderson || 2010 || <ref>{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2010/sep/11/entertainment/la-et-resident-evil-20100911|title=Movie review: 'Resident Evil: Afterlife'|last=Ordoña |first=Michael|work=Los Angeles Times|date=September 11, 2010|publisher=Tribune Company|accessdate=October 12, 2011}}</ref> |- | ''[[Resident Evil: Apocalypse]]'' || [[Alexander Witt]] || 2004 || <ref name=nyt>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/11/03/movies/03zomb.html|title=The Zombies Brought Him: George Romero Is Back|last=Beale|first=Lewis|work=[[The New York Times]]|date=November 3, 2004|accessdate=2013-11-04}}</ref> |- | ''[[Resident Evil: Damnation]]'' || Makoto Kamiya || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/57341/new-trailer-and-dvd-blu-ray-specs-resident-evil-damnation |title=New Trailer and DVD / Blu-ray Specs: Resident Evil: Damnation |work=[[Dread Central]] |date=July 16, 2012 |accessdate=2012-08-03}}</ref> |- | ''[[Resident Evil: Degeneration]]'' (''Biohazard: Degeneration'') || Makoto Kamiya || 2008 || <ref>{{cite web|last=Kohler |first=Chris |url=https://www.wired.com/gamelife/2008/10/review-resident-2/ |title=Review: Resident Evil: Degeneration's Boring Puppet Show &#124; Game&#124;Life |publisher=Wired.com |date=March 28, 2013 |accessdate=2013-11-18}}</ref> |- | ''[[Resident Evil: Extinction]]'' || [[Russell Mulcahy]] || 2007 || <ref>{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2007/sep/24/entertainment/et-resident24 |title='Resident Evil: Extinction' pumps up the prey | work = [[Los Angeles Times]] | publisher = [[Tribune Company]] | last = Crust | first = Kevin |date=September 24, 2007 |accessdate=2013-11-18}}</ref> |- | ''[[Resident Evil: The Final Chapter]]'' || Paul W. S. Anderson || 2016 || |- | ''[[Resident Evil: Retribution]]'' || Paul W. S. Anderson || 2012 || <ref>{{cite web | date= September 15, 2012 | author= Clark Collis | url= http://www.ew.com/ew/article/0,,20630391,00.html | title= Resident Evil: Retribution Review &#124; Movie Reviews and News | work= [[Entertainment Weekly]] | publisher= | accessdate= 2012-09-21 | archive-date= 2012-10-19 | archive-url= https://web.archive.org/web/20121019141533/http://www.ew.com/ew/article/0,,20630391,00.html | url-status= dead }}</ref> |- | ''[[Resident Evil: Vendetta]]'' || Takanori Tsujimoto || 2017 || <ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.com.au/resident-evil-vendetta-gets-lots-attention-e3-2017-watch-9-minute-clip-1555218|title='Resident Evil: Vendetta' gets lots of attention at E3 2017 [Watch 9-Minute Clip]|author=|date=|website=www.ibtimes.com.au|accessdate=August 19, 2017}}</ref> |- | ''[[Return of the Blind Dead]]'' || [[Amando de Ossorio]] || 1973 || <ref>Burrell, Nigel. Knights of Terror: The Blind Dead Films of Amando de Ossorio. 2005 Revised Edition. England, UK: midnight media publishing, 2005. Print.</ref><ref name="Alexander">Alexander, Chris, and Trevor Barley. "Lord of the Blind Dead." Rue Morgue Sept. 2005: 24-29. Print.</ref> |- | ''[[The Return of the Living Dead]]'' || [[Dan O'Bannon]] || 1985 || <ref name="top10mirror" /> |- | ''[[Return of the Living Dead Part II]]'' || [[Ken Wiederhorn]] || 1988 || <ref name="popmatters20120615">{{cite web|url=http://www.popmatters.com/pm/column/159439-legacy-of-the-living-dead/|first=J.C. | last = Maçek III|work=[[PopMatters]]|title=The Zombification Family Tree: Legacy of the Living Dead|date=June 15, 2012}}</ref> |- | ''[[Return of the Living Dead 3]]'' || [[Brian Yuzna]] || 1993 || {{sfn|Kay|2008|p=205}} |- | ''[[Return of the Living Dead: Necropolis]]'' || [[Ellory Elkayem]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=171-172}} |- | ''[[Return of the Living Dead: Rave to the Grave]]'' || Ellory Elkayem || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=171}} |- | ''[[The Returned (2013 film)|The Returned]]'' || [[Manuel Carballo (director)|Manuel Carballo]] || 2013 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/74021/exclusive-clip-returned-examines-zombie-epidemic|title=Exclusive Clip From The Returned Examines the Zombie Epidemic|last=Barton|first=Steve|work=[[Dread Central]]|date=February 14, 2014|accessdate=2014-06-09}}</ref> |- | ''[[Revenge of the Living Dead Girls]]'' || Pierre B. Reinhard || 1987 || <ref>{{cite web|last=Jane|first=Ian|url=http://www.dvdtalk.com/reviews/22995/revenge-of-the-living-dead-girls/|title=Revenge of the Living Dead Girls|work=[[DVD Talk]]|date=August 1, 2006|accessdate=2013-10-29}}</ref> |- | ''[[The Revenant (2009 film)|The Revenant]]'' || D. Kerry Prior || 2009 || <ref>{{cite web|last=Scheck|first=Frank|url=http://www.hollywoodreporter.com/review/the-revenant-film-review-365018|title=The Revenant: Film Review|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=August 23, 2012|accessdate=2013-10-29}}</ref> |- | ''[[Revenge of the Zombies]]'' || [[Steve Sekely]] || 1943 || {{sfn|Kay|2008|p=20-21}} |- | ''[[Revolt of the Zombies]]'' || [[Victor Hugo Halperin|Victor Halperin]] || 1936 || {{sfn|Kay|2008|p=8-9}} |- | ''[[The Rezort]]'' || [[Steve Barker (film director)|Steve Barker]] || 2015 || <ref>{{cite web|url=http://bloody-disgusting.com/reviews/3404528/frightfest-review-rezort-promises-struggles-deliver/|title=[FrightFest Review] 'The Rezort' Promises, But Struggles to Deliver|last=Torfe|first=Pat|work=[[Bloody Disgusting]]|date=August 29, 2016|accessdate=December 22, 2016}}</ref> |- | ''[[Rise of the Zombies]]'' || [[Nick Lyon]] || 2012 || <ref>{{cite news|last=Hale|first=Mike|title=Donning Familiar Halloween Costumes|url=http://tv.nytimes.com/2012/10/27/arts/television/halloween-movies-on-syfy-hallmark-and-bbc-america.html|accessdate=October 28, 2012|newspaper=[[The New York Times]]|date=October 26, 2012}}</ref> |- | ''[[Ritual (2002 film)|Ritual]]'' (''Tales from the Crypt: Ritual'') || [[Avi Nesher]] || 2002 || <ref>{{cite news | url = http://www.flixster.com/movie/tales-from-the-crypt-ritual/ | title = Ritual (Tales from the Crypt Presents: Revelation) (Tales from the Crypt Presents: Voodoo) (2001) | agency = Rovi (All Movie Guide) | work = Flixster | last = Buchanan | first = Jason | accessdate = November 17, 2013}}</ref> |- | ''[[The Roost]]'' || [[Ti West]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=177}} |- | ''[[Route 666 (film)|Route 666]]'' || [[William Wesley]] || 2001 || {{sfn|Dendle|2012|p=177-178}} |- | ''[[Santo contra los Zombis|Santo vs. the Zombies]]'' (''Invasion of the Zombies'') || [[Benito Alazraki]] || 1962 || {{sfn|Kay|2008|p=39-40}} |- | ''[[SARS Wars]]'' || Taweewat Wantha || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=179}} |- | ''[[Scooby-Doo on Zombie Island]]'' || [[Hiroshi Aoyama]] & Kazumi Fukushima || 1998 || {{sfn|Kay|2008|p=216}} |- | ''[[Schoolgirl Apocalypse]]'' || John S. Cairns || 2011 || <ref>{{cite web |url=http://www.fantasiafestival.com/2012/en/films-schedule/171/schoolgirl-apocalypse |title=Schoolgirl Apocalypse |work=FantasiaFestival.com |date=August 9, 2012 |accessdate=2013-11-18 |archive-date=2013-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131027095219/http://www.fantasiafestival.com/2012/en/films-schedule/171/schoolgirl-apocalypse |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Scouts Guide to the Zombie Apocalypse]]'' || [[Christopher B. Landon]] || 2015 || <ref>{{cite web |url=http://www.avclub.com/review/if-scouts-guide-zombie-apocalypse-future-maybe-wor-227647 |title=Scouts Guide to the Zombie Apocalypse (2015) |website=The A.V. Club |accessdate=October 30, 2015 |archive-date=Oktubre 31, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031220527/http://www.avclub.com/review/if-scouts-guide-zombie-apocalypse-future-maybe-wor-227647 |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[Seoul Station (film)|Seoul Station]]'' || [[Yeon Sang-ho]] || 2016 || <ref name="Tsui">{{cite web |url= http://www.hollywoodreporter.com/review/seoul-station-seoul-yeok-film-915964|title= 'Seoul Station' ('Seoul-yeok'): Film Review|first= Clarence|last= Tsui|date= August 1, 2016|accessdate= September 19, 2016|work= [[The Hollywood Reporter]]}}</ref> |- | ''[[The Serpent and the Rainbow (film)|The Serpent and the Rainbow]]'' || [[Wes Craven]] || 1988 || {{sfn|Kay|2008|p=160}} |- | ''[[Severed: Forest of the Dead]]'' || [[Carl Bessai]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=181}} |- | ''[[Sexykiller]]'' (''Sexykiller, morirás por ella'') || Paco Cabeza || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=182}} |- | ''[[Shadow: Dead Riot]]'' || Derek Wan || 2006 || <ref>{{cite web | url = http://movies.tvguide.com/shadow-dead-riot/review/279117 | title = Shadow: Dead Riot: Review | work = movies.tvguide.com | first = Maitland | last = McDonagh | accessdate = 2013-11-17 | archive-date = 2014-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140307064830/http://movies.tvguide.com/shadow-dead-riot/review/279117 | url-status = dead }}</ref><!--- mentioned in dendle 2012 but does not have entry ---> |- | ''[[Shaolin vs. Evil Dead]]'' (''Shao lin jiang shi'', ''Siu lam geung see'') || Douglas Kung || 2004 || {{sfn|Kay|2008|p=245-246}} |- | ''[[Shatter Dead]]'' || Scooter McCrae || 1994 || {{sfn|Dendle|2011|p=158}} |- | ''[[Shaun of the Dead]]'' || [[Edgar Wright]] || 2004 || <ref name="top10mirror" /> |- | ''[[Shock Waves (film)|Shock Waves]]'' || [[Ken Wiederhorn]] || 1977 || {{sfn|Dendle|2011|p=159}} |- | ''[[Sick: Survive the Night]]'' || [[Ryan M. Andrews]] || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/reviews/81722/sick-survive-night-dvd/|title=Sick: Survive the Night (DVD) - Dread Central|author=|date=January 5, 2015|website=dreadcentral.com|accessdate=August 19, 2017}}</ref> |- | ''[[Silent Night, Zombie Night]]'' || [[Sean Cain]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=186-187}} |- | ''[[Sint]]'' (''Saint'', ''Saint Nick'') || [[Dick Maas]] || 2010 || <ref>{{cite web | url = http://bloody-disgusting.com/film/114530/sint-2/ | last = Harley | first = David | date = May 9, 2011 | title = Sint (Saint) (V) | accessdate = 2013-11-18 | work = Bloody Disgusting }}</ref> |- | ''[[The Sky Has Fallen]]'' || Doug Roos || 2009 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/reviews/107674/sky-has-fallen-the-2015/|title=Sky Has Fallen, The (2015)|last=Boiselle|first=Matt|work=[[Dread Central]]|date=2015-06-19|accessdate=2015-09-13}}</ref> |- | ''[[Slither (2006 film)|Slither]]'' || [[James Gunn (filmmaker)|James Gunn]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=187-188}} |- | ''[[Special Dead]]'' || Thomas L. Phillips and Sean Simmons || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=188}} |- | ''[[Splinter (2008 film)|Splinter]]'' || Toby Wilkins || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=189–190}} |- | ''[[Stacy (film)|Stacy]]'' || [[Naoyuki Tomomatsu]] || 2001 || {{sfn|Balmain|2008}}{{sfn|Dendle|2012|p=190}} |- | ''[[Stag Night of the Dead]]'' || Neil Jones || 2008 || <ref>{{cite web | url = http://www.dreadcentral.com/reviews/stag-night-dead-uk-dvd#axzz2kwisXxYO | title = Stag Night of the Dead (UK DVD) | date = January 12, 2012 |work=[[Dread Central]] }}</ref> |- | ''[[Stalled]]'' || Christian James || 2013 || <ref>{{cite web|last=Gray|first=Scott A.|title=Stalled&nbsp;— Directed by Christian James&nbsp;— Toronto After Dark Reviews|url=http://exclaim.ca/Reviews/TorontoAfterDark/stalled-directed_by_christian_james|work=[[Exclaim!]]|accessdate=November 7, 2013|archive-date=Oktubre 23, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023003745/http://exclaim.ca/Reviews/TorontoAfterDark/stalled-directed_by_christian_james|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[State of Emergency (2011 film)|State of Emergency]]''|| Turner Clay || 2011 || <ref>{{cite web|url=http://www.popmatters.com/review/170115-state-of-emergency/|title=State of Emergency|last=Maine|first=David|work=[[Pop Matters]]|date=April 16, 2013|accessdate=2013-12-05}}</ref> |- | ''[[The Stink of Flesh]]'' || Scott Phillips || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=191}} |- | ''[[Mga Kuwento ni Lola Basyang|The Stories of Grandmother Basyang]]'' (''Mga Kuwento ni Lola Basyang'') || [[Maryo J. delos Reyes]] || 1985 || |- | ''[[Sugar Hill (1974 film)|Sugar Hill]]'' || Paul Maslansky || 1974 || {{sfn|Dendle|2011|p=165}} |- | ''[[The Supernaturals (horror film)|The Supernaturals]]'' || [[Armand Mastroianni]] || 1986 || {{sfn|Dendle|2011|p=167}} |- | ''[[Surf II]]'' || Randall Badat || 1984 || <ref>{{cite web |url=http://mcbeardo.com/2009/09/15-movies-that-deserve-massive-cult-followings/ |title=15 Movies That Deserve Massive Cult Followings |accessdate=2010-10-15 |work=McBeardo |last=McPadden |first=Mike |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101104011247/http://mcbeardo.com/2009/09/15-movies-that-deserve-massive-cult-followings/ |archivedate=November 4, 2010 |df=mdy-all }}</ref> |- | ''[[Survival of the Dead]]'' || [[George A. Romero]] || 2009 || <ref>{{cite web|url=http://www.shocktillyoudrop.com/news/15091-la-see-survival-of-the-dead-with-george-romero|title=L.A.: See Survival of the Dead With George Romero|last=Turek|first=Ryan|work=Shock Till You Drop|date=May 5, 2010|accessdate=2013-11-04}}</ref> |- | ''[[Swamp Zombies]]'' || Len Kabasinski || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=195}} |- | ''[[Tales of Terror]]'' || [[Roger Corman]] || 1962 || {{sfn|Kay|2008|p=40-41}} |- | ''[[Teenage Exorcist]]'' || Grant Austin Waldman || 1991 || {{sfn|Dendle|2011|p=169}} |- | ''[[Teenage Zombies]]'' || [[Jerry Warren]] || 1959 || {{sfn|Kay|2008|p=33-34}}{{sfn|Dendle|2011|p=169}} |- | ''[[Terror-Creatures from the Grave]]'' (''5 tombe per un medium'', ''Cemetery of the Living Dead'') || [[Massimo Pupillo]] || 1965 || {{sfn|Dendle|2011|p=170}} |- | ''[[They Came Back]]'' || [[Robin Campillo]] || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=196-198}} |- | ''[[They Walk]]'' || Charles House II || 2010 || {{sfn|Dendle|2012|p=198}} |- | ''[[Tokyo Zombie]]'' || [[Sakichi Satō]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=198-199}} |- | ''[[Tombs of the Blind Dead]]'' || [[Amando de Ossorio]] || 1971 || {{sfn|Dendle|2011|p=171}} |- | ''[[Tormented (2009 British film)|Tormented]]'' || [[Jon Wright]] || 2009 || <ref>{{cite web | url = https://www.theguardian.com/film/filmblog/2009/may/26/tormented-horror-film | title = Brit horror Tormented should be used as a teaching aid | work = The Guardian | location = UK | last= Cox | first = David | date = May 26, 2009 }}</ref> |- | ''[[Toxic Zombies]]'' || Charles McCrann || 1980 || {{sfn|Dendle|2011|p=173–174}} |- | ''[[Trailer Park of Terror]]'' || [[Steven Goldmann]] || 2008 || <ref>{{cite web |url=http://filmmakermagazine.com/3245-slamdance-directorwriter-interviews-steven-goldmann-timothy-dolan-trailer-park-of-terror/ |title=Slamdance Director/Writer Interviews: Steven Goldmann Timothy Dolan, Trailer Park Of Terror |publisher=[[Filmmaker (magazine)|Filmmaker Magazine]] |date=January 21, 2008 |accessdate=2013-11-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203003710/http://filmmakermagazine.com/3245-slamdance-directorwriter-interviews-steven-goldmann-timothy-dolan-trailer-park-of-terror/ |archivedate=December 3, 2013 |df=mdy-all }}</ref> |- | ''[[Train to Busan]]'' || rowspan="2"| [[Yeon Sang-ho]] || 2016 ||<ref name="Tsui"/> |- | ''[[Peninsula (pelikula)|Train to Busan 2]]'' || ''2019'' |- | ''[[Trip Ubusan: The Lolas vs. Zombies]]'' || [[Mark A. Reyes]] || 2017 || <ref name=mapapaiyak>{{cite news|last1=Solis|first1=Lolit|title=Trip Ubusan magpapaiyak!|url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2017/11/17/1759642/trip-ubusan-magpapaiyak|accessdate=19 November 2017|work=Pilipino Star Ngayon|publisher=The Philippine Star|date=17 November 2017|language=Taglish}}</ref> |- | ''[[Uncle Sam (film)|Uncle Sam]]'' || [[William Lustig]] || 1996 || {{sfn|Kay|2008|p=210}} |- | ''[[Undead (film)|Undead]]'' || Michael Spierig & Peter Spierig || 2003 || {{sfn|Shelley|2012|pages=188-192}} |- | ''[[Undead or Alive]]'' || Glasgow Phillips || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=204}} |- | ''[[Undead Pool]]'' (''Attack Girls' Swim Team versus the Undead'') || Kôji Kawano || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=24-25}} |- | ''[[:ja:制服サバイガール|''Uniform SurviGirl I'']]'' (''Seifuku Survivor Girl'', ''Seifuku sabaigâru I'') || Hiroshi Kaneko || 2008 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/forums/viewtopic.php?t=8340 |title=Dread Central ~ View topic&nbsp;— Hiroshi Kaneko's UNIFORM SURVIGIRL I & II |work=[[Dread Central]] |date= |accessdate=2013-11-14}}</ref> |- | ''[[Urban Decay (film)|Urban Decay]]'' || [[Harry Basil]] || 2007 || <ref>{{cite web |url=http://twitchfilm.com/2007/04/marche-du-film-harry-basils-urban-decay.html |title=Marché du Film: Harry Basil's URBAN DECAY |work=Twitch Film |date=April 19, 2007 |accessdate=2013-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206044526/http://twitchfilm.com/2007/04/marche-du-film-harry-basils-urban-decay.html |archive-date=December 6, 2013 |url-status=dead |df=mdy-all }}</ref> |- | ''[[Valley of the Zombies]]'' || [[Philip Ford (film director)|Philip Ford]] || 1946 || {{sfn|Dendle|2011|p=174}} |- | ''[[Vampires vs. Zombies]]'' (''Carmilla the Lesbian Vampire'') || Vince D'Amato || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=205}} |- | ''[[Vengeance of the Zombies]]'' (''La rebelión de las muertas'') || [[León Klimovsky]] || 1973 || {{sfn|Dendle|2011|p=176}} |- |''[[Vere Vazhi Ille|Vere Vazhi Ille (No Other Way)]]'' || [[M.S. Prem Nath]] || 2015 || <ref>{{cite web|url=http://www.filmbiz.asia/news/veedu-launches-sales-of-malaysian-tamil-cinema|title=Veedu launches sales of Malaysian Tamil cinema|last=Cremin|first=Stephen|work=[[Film Business Asia]]|date=October 22, 2015|accessdate=February 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151227013642/http://www.filmbiz.asia/news/veedu-launches-sales-of-malaysian-tamil-cinema|archive-date=December 27, 2015|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> |- | ''[[Versus (2000 film)|Versus]]'' (''Vāsasu'') || [[Ryuhei Kitamura]] || 2000 || <ref name=ttz />{{sfn|Dendle|2012|p=207}} |- | ''[[V/H/S]]'' || [[Adam Wingard]], [[David Bruckner]], [[Ti West]] || 2012 ||<ref>https://www.allmovie.com/movie/v-h-s-v554768</ref> |- | ''[[The Video Dead]]'' || Robert Scott || 1987 || {{sfn|Kay|2008|p=179}} |- | ''[[The Vineyard (film)|The Vineyard]]'' || [[James Hong]] || 1989 || {{sfn|Dendle|2011|p=180}} |- | ''[[Violent Shit III]]: Infantry of Doom'' (''Zombie Doom'') || [[Andreas Schnaas]] || 1999 || {{sfn|Dendle|2011|p=199}} |- | ''[[A Virgin Among the Living Dead]]'' || [[Jesús Franco]] || 1973 || {{sfn|Dendle|2011|p=180}}{{sfn|Kay|2008|p=76}} |- | ''[[Virus Undead]]'' || Wolf Wolff and Ohmuti || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=208–209}} |- | ''[[Voodoo (film)|Voodoo]]'' || Rene Eram || 1995 || {{sfn|Dendle|2011|p=181–182}} |- | ''[[Voodoo Dawn]]'' || Steven Fierberg || 1990 || {{sfn|Dendle|2011|p=182–183}} |- | ''[[Voodoo Island]]'' || Reginald LeBorg || 1957 || {{sfn|Dendle|2011|p=183–184}} |- | ''[[Voodoo Man]]'' || William Beaudine || 1944 || {{sfn|Dendle|2011|p=185–186}} |- | ''[[War of the Dead]]'' (''Stone's War'') || Marko Makilaakso || 2011 || <ref>{{cite web|last=Harvey|first=Dennis|title=Review: "War of the Dead"|url=https://variety.com/2011/film/reviews/war-of-the-dead-1117946581/|work=Variety|date = November 13, 2011 }}</ref> |- | ''[[Rome Against Rome|War of the Zombies]]'' (''Rome Against Rome'') || [[Giuseppe Vari]] || 1964 || {{sfn|Kay|2008|p=56-57}} |- | ''[[Warm Bodies (film)|Warm Bodies]]'' || [[Jonathan Levine]] || 2013 || <ref>{{cite web |last=Nunes |first=Jesse |url=http://www.boston.com/ae/movies/gallery/bestzombiemovies?pg=11 |title=Top 25 zombie movies of all time – 16. Warm Bodies (2013) |work=Boston.com |date=October 1, 2009 |accessdate=2013-11-14 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203093649/http://www.boston.com/ae/movies/gallery/bestzombiemovies?pg=11 |url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Warning Sign (film)|Warning Sign]]'' || Hal Barwood || 1985 || {{sfn|Dendle|2011|p=186–187}} |- | ''[[Wasting Away]]'' (''Aaah! Zombies!!'') || Matthew Kohnen || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=17-19}} |- | ''[[Waxwork (film)|Waxwork]]'' || [[Anthony Hickox]] || 1988 || {{sfn|Dendle|2011|p=187}} |- | ''[[Waxwork II: Lost in Time]]'' || [[Anthony Hickox]] || 1992 || {{sfn|Dendle|2011|p=187}} |- | ''[[Weekend at Bernie's II]]'' || Robert Klane || 1993 || {{sfn|Dendle|2011|p=188–189}} |- | ''[[White Zombie (film)|White Zombie]]'' || [[Victor Hugo Halperin|Victor Halperin]] || 1932 || <ref name="white_zombie_A" /><ref name="white_zombie_C" /> |- | ''[[Wicked Little Things]]'' || [[J. S. Cardone|J.S. Cardone]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=209}} |- | ''[[:pl:Wilczyca (1983 film)|Wilczyca]]'' (''The Wolf'', ''She-Wolf'') || [[:pl:Marek Piestrak|Marek Piestrak]] || 1983 || <ref>{{cite web |url=http://twistedanger.com/wilczyca |title=Wilczyca DVD 1983 |work=Twistedanger.com |date= |accessdate=2013-11-18 |archive-date=2014-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140307064355/http://twistedanger.com/wilczyca |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://horrorreviews.pl/readarticle.php?article_id=670 | language = Polish | title = Wilczyca (aka The Wolf); Polska | first = Agnieszka | last = Kijewska | work = HorrorReviews.pl | date = August 8, 2012 | access-date = Marso 28, 2019 | archive-date = Marso 7, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140307070716/http://horrorreviews.pl/readarticle.php?article_id=670 | url-status = dead }}</ref> |- | ''[[Wild Zero]]'' || Tetsuro Takeuchi || 2000 || {{sfn|Dendle|2012|p=210-211}}{{sfn|Balmain|2008}} |- | ''[[The Woman Eater]]'' || [[Charles Saunders (director)|Charles Saunders]] || 1957 || {{sfn|Dendle|2011|p=191–192}} |- | ''[[World War Z (film)|World War Z]]'' || [[Marc Forster]] || 2013 || <ref>{{cite web|last=Greiff |first=James |url=https://www.bloomberg.com/news/2013-06-26/zombies-of-world-war-z-are-realer-than-they-look.html |title=Zombies of 'World War Z' Are Realer Than They Look|work=[[Bloomberg News]]|date=June 26, 2013 |accessdate=2013-10-25}}</ref> |- | ''[[Wyrmwood]]: Road of the Dead'' || Kiah Roache-Turner || 2014 || <ref>{{cite web|url=http://www.fangoria.com/new/exclusive-ifc-dates-wyrmwood-with-poster-and-ejecta/|title=Exclusive: IFC dates "WYRMWOOD" (with poster) and "EJECTA"|author=|date=|website=fangoria.com|accessdate=August 19, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819235132/http://www.fangoria.com/new/exclusive-ifc-dates-wyrmwood-with-poster-and-ejecta/|archive-date=2017-08-19|url-status=dead|df=}}</ref> |- | ''[[Yoroi Samurai Zombie]]'' (''Yoroi: Samurai Zonbie'', ''Samurai Zombie'') || [[Tak Sakaguchi]] || 2008 || {{sfn|Dendle|2012|p=212}}{{sfn|Oliver|2011}} |- | ''[[Z Island]]'' || Hiroshi Shinagawa || 2015 || <ref>{{cite web |url= http://www.allcinema.net/prog/show_c.php?num_c=350797|title= Ｚアイランド(2014)|accessdate= May 22, 2015|work= allcinema|publisher= Stingray|language= Japanese}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.filmbiz.asia/news/cinderella-and-flying-colors-lead-in-japan|title= Cinderella and Flying Colors lead in Japan|author= Kevin Ma|date= May 22, 2015|accessdate= May 22, 2015|work= [[Film Business Asia]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20150523073412/http://www.filmbiz.asia/news/cinderella-and-flying-colors-lead-in-japan|archive-date= May 23, 2015|url-status= dead|df= mdy-all}}</ref> |- | ''[[Zeder]]'' (''Revenge of the Dead'') || [[Pupi Avati]] || 1983 || {{sfn|Kay|2008|p=128}} |- | ''[[Zibahkhana]]'' (''Hell's Ground'') || [[Omar Ali Khan|Omar Khan]] || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=104-105}} |- | ''[[ZMD: Zombies of Mass Destruction (film)|ZMD: Zombies of Mass Destruction]]'' || Kevin Hamedani || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=239-240}} |- | ''[[Zombeavers]]'' || Jordan Rubin || 2014 || <ref>{{cite web|last=Zeitchik|first=Steven|title=Tribeca 2014: 'Zombeavers,' 'Sharknado's' newest friend|url=http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-tribeca-2014-zombeavers-movie-sharknado-20140421-story.html|date=April 21, 2014|publisher=Los Angeles Times|accessdate=April 25, 2014}}</ref> |- | ''[[Zombi 2]]'' (''Zombie'', ''Zombie Flesh Eaters'') || [[Lucio Fulci]] || 1979 || {{sfn|Kay|2008 |p=96}}<ref name="top10mirror" /> |- | ''[[Zombi 3]]'' (''Zombie Flesh Eaters 2'') || [[Lucio Fulci]] & [[Bruno Mattei]] || 1988 || {{sfn|Dendle|2012|p=241}} |- | ''[[Zombibi]]'' (''Kill Zombie'' or ''Zombie Kill'') || Martijn Smits & Erwin van den Eshof || 2012 || <ref>{{cite web|url=http://www.dvdtalk.com/reviews/64155/kill-zombie/|title=Kill Zombie! (Blu-ray)|author=|date=|website=DVD Talk|accessdate=August 19, 2017}}</ref> |- | ''[[After Death|Zombie 4: After Death]]'' (''Oltre la morte'', ''Zombie Flesh Eaters 3'') || [[Claudio Fragasso]] || 1988 || {{sfn|Dendle|2011|p=17-18}} |- | ''[[Killing Birds|Zombie 5: Killing Birds]]'' (''Uccelli assassini'') || Claudio Lattanzi || 1991 || {{sfn|Kay|2008|p=152-153}} |- | ''[[Zombie Apocalypse (film)|Zombie Apocalypse]]'' || [[Nick Lyon]] || 2011 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/reviews/28349/zombie-apocalypse-2011/|title=Zombie Apocalypse (2011)|last=Foy|first=Scott|work=[[Dread Central]]|date=November 6, 2011|accessdate=February 18, 2015}}</ref> |- | ''[[Zombie Ass]]'' (''Zombie Ass: Toilet of the Dead'') || [[Noboru Iguchi]] || 2011 || <ref>{{cite web|url=http://www.crunchyroll.com/zombie-ass-toilet-of-the-dead |title=Zombie Ass: Toilet of the Dead|work=Crunchyroll |date= |accessdate=2013-10-30}}</ref> |- | ''[[Zombie Bloodbath]]'' || Todd Sheets || 1993 || {{sfn|Dendle|2011|p=201}} |- | ''[[Zombie Brigade]]'' || Carmelo Musca & Barrie Pattison || 1986 || {{sfn|Shelley|2012|pages=113-114}} |- | ''[[Zombie Chronicles]]'' || [[Brad Sykes]] || 2001 || {{sfn|Dendle|2012|p=219-220}} |- | ''[[The Zombie Diaries]]'' || Michael Bartlett & Kevin Gates || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=221-222}} |- |''[[World of the Dead: The Zombie Diaries|The Zombie Diaries 2]]'' || Michael Bartlett & Kevin Gates || 2011 || <ref>{{cite web | url = https://www.theguardian.com/film/2011/jun/23/the-world-of-the-dead-zombie-diaries-2-review | title = The World of the Dead: The Zombie Diaries 2&nbsp;– review | last = O'Neill | first = Phelim | date = June 23, 2011 | work = [[The Guardian]] | location = UK }}</ref> |- |''[[The Zombie Farm]]'' || [[Ricardo Islas]] || 2011 || <ref>{{cite web|url=http://www.dvdtalk.com/reviews/47933/zombie-farm/|title=Zombie Farm|last=Blitz|first=Jeremy|work=[[DVD Talk]]|date=March 16, 2011|accessdate=2014-01-25}}</ref> |- | ''[[Zombie High]]'' || [[Ron Link (director)|Ron Link]] || 1987 || {{sfn|Dendle|2011|p=204}} |- | ''[[Zombie Holocaust]]'' (''Zombi Holocaust'') || [[Marino Girolami]] || 1980 || {{sfn|Kay|2008|p=112-113}} |- | ''[[Zombie Holocaust]]'' (''Female Mercenaries on Zombie Island'') || Gary Whitson || 1995 || {{sfn|Dendle|2011|p=205-206}} |- | ''[[Zombie Honeymoon]]'' || David Gebroe || 2004 || {{sfn|Kay|2008|p=291}} |- | ''[[The Zombie King]]'' || Aidan Belizaire || 2013 || <ref>{{cite web|url=http://www.hemlockbooks.co.uk/News/Blog/news/56 |title=2013: Taste the Blood of British Horror Films | authorlink = M. J. Simpson | first = MJ | last = Simpson | work = Devil's Porridge | publisher = Hemlock Books |date= |accessdate=2014-04-20}}</ref> |- | ''[[Zombie King and the Legion of Doom]]'' (''Zombie Beach Party'', ''Enter ... Zombie King'') || Stacey Case || 2004 || {{sfn|Kay|2008|p=289–290}}{{sfn|Dendle|2012|p=89–91}} |- | ''[[Zombie Lake]]'' || [[Jean Rollin]] || 1981 || {{sfn|Kay|2008|p=123-124}}{{sfn|Dendle|2011|p=207}} |- | ''[[Zombie Massacre (film)|Zombie Massacre]]'' || Luca Boni and Marco Ristori || 2013 || <ref>{{cite web | url = https://www.theguardian.com/film/filmblog/2012/oct/17/zombie-massacre-trailer-review | title = Zombie Massacre: when hipsters and rats turn bad | work = The Guardian | date = October 17, 2012 | last = Heritage | first = Stuart | accessdate=2013-12-01 }}</ref> |- | ''[[Zombie Nation (film)|Zombie Nation]]'' || [[Ulli Lommel]] || 2004 || {{sfn|Dendle|2012|p=227-228}} |- | ''[[Zombie Night (2003 film)|Zombie Night]]'' || [[David J. Francis (actor)|David J. Francis]] || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=228}} |- | ''[[Zombie Night (2013 film)|Zombie Night]]'' || [[John Gulager]] || 2013 || <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/life/tv/2013/10/22/tv-zombies-feature/3146059/|title=Zombies stalk your weekend TV viewing|last=Keveney|first=Bill|work=[[USA Today]]|date=October 22, 2013|accessdate=2014-02-18}}</ref> |- | ''[[Zombie Night 2: Awakening]]'' || [[David J. Francis (actor)|David J. Francis]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=29}} |- | ''[[Zombie Nightmare]]'' || Jack Bravman || 1986 || {{sfn|Dendle|2011|p=208}} |- | ''[[Zombie Planet]]'' || George Bonilla || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=228-229}} |- | ''[[Zombie Self-Defense Force]]'' (''Zonbi jieitai'') || [[Naoyuki Tomomatsu]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=234}} |- | ''[[Zombie Strippers]]'' || [[Jay Lee]] || 2008 || <ref>{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2008/04/18/movies/18zomb.html | title = Taking It All Off | last = Kern | first = Laura | date = April 18, 2008 | work = New York Times | publication-date = April 18, 2008 | location = New York | page = E8}}</ref> |- | ''[[Zombie Undead]]'' || Rhys Davies || 2010 || {{sfn|Dendle|2011|p=232}} |- | ''[[Zombie! vs. Mardi Gras]]'' || Will Frank & Karl DeMolay || 1999 || {{sfn|Dendle|2011|p=210}} |- | ''[[Zombie Wars]]'' || [[David A. Prior]] || 2006 || {{sfn|Dendle|2012|p=232-233}} |- | ''[[Zombie Women of Satan]]'' || [[Steve O'Brien (director)|Steve O'Brien]] and [[Warren Speed]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=233-234}} |- | ''[[Zombiegeddon]]'' || Chris Watson || 2003 || {{sfn|Dendle|2012|p=234-235}} |- | ''[[Zombieland]]'' || [[Ruben Fleischer]] || 2009 || <ref>{{cite web|last=Travers|first=Peter|authorlink=Peter Travers|url=https://www.rollingstone.com/movies/lists/the-10-best-zombie-movies-20121012/zombieland-2009-19691231|title=The 10 Best Zombie Movies: 'Zombieland' 2009|work=[[Rolling Stone]]|accessdate=2013-10-25|archive-date=2013-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20131211181257/http://www.rollingstone.com/movies/lists/the-10-best-zombie-movies-20121012/zombieland-2009-19691231|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Zombies of Mora Tau]]'' || [[Edward L. Cahn]] || 1957 || {{sfn|Dendle|2012|p=32}} |- | ''[[Zombies on Broadway]]'' (''Loonies on Broadway'') || Gordon Dines & [[Gordon Douglas (director)|Gordon M. Douglas]] || 1945 || {{sfn|Dendle|2011|p=213}} |- | ''[[Zombies! Zombies! Zombies!]]'' || Jason M. Murphy || 2007 || {{sfn|Dendle|2012|p=242-243}} |- | ''[[Zombiez]]'' || [[John Bacchus]] || 2005 || {{sfn|Dendle|2012|p=243–244}} |- | ''[[The Zombinator]]'' || Sergio Myers || 2012 || <ref>{{cite web | url = http://www.wfmj.com/story/19311469/zombie-movie-shot-in-youngstown-to-premiere-on-the-big-screen-this-fall?clienttype=printable | title = Zombie movie shot in Youngstown to premiere on the big screen this fall | date = August 23, 2012 | work = [[WFMJ|WFMJ.com]] | publisher = WorldNow | access-date = Marso 28, 2019 | archive-date = Nobiyembre 13, 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191113130734/https://www.wfmj.com/story/19311469/zombie-movie-shot-in-youngstown-to-premiere-on-the-big-screen-this-fall?clienttype=printable | url-status = dead }}</ref> |- | ''[[Zone of the Dead]]'' (''Зона мртвих'', ''Zona Mrtvih'', ''Apocalypse of the Dead'') || [[Milan Konjević]] & [[Milan Todorović]] || 2009 || {{sfn|Dendle|2012|p=244-245}} |- | ''[[Zombies (2016 film)|Zombies]]'' || Hamid Torabpour || 2016 || |- | ''[[Zombies (2018 film)|Zombies]]'' || [[Paul Hoen]] || 2018 || |- | ''Zombies In Tha Hood'' || Leon Mitchell || 2016 || |- | ''[[Zoombies]]'' || [[Glenn R. Miller]] || 2016 || <ref>{{cite web|url=http://www.dreadcentral.com/news/152177/zoombies-trailer-unleashes-undead-monkeys-koalas-parrots-lemurs-lions-and-giraffes-oh-my/|title=Zoombies Trailer Unleashes Undead Monkeys, Koalas, Parrots, Lemurs, Lions, and Giraffes – Oh My!|last=Foy|first=Scott|work=[[Dread Central]]|date=February 18, 2016|accessdate=December 22, 2016}}</ref> |- | ''[[Rampant (film)|Rampant]]'' || [[Kim Sung-hoon (director)|Kim Sung-hoon]] || 2018 || <ref>{{cite web|last=Toh|first=Terence|url=https://www.star2.com/entertainment/2018/10/26/rampant-korean-movie-review/|title='Rampant': Horror meets hanboks in gory Korean zombie film|work=star2.com|date=October 26, 2018|accessdate=2018-11-03|archive-date=2018-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20181104211410/https://www.star2.com/entertainment/2018/10/26/rampant-korean-movie-review/|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[One Cut of the Dead]]'' || [[Shinichiro Ueda]] || 2018 || <ref>{{cite web|last=Blair|first=Gavin|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/one-cut-dead-zombie-movie-becomes-a-big-hit-japan-1136288 |title=The $27,000 Zombie Film That Refuses to Die at the Japanese Box Office |work=hollywoodreporter.com|date=August 21, 2018 |accessdate=2018-11-03}}</ref> |- | ''[[Zombie Fight Club]]'' || [[Joe Chien]] || 2014 || <ref>{{cite web|last=Marsh|first=James|url=https://screenanarchy.com/2014/10/review-zombie-fight-club-is-an-apocalyptic-assault-on-good-taste.html|title=Review: ZOMBIE FIGHT CLUB Is An Apocalyptic Assault On Good Taste |work=screenanarchy.com|date=October 23, 2014 |accessdate=2018-11-03}}</ref> |- | ''[[Zombie 108]]'' || [[Joe Chien]] || 2012 || <ref>{{cite web|last=Conran|first=Pierce|url=https://screenanarchy.com/2012/08/pifan-2012-review-the-calamitous-zombie-108.html|title=Zombie 108: Filmart Review |work= screenanarchy.com |date=August 14, 2012 |accessdate=2018-11-03}}</ref> |- | ''[[Endzeit (Ever After)]]'' || [[Carolina Hellsgard]] || 2018 || <ref>{{cite web|last= Dalton |first= Stephen |url= https://www.hollywoodreporter.com/review/ever-review-1140761 |title= 'Ever After' ('Endzeit'): Film Review TIFF 2018 |work= hollywoodreporter.com |date=July 9, 2018 |accessdate=2018-11-03}}</ref> |- | ''[[Anna and the Apocalypse]]'' || [[John McPhail]] || 2018 || <ref>{{cite web|last= Kuipers |first= Richard |url= https://variety.com/2018/film/reviews/anna-and-the-apocalypse-review-1202880729/|title= BiFan Film Review: 'Anna and the Apocalypse' |work= variety.com |date=July 23, 2018 |accessdate=2018-11-03}}</ref> |- | ''[[The Cured]]'' || [[David Freyne]] || 2017 || <ref>{{cite web|last= Bradshaw |first= Peter |url= https://www.theguardian.com/film/2018/may/11/the-cured-review-ellen-page|title= The Cured review – Ellen Page zombie parable cannibalises the classics |work= theguardian.com|date=May 11, 2018 |accessdate=2018-11-03}}</ref> |- | ''[[Phi Ha Ayodhaya (The Black Death)]]'' || [[Chalermchatri Yukol]] || 2015 || <ref>{{cite web|last= Kwai|first= Wise|url= http://www.nationmultimedia.com/detail/movie/30276335|title= Snapshots and zombies|work= nationmultimedia.com|date= January 1, 2018|accessdate= 2018-11-03|archive-date= 2018-11-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20181103210436/http://www.nationmultimedia.com/detail/movie/30276335|url-status= dead}}</ref> |- | ''[[Zombie Hunter (film)|Zombie Hunter]]'' || [[Kevin King (director)|Kevin King]] || 2013 || <ref>{{cite web|last= DeFore |first= John |url= https://www.hollywoodreporter.com/review/zombie-hunter-film-review-613931|title= Zombie Hunter: Film Review|work= hollywoodreporter.com |date=August 24, 2013 |accessdate=2018-11-05}}</ref> |- | ''[[Ravenous (2017 film)|Les Affamés (Ravenous)]]'' || [[Robin Aubert]] || 2017 || <ref>{{cite web|last= Dunlevy |first= T'cha |url= https://montrealgazette.com/entertainment/movies/fighting-zombies-quebec-style-les-affames-has-hit-potential |title= Fighting zombies, Quebec style: Les affamés has hit potential |work= montrealgazette.com |date=October 19, 2017 |accessdate=2018-11-05}}</ref> |- | ''[[The End? (2017 film)|In un giorno la fine (The End?)]]'' || [[Daniele Misischia]] || 2017 || <ref>{{cite web |last= Scarpa |first= Vittoria |url= https://www.cineuropa.org/en/newsdetail/358100/ |title= Review: The End? |work= cineuropa.org |date= July 30, 2018 |accessdate= 2018-11-05 |archive-date= 2018-11-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181107010123/https://www.cineuropa.org/en/newsdetail/358100/ |url-status= dead }}</ref> |- | ''[[Zombie Fighters|Krachak Krien (Zombie Fighters)]]'' || [[Poj Arnon]] || 2017 || <ref>{{cite web |last= Yasmine |first= Diella |url= https://jakartaglobe.id/features/zombies-take-traditional-ghosts-thai-horror-comedy-zombie-fighters// |title= Zombies Take Over From Traditional Ghosts in Thai Horror Comedy 'Zombie Fighters' |work= jakartaglobe.id |date= June 9, 2017 |accessdate= 2018-11-05 |archive-date= 2018-11-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181107010537/https://jakartaglobe.id/features/zombies-take-traditional-ghosts-thai-horror-comedy-zombie-fighters// |url-status= dead }}</ref> |- | ''[[Kampung Zombie (Zombie Village)]]'' || [[Billy Christian]] || 2015 || <ref>{{cite web|last= Simanjuntak |first= Tertiani |url= http://www.thejakartapost.com/news/2015/03/28/kampung-zombie-indonesia-gets-its-first-zombie-flick.html|title= 'Kampung Zombie'Indonesia gets its first zombie flick |work= thejakartapost.com|date=March 28, 2015 |accessdate=2018-11-07}}</ref> |- | ''[[Zombi Kampung Pisang|Zombi Kampung Pisang (Zombies from Banana Village)]]'' || [[Mamat Khalid]] || 2007 || <ref>{{cite web|last= Bertolin |first= Paolo |url= http://www.fareastfilm.com/eng/archive/2008/zombi-kampung-pisang/?IDLYT=15535|title= Zombi Kampung Pisang |work= fareastfilm.com|accessdate=2018-11-07}}</ref> |- | ''[[Zombiology: Enjoy Yourself Tonight]]'' || [[Alan Lo Wai-lun]] || 2017 || <ref>{{cite web|last= Lee|first= Edmund |url= https://www.scmp.com/culture/film-tv/article/2100407/film-review-zombiology-enjoy-yourself-tonight-trades-zombie-horror|title= Film review – Zombiology: Enjoy Yourself Tonight trades zombie horror for apocalyptic teen angst |work= scmp.com|date=June 28, 2017 |accessdate=2018-11-07}}</ref> |- | ''[[Zeta (When The Dead Awaken)]]'' || [[Amanda Iswan]] || 2018 || <ref>{{cite web|last= Tanoyo|first= Ipik |url=http://jayakartanews.com/zeta-film-zombie-siap-hantui-bioskop/|title= Zeta, Film Zombie Siap Hantui Bioskop |work=jayakartanews.com|date=May 14, 2018 |accessdate=2018-11-07}}</ref> |- | ''[[Overlord (2018 film)|Overlord]]'' || [[Julius Avery]] || 2018 || <ref>{{cite web|last= Truitti|first= Brian |url= https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2018/11/09/your-10-burning-questions-wwii-zombie-horror-film-overlord/1927189002/|title=10 burning questions you might have about 'Overlord,' the World War II zombie horror film |work= usatoday.com|date=November 8, 2018 |accessdate=2018-11-09}}</ref> |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist|refs= <ref name="white_zombie_A">{{cite web |url=http://www.best-horror-movies.com/white-zombie.html |title=''White Zombie'' (1932) Review |last1=Roberts |first1=Lee |work=best-horror-movies.com |date=Agosto 6, 2012 |accessdate=Nobyembre 5, 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730151601/http://www.best-horror-movies.com/white-zombie.html |archivedate=Hulyo 30, 2012 }}</ref> <ref name="white_zombie_C">{{cite news |title=Daze of the Dead 75 years of flesh-eating fun |first=Cole |last=Haddon |newspaper=Orlando Weekly |date=Mayo 10, 2007 |url=http://www.orlandoweekly.com/features/story.asp?id=11537 |accessdate=Nobyembre 5, 2012 |archive-date=Nobiyembre 6, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106215918/http://www2.orlandoweekly.com/features/story.asp?id=11537 |url-status=dead }}</ref> }} {{English2|List of zombie films}} [[Kategorya:Pelikula]] kyqwllisz8jta9782igmnpp9263ninx 0 289065 2230066 2229268 2026-09-29T18:15:42Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230066 wikitext text/x-wiki Ang '''mga sumpong ng pagkataranta''', '''mga sumpong ng pagkasindak''' o '''mga pag-atake ng pagkataranta''' ({{lang-en|panic attacks}}) ay dalusong ng matinding [[takot]] na maaaring may kasamang mabilis na tibok ng puso, labis na pagpapawis, panginginig, igsi ng paghinga, pamamanhid, o pakiramdam na may isang masamang bagay na mangyayari.<ref>"[https://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml Anxiety Disorders]". ''NIMH''. March 2016. [https://web.archive.org/web/20160929085938/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml Archived] from the original on 29 September 2016. Retrieved 1 October 2016.</ref><ref name=":0">American Psychiatric Association (2013), ''Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.)'', Arlington: American Psychiatric Publishing, pp. 214–217, ISBN 978-0890425558</ref> Ang pinakamataas na antas ng mga sintomas ay nangyayari sa loob ng ilang minuto.<ref name=":0" /> Kadalasan tumatagal ang mga ito ng tatlumpung minuto ngunit maaaring magtagal ng mga ilan lamang na segundo hanggang ilang oras.<ref>Bandelow, Borwin; Domschke, Katharina; Baldwin, David (2013). ''[https://books.google.ca/books?id=T4RnAgAAQBAJ&pg=PT9#v=onepage&q&f=false Panic Disorder and Agoraphobia]''. OUP Oxford. p. Chapter 1. ISBN <bdi>9780191004261</bdi>. [https://web.archive.org/web/20161220094616/https://books.google.ca/books?id=T4RnAgAAQBAJ&pg=PT9#v=onepage&q&f=false Archived] from the original on 20 December 2016.</ref> Maaaring magkaroon ng pangamba na mawalan ng kontrol o magkaroon ng sakit sa dibdib.<ref name=":0" /> Ang panic attack ay hindi karaniwang pisikal na mapanganib.<ref name=":1">Craske, MG; Stein, MB (24 June 2016). "Anxiety". ''Lancet''. '''388''' (10063): 3048–3059. doi:[https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)30381-6/fulltext 10.1016/S0140-6736(16)30381-6]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27349358 27349358].</ref><ref>"[https://www.nimh.nih.gov/health/publications/panic-disorder-when-fear-overwhelms/index.shtml Panic Disorder: When Fear Overwhelms]". ''NIMH''. 2013. [https://web.archive.org/web/20161004191711/https://www.nimh.nih.gov/health/publications/panic-disorder-when-fear-overwhelms/index.shtml Archived] from the original on 4 October 2016. Retrieved 1 October 2016.</ref> Maaaring mangyari ang mga panic attack dahil sa maraming karamdaman na kabilang ang panic disorder, disorder ng pagkabalisa sa lipunan, post traumatic stress disorder, disorder sa paggamit ng droga, depression, at mga problemang pang medikal.<ref name=":0" /><ref>Geddes, John; Price, Jonathan; McKnight, Rebecca (2012). ''Psychiatry''. OUP Oxford. p. 298. ISBN <bdi>9780199233960</bdi>. [https://web.archive.org/web/20161004230957/https://books.google.ca/books?id=F4THKWvbAPEC&pg=PA298#v=onepage&q&f=false Archived] from the original on 4 October 2016.</ref> Maaari silang ma-trigger o mangyari nang hindi inaasahan.<ref name=":0" /> Ang paninigarilyo, [[kapeina]], at sikolohikal na stress ay nagdaragdag ng panganib na magkaroon ng panic attack.<ref name=":0" /> Bago ang diagnosis, ang mga kondisyon na may mga katulad na sintomas ay dapat na ipasiyang pawiin, tulad ng hyperthyroidism, hyperparathyroidism, sakit sa puso, sakit sa baga, at paggamit ng droga.<ref name=":0" /> Ang pag-gamot ng mga panic attack ay dapat na itutungo sa pinagbabatayan dahilan.<ref name=":1" /> Sa mga madalas na pag-atake, ang pagpapayo o mga gamot ay maaaring gamitin.<ref>Ghadri, Jelena-Rima; et al. (June 7, 2018). "International Expert Consensus Document on Takotsubo Syndrome (Part I): Clinical Characteristics, Diagnostic Criteria, and Pathophysiology". ''European Heart Journal''. '''39''' (22): 2032–2046. doi:[https://academic.oup.com/eurheartj/article/39/22/2032/5025412 10.1093/eurheartj/ehy076.]</ref> Ang pagsasanay sa paghinga at mga diskarte sa relaxation ng kalamnan ay maaari ring makatulong.<ref>Roth, WT (2010). "Diversity of effective treatments of panic attacks: what do they have in common?". ''Depression and Anxiety''. '''27''' (1): 5–11. doi:[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/da.20601 10.1002/da.20601]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20049938 20049938].</ref> Ang mga apektado ay nasa mas mataas na panganib na magpakamatay.<ref name=":0" /> Sa Europa mga 3% ng populasyon ay may panic attack sa isang naibigay na taon habang sa Estados Unidos ay nakakaapekto sila sa 11%.<ref name=":0" /> Ang mga ito ay mas karaniwan sa mga babae kaysa sa mga lalaki.<ref name=":0" /> Sila ay madalas na magsisimula sa panahon ng pagdadalaga o maagang pag-adulto.<ref name=":0" /> Ang mga bata at mas lumang mga tao ay hindi gaanong apektado.<ref name=":0" /> == Mga tanda at sintomas == Ang mga taong may mga panic attack ay kadalasang nag-uulat ng takot sa pagkamatay o pag-atake sa puso, paningin na pangitain, pagkahilo o pagkahilo, pamamanhid sa buong katawan, mabigat na paghinga at pagpapakamatay, o kawalan ng kontrol sa katawan. Ang ilang mga tao din ay nagdusa mula sa paningin ng tunel, karamihan dahil sa daloy ng dugo umaalis sa ulo sa mas kritikal na bahagi ng katawan sa pagtatanggol. Ang mga damdaming ito ay maaaring makapukaw ng isang malakas na pagnanasa upang makatakas o tumakas sa lugar kung saan nagsimula ang pag-atake (isang resulta ng "tugon ng paglaban-o-flight", kung saan ang hormon na nagiging sanhi ng tugon na ito ay inilabas sa mga mahahalagang halaga). Ang pagtugon na ito ay nagbaha sa katawan na may mga hormone, partikular na epinephrine (adrenaline), na tumutulong sa pagtatanggol laban sa pinsala.<ref name=":2">[[:en:Edmund_Bourne|Bourne, E.]] (2005). ''The Anxiety and Phobia Workbook'', 4th Edition: [[:en:New_Harbinger_Publications|New Harbinger Press]].^{[''page needed'']}</ref>Ang panic attack ay isang tugon ng sympathetic nervous system (SNS). Ang pinaka-karaniwang sintomas ay kinabibilangan ng panginginig, dyspnea (igsi ng hininga), palpitations ng puso, sakit sa dibdib (o paghigpit ng dibdib), mainit na flashes, malamig na flashes, nasusunog na sensations (lalo na sa facial o leeg area), sweating, pagduduwal, pagkahilo (o bahagyang pagkahilo), pagkahilo, hyperventilation, paresthesias (pangingilabot ng tingling), sensations ng choking o smothering, kahirapan sa paglipat, at derealization. Ang mga pisikal na sintomas ay binibigyang-kahulugan na may alarma sa mga taong madaling kapitan ng sindak atake. Nagreresulta ito sa pagtaas ng pagkabalisa at bumubuo ng isang positibong feedback loop.<ref>Klerman, Gerald L.; Hirschfeld, Robert M. A.; Weissman, Myrna M. (1993). ''Panic Anxiety and Its Treatments: Report of the World Psychiatric Association Presidential Educational Program Task Force''. American Psychiatric Association. p. 44. ISBN <bdi>978-0-88048-684-2</bdi>.</ref> Ang paghinga ng paghinga at sakit sa dibdib ay ang mga nangingibabaw na sintomas. Ang mga taong nakakaranas ng isang panic attack ay maaaring hindi tama na ipatungkol ang mga ito sa isang atake sa puso at sa gayon ay humingi ng paggamot sa isang emergency room. Dahil ang sakit sa dibdib at kakulangan ng paghinga ay mga sintomas ng mga sakit sa cardiovascular, kabilang ang hindi matatag na angina at myocardial infarction (atake sa puso), isang diagnosis ng pagbubukod (namumuno sa iba pang mga kondisyon) ay dapat isagawa bago pag-diagnose ng panic attack. Mahalaga na gawin ito para sa mga tao na hindi alam ang katayuan ng kalusugan ng isip at puso. Magagawa ito gamit ang electrocardiogram at mga pagtasa sa kalusugan ng isip. Ang mga panic attack ay nakikilala mula sa iba pang mga anyo ng pagkabalisa sa pamamagitan ng kanilang intensity at ang kanilang biglaang, episodikong kalikasan.<ref name=":2" /> Kadalasan ay nakaranas sila ng kasabay ng mga problema sa pagkabalisa at iba pang mga sikolohikal na kalagayan, bagaman ang mga pag-atake ng panikil ay hindi pangkaraniwang nagpapahiwatig ng sakit sa isip. == Mga dahilan == May mga pang-matagalang, biological, kapaligiran, at panlipunang mga sanhi ng mga panic attacks. Noong 1993, ang Fava et al. nagpanukala ng isang paraan ng pagtatanghal ng dula ng pag-unawa sa mga pinagmulan ng mga karamdaman. Ang unang yugto sa pagbuo ng isang disorder ay nagsasangkot ng mga predisposing mga kadahilanan, tulad ng genetika, pagkatao, at kawalan ng kasiyahan.<ref>Cosci, Fiammetta. [http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1516-44462012000500003 "The psychological development of panic disorder: implications for neurobiology and treatment".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190411052627/http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1516-44462012000500003 |date=2019-04-11 }} ''SciELO''. Revista Brasileira de Psiquiatria. Retrieved 11 March 2018.</ref> Ang panic disorder ay madalas na nangyayari sa unang bahagi ng adulthood, bagaman maaaring lumitaw ito sa anumang edad. Ito ay madalas na nangyayari sa mga kababaihan at mas madalas sa mga taong may katamtamang katalinuhan. Ang pag-aaral tunkol sa mga kambal kung saan ang isang magkaparehong kambal ay may isang pagkabalisa disorder na iniulat ng isang 31-88% saklaw ng iba pang mga twin din sa pagkakaroon ng isang diagnosis pagkabalisa disorder.<ref name=":3">[citation needed]</ref>Maaaring kabilang sa biological causes ang obsessive compulsive disorder, Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome, post traumatic stress disorder, hypoglycemia, hyperthyroidism, Wilson's disease, mitral valve prolapse, pheochromocytoma, at panloob na disturbance sa tainga (labyrinthitis). Ang dysregulation ng norepinephrine system sa locus ceruleus, isang lugar ng utak stem, ay naka-link sa mga panic attacks.<ref>Nolen-Hoeksema, Susan (2013). ''(Ab)normal Psychology'' (6th ed.). McGraw Hill. ISBN <bdi>9780078035388</bdi>.</ref> Ang mga pag-atake ng sindak ay maaaring mangyari din dahil sa mga short-term stressors. Ang kapansin-pansing personal na pagkawala, kabilang ang isang emosyonal na attachment sa isang romantikong kasosyo, mga paglilipat ng buhay, at mga makabuluhang pagbabago sa buhay ay maaaring makapag-trigger ng isang panic attack. Ang isang tao na may balisa, sobrang pangangailangan para sa muling pagtiyak, hypochondriacal fears,<ref name=":7">Taylor, Barr (2006). [). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1444 "Panic disorder".] {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''BMJ''. '''332''' (7547): 951–955. doi:[oi:[https://www.bmj.com/content/332/7547 10.1136/bmj.332.7547.951.] PMC [MC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1444 1444835] {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. PMID [ID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1662 16627512.]</ref> overcautious na pagtingin sa mundo,<ref name=":2" /> at ang pinagsama-samang pagkapagod ay nauugnay sa mga panic attacks. Sa mga kabataan, ang mga social transitions ay maaaring maging sanhi din.<ref>William T. O‘Donohue,· Lorraine T. Benuto, Lauren Woodward Tolle (eds, 2013). Handbook of Adolescent Health Psychology, Springer, New York. <nowiki>ISBN 978-1-4614-6632-1</nowiki>. Page 511</ref> Ang mga tao ay kadalasang nakakaranas ng mga panic attacks bilang isang direktang resulta ng pagkakalantad sa isang bagay o sitwasyon na mayroon silang isang takot para doon. Ang mga panic attacks ay maaari ring maging sitwasyon kapag ang ilang mga sitwasyon ay nauugnay sa takot dahil sa dati na nakakaranas ng pag-atake sa partikular na sitwasyon. Ang mga tao ay maaaring magkaroon ng isang cognitive o pang-asal na predisposition sa pagkakaroon ng sindak-atake sa ilang mga sitwasyon. Ang ilang pagpapanatili ng mga dahilan ay kinabibilangan ng pag-iwas sa mga sitwasyon na nakakagulat sa paninigarilyo o kapaligiran, pagkabalisa / negatibong pagsasalita sa sarili ("pag-iisip ng what-if"), maling mga paniniwala ("ang mga sintomas na ito ay mapanganib"), at hindi pinigilan ang mga damdamin. Ang hyperventilation syndrome ay maaaring mangyari kapag ang isang tao ay humihinga mula sa dibdib, na maaaring humantong sa overbreathing (exhaling labis na carbon dioxide na may kaugnayan sa dami ng oxygen sa dugo ng isa). Ang hyperventilation syndrome ay maaaring maging sanhi ng respiratory alkalosis at hypocapnia. Ang sindrom na ito ay kadalasang nagsasangkot din ng mga kilalang bibig na humihinga. Ito ay nagiging sanhi ng isang kumpol ng mga sintomas, kabilang ang mabilis na matalo ng puso, pagkahilo, at pagkakasakit ng ulo, na maaaring mag-trigger ng mga panic attacks.<ref name=":3" /> Ang mga panic attacks ay maaaring sanhi din ng mga sangkap. Ang pagpapihit o minarkahang pagbabawas sa dosis ng isang sangkap tulad ng isang gamot (withdrawal ng gamot), halimbawa isang antidepressant (antidepressant discontinuation syndrome), ay maaaring maging sanhi ng isang panic attack. Ayon sa Harvard Mental Health Letter, "ang pinaka-karaniwang naiulat na mga epekto ng paninigarilyo ng marihuwana ay ang pagkabalisa at panic attack. Sinasabi ng mga pag-aaral na mga 20% hanggang 30% ng mga gumagamit ng libangan ay nakakaranas ng mga problema pagkatapos ng marijuana."<ref>[https://www.health.harvard.edu/blog/medical-marijuana-2018011513085 "Archived copy".] [https://web.archive.org/web/20160821162716/http://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/medical-marijuana-and-the-mind Archived] from the original on 21 August 2016. Retrieved 2016-08-14.</ref> Ang isang pangkaraniwang denamineytor ng kasalukuyang psychiatric approach sa panic disorder ay walang tunay na panganib na umiiral, at ang pagkabalisa ng tao ay hindi nararapat.<ref>Gorman, JM; Kent, JM; Sullivan, GM; Coplan, JD (April 2000). "Neuroanatomical hypothesis of panic disorder, revised". ''The American Journal of Psychiatry''. '''157''' (4): 493–505. doi:[https://ajp.psychiatryonline.org/article.aspx?articleID=174050& 10.1176/appi.ajp.157.4.493.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190814151932/https://ajp.psychiatryonline.org/article.aspx?articleID=174050& |date=2019-08-14 }} PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10739407 10739407].</ref> === Panic disorder (pagkabalisa ng panic) === {{Main|[https://en.wikipedia.org/wiki/Panic_disorder Panic disorder]}}Ang mga taong na may paulit-ulit na pag-atake o nadarama ang malubhang pagkabalisa tungkol sa pagkakaroon ng isa pang pag-atake ay sinasabing may panic disorder. Ang kaguluhan ng takot ay kapansin-pansing naiiba mula sa iba pang mga uri ng mga sakit sa pagkabalisa sa mga panic attacks na kadalasan ay bigla at hindi pinagtutuunan.<ref>[https://familydoctor.org/condition/panic-disorder/ Panic Disorder – familydoctor.org] [https://web.archive.org/web/20140203235458/http://familydoctor.org/familydoctor/en/diseases-conditions/panic-disorder.html Archived] 3 February 2014 at the Wayback Machine</ref> Gayunpaman, ang mga panic attacks na naranasan ng mga may panic disorder ay maaari ding maiugnay o palakasin ng ilang mga lugar o sitwasyon, na ginagawang mahirap ang pang-araw-araw na buhay.<ref>"[https://www.nami.org/Content/NavigationMenu/Inform_Yourself/About_Mental_Illness/By_Illness/Anxiety_Disorders.htm Anxiety Disorders]" [https://web.archive.org/web/20140412144344/http://www.nami.org/Content/NavigationMenu/Inform_Yourself/About_Mental_Illness/By_Illness/Anxiety_Disorders.htm Archived] 12 April 2014 at the Wayback Machine</ref> === Agorapobya (takot sa kalawakan) === {{Main|Agorapobya}} Ang agorapobya ay isang pagkabalisa disorder na una ay binubuo ng takot sa nakakaranas ng isang mahirap o nakakahiya sitwasyon mula sa kung saan ang sufferer ay hindi maaaring makatakas. Ang mga pag-atake ng sindak ay karaniwang nakaugnay sa agorapobya at ang takot na hindi makatakas sa isang masamang sitwasyon.<ref>''The Cochrane Library: Cochrane Database of Systematic Reviews''. 1996. doi:[https://cochrane/doi/book/10.1002/14651858 10.1002/14651858.]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bilang resulta, ang mga malubhang sufferers ng agoraphobia ay maaaring nakakulong sa kanilang mga tahanan, nakakaranas ng kahirapan sa paglalakbay mula sa "safe place".<ref>"[https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/agoraphobia/symptoms-causes/syc-20355987 Agoraphobia]". MayoClinic.com. 21 April 2011. [https://web.archive.org/web/20120624042624/http://www.mayoclinic.com/health/agoraphobia/DS00894 Archived] from the original on 24 June 2012. Retrieved 2012-06-15.</ref> Ang salitang agorapobya ay isang Ingles na bersyon ng mga salitang Griyego na agora (αγορά) at phobos (φόβος). Ang terminong "agora" ay tumutukoy sa lugar kung saan ang mga sinaunang Greeks ay ginagamit upang tipunin at pag-usapan ang mga isyu ng lungsod, kaya karaniwang naaangkop sa anumang o lahat ng mga pampublikong lugar; gayunpaman ang kakanyahan ng agorapobya ay isang takot sa mga pag-atake ng sindak lalo na kung nagaganap ito sa publiko bilang ang biktima ay maaaring makaramdam na parang hindi siya makatakas. Sa kaso ng agorapobya na dulot ng panlipunang pagkakatulog o pagkabalisa sa panlipunan, ang mga nagdurusa ay maaaring napahiya sa pamamagitan ng pagkakaroon ng sumpong ng pagkataranta sa publiko sa unang lugar. Ang salin na ito ang dahilan ng karaniwang maling kuru-kuro na ang agorapobya ay isang takot sa mga bukas na puwang, at hindi tumpak na klinikal. Ang agorapobya, tulad ng inilarawan sa ganitong paraan, ay talagang isang sintomas ng mga propesyonal na suriin para sa kapag gumagawa ng isang diagnosis ng panic disorder. Ang mga tao na nagkaroon ng sumpong ng pagkataranta sa ilang mga sitwasyon ay maaaring bumuo ng hindi makatwiran takot, na tinatawag na mga [[pobya]], sa mga sitwasyong ito at simulan upang maiwasan ang mga ito. Sa huli, ang pattern ng pag-iwas at antas ng pagkabalisa tungkol sa isa pang pag-atake ay maaaring maabot ang punto kung saan ang mga indibidwal na may panic disorder ay hindi makapag-drive o kahit na lumabas sa bahay. Sa yugtong ito, ang tao ay sinasabing may panic disorder na may agorapobya. === Experimentally induced (eksperimento na sapilitan) === Ang mga sintomas ng panic attack ay maaaring eksperimento na nakatuon sa laboratoryo sa pamamagitan ng iba't ibang paraan. Kabilang sa mga ito, para sa mga layuning pananaliksik, sa pamamagitan ng pangangasiwa ng bolus na iniksyon ng neuropeptide cholecystokinin-tetrapeptide (CCK-4).<ref>Leicht, Gregor; Mulert, Christoph; Eser, Daniela; Sämann, Philipp G.; Ertl, Matthias; Laenger, Anna; Karch, Susanne; Pogarell, Oliver; Meindl, Thomas; Czisch, Michael; Rupprecht, Rainer (2013). "Benzodiazepines Counteract Rostral Anterior Cingulate Cortex Activation Induced by Cholecystokinin-Tetrapeptide in Humans". ''Biological Psychiatry''. '''73''' (4): 337–44. doi:[https://www.biologicalpsychiatryjournal.com/article/S0006-3223(12)00775-5/fulltext 10.1016/j.biopsych.2012.09.004.] PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23059050 23059050.]</ref> Ang iba't ibang mga modelo ng hayop ng mga panic attacks ay pinag-aralan nang eksperimento.<ref>Moreira, Fabrício A.; Gobira, Pedro H.; Viana, Thércia G.; Vicente, Maria A.; Zangrossi, Hélio; Graeff, Frederico G. (2013). "Modeling panic disorder in rodents". ''Cell and Tissue Research''. '''354''' (1): 119–25. doi:[https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00441-013-1610-1 10.1007/s00441-013-1610-1]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23584609 23584609.]</ref> === Neurotransmitter imbalances === Maraming mga neurotransmitters ang apektado kapag ang katawan ay nasa ilalim ng nadagdagan na stress at pagkabalisa na kasama ng isang panic attack. Kabilang ang serotonin, GABA (gamma-aminobutyric acid), dopamine, norepinephrine at glutamate. Gayunpaman, higit pang mas maraming pananaliksik ang kinakailangan sa kung paano ang mga neurotransmitters na ito ay nakikipag-ugnayan sa isa't isa sa panahon ng isang panic attack upang gumawa ng anumang matatag na konklusyon. Ang pagtaas ng serotonin sa ilang mga daanan ng utak ay tila nauugnay sa nabawasan na pagkabalisa. And ibang mga katibayan ay nagpapahiwatig ng serotonin ay gumaganap ng isang tungkulin sa pagkabalisa ay na ang mga taong gumagamit ng SSRIs ay madalas na pakiramdam ng pagbawas ng pagkabalisa kapag ang kanilang utak ay mayroon mas maraming serotonin na magagamit.<ref name=":4">Bystritsky, Alexander (2013). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3628173/ "Current Diagnosis and Treatment of Anxiety Disorders"]. ''P & T : A Peer-Reviewed Journal for Formulary Management''. '''38''' (1): 30–57. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3628173/ 3628173]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23599668 23599668.]</ref>Ang pangunahing inhibitory neurotransmitter sa central nervous system (CNS) ay GABA. Karamihan sa mga pathway na gumagamit ng GABA ay madalas na mabawasan ang pagkabalisa kaagad.<ref name=":4" /> Ang tungkulin ni Dopamine sa pagkabalisa ay hindi nauunawaan. Ang ilang mga antipsychotic na gamot na nakakaapekto sa produksyon ng dopamine ay napatunayan na gamutin ang pagkabalisa. Gayunpaman, maaaring maiugnay ito sa pagkahilig ng dopamine upang madagdagan ang damdamin ng pagiging epektibo at pagtitiwala sa sarili, na nagbabawas ng pagkabalisa sa isang di-tuwirang paraan.<ref name=":4" /> Maraming mga pisikal na sintomas ng pagkabalisa, tulad ng mabilis na rate ng puso at tremors ng kamay, ay kinokontrol ng norepinephrine. Ang mga gamot na humadlang sa epekto ng norepinephrine ay maaaring maging mabisa sa pagbawas ng mga pisikal na sintomas ng panic attack.<ref name=":4" /> Dahil glutamate ang pangunahing excitatory neurotransmitter na kasangkot sa central nervous system (CNS), ito ay matatagpuan sa halos lahat ng neural pathway sa katawan. Ang glutamate ay malamang na kasangkot sa conditioning, na kung saan ay isang proseso na ang ilang mga takot ay nabuo, at pagkalipol, na kung saan ay ang pag-aalis ng mga takot.<ref name=":4" /> == Pathophysiology == Ang mga sintomas ng isang pag-atake ng sindak ay maaaring maging sanhi ng pakiramdam ng isang tao na ang kanilang katawan ay nanghihina. Ang mga sintomas ay maaaring maunawaan gaya ng mga sumusunod: Una, madalas na ang biglaang pagsisimula ng takot na may kaunting pagpukaw ng pampasigla. Ito ay humahantong sa pagpapalabas ng adrenaline (epinephrine) na nagdudulot ng tugon sa paglaban-o-paglipad kapag ang katawan ay naghahanda para sa matinding pisikal na aktibidad. Ito ay humantong sa isang mas mataas na rate ng puso (tachycardia), mabilis na paghinga (hyperventilation) na maaaring perceived bilang igsi ng paghinga (dyspnea), at pagpapawis. Dahil ang mabigat na aktibidad ay bihira, ang hyperventilation ay humahantong sa isang drop sa mga antas ng carbon dioxide sa mga baga at pagkatapos ay sa dugo. Ito ay humahantong sa paglilipat sa pH ng dugo (respiratory alkalosis o hypocapnia), na nagiging dahilan ng kapalit na metabolic acidosis na nagpapalakas ng mga mekanismo ng chemosensing na isinasalin ang pH shift na ito sa autonomic at respiratory responses.<ref>Vollmer, L. L.; Strawn, J. R.; Sah, R. (2015-05-26). "[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4471296/ Acid–base dysregulation and chemosensory mechanisms in panic disorder: a translational update]". ''Translational Psychiatry''. '''5''' (5): e572. doi:[https://www.nature.com/articles/tp201567 10.1038/tp.2015.67]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4471296/ 4471296.] PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26080089 26080089].</ref><ref>Ueda, Yoshiyasu; Aizawa, Masayo; Takahashi, Atsushi; Fujii, Masamitsu; Isaka, Yoshitaka (2009-03-01). "Exaggerated compensatory response to acute respiratory alkalosis in panic disorder is induced by increased lactic acid production". ''Nephrology Dialysis Transplantation''. '''24''' (3): 825–828. doi:[https://academic.oup.com/ndt/article/24/3/825/1814583 10.1093/ndt/gfn585]. ISSN [https://www.worldcat.org/title/ndt-nephrology-dialysis-transplantation/oclc/1008639226 0931-0509]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18940883 18940883].</ref> Ang tao ay maaaring hindi makaligtaan sa hyperventilation, na naging abala sa mga kaugnay na sintomas ng somatic.<ref>Tavel, ME (28 July 2016). "[https://www.jscimedcentral.com/Anxiety/anxiety-1-1016.pdf Panic Attacks: Concealed Hyperventilation Usually Overlooked"] (PDF). ''JSciMedCentral''. Retrieved 4 October 2017.</ref> Bukod dito, ang hypocapnia at pagpapalabas ng adrenaline sa panahon ng isang panic attack ay nagiging dahilan ng vasoconstriction na nagreresulta sa bahagyang mas mababa hugos ng dugo sa ulo na nagiging sanhi ng pagkahilo at lightheadedness.<ref>Cipolla, Marilyn J. (2009). ''[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53082/ Control of Cerebral Blood Flow]''. Morgan & Claypool Life Sciences.</ref><ref>Nardi, Antonio Egidio; Freire, Rafael Christophe R. (2016-05-25). [https://books.google.com/books?id=JWNBDAAAQBAJ&pg=PA189&lpg=PA189&dq=vasoconstriction+panic+attack+Co2&hl=en#v=onepage&q=vasoconstriction%20panic%20attack%20Co2&f=false ''Panic Disorder: Neurobiological and Treatment Aspects''.] Springer. ISBN <bdi>9783319125381</bdi>.</ref> Ang isang panic attack ay maaaring maging dahilan ng asukal sa dugo na maalis mula sa utak at patungo sa mga pangunahing kalamnan. Ang neuroimaging ay nagpapahiwatig ng mataas na aktibidad sa amygdala, thalamus, hypothalamus, at brainstem regions kasama ang periaqueductal gray, parabrachial nucleus, at Locus coeruleus.<ref>Shin, Lisa M; Liberzon, Israel (January 2010). "[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3055419/ The Neurocircuitry of Fear, Stress, and Anxiety Disorders"]. ''Neuropsychopharmacology''. '''35''' (1): 169–191. doi:[https://www.nature.com/articles/npp200983 10.1038/npp.2009.83]. ISSN [https://www.worldcat.org/title/neuropsychopharmacology-new-york/oclc/936514642 0893-133X]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3055419/ 3055419]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19625997 19625997].</ref> Sa partikular, ang amygdala ay iminungkahi na mayroon isang kritikal na tungkulin.<ref>Maren, Stephen (2009-11-25). "An Acid-Sensing Channel Sows Fear and Panic". ''Cell''. '''139''' (5): 867–869. doi:[https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(09)01420-2?_returnURL=https%3A%2F%2Flinkinghub.elsevier.com%2Fretrieve%2Fpii%2FS0092867409014202%3Fshowall%3Dtrue 10.1016/j.cell.2009.11.008.] ISSN [https://www.worldcat.org/title/cell-cambridge/oclc/299393721 0092-8674]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19945375 19945375].</ref> Ang kombinasyon ng mataas na pagpukaw sa amygdala at brainstem kasama ang pagbaba ng hugos ng dugo at asukal sa dugo sa utak ay maaaring humantong sa kapansin-pansing nabawasan na aktibidad sa rehiyon ng prefrontal cortex ng utak.<ref>PhD, Andrew M. Leeds (2016-02-03). [https://books.google.com/books?id=EhCDCwAAQBAJ&pg=PA273&dq=A+panic+attack+can+cause+blood+sugar+to+be+drawn+away+from+the+brain+and+toward+the+major+muscles.&hl=en#v=onepage&q=A%20panic%20attack%20can%20cause%20blood%20sugar%20to%20be%20drawn%20away%20fro ''A Guide to the Standard EMDR Therapy Protocols for Clinicians, Supervisors, and Consultants, Second Edition''.] Springer Publishing Company. ISBN <bdi>9780826131171</bdi>.</ref> May katibayan na ang pagkakaroon ng isang pagkabalisa disorder ay nagdaragdag ng panganib ng cardiovascular disease (CVD).<ref name=":5">Chalmers, John A.; Quintana, Daniel S.; Abbott, Maree J.-Anne; Kemp, Andrew H. (2014). "Anxiety Disorders are Associated with Reduced Heart Rate Variability: A Meta-Analysis". Frontiers in Psychiatry. 5. doi:10.3389/fpsyt.2014.00080. ISSN 1664-0640.</ref> Ang mga naapektuhan ay may pagbawas din sa heart rate variability.<ref name=":5" /> === Cardiovascular disease === Ang mga taong na-diagnosed na may panic disorder ay halos doble ang panganib ng coronary heart disease.<ref name=":6">Soares-Filho, Gastão L. F.; Arias-Carrión, Oscar; Santulli, Gaetano; Silva, Adriana C.; Machado, Sergio; Valenca, Alexandre M.; Nardi, Antonio E. (2014). "Chest pain, panic disorder and coronary artery disease: a systematic review". ''CNS & Neurological Disorders Drug Targets''. '''13''' (6): 992–1001. ISSN [https://www.worldcat.org/title/cns-and-neurological-disorders-drug-targets/oclc/488560542 1996-3181]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24923348 24923348].</ref> Ang ilang mga tugon sa stress sa depresyon ay ipinapakita din upang madagdagan ang panganib at ang mga diagnosed na may parehong depression at panic disorder ay halos tatlong beses na higit pa sa panganib.<ref name=":6" /> == Pag-diagnose == Ang pamantayan ng diagnostic ng DSM-5 para sa isang panic attack ay may kasamang discrete period ng matinding takot o kahirapan, kung saan ang apat (o higit pa) ng mga sumusunod na sintomas ay lumaki nang mabilis at umabot sa isang rurok sa loob ng ilang minuto: {{Col-begin}} {{Col-2}} *Palpitations, at/o pinabilis na rate ng puso *Pagpapawis *Nanginginig o pagkakalog *Sensations ng igsi ng paghinga o pagiging smothered *Pakiramdam ng choking *Sakit ng dibdib o kakulangan sa ginhawa *Pagduduwal o pagkabalisa ng tiyan {{Col-2}} *Pakiramdam na nahihilo, nabalibutan, nanghihina, o nawawalan *Derealization (mga damdamin ng hindi katuturan) o depersonalization (pagiging hiwalay mula sa sarili) *Takot na mawalan ng kontrol o nababaliw *Kahulugan ng nadarating ang tadhana *Paresthesias (pamamanhid o pamamaga ng sensations) *Mga pagtinig o mainit na flash {{Col-end}} Sa DSM-5, ang mga sintomas na partikular sa kultura (hal., tinnitus, sakit ng leeg, sakit ng ulo, at hindi mapigilan na magaralgal o umiiyak) ay makikita. Ang mga sintomas ay hindi dapat mabilang bilang isa sa apat na kinakailangang mga sintomas. Ang ilan o lahat ng mga sintomas na ito ay matatagpuan sa pagkakaroon ng pheochromocytoma. Ang mga tool sa pag-screen tulad ng Panic Disorder Severity Scale ay maaaring gamitin upang makita ang posibleng mga kaso ng disorder at imungkahi ang pangangailangan para sa isang pormal na pagtatasa ng diagnostic.<ref>Houck, P. R.; Spiegel, D. A.; Shear, M. K.; Rucci, P. (2002). "Reliability of the self-report version of the Panic Disorder Severity Scale". ''Depression and Anxiety''. '''15''' (4): 183–185. doi:[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/da.10049 10.1002/da.10049]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12112724 12112724].</ref><ref>Shear, M. K.; Rucci, P.; Williams, J.; Frank, E.; Grochocinski, V.; Vander Bilt, J.; Houck, P.; Wang, T. (2001). "Reliability and validity of the Panic Disorder Severity Scale: Replication and extension". Journal of Psychiatric Research. 35 (5): 293–296. doi:[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0022395601000280?via%3Dihub 10.1016/S0022-3956(01)00028-0.] PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11591432 11591432].</ref> == Paggamot == Ang panic disorder ay maaaring epektibong gamutin sa iba't ibang mga interbensyon, kabilang ang mga sikolohikal na therapy at gamot<ref name=":2" /> na may pinakamatibay at pinaka-pare-pareho na katibayan na nagpapahiwatig na ang cognitive behavioral therapy ay ang pinaka-kumpletong at pinakamahabang tagal ng epekto, na sinusundan ng mga tiyak na selektibong serotonin reuptake inhibitors.<ref>Anxiety: management of anxiety (panic disorder, with or without agoraphobia, and generalised anxiety disorder) in adults in primary, secondary and community care. National Institute for Health and Clinical Excellence. Clinical Guideline 22. Issue date: April 2007 "[https://web.archive.org/web/20090824022903/http://www.nice.org.uk/nicemedia/pdf/CG022quickrefguideamended.pdf Archived copy]" (PDF). Archived from the [https://www.nice.org.uk/nicemedia/pdf/CG022quickrefguideamended.pdf original] (PDF) on 24 August 2009. Retrieved 2009-07-21. ISBN 1-84629-400-2</ref> Ang kasunod na pananaliksik ni Barbara Milrod at ng kanyang mga kasamahan<ref>Milrod, B.; Leon, A. C.; et al. (2007). "A randomized controlled clinical trial of psychoanalytic psychotherapy for panic disorder". ''American Journal of Psychiatry''. '''164''' (2): 265–272. doi:[https://ajp.psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/ajp.2007.164.2.265 10.1176/ajp.2007.164.2.265]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17267789 17267789].</ref> ay nagpapahiwatig na ang psychoanalytic psychotherapy ay maaaring maging epektibo sa pag-alis ng mga panic attacks, gayunpaman, ang mga resulta na nag-iisa ay kailangang itanim sa pangangalaga. Habang ang mga resulta na nakuha sa mga pinagsamang paggamot na kinabibilangan ng cognitive behavioral therapy at selective serotonin reuptake inhibitors ay corroborated sa pamamagitan ng maraming mga pag-aaral at meta-analysis, ang mga nakuha sa pamamagitan ng Barbara Milrod ay hindi. Ang siyentipikong pagiging maaasahan ng psychoanalytic psychotherapy para sa pagpapagamot ng panic disorder ay hindi pa natutugunan. Sa partikular, ang mga mekanismo na kung saan ang psychoanalysis ay binabawasan ang panic ay hindi pa naiintindihan; samantalang ang cognitive-behavioral therapy ay may isang malinaw na conceptual basis na maaaring ilapat sa panic. Ang terminong anxiolytic ay halos magkasingkahulugan sa benzodiazepines dahil ang mga compound na ito ay, sa halos 40 taon, ang mga droga na pinili para sa stress-related anxiety. Ang isang pagsusuri ng 2009 ay natagpuan positibong resulta mula sa therapy at gamot at isang mas mahusay na resulta kapag ang dalawa ay pinagsama.<ref>Bandelow, Borwin; Seidler-Brandler, Ulrich; Becker, Andreas; Wedekind, Dirk; Ruther, Eckart (July 2009). "Meta-analysis of randomized controlled comparisons of psychopharmacological and psychological treatments for anxiety disorders". ''The World Journal of Biological Psychiatry''. '''8''' (3): 175–187. doi:[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15622970601110273?journalCode=iwbp20 10.1080/15622970601110273.]</ref> === Mga pagbabago sa pamumuhay === Ang caffeine ay maaaring magdulot o magpalala ng pagkabalisa ng panic. Maaaring pansamantalang tumaas ang pagkabalisa sa panahon ng pag-withdraw mula sa caffeine at iba't ibang mga gamot.<ref>American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (4th ed., text rev., p. 479). Washington, D.C.: American Psychiatric Association.</ref> Ang nadagdagan at regimented aerobic ehersisyo tulad ng pagpapatakbo ay ipinapakita na magkaroon ng isang positibong epekto sa paglaban ng panic anxiety. May katibayan na ang epekto na ito ay may kaugnayan sa pagpapalabas ng mga endorphin na isinusuot ng ehersisyo at ang kasunod na pagbawas ng stress hormone cortisol.<ref>"[https://psychcentral.com/blog/3-tips-for-using-exercise-to-shrink-anxiety/ Archived copy]". [https://web.archive.org/web/20150420020719/http://psychcentral.com/blog/archives/2013/07/17/3-tips-for-using-exercise-to-shrink-anxiety/ Archived] from the original on 20 April 2015. Retrieved 2015-04-14.[full citation needed]</ref>Mayroong nananatiling posibilidad ng mga sintomas ng pagkasindak na ma-trigger o mas malala dahil sa mas mataas na antas ng respirasyon na nangyayari sa panahon ng aerobic exercise. Ang mas mataas na antas ng respirasyon ay maaaring humantong sa hyperventilation at hyperventilation syndrome, na ginagaya ang sintomas ng atake sa puso, kaya inducing isang panic attack.<ref>''MedlinePlus Encyclopedia'' [https://medlineplus.gov/ency/article/003071.htm Hyperventilation]</ref> Ang mga benepisyo ng pagsasama ng isang ehersisyo rehimyento ay nagpakita ng pinakamahusay na mga resulta kapag paced accordingly.<ref>"[https://www.sportsrec.com/103790-cardio-exercise-beginners.html Archived copy]". [https://web.archive.org/web/20150423164013/http://www.livestrong.com/article/103790-cardio-exercise-beginners/ Archived] from the original on 23 April 2015. Retrieved 2015-04-14.[full citation needed]</ref> Ang mga muscle relaxation techniques ay kapaki-pakinabang sa ilang mga indibidwal. Ang mga ito ay maaaring natutunan sa gamit ng mga recordings, videos, o mga aklat. Habang ang muscle relaxation ay pinatunayan na maging mas epektibo kaysa sa nagbibigay-malay na mga therapist sa pag-uugali sa mga controlled trials, maraming mga tao ay nahahanap pa rin ang pansamantalang kaluwagan mula sa muscle relaxation.<ref name=":7" /> === Pagsasanay ng paghinga === Sa karamihan ng mga kaso hyperventilation ay kasangkot, exacerbating ang mga epekto ng panic attack. Ang pag-ehersisyo ng breathing na pagsasanay ay nakakatulong na i-rebalance ang mga antas ng oxygen at CO2 sa dugo.<ref>"[https://emedicine.medscape.com/article/807277-overview#a6 Hyperventilation Syndrome]". 28 November 2016. [https://web.archive.org/web/20170713055956/http://emedicine.medscape.com/article/807277-overview Archived] from the original on 13 July 2017. Retrieved 2017-09-18.</ref> Inirerekomenda ni David D. Burns ang mga ehersisyo sa paghinga para sa mga naghihirap mula sa pagkabalisa. Ang isang tulad ng ehersisyo sa paghinga ay 5-2-5 count. Gamitin ang tiyan (o diaphragm) --at hindi ang chest--inhale (pakiramdam ang tiyan ay lumalabas, bilang laban sa dibdib pagpapalawak) para sa 5 segundo. Bilang ang pinakamataas na punto sa paglanghap ay naabot, ipigil nang matagal ang hininga sa loob ng 2 segundo. Pagkatapos ay dahan-dahang huminga nang palabas, mahigit sa 5 segundo. Ulitin ang cycle na ito nang dalawang beses at pagkatapos ay humingang 'karaniwan' para sa 5 cycles (1 cycle = 1 inhale + 1 exhale). Ang punto ay mag-focus sa paghinga at mamahinga ang heart rate. Ang regular na diaphragmatic na paghinga ay maaaring makamit sa pamamagitan ng pagpapalawak ng outbreath sa pagbibilang o sa humming. Bagama't ang paghinga sa isang bag na papel ay isang pangkaraniwang rekomendasyon para sa panandaliang paggagamot ng mga sintomas ng isang matinding panic attack,<ref>[https://www.netdoctor.co.uk/conditions/ Breathing in and out of a paper bag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021032153/http://www.netdoctor.co.uk/ate/mentalhealth/205625.html |date=2007-10-21 }} {{Cite web |url=http://www.netdoctor.co.uk/ate/mentalhealth/205625.html |title=Archive copy |access-date=2019-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021032153/http://www.netdoctor.co.uk/ate/mentalhealth/205625.html |archive-date=2007-10-21 |url-status=dead}} [https://web.archive.org/web/20071021032153/http://www.netdoctor.co.uk/ate/mentalhealth/205625.html Archived] 21 October 2007 at the Wayback Machine.</ref> ito ay sinaway bilang mas mababa sa sinusukat na paghinga, potensyal na lumala ang panic attack at posibleng pagbabawas ng kinakailangang blood oxygen.<ref>Bergeron, J. David; Le Baudour, Chris (2009). "Chapter 9: Caring for Medical Emergencies". First Responder (8 ed.). New Jersey: Pearson Prentice Hall. p. 262. <nowiki>ISBN 978-0-13-614059-7</nowiki>. Do not use a paper bag in an attempt to treat hyperventilation. These patients can often be cared for with low-flow oxygen and lots of reassurance</ref><ref>[https://www.verywellhealth.com/treating-hyperventilation-by-breathing-into-a-paper-bag-1298885 Hyperventilation Syndrome – Can I treat hyperventilation syndrome by breathing into a paper bag?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120102140/http://firstaid.about.com/od/shortnessofbreat1/f/07_paper_bags.htm |date=2013-01-20 }} {{Cite web |url=http://firstaid.about.com/od/shortnessofbreat1/f/07_paper_bags.htm |title=Archive copy |access-date=2019-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120102140/http://firstaid.about.com/od/shortnessofbreat1/f/07_paper_bags.htm |archive-date=2013-01-20 |url-status=dead}} [https://web.archive.org/web/20130120102140/http://firstaid.about.com/od/shortnessofbreat1/f/07_paper_bags.htm Archived] 20 January 2013 at the Wayback Machine</ref> Bagaman ang pagtaas ng pamamaraan sa bag na papel ay nangangailangan ng increase ng carbon dioxide at kaya binabawasan ang mga sintomas, maaari itong makabuluhang mas mababaang antas ng oxygen sa hugos ng dugo.Ang capnometry, na nagbibigay ng exhaled CO2 levels, ay maaaring makatulong sa gabay na paghinga.<ref>Craske, Michelle (30 September 2011). [http://cursoenarm.net/UPTODATE/contents/mobipreview.htm?10/7/10353/ "Psychotherapy for panic disorder".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014035243/http://cursoenarm.net/UPTODATE/contents/mobipreview.htm?10%2F7%2F10353%2F |date=2017-10-14 }}</ref><ref>Meuret, AE; Ritz, T (October 2010). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2937087/ "Hyperventilation in panic disorder and asthma: empirical evidence and clinical strategies"]. ''International Journal of Psychophysiology : Official Journal of the International Organization of Psychophysiology''. '''78''' (1): 68–79. doi:[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0167876010001388?via%3Dihub 10.1016/j.ijpsycho.2010.05.006]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2937087/ 2937087]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20685222 20685222].</ref> === Therapy === Ayon sa American Psychological Association, "ang karamihan sa mga espesyalista ay sumasang-ayon na ang isang kumbinasyon ng mga cognitive at behavioral therapies ay ang pinakamahusay na paggamot para sa panic disorder. Maaaring angkop din ang gamot sa ilang mga kaso."<ref>"[https://www.apa.org/topics/anxietyqanda.html Archived copy]". [https://web.archive.org/web/20090707013922/http://www.apa.org/topics/anxietyqanda.html Archived] from the original on 7 July 2009. Retrieved 2009-06-24.</ref> Ang unang bahagi ng therapy ay higit sa lahat ng impormasyon; maraming mga tao ay lubhang natutulungan sa pamamagitan lamang ng pag-unawa kung ano mismo ang panic disorder at kung ilang iba pa ang nagdurusa dito. Maraming tao na nagdurusa dahil sa panic disorder ay nag-aalala na ang kanilang mga panic attack ay ibig sabihin na sila ay "nababaliw" o ang panic ay maaaring magbuod ng atake sa puso. Ang cognitive restructuring ay tumutulong sa mga tao na palitan ang mga saloobin na may mas makatotohanang, positibong paraan ng pagtingin sa mga pag-atake.<ref>Cramer, K., Post, T., & Behr, M. (January 1989). "[http://wayback.archive-it.org/org-121/20190122152857/http://www.cehd.umn.edu/ci/rationalnumberproject/ Cognitive Restructuring Ability, Teacher Guidance and Perceptual Distracter Tasks: An Aptitude Treatment Interaction Study]". [https://web.archive.org/web/20101222180132/http://www.cehd.umn.edu/rationalnumberproject/89_2.html Archived] from the original on 22 December 2010. Retrieved 2010-11-19.</ref> Ang pag-iwas sa pag-uugali ay isa sa mga pangunahing aspeto na pumipigil sa mga taong may madalas na panic attacks mula sa pagpapagana nang mabuti.<ref name=":7" /> Ang exposure therapy,<ref>Abramowitz, Jonathan S.; Deacon, Brett J.; Whiteside, Stephen P. H. (17 December 2012). [https://books.google.com/books?id=7RAsnO1vU0UC Exposure Therapy for Anxiety: Principles and Practice]. Guilford Press. <nowiki>ISBN 9781462509690</nowiki>. [https://web.archive.org/web/20160520171142/https://books.google.com/books?id=7RAsnO1vU0UC Archived] from the original on 20 May 2016.</ref> na kinabibilangan ng paulit-ulit at matagal na paghaharap sa mga sitwasyon na nakakatakot at mga sensation ng katawan, ay tumutulong sa pagpapahina ng mga sagot sa pagkabalisa sa external at internal na stimuli at pagpapalakas ng makatotohanang mga paraan ng pagtingin sa mga sintomas ng panic. Sa mas malalim na antas ng psychoanalytic approaches, sa partikular na object relations theory, ang mga panic attacks ay madalas na nauugnay sa paghahati (sikolohiya), paranoid-schizoid at depressive positions, at paranoid anxiety. Madalas silang natagpuan comorbid na may borderline personality disorder at child sexual abuse. Ang paranoid anxiety ay maaaring maabot ang antas ng isang persecutory anxiety state.<ref>Waska, Robert (2010). ''Treating Severe Depressive and Persecutory Anxiety States: To Transform the Unbearable''. Karnac Books. ISBN <bdi>978-1855757202</bdi>.</ref> Ang [[meditasyon]] ay maaari ding maging kapaki-pakinabang sa paggamot ng mga panic disorders.<ref>Kabat-Zinn J, Massion AO, Kristeller J, et al. (7 July 1992). "Effectiveness of a meditation-based stress reduction program in the treatment of anxiety disorders]". ''American Journal of Psychiatry''. '''149''' (7): 936–43. CiteSeerX [https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.474.4968 10.1.1.474.4968]. doi:[https://ajp.psychiatryonline.org/doi/abs/10.1176/ajp.149.7.936 10.1176/ajp.149.7.936]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1609875 1609875].</ref> Nagkaroon ng isang meta-analysis ng comorbidity ng panic disorder at agoraphobia. Ginamit nito ang exposure therapy upang gamutin ang mga pasyente sa loob ng isang panahon. Daan-daang pasyente ang ginamit sa mga pag-aaral na ito at lahat sila ay nakilala ang pamantayan ng DSM-IV para sa parehong mga disorders.<ref name=":8">Fava, G. A.; Rafanelli, C.; Grandi, S.; Conti, S.; Ruini, C.; Mangelli, L.; Belluardo, P. (July 2001). "Long-term outcome of panic disorder with agoraphobia treated by exposure". ''Psychological Medicine''. '''31''' (5): 891–898. doi:[https://www.cambridge.org/core/journals/psychological-medicine/article/longterm-outcome-of-panic-disorder-with-agoraphobia-treated-by-exposure/0070A3CCC6427F60DE2765CBEA5CBB1F 10.1017/s0033291701003592]. ISSN [https://www.worldcat.org/title/psychological-medicine-a-journal-for-research-in-psychiatry-and-the-allied-science/oclc/231795242 1469-8978].</ref> Ang resulta ay ang tatlumpu't dalawang porsiyento ng mga pasyente ay nagkaroon ng panic episode pagkatapos ng paggamot. Napagpasyahan nila na ang paggamit ng exposure therapy ay may panghabang-buhay na epekto para sa isang client na nakatira kasamang panic disorder at agoraphobia.<ref name=":8" /> Ang pagiging epektibo ng group therapy treatment sa paglipas ng conventional individual therapy para sa mga taong may panic disorder na may o walang agoraphobia ay lumilitaw na katulad.<ref>Schwartze, Dominique; Barkowski, Sarah; Strauss, Bernhard; Burlingame, Gary M.; Barth, Jürgen; Rosendahl, Jenny (2017). "Efficacy of group psychotherapy for panic disorder: Meta-analysis of randomized, controlled trials". Group Dynamics: Theory, Research, and Practice. 21 (2): 77–93. doi:[[10.1037/gdn0000064.]]</ref> === Gamot === Ang mga opsyon sa paggamot para sa mga panic attacks ay kadalasang kinabibilangan ng benzodiazepines at antidepressants. Ang mga benzodiazepines ay hindi madalas na inireseta dahil sa kanilang mga potensyal na epekto, tulad ng pagpapakandili, pagkapagod, nabubulol na salita, at pagkawala ng memorya.<ref>Neeltje, Batelaan. "[https://academic.oup.com/ijnp/article/15/3/403/721159 Evidence-based pharmacotherapy of panic disorder: an update]". ''Oxford University Press''. International Journal of Neuropsychopharmacology. Retrieved 11 March 2018.</ref> Ang mga antidepressant na paggamot para sa mga panic attack ay kinabibilangan ng mga selective  serotonin reuptake inhibitors (SSRIs), serotonin noradrenaline reuptake inhibitors (SNRIs), tricyclic antidepressants (TCAs), at MAO inhibitors (MAOIs). Ang mga SSRI sa partikular ay madalas na ang unang gamot na paggamot na ginagamit upang gamutin ang mga panic attacks. Ang selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) at tricyclic antidepressants ay katulad para sa panandaliang pagka-epektibo.<ref>Bakker, A.; Van Balkom, A. J. L. M.; Spinhoven, P. (September 1, 2002). "SSRIs vs. TCAs in the treatment of panic disorder: a meta-analysis". ''Acta Psychiatrica Scandinavica''. '''106''' (3): 163–167. doi:[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1034/j.1600-0447.2002.02255.x 10.1034/j.1600-0447.2002.02255.x]. ISSN [https://www.worldcat.org/title/acta-psychiatrica-scandinavica-supplementum/oclc/942036768 1600-0447.]</ref> Ang mga SSRI ay nagdadala ng isang medyo mababa ang panganib dahil sa ang katunayan na ang mga ito ay hindi nauugnay sa magkano ng isang pagpapaubaya o pagtitiwala, at mahirap na mag-overdose. Ang mga TCAs ay katulad ng mga SSRI sa kanilang maraming pakinabang, ngunit may mas karaniwang mga epekto tulad ng nakuha ng timbang at mga cognitive disturbances. Mas madali din silang mag-overdose. Ang mga MAOI ay karaniwang iminungkahing para sa mga pasyente na hindi tumugon sa ibang mga paraan ng paggamot.<ref name=":9">Marchesi, Carlo (2008). "[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2515914/ Pharmacological management of panic disorder]". ''Neuropsychiatric Disease and Treatment''. '''4''' (1): 93–106. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2515914/ 2515914]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18728820 18728820].</ref> Habang ang paggamit ng mga gamot sa pagpapagamot ng mga panic attacks ay maaaring maging matagumpay, sa pangkalahatan ay inirerekomenda na ang mga tao ay sa ilang uri ng therapy, tulad ng cognitive behavioral therapy. Ang paggagamot sa droga ay kadalasang ginagamit sa buong tagal ng mga sintomas ng panic attacks, at hindi na ipagpatuloy matapos ang pasyente ay walang sintomas sa mga anim na buwan. Ang pinakaligtas na paraan na mag-withdraw sa mga gamot na ito ay paunti-unti habang mayroong therapy.<ref name=":7" /> Habang ang paggamot sa droga ay parang promising para sa mga bata at kabataan, ang mga ito ay nasa mas mataas na panganib na magpakamatay habang ang pagkuha ng mga gamot at kanilang kapakanan ay dapat na masubaybayan nang mabuti.<ref name=":9" /> == Pagbabala == Halos isang-ikatlo ay treatment-resistant.<ref name=":10">Freire, Rafael C.; Zugliani, Morena M.; Garcia, Rafael F.; Nardi, Antonio E. (2016). "Treatment-resistant panic disorder: a systematic review". Expert Opinion on Pharmacotherapy. 17 (2): 159–168. doi:[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1517/14656566.2016.1109628?journalCode=ieop20 10.1517/14656566.2016.1109628]. ISSN [https://www.worldcat.org/title/expert-opinion-on-pharmacotherapy-eop/oclc/705258982 1744-7666]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26635099 26635099].</ref> Ang mga taong ito ay patuloy na may mga panic attacks at iba't ibang sintomas ng panic disorder pagkatapos matanggap ang paggamot.<ref name=":10" /> Maraming mga tao na ginagamot para sa mga panic attacks ay nagsimulang maranasan ang limitadong atake sa sintomas. Ang mga panic attacks ay mas kumpletong, na may mas kaunti sa apat na mga sintomas ng katawan na nakaranas.<ref name=":2" /> Hindi karaniwan na makaranas lamang ng isa o dalawang sintomas sa isang panahon, tulad ng mga vibrations sa kanilang mga binti, igsi ng hininga, o isang matinding [[alon ng init]] na naglalakbay sa kanilang mga katawan, na hindi katulad ng mainit na flashes dahil sa kakulangan ng estrogen. Ang ilang mga sintomas, tulad ng mga vibrations sa mga binti, ay sapat na naiiba mula sa anumang normal na pang-amoy na malinaw na ipinapahiwatig nila ang panic disorder. Ang iba pang mga sintomas sa listahan ay maaaring mangyari sa mga tao na maaaring o hindi maaaring magkaroon ng panic disorder. Ang panic disorder ay hindi nangangailangan ng apat o higit pang mga sintomas sa lahat ng naroroon sa parehong oras. Ang walang kapararakan na panic at karamdaman ng puso ay sapat upang ipahiwatig ang isang panic attack.<ref name=":2" /> == Epidemiology == Sa Europa mga 3% ng populasyon ay may panic attack sa isang naibigay na taon habang sa Estados Unidos ay nakakaapekto sila sa mga 11%.<ref name=":0" /> Ang mga ito ay mas karaniwan sa mga babae kaysa sa mga lalaki.<ref name=":0" /> Sila ay madalas na nagsisimula sa panahon ng pagbibinata o maagang pagkabata.<ref name=":0" /> Ang mga bata at mas lumang mga tao ay hindi gaanong naapektuhan.<ref name=":0" /> Ang isang meta-analysis ay isinasagawa sa data na nakolekta tungkol sa twin studies at pag-aaral ng pamilya sa link sa pagitan ng mga gene at panic disorder. Sinusuri din ng mga mananaliksik ang posibilidad ng isang link sa phobias, obsessive-compulsive disorder (OCD), at generalized anxiety disorder. Ang mga mananaliksik ay gumagamit ng isang database na tinatawag na MEDLINE upang maipon ang kanilang data.<ref name=":11">Hettema, John M.; Neale, Michael C.; Kendler, Kenneth S. (2001-10-01). "A Review and Meta-Analysis of the Genetic Epidemiology of Anxiety Disorders". ''American Journal of Psychiatry''. '''158''' (10): 1568–1578. doi:[https://ajp.psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/appi.ajp.158.10.1568 10.1176/appi.ajp.158.10.1568]. PMID [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11578982 11578982].</ref> Napagpasyahan ng mga resulta na ang nabanggit na mga karamdaman ay may genetic component at minana o ipinasa sa pamamagitan ng mga genes. Para sa mga di-phobias, ang posibilidad ng pagmamana ay 30% -40% at para sa mga phobias, ito ay 50% -60%.<ref name=":11" /> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Sikolohiya]] hno4ujc1o27izz4fqkvyk04aaadzwgk 0 289748 2230011 1710707 2026-09-29T13:12:38Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Hukbong Mapagpalayang Bayan (Tsina)]] 2230011 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hukbong Mapagpalayang Bayan (Tsina)]] 7rccjdbj1jcv803shjvgd4hai0opq0m 0 290224 2230068 2229271 2026-09-29T18:39:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230068 wikitext text/x-wiki {{Infobox order |title = Kataas-taasang Tagubilin ng Krisantemo<br/>大勲位菊花章<br/>''Dai-kun'i kikka-shō'' |image = [[File:Order of the Chrysanthemum Japan.png|250px]] |caption = Tagubilin ng Krisantemo ni [[Victor Emmanuel III ng Italya|Victor Emmanuel III]]. [[Musée de la Légion d'Honneur]] |awarded_by = [[Baginda ng Hapon]] |type = |motto = |day = |eligibility = |for = Katangi-tanging tampat na gawa o paglilingkod |status = Kasalukuyang kinikilala |head_title= Higpuno |head = Kamahalang [[Naruhito|Baginda]] |chancellor = |commander = |grades = Leeg<br/>Dakilang Liston |former_grades = |date= 1876 |first_induction = |last_induction = |total = |recipients = |individual = |higher = ''Wala nang higit tataas.'' |lower = [[Tagubilin ng Bulaklak ng Paulownia]] |image2 = [[File:Order Chrysantemum Sash.svg|80px]] |caption2 = Liston ng Tagubilin }} Ang {{Nihongo|'''Kataas-taasang Tagubilin ng Krisantemo'''|大勲位菊花章|Dai-kun'i kikka-shō|na ang hustong pagkahulugan ay ''Dakilang Tagubilin ng [[Ulo(bulaklak)|Ulo]] ng mga Krisantemo''}} ay ang pinakamataas na [[Tagubilin (panggayak)|tagubilin ng Hapon]]. Itinatag ni [[Bagindang Meiji ng Hapon]] ang Dakilang Liston ng Tagubilin noong 1876; ang leeg ng Tagubilin ay idinagdag noong Enero 4, 1888. Bagaman ang tagubilin ay mayroon lamang isang uri, maaari itong igawad ng "may tanikalang leeg" o ng "may dakilang liston" na may pamigkis. Kaiba sa katumbas nito sa [[Europa]], maaari itong igawad mangyaring pagkamatay. Bukod sa [[Pamilyang Marangal ng Hapon|Pamilyang Marangal]], mayroon lamang anim na mamamayang nabubuhay na Hapones ang ginawaran ng may tanikalang leeg; huli itong iginawad noong 1928 sa dating [[Punong Ministro ng Hapon|Punong Ministrong]] [[Saionji Kinmochi]]. May pito pang katao ang ginawaran ng tanikalang leeg mangyaring pagkamatay; ang huli ay noong 1975 sa dating Punong Ministrong [[Sato Eisaku]]. Sa kasalukuyan, tanging ang naghaharing [[Baginda ng Hapon|Baginda]] ang may karangalang mamuno sa tagubilin; ngunit may mga pagbubukod sa mga banyagang [[pinuno ng bansa]], na maaari ring magawaran ng tanikalang leeg sa ngalan ng pakikipagkaibigan. Ang dakilang liston ang pinakamataas na [[Pamamamaraang pandangal ng mga Hapones|dangal]] na maaaring maigawad sa mamamayang Hapones habang nabubuhay. Bukod sa mga kasapi ng Pamilyang Marangal, 44 mamamayang Hapones ang ginawaran ng dakilang liston; sa mga ito, taging 23 lamang ang nabubuhay nang ito ay ginawad. ==Sagisag== Ang ''tanikalang leeg'' ng tagubilin ay gawa sa ginto at itinatampok ang [[kanji]] ng "Meiji" sa katutubo nitong anyo na ipinapakita rito ang panahon kung kailan naitatag ang tagubilin. Pinapalamutian ito ng mga gintong usbong ng krisantemo at ng mga pinakintab na luntiang dahon. Ang pamigkis ng ''dakilang liston'' ng tagubilin ay pula na may mga madilim na bughaw na guhit-guhit. Ito ay sinusuot sa kanang balikat. Ang ''bituin'' ng tagubilin ay tulad din sa medalya ngunit ito ay kulay pilak na walang nakabiting krisantemo, at may medalyong may walong tulis na [[Panunubog|tubog sa ginto]] (kung saan din ito ay may pinakintab na puting mga sinag at pulang araw) sa gitna. Ito ay sinusuot sa kaliwang dibdib. Ang ''medalya'' ng tagubilin ay [[Panunubog|tubog sa ginto]] na may apat na tulis at may pinakintab na mga sinag; ang gitna ay pinakintab ng pulang araw. Sa bawat apat na sulok ng medalya ay mayroong pinakintab na dilaw na usbong ng [[krisantemo]] na may pinakintab na luntiang mga dahon ng krisantemo. Ang medalya ay nakabitin sa isang pinakintab na dilaw na krisantemo maging sa leeg o sa dakilang liston. <center> {| class="wikitable" style="margin:auto; width:40%;" |- ! colspan=2|Sanggang sintas |- | style="vertical-align:top; width:50%; text-align:center;"| [[File:JPN Daikun'i kikkasho BAR.svg|81px]]<br> <small>Leeg | style="vertical-align:top; width:50%; text-align:center;"| [[File:JPN Daikun'i kikkasho BAR.svg|81px]]<br> <small>Dakilang Liston |} </center> ==Pinuno== ''Kaalaman galing sa katumbas na sanaysay sa Wikipedyang Hapones'' *[[Bagindang Meiji]] (Pinuno mula Disyembre 27, 1876) *[[Bagindang Taishō]] (Dakilang Liston Nobyembre 3, 1889; Tanikalang Leeg Mayo 10, 1900; Pinuno mula Hulyo 30, 1912) *[[Hirohito|Bagindang Shōwa]] (Dakilang Liston Setyembre 9, 1912; Tanikalang Leeg bilang Tagapamahala Setyembre 24, 1921; Pinuno mula Disyembre 25, 1926) *[[Akihito|Bagindang Akihito]] (Dakilang Liston Nobyembre 10, 1952; Pinuno mula Enero 7, 1989 hanggang Abril 30, 2019) *[[Naruhito|Bagindang Naruhito]] (Dakilang LListon Pebrero 23, 1980; Pinuno mula Mayo 1, 2019 hanggang sa kasalukuyan) ==Mga kasapi ng Pamilyang Marangal at mga maharlikang ginawaran ng Tanikalang Leeg ng Tagubilin ng Krisantemo== ''Kaalaman galing sa katumbas na sanaysay sa Wikipedyang Hapones'' ===Mga lakang marangal na ginawaran habang nabubuhay=== *[[Lakang Komatsu Akihito]] (Agosto 5, 1895) *[[Lakang Fushimi Sadanaru]] (Enero 19, 1916) *[[Lakang Kan'in Kotohito]] (Setyembre 24, 1921) *[[Lakang Fushimi Hiroyasu]] (Abril 29, 1934) *[[Lakang Nashimoto Morimasa]] (Abril 29, 1940) ===Mga lakang marangal na ginawaran pagkayaring mamatay=== *[[Lakang Arisugawa Taruhito]] (Enero 16, 1895) *[[Lakang Kitashirakawa Yoshihisa]] (Nobyembre 1, 1895) *[[Lakang Arisugawa Takehito]] (Hulyo 7, 1913) *[[Lakang Higashifushimi Yorihito]] (Hunyo 27, 1922) *[[Lakang Kuniyoshi Kuni]] (Enero 27, 1929) ===Mga banyagang maharlika na ginawaran pagkayaring mamatay=== *[[Gojong ng Sasakharing Korea]] (Enero 21, 1919) ==Mga kasapi ng Pamilyang Marangal at mga maharlikang ginawaran ng Dakilang Liston ng Tagubiling ng Krisantemo== ''Kaalaman galing sa katumbas na sanaysay sa Wikipedyang Hapones'' ===Mga lakang marangal na ginawaran habang nabubuhay=== *[[Lakang Arisugawa Taruhito]] (Nobyembre 2, 1877) *[[Lakang Komatsu Akihito]] (Disyembre 7, 1882) *[[Lakang Arisugawa Takahito]] (Enero 24, 1886) *[[Lakang Kitashirakawa Yoshihisa]] (Disyembre 29, 1886) *[[Lakang Arisugawa Takehito]] (Disyembre 29, 1886) *[[Lakang Kuni Asahiko]] (Disyembre 29, 1886) *[[Lakang Fushimi Sadanaru]] (Disyembre 29, 1886) *[[Lakang Yamashina Akira]] (Disyembre 29, 1886) *[[Lakang Kan'in Kotohito]] (Agosto 18, 1887) *[[Lakang Higashifushimi Yorihito]] (Hulyo 15, 1889) *[[Lakang Kaya Kuninori]] (Nobyembre 3, 1903) *[[Lakang Kuni Kuniyoshi]] (Nobyembre 3, 1903) *[[Lakang Yamashina Kikumaro]] (Nobyembre 3, 1903) *[[Lakang Nashimoto Morimasa]] (Nobyembre 3, 1904) *[[Lakang Fushimi Hiroyasu]] (Nobyembre 3, 1905) *[[Lakang Arisugawa Tanehito]] (Abril 4, 1908) *[[Lakang Takeda Tsunehisa]] (Oktubre 31, 1913) *[[Lakang Asaka Yasuhiko]] (Oktubre 31, 1917) *[[Lakang Kuni Taka]] (Oktubre 31, 1917) *[[Lakang Kitashirakawa Naruhisa]] (Oktubre 31, 1917) *[[Lakang Higashikuni Naruhiko]] (Oktubre 31, 1917) *[[Yasuhito, Lakang Chichibu|Lakang Chichibu]] (Oktubre 25, 1922) *[[Lakang Kachō Hirotada]] (Marso 19, 1924) *[[Lakang Takamatsu]] (Pebrero , 1925) *[[Lakang Fushimi Hiroyoshi]] (Nobyembre 3, 1928) *[[Lakang Kaya Tsunenori]] (Disyembre 7, 1930) *[[Lakang Kuni Asaakira]] (Mayo 25, 1932) *[[Lakang Kan'in Haruhito]] (Nobyembre 3, 1934) *[[Lakang Mikasa]] (Oktubre 1, 1936) *[[Lakang Takeda Tsuneyoshi]] (Nobyembre 3, 1940) *[[Lakang Asaka Takahiko]] (Nobyembre 7, 1940) *[[Lakang Hitachi]] (Nobyembre 28, 1955) *[[Lakang Tomohito of Mikasa]] (Enero 5, 1966) *[[Lakang Katsura]] (Pebrero 27, 1968) *[[Lakang Takamado]] (Disyembre 29, 1974) *[[Putungang Lakang Naruhito]] (Pebrero 23, 1980) *[[Lakang Akishino]] (Nobyembre 30, 1985) ===Mga lakang marangal na ginawaran pagkayaring mamatay=== *[[Lakang Kitashirakawa Nagahisa]] (Setyembre 4, 1940) ===Mga banyagang maharlika na ginawaran=== *Lakang [[Yi Un]] ng Korea (Abril 27, 1920) *[[Lakang Yi Kang]] ng Korea (Enero 8, 1924) *Lakang [[Yi Geon]] ng Korea (Nobyembre 3, 1926) *Lakang [[Yi Wu]] ng Korea (Nobyembre 7, 1943) *Sultang [[Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah]] ng Brunay (Abril 1984) ==Mga karaniwang taong ginawaran ng Tanikalang Leeg ng Tagubilin ng Krisantemo== [[File:Tōgō Heihachirō.jpg|thumb|250px|Laksamanang-Mariskal na si Markwis [[Tōgō Heihachirō]] na may suot na Tanikalang Leeg at Dakilang Liston ng Tagubilin ng Krisantemo. Si Tōgō ay isa sa mga anim na mamammayang ginawaran ng Tanikalang Leeg habang nabubuhay.]] ''Kaalaman galing sa katumbas na sanaysay sa Wikipedyang Hapones'' ===Mga taong ginawaran habang nabubuhay=== *[[Itō Hirobumi]] (Abril 1, 1906) *[[Ōyama Iwao]] (Abril 1, 1906) *[[Yamagata Aritomo]] (Abril 1, 1906) *[[Matsukata Masayoshi]] (Hulyo 14, 1916) *[[Tōgō Heihachirō]] (Nobyembre 11, 1926) *[[Saionji Kinmochi]] (Nobyembre 10, 1928) ===Mga taong ginawaran pagkayaring mamatay=== *[[Katsura Tarō]] (Oktubre 10, 1913) *[[Inoue Kaoru]] (Setyembre 1, 1915) *[[Tokudaiji Sanetsune]] (Hunyo 4, 1919) *[[Ōkuma Shigenobu]] (Enero 10, 1922) *[[Yamamoto Gonnohyōe|Yamamoto Gonbee]] (Disyembre 9, 1933) *[[Shigeru Yoshida]] (Oktubre 20, 1967) *[[Eisaku Satō]] (Hunyo 3, 1975) ==Mga karaniwang taong ginawaran ng Dakilang Liston ng Tagubilin ng Krisantemo== ''Pinagsamang kaalaman galing sa katumbas na sanaysay sa Wikipedyang Hapones'' ===Mga taong ginawaran habang nabubuhay=== *[[Sanjō Sanetomi]] (Abril 11, 1882) *[[Iwakura Tomomi]] (Nobyembre 1, 1882) *[[Shimazu Hisamitsu]] (Nobyembre 5, 1887) *[[Nakayama Tadayasu]] (Mayo 14, 1888) *[[Itō Hirobumi]] (Agosto 5, 1895)* *[[Kujō Michitaka]] (Mayo 10, 1900) *[[Ōyama Iwao]] (Hunyo 3, 1902)* *[[Saigō Tsugumichi]] (Hunyo 3, 1902) *[[Yamagata Aritomo]] (Hunyo 3, 1902)* *[[Inoue Kaoru]] (Abril 1, 1906)** *[[Katsura Tarō]] (Abril 1, 1906)** *[[Tōgō Heihachirō]] (Abril 1, 1906)* *[[Tokudaiji Sanetsune]] (Abril 1, 1906)** *[[Matsukata Masayoshi]] (Abril 1, 1906)* *[[Nozu Michitsura]] (Oktubre 6, 1908) *[[Itō Sukeyuki]] (Nobyembre 10, 1913) *[[Ōkuma Shigenobu]] (Hulyo 14, 1916)** *[[Saionji Kinmochi]] (Disyembre 12, 1918)* *[[Oku Yasukata]] (Nobyembre 10, 1928) *[[Yamamoto Gonnohyōe|Yamamoto Gonbee]] (Nobyembre 10, 1928)** *[[Shigeru Yoshida]] (Abril 26, 1964)** *[[Eisaku Satō]] (Nobyembre 3, 1972)** *[[Yasuhiro Nakasone]] (Abril 29, 1997) <nowiki>*</nowiki> ''Makalipas ay nagawaran din ng Tanikalang Leeg''<br /><nowiki>**</nowiki> ''Makalipas ay nagawaran din ng Tanikalang Leeg pagkayaring mamatay'' ===Mga taong ginawaran pagkayaring mamatay=== *[[Kuroda Kiyotaka]] (Agosto 25, 1900) *[[Terauchi Masatake]] (Nobyembre 3, 1919) *[[Hara Takashi]] (Nobyembre 4, 1921) *[[Kabayama Sukenori]] (Pebrero 8, 1922) *[[Katō Tomosaburō]] (Agosto 24, 1923) *[[Hasegawa Yoshimichi]] (Enero 28, 1924) *[[Katō Takaaki]] (Enero 28, 1926) *[[Lee Wan-Yong]] (Pebrero 12, 1926) *[[Kawamura Kageaki]] (Abril 28, 1926) *[[Inoue Yoshika]] (Marso 22, 1929) *[[Uehara Yūsaku]] (Nobyembre 8, 1933) *[[Saitō Makoto]] (Pebrero 26, 1936) *[[Takahashi Korekiyo]] (Pebrero 26, 1936) *[[Tokugawa Iesato]] (Hunyo 5, 1940) *[[Kaneko Kentarō]] (Mayo 16, 1942) *[[Kiyoura Keigo]] (Nobyembre 5, 1942) *[[Isoroku Yamamoto]] (Abril 18, 1943) *[[Ichiki Kitokurō]] (Disyembre 17, 1944) *[[Ichirō Hatoyama]] (Marso 7, 1959) *[[Hayato Ikeda]] (Agosto 13, 1965) *[[Kōtarō Tanaka (hukom)|Kōtarō Tanaka]] (Marso 1, 1974) *[[Masayoshi Ōhira]] (Hunyo 12, 1980) *[[Nobusuke Kishi]] (Agosto 7, 1987) *[[Takeo Miki]] (Nobyembre 14, 1988) *[[Takeo Fukuda]] (Hulyo 5, 1995) *[[Keizō Obuchi]] (Mayo 14, 2000) *[[Noboru Takeshita]] (Hunyo 19, 2000) *[[Zenkō Suzuki]] (Hulyo 19, 2004) *[[Ryūtarō Hashimoto]] (Hulyo 1, 2006) ==Mga banyagang ginawaran ng Tagubilin ng Krisantemo== {{dynamic list}} ===Tanikalang Leeg=== * [[Henri, Dakilang Duke ng Luksemburgo|Henri]], [[Kaharian ng Luksemburgo|Dakilang Duke ng Luksembrugo]], 2017 * [[Guillermo-Alejandro ng Olanda|Guillermo-Alejandro]], [[Talaan ng mga higpuno ng Olanda#Kaharian ng Olanda (1815–kasalukuyan)|Hari ng Olanda]], 2014<ref>http://www.mofa.go.jp/mofaj/ms/po/page22_001017.html</ref> * [[Isabel II]], [[Kaharian ng Nagkakaisang Kaharian|Haribini ng Nagkakaisang Kaharian]], 1962<ref name="burke">Bortrick, William (2009) [https://web.archive.org/web/20091201030448/http://www.burkespeerage.com/articles/peerage/page62-6a.aspx The Royal Family - HM Queen Elizabeth II], Burke's Peerage & Gentry</ref> * [[Margarita II ng Dinamarka|Margarita II]], [[Kaharian ng Dinamarka|Hariginang ng Dinamarka]] * [[Harald V ng Norwega|Harald V]], [[Talaan ng mga higpuno ng Norwega|Hari ng Norwega]] * [[Carlos XVI Gustavo ng Suwesya|Carlos XVI Gustavo]], [[Kaharian ng Suwesya|Hari ng Suwesya]] * [[Alberto II of Belhika|Alberto II]], [[Kaharian ng Belhika|Hari ng mga Belhikano]], 1996<ref>http://www.gettyimages.co.uk/detail/news-photo/the-belgian-king-albert-ii-and-queen-paola-and-their-eldest-news-photo/173523009#the-belgian-king-albert-ii-and-queen-paola-and-their-eldest-son-crown-picture-id173523009</ref> * [[Felipe ng Belhika|Felipe]], Hari ng mga Belhikano, 2016<ref>http://www.noblesseetroyautes.com/banquet-palais-imperial-de-tokyo/</ref> * [[Norodom Sihamoni]], [[Kaharian ng Kambodya|Hari ng Kambodya]], 2010<ref>http://www.mofa.go.jp/mofaj/gaiko/protocol/jokun_h22.html</ref> * [[Mohammed VI ng Maruwekos|Mohammed VI]], [[Talaan ng mga pinuno ng Maruwekos|Hari ng Maruwekos]], 2005{{efn|Promoted from Grand Cordon in 1987.}} * [[Abdullah II of Hordan|Abdullah II]], [[Talaan ng mga hari ng Hordan|Hari ng Hordan]], 1999 * [[Tuanku Syed Sirajuddin]], [[Yang di-Pertuan Agong|Hari ng Malaya]], 2005 * [[Sultang Hassanal Bolkiah|Hassanal Bolkiah]], [[Talaan ng mga sultan ng Brunay|Sultan ng Brunay]], 1984 * [[Jigme Singye Wangchuck]], [[Talaan ng mga pinuno ng Butan|Hari ng Butan]], 1987 * [[Juan Carlos I ng Espanya|Juan Carlos I]], [[Kaharian ng Espanya|Hari ng Espanya]], 1980 * [[Felipe VI of Espanya|Felipe VI]], Hari ng Espanya, 2017 * [[Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]], [[Talaan ng mga emir ng Kuwait|Emir ng Kuwait]], 2012 * [[Salman of Arabya Sawdita|Salman bin Abdulaziz Al Saud]], [[Hari ng Arabya Sawdita]], 2017<ref>[http://www.arabnews.com/node/1067571/saudi-arabia Arab News]</ref> ===Dakilang Liston=== * [[Isabel II ng Nagkakaisang Kaharian|Isabel II]], Haribini ng Nagkakaisang Kaharian, 1962<ref name="burke" /> * [[Lakang Felipe, Duke ng Edimburgo]], [[Talaan ng mga abay Britaniko|Abay-lakan ng Nagkakaisang Kaharian]]<ref>Order awarded 5 Oct. 1971:[http://www.regiments.org/biography/royals/1921phil.htm#titles Regiments: British, Empire, Commonwealth] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071213060535/http://www.regiments.org/biography/royals/1921phil.htm#titles |date=Disyembre 13, 2007 }}</ref> * [[Carlos, Lakan ng Gales]]<ref>Order awarded 5 Oct. 1971:[http://www.regiments.org/biography/royals/1948chas.htm#titles Regiments: British, Empire, Commonwealth] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080123213728/http://www.regiments.org/biography/royals/1948chas.htm#titles |date=Enero 23, 2008 }}</ref> * [[Victoria, Lakambining Putong ng Suwesya|Victoria]], [[Talaan ng mga tagapagmana sa tronong Suweka|Lakambining Putong ng Suwesya]]<ref>{{Cite web |url=http://www.viewimages.com/Search.aspx?mid=72793886&partner=Yahoo&epmid=3 |title=ViewImages.com<!-- Bot generated title --> |access-date=2019-08-15 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104004656/http://www.viewimages.com/Search.aspx?mid=72793886&partner=Yahoo&epmid=3 |url-status=dead }}</ref> * [[Federico, Lakang Putong ng Dinamarka]]<ref>[http://kongehuset.dk/Den-kongelige-familie/Kronprinsparret/HKH-Kronprins-Frederik Danish Crown Prince website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120519111107/http://kongehuset.dk/Den-kongelige-familie/Kronprinsparret/HKH-Kronprins-Frederik |date=Mayo 19, 2012 }}</ref> * [[Lakang Joaquin ng Dinamarka]]<ref>[http://kongehuset.dk/Den-kongelige-familie/Prins-Joachim-og-Prinsesse-Marie/HKH-Prins-Joachim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412002901/http://kongehuset.dk/den-kongelige-familie/prins-joachim-og-prinsesse-marie/hkh-prins-joachim |date=2019-04-12 }} {{Cite web |url=http://kongehuset.dk/den-kongelige-familie/prins-joachim-og-prinsesse-marie/hkh-prins-joachim |title=Archive copy |access-date=2022-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412002901/http://kongehuset.dk/den-kongelige-familie/prins-joachim-og-prinsesse-marie/hkh-prins-joachim |archive-date=2019-04-12 |url-status=dead}} <!-- [http://www.princessalexandradk.info/jewelry.htm Jewelry] : broken ! --></ref> * [[Vajiralongkorn]], [[Kaharian ng Siyam|Hari ng Siyam]] * [[Guillermo-Alejandro ng Olanda|Guillermo-Alejandro]], Hari ng Olanda * [[Felipe ng Belhika|Felipe]], Hari ng mga Belhikano<ref>Belga Pictures, State visit in Japan, 1996, [http://picture.belga.be/belgapicture/picture/139602.html Sovereign couples & Prince Philippe] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140102212740/http://picture.belga.be/belgapicture/picture/139602.html |date=Enero 2, 2014 }}</ref><ref>Tagubilin ginawad noon Mayo 26, 1994, nabanggit sa kanyan talambuhay sa [http://www.senate.be/doc/books/Senat_Complet_2009.pdf official publication] ng Batasang Belhikano</ref> * [[François Hollande]], [[Pangulo ng Pransya]]<ref>http://www.mofa.go.jp/mofaj/gaiko/protocol/jokun_h25.html</ref> * [[Toomas Hendrik Ilves]], [[Pangulo ng Estonya]]<ref>http://www.estonia.com.au/pics/er_21.pdf{{dead link|date=Disyembre 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Valdas Adamkus]], [[Pangulo ng Litwanya]]<ref>{{Cite web |url=http://www.president.lt/family/?prn=1 |title=President of the Republic of Lithuania - Biography<!-- Bot generated title --> |access-date=2019-08-15 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927193331/http://www.president.lt/family/?prn=1 |url-status=dead }}</ref> * [[Alejandro Kwaśniewski]], [[Pangulo ng Polonya]]<ref>[http://www.president.pl/x.node?id=3042622 Polish presidential web page] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070816070055/http://www.president.pl/x.node?id=3042622 |date=Agosto 16, 2007 }}</ref> * [[Vaira Vīķe-Freiberga]], [[Pangulo ng Latbiya]] * [[Gloria Macapagal Arroyo]], [[Pangulo ng Pilipinas]] * [[Nursultan Nazarbayev]], [[Pangulo ng Kasakistan]]<ref>[https://web.archive.org/web/20091115153311/http://www.embkazjp.org/additionalpages/special25062008.htm]</ref> * [[Qaboos bin Said al Said|Qaboos]], [[Talaan ng mga pinuno ng Oman|Sultan ng Oman]] * [[Benigno Aquino III]], Pangulo ng Pilipinas<ref>{{cite news|last1=Quismundo|first1=Tarra|title=Aquino gets Japan’s highest honor from imperial family|url=http://globalnation.inquirer.net/123907/aquino-gets-japans-highest-honor-from-imperial-family|accessdate=Hunyo 3, 2015|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=Hunyo 3, 2015|location=Tokyo}}</ref> * [[Mauricio Macri]], [[Pangulo ng Arhentina]]<ref>http://www.mofa.go.jp/mofaj/ms/po/page25_000707.html</ref> === Tanikalang Leeg (namayapa) === * [[Bagindang Guangxu]] ng halaring Qing ng Tsina (1871–1908) * [[Bagindang Kojong]] ng Korea (1852–1919) * [[Bagindang Sunjong]] ng Korea (1874–1926) * [[Tuanku Syed Putra]], Hari ng Malaya (1920–2000) * [[Haile Selassie I]], Baginda ng Etyopya (1892–1974) * [[Sultang Ismail Nasiruddin Shah]], Hari ng Malaya (1906–1979) * [[Sultang Abdul Halim]], Hari ng Malaya (1970–2017) * [[Alfonso XIII ng Espanya|Alfonso XIII]], Hari ng Espanya (1886–1941)<ref>Ginawad ang karangalan noong 1930 -- [https://www.nytimes.com/1930/11/03/archives/japan-to-decorate-kind-alfonso-today-emperors-brother-nears-madrid.html?sq=order+of+the+chrysanthemum+&scp=4&st=p "Japan to Decorate King Alfonso Today; Emperor's Brother Nears Madrid With Collar of the Chrysanthemum for Spanish King."] ''New York Times,'' Nobyembre 3, 1930.</ref> * [[Sultang Azlan Shah]], Yang di-Pertuan Agong (hari) ng Malaya (1928–2014) * [[Birendra ng Nepal|Birendra]], Hari ng Nepal (1945–2001) * [[Mahendra ng Nepal|Mahendra]], Hari ng Nepal (1920–1972) * [[George Tupou V]], [[Hari ng Tonga]]{{cn|date=Disyembre 2016}} (1948–2012) * [[Suharto]], [[Pangulo ng Indonesya]] (1921–2008) * [[Porfirio Díaz]], [[Pangulo ng Mehiko]] (1830–1915) * [[Muhammad Zahir Shah]], Hari ng Apganistan (1914–2007){ * [[Fuad I ng Ehipto|Fuad I]], Hari ng Ehipto at ng Sudan (1868–1936) * [[Farouk ng Ehipto|Faruk I]], Hari ng Ehipto at ng Sudan (1920–1965) * [[Hussein ng Hordan|Hussein I]], Hari ng Hordan (1935–1999) * [[Norodom Sihanouk]], [[Hari ng Kambodya]] (1922-2012) 1968{{efn|Tinaas mula sa Dakilang Liston na ginawad noon 1955.}} * [[Jaber Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]], Emir ng Kuwait (1926–2006) * [[Muhammad Reza Pahlavi]], [[Shah ng Iran|Shah (hari) ng Iran]] (1919–1980) * [[Abdul Hamid II]], Sultan ng [[Sasakharing Otoman]], 1887 (1842–1912)<ref>[http://www.osmanlihanedanvakfi.com/2011/02/01/japon-imparatorunun-ii-abdulhamid-han%e2%80%99a-mektubu.html osmanlihanedanvakfi.com<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110916011449/http://www.osmanlihanedanvakfi.com/2011/02/01/japon-imparatorunun-ii-abdulhamid-han%E2%80%99a-mektubu.html |date=Setyembre 16, 2011 }}</ref> * [[Eduardo VII]], Hari ng Nagkakaisang Kaharian at Baginda ng Indiya (1841–1910)<ref>Noong dumalaw si [[Lakang Komatsu Akihito]] sa NK noong 1902 upang dumalo sa kanyan pagpuputong -- {{Cite newspaper The Times |articlename=Court Circular |day_of_week=Sabado |date=Hunyo 14, 1902 |page_number=12 |issue=36794| }}</ref> * [[Bhumibol Adulyadej]], Hari ng Siyam (1946–2016) * [[Khalifa bin Hamad Al Thani]], Emir ng Katar, 1984 (1932–2016) ===Dakilang Liston (namayapa)=== * [[Abdul Hamid II]], Sultan ng Sasakharing Otoman (1842–1918){{efn|Ginawad noong Oktubre 1887.}}<ref name="Rotary">"The Martyrs of Turkish Fleet at the Shore of Ooshima" (slides 5-6 of [https://web.archive.org/web/20050208192928/http://www.iyfrsf.org/Newsletter/introtoiyfr.pdf "A Brief Introduction to International Yachting Fellowship of Rotarians"]). Rotary Mariners. Archived from [http://www.iyfrsf.org/Newsletter/introtoiyfr.pdf the original] on Pebrero 8, 2005.</ref> * [[Artsidukeng Francisco Fernando ng Austriya]], Lakang Putong ng Sasakharing Austro-Unggaro (1863-1914) * [[Lakang Arturo ng Connaught]] (1883–1938)<ref>Ginawad noong Pebrero 20, 1906. Redesdale, Panginoon, ''The Garter Mission to Japan''. London: Macmillan, 1906.P. 26.</ref> * [[Hariginang Aishwarya ng Nepal|Aishwarya]], Abay-hariginang ng Nepal (1949–2001) * [[Dipendra ng Nepal|Dipendra]], Lakang Putong ng Nepal (1971–2001) * [[Dwight D. Eisenhower]], Pangulo ng Estados Unidos (1890–1969)<ref>Ginawad ang karangalan noong 1954 -- [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE7DD1E3EF937A15753C1A96F948260 Weisman, Stephen. "Reagan Given Top Award by Japanese,"] ''New York Times.'' Oktubre 24, 1989.</ref> * [[Lakang Enrique, Duke ng Gloucester]] (1900–1974)<ref>Ginawad ang karangalan noong 1929 -- [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,732380,00.html "Imperial Garter,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111123065722/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,732380,00.html |date=2011-11-23 }} ''Time Magazine,'' Mayo 13, 1929.</ref> * [[Benito Mussolini]], Punong Ministro ng Italya (1883–1945)<ref>Ginawad ang karangalan noong 1938 -- [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760089,00.html "Flower to Mussolini,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130721033404/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760089,00.html |date=2013-07-21 }} '' Time Magazine,'' Setyembre 5, 1938.</ref> * [[Álvaro Obregón]], Pangulo ng Mehiko (1880–1928)<ref>Ginawad ang karangalan noong 1024 -- [https://www.nytimes.com/1924/11/28/archives/japan-decorates-obregon-order-of-the-chrysanthemum-conferred-by.html?sq=order+of+the+chrysanthemum+&scp=3&st=p "Japan Decorates Obregon; Order of the Chrysanthemum is Conferred by Special Ambassador,"] ''New York Times,'' Nobyembre 28, 1924.</ref> * [[Prajadhipok]], Hari ng [[Siyam]] (1893–1941)<ref>Ginawad ang karangalan noong 1931 -- [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,741424,00.html "Mighty Monarch,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130812023636/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,741424,00.html |date=2013-08-12 }} ''Time Magazine,'' Abril 20, 1931.</ref> * [[Puyi]], Baginda ng Manchukuo (1906–1967) * [[Ronald Reagan]], Pangulo ng Estados Unidos (1911–2004)<ref>Ginawad ang karangalan noong 1989 -- [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE7DD1E3EF937A15753C1A96F948260 Weisman, Stephen. "Reagan Given Top Award by Japanese,"] ''New York Times.'' Oktubre 24, 1989.</ref> * [[Samuel Robinson (punong pandagat)|Samuel Robinson]] (1870–1958)<ref>{{Cite web |url=http://www.vancouvermaritimemuseum.com/modules/vmmuseum/treasures/?artifactid=84 |title=Vancouver Maritime Museum |access-date=Agosto 15, 2019 |archive-date=Pebrero 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120211083130/http://www.vancouvermaritimemuseum.com/modules/vmmuseum/treasures/?artifactid=84 |url-status=dead }}</ref> * [[Ferdinand Marcos]], Pangulo ng [[Pilipinas]] (1917–1989)<ref>[http://www.stripes.com/news/marcos-arrives-for-japan-visit-1.18414 Ginawad ang karangalan noong 1966 --]</ref> * [[Amha Selassie|Amha Selassie I]], Baginda ng Etyopya (1916–1997) * [[Lakang Makonnen|Sasakharing Lakang Makonnen]] ng Etyopya (1923–1957)<ref name="royalark.net">[http://www.royalark.net/Ethiopia/shoa6.htm Shoa6<!-- Bot generated title -->]</ref> * [[Lakang Sahle Selassie|Sasakharing Lakang Sahle Selassie]] ng Etyopya (1931–1962)<ref name="royalark.net"/> * [[Norodom Suramarit]], Hari ng Kambodya (1896–1960) * [[Josip Broz Tito]], Pangulo ng Yugoslabya (1892–1980) * [[Yi Kang|Sasakharing Lakang Uihwa]] ng Korea (1877–1955) * [[Vong Savang|Lakang Putong Vong Savang]] ng Laos (1931–1978?) * [[Yi Un|Lakang Putong Euimin]] ng Korea (1897–1970) * [[Todor Zhivkov]] ng [[Republikang Kamadlaan ng Bulgarya]] (1911–1998) * [[Kalākaua|David Kalākaua]], [[Talaan ng mga higpuno ng Haway|Hari ng Haway]] (1836-1891)<ref>{{Cite web |url=https://core.ac.uk/download/pdf/5014560.pdf |title=Ginawad ang karangalan noong 1881. |access-date=2019-08-15 |archive-date=2019-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718025034/https://core.ac.uk/download/pdf/5014560.pdf |url-status=dead }}</ref> == Tanda == {{Notelist}} == Sanggunian == === Banggit === {{Reflist}} === Pinagmulan === * Peterson, James W., Barry C. Weaver and Michael A. Quigley. (2001). ''Orders and Medals of Japan and Associated States.'' San Ramon, California: Orders and Medals Society of America. {{ISBN|978-1-890-97409-1}}; {{OCLC|45437720}} * http://www.ndtv.com/article/india/congrats-to-him-pm-modi-s-message-for-dr-manmohan-singh-616672 == Kawing panlabas == {{Commons category|Tagubilin ng Krisantemo}} * Hapon, Tanggapan ng Gabinete: [http://www8.cao.go.jp/shokun/en/index-e.html Decorations and Medals] ** Kawanihan sa Paggawad: [http://www8.cao.go.jp/shokun/en/supreme-orders-of-the-chrysanthemum.html Supreme Order of the Chrysanthemum] * [[Japan Mint]]: [https://web.archive.org/web/20150625233904/http://www.mint.go.jp/eng/operations-eng/order-production-process.html Production Process] == Karagdagang kaalaman == *[[Tagubilin ng Rajamitrabhorn]] (Siyam) *[[Tagubilin ng Kabahayang Makahari ng Chakri]] (Siyam) *[[Dakilang Tagubilin ng Mugunghwa]] (Korea) *[[Tagubilin ng Garter]] (NK) *[[Marapating Tagubilin ng Republikang Sang-isahan ng Alemanya]] (natatanging uri ng Dakilang Krus at mga katumbas ng natatanging salin) *[[Gawad Dangal sa Paglilingkod sa Republika ng Austriya]] (Dakilang Bituin) *[[Tagubilin ng San Andres]] (Rusya) *[[Tagubilin ng Ginintuang Balahibo]] (Espanya) *[[Tagubiling ng Moog at Tabak]] (Portugal; Dakilang Tanikalang Leeg at Dakilang Krus) {{DEFAULTSORT:Order Of The Chrysanthemum}} [[Category:Tagubilin, gawad, at medalya ng Hapon|Krisantemo, Tagubilin ng]] [[Category:Sasakharing Hapon]] [[Category:Gawad na itinalaga noong 1876]] [[Category:Mga tagubiling pagkamaginoo na ginawad sa pinuno ng mga bansa, mga abay at mga pamilya ng mga pinuno|Krisantemo, Tagubilin ng]] [[Category:Mga pagtatatag noong 1876 sa Hapon]] a37dx66mb6dlv3kcmmpya1eg38pnw93 0 291418 2230081 2229292 2026-09-29T22:21:38Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230081 wikitext text/x-wiki {{other uses}} {| align="right" |+ Tilya bilang isang [[tersiyaryong kulay]] |- |{{legend|#0000FF|bughaw}} |- |{{legend|#59978F|'''tilya'''}} |- |{{legend|#008000|lunti}} |} {{Infobox color |textcolor = white |title = Tilya |hex = 008080 |r = 0 | g = 128 | b = 128 | rgbspace = [[sRGB color space|sRGB]] |c = 86 | m = 31 | y = 49 | k = 8 |h = 180 | s = 100 | v = 50<ref>[http://web.forret.com/tools/color.asp?RGB=%23008080 Web.forret.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305073356/http://web.forret.com/tools/color.asp?RGB= |date=2016-03-05 }} {{Cite web |url=http://web.forret.com/tools/color.asp?RGB= |title=Archive copy |access-date=2019-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305073356/http://web.forret.com/tools/color.asp?RGB= |archive-date=2016-03-05 |url-status=dead}}, Color Conversion Tool set to hex code of color #008080 (Teal):</ref> |source = [[HTML color names|HTML/CSS]]<ref name="css3-color">[http://www.w3.org/TR/css3-color/#html4 W3C TR CSS3 Color Module, HTML4 color keywords]. W3.org</ref>}} Ang '''tilya'''{{cn}} ({{lang-en|teal}}) ay isang kagitnang kulay na bughaw-lunti, katulad sa [[cyan|siyan]]. Hango ang pangalan nito mula sa isang ibon—ang [[Tilyang Eurasyano|karaniwang tilya]] (''Anas crecca'', ''common teal'' sa Ingles)—na may kakulay na gúhit sa ulo nito. Kadalasang ginagamit ang salita upang karaniwang itukoy ang [[mga uri ng siyan]] sa pangkalahatan. Malilikha ito sa pamamagitan ng paghahalo ng bughaw sa luntiang base, o pinatingkad kung kinakailangan gamit ang itim o abo.<ref>{{Cite web|url=http://www.paintinganddecoratingconcourse.com/Paint-Color/Teal-Paint-Color.html|title=What Color is Teal - What Colors Go With Teal?|date=2013-05-22|access-date=2018-07-12|archive-date=2013-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130522202659/http://www.paintinganddecoratingconcourse.com/Paint-Color/Teal-Paint-Color.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Ang [[maipaparis na kulay]] sa tilya ay [[maron]].<ref>{{Cite web|url=http://www.colorhexa.com/008080|title=Teal / #008080 hex color|website=ColorHexa|access-date=2016-06-30}}</ref> Isa rin ito sa panimulang pangkat ng 16 na [[Web kulay|web kulay na HTML/CSS]] na binuo noong 1987. Sa modelong RGB na ginagamit upang makalikha ng mga kulay sa mga screen ng kompyuter at telebisyon, makalilikha ang tilya sa pamamagitan ng pagbaba ng liwanag ng siyan nang humigit-kumulang kalahati. [[Talaksan:Color star-en (tertiary names).svg|thumb|Ang tilya ay isang kulay-tersiyaryo sa [[modelong kulay ng RYB]].]] Isang [[Kausuhan|usong]] kulay ang tilya noong dekada-1990, at ginamit ito ng maraming mga koponan para sa kanilang mga uniporme.<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.com/Columnists/story/_/id/15425976/uni-watch-friday-flashback-sports-world-obsession-purple-teal|title=Uni Watch's Friday Flashback: Laughing in the purple rain|website=ESPN.com|access-date=2017-01-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thescore.com/nba/news/537646-a-closer-look-at-the-uniforms-and-logos-of-the-90s|title=A closer look at the uniforms and logos of the 90s|website=TheScore.com|access-date=2017-01-02}}</ref> ==Etimolohiya== Sa [[wikang Ingles]], ang unang naitalang gamit ng salitang ''teal'' o tilya bilang pangalan ng kulay ay noong 1917.<ref>Maerz, Aloys John and M. Rea Paul (1930) ''A Dictionary of Color'', New York, McGraw-Hill, p. 205; color sample of Teal: p. 101 Plate 39 Color Sample L7</ref> Hango ito sa salitang [[Gitnang Ingles]] na ''tele'', na kahalintulad ng ''taling'' sa [[wikang Olandes]] at ''telink'' sa {{ILL|Gitnang Ilawod na Aleman|en|Middle Low German}}.<ref name=Norman>{{cite book|last=Norman|first=Teresa|title=A World of Baby Names|year=2003|publisher=Perigee|isbn=0-399-52894-6|page=145|url=https://books.google.com/books?id=uSAlLaV6JIEC&pg=PA145&dq=teal+is+used+in#v=onepage&q=teal%20is%20used%20in&f=false}}</ref> Bilang kulay, pinaniniwalaang buhat ang pangalan nito sa maliit at pantubig-tabang na [[karaniwang tilya]], isang kasapi ng pamilyang [[bibi]] na ang mga mata ay pinalilibutan ng kulay na ito.<ref name=Norman /> [[Talaksan:Teal (6857021250).jpg|thumb|left|Karaniwang tilya (''common teal'')]] ==Mga ibang anyo== ===Tilyang bughaw=== {{Infobox color |title = Tilyang bughaw |textcolor = white |hex = 367588 |r = 54 |g = 117 |b = 136 |h = 194 |s = 60 |v = 53 |c = 60 |m = 14 |y = 0 |k = 47 |source = Kelly, Kenneth L. and Judd, Deanne B. (December 1976) [https://web.archive.org/web/20081004182626/http://colors.bravo9.com/nbs-iscc-p-plochere-color-system/list/all "Color: Universal Language and Dictionary of Names"], National Bureau of Standards, Spec. Publ. 440}} Ang '''tilyang bughaw''' ({{lang-en|Teal blue}}) ay isang kagitnang kulay ng tilya na mas-bughaw. Ang unang naitalang paggamit ng ''tilyang bughaw'' bilang pangalan ng kulay sa wikang Ingles ay noong 1927.<ref>Maerz, Aloys John and M. Rea Paul (1930) ''A Dictionary of Color'', New York, McGraw-Hill, p. 205; color sample of Teal Blue: p. 101 Plate 39 Color Sample L6</ref> Ang pinagmulan ng kulay na ito ay ang ''Plochere Color System'', isang sistema ng kulay na binuo noong 1948 na malawakang ginagamit ng mga dibuhista sa [[disenyong panloob]]. Madalas na ginamit ang tilya noong dekada-1950 at 1960.<ref>{{Cite web|url=http://colors.bravo9.com/nbs-iscc-p-plochere-color-system/list/all|title=NBS/ISCC P - Plochere Color System|date=2008-10-04|access-date=2018-07-12|archive-date=2008-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081004182626/http://colors.bravo9.com/nbs-iscc-p-plochere-color-system/list/all|url-status=bot: unknown}}</ref> Pangalan din ang ''teal blue'' ng isang [[Talaan ng mga kulay ng Crayola|kulay ng Crayola]] (kulay blg. 113) mula 1990 hanggang 2003. Ito ay isang pinagsamang bughaw/lunti ngunit may pagka-abong kulay. ==Tingnan din== *[[Talaan ng mga kulay]] ==Mga sanggunian== {{Reflist|30em}} {{Mga uri ng bughaw}} {{Shades of cyan}} {{Shades of green}} bi4cja5qx1o8jfcyekqrx8dq0e15qe2 0 291558 2230085 2229306 2026-09-29T23:15:17Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230085 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Ei-chocolatier.JPG|thumb| Isang tsokolaterong gumagawa ng mga tsokolateng itlog ]] [[Talaksan:0_Sujets_en_chocolat_de_la_pâtissserie_Godefroid.JPG|right|thumb| Mga guwang na pigurang tsokolate para sa pagdiriwang ni San Nicolas at ng Pasko ]] Ang '''tsokolatero''' ay isang taong gumagawa ng [[ Confectionery |minatamis]] mula sa [[tsokolate]]. Magkaiba ang mga tsokolatero sa mga mantstsokolate na nagsisikulate mula sa mga [[ Cacao bean |buto ng kakaw]] at iba pang mga sangkap. == Edukasyon at pagpapraktis == [[Talaksan:Trufa_de_chocolate.jpg|right|thumb| Nakakapaglikha ang mga bihasang tsokolatero ng magaganda at masarap na piraso ng tsokolate, tulad ng nakikita rito. ]] Ayon sa kaugalian, ang mga tsokolatero, lalo na sa Europa, ay tinuturan sa pamamagitan ng pag-aprentis sa mga iba pang mga tsokolatero. Kasingkaraniwan na ngayon na magsimula ang mga tsokolatero bilang mga repostero, o pumapasok sa mga klaseng kulinarya sa paggamit ng tsokolate. Kabilang sa pagiging isang dalubhasang tsokolatero ang pagpeperpekto ng sining ng paggamit sa tsokolate upang lumikha ng mga panghimagas pati na rin ng mga mahuhusay na likhang-sining mula sa tsokolate. Dapat maunawaan ng mga tsokolatero ang mga pisikal at kemikal na aspeto ng tsokolate, hindi lamang para lumikha ng mga tsokolate at iba pang mga minatamis, kundi upang lumikha rin ng mga eskultura at mga sinesentro. Kailangan ng maraming taon ng pagsasanay para perpektuhin ang mga teknikal na aspeto ng disenyo at linangin ang sining ng lasa. === Paaralang kulinarya === Mayroong iba't ibang mga paaralang kulinarya at mga paaralang pinagdalubhasaan ang tsokolate, kabilang ang ''Ecole Chocolat Professional School of Chocolate Arts'' sa Canada, <ref>[http://www.ecolechocolat.com/ ecolechocolat.com]</ref> at ''The Chocolate Academy'', na may labindalawang paaralan sa buong mundo.<ref name="Callebaut">{{cite web |url=http://www.callebaut.com/usen/1694 |title=Callebaut |publisher=Callebaut |date= |accessdate=2012-01-27 |archive-date=2012-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218050447/http://www.callebaut.com/usen/1694 |url-status=dead }}</ref> Mayroon ang [[ French Culinary Institute |Pransesang Surian ng Kulinarya]] ng mga kurso sa pastelerya at minatamis na sinasabing makatutulong maturuan ang isang tsokolatero sa kasanayan.<ref>[http://www.frenchculinary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106062354/http://www.frenchculinary.com/chocolatier_school.html |date=2009-01-06 }}.com/chocolatier_school.html ] {{Cite web |url=http://www.frenchculinary.com/chocolatier_school.html |title=Archive copy |access-date=Septiyembre 29, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090106062354/http://www.frenchculinary.com/chocolatier_school.html |archive-date=Enero 6, 2009 |url-status=bot: unknown}}</ref> Kabilang sa mga paksa ng mga programa ng pag-aaral sa mga institusyon ang:<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ecolechocolat.com/chocolatier-school.php |access-date=2019-09-29 |archive-date=2007-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105023828/http://www.ecolechocolat.com/chocolatier-school.php |url-status=dead }}</ref> * ang [[ Kasaysayan ng tsokolate |kasaysayan ng tsokolate]] * mga modernong pamamaraan ng paglilinang at pagproseso * ang kimika ng mga lasa at pagkakahabi ng tsokolate * [[Tsokolate|pagsusubó]], pagsasawsaw, pagpapalamuti, at [[ Paghubog (proseso) |paghubog]] ng tsokolate * mga sanyong minatamis batay sa [[ Ganache |ganache]] at/o [[ Fondant icing |fondant]] * mga kasanayan sa pamamahala ng negosyo kabilang ang pamimili at produksiyon == Paligsahan == [[Talaksan:0_Frameries_-_Chocolatier_-_Pâtisserie_Godefroid_(2).JPG|right|thumb| Isang tsokolatero na gumagawa ng isang toreng tsokolate ]] Kapag pinagkadalubhasaan ng isang tsokolatero ang kasiningan ng tsokolate, maaari silang ituring bilang Dalubhasang Tsokolatero. Nakikipagkumpitensya ang mga pinakamahusay sa mga ito sa ''The World Chocolate Masters'', isang paligsahan sa tsokolate na nagsimula noong 2005.<ref>{{cite web |url=http://www.worldchocolatemasters.com/en/competition/about |title=World Chocolate Masters 2011 - About |publisher=Worldchocolatemasters.com |date=2011-07-04 |accessdate=2012-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120126231957/http://www.worldchocolatemasters.com/en/competition/about |archivedate=2012-01-26 }}</ref> Kasama sa mga nangungunang tsokolatero sina Naomi Mizuno (Hapon),<ref name="WCM 2008 - Report">{{cite web |url=http://2007.worldchocolatemasters.com/en/65 |title=WCM 2008 - Report |publisher=2007.worldchocolatemasters.com |date= |accessdate=2012-01-27 |archive-date=2011-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009103119/http://2007.worldchocolatemasters.com/en/65 |url-status=dead }}</ref> Francisco Torreblanca (Espanya),<ref name="WCM 2008 - Report"/> Pierre Marcolini,<ref>{{cite web|author=The Nibble |url=http://www.thenibble.com/zine/archives/pierre-marcolini-gourmet-belgian-chocolate.asp |title=Pierre Marcolini Chocolatier- Best Belgian Chocolate |publisher=Thenibble.com |date=2005-11-29 |accessdate=2012-01-27}}</ref> Yvonnick Le Maux (Pransya),<ref name="WCM 2008 - Report"/> at Carmelo Sciampagna (Italya).<ref name="WCM 2008 - Report"/> Nagwagi si Mizuno sa paligsahan sa ''World Chocolate Masters'' noong 2007. Pinagpapasyahan ang paligsahan sa apat na magkakaibang kategorya: mga [[Pralina|pralinang]] hinubog, mga [[Pralina|pralinang]] hubog-kamay, mga gastronomikong tsokolateng panghimagas, maliit na obra maestra, at malikhaing obra maestra na gawa sa tsokolate.<ref>{{cite web|url=http://www.pastryprofiles.com/world_chocolate_masters_2007.html |title=Naomi Mizuno ie the 2007 World Chocolate Masters |publisher=Pastryprofiles.com |date=2007-10-22 |accessdate=2012-01-27}}</ref> Sa 28 taong gulang, si Mizuno ang pinakabatang kakumpitensya mula sa kanyang bansa. Nagtatrabaho siya sa Futaba Pastry.<ref>{{cite web|url=http://endoru.wordpress.com/2008/01/24/world-chocolate-master-2007/ |title=World Chocolate Master 2007 |website=endoru's tatami room |date=2008-01-24 |accessdate=2012-01-27}}</ref> == Pamamaraan == * [[Tsokolate|Pagsusubó]]: Sa pagsusubó ng tsokolate, pinapainit at pinapalamig ang tsokolate para magkaroon ito ng mga kanais-nais na katangian tulad ng kinang ng tsokolate o 'lagutok', kung paano ito nababakli.<ref name="cookingforengineers1">{{cite web |last=Chu |first=Michael |url=http://www.cookingforengineers.com/article/155/Tempering-Chocolate |title=Tempering Chocolate – Kitchen Notes |publisher=Cooking For Engineers |date=2006-11-12 |accessdate=2012-01-27 |archive-date=2023-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022133509/https://www.cookingforengineers.com/article/155/Tempering-Chocolate |url-status=dead }}</ref> Naglalaman ang tsokolate ng [[ Cocoa butter |mantikang kakwa]] na nagsasabubog sa pag-iinit na pantunaw at pansubó ng tsokolate. Tinutukoy bilang pagsusubó ang pag-iinit ng tsokolate sa mga 86-90 ° F (30-32 °C), sa mga tiyak na oras at pagkatapos ang pagpapalamig ng tsokolate at paghuhubog nito sa mga naghahaliling bahagi. * Paghubog: Ang paghubog ay isang diskarteng pandisenyo na ginagamit sa pagbuo ng mga piraso ng tsokolate na may tiyak na hugis sa pamamagitan ng pagbubuhos ng likidong tsokolate sa isang hulma at pagpapabaya itong tumigas.<ref>{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/mold |title=Mold |publisher=Merriam-webster.com |accessdate=2012-01-27}}</ref> * [[Panlililok]]: Ang panlililok ay ang paggamit ng tsokolate upang lumikha ng isang likhang-sining. Sa panlililok, ginagamit ang mga hulma at piraso ng tsokolate, at pinapalamutihan ang piraso ng mga disenyo sa tsokolate. == Tingnan din == {{Portada|Pagkain}} * [[ Paggawa ng kendi |Paggawa ng kendi]] * [[ Listahan ng mga tsokolate |Talaan ng mga tsokolatero]] == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Mga kawing panlabas == * [https://web.archive.org/web/20110723042034/http://www.chocolatelover.net/chocolate-glossary.html Isang sanggunian sa mga salitang ginamit ng mga tsokolatero] [[Kategorya:Tsokolate]] 127wha359hhew487sze7p89hg918frf 0 295972 2230067 2141040 2026-09-29T18:22:14Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230067 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sushmita Sen | image = Sushmita Sen Manish M B'day Bash.jpg | image_size = | caption = Si Sen noong 2016 | birth_name = | nationality = [[Indya]]no | other names = | birth_date = {{birth date and age|1975|11|19|df=y}}<ref name="IndianExpress">{{cite news |title=Bollywood beauty Sushmita Sen turns 40|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/bollywood-beauty-sushmita-sen-turns-39/|work=[[The Indian Express]]|accessdate=18 April 2016}}</ref><ref name="Indiatoday">{{cite news|title=Sushmita Sen turns a year older: Lesser known facts|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|work=[[India Today]]|accessdate=18 April 2016|date=19 November 2015|archive-date=8 Septiyembre 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908125115/http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[Hyderabad]], [[Telangana]], India<ref name=children>{{cite news |author=IANS |url=http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |title=News : Sushmita Sen now wants a biological child |newspaper=The Hindu |date=21 May 2010 |accessdate=24 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723165300/http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |archive-date=23 Hulyo 2013 |url-status=dead }}</ref> | death_date = | death_place = | partner = Rohman Shawl<br/>(2018–present)<ref>{{cite news | title=Is Sushmita Sen dating model Rohman Shawl? | url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/bollywood-actresses-in-relationship-with-younger-men/is-sushmita-sen-dating-model-rohman-shawl/photostory/66241226.cms | work=[[Times of India]] | date=16 October 2018}}</ref> | children = 2 | occupation = Actress | education = [[St. Ann's High School, Secunderabad]]<ref name="IndiaToday">{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/featurephilia/story/beauty-pageant-1026148-2017-07-25|title= From Sushmita Sen to Diana Hayden, see how educated your favourite Indian beauty pageant winners are|work=India Times|date=25 July 2017}}</ref> | yearsactive = 1994{{ndash}}present | title = [[Femina Miss India#Miss Universe|Femina Miss India 1994]] (Winner)<br/>[[Miss Universe 1994]] (Winner)<!--[[Femina Miss India]] 1994<br/>(Femina Miss India Universe 1994)<br/>[[Miss Universe 1994]] (Winner)--> | signature = | awards = [[Sushmita Sen#Awards and nominations|Full list]] }} Si '''Sushmita Sen''' (ipinanganak noong 19 Nobyembre 1975)<ref name="IndianExpress"/><ref name="Indiatoday"/> ay isang artista sa pelikula ng India at modelo na kinoronahan ng Femina Miss India noong 1994 at ang Miss Universe 1994 sa edad na 18 taon lamang. Si Sen ay ang unang babaeng na nanalo sa kumpetisyon.<ref name="auto">{{cite web |url=http://www.sify.com/news/fans-wish-zeenat-sushmita-on-birthday-news-entertainment-llxx6cfabei.html |title=Fans wish Zeenat, Sushmita on birthday |publisher=Sify.com |date=23 November 2011 |accessdate=23 February 2012 |archive-date=23 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723211917/http://www.sify.com/news/fans-wish-zeenat-sushmita-on-birthday-news-entertainment-llxx6cfabei.html |url-status=dead }}</ref> Karaniwang kilala siya para sa kanyang trabaho sa mga pelikulang Hindi, siya ay lumitaw din sa mga pelikulang Tamil at Bengali at nanalo ng isang Filmfare Award. Ang musikal na Ratchagan (1997) ay ang kanyang unang komersyal na tagumpay. Pagkatapos ay ipinakita niya sa ilang mga hit ng box-office, kasama na si Sirf Tum (1999), Biwi No.1 (1999), Main Hoon Na (2004) at Maine Pyaar Kyun Kiya? (2005). ==Maagang buhay== Si Sen ay ipinanganak sa isang Bengali<ref>{{cite web|url=https://www.anandabazar.com/supplementary/anandaplus/exclusive-interview-of-jisshu-sengupta-1.771050 |title= Interview of Jisshu Sengupta|publisher=Anandabazar Patrika |date=15 March 2018 }}</ref> pamilya sa Hyderabad. Ang kanyang mga magulang ay si Shubeer Sen, isang dating Indian Air Force Wing Commander, at Subhra Sen, isang taga-disenyo ng alahas at may-ari ng isang tindahan na nakabase sa Dubai. Mayroon siyang dalawang magkakapatid, isang kapatid na nagngangalang Neelam at isang kapatid na nagngangalang Rajeev.<ref>{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/celeb-themes/Sushmita-Sen-with-dad-Shubeer-Sen/articleshow/6035907.cms |title=Sushmita Sen with Father |publisher=Photogallery.indiatimes.com |accessdate=25 August 2012}}</ref> Dumalo siya sa Air Force Golden Jubilee Institute<ref>{{cite web|last=Sen|first=Sushmita|title=Biography for Sushmita Sen|url=https://www.imdb.com/name/nm0784047/bio|publisher=IMDB}}</ref> sa New Delhi at High School ng St. Ann sa Secunderabad, ngunit hindi tinuloy ang mas mataas na edukasyon.<ref name="Indiatoday"/><ref>{{cite news |author=Ganesh S Lakshman |agency=TNN |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall |title=MCH bulldozers may force St. Ann's to relocate |newspaper=Times of India |date=12 February 2006 |accessdate=25 August 2012 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029205210/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |first=Garima |last=Sharma |agency=TNN |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college |title=No college degree for Sushmita Sen |newspaper=Times of India |date=6 March 2010 |accessdate=25 August 2012 |archive-date=17 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817111446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college |url-status=dead }}</ref> ==Pageantry== ===Femina Miss India=== Noong 1994, bilang isang tinedyer, sumali si Sen sa paligsahan sa Femina Miss India. Nanalo siya ng titulong 'Femina Miss India Universe', na nagkamit ng karapatang makipagkumpetensya sa Miss Universe 1994 na patimpalak.<ref name=missuniverse>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/07/16/stories/2003071601940900.htm |title=The Hindu Business Line : Coke-Sushmita Sen deal cancelled |publisher=Thehindubusinessline.in |date=16 July 2003 |accessdate=24 October 2011 |archive-date=25 Disyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160842/https://www.thehindubusinessline.com/2003/07/16/stories/2003071601940900.htm%20/ |url-status=dead }}</ref> ===Miss Universe=== Sa paligsahan ng Miss Universe, si Sen ay nag-ranggo ng ikatlong sa pangkalahatang sa preliminaries, sunod kay Miss Colombia Carolina Gómez at Miss Venezuela Minorka Mercado. Nagpatuloy si Sen upang maging pangalawa, ika-lima at pangatlo sa mga kasunod na round at sa wakas ay nanalo sa titulo at korona ng Miss Universe 1994. Siya ang unang Indian na nanalo sa titulo.<ref>{{cite web|url=http://www.criticalbeauty.com/2012/03/miss-universe-1994.html?m=1|title=Miss Universe 1994 - Full results|publisher=Critical Beauty|date=3 July 2012|accessdate=5 May 2018}}</ref> Matapos mabigyan ng Times Group ang mga karapatang pumili ng kinatawan ng India sa Miss Universe, ang proyekto ni Sen, I am She - Miss Universe India, ang naganap. Tumakbo ito ng tatlong taon (mula 2010 hanggang 2012). Noong 2013, iginawad sa Femina ang kontrata.<ref>{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx |title=I'm a born entrepreneur: Sushmita Sen |newspaper=Hindustan Times |date=13 July 2011 |access-date=24 October 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118093810/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx |archive-date=18 November 2011 }}</ref> ==Miss Universe 2016== Bilang pagdiriwang ng ika-65 na Miss Universe, 23 taon matapos na manalo sa pageant, bumalik siya sa Maynila, Pilipinas, noong Enero 2017, bilang isa sa mga hurado ng Miss Universe 2016 beauty pageant.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/23-years-after-sushmita-sen-won-she-was-back-at-miss-universe-pageant-see-pics-4500091/4/|title=23 years after Sushmita Sen won, she was back at Miss Universe pageant. See pics|date=31 January 2017}}</ref> Ang pageant ay naganap sa Mall of Asia Arena, Pasay, Metro Manila, Philippines noong 30 Enero 2017. Ang pagsali sa kanya bilang mga hukom ay sina Cynthia Bailey, Mickey Boardman, Francine LaFrak, Miss Universe 2011 Leila Lopes, at Miss Universe 1993 Dayanara Torres.<ref name="Heavy">{{cite news|title=Sen as a judge of 65th Miss Universe|url=http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|accessdate=3 February 2017|publisher=[[Heavy.com|Heavy]]|date=29 January 2017|archive-date=3 Pebrero 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203163238/http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|url-status=dead}}</ref> ==Karera sa pelikula== ===1990s=== [[File:Cast of Filhaal.jpg|thumb|Si Sen (pangalawa mula sa kaliwa) kasama ang co-stars ng kanyang pelikula na Filhaal noong 2002]] Matapos ang kanyang pagiging Miss Universe, si Sushmita ay naging isang artista. Ang kanyang unang pelikula na Dastak ay noong 1996, kung saan nilalaro niya ang biktima ng isang stalker, na ginampanan ni Sharad Kapoor. Si Mukul Dev ay naka-star bilang lead actor. Pagkatapos ay naka-star siya sa 1997 na aksyon sa Tamil na Ratchagan. Pagkalipas ng dalawang taon ang kanyang hitsura bilang Rupali sa pelikulang David Dhawan na si Biwi No.1 ay nanalo sa kanya ng Filmfare Best Supporting Actress Award noong 1999. Ang Biwi No.1 ay ang pangalawang pinakamataas na grossing na pelikula noong 1999.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=205&catName=MTk5OQ== |title=Boxofficeindia.com |publisher=Boxofficeindia.com |access-date=3 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708090437/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=205 |archive-date=8 July 2011 }}</ref> Sa parehong taon, siya ay hinirang din para sa kanyang papel sa Sirf Tum sa parehong kategorya. Nagpakita siya sa isang kanta sa sayaw sa pelikulang Fiza, sa taong 2000. ===2000s=== Nakatanggap siya ng mga papuri at nagin matagumpay sa box office para sa pelikulang Aankhen, na pinagbibidahan ng katambal na si Arjun Rampal. Ang pelikula ay kinabibilangan nina Amitabh Bachchan, Akshay Kumar, Aditya Pancholi at Paresh Rawal. Sa ngayon, ang pinakadakilang hit niya ay ang 2004 na pelikula na Main Hoon Na, kung saan siya ang nag-star bilang love interest ni Shahrukh Khan. Ang pelikula ay may kabuuang kitang Rs 330,000,000 at ang pangalawang pinakamahusay na nagbebenta ng pelikula sa taong iyon.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=210&catName=MjAwNA== |title=Boxofficeindia.com |publisher=Boxofficeindia.com |access-date=3 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014132208/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=210&catName=MjAwNA%3D%3D |archive-date=14 October 2013 }}</ref> Nang maglaon, naglaro si Sushmita ng isang abogado sa Main Aisa Hi Hoon sa tapat ni Ajay Devgan. Noong 2005, nag-star din siya sa muling paggawa ng Cactus Flower - na tinatawag na Maine Pyaar Kyun Kiya ?; Naglalaro si Sen sa tapat ng Salman Khan at Katrina Kaif. Ginampanan din niya ang pangunahing papel sa Karma Aur Holi. 2010s Noong 2010, ginampanan ni Sushmita ang papel ng isang matagumpay na supermodel na tinawag na Shimmer sa Dulha Mil Gaya; ang pelikula ay isang katamtaman na tagumpay sa taong iyon.<ref>{{cite web|title=Dulha Mil Gaya is my project out and out: Sushmita Sen|url=http://www.gomolo.in/features/article.aspx?ArticleID=251|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100123034945/http://www.gomolo.in/features/article.aspx?ArticleID=251|archive-date=23 January 2010}}</ref> Bukod pa rito ay lumitaw siya sa pelikulang aksyon-komedya na Walang Problema sa parehong taon. [21] Noong 2015, nag-star siya sa isang pelikulang drama sa Bengali na pinamagatang Nirbaak. [22] Sa karera ni Sushmita, ito ang una niyang pelikula sa wikang Bengali.<ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/regional/sushmita-sens-bengali-film-nirbaak-big-moment-for-her-father-759422|title=Sushmita Sen's Bengali Film Nirbaak 'Big Moment' For Her Father - NDTV Movies|date=30 April 2015}}</ref> In Sushmita's career, this was her first film in [[Bengali language]].<ref>{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1140813/jsp/t2/story_18714416.jsp#.VCOf9348KrU |title=The Susmita Sen connection| work =The Telegraph| date= 13 August 2014| accessdate= 24 September 2014}}</ref> ==Personal na buhay== [[File:Sushmita Sen at Raveena's chat show for NDTV (2).jpg|thumb|Si Sen kasama ang kanyang mga anak na babae sa palabas ni Raveena Tandon na [[Isi Ka Naam Zindagi]]]] Pinagtibay ni Sen ang isang batang babae na si Renee, noong 2000 at isang pangalawang batang babae na si Alisah, noong 2010.<ref name="children"/><ref name="5 February 2011 DC Correspondent">{{cite news |url=http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/bollywood/sush-consoles-renee-953 |title=Sush consoles Renee |newspaper=Deccan Chronicle |date=5 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125062105/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/bollywood/sush-consoles-renee-953 |archive-date=25 January 2012}}</ref> Kasalukuyang nakikipag-date si Sen kay Rohman Shawl, na isang modelo ng fashion.<ref>{{cite news |title=Meet Rohman Shawl - Sushmita Sen's 11th boyfriend, his age, pictures and background |url=https://www.ibtimes.co.in/meet-rohman-shawl-sushmita-sens-11th-boyfriend-his-age-pictures-background-784039 |work=[[International Business Times]] |date=26 October 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Everything You Need To Know About Rohman Shawl, The New Hottie Sushmita Sen Is Dating |url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/bollywood/everything-you-need-to-know-about-rohman-shawl-the-new-hottie-sushmita-sen-is-dating/ar-BBP3cn7 |publisher=[https://msn.com] |date=25 January 2019}}</ref> Sa isang panayam, isiniwalat ni Sen na nakilala niya si Shawl sa pamamagitan ng Instagram.<ref>{{cite news | title=Sushmita Sen reveals how she met Rohman Shawl: Felt like I had known him my whole life | url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/sushmita-sen-reveals-how-she-met-rohman-shawl-felt-like-i-had-known-him-my-whole-life-1541576-2019-06-03 | work=India Today | date=3 June 2019}}</ref> Ang mag-asawa ay naging napaka-aktibo sa social media na nagbibigay sa mga tagahanga ng isang sulyap sa kanilang buhay pag-ibig.<ref>{{cite news |title=Sushmita Sen receives a love-struck note from boyfriend Rohman Shawl, and it's pure couple goals – view post |url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/sushmita-sen-receives-a-love-struck-note-from-boyfriend-rohman-shawl-and-its-pure-couple-goals-view-post-1542188/ |accessdate=30 December 2019 |work=Bollywood Life |date=30 December 2019 |language=en-EN}}</ref> ==Pilmograpiya== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon!! Pelikula!! Papel!! Iba pang sanggunian |- |1996 || ''[[Dastak (1996 film)|Dastak]]''|| Sushmita Sen || |- |1997 || ''[[Zor (film)|Zor]]'' || Aarti || |- |1997 || ''[[Ratchagan]]'' || Sonia || [[Tamil language|Tamil]] film |- |1999 || ''[[Sirf Tum]]'' || Neha || |- |1999 || ''[[Hindustan Ki Kasam]]'' || Priya || |- |1999 || ''[[Biwi No.1]]'' || Rupali || |- |1999 || ''[[Mudhalvan]]'' || || Special appearance (song) <br />[[Tamil language|Tamil]] film |- |2000 || ''[[Aaghaaz]]'' || Sudha || |- |2000 || ''[[Fiza]]''|| || Special appearance (song) |- |2001 || ''[[Kyo Kii... Main Jhuth Nahin Bolta]]''|| Sonam || |- |2001 || ''[[Nayak: The Real Hero]]''|| || Special appearance (song) |- |2001 || ''[[Bas Itna Sa Khwaab Hai]]'' || Lara Oberoi || |- |2002 || ''[[Aankhen (2002 film)|Aankhen]]'' || Neha Srivastav || |- |2002 || ''[[Tumko Na Bhool Paayenge]]'' || Mehak || |- |2002 || ''[[Filhaal...]]'' || Sia Sheth || |- |2003 || ''[[Samay: When Time Strikes]]'' || ACP Malvika Chauhan || |- |2003 || ''[[Pran Jaye Par Shaan Na Jaye]]'' || Herself || Special appearance |- |2004 || ''[[Vaastu Shastra (film)|Vaastu Shastra]]'' || Dr. Jhilmil Rao || |- |2004 || ''[[Main Hoon Na]]'' || Miss Chandni Chopra || |- |2004 || ''[[Paisa Vasool]]'' || Baby || |- |2006 || ''[[Chingaari]]'' || Basanti|| |- |2005 || ''[[Maine Pyaar Kyun Kiya?]]'' || Naina || |- |2005 || ''[[Main Aisa Hi Hoon]]'' || Advocate Neeti Khanna/Neeti Chhahal || |- |2005 || ''[[Bewafaa (2005 film)|Bewafaa]]'' || Aarti || |- |2005 || ''[[Kisna: The Warrior Poet]]'' || Naima Begum || Special appearance (song) |- |2005 || ''[[It Was Raining That Night (2005 film)|It Was Raining That Night]]'' ||Ayesha Sahani || [[Bengali language|Bengali]] / [[English language]] film |- |2006 || ''[[Zindaggi Rocks]]'' || Kriya || |- |2006 || ''[[Alag]]'' || || Special appearance (song) |- |2007 || ''[[Ram Gopal Varma Ki Aag]]'' || Durga/Devi aka Durga Devi || |- |2009 || ''[[Karma Aur Holi]]'' || Meera || |- |2009 || ''[[Do Knot Disturb]]'' || Kiran || |- |2010 || ''[[Dulha Mil Gaya]]'' || Shimmer Kanhai || |- |2010 || ''[[No Problem (2010 film)|No Problem]]'' || Kajal || |- |2015 || ''[[Nirbaak]]'' || || Bengali film |- |TBA || ''[[Happy Anniversary (upcoming film)|Happy Anniversary]]'' || TBA || |} ==Mga parangal at nominasyon== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ |- ! width=5%|Taon ! width=30%|Parangal ! width=29%|Kategorya ! width="20%" |Pelikula ! width=15%|Resulta |- | rowspan="7" | 2000 | rowspan="2" | [[Filmfare Awards]] | [[Filmfare Best Supporting Actress Award|Best Supporting Actress]] | ''[[Biwi No.1]]'' | {{Won}} |- | Best Supporting Actress | ''[[Sirf Tum]]'' | {{Nom}} |- | rowspan="2" | [[Star Screen Awards]] | [[Star Screen Award Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] | ''Biwi No.1'' | {{Won}} |- | Best Supporting Actress | rowspan="2" | ''Sirf Tum'' | {{Nom}} |- | rowspan="2" | [[IIFA Awards]] | [[IIFA Best Supporting Actress Award]] | {{Nom}} |- | IIFA Best Supporting Actress Award | rowspan="2" |''Biwi No.1'' | {{Won}} |- | [[Zee Cine Award]] | [[Zee Cine Award Best Actor in a Supporting Role- Female|Best Supporting Actress]] | {{Won}} |- | 2001 | Planet-Bollywood People's Choice Awards | Best Supporting Actress | ''[[Bas Itna Sa Khwaab Hai]]'' | {{Nom}}<ref>https://web.archive.org/web/20050112105604/http://www.planetbollywood.com/Awards01/BestActress.html</ref> |- | rowspan="4" | 2003 | Filmfare Awards | Best Supporting Actress | rowspan="4" | ''[[Filhaal...]]'' | {{Nom}} |- | Star Screen Awards | Best Supporting Actress | {{Nom}} |- | IIFA Awards | IIFA Best Supporting Actress Award | {{Nom}} |- | Zee Cine Award | Best Supporting Actress | {{Won}} |- | 2004 | Star Screen Awards | Best Actress | ''[[Samay: When Time Strikes]]'' | {{Nom}} |- | 2005 | [[Stardust Awards|Stardust Award]] | Star of the Year -Female | ''[[Main Hoon Na]]'' | {{Nom}} |- | 2005 | Zee Cine Award | Best Supporting Actress | ''[[Main Hoon Na]]'' | {{Nom}} |- | 2006 | [[Rajiv Gandhi]] Award | Achievement in Bollywood | {{n/a}} | {{Won}} |- | 2013 | [[Mother Teresa Awards]] | Social Justice | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{cite news |title=Harmony Foundation to host Mother Teresa awards on Nov 9|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmony-foundation-to-host-mother-teresa-awards-on-nov-9-2033089|date=8 November 2014|work=Daily News and Analysis}}</ref> |- | 2016 | Indian Affairs [[India Leadership Conclave]] | Eternal Beauty & Actress of the Decade | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{Cite web|url=http://indianaffairs.tv/inspiring-youth-icon-sushmita-sen-bags-the-prestigious-eternal-beauty-actress-of-the-decade-at-india-leadership-conclave-2016/|title=Inspiring Youth icon Sushmita Sen bags the prestigious "Eternal Beauty & Actress of the Decade" at India Leadership Conclave 2016 |work= Indian Affairs|date=20 July 2016|access-date=2016-07-21}}</ref> |- | 2016 | GeoSpa AsiaSpa India Awards | Woman of Substance Award | {{n/a}} | {{Won}} |- | 2017 | Lux Golden Rose Awards | Timeless Beauty Award | {{n/a}} | {{Nom}}<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.easterneye.eu/winners-lux-golden-rose-awards-2017/ |access-date=2020-04-02 |archive-date=2018-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324231043/https://www.easterneye.eu/winners-lux-golden-rose-awards-2017/ |url-status=dead }}</ref> |- | 2018 | [[I Am Woman Awards]] | Woman of Substance Award | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2018/apr/29/being-born-as-woman-a-huge-award-for-former-miss-universe-sushmita-sen-1807970.html/|title=Being born as woman a huge award for Former Miss Universe Sushmita Sen|access-date=2020-04-02|archive-date=2019-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022090851/http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2018/apr/29/being-born-as-woman-a-huge-award-for-former-miss-universe-sushmita-sen-1807970.html|url-status=dead}}</ref> |} ==Mga sanggunian== {{Reflist|30em}} ==Mga panlabas na kawing== {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0784047|name=Sushmita Sen}} * {{Twitter|id=thesushmitasen}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1975]] [[Kategorya:Miss Universe]] po2em23lq28ja57g3vekhigt13roz1m 0 296973 2230075 2229283 2026-09-29T21:12:13Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230075 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=[[File:Tampuhan by Juan Luna.jpg|320px]]|title=Tampuhan|artist=[[Juan Luna]]|year=1895|height_metric=|width_metric=|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=Koleksyon ni Rosalinda Orosa}} Ang '''Tampuhan''' ay isang 1895 klasikong [[Langis sa canvas|langis sa lonang]] [[impressionism|impresyonistang]] pinta ni [[Juan Luna]], isang [[Pilipinas|Pilipinong]] pintor at rebolusyonaryong aktibista. Inilalarawan nito ang magkasintahang [[Mga Pilipino|Pilipino]] at [[Kababaihan sa Pilipinas|Pilipina]] na may alitan sa isa't isa at tila nagtatampuhan sa kanilang oras. == Paglalarawan == Ang Tampuhan ni Luna ay paglalarawan ng dalawang tao na nananatili sa loob ng [[Sala (paglilinaw)|sala]] ng isang [[bahay na bato]]. [[Tampo|Nagtatampuhan]] ang dalawang [[Mga Pilipino|Pilipinong]] [[Panliligaw sa Pilipinas|magkasintahan]] – dahil sa isang argumento. Nakatingin ang lalaki sa kalye sa tabi ng isang [[Windowpane oyster|bintanang Capiz]]. Sa kabilang dako naman, nakatuon sa sahig ng silid ang mata ng babaeng nakasuot na [[Filipiniana|Pilipinyana]]. Ayon kay Rosalinda Orosa, si [[Ariston Bautista Lin]] ang lalaki na isang kaibigan ni Luna na nag-aral ng [[panggagamot]] sa [[Europa]]. Ipinaliwanag pa ni Orosa na si Emiliana Trinidad ang babae. Si Trinidad ang ninuno ng may-ari ng pinta, at inaangkin ni Orosa na kaparehong babae sa [[Ang Bulakenya]] ni Luna, isa pang likhang-sining ni Luna na naglalarawan [[Kultura ng Pilipinas|sa kulturang Pilipino]].<ref name=Ocampo>Ocampo, Ambeth. [http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?i=282&subcat=13 Discussion on Juan Luna's "Tampuhan" painting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128204542/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?subcat=13&i=282 |date=2012-01-28 }}, from the ''Who was Luna's La Bulaqueña?'' article, Looking Back, Anvil Publishing, Inc., National Commission for Culture and the Arts, 11 November 1989: (...) "''Tampuhan'' shows two people, perhaps lovers, seated in the sala of a house. The man is looking out of the window into the street, while the woman has her eyes on the floor, which very likely gives the title "[T]ampuhan" to this canvas (...)</ref> == Kaugnayan sa kulturang Pilipino == Sa [[Panliligaw sa Pilipinas|panliligaw]], [[Kultura ng Pilipinas|kultura]], [[Kaugaliang Pilipino|kaugalian]] at [[sikolohiyang Pilipino]], ang [[tampuhan]] (mula sa salitang-ugat ''tampo)'' ay sa pinakadiwa isang di-pagkakasunduan ng mga kasintahan kung saan hindi sila nakikipag-usap sa isa't isa. Minsan tinawag itong "pagsasawalang-kibo". Kabilang sa mga iba pang pagpapahayag ng tampuhan sa buhay pag-ibig ng mga Pilipino ang mga iba pang di-berbal na kilos tulad ng hindi pakikipag-usap sa ibang tao, pagbubukod-sa-sarili, pagtatahimik na di-karaniwan, walang pakikibahagi sa mga kaibigan sa mga aktibidad, walang pakikibahagi sa pamamasyal ng pamilya o mga iba pang aktibidad, at kahit na ang pagkakandado ng sarili sa personal na silid-tulugan. Upang wakasan ang tampuhan, kailangang maghikayat ang isang umiibig sa isa pa, o maghikayatan sa isa't isa na mangako sa kasunduan o kompromiso.<ref name="Seasite">[http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/love.htm “Tampuhan” and “tampo”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170827122244/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/love.htm |date=2017-08-27 }} {{Cite web |url=http://www.seasite.niu.edu/tagalog/love.htm |title=Archive copy |access-date=2023-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170827122244/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/love.htm |archive-date=2017-08-27 |url-status=dead}}, seasite.niu.edu</ref> Mahalaga rin ang tagpuan sa kulturang Pilipino sa kadahilanang nasa loob ang mga magkasintahan ng isang [[bahay na bato]], isang kinaugaliang kolonyal na bahay Pilipino, kasama ng ikonikong panloob nito, [[Windowpane oyster|pasamanong Capiz]] at bintanilya, habang ang babae ay nakasuot ng tradisyonal na [[Filipiniana|Pilipinyana]] ng [[Kababaihan sa Pilipinas|Kababaihang Pilipino]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == * Isang [http://nameabledays.jimdo.com/tampuhan.php tula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161210171229/http://nameabledays.jimdo.com/tampuhan.php |date=2016-12-10 }} ni Marne L. Kilates batay sa pinta ni Luna ng Tampuhan na tumutukoy rin sa ''[[Ang Parisian Life (pagpipinta)|The Parisian Life]]'', isa pang pinta ni Luna. {{Padron:Juan Luna}} [[Kategorya:Juan Luna]] kv8lrrvsklbhxau83lik40z8faclyuc 0 299730 2230036 2229164 2026-09-29T13:23:08Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230036 wikitext text/x-wiki {{Refimprove|date=Agosto 2020}} {{Infobox person | name = Rita Daniela | image = | imagesize = | caption = | birth_name = Rita Daniela De Guzman Iringan | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1995|9|15}} | birth_place = [[Quezon City]], [[Pilipinas]] | other_names = Rita Daniela, Rita De Guzman, Rita Iringan | children = 1 | occupation = Aktres, modelo, mang-aawit, punong abala | known_for = [[My Special Tatay|Aubrey]] | yearsactive = 2005–kasalukuyan | nickname = Pop Princess | credits = Aubrey Palomares- Mariano }} Si '''Rita Daniela''' (ipinanganak noong Setyembre 15, 1995) ay isang aktres, modelo, at mang-aawit mula sa Pilipinas. Siya ay tanyag sa kanyang mga ginampanan sa ''[[My Special Tatay]]'' bilang Aubrey Palomares / Susan Labrador at ''[[One of the Baes]]'' bilang Jowalyn "Jowa" Biglangdapa / Princess Aragoza Noong 2018, nakilala siya sa kanyang pagganap bilang Susan "Aubrey" Palomares sa nangungunang drama sa telebisyon na ''[[My Special Tatay]]'' kasama si [[Ken Chan]], na nagbunga ng isang sikat na [[love team]] sa pagitan nilang dalawa. Si Daniela ay isa sa mga Journey Host sa ''[[The Clash]]'' simula sa ikalawang season hanggang sa ikaapat na season nito. Isa siya sa mga pangunahing host sa musical-comedy variety show na ''[[All-Out Sundays]]''. ==Karera== Unang sinimulan ang karera ni Daniela noong 2005 bilang "Rita De Guzman Iringan" matapos lumabas sa ''[[Pop Star Kids]]'' ni [[Q (himpilang pantelebisyon)|QTV]] kung saan nakipagkumpitensya siya kasama si [[Julie Anne San Jose]], [[Enzo Almario]] at naging unang grand champion.<ref name="ritaPEP">{{cite web| url=https://www.pep.ph/peptionary/163566/rita-daniela-a4995-20220203-lfrm |title= Pangatlong beses na ang alindog para kay Rita Daniela |author=Licup, M. |date=Pebrero 3, 2022 |website=PEP.ph |access-date=Enero 11, 2024}}</ref><ref>[http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife02_sept21_2006 Manila Standard Today], Setyembre 21, 2006. Nakuha noong Agosto 21, 2007</ref> Simula nang manalo sa patimpalak, nakapagpakita na siya ng maraming beses sa iba't ibang palabas sa parehong [[GMA Network|GMA]] at QTV (ngayon ay [[GTV (Philippine TV network)|GTV]]). Noong 2006, naging isa siya sa mga miyembro ng grupong pang-awit na ''[[Sugarpop]]'', isang grupo ng mga bata na binubuo ng limang finalist ng unang season ng ''PopStar Kids'', kasama sina Enzo Almario, Julie Anne San Jose, Vanessa Rangadhol, at Cholo Bismonte. Regular na lumalabas ang grupong musikal sa palabas sa telebisyon ng GMA na ''[[SOP (palabas sa telebisyon)|SOP Rules]]'' hanggang sa ito ay buwag noong 2010 matapos itong i-reformat sa ''[[Party Pilipinas]]''.<ref name="ritaPEP"/><ref>[http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=66537 Inquirer Online {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207060130/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=66537 |date=Pebrero 7, 2012 }}, Mayo 17, 2007. Nakuha noong Agosto 21, 2007</ref><ref>[http://manilatimes.net/national/2007/aug/17/yehey/life/20070817lif1.html Manila Times] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080624184931/http://manilatimes.net/national/2007/aug/17/yehey/life/20070817lif1.html |date=Hunyo 24, 2008 }}, Agosto 17, 2007. Nakuha noong Agosto 21, 2007</ref> Sinimulan ni Daniela ang kanyang karera sa pag-arte sa ilang [[Teleserye|mga drama sa telebisyon]] ng [[GMA Network]] bilang si "Rita Iringan." Ang kanyang unang proyekto sa pag-arte ay isang supporting role sa 2007 action-adventure drama na ''[[Asian Treasures]]'' bilang si Charlene. Kalaunan ay pinalitan niya ang kanyang screen name sa "Rita de Guzman," gamit ang apelyido ng kanyang lolo sa ina.<ref name="ritaname">{{cite web| url=https://www.pep.ph/news/50027/rita-de-guzman-changes-name-to-rita-daniela-focuses-on-singing-career |title= Pinalitan ni Rita de Guzman ang kanyang pangalan sa Rita Daniela; nakatutok sa karera sa pag-awit |author= Mendoza, RJ |date=Marso 15, 2015 |access-date=Enero 11, 2024}}</ref> Nakakuha siya ng pagkilala para sa kanyang mga papel na [[antagonist|"''kontrabida''"]] sa mga dramang ''[[Mundo Mo'y Akin]]'' at ''[[Villa Quintana (2013 TV series)|Villa Quintana]]'' noong 2013, pati na rin sa ''[[Impostora (seryeng pantelebisyon ng 2017)|Impostora]]'' noong 2017. Noong 2015, siya ay hinirang para sa "Best Supporting Actress" sa [[2015 FAMAS Awards|63rd FAMAS Awards]] para sa kanyang papel sa pelikulang ''Asintado''.<ref name="ritaPEP"/> Matapos magdesisyong magtuon sa kanyang karera sa pag-awit at pumirma sa GMA Records (ngayon ay [[GMA Music]]), binago niya ang kanyang screen name kay Rita Daniela.<ref name="ritaname"/> Inilabas niya ang kanyang self-titled debut album noong Abril ng parehong taon. Noong 2018, matapos pansamantalang magpahinga sa pag-arte sa mga drama, gumanap si Daniela sa isang papel sa teatro bilang si Anna sa ''Eto Na! Musikal nAPO!'', isang [[jukebox musical]] na hango sa mga kanta ng bandang [[APO Hiking Society]].<ref name="ritaquit">{{cite web |url=https://www.pep.ph/news/local/28761/rita-daniela-reveals-why-she-almost-quit-showbiz |title=Isiniwalat ni Rita Daniela kung bakit muntik na siyang huminto sa showbiz |author=Estalane, J. |website=PEP.ph |date=Nobyembre 10, 2018 |access-date=Enero 11, 2024}}</ref> Si Daniela ay gumanap bilang Susan "Aubrey" Palomares sa pelikulang "[[My Special Tatay]]" kasama si [[Ken Chan]] mula 2018 hanggang 2019, kung saan siya rin ang kumanta ng theme song. Ang kanyang papel ang lalong nagpasikat sa kanya dahil sa kanyang kakayahang umangkop bilang isang aktres. Ang pagtatambal nina Daniela at Chan sa pelikula ang nagbunga ng [[love team]] na "BoBrey," isang [[portmanteau]] ng mga pangalan ng kanilang mga karakter sa drama,<ref>{{cite web |url=https://www.pep.ph/news/local/146178/ken-chan-accidental-love-team-rita-daniela-a746-20190918 |title=Masayang ginunita ni Ken Chan ang simula ng aksidenteng pag-ibig nila ni Rita Daniela |author=Garcia, R. |website=PEP.ph |date=Setyembre 18, 2019 |access-date=Enero 10, 2024}}</ref> na kalaunan ay naging "RitKen," isang portmanteau ng kanilang mga unang pangalan. Nanalo sina Daniela at Chan ng "Best Lead Performance (in a TV Series)" at ng "German Moreno Power Tandem Award" sa ika-17 Gawad Tanglaw Awards at [[33rd PMPC Star Awards for Television]] ayon sa pagkakabanggit.<ref name="ritaPEP"/> Noong 2019, nagkasama sila sa kanilang unang drama sa GMA Telebabad bilang pangunahing tauhan sa pelikulang ''[[One of the Baes]]''. Naging bida rin ang dalawa sa pelikulang ''[[Huling Ulan sa Tag-Araw]]'' noong 2021, kung saan nominado si Daniela para sa "Best Original Song" noong 2022 [[FAMAS Awards]] para sa kanyang pagganap sa theme song ng pelikula na "Umulan Man o Umaraw."<ref>{{cite web| url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/list-winners-2022-famas-awards/ |title= BUONG LISTAHAN: Mga Nagwagi, 2022 FAMAS Awards |website=Rappler.com |date=Hulyo 20, 2022 |publisher=[[Rappler]] |access-date=Enero 11, 2024}}</ref> Nanalo rin ang kanta ng parangal na "Best Original Theme Song" sa [[2021 Metro Manila Film Festival|ika-47 Metro Manila Film Festival]]. Bukod sa pag-arte, naging host si Daniela ng ''[[The Clash]]'' at ''[[All-Out Sundays]]'' noong 2020. Noong 2023, naging co-headline siya ng konsiyerto na ''Queendom: Live'' kasama sina Julie Anne San Jose, Hannah Precillas, [[Thea Astley (mang-aawit)|Thea Astley]], [[Jessica Villarubin]], at [[Mariane Osabel]], kung saan siya ay kinilala bilang "The Undeniable Star."<ref>{{cite web |url=https://www.lionheartv.net/2023/12/rita-daniela-undeniable-star/ |title=Idinetalye ni Rita Daniela kung paano niya planong ipakita ang pagiging Undeniable Star' |website=LionhearTV.net |date=Disyembre 4, 2023 |access-date=Enero 10, 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mb.com.ph/2023/11/30/queendom-divas-to-captivate-audiences-in-queendom-live-this-dec-2 |title=Bibihagin ng Queendom Divas ang mga manonood sa Queendom: Live ngayong Disyembre 2 |website=ManilaBulletin.com |publisher=[[Manila Bulletin]] |date=Nobyembre 30, 2023 |access-date=Enero 11, 2024}}</ref> ==Personal na buhay== Si Rita Daniela de Guzman Iringan ay ipinanganak noong Setyembre 15, 1995, sa Quezon City. Siya ay apo ng aktor at komedyanteng si Teroy de Guzman.<ref name="ritaPEP"/> Nagsimula siyang mag-aral ng paggawa ng pelikula noong 2013 sa [[Dalubhasaan ng De La Salle San Benildo]].<ref name="ritaquit"/> Noong 2018, isiniwalat niya na isinaalang-alang niya ang pagtigil sa pag-arte upang makapag-pokus bilang isang full-time na estudyante sa kolehiyo. Pansamantala siyang nagpahinga mula sa industriya ng libangan noong mga panahong iyon sa pagitan ng 2015 at 2018. Bilang isang estudyante ng pelikula noong panahong iyon, nahirapan si Daniela na balansehin ang kanyang karera at edukasyon habang nagtatrabaho siya para sa kanyang scholarship sa Saint Benilde at nadama niya na ang kanyang pag-aaral ay nakakasagabal sa kanyang koneksyon sa kanyang mga co-stars.<ref>{{cite web |url=https://www.scoutmag.ph/50946/rita-daniela-digital-cover-feature/ |title="Ang katanyagan ay talagang isang mapanganib na salita," ayon sa singer-actress na si Rita Daniela |author=Emocling, O. |work=Scout Magazine |date=Abril 27, 2023 |access-date=Enero 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240111081150/https://www.scoutmag.ph/50946/rita-daniela-digital-cover-feature/ |archive-date=Enero 11, 2024 |url-status=dead}}</ref> Hinikayat siyang bumalik ni [[Gina Alajar]], isang kapwa aktres at kilalang direktor sa telebisyon, na nagdirek din ng ''[[Let the Love Begin (seryeng pantelebisyon)|Let the Love Begin]]'' kung saan bida si Daniela.<ref name="ritaquit"/> Noong Hunyo Noong 2022, inanunsyo ni Daniela sa ''[[All-Out Sundays]]'' ang kanyang pagbubuntis. Nanganak siya sa pamamagitan ng [[caesarean section]] sa kanyang anak na si Uno noong Disyembre ng parehong taon.<ref>{{cite web |url=https://philstarlife.com/celebrity/295661-rita-daniela-son-face-reveal |title=Isiniwalat ni Rita Daniela ang mukha ng anak: 'Ikinagagalak at ipinagmamalaki kong maging nanay mo' |author=Villanueva, B. |website=Philstar Life |publisher=[[The Philippine Star]] |date=Abril 27, 2023 |access-date=Enero 10, 2024}}</ref> Noong Hunyo 15, 2023, kinumpirma niya ang kanyang paghihiwalay sa kanyang kasintahan pagkatapos ng apat na taong relasyon.<ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/entertainment/celebrities/rita-daniela-confirms-split-boyfriend/ |title=Kinumpirma ni Rita Daniela ang paghihiwalay niya sa kasintahan |work=[[Rappler]] |date=Hunyo 16, 2023 |access-date=Enero 11, 2024}}</ref> Noong Oktubre 2024, nagsampa si Daniela ng reklamong [[malaswang pag-uugali]] laban sa kanyang kapwa Kapuso na aktor, si [[Archie Alemania]] sa Tanggapan ng Tagausig ng Lungsod ng [[Bacoor]].<ref>{{cite news |title=Sinusuportahan ni Gabriela si Rita Daniela, nanawagan ng mas matibay na proteksyon laban sa sekswal na panliligalig|url= https://politika.com.ph/2024/10/31/gabriela-supports-rita-daniela-calls-for-stronger-protection-vs-sexual-harassment/politika-lokal/|accessdate=Oktubre 31, 2024 |work= [[Politiko (website)|Politiko]]|date=Oktubre 31, 2024}}</ref> Noong Oktubre 24, Noong 2025, si Alemania ay nahatulan at sinentensiyahan ng isang taong pagkakakulong.<ref>{{cite news |title=Si Archie Alemania ay napatunayang nagkasala sa reklamong akto ng kahalayan ni Rita Daniela |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/10/24/archie-alemania-found-guilty-in-rita-daniela-acts-of-lasciviousness-complaint-1051 |accessdate=Oktubre 24, 2025 |work=ABS-CBN |date=Oktubre 24, 2025}}</ref> Noong 2025, inanunsyo niya ang kanyang relasyon sa manlalaro ng basketball na si Mclaude Guadaña.<ref>{{cite web |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminite/961409/who-is-mclaude-guadana-the-basketball-player-rita-daniela-is-dating/story/ |title=Sino si Mclaude Guadaña, ang basketbolistang si Rita Daniela na 'eksklusibong nakikipag-date'? |work=[[GMA News]] |date=Oktubre 6, 2025 |access-date=Enero 27, 2026}}</ref> ==Filmography== ===Television series=== {|class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year !! Title !! Role !! Network |- | 2021 || ''[[Ang Dalawang Ikaw]]'' || Mia Perez-Sarmiento || rowspan=15 |[[GMA Network]] |- | 2019–2020 || ''[[One of the Baes]]'' || Jowa Biglangdapa / Princess Aragoza |- | 2018–2019 || ''[[My Special Tatay]]'' || Susan "Aubrey" P. Labrador |- | 2017–2018 || ''[[Impostora (2017 TV series)|Impostora]]'' || Maureen Hilario |- |2015 | ''[[Let the Love Begin (TV series)|Let The Love Begin]]'' || Luchie Estuar |- | 2014–2015 || ''[[Strawberry Lane]]'' || Lavinia Tolentino Bernarte |- | 2013–2014 || ''[[Villa Quintana (2013 TV series)|Villa Quintana]]'' || Patrice Quintana |- |2013 | ''[[Mundo Mo'y Akin]]'' || Alison Fernandez |- | rowspan="3" |2012 | ''[[Paroa: Ang Kuwento ni Mariposa]]'' || Lizzy |- | ''[[One True Love (2012 TV series)|One True Love]]'' || Mavic |- | ''[[Alice Bungisngis and her Wonder Walis]]'' || Wendy |- | 2011 || ''[[Pahiram ng Isang Ina]]'' || Nenet |- | 2010 || ''[[The Last Prince]]'' || Gigi |- | 2008 || ''[[Kaputol Ng Isang Awit]]'' || Young Sarah |- | 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Charlene |} === Television shows === {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year !! Title !! Role !! Network |- |2022 |[[Magpakailanman|<u>''Magpakailanman: Queen Of Piyok''</u>]] |Daniela Areglado Goc-Ong | rowspan="3" |[[GMA Network]] |- | rowspan="2" |2016 |''[[Karelasyon|Karelasyon: Ate]]'' |Jessica |- |''[[Karelasyon|Karelasyon: Hiya]]'' |Chicklets No. 1 |- |2016 |''[[Wagas]]'' |Kristal |[[GMA News TV]] |- |2015 |''[[Pepito Manaloto]]'' |Lea | rowspan="4" |[[GMA Network]] |- | rowspan="2" |2013 |''[[Magpakailanman|Magpakailanman: Isang Linggong Pag-ibig]]'' |Young Arlene Tolibas |- |''[[Maynila (TV series)|Maynila: Winner sa Puso]]'' |Lisa |- |2012 |''[[Magpakailanman|Magpakailanman:The Zendee Rose Story]]'' |Cham |- |2009 |''G&G: Goals & Girls'' |Herself |[[TV5 (Philippines)|TV5]] |- |2006–2007 |''Kids TV'' |Herself / Host |[[TV5 (Philippine TV network)|ABC-5]] |- |2005 |''[[Popstar Kids|PopStar Kids]]'' |Finalist / Winner |[[QTV (Philippines)|QTV]] |} === Hosting === {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year !! Title !! Role !! Network |- |2020–present |''[[All-Out Sundays]]'' |Main host / Performer | rowspan="3" |[[GMA Network]] |- |2019–2021 |''[[The Clash (TV program)|The Clash]]'' |Journey host |- |2019 |''[[Studio 7 (TV program)|Studio 7]]'' |Co-host / Performer |- |2008 |''Planet Q'' |Host |[[QTV (Philippines)|QTV]] |- |2005-2008 |''[[SOP Rules]]'' |Performer |[[GMA Network]] |- |2013-2015 |''[[Sunday All Stars]]'' |Co-host / Performer |[[GMA Network]] |} ===Films=== {|class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year !! Title !! Role !! Studio |- | 2022 || ''Madawag Ang Landas Patungong Pag-asa'' || Ms. Araceli "Ara" Lumawig || New Sunrise Films |- | 2021 || ''[[Huling Ulan sa Tag-Araw|Huling Ulan Sa Tag-Araw]]'' || Luisa || Heaven's Best Entertainment |- | 2020 || ''In The Name Of The Mother'' || Precious || Heaven's Best Entertainment |- |2019 |''[[Kiko en Lala]]'' |Aubrey |[[GMA Pictures]] |- | 2014 || ''Asintado (Between the Eyes)'' || Rebecca || Ignacio Films |- | 2014 || ''Kamkam (Greed)'' || Sandra || Heaven's Best Entertainment |- | 2012 || ''[[The Strangers (2012 film)|The Strangers]]'' || Celia || Quantum Films <br />MJM Productions <br /> [[Star Cinema]] |- | 2010 || ''[[Dagim]]'' || Lila || Cinema One Originals |- | 2009 || ''Astig: Mga Batang Kalye'' || Coleen || Cinemalaya Foundation |- | 2008 || ''Last Supper No. 3'' || Ella || Beinte Singko Mil Productions <br />Cinemalaya Foundation |- | 2007 || ''[[Bahay Kubo (film)|Bahay Kubo]]'' || Violet || [[Regal Entertainment]] |} ==Diskograpiya== ===Mga album sa studio=== *''Rita Daniela'' (2015) ===Mga pinahabang album sa pagtugtog=== *''Forever With You'' (2015) *''Bobrey'' (live, 2019) ===Iba pang mga album=== *''SugarPop'' (2008) ===Soundtracks=== {|class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year ! Title ! Song |- | 2024 || ''[[Digmaan ng mga Balo]]'' || "Bakit Ba Naman" (duet kasama si Hannah Precillas) |- | 2023 || ''[[Pag-ibig Bago ang Pagsikat ng Araw]]'' || "Mula sa Malayo" |- | 2021 || ''[[Ang Dalawang Ikaw]]'' || "Nandiyan Ka Pa Ba" |- | 2021 || ''[[I Heart Movies]]'' ([[GMA Network]]) || "I Heart Movies" (duet with [[Ken Chan]]) |- | 2020 || ''[[One of the Baes]]'' || "Kaba" (duet with [[Ken Chan]]) |- | 2018 || ''[[My Special Tatay]]'' || "Kahit Man Lang Sa Pangarap" |- | 2017 || ''[[Impostora (seryeng pantelebisyon ng 2017)|Impostora]]'' || "Mapagkunwari" (previously sung by Faith Cuneta on 2007 remake) |- | 2015 || ''[[My Faithful Husband]]'' || "Hahanap-Hanapin Ka" |- | rowspan="2"|2014 || ''[[Seasons of Love (TV series)|Seasons of Love]]'' || "Seasons of Love" |- | ''[[Kambal Sirena]]'' || "Sa Iyong Mundo" (with [[Julie Anne San Jose]]) |- | rowspan="2"|2013 || ''[[My Lady Boss]]'' || "I'll Never Go" |- | ''[[The Greatest Love (South Korean TV series)|The Greatest Love]]'' || "Dugong-dugong" |- | 2010 || ''[[First Time (serye sa telebisyon)|First Time]]'' || "Pers Lab" |- | 2007 || ''[[Princess Charming]]'' || "Princess Charming" |} ==Parangal at Nominasyon== {|class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year ! Category ! Award Giving Body ! Nominated Work ! Result |- | 2021 || Best Actress || International Film Festival Manhattan (IFFM) || In the Name of the Mother || {{Won}} {Honorable Mention} |- | 2020 || Best Featured Performance in a Concert (w/ [[Ken Chan]]) || 33rd Aliw Awards || Two-gether Again Concert (of Ms. [[Pops Fernandez]] and [[Martin Nievera]]) || {{Won}} |- | rowspan=4|2019 || German Moreno Power Tandem of the Year (w/ [[Ken Chan]]) || 33rd PMPC Star Awards for Television || N/A || {{Won}} |- | Best Lead Performance in a TV Series (w/ [[Ken Chan]]) || 17th Gawad Tanglaw Awards || rowspan=2|My Special Tatay || {{Won}} |- | Gawad Rizal Award || Lyceum of the Philippines (LPU) || {{Won}} |- | Best Actress (Tanghalan Stage) || GEMS Hiyas ng Sining Awards || Eto Na! Musical nAPO! || {{Nominated}} |- | 2015 || Best Supporting Actress || 63rd FAMAS Awards || Asintado || {{Nominated}} |- |} ==Entablado== {|class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year !! Title !! Role !! Produksyon |- | 2024 || ''Liwanag sa Dilim'' || || |- | 2019 || ''Eto Na Musikal nAPO (Re-run)'' || Anna || rowspan="2" | Globe Live and 9Works Theatrical |- | 2018 || ''Eto Na Musikal nAPO'' || Anna |- |2017 |''Maynila, sa Mga Kuko ng Liwanag'' |Perla || GMG Productions |- | 2013 || "Andres Bonifacio: The Musical" || Gregoria Silang || rowspan="2" | Gantimpala Theater Foundation |- | 2011 || ″Snow White at ang Pitong Dwarfs || Snow White |- |} ==Konsiyerto == {| class="wikitable" ! Petsa ! Pamagat ! Lugar ! Sanggunian. |- | Mayo 11, 2019 | My Special Love: #BoBreyinCONCERT | Museo ng Musika | <ref>{{Cite web |last=Orio-Escullar |first=Honey |title=Muling nagsama sina Ken at Rita para sa konsiyerto ng My Special Love |url=https://www.philstar.com/entertainment/2019/05/03/1914426/ken-rita-team-anew-my-special-love-concert |access-date=Nobyembre 5, 2023 |website=Philstar.com}}</ref> |- | Disyembre 2, 2023 | Queendom: Live | [[Newport Performing Arts Theater]] |<ref>{{Cite web |title=Inanunsyo ng GMA Synergy ang 'Queendom: Live' na nagtatampok ng mga vocal queen ng AOS |url=https://mb.com.ph/2023/8/12/gma-synergy-announces-queendom-live-featuring-aos-vocal-queens |access-date=Nobyembre 5, 2023 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> |} ==References== {{reflist}} {{usbong|Artista|Mang-aawit|Pilipinas}} {{DEFAULTSORT:Daniela, Rita}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1995]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas]] 3o17wxbp9ycvs7vpv5ltbd7hhg4wkb1 0 299938 2230080 1913139 2026-09-29T22:11:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230080 wikitext text/x-wiki {{Refimprove|date=Agosto 2020}} {{Infobox film | name = The Odd Family: Zombie On Sale | image = | caption = Theatrical release poster | native_name = {{Film name | hangul = 기묘한 가족 | hanja = | rr = Gimyohan gajok | translation =Strange Family}} | director = Lee Min-jae | producer = Jang Jin-seung<br>Eum Zoo-young | writer = Lee Min-jae<br>Jung Seo-in | starring = [[Jung Jae-young]]<br>[[Kim Nam-gil]]<br>[[Uhm Ji-won]]<br>[[Lee Soo-kyung (actress, born 1996)|Lee Soo-kyung]]<br>[[Jung Ga-ram]]<br>[[Park In-hwan (actor)|Park In-hwan]] | music = Hwang Sang-jun | cinematography = Cho Hyoung-rae | editing = Kim Sun-min | studio = Cinezoo<br>Oscar 10 Studio | distributor = [[Megabox Plus M]] | released = {{film date|2019|02|13}} | runtime = 111 minuto | country = Timog Korea | language = [[Wikang Koreano|Koreano]] | budget = | gross = {{USD|1.9 milyon}}<ref>{{cite web |title=THE ODD FAMILY : ZOMBIE ON SALE (2019) |url=http://koreanfilm.or.kr/eng/films/index/filmsView.jsp?movieCd=20174169 |website=Korean Film Biz Zone |language=en |access-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230308211605/http://www.koreanfilm.or.kr/eng/films/index/filmsView.jsp?movieCd=20174169 |archive-date=2023-03-08 |url-status=dead}}</ref> }} Ang '''Odd Family: Zombie On Sale''' at sombi pelikula ng 2019 mula sa Timog Korea ay pang-kakatakutan at pang-komedya na inilathala ni Lee Min-jae at pinagbibidahan nina Jung Jae-young, Kim Nam-gil, Uhm Ji-won, Lee Soo-kyung, Jung Ga-ram and Park In-hwan. ==Tauhan== * Jung Jae-young bilang Joon-gul * [[Kim Nam-gil]] bilang Min-gul * [[Uhm Ji-won]] bilang Nam-joo * Lee Soo-kyung bilang Hae-gul * Jung Ga-ram bilang Jjong-bi * Park In-hwan bilang Man-deok * Shin Jung-geun bilang Chief Oh * Oh Eui-shik bilang Constable Choi * Jeon Bae-su bilang Constable Park * Kim Ki-cheon bilang Elderly man * Goo Bon-woong bilang Choon-sam ==Talasangunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{IMDb title|9765144}} {{DEFAULTSORT:The Odd Family: Zombie on Sale}} [[Kategorya:Mga pelikulang action thriller ng dekada 2010]] [[Kategorya:Mga pelikula sa wikang Koreano]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Timog Korea]] [[Kategorya:Mga pelikulang sombi mula sa Timog Korea]] [[Kategorya:Mga pelikula ng 2019]] [[Kategorya:Mga pelikula ng 2020]] {{stub|Pelikula|Timog Korea}} 2r562mu60jsk1enh4e3fxxli6flj812 0 301938 2230071 2229375 2026-09-29T19:57:06Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230071 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Ancona|Ancona]], [[Marche]], sa [[Italya]]. {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 042001 | [[Agugliano]] | 21.89 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4799<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">{{Cite web |url=http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |title=Archive copy |access-date=2026-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630220127/http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |archive-date=2019-06-30 |url-status=dead}}</ref> |- | 042002 | [[Ancona]] | 124.84 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 98356<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042003 | [[Arcevia]] | 128.33 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042004 | Barbara | 11.04 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1271<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042005 | Belvedere Ostrense | 29.45 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2093<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042006 | Camerano | 20 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 7084<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042007 | Camerata Picena | 11.89 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2486<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042008 | Castelbellino | 6.05 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4919<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042010 | Castelfidardo | 33.39 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 18419<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042011 | Castelleone di Suasa | 15.92 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1542<ref name="ref_bec4adcf2cd30585ec09316adfc23e7d8417379dd3598c38143d1f74b8522776">https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=it</ref> |- | 042012 | Castelplanio | 15.32 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3531<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042013 | Cerreto d'Esi | 16.91 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3374<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042014 | Chiaravalle | 17.6 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 14289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042015 | Corinaldo | 49.28 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4767<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042016 | Cupramontana | 27.4 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042017 | Fabriano | 272.08 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 28918<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042018 | Falconara Marittima | 25.82 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 25530<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042019 | Filottrano | 71.2 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 8917<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042020 | Genga | 73.16 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1682<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042021 | Jesi | 108.9 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 39137<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042022 | Loreto | 17.9 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 12899<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042023 | Maiolati Spontini | 21.49 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 5986<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042024 | Mergo | 7.28 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042025 | Monsano | 14.66 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042026 | Montecarotto | 24.39 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1836<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042027 | Montemarciano | 22.31 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 9762<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042029 | Monte Roberto | 13.51 km²<br/>13.57 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3027<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042030 | Monte San Vito | 21.81 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 6704<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042031 | Morro d'Alba | 19.46 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042032 | Numana | 10.94 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3741<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042033 | Offagna | 10.63 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2047<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042034 | Osimo | 106.74 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 34687<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042035 | Ostra | 47.25 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 6282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042036 | Ostra Vetere | 30.02 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3110<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042037 | Poggio San Marcello | 13.36 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 672<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042038 | Polverigi | 24.98 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4582<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042040 | Rosora | 9.41 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1818<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042041 | San Marcello | 25.78 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042042 | San Paolo di Jesi | 10.11 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 894<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042043 | Santa Maria Nuova | 18.29 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3942<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042044 | Sassoferrato | 137.23 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 6841<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042045 | Senigallia | 117.77 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 43863<ref name="ref_aa8afab87dbbab39c6dd94127b193dec575be4ca25f33708513d65a8dc0489b5">https://demo.istat.it/app/?i=P02&l=it</ref> |- | 042046 | Serra de' Conti | 24.54 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3559<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042047 | Serra San Quirico | 49.33 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2540<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042048 | Sirolo | 16.68 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4097<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042049 | Staffolo | 27.5 km²<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2087<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042050 | Trecastelli | 38.66 km² | 7500<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |} ---- &sum; 47 items. == Sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Ancona}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Ancona]] r5fmrjpaihk9k5lq4hvjh6sgojd1565 0 302029 2230079 2120584 2026-09-29T22:07:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230079 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Abril 2023}} {{Infobox musical artist|name=The Jetzons|background=group_or_band|origin=[[Tempe, Arizona]], U.S.|genre=[[New wave]]|years_active=1981-1983|label={{flatlist| *Pan American *[[Fervor Records|Fervor]] }}|associated_acts={{flatlist| *Billy Clone & The Same *The Strand}}|past_members=*[[Bruce Connole]] *Damon Doiron *[[Brad Buxer]] *Steve Golloday}}Ang '''The Jetzons''' ay isang American [[new wave]] band na orihinal na nakabase sa [[Tempe, Arizona]]. == Kasaysayan == Ang The Jetzons ay nabuo noong 1981 matapos ang pagkamatay ng punk group na Billy Clone at the Same, na natanggal dahil sa labis na dosis ng heroin at pagkamatay ng bandleader na si Mike Corte. Ang dating gitarista ng Billy Clone na si [[Bruce Connole]] at ang bassist na si Damon Doiron ay gumanap bilang The Burning Flamingos bago idagdag ang keyboardist na si [[Brad Buxer]] at drummer na si Steve Golladay upang mabuo ang The Jetzons.<ref name="Mohawks">{{Cite web |title=Mohawks and Mullets |url=http://www.phoenixnewtimes.com/2000-04-27/news/from-mohawks-to-mullets |access-date=2020-10-07 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215065835/http://www.phoenixnewtimes.com/2000-04-27/news/from-mohawks-to-mullets/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Reformed">{{Cite web |title=Reformed and Re-Formed |url=http://www.phoenixnewtimes.com/1991-12-25/music/reformed-and-re-formedbruce-connole-has-cleaned-up-his-act-and-the-jetzons-are-back-for-a-one-night-stand |access-date=2020-10-07 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203234845/http://www.phoenixnewtimes.com/1991-12-25/music/reformed-and-re-formedbruce-connole-has-cleaned-up-his-act-and-the-jetzons-are-back-for-a-one-night-stand/ |url-status=dead }}</ref> Matapos lumipat sa [[Los Angeles]] noong 1982, inilabas ng The Jetzons ang EP ''Made in America.'' ''Ang mga track ay naitala sa [[Cherokee Studios]] sa Los Angeles at [[Warner Bros.|Warner Bros. Studios]] sa [[Burbank, California|Burbank, CA]] pati na rin ang Pantheon Studios sa [[Scottsdale, Arizona|Scottsdale, AZ]].<ref name="Discogs">[http://www.discogs.com/release/807749 The Jetzons at Discogs]</ref>'' ''Ang rekord ay inilabas sa Pan American Records.'' ''Kahit na ang EP ay mahusay na tinanggap ng fanbase at mga kritiko nito, ang sariling pagkagumon sa heroin ni Connole ay nagpakahirap sa kanya na makipagtulungan at hindi tumulong, pinahinto ang anumang pag-unlad sa pagrekord ng isang follow-up at paggawa ng paglilibot sa labas ng lugar ng Los Angeles na imposible.'' ''Ginampanan ng pangkat ang huling pagganap nito noong Hulyo 1983,<ref name="Reformed"/> kahit na hindi sila pormal na matanggal.'' ''Pagsapit ng 1986, opisyal na huminto sa banda si Connole at bumalik sa Tempe, at ang kasunod na pagbuo ng The Strand nina Connole at Doiron ay sumenyas sa pagkamatay ng mga Jetzon.<ref name="Mohawks"/><ref name="Playing">{{Cite web |title=Playing with the King of Hearts |url=http://www.phoenixnewtimes.com/1996-07-11/music/playing-with-the-king-of-hearts |access-date=2020-10-07 |archive-date=2013-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206093259/http://www.phoenixnewtimes.com/1996-07-11/music/playing-with-the-king-of-hearts/ |url-status=dead }}</ref>'' ''Isang pagganap ng Jetzons muling pagsasama ay pinlano para sa Bisperas ng Bagong Taon noong 1991 ngunit kinansela dahil sa isang pagkawala ng kuryente.'' Noong 2008, ang independiyenteng label na [[Fervor Records]] ay muling naglabas ng ''Made in United States'' bilang ''The Complete Jetzons''<ref name="Fervor2">{{Cite web|url=http://www.fervor-records.com/catalog/|title=Fervor Records Catalog|access-date=2013-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203034923/http://www.fervor-records.com/catalog/|archive-date=2013-12-03|url-status=dead}}</ref><ref name="Complete">[https://itunes.apple.com/us/album/the-complete-jetzons/id291709057 The Complete Jetzons]</ref> at may kasamang maraming mga hindi pa naipalabas na mga track. Ang ''The Complete Jetzons'' ay sinundan noong 2013&nbsp;ng isang karagdagang koleksyon na pinamagatang ''The Lost Masters'', na inilabas din ni Fervor.<ref name="Lost Masters">[https://itunes.apple.com/us/album/the-lost-masters-ep/id668980256 The Lost Masters]</ref> == Impluwensiya == Ang banda ay nangunguna sa pagtataguyod ng Tempe na tanawin ng musika na malapit nang makilala ang pambansang katanyagan sa pamamagitan ng pag-sign ng maraming mga area band sa pangunahing mga label ng record.<ref name="Zelisko2">[http://www.scottsdale.com/story/?ID=26470 Danny Zelisko Q&A] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716020301/http://www.scottsdale.com/story/?ID=26470|date=2011-07-16}}</ref><ref name="Life After Death">{{Cite web |title=Life After Death |url=http://www.phoenixnewtimes.com/content/printVersion/165600 |access-date=2020-10-07 |archive-date=2013-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206092319/http://www.phoenixnewtimes.com/content/printVersion/165600/ |url-status=dead }}</ref> Sila rin ay isang tanyag na live na banda, na kilala sa kanilang pinaghalong mga takip at orihinal.<ref name="Revamped">[http://www.eastvalleytribune.com/get_out/article_92ae8541-fb92-5bd8-ac99-fa45311ff76b.html?mode=jqm Revamped Revenants Rev Up Again] {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Si [[Robin Wilson]], mang-aawit ng [[Gin Blossoms]], ay nagsabi: "I remember when I first joined the band, someone said, "That's Robin. He's in a local group called the Gin Blossoms -- they're almost as good as the Jetzons." Man, I remember hearing that and, at the time, just to be considered in the same breath as those guys was better than selling a million records. That's how important they were.”<ref name="Mohawks"/> == Sumusunod na the Jetzons == Matapos ang pagkalansag ng Jetzons, ang keyboardist na si [[Brad Buxer]] ay nagtrabaho kasama si [[Mathew Wilder]], [[the Temptations]], [[Smokey Robinson]], at [[Stevie Wonder]], at naging director ng musikal para kay [[Michael Jackson]] nang higit sa 18 taon.<ref name="Revamped"/><ref name="Buxer discogs">[http://www.discogs.com/artist/Brad+Buxer Brad Buxer Discography at Discogs]</ref><ref name="NME interview">[https://www.nme.com/nme-video/youtube/id/6wyxEM1_f4s Brad Buxer discusses Michael Jackson's "Who Is It" video]</ref> Noong 11 Disyembre 2009, ang independiyenteng record label na [[Fervor Records]] ay naglabas ng maraming mga hindi pa naipalabas na mga kanta ng Jetzons. Ang isang kanta, "Hard Times", ay halos kahawig ng tema para sa antas na "Ice Cap Zone" sa video game noong 1994 na ''[[Sonic the Hedgehog 3]]'', kung saan binubuo ng Buxer ang musika.<ref>{{cite web|url=http://www.phoenixnewtimes.com/music/a-michael-jackson-sonic-the-hedgehog-conspiracy-runs-through-arizona-6620734|title=A Michael Jackson-Sonic the Hedgehog Conspiracy Runs Through Arizona|last=Moore|first=Dan|date=December 11, 2013|website=[[Phoenix New Times]]|accessdate=June 4, 2016}}</ref> Ayon kay Buxer at iba pang mga mapagkukunan, kasangkot din si Jackson sa pagbubuo ng laro, bagaman tinanggihan ito ng publisher ng ''Sonic'' na [[Sega]].<ref name="MJSonic32">{{cite news|url=http://testkitchen.huffingtonpost.com/michaeljacksonsonic/#2/|title=The Michael Jackson Video Game Conspiracy|last1=Van Luling|first1=Todd|work=[[The Huffington Post]]}}</ref><ref name="Montgomery, James2">{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1627664/20091204/jackson_michael.jhtml|title=Did Michael Jackson Compose 'Sonic The Hedgehog 3' Soundtrack?|last=James|first=Montgomery|date=December 4, 2009|publisher=[[MTV]]|accessdate=December 5, 2009|archive-date=Disyembre 7, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091207090103/http://www.mtv.com/news/articles/1627664/20091204/jackson_michael.jhtml|url-status=dead}}</ref> Pinangunahan ng gitarista at nangungunang bokalista na si [[Bruce Connole]] ang isang mahabang listahan ng mga banda kabilang ang Strand, the Cryptics,<ref name="AZ Local:Cryptics">[http://azlocal.blogspot.com/2007/07/cryptics-darker-side-of-you-7-1992.html AZ Local:Cryptics]</ref> The Pearl Chuckers,<ref name="Bruce's Lament">{{Cite web |title=Bruce's Lament |url=http://www.phoenixnewtimes.com/2000-04-20/music/bruce-s-lament |access-date=2020-10-07 |archive-date=2013-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206140032/http://www.phoenixnewtimes.com/2000-04-20/music/bruce-s-lament/ |url-status=dead }}</ref> at ang Busted Hearts.<ref name="iBluegrass">[http://www.ibluegrass.com/bg_bands2.cfm?b__i=0502J84458B65450704040441#.UptE4cRDvTo iBluegrass]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong huling bahagi ng dekada 90, muling nakasama ni Connole si Buxer para sa banda na The Suicide Kings, na gumamit din ng pangalang the Revenants kung minsan upang maiwasan ang mga ligal na problema.<ref name="Playing"/><ref name="Revamped"/><ref name="Kings">{{Cite web |url=http://www.eastvalleytribune.com/get_out/article_cddb9abd-dba0-59e6-aa98-f9d626decddd.html?mode=jqm |title=The Suicide Kings Get Name Back |access-date=2020-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012134001/https://www.eastvalleytribune.com/get_out/article_cddb9abd-dba0-59e6-aa98-f9d626decddd.html?mode=jqm |archive-date=2020-10-12 |url-status=dead}}</ref> Ang Bassist na si Damon Doiron ay nagpatuloy sa pagtugtog ng musika, kasama ang isang panandaliang paggampanan noong 1985 bilang nangungunang bokalista sa banda ni [[Doug Hopkins]] na Algebra Ranch,<ref name="Life After Death"/> pati na rin ang pakikilahok kay Connole sa Strand noong huling bahagi ng 80s. Kamakailan-lamang, naglaro siya sa pop band na Jennys.<ref name="Mohawks"/> == Discography == * ''Made in America'' (1982) * ''The Complete Jetzons'' (2008) * ''The Lost Masters'' (2013) == Mga Sanggunian == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Jetzons, The}} [[Kategorya:Mga banda mula sa Estados Unidos]] eabmshfv7lvo7ziqlifo49iviub6yga 0 306903 2230012 1825512 2026-09-29T13:12:43Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Hukbong Mapagpalayang Bayan (Tsina)]] 2230012 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hukbong Mapagpalayang Bayan (Tsina)]] 7rccjdbj1jcv803shjvgd4hai0opq0m 0 309902 2230060 2209481 2026-09-29T17:44:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230060 wikitext text/x-wiki Si '''Sonja Wipf''' (ipinanganak noong Pebrero 24, 1973, Brugg<ref name="cv">[http://www.uwinst.uzh.ch/publications/ThesisWipf06.pdf#page=127 ''Curriculum Vitae.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181121203806/http://www.uwinst.uzh.ch/publications/ThesisWipf06.pdf#page=127 |date=2018-11-21 }} In: Sonja Wipf: ''Winter Climate Change in Tundra Ecosystems: The Importance of Snow Cover.'' Dissertation, [[Universität Zürich]], 2006, S. 123 (PDF; 8,2&nbsp;MB).</ref>) ay isang [[Suwisa]]ng [[ekolohista]] ng halaman na nag-aaral sa mga kahihinatnan ng [[pagbabago ng klima]]. Nagtrabaho siya sa [[WSL Institute para sa Snow and Avalanche Research SLF]] at pinuno ng pananaliksik at pagsubaybay sa [[Swiss National Parks]]. ==Talambuhay== Nang siya ay nagtapos mula sa [[Old Cantonal School Aarau]], pinag-aralan ni Wipf ang botaniya at agham sa kapaligiran sa [[Unibersidad ng Zürich]] mula 1993 hanggang 2000.<ref name="slfwipf">[https://www.slf.ch/de/mitarbeitende/wipf.html ''Mitarbeitende. Dr. Sonja Wipf.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211210172656/https://www.slf.ch/de/mitarbeitende/wipf.html |date=2021-12-10 }} [[WSL-Institut für Schnee- und Lawinenforschung SLF]].</ref> Nakumpleto niya ang isang [[tesis|disertasyon ng doktor]] tungkol sa mga epekto ng nabawasan na [[takip ng niyebe]] sa mga [[tundra]] ecosystem noong 2006 sa Unibersidad.<ref name="cv" /> ==Mga gawa== Ang pagsasaliksik ni Wipf ay tumutukoy sa mga epekto ng [[pag-init ng daigdig]], agrikultura, at turismo sa mga halamang alpine at arctic, lupa, at kanilang mga pakikipag-ugnayan.<ref name="slfwipf" /> Ang kanyang akda ay nailathala sa mga nangungunang journal [[Nature]] at [[Klimatiko Pagbabago]]. Sa kanyang mga kasamahan, ipinakita ni Wipf ang pinabilis na mga tugon ng mga alpine ecosystem sa pagbabago ng klima..<ref>{{Cite journal|last=Steinbauer|first=Manuel J.|last2=Grytnes|first2=John-Arvid|last3=Wipf|first3=Sonja|date=4 April 2018|title=Accelerated increase in plant species richness on mountain summits is linked to warming|url=https://www.nature.com/articles/s41586-018-0005-6|journal=[[Nature (journal)]]|volume=556|pages=231–234}}</ref> Regular na nagpapakita si Wipf sa media. Sa konteksto ng [[krisis sa klima]], ang kanyang gawa ay naiulat ng pambansa<ref>{{Cite news|title=Wenn Gletscher schmelzen, blühen die Klimagipfel|language=de|work=Basler Zeitung|url=https://www.bazonline.ch/wissen/natur/wenn-gletscher-schmelzen-bluehen-die-klimagipfel/story/29016956|access-date=2021-04-06|issn=1420-3006}}</ref><ref name="srf.ch">{{Cite web|date=2018-04-05|title=Hochalpine Pflanzenvielfalt - Pflanzen erobern Europas Gipfel immer schneller|url=https://www.srf.ch/kultur/wissen/hochalpine-pflanzenvielfalt-pflanzen-erobern-europas-gipfel-immer-schneller|access-date=2021-04-06|website=Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)|language=de}}</ref><ref name="srf.ch"/> at internasyonal<ref>{{Cite news|title=Wieso Arnika auf Berggipfeln eine schlechte Nachricht ist|language=de|work=Tages-Anzeiger|url=https://www.tagesanzeiger.ch/wissen/natur/gipfelstuermer-der-anderen-art/story/25141990|access-date=2021-04-06|issn=1422-9994}}</ref><ref>{{Cite web|last=SPIEGEL|first=DER|title=Klimawandel: Pflanzen erobern Europas Gipfel|url=https://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/klimawandel-pflanzen-erobern-europas-gipfel-a-1201319.html|access-date=2021-04-06|website=www.spiegel.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kornei|first=Katherine|date=1 December 2018|title=Plants That Lived on Mount Everest Rediscovered in Forgotten Lab Collection|url=https://www.scientificamerican.com/article/plants-that-lived-on-mount-everest-rediscovered-in-forgotten-lab-collection/|url-status=live|website=[[Scientific American]]}}</ref> na media. Mula noong Enero 1, 2020 pinangunahan ni Wipf ang Kagawaran ng Pananaliksik at Pagsubaybay sa Swiss National Parks.<ref>{{Cite web|title=Der Nationalpark hat jetzt ein neues Gesicht|url=https://www.suedostschweiz.ch/aus-dem-leben/2019-10-01/der-nationalpark-hat-jetzt-ein-neues-gesicht|access-date=2021-04-06|website=www.suedostschweiz.ch|language=de|archive-date=2021-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224120938/https://www.suedostschweiz.ch/aus-dem-leben/2019-10-01/der-nationalpark-hat-jetzt-ein-neues-gesicht|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ruedi Haller als Nationalparkdirektor im Amt - Der Schweizerische Nationalpark im Engadin|url=https://www.nationalpark.ch/de/about/mediencorner/medienmitteilungen/medienmitteilungen-2019/ruedi-haller-als-nationalparkdirektor-im-amt/|access-date=2021-04-06|website=www.nationalpark.ch|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224115431/https://www.nationalpark.ch/de/about/mediencorner/medienmitteilungen/medienmitteilungen-2019/ruedi-haller-als-nationalparkdirektor-im-amt/|archive-date=2021-12-24|url-status=dead}}</ref> ==Mga lathalain== * With Christian Rixen: [[doi:10.1111/j.1751-8369.2010.00153.x|''A review of snow manipulation experiments in Arctic and alpine tundra ecosystems.'']] In: ''Polar Research.'' 29(1), 2010, S. 95–109. * With Christian Rixen, Markus Fischer, Bernhard Schmid, Veronika Stoeckli: [[doi:10.1111/j.1365-2664.2005.01011.x|''Effects of ski piste preparation on alpine vegetation.'']] In: ''[[Journal of Applied Ecology]].'' 42(2), 2005, S. 306–316. * With Veronika Stoeckli, Peter Bebi: [[doi:10.1007/s10584-009-9546-x|''Winter climate change in alpine tundra: plant responses to changes in snow depth and snowmelt timing.'']] In: ''[[Climatic Change (journal)|Climatic Change]].'' 94(1–2), 2009, S. 105–121. ==Mga Sanggunian== <references /> ==Mga panlabas na link== * {{google scholar id|B8GUVHcAAAAJ}} * [https://www.semanticscholar.org/author/Sonja-Wipf/5387010 Sonja Wipf] sa Semantic Scholar * [https://www.slf.ch/de/mitarbeitende/wipf.html Sonja Wipf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211210172656/https://www.slf.ch/de/mitarbeitende/wipf.html |date=2021-12-10 }} sa WSL-Instituts para sa Schnee- und Lawinenforschung SLF * {{Worldcat id|viaf-127151836579620402173}} idmzhr5b0jze62m2i5rpzfvmdr2x3ki 2 311365 2230168 2218379 2026-09-30T09:39:32Z Delirium333 109995 /* Mga pahinang nalikha */ 2230168 wikitext text/x-wiki == Delirium333 == === Kaalaman patungkol sa aking sarili === Ako'y isang 22 taong gulang na mag-aaral at mahilig akong magbasa at manuri. Ako ay may channel sa YouTube na nag-ngangalang [https://www.youtube.com/@DeliriumMaps DeliriumMaps] kung saan ako ay nagawa ng mga map animations na kumikiling sa Kasaysayang Pilipino, ngunit kasama na rin ang kasaysayan ng mga banyaga. === Layunin === Sapagkat ako'y isang makabayang Pilipino, ang aking layunin ay gamitin ang aking pribilehiyo bilang isang mag-aaral sa isang state university kung saan may aklatan na malaya akong nakapagbabasa, upang makapagbigay ng kaalaman ng walang bayad dito sa Wikipedia patungkol sa Kasaysayang Pilipino, at upang ating masugpo ang lumalaganap na maling mga kaalaman na matagal nang kumakalat sa Internet. Ito ang uri ng mga taong naghahasik ng lagim sa kaisipan at edukasyon ng ating mga kababayan kung kaya't kinakailangan nating kumilos ng matulin at agaran upang masugpo ang mga ito. == Pagyayabang == Ang bahaging ito ay isang listahan upang ipag-bigay alam ko sa lahat ng mga tao ang aking ambag sa lipunan: === Mga Mapa para sa mga pahina ng: === * [[Pangasinan (sinaunang rehiyon)]] * [[Bayan ng Tondo]] * [[Kaharian ng Maynila]] * [[Kainta (sinaunang bayan)]] * [[Republika ng Lucbuan]] * [[Kadatuan ng Madyaas]] * [[Karahanan ng Cebu]] * [[Karahanan ng Butuan]] * [[Sultanato ng Maguindanao]] * [[Sultanato ng Buayan]] * [[Sultanato ng Sulu]] * [[Datu Alamada]] * [[Republika ng Lucbuan]] * [[Kalayaan, Palawan]] === Mga pahinang nalikha === * [[Republika ng Lucbuan]] * [[Sultanato ng Buayan]] * [[Datu Alamada]] * [[Juan de Salcedo]] * [[Kumalarang (sinaunang kaharian)]] * [[Kirkipikasyon]] === Mga pahinang nareporma === * [[Pangasinan]] * [[Pangasinan (sinaunang rehiyon)]] * [[Sultanato ng Buayan]] * [[Sanmalan]] ekntvowzxco2et78vcpll2wraagpd9t 0 311771 2230113 2227624 2026-09-30T00:26:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230113 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valsinni|province=[[Lalawigan ng Matera|Matera]] (MT)|website=|area_code=0835|postal_code=75029|day=Mayo 10, Hulyo 21|saint=[[San Fabian]], [[Madonna del Carmine]]|elevation_m=250|elevation_footnotes=|population_demonym=Valsinnesi|population_footnotes=|area_total_km2=31|area_footnotes=|mayor=Gennaro Olivieri|mayor_party=|frazioni=|region=[[Basilicata]]|official_name=Comune di Valsinni|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|10|N|16|27|E|region:IT_type:city(1708)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Valsinni-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=VEDUTA AL TRAMONTO DI VALSINNI.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Valsinni''' ay isang nayon at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Matera]], sa rehiyon ng [[Basilicata]] sa [[katimugang Italya]]. Ang nayon ay may hangganan sa mga bayan ng [[Colobraro]], [[Nocara]], [[Noepoli]], [[Nova Siri]], [[Rotondella]], at [[San Giorgio Lucano]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang kasalukuyang pangalan ay medyo bago pa lamang, noong 1873 ang lumang pangalang Favale San Cataldo, na sa karaniwang paggamit ay pinaikli lamang sa "Favale" ("lupang mayaman sa mga bukal"), ay binago sa Valsinni, sa pamamagitan ng maharlikang atas n 1573 noong ika-14 ng Setyembre 1873, na inilathala sa Opisyal na Dyornal ng Kaharian noong sumunod na ika-1 ng Oktubre.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://sister.agenziaentrate.gov.it/CitizenArCom/RicDettComuni.do?id=D513|titolo=Consultazione Archivio Comuni e Stati Esteri|sito=sister.agenziaentrate.gov.it|accesso=8 aprile 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231109234257/https://sister.agenziaentrate.gov.it/CitizenArCom/RicDettComuni.do?id=D513 |date=2023-11-09 }}</ref> == Kasaysayan == Kasama sa teritoryo ng "comune" ang mga guho ng sinaunang lungsod ng [[Lagaria]]. Ang bayan ay kilala bilang '''Favale San Cataldo''' hanggang 1873. == Simbolo == Ang halamang butong [[Vicia faba|fava]] ay isang [[Armas parlantes|''armas parlantes'']], isang pagtukoy sa sinaunang pangalang Favale, na itinatanim sa tuktok ng bundok upang simbolohin ang lokasyon nito sa heograpiya. Ang gonfalon ay isang pulang bandila. == Mga mamamayan == Si [[Isabella Morra]], manunulat at makata ng ika-16 na siglo, ay nagmula sa Valsinni, sa panahong kilala ito bilang Favale. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Matera}} t1rne2tzjjcxguv5chcedelgue8juoo 0 311970 2230118 2229323 2026-09-30T00:45:37Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230118 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Viggiano|elevation_footnotes=|area_total_km2=89.03|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=3148|population_as_of=1996|pop_density_footnotes=|population_demonym=Viggianesi|elevation_m=1023|mayor=Amedeo Cicala|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Pedro]]|day=Abril 7|postal_code=85059|area_code=0975|website={{official website|http://www.comuneviggiano.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Viggiano|image_map=|native_name=|image_skyline=Viggiano dalle Croci.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Viggiano-stemma.jpg|shield_alt=|map_alt=|frazioni=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|20|N|15|54|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Basilicata]]|province=[[lalawigan ng Potenza|Potenza]] (PZ)|footnotes=}}Ang '''Viggiano''' (binibigkas bilang ''Vi-Ji-Ah-No'') ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Potenza]], sa rehiyon ng Timog Italya ng [[Basilicata]]. Ito ay may hangganan sa mga ''comune'' ng [[Calvello]], [[Corleto Perticara]], [[Grumento Nova]], [[Laurenzana]], [[Marsicovetere]], at [[Montemurro]]. == Kasaysayan == Noong panahon ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]],<ref>Per dettagli vedi: [http://www.comuneviggiano.it/storia/le_origini.htm Origini e siti archeologici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408173042/http://mailto:sindaco@comuneviggiano.it/storia/le_origini.htm |date=2016-04-08 }} {{Cite web |url=http://mailto:sindaco@comuneviggiano.it/storia/le_origini.htm |title=Archive copy |access-date=2026-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408173042/http://mailto:sindaco@comuneviggiano.it/storia/le_origini.htm |archive-date=2016-04-08 |url-status=bot: unknown}}</ref> ang teritoryo, na ganap na walang mga sentrong tinitirhan, ay bumubuo ng isang rural na suburb ng kalapit na Grumentum at nailalarawan sa pamamagitan ng isang napakaliit na populasyon kahit na sa sahig ng lambak at eksklusibong nakatuon sa agrikultura. Walang mga bakas ng permanenteng paninirahan ang natagpuan sa itaas ng 1000 m sa ibabaw ng antas ng dagat. === Medyebal === Sa distrito ng Cirillo, sa kahabaan ng Alli at malapit sa lugar na tinatawag na Rupi Rosse, itinayo ang Theotokos ng Atzopan,<ref name="antiqua">{{cita web|url=http://www.altoagripz.it/index.php?option=com_content&view=article&id=57&Itemid=64|titolo=Storia antica di Viggiano|accesso=5 settembre 2012|urlmorto=sì}}</ref> na wala nang natitirang bakas. === Moderno === Noong ika-14 na siglo, ito ay isang kaharian ni Giovanni Pipino, na noon ay kay Roberto [[Sanseverino (pamilya)|Sanseverino]] at pagkatapos ay mula noong 1467 ng pamilyang Dentice. Noong 1630, napilitan si Luigi Dentice na ibenta ito kay Giovanni Battista Sangro, na nakakuha, noong 1638, ng titulong Prinsipe ng Viggiano.<ref name="Comune_antico">{{cita web|url=http://www.comuneviggiano.it/storia/basiliani_e_periodo_feudale.htm|titolo=Storia del Comune di Viggiano, dal suo sito istituzionale|accesso=1º settembre 2012|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20121110091645/http://www.comuneviggiano.it/storia/basiliani_e_periodo_feudale.htm|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110091645/http://www.comuneviggiano.it/storia/basiliani_e_periodo_feudale.htm |date=2012-11-10 }}</ref> == Ang mga mamamayang naugnay sa Viggiano == * [[Leonardo De Lorenzo]] - magpupluta at edukador ng musika * [[Victor Salvi]] - tagagawa ng alpa * [[Mark Bresciano]] - manlalaro ng futbol * [[Billie Joe Armstrong]] - musikero * [[Francesco Ferramosca]] - biyolinista ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Potenza}} 7yuqrrvl63yl97rvlsm78o0jdeqd4ar 0 312258 2230083 2229450 2026-09-29T22:48:33Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230083 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Torremaggiore|region=[[Apulia]]|website={{official website|http://www.comune.torremaggiore.fg.it}}|area_code=0882|postal_code=71017|day=Unang Linggo ng Hunyo|saint=San [[Sabino ng Canosa|Obispo Sabino]]|elevation_m=169|elevation_footnotes=|population_demonym=Torremaggiorese(i)|population_footnotes=|area_total_km2=208|mayor=Pasquale Monteleone|mayor_party=Civic List|frazioni=|province=[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]] (FG)|coordinates_footnotes=|official_name=Comune di Torremaggiore|coordinates={{coord|41|41|N|15|17|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_size=|shield_alt=|image_shield=torremaggiore-Stemma.png|image_caption=Lumang postcard ng Torremaggiore, [[kastilyo Raimondo di Sangro|ducal]] sa kaliwa|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Torremaggiore veduta-antica.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Torremaggiore''' ay isang bayan, [[komuna]] (munisipalidad) at dating luklukan ng isang obispado, sa [[lalawigan ng Foggia]] sa [[Apulia]] (sa [[Wikang Italyano|Italyano]]: ''Puglia''), rehiyon sa timog-silangang [[Italya]]. Matatagpuan ito sa isang burol, {{Convert|169|m|ft}} ibabaw ng dagat, at sikat sa paggawa ng alak at olibo. == Heograpiyang pisikal == Ang bayan ay nakatayo sa isang burol na 169 metro ang taas mula sa antas ng dagat. Ang munisipalidad ay inuri sa sona 2 ng klasipikasyong sismika<ref>{{Cita web|url=https://web.archive.org/web/20110519173616/http://www.protezionecivile.it/minisite/index.php?dir_pk=535&cms_pk=2729|titolo=Classificazione sismica}}</ref> ng mga munisipalidad ng Italya. Tumama rin ang iba pang malalakas na lindol sa lungsod noong ika-20 siglo. == Kasaysayan == === Panahong kontemporaneo === Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, isang malaking grupo ng mga residente ng Torremaggiore ang lumipat sa [[Turin]], kaya naman isang lugar ng mga bulaklak ang inialay sa kanila pagkalipas ng ilang dekada. Noong Disyembre 6,1990, pumasok sa pambansang balita ang Torremaggiore dahil sa pagpaslang sa munisipyo ng konsehal ng munisipyo na si Lucio Palma at ng kalihim ng munisipyo na si Antonio Piacquaddio, kung kanino kalaunan ay inialay ang liwasang Pineta Comunale (ngayon ay Parco B.P., kasunod ng proyektong [[Associazione Guide e Scouts Cattolici Italiani|Agesci]] Cento Piazze), isa sa pinakamalaki sa buong lalawigan.<ref>{{cita web|url=http://www.comune.torremaggiore.fg.it/database/comunicati/upload1/27/0708FG06.pdf|data=7 agosto 2022|titolo=San Severo & Alto Tavoliere}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515094021/http://www.comune.torremaggiore.fg.it/database/comunicati/upload1/27/0708FG06.pdf |date=15 Mayo 2023 }}</ref> == Mga kambal na lungsod == * {{Flagicon|USA}} [[Buffalo, New York|Buffalo]], Estados Unidos * {{Flagicon|Italy}} [[Canosa di Puglia]], Italya * {{Flagicon|Italy}} [[Villafalletto]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga mapagkukunan at panlabas na mga link == * [http://www.gcatholic.org/dioceses/former/t0661.htm Ang GCatholic na may tirahan at titular na nanunungkulan na mga link ng talambuhay] {{Lalawigan ng Foggia}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] 2l3j1xt3oicprnw9asovrzz7zgi3x3k 0 312476 2230052 2226679 2026-09-29T16:35:36Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230052 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Serrata|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|website=|area_code=0966|postal_code=89020|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Serratesi|population_footnotes=|area_total_km2=21.8|area_footnotes=|mayor=Salvatore Vinci|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Serrata|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|32|N|16|5|E|type:city(922)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Parrocchia di San Pantaleone|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Pantaleone Martire, chiesa di Serrata. Calabria.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Serrata''' ay isang ''[[Komuna|comune]]'' (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Regio Calabria|Lalawigan ng Regio de Calabria]] sa rehiyon ng [[Italya]] ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga 60&nbsp;km sa hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 922 at sakop na {{Convert|21.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Serrata hangganan ang mga sumusunod na munisipyo: [[Candidoni]], [[Dinami]], [[Laureana di Borrello]], [[Mileto]], at [[San Pietro di Caridà]]. == Lipunan == === Relihiyon === Ang pinakalaganap na relihiyon ay ang [[Katolisismong Romano]]. Ang lungsod ay bahagi ng [[Diyosesis ng Oppido Mamertina-Palmi]] at ang [[Mga parokya ng Diyosesis ng Oppido Mamertina-Palmi|Bikariado ng Polista]]. Ang teritoryo ng munisipyo ay pagmamay-ari ng iisang parokya, ang parokya na inialay kay San Pantaleone.<ref>{{Cita web|url=http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/pls/oppido/bd_dioc_annuario_css.singolo_ente?p_pagina=22851&id_dioc=19&cod_icsc=1170054&id_en=55&colore1=&colore2=&layout=0&rifi=&rifp=&vis=1|titolo=Parrocchia San Pantaleone - Serrata|accesso=14 luglio 2014|dataarchivio=15 luglio 2014|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20140715022323/http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/pls/oppido/bd_dioc_annuario_css.singolo_ente?p_pagina=22851&id_dioc=19&cod_icsc=1170054&id_en=55&colore1=&colore2=&layout=0&rifi=&rifp=&vis=1|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715022323/http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/pls/oppido/bd_dioc_annuario_css.singolo_ente?p_pagina=22851&id_dioc=19&cod_icsc=1170054&id_en=55&colore1=&colore2=&layout=0&rifi=&rifp=&vis=1 |date=2014-07-15 }}</ref> Sa loob din ng Katolikong saklaw, mayroong isang institusyong pangrelihiyon para sa kababaihan sa Serrata, na binubuo ng mga Anak na Babae ni Santa Veronica, mga misyonero ng Banal na Mukha.<ref>{{cita web|url=http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/home_diocesi/diocesi/00022882_Istituti_Religiosi.html|titolo=Istituti religiosi femminili della diocesi <!--creato automaticamente, da ricontrollare manualmente -->|lingua=|data=|accesso=|dataarchivio=26 ottobre 2015|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20151026201633/http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/home_diocesi/diocesi/00022882_Istituti_Religiosi.html|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151026201633/http://www.oppido-palmi.chiesacattolica.it/home_diocesi/diocesi/00022882_Istituti_Religiosi.html |date=2015-10-26 }}</ref> === Mga tradisyon === Ipinagmamalaki ng Serrata ang maraming tradisyon, lalo na ang mga pagdiriwang pangrelihiyon. Ang pinakamahalaga sa mga ito ay ang kapistahan ni San Panteleone, ang patron ng bayan. Kabilang sa mga pagdiriwang sibiko bilang parangal sa santo ay ang mga konsiyerto, mga paputok, at ang tradisyonal na Sayaw ng mga [[Higanteng pinoprosesyon|Higante]]. Bukod sa nabanggit na kaganapan, ang kumpletong listahan ng mga pista opisyal ng Katoliko na ipinagdiriwang sa buong taon sa munisipalidad ay ang mga sumusunod: * Kapistahan ni San Jose, Marso 19;<ref name="SER">{{Cita web|url=http://www.serrata.info/feste%20religiose.htm|titolo=Feste religiose di Serrata|accesso=14 luglio 2014|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20140715005810/http://www.serrata.info/feste%20religiose.htm|dataarchivio=15 luglio 2014|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715005810/http://www.serrata.info/feste%20religiose.htm |date=2014-07-15 }}</ref> * Affruntata, Linggo ng [[Muling pagkabuhay|Pagkabuhay]]; * Kapistahan ni San Pantaleone, Hulyo 27; * Kapistahan ni San Rocco, Agosto 16. == Ebolusyon ng demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1012 bar:1871 from: 0 till:923 bar:1881 from: 0 till:923 bar:1901 from: 0 till:1199 bar:1911 from: 0 till:1279 bar:1921 from: 0 till:1424 bar:1931 from: 0 till:1671 bar:1936 from: 0 till:1690 bar:1951 from: 0 till:1759 bar:1961 from: 0 till:1702 bar:1971 from: 0 till:1369 bar:1981 from: 0 till:1087 bar:1991 from: 0 till:1183 bar:2001 from: 0 till:964 PlotData= bar:1861 at:1012 fontsize:XS text: 1012 shift:(-8,5) bar:1871 at:923 fontsize:XS text: 923 shift:(-8,5) bar:1881 at:923 fontsize:XS text: 923 shift:(-8,5) bar:1901 at:1199 fontsize:XS text: 1199 shift:(-8,5) bar:1911 at:1279 fontsize:XS text: 1279 shift:(-8,5) bar:1921 at:1424 fontsize:XS text: 1424 shift:(-8,5) bar:1931 at:1671 fontsize:XS text: 1671 shift:(-8,5) bar:1936 at:1690 fontsize:XS text: 1690 shift:(-8,5) bar:1951 at:1759 fontsize:XS text: 1759 shift:(-8,5) bar:1961 at:1702 fontsize:XS text: 1702 shift:(-8,5) bar:1971 at:1369 fontsize:XS text: 1369 shift:(-8,5) bar:1981 at:1087 fontsize:XS text: 1087 shift:(-8,5) bar:1991 at:1183 fontsize:XS text: 1183 shift:(-8,5) bar:2001 at:964 fontsize:XS text: 964 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga Sanggunian == <references /> 7kqykcy43q7k876su6yh2l23mx3nuje 0 312743 2230148 2226672 2026-09-30T02:31:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230148 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Zaccanopoli|province=[[Lalawigan ng Vibo Valentia]] (VV)|website=|area_code=0963|postal_code=89867|day=|saint=Maria santissima della neve|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=|area_total_km2=6.6|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=|region=[[Calabria]]|official_name=Comune di Zaccanopoli|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|38|40|N|15|56|E|type:city(859)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Timpa a porta.jpg|native_name={{native name|el|Sachanòpolis}}|footnotes=}} Ang '''Zaccanopoli''' ({{Lang-el|Sachanopolis}}) ay isang [[komuna]] sa lalawigan ng Vibo Valentia, naglalaman ito ng humigit-kumulang 900 mga naninirahan. May mga hangganan ito sa: [[Briatico]], [[Drapia]], [[Parghelia]], [[Zambrone]], at [[Zungri]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ng munisipalidad ay malamang na nagmula sa apelyidong [[Wikang Griyego|Griyego]] na Zacharòpoulos (Ζαχαρόπουλος), na isinalin sa [[Wikang Latin|Latin]] bilang Zacharopolis,<ref>{{Cita libro |url=https://books.google.it/books?id=4EVkhIl-TN4C&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false |nome=Francesco |cognome=Sacco |titolo=Dizionario geografico-istorico-fisico del regno di Napoli |accesso=2023-10-02 |data=1796 |editore=presso Vincenzo Flauto |lingua=it}}</ref> at sa huli ay pinagsama sa diyalektong terminong zaccanu, «kulungan ng tupa».<ref name=":0">{{Cita web|url=https://www.italiapedia.it/|titolo=Scheda Zaccanopoli|sito=www.italiapedia.it|lingua=|accesso=2023-10-02}}</ref> == Kasaysayan == Pinaniniwalaang itinatag ang Zaccanopoli, kasama ang [[Zambrone]] at [[Zungri]], ng mga naninirahan sa lungsod ng [[Aramoni]], na ikinalat pagkatapos ng pagkawasak na naganap sa utos ni [[Roberto I ng Napoles|Roberto ng Anjou]] noong 1310.<ref name=":02">{{Cita web|url=https://www.italiapedia.it/|titolo=Scheda Zaccanopoli|sito=www.italiapedia.it|lingua=|accesso=2023-10-02}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.vibonesiamo.it/wordpress/2014/11/04/paesi-scomparsi-aramoni/|titolo=Paesi scomparsi: Aramoni|autore=|sito=vibonesiamo.it|data=2014-11-04|lingua=it-IT|accesso=2023-10-02}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250315150508/https://www.vibonesiamo.it/wordpress/2014/11/04/paesi-scomparsi-aramoni/ |date=2025-03-15 }}</ref> Ang munisipalidad ay ginawang malaya mula sa [[Parghelia]] noong 1918.<ref>{{Cita web|url=http://www.aramoni.it/page.aspx?id=654&title=Zaccanopoli-e-la-sua-storia-Zaccanopoli-dalle-origini-ad-oggi|titolo=Il lungo cammino dagli aramonesi fino a Zaccanopoli|cognome=L’Andolina|nome=Corrado|sito=www.aramoni.it|data=21 gennaio 2008|accesso=2023-10-02}}</ref> Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Marso 24, 2000.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?13838|titolo=Zaccanopoli, decreto 2000-03-24 DPR, concessione di stemma e gonfalone|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1630 bar:1871 from: 0 till:1703 bar:1881 from: 0 till:1668 bar:1901 from: 0 till:1694 bar:1911 from: 0 till:2159 bar:1921 from: 0 till:2462 bar:1931 from: 0 till:2207 bar:1936 from: 0 till:1217 bar:1951 from: 0 till:1204 bar:1961 from: 0 till:1165 bar:1971 from: 0 till:1089 bar:1981 from: 0 till:978 bar:1991 from: 0 till:946 bar:2001 from: 0 till:888 PlotData= bar:1861 at:1630 fontsize:XS text: 1630 shift:(-8,5) bar:1871 at:1703 fontsize:XS text: 1703 shift:(-8,5) bar:1881 at:1668 fontsize:XS text: 1668 shift:(-8,5) bar:1901 at:1694 fontsize:XS text: 1694 shift:(-8,5) bar:1911 at:2159 fontsize:XS text: 2159 shift:(-8,5) bar:1921 at:2462 fontsize:XS text: 2462 shift:(-8,5) bar:1931 at:2207 fontsize:XS text: 2207 shift:(-8,5) bar:1936 at:1217 fontsize:XS text: 1217 shift:(-8,5) bar:1951 at:1204 fontsize:XS text: 1204 shift:(-8,5) bar:1961 at:1165 fontsize:XS text: 1165 shift:(-8,5) bar:1971 at:1089 fontsize:XS text: 1089 shift:(-8,5) bar:1981 at:978 fontsize:XS text: 978 shift:(-8,5) bar:1991 at:946 fontsize:XS text: 946 shift:(-8,5) bar:2001 at:888 fontsize:XS text: 888 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Vibo Valentia}} 2mq9788apg66l128efzfd3sxngy2ag7 0 313091 2230143 2216571 2026-09-30T02:06:04Z Ryomaandres 8044 2230143 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lustra|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=15.24|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009]</ref>|population_demonym=Lustresi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=|mayor_party=|saint=|day=|postal_code=84050|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.lustra.sa.it}}|footnotes=|mayor=Giuseppe Castellano|frazioni=Corticelle, Monacelli, Ponti Rossi, [[Rocca Cilento]], Selva Cilento.|official_name=Comune di Lustra|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Lustra.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Lustra-Stemma.png|image_map=Lustra pos SA.gif|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|map_alt=|map_caption=Lustra sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|17|N|15|4|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|istat=065064}} Ang '''Lustra''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]].<ref>{{Cite web |title=Lustra City Guide {{!}} Things to Do & Travel Tips |url=https://travelpal.ai/destinations/europe/italy/campania/lustra |access-date=2026-07-20 |website=travelpal.ai |language=en}}</ref> Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Pamayanang Bulubundukin ng Alento-Monte Stella]] at ng [[Unyon ng mga Munisipalidad ng Alto Cilento]]. Ang mga responsabilidad sa pangangalaga ng lupa ay ipinagkakatiwala ng Campania sa [[Pampangasiwaang Rehiyonal ng Palanggana ng Sinistra Sele]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad hangganan sa [[Laureana Cilento]], [[Omignano]], [[Perdifumo]], [[Perito]], [[Rutino]], [[Salento]], [[Sessa Cilento]], at [[Torchiara]]. Binibilang nito ang mga ''[[frazione]]'' ng Corticelle, Monacelli, Ponti Rossi, Rocca Cilento, at Selva Cilento. == Kasaysayan == Mula 1811 hanggang 1860 ito ay bahagi ng [[Mga administratibong dibisyon ng Kaharian ng Dalawang Sicilia|sirkondaryo]] ng [[Torchiara]], na kabilang sa [[Distrito ng Vallo]] ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. == Mga monumento at tanawin == Kastilyong baronal sa [[Frazione|''frazione'']] ng [[Rocca Cilento]], na naibalik noong dekada 1960 ni [[Ruggero Moscati]]. == Tingnan din == * [[Cilento]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Lustra}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 6js390v7nqxcs9ol1e90ze48dx7o8h3 0 313093 2230178 2025875 2026-09-30T10:43:10Z Ryomaandres 8044 2230178 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Minori|province=[[lalawigan ng Salerno|Salerno]] (SA)|website={{official website|http://www.comune.minori.sa.it/}}|area_code=089|postal_code=84010|day=Hulyo 13|saint=[[Santa Trofimena]]|elevation_m=635|elevation_footnotes=|population_demonym=Minoresi|population_footnotes=|area_total_km2=2.66|area_footnotes=|mayor=Andrea Reale|mayor_party=[[Centre-left coalition|center-left]] civic lists|frazioni=Montecita, Torre Paradiso, Via Monte, Via Pioppi, Via Torre, Villa Amena|region=[[Campania]]|official_name=Comune di Minori|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|39|N|14|37|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Stemma_Minori.jpg|image_caption=Kanlurang bahagi ng Minori, sa daan papuntang [[Amalfi]]|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Strada Statale Amalfitana, 93, 84010 Minori SA, Italy - panoramio.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Minori''' ([[Wikang Napolitano|Campano]]: {{Lang|nap|Minure}}; orihinal na ''Rheginna Minor'') ay isang bayan at isang ''[[Komuna|comune]]'' sa [[lalawigan ng Salerno]], sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]] . Noong 1997, bilang bahagi ng [[Baybaying Amalfitana]], idineklara itong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]]. == Heograpiyang pisikal == Ang urbanong pook ng Minori ay nilikha matapos matuklasan ang mga labi ni [[San Trofimena]], noong ika-7 siglo, at katumbas ng iba pang mga sentrong pandagat ng Dukado ng Amalfi: isang mas mataong sentrong urbano kung saan umuunlad ang maliliit na nayon sa kanayunan. Ang sentrong tinitirhan ay konektado sa mga kalapit na lungsod pangunahin sa pamamagitan ng dagat, ngunit mayroon ding mga ruta sa lupa, na binubuo ng matarik na pampublikong hagdanan at mahahabang landas.<ref name="p.17">{{Cita|Sangermano|p. 17|Sangermano}}.</ref> Ang lugar ng Minori, tulad ng buong [[baybaying Amalfitana]], ay naapektuhan sa loob ng maraming siglo ng pagsabog ng [[Vesubio]] at ng iba't ibang mapaminsalang penomena na nakaapekto sa kakayahang tirhan nito.<ref name="geografia">{{Cita web|url=http://www.univeur.org/integratiosta/-id=&id_art=455.htm|titolo=Geografia - INTEGRATIO}}</ref><ref name="p.49">{{Cita|Sangermano|p. 49|Sangermano}}.</ref><ref name="p.50">{{Cita|Sangermano|p. 50|Sangermano}}.</ref> Higit sa lahat, dahil dito, ang anyo ng Minori ay medyo moderno at ang mga makasaysayang gusali nito na umiiral pa rin, sa kabila ng kanilang sinaunang pinagmulan, ay napakakaunti.<ref>{{Cita web|url=http://www.amalfiboats.it/itinerari-minori-maiori-cetara.aspx|titolo=Amalfi Boats - Minori-Maiori-Cetara|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20151119070858/http://www.amalfiboats.it/itinerari-minori-maiori-cetara.aspx|dataarchivio=19 novembre 2015}}</ref> == Paliparan == Ang pinakamalapit na paliparan ay ang Paliparan ng [[Paliparan ng Salerno-Pontecagnano|Salerno-Pontecagnano]] (QSR), bagaman ang karamihan ng mga bisita ay dumarating mula sa (at umaalis sa) [[Pandaigdigang Paliparan ng Napoles]] (NAP). == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == {{commonscat-inline|Minori}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] ek7d0b9v0w4qo209pjrgskfcrcc0op5 0 314962 2230144 2001369 2026-09-30T02:08:00Z Ryomaandres 8044 2230144 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Parco_del_Cilento_a_Cannalonga.jpg|thumb| Pambansang Liwasan malapit sa [[Cannalonga]]]] Ang '''Cilento''' ay isang Italyanong heograpikal na rehiyon ng [[Campania]] sa gitna at timog na bahagi ng [[Lalawigan ng Salerno]] at isang mahalagang lugar [[Turismo|pangturista]] sa [[Katimugang Italya]]. Kilala ang Cilento bilang isa sa mga sentro ng [[diyetang Mediteraneo]]. == Mga komuna sa loob ng lupain == *[[Agropoli]] *[[Alfano]] *[[Capaccio]] *[[Campora]] *[[Caprioli]] *[[Centola]] *[[Felitto]] *[[Futani]] *[[Laurino]] *[[Montano Antilia]] *[[Monte Cicerale]] *[[Monteforte Cilento]] *[[Morigerati]] *[[Ogliastro]] *[[Ottati]] *[[Palinuro]] *[[Piaggine]] *[[Pisciotta]] *[[Sessa Cilento|Sessa cilento]] *[[Prignano Cilento]] *[[Rutino]] *[[Sacco, Campania|Sacco]] *[[Sapri]] *[[Stio]] *[[Torchiara]] *[[Tortorella]] *[[Vallo della Lucania]] == Mga komuna sa tabing-dagat == * [[Ascea]] * [[Camerota]] * [[Casal Velino]] * [[Castellabate]] * [[Montecorice]] * [[Pollica]] * San Giovanni A Piro * [[San Mauro Cilento]] == Pambansang Liwasan == Sa malaking bahagi ng teritoryo ng Cilento at [[Vallo di Diano]] ay itinatag, noong 1991, ang isang [[Pambansang parke|pambansang liwasan]], upang mas maibahagi ang pinakamahusay na lihim ng Italya sa mundo at upang hikayatin ang turismo na may mataas na kaledad. Noong 1998 ang liwasan ay naging isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]]. == Mga sanggunian == &nbsp;{{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == * Maurizio Tortora: ''Cilientu mia'' . Edizione del Delfino, 1977, [[Napoles|Naples]] * Giuseppe Vallone: ''Dizionarietto etimologico del basso Cilento'' . Editore UPC, 2004 * Pietro Rossi: ''Ieri e oggi 1955-2005.'' ''Poesie sa cilentano'' . Grafiche Erredue, 2005 * Barbara Schäfer: ''Limoncello mit Meerblick.'' ''Unterwegs an der Amalfiküste und im Cilento'' . Picus, 2007,{{ISBN|978-3-85452-924-8}} * Peter Amann: ''Cilento aktiv mit Costa di Maratea - Aktivurlaub im ursprünglichen Süditalien'' . Mankau, 2007,{{ISBN|3-938396-08-3}} * Peter Amann: ''Golf von Neapel, Kampanien, Cilento'' . Reise Know-How, 2006,{{ISBN|3-8317-1526-2}} * Barbara Poggi: ''La Cucina Cilentana - Köstlichkeiten aus der Cilento-Küche'' . Mankau, 2006,{{ISBN|3-938396-02-4}} * Luciano Pignataro: ''Le ricette del Cilento'' . Ed. Ippogrifo, 2007,{{ISBN|978-88-88986-43-2}} == Mga panlabas na link == * [http://www.livesalerno.com/it/cilento Ano ang dapat gawin at makita sa Cilento at Turismo sa Cilento] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20070824194256/http://www.pncvd.it/ Cilento at Vallo di Diano National Park] {{In lang|it|en}} * [http://www.discovercilento.com/ Makasaysayan at iba pang impormasyon tungkol sa Cilento at Vallo di Diano National Park] {{In lang|en}} * [http://www.venice-italy-veneto.com/cilento-pictures.html Cilento Photos] {{In lang|en}} * [https://web.archive.org/web/20180806093043/http://castellabateinfo.it/ Turismo sa Pambansang parke ng Cilento] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20181113132711/https://www.portarosa.it/ Turismo at pista opisyal sa Cilento] {{In lang|it}} * [http://www.webcilento.com/ Cilento Social Network] {{In lang|it}} 5ud2obvdbp3jwcrawote1ss7z9n03hi 0 315855 2230009 2058514 2026-09-29T12:52:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230009 wikitext text/x-wiki Si '''Ram Dayal Munda''' (Agosto 23, 1939 – Setyembre 30, 2011),<ref name="thehindu.com2">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/article2506981.ece|title=A life dedicated to preserving tribal culture|publisher=The Hindu.com|date=3 October 2011|access-date=26 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005123739/http://www.thehindu.com/news/national/article2506981.ece|archive-date=5 Oktubre 2011|url-status=dead}}</ref> na kilala bilang '''RD Munda''', ay isang Indiyanong iskolar, folklorista at nagpapasulong ng [[Musika ng India|rehiyonal na musika]]. Ginawaran siya ng [[Padma Shri]] ng taong 2010 para sa kanyang ambag sa larangan ng sining.{{fact}} Siya ay isang [[Kansilyer (edukasyon)|ikalawang kansilyer]] ng [[Unibersidad ng Ranchi]]{{fact}} at isang miyembro ng [[Rajya Sabha|mataas na kapulungan]] ng [[Parlamento ng India]].{{fact}} Noong 2007, natanggap niya ang [[Gawad Sangeet Natak Akademi]]. Namatay siya sa [[Ranchi]] noong Setyembre 30, 2011.{{fact}} == Talambuhay == Si Ram Dayal Munda ay ipinanganak sa nayon ng tribong Diuri sa [[distrito ng Ranchi]] ng [[Bihar]] (Ngayon sa [[Jharkhand]]) India.{{fact}} Nakuha ni Ram Dayal Munda ang kanyang pangunahing edukasyon sa Paaralang [[Luteranismo|Luther]] Mission sa Amlesa. Nakuha niya ang kaniyang sekundaryang edukasyon sa subdibisyon na bayan ng [[Khunti]].{{fact}} Bilang sentro ng makasaysayang [[Birsa Munda|Kilusang Birsa]] para sa awtonomiya sa [[Imperyong Britaniko]], ang lugar ng Khunti ay umakit ng mga iskolar mula sa buong mundo, partikular na mula sa disiplina ng [[antropolohiya]]. Si Munda, kasama ang kaniyang iba pang mga kaibigan, ay madalas na nagsisilbing gabay sa mga kilalang bisita na naging batayan para sa pag-unlad ng kaniyang karanasan sa mundo. Ang pagpili para sa antropolohiya bilang kanyang paksa para sa mas mataas na edukasyon na may pagtuon sa lingguwistika ay nagbukas ng isang ganap na bagong mundo.{{fact}} == Edukasyon at karera == Nagkaroon ng pagkakataon si Munda upang makakuha ng mas mataas na edukasyon sa lingguwistika sa isang interdisiplinaryong kalagayan, mula sa isang ambisyosong proyekto sa pananaliksik ng [[Unibersidad ng Chicago]], sa pangkat ng Indic ng mga [[Mga wikang Austroasyatiko|wikang Austroasyatiko]] sa ilalim ng patnubay ni [[Norman Zide]]. Natanggap ni Munda ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Chicago{{fact}} at pagkatapos ay hinirang sa faculdad ng Kagawaran of Araling Timog Asya. Nang maglaon, sa kahilingan ng Bise-Kasilyer noon, si [[Kumar Suresh Singh]], nagsimula siya ng isang Kagawaran ng Mga Wikang Tribo at Rehiyonal. Ang kagawaran ay ang puntong tuntungan para sa lahat ng mga sosyo-politikong aktibista na nakikibahagi sa paghahanap ng mga paraan upang baguhin ang panloob na kolonyal na sitwasyon na kinakaharap ng mga tao ng Jharkhand. Maraming mga mag-aaral ang umalis mula sa departamento at bumuo ng isang katawan na "[[All Jharkhand Students Union]]" (AJSU) na nagtutulak para sa pagbuo ng isang intelektuwal na base para sa pagpapanatili ng [[Jharkhand|Kilusang Jharkhand]] na nagpapatuloy na noong panahong iyon. Ito ay hindi direktang nag-ambag sa pagkakatalaga kay Munda bilang Ikalawang Kansilyer ng Pamantasang Ranchi noong 1985. Dahil dito, naging daan siya ng diyalogong pampolitika sa pagitan ng estado at ng kilusan ng mga tao. Samakatuwid, ang Committee on Jharkhand Matters ay nabuo upang simulan ang pagbuo ng bagong estado ng Jharkhand.{{fact}} == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Uncategorized|date=Disyembre 2023}} gmbiqpknvjaz70rbwlmusalz99w8e8m 2 317584 2230041 2229987 2026-09-29T13:50:18Z Allyriana000 119761 2230041 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng ''[[RuPaul's Drag Race]]'', The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 233 sa 391 na artikulo ang tapos na (59.49%). Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)* *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *'''[[Lalela Mswane]]''' (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *'''[[Noelia Voigt]]''' (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *'''[[Myrna Esguerra]]''' (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *'''[[Victoria Kjær Theilvig]]''' (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *'''Miss World 2026''' (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *'''[[Miss World 2026]]''' (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(35 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20) *[[Miss Grand International 2026]] (22) *'''[[Ralph de Leon]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 68001–69000]]''' (24) *[[Jackie Loughery]] (25) *[[Anton Vinzon]] (26) *[[Miss Universe Philippines 2027]] (30) *[[Mga Batas ng mga Indya]] (30) |- ! Setyembre |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 69001–70000]]''' (1) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 70001–71000]]''' (2) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 71001–72000]]''' (3) *[[Drag Race Philippines]] (4) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 72001–73000]]''' (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 73001–74000]]''' (14) *'''[[Miss USA 1953]]''' (25) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 77001–78000]]''' (29) |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} 9zenj33ly6mk013d19yvwg1a8bzhn0p 2230042 2230041 2026-09-29T13:53:14Z Allyriana000 119761 2230042 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng ''[[RuPaul's Drag Race]]'', The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 235 sa 393 na artikulo ang tapos na (59.80%). Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)* *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *'''[[Lalela Mswane]]''' (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *'''[[Noelia Voigt]]''' (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *'''[[Myrna Esguerra]]''' (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *'''[[Victoria Kjær Theilvig]]''' (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *'''Miss World 2026''' (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *'''[[Miss World 2026]]''' (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(37 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20) *[[Miss Grand International 2026]] (22) *'''[[Ralph de Leon]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 68001–69000]]''' (24) *[[Jackie Loughery]] (25) *[[Anton Vinzon]] (26) *[[Miss Universe Philippines 2027]] (30) *[[Mga Batas ng mga Indya]] (30) |- ! Setyembre |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 69001–70000]]''' (1) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 70001–71000]]''' (2) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 71001–72000]]''' (3) *[[Drag Race Philippines]] (4) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 72001–73000]]''' (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 73001–74000]]''' (14) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 74001–75000]]''' (15) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 76001–77000]]''' (16) *'''[[Miss USA 1953]]''' (25) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 77001–78000]]''' (29) |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} 8kazs2fe9dutz1pxhyqxy6m5so0evui 2230044 2230042 2026-09-29T14:09:10Z Allyriana000 119761 2230044 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng ''[[RuPaul's Drag Race]]'', The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 236 sa 394 na artikulo ang tapos na (59.80%). Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)* *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *'''[[Lalela Mswane]]''' (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *'''[[Noelia Voigt]]''' (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *'''[[Myrna Esguerra]]''' (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *'''[[Victoria Kjær Theilvig]]''' (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *'''Miss World 2026''' (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *'''[[Miss World 2026]]''' (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(38 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20) *[[Miss Grand International 2026]] (22) *'''[[Ralph de Leon]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 68001–69000]]''' (24) *[[Jackie Loughery]] (25) *[[Anton Vinzon]] (26) *[[Miss Universe Philippines 2027]] (30) *[[Mga Batas ng mga Indya]] (30) |- ! Setyembre |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 69001–70000]]''' (1) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 70001–71000]]''' (2) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 71001–72000]]''' (3) *[[Drag Race Philippines]] (4) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 72001–73000]]''' (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 73001–74000]]''' (14) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 74001–75000]]''' (15) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 76001–77000]]''' (16) *'''[[Miss USA 1953]]''' (25) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 77001–78000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 78001–79000]]''' (29) |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} tvpng80w921owufl17a6dd9x2auk2mk 2230045 2230044 2026-09-29T14:10:00Z Allyriana000 119761 2230045 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng ''[[RuPaul's Drag Race]]'', The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 236 sa 394 na artikulo ang tapos na (59.90%). Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)* *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *'''[[Lalela Mswane]]''' (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *'''[[Noelia Voigt]]''' (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *'''[[Myrna Esguerra]]''' (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *'''[[Victoria Kjær Theilvig]]''' (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *'''Miss World 2026''' (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *'''[[Miss World 2026]]''' (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(38 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20) *[[Miss Grand International 2026]] (22) *'''[[Ralph de Leon]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 68001–69000]]''' (24) *[[Jackie Loughery]] (25) *[[Anton Vinzon]] (26) *[[Miss Universe Philippines 2027]] (30) *[[Mga Batas ng mga Indya]] (30) |- ! Setyembre |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 69001–70000]]''' (1) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 70001–71000]]''' (2) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 71001–72000]]''' (3) *[[Drag Race Philippines]] (4) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 72001–73000]]''' (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 73001–74000]]''' (14) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 74001–75000]]''' (15) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 76001–77000]]''' (16) *'''[[Miss USA 1953]]''' (25) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 77001–78000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 78001–79000]]''' (29) |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} 4720vscpiclrd7jdl189l7lvatbo421 0 319291 2230072 2229279 2026-09-29T19:57:39Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230072 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang listahan ng 27 munisipalidad (mga [[komuna]]) ng [[Lalawigan ng Rimini]], [[Emilia-Romaña]], [[Italya]]. Bago ang Agosto 2009, pito sa mga ito ([[Casteldelci]], [[Maiolo]], [[Novafeltria]], [[Pennabilli]], [[San Leo]], [[Sant'Agata Feltria]], at [[Talamello]]) ay nasa [[Lalawigan ng Pesaro at Urbino]].<ref>[http://www.istat.it/strumenti/definizioni/comuni/ ‘Codici dei comuni, delle province e delle regioni’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109142149/http://www.istat.it/strumenti/definizioni/comuni/ |date=2011-01-09 }}, Istat, 30 October 2009: see the section headed ‘Nuovi codici dei comuni distaccati dalla Provincia di Pesaro e Urbino (Regione Marche) e aggregati alla provincia di Rimini (Regione Emilia-Romagna)’.</ref> == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo sa [[Istat|ISTAT]]<ref>Istat codes taken from [http://www.istat.it/strumenti/definizioni/comuni/NuoviCodiciRimini.csv ‘Nuovi codici dei comuni aggregati alla Provincia di Rimini’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130219023224/http://www3.istat.it/strumenti/definizioni/comuni/NuoviCodiciRimini.csv |date=2013-02-19 }} {{Cite web |url=http://www3.istat.it/strumenti/definizioni/comuni/NuoviCodiciRimini.csv |title=Archive copy |access-date=2022-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219023224/http://www3.istat.it/strumenti/definizioni/comuni/NuoviCodiciRimini.csv |archive-date=2013-02-19 |url-status=bot: unknown}}.</ref> ! [[Komuna]] ! Populasyon (Disyembre 31, 2008)<ref>[http://www.istat.it/strumenti/definizioni/comuni/elenco_comuni_italiani_30_ottobre_2009.xls ‘Elenco dei comuni al 30 ottobre 2009’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091228221540/http://www.istat.it/strumenti/definizioni/comuni/elenco_comuni_italiani_30_ottobre_2009.xls |date=2009-12-28 }} (Excel worksheet), Istat.</ref> |- | 099001 | [[Bellaria-Igea Marina]] | align="right" | 18,745 |- | 099021 | [[Casteldelci]] | align="right" | 476 |- | 099002 | [[Cattolica]] | align="right" | 16,668 |- | 099003 | [[Coriano]] | align="right" | 9,772 |- | 099004 | [[Gemmano]] | align="right" | 1,212 |- | 099022 | [[Maiolo]] | align="right" | 841 |- | 099005 | [[Misano Adriatico]] | align="right" | 11,842 |- | 099006 | [[Mondaino]] | align="right" | 1,462 |- | 099008 | [[Montefiore Conca]] | align="right" | 2,135 |- | 099009 | [[Montegridolfo]] | align="right" | 1,027 |- | | [[Montescudo-Monte Colombo]] | align="right" | |- | 099011 | [[Morciano di Romagna]] | align="right" | 6,697 |- | 099023 | [[Novafeltria]] | align="right" | 7,312 |- | 099024 | [[Pennabilli]] | align="right" | 3,098 |- | |[[Poggio Torriana]] | |- | 099013 | [[Riccione]] | align="right" | 35,233 |- | 099014 | [[Rimini]] | align="right" | 140,137 |- | 099015 | [[Saludecio]] | align="right" | 2,908 |- | 099016 | [[San Clemente, Emilia-Romaña|San Clemente]] | align="right" | 4,762 |- | 099017 | [[San Giovanni in Marignano]] | align="right" | 8,884 |- | 099025 | [[San Leo]] | align="right" | 3,041 |- | 099026 | [[Sant'Agata Feltria]] | align="right" | 2,316 |- | 099018 | [[Santarcangelo di Romagna]] | align="right" | 20,913 |- | 099027 | [[Talamello]] | align="right" | 1,117 |- | 099020 | [[Verucchio]] | align="right" | 9,960 |- | | Kabuuan | align="right" | 321,457 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rimini}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Emilia-Romagna]] 1mi53mzqed4yyqp3sj04uo15vn9kw04 10 320856 2230173 2229627 2026-09-30T10:08:42Z Ryomaandres 8044 2230173 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Kumbentong Agustino ng Mandaluyong 9458.jpg|right|100px]] *...na sa '''[[Casa Hacienda de Mandaloya]]''' (''nakalarawan'')ibinunyag ng isang Katipunero sa isang paring '''[[Mga Agustino|Agustinong]]''' kura paroko ng '''[[Simbahan ng Tondo]]''' ang lihim na pag-iral ng [[Katipunan]], na nagbunga ng napaagang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayag na deklarasyon]] ng [[Rebolusyong Pilipino]]? *...na biktima ng [[pekeng balita]] sa pamamagitan ng '''[[lumilikhang AI]]''' si Kong. '''[[Renee Co]]''' ng [[Kabataan Partylist]], na ipinamukha siyang kapamilya ng kontrobersiyal na si Kong. '''[[Zaldy Co]]'''? *...na ang mga serye ng mga laro sa computer na '''''[[Age of Empires]]''''' at '''''[[Age of Mythology]]''''' ay kapuwa matagumpay sa komersiyo at sa mga kritiko? *...na tinatrato ng '''[[materyalismong istoriko]]''' nina [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]] ang [[tunggalian ng uri]] bilang pangunahing mekanismo ng pagbabago sa kasaysayan, kung saan nangyayari ang mga '''[[himagsikang panlipunan]]''' kapag sa loob ng '''[[moda ng produksiyon]]''', ang umiiral na '''[[mga relasyon sa produksiyon]]''' ay humadlang sa pag-unlad ng '''[[mga puwersa ng produksiyon]]'''? *...na ibinenta ni '''[[Jiro Manio]]''' ang kaniyang tropeo mula sa [[Gawad Urian]], bagay na napanaluhan niya bilang ang pinakabatang nagwagi bilang 'Pinakamahusay na Aktor' sa edad na 12? pg1p44ep5qw06qnh66j5bcsf096brtc 2230174 2230173 2026-09-30T10:08:54Z Ryomaandres 8044 2230174 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Kumbentong Agustino ng Mandaluyong 9458.jpg|right|100px]] *...na sa '''[[Casa Hacienda de Mandaloya]]''' (''nakalarawan'') ibinunyag ng isang Katipunero sa isang paring '''[[Mga Agustino|Agustinong]]''' kura paroko ng '''[[Simbahan ng Tondo]]''' ang lihim na pag-iral ng [[Katipunan]], na nagbunga ng napaagang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayag na deklarasyon]] ng [[Rebolusyong Pilipino]]? *...na biktima ng [[pekeng balita]] sa pamamagitan ng '''[[lumilikhang AI]]''' si Kong. '''[[Renee Co]]''' ng [[Kabataan Partylist]], na ipinamukha siyang kapamilya ng kontrobersiyal na si Kong. '''[[Zaldy Co]]'''? *...na ang mga serye ng mga laro sa computer na '''''[[Age of Empires]]''''' at '''''[[Age of Mythology]]''''' ay kapuwa matagumpay sa komersiyo at sa mga kritiko? *...na tinatrato ng '''[[materyalismong istoriko]]''' nina [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]] ang [[tunggalian ng uri]] bilang pangunahing mekanismo ng pagbabago sa kasaysayan, kung saan nangyayari ang mga '''[[himagsikang panlipunan]]''' kapag sa loob ng '''[[moda ng produksiyon]]''', ang umiiral na '''[[mga relasyon sa produksiyon]]''' ay humadlang sa pag-unlad ng '''[[mga puwersa ng produksiyon]]'''? *...na ibinenta ni '''[[Jiro Manio]]''' ang kaniyang tropeo mula sa [[Gawad Urian]], bagay na napanaluhan niya bilang ang pinakabatang nagwagi bilang 'Pinakamahusay na Aktor' sa edad na 12? 4hfx9xgvfu9yhw9xcv9jys6q32b4yy9 0 325494 2230117 2207246 2026-09-30T00:41:41Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230117 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:VF_Ruta_completa_con_principales_poblaciones.svg|thumb| Mapa ng Via Francigena]] Ang '''Via Francigena''' ({{IPA-it|ˈviːa franˈtʃiːdʒena|lang}}) ay isang sinaunang daan at [[Peregrinasyong Kristiyano|ruta ng peregrinasyon]] na tumatakbo mula sa [[Katangiang Lungsod sa Nagkakaisang Kaharian|katedral na lungsod]] ng [[Canterbury]] sa Inglatera, sa pamamagitan ng Pransiya at Suwisa, hanggang sa [[Roma]]<ref>{{Cite news |last=Stanford |first=Peter |date=28 March 2021 |title=Secular pilgrims: why ancient trails still pack a spiritual punch |work=The Observer |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2021/mar/28/secular-pilgrims-why-ancient-trails-still-pack-a-spiritual-punch}}</ref> at pagkatapos ay sa [[Apulia]], Italya, kung saan mayroong mga daungan ng embarkasiyo para sa [[Banal na Lupain]].<ref name="stopani">{{Cite web |last=Renato Stopani |date=1992 |editor-last=Centro Studi Romei |title=La via Appia Traiana nel Medioevo |trans-title=Via Appia Traiana in the Middle Age |url=http://www.viefrancigenedelsud.it/static/uploads/vfs/storia_renato_stopani_-_la_via_appia_traiana_nel_medioevo.pdf |website=Vie Francigene del Sud |page=4 |language=Italian |access-date=2023-10-23 |archive-date=2013-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131011130618/http://www.viefrancigenedelsud.it/static/uploads/vfs/storia_renato_stopani_-_la_via_appia_traiana_nel_medioevo.pdf |url-status=dead }}</ref> Ito ay kilala sa Italya bilang "''Via Francigena''" ("ang daan na nagmumula sa Pransiya") o ang "''Via Romea Francigena''" ("ang daan patungo sa Roma na nagmumula sa Pransiya").<ref>{{Cite web |url=http://www.tangoitalia.com/turismo/valledaosta/aosta_francigena.html |title=Valle d'Aosta Aosta Valley: Gran San Bernardo – La Via Francigena |access-date=2023-10-23 |archive-date=2012-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902171620/http://www.tangoitalia.com/turismo/valledaosta/aosta_francigena.html |url-status=dead }}</ref> Noong panahong [[Gitnang Kapanahunan|medyebal]], ito ay isang mahalagang daan at ruta ng[[peregrinasyon]] para sa mga nagnanais na bisitahin ang [[Banal na Luklukan]] at ang mga libingan ng mga [[apostol]] na sina San [[San Pedro|Pedro]] at san [[Apostol Pablo|Pablo]]. == Kasaysayan ng peregrinasyon pa-Roma == [[Talaksan:Francigena_Canavese_Segnali_01.JPG|thumb| Palatandan na nagpapakita ng landas malapit sa [[Ivrea]], Piamonte, Italya.]] Noong [[Gitnang Kapanahunan]], ang Via Francigena ang pangunahing ruta ng paglalakbay sa Roma mula sa hilaga. Ang ruta ay unang naidokumento bilang "Daang Lombardo", at unang tinawag na ''Iter Francorum'' (ang "Ang Rutang Franco") sa ''Itinerarium sancti Willibaldi'' ng 725, isang talaan ng mga paglalakbay ni [[Willibald]], [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Eichstätt|Obispo ng Eichstätt]] sa [[Baviera|Bavaria]]. Ito ay ''Via Francigena-Francisca'' sa Italya at [[Borgoña]], ang ''Chemin des Anglois'' sa Frankish Kingdom (pagkatapos ng ebanghelisasyon ng Inglatera noong 607) at gayundin ang ''Chemin Romieu'', ang daan patungo sa Roma. Ang pangalang ''Via Francigena'' ay unang binanggit sa ''Actum Clusio'', isang pergamino ng 876 sa [[Abadia ng San Salvatore]] sa [[Monte Amiata]] ([[Toscana]]).<ref>[http://www.francigena-international.org/newsite/upload/via_detailhistory_eng.pdf Via Francigena: history (PDF)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719194941/http://www.francigena-international.org/newsite/upload/via_detailhistory_eng.pdf|date=July 19, 2011}}</ref> [[Talaksan:Via-Francigena-Signposts-In-Italy-2012.jpg|right|thumb| Iba't ibang palatandaang Via Francigena sa Italya]] Sa pagtatapos ng ika-10 siglo, ginamit ni [[Sigerico (arsobispo)|Sigerico]], ang [[Arsobispo ng Canterbury]], ang Via Francigena papunta at mula sa Roma upang matanggap ang kanyang ''[[pallium]]'';<ref>Hindley, Geoffrey ''A Brief History of the Anglo-Saxons: The beginnings of the English nation'' (New York: Carroll & Graf) 2006:294–295.</ref> naitala niya ang kaniyang ruta at ang kaniyang mga himpilan sa paglalakbay pabalik,<ref>The transcript, formerly in the [[Cottonian Library]], is now in the [[British Library]] ([[Cotton Tiberius]] B.v., folios 34 and 35; [https://web.archive.org/web/20070208112915/http://www.francigena-international.org/images/Sigeric990.jpg On-line map of Sigeric's route]</ref> ngunit wala sa dokumento ang nagmumungkahi na ang ruta ay bago noon, o kung ginawa niya ang paglalakbay sa pamamagitan ng paglalakad o pagsakay sa kabayo. Kasama sa mga susunod na itineraryo sa Roma ang [[Leiðarvísir og borgarskipan]] ng Islandes na manlalakbay na si Nikolás Bergsson (noong 1154) at ang isa mula kay [[Felipe II ng Pransiya|Felipe Augusto]] ng Pransiya (noong 1191). <ref>Nikolás is noted in F. P. Magoun, Jr., "The Italian Itinerary of Philip II (Philippe-Auguste) in the Year 1191", ''Speculum'' '''17'''.3 (July 1942:367–376) p. 367 note 2.</ref> Dalawang medyo magkaibang mapa ng ruta ang lumilitaw sa mga manuskrito ng [[Matthew Paris]], ''Historia Anglorum'', mula sa ika-13 siglo. [[Talaksan:Via_Francigena_5636.JPG|thumb| Ang Via Francigena - sa France na binigyan ng rutang [[GR footpath|Grande Randonnée]] na numero GR145 - tumatawid sa Massif de Saint Thierry, Champagne.]] Ang hari ng Gales na si [[Rhodri Mawr]] noong 880 at ang kaniyang apo na si [[Hywel Dda]] noong 945 ay parehong kilala na bumisita sa Roma sa pagtatapos ng kanilang buhay, ngunit hindi alam kung pumunta sila sa lupa o sa dagat sa pamamagitan ng [[Kipot ng Gibraltar]]. Ginamit ni Benedictine [[Guillermo ng Saint Thierry]] ang mga kalsada patungo sa Roma sa ilang pagkakataon sa pagtatapos ng ika-11 siglo. Ang paglalakbay pabalik sa pamamagitan ng dagat ay malamang na maging mas madali, salamat sa umiiral na hanging timog-kanluran, ngunit ang [[Pagbordada|pabordada]] pababa sa Mediteraneo ay talagang gumawa ng napakahabang paglalakbay. Ang Via Francigena ay hindi isang solong kalsada, tulad ng isang [[Daang Romano|Romanong kalsada]], na sementado ng mga bloke ng bato at nagbibigay sa pagitan ng pagpapalit ng mga kabayo para sa mga opisyal na manlalakbay. Sa halip, ito ay binubuo ng ilang posibleng ruta na nagbago sa paglipas ng mga siglo habang ang kalakalan at paglalakbay sa banal na lugar ay lumalakas at humina. Naaayon sa oras ng taon, sa sitwasyong pampolitika, at sa relatibong kasikatan ng mga dambana ng mga santo na nasa ruta, maaaring gumamit ang mga manlalakbay ng alinman sa tatlo o apat na pagtawid sa [[Alpes]] at [[Kabundukang Apenino|Apenino]]. Pinondohan ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] ang pagpapanatili at seguridad ng bahagi ng kalsada sa kanilang mga teritoryo bilang ruta ng kalakalan sa hilaga mula sa Roma, na iniiwasan ang mga lungsod na hawak ng kaaway tulad ng [[Florencia]]. Hindi tulad ng mga kalsadang Romano, ang Via Francigena ay hindi nag-uugnay sa mga lungsod ngunit higit na umasa sa mga [[abadia]]. [[Talaksan:Duomo_Fidenza_pellegrini.jpg|center|thumb|700x700px| Mga peregrino pa-Roma na inukit sa isang relyebe, [[Katedral ng Fidenza]] (huling ikalabindalawang siglo)]] == Itineraryo == {| class="wikitable" !No. ! colspan="3" style="text-align:center" |Mga hintuan na isinalarawan ni Sigerico ! colspan="2" style="text-align:center" |Mga hintuan sa kasalukuyan |- ! ! !Mga lugar ayon kay Sigerico !Mga kasalukuyang pangalan ng lugar !Simula – Katapusan !Distansiya sa km |- |- |- | colspan="6" style="text-align:center" |Pagtawid sa [[Kanal Ingles]] |- |1 |LXXX |Sumeran |Sombre (bahagi ng [[Wissant]]) |[[Calais]] – [[Wissant]] |19.7 |- |2 |LXXIX |''nawawalang hintuan'' | | | |- |3 |LXXVIII |Gisne |Guînes |Wissant – [[Guînes]] |20.2 |- | rowspan="3" |4 | rowspan="3" |LXXVII | rowspan="3" |Teranburh | rowspan="3" |Thérouanne |Guînes – [[Licques]] |15.7 |- |Licques – [[Wisques]] |23.9 |- |Wisques – [[Thérouanne]] |13.2 |- | rowspan="2" |5 | rowspan="2" |LXXVI | rowspan="2" |Bruwaei | rowspan="2" |Bruay-la-Buissière |Thérouanne – [[Auchy-au-Bois]] |15.1 |- |Auchy-au-Bois – [[Bruay-la-Buissière]] |19.0 |- |6 |LXXV |Atherats |Arras |Bruay-la-Buissière – [[Arras]] |33.6 |- | rowspan="3" |7 | rowspan="3" |LXXIV | rowspan="3" |Duin | rowspan="3" |Doingt |Arras – [[Bapaume]] |26.2 |- |Bapaume – [[Péronne, Somme|Péronne]] |25.3 |- |Peronne – [[Doingt]] |3.0 |- |8 |LXXIII |Martinwaeth |Seraucourt-le-Grand |Doingt – [[Seraucourt-le-Grand]] |29.2 |- | rowspan="2" |9 | rowspan="2" |LXXII | rowspan="2" |Mundlothuin | rowspan="2" |Laon |Seraucourt-le-Grand – [[Tergnier]] |17.0 |- |Tergnier – [[Laon, Pransiya|Laon]] |33.0 |- | rowspan="2" |10 | rowspan="2" |LXXI | rowspan="2" |Corbunei | rowspan="2" |Corbeny |Laon – [[Bouconville-Vauclair]] |18.6 |- |Bouconville-Vauclair – [[Corbeny]] |4.5 |- | rowspan="2" |11 | rowspan="2" |LXX | rowspan="2" |Rems | rowspan="2" |Reims |Corbeny – [[Hermonville]] |20.1 |- |Hermonville – [[Reims]] |16.3 |- | rowspan="2" |12 | rowspan="2" |LXIX | rowspan="2" |Chateluns | rowspan="2" |Châlons-en-Champagne |Reims – [[Trépail]] |28.1 |- |Trépail – [[Châlons-en-Champagne]] |25.8 |- |13 |LXVIII |Funtaine |Fontaine sur Coole |Châlons-en-Champagne – [[Coole, Marne|Coole]] |27.0 |- |14 |LXVII |Domaniant |Donnement |Coole – [[Donnement]] |25.7 |- |15 |LXVI |Breone |Brienne-le-Château |Donnement – [[Brienne le Château]] |17.8 |- |16 |LXV |Bar |Bar-sur-Aube |Brienne-le-Château – [[Bar-sur-Aube]] |26.9 |- |17 |LXIV |Blaecuile |Blessonville |Bar-sur-Aube – [[Châteauvillain]] (malapit sa [[Blessonville]]) |32.9 |- |18 |LXIII |Oisma |Humes-Jorquenay |Châteauvillain – [[Langres]] (malapit sa [[Humes-Jorquenay]]) |40.9 |- |19 |LXII |Grenant |Grenant |Langres – [[Coublanc, Haute-Marne|Coublanc]] (malapit sa [[Grenant]]) |27.0 |- | rowspan="2" |20 | rowspan="2" |LXI | rowspan="2" |Sefui | rowspan="2" |Seveux |Coublanc – [[Dampierre-sur-Salon]] |27.7 |- |Dampierre-sur-Salon – [[Savoyeux]] (malapit sa [[Seveux]]) |5.5 |- | rowspan="2" |21 | rowspan="2" |LX | rowspan="2" |Cuscei | rowspan="2" |Cussey-sur-l'Ognon |Savoyeux – [[Gy, Haute-Saône|Gy]] |20.6 |- |Gy – [[Cussey-sur-l'Ognon]] |16.4 |- |22 |LIX |Bysiceon |Besançon |Cussey-sur-l'Ognon – [[Besançon]] |17.0 |- | rowspan="2" |23 | rowspan="2" |LVIII | rowspan="2" |Nos | rowspan="2" |Nods |Besançon – [[Étalans]] |27.0 |- |Étalans – [[Chasnans]] (malapit sa [[Nods, Suwisa|Nods]]) |9.8 |- | rowspan="2" |24 | rowspan="2" |LVII | rowspan="2" |Punterlin | rowspan="2" |Pontarlier |Chasnans – [[Ouhans]] |18.0 |- |Ouhans – [[Pontarlier]] |17.0 |- |25 |LVI |Antifern |[[:en:Yverdon-les-Bains|Yverdon-les-Bains]] | rowspan="2" |Pontarlier – [[Orbe]] | rowspan="2" |40.2 |- |26 |LV |Urba |Orbe | |- |27 |LIV |Losanna |Lausanne |Orbe – [[Lausanne]] |32.0 |- | rowspan="2" |28 | rowspan="2" |LIII | rowspan="2" |Vivaec | rowspan="2" |Vevey |Lausanne – [[Cully, Suwisa|Cully]] |12.9<ref>Distances given by Ingrid Retterath: ''Via Francigena von Lausanne nach Rom''. Outdoor guide Bd. 201. Conrad Stein Verlag 2011.</ref> |- |Cully – [[Vevey]] |11.3 |- | rowspan="3" |29 | rowspan="3" |LII | rowspan="3" |Burbulei | rowspan="3" |Aigle |Vevey – [[Montreux]] |8.4 |- |Montreux – [[Villeneuve, Vaud|Villeneuve]] |5.9 |- |Villeneuve – [[Aigle]] |12.7 |- |30 |LI |Sce Maurici |Saint-Maurice |Aigle – [[Saint-Maurice, Suwisa|Saint-Maurice]] |18.0 |- | rowspan="2" |31 | rowspan="2" |L | rowspan="2" |Ursiores | rowspan="2" |Orsières |Saint-Maurice – [[Martigny]] |17.0 |- |Martigny – [[Orsières]] |18.5 |- |32 |XLIX |Petrecastel |Bourg-Saint-Pierre |Orsières – [[Bourg-Saint-Pierre]] |15.4 |- | rowspan="2" |33 | rowspan="2" |XLVIII | rowspan="2" |Sce Remei | rowspan="2" |Saint-Rhémy-en-Bosses |Bourg-Saint-Pierre – [[Ospisyo ng Dakilang San Bernardo]] |13.8 |- |Ospisyo ng Dakilang San Bernardo – [[Saint-Rhémy-en-Bosses]] |6.3 |- |34 |XLVII |Agusta |Aosta |Saint-Rhémy-en-Bosses – [[Aosta]] |25.6 |- | rowspan="4" |35 | rowspan="4" |XLVI | rowspan="4" |Publei | rowspan="4" |(Pontey ?) Pont-Saint-Martin |Aosta – [[Nus, Lambak Aosta|Nus]] |15.9 |- |Nus – [[Saint-Vincent, Lambak Aosta|Saint-Vincent]] |22.3 |- |Saint-Vincent – [[Arnad]] |22.4 |- |Arnad – [[Pont-Saint-Martin, Lambak Aosta|Pont-Saint-Martin]] |15.9 |- |36 |XLV |Everi |Ivrea |Pont-Saint-Martin – [[Ivrea]] |25.2 |- | rowspan="2" |37 | rowspan="2" |XLIV | rowspan="2" |Sca Agatha | rowspan="2" |Santhià |Ivrea – [[Viverone]] |21.4 |- |Viverone – [[Santhià]] |16.2 |- |38 |XLIII |Vercel |Vercelli |Santhià – [[Vercelli]] |28.6 |- | rowspan="3" |39 | rowspan="3" |XLII | rowspan="3" |Tremel | rowspan="3" |Tromello |Vercelli – [[Robbio]] |19.7 |- |Robbio – [[Mortara, Lombardia|Mortara]] |14.2 |- |Mortara – [[Tromello]] |18.1 |- | rowspan="2" |40 | rowspan="2" |XLI | rowspan="2" |Pamphica | rowspan="2" |Pavia |Tromello – [[Gropello Cairoli]] |13.5 |- |Gropello Cairoli – [[Lungsod ng Pavia|Pavia]] |18.1 |- |41 |XL |Sce Cristine |Santa Cristina e Bissone |Pavia – [[Santa Cristina e Bissone]] |27.4 |- |42 |XXXIX |Sce Andrea |Corte San Andrea | rowspan="2" |Santa Cristina e Bissone – [[Plasencia]] (pagtawid ng [[Ilog Po|Po]]) | rowspan="2" |38.2 |- |43 |XXXVIII |Placentia |Piacenza |- |44 |XXXVII |Floricum |Fiorenzuola d'Arda |Piacenza – [[Fiorenzuola d'Arda]] |26.4 |- |45 |XXXVI |Sce Domnine |Fidenza (hanggang 1927 tinawag na Borgo San Donino) |Fiorenzuola d'Arda – [[:en:Fidenza|Fidenza]] |22.3 |- |46 |XXXV |Metane |Costamezzana ([[:en:Medesano|Medesano]]) |Fidenza – Costamezzana |10.8 |- | rowspan="2" |47 | rowspan="2" |XXXIV | rowspan="2" |Philemangenur | rowspan="2" |Fornovo di Taro (or Felegara) |Costamezzana – Medesano |9.7 |- |Medesano – [[Fornovo di Taro]] |9.2 |- | rowspan="2" |48 | rowspan="2" |XXXIII | rowspan="2" |Sce Moderanne | rowspan="2" |Berceto |Fornovo di Taro – [[Cassio di Terenzo]] |19.8 |- |Cassio di Terenzo – [[Berceto]] |10.4 |- |49 |XXXII |Sce Benedicte |Montelungo | rowspan="2" |Berceto – [[Pontremoli]] | rowspan="2" |29.4 |- |50 |XXXI |Puntremel |Pontremoli |- | rowspan="2" |51 | rowspan="2" |XXX | rowspan="2" |Aguilla | rowspan="2" |Aulla |Pontremoli – [[Villafranca in Lunigiana]] |19.1 |- |Villafranca in Lunigiana – [[Aulla]] |15.3 |- |52 |XXIX |Sce Stephane |[[:en:Santo_Stefano_di_Magra|Santo Stefano di Magra]] |Aulla – [[Sarzana]] |16.3 |- |53 |XXVIII |Luna |Luni |Sarzana – [[Luni, Italya|Luni]] |12.7 |- | rowspan="3" |54 | rowspan="3" |XXVII | rowspan="3" |Campmaior | rowspan="3" |Pieve di Camaiore |Luni – [[Massa]] |14.8 |- |Massa – [[Camaiore|Pietrasanta]] |15.8 |- |Pietrasanta – [[Camaiore]] |8.2 |- |55 |XXVI |Luca |Lucca |Camaiore – [[Lucca]] |24.2 |- |56 |XXV |Forcri |Porcari |Lucca – [[Porcari]] |10.6 |- |57 |XXIII |Aqua Nigra |Ponte a Cappiano. Bahagi ng Fucecchio |Porcari – [[Ponte a Cappiano]] |19.7 |- |58 |XXIII |Arne Blanca |Fucecchio |Ponte a Cappiano – [[Fucecchio]] |4.9 |- |59 |XXII |Sce Dionisii |[[:en:San_Genesio|San Genesio]] malapit sa San Miniato |Fucecchio – [[San Miniato]] Alto |7.6 |- |60 |XXI |Sce Peter Currant |Coiano. Ngayon ay bahagi ng [[:en:Castelfiorentino|Castelfiorentino]] |San Miniato Alto – [[Coiano]] |12.1 |- |61 |XX |Sce Maria Glan |[[:en:Santa_Maria_a_Chianni|Santa Maria a Chianni]] malapit sa Gambassi Terme |Coiano – [[Gambassi Terme]] |12.2 |- |62 |XIX |Sce Gemiane |San Gimignano |Gambassi Terme – [[San Gimignano]] |14.5 |- |63 |XVIII |Sce Martin in Fosse |San Martino Fosci ([[:en:Molino_d'Aiano|Molino d'Aiano]]. Bahagi ng [[:en:Colle_di_Val_d'Elsa|Colle di Val d'Elsa]]) | rowspan="3" |San Gimignano – [[Badia a Isola]] | rowspan="3" |20.5/25.5 |- |64 |XVII |Aelse |Gracciano ([[:en:Pieve_d'Elsa|Pieve d'Elsa]]. Bahagi ng Colle di Val d'Elsa) |- |65 |XVI |Burgenove |Badia a Isola. Bahagi ng Monteriggioni |- | rowspan="2" |66 | rowspan="2" |XV | rowspan="2" |Seocine | rowspan="2" |Siena |Badia a Isola – [[Monteriggioni]] |3.5 |- |Monteriggioni – [[Siena]] |20.5 |- | rowspan="2" |67 | rowspan="2" |XIV | rowspan="2" |Arbia | rowspan="2" |Ponte d'Arbia. Bahagi ng Monteroni d'Arbia |Siena – [[Monteroni d'Arbia]] |17.9 |- |Monteroni d'Arbia – [[Ponte d'Arbia]] |9.8 |- | rowspan="2" |68 | rowspan="2" |XIII | rowspan="2" |Turreiner | rowspan="2" |Torrenieri (Part of Montalcino) |Ponte d'Arbia – [[Buonconvento]] |5.7 |- |Buonconvento – [[Torrenieri]] |13.5 |- |69 |XII |Sce Quiric |San Quirico d'Orcia |Torrenieri – [[San Quirico d'Orcia]] |7.4 |- | rowspan="2" |70 | rowspan="2" |XI | rowspan="2" |Abricula | rowspan="2" |Briccole di Sotto |San Quirico d'Orcia – [[Bagno Vignoni]] |5.3 |- |Bagno Vignoni – [[Radicofani]] |27.4 |- |71 |X |Sce Petir in Pail |San Pietro in Paglia (Voltole) |Radicofani – [[Ponte a Rigo]] |10.7 |- |72 |IX |Aquapendente |Acquapendente |Ponte a Rigo – [[Acquapendente]] |13.8 |- |73 |VIII |Sca Cristina |Bolsena |Acquapendente – [[Bolsena]] |20.2 |- |74 |VII |Sce Flaviane |Montefiascone |Bolsena – [[Montefiascone]] |18 |- |75 |VI |Sce Valentine |Viterbo (Bullicame) |Montefiascone – [[Viterbo]] |18.7 |- |76 |V |Furcari |Vetralla (Forcassi) |Viterbo – [[Vetralla]] |17.9 |- |77 |IlIl |Suteria |Sutri |Vetralla – [[Sutri]] |22.1 |- |78 |III |Bacane |Baccano (Campagnano di Roma) |Sutri – [[Campagno di Roma|Campagnano di Roma]] |22.3 |- |79 |II |Johannis VIIII |San Giovanni in Nono (La Storta) |Campagnano di Roma – [[La Storta]] |25.6 |- |80 |I |Urbs Roma |Roma |La Storta – [[Roma|Rome]] |14.8 |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Mga pinagkuhanan == * [https://web.archive.org/web/20071214050841/http://www.eurovia.tv/home/component/page,shop.product_details/flypage,shop.flypage/product_id,21/category_id,8/manufacturer_id,0/option,com_virtuemart/Itemid,170/lang,en/ Kerschbaum & Gattinger, Via Francigena – DVD- Dokumentaryo ng modernong paglalakbay sa Roma] ,{{ISBN|3-200-00500-9}}, Verlag EUROVIA, Vienna 2005 * Trezzini, La Via Francigena. Vademecum dal Gran San Bernardo at Roma ''La Via Francigena.'' ''Vademecum dal Gran San Bernardo at Roma'' (Association Via Francigena) 2000 * Adelaide Trezzini-AIVF. San Pellegrino sulle Via Francigene. Ed. Gangemi Cod.{{ISBN|88-492-1607-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/88-492-1607-6|88-492-1607-6]] * Adelaide Trezzini-AIVF. Topofrancigena da Canterbury at Roma (2004–2007) Ed. Ass. int. Sa pamamagitan ng Francigena * Adelaide Trezzini-AIVF. Gabay-Vademecum da Canterbury at Roma. Ed.2002–03 * Adelaide Trezzini-AIVF. Dormifrancigena da Canterbury at Roma.2006 + 2007 Ed. Ass. int. Sa pamamagitan ng Francigena == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [http://urcamino.com/via-francigena/ Sa pamamagitan ng Francigena sa URCamino]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20090214031838/http://www.canterbury.gov.uk/buildpage.php?id=1218 Lokal na impormasyon ng Konseho ng Lungsod ng Canterbury sa ruta sa UK] * [https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-surrey-13793445 BBC News– Epic run mula Canterbury hanggang Rome kasunod ng pilgrimage] * {{In lang|fr}} [https://web.archive.org/web/20110515174044/http://www.tourisme-champagne-ardenne.com/wpFichiers/3/3/Ressources/file/pdf/ViaFrancigena_web2011.pdf Ang GR145 Via Francigena sa rehiyon ng Champagne-Ardenne ng France] * [https://web.archive.org/web/20140612043428/http://www.francigena.beniculturali.it/ Italian Ministry of Cultural and Heritage] Site ng maraming wika ng opisyal na ruta sa Italy kabilang ang mga roadbook, GPS at mga mapa * [http://www.viafrancigena.com/ Website ng La Via Francigena para sa Italy ''(sa Italyano at Ingles)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051107215355/http://www.viafrancigena.com/ |date=2005-11-07 }} * [https://www.viefrancigenedelsud.it/en/ Ang Via Francigena sa Timog Italya, mula sa Roma hanggang Apulia ''(bersyon sa Ingles)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210921011719/https://www.viefrancigenedelsud.it/en/ |date=2021-09-21 }} === Sa pamamagitan ng mga asosasyon ng Francigena === * {{In lang|es}} [http://www.viafrancigena.es/ Asociación de la vía Francígena en España] * [https://web.archive.org/web/20130916030127/http://francigena-international.org/newsite/index.php?lang=en Association Internationale Via Francigena] Active since 1997 promoting cultural and tourist awareness of the Via Francigena to Roma * [http://www.pilgrimstorome.org.uk/ Confraternity of Pilgrims to Rome]{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} United Kingdom pilgrim association providing information on the Via Francigena * [http://www.viefrancigene.org/ European Association of Vie Francigene] Information on the route through Italy * {{In lang|nl}} [http://www.pelgrimswegen.nl/ Dutch Association] Dutch Association of pilgrims walking or cycling to Rome * [http://www.kulturwege-schweiz.ch/en/via-routes/viafrancigena.html Via Francigena Association in Switzerland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816222824/http://www.kulturwege-schweiz.ch/en/via-routes/viafrancigena.html |date=2016-08-16 }} * {{In lang|de}} [http://www.eurovia.tv/ EUROVIA] Austrian pilgrim Association supporting pilgrims to Rome (German/English/Italian) * [http://www.viefrancigene.it/ Camminando sulla Via Francigena. The Italian Community of pilgrims 3.0 ''(choose your language)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241128163609/http://viefrancigene.it/ |date=2024-11-28 }} === Mga kaugnay na ruta === * {{In lang|it}} [https://web.archive.org/web/20230926181140/http://www.viadelvoltosanto.it/ La Francigena in Garfagnana] Route between Aulla and Lucca through the Garfagnana in Italy ''(in Italian)'' * [https://web.archive.org/web/20090420114130/http://viafrancigenadisanfrancesco.com/ Via Francigena di San Francesco] Route from Roma to Rieti. * {{In lang|it}} [http://www.romaefrancigena.eu/ Via Francigena Appia Pedemontana] Route from Roma to Formia {{Walking routes}} p1nu9qoidbg7ugbj17kpdr1wzzfqxtk 0 325850 2230121 2229329 2026-09-30T01:14:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230121 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag | Name = [[Bolivia]] | Article = | Image = Flag of Bolivia.svg | Nickname = {{lang|es|La Tricolor}} <br />"The tricolor"{{Spaces|1}}<small>{{in lang|es}}</small> | Use = 100100 | Symbol = {{FIAV|100100}} {{FIAV|normal}}<ref name="France. Service hydrographique et océanographique de la marine 2000 p. ">{{cite book | author=France. Service hydrographique et océanographique de la marine | title=Albums des pavillons nationaux et des marques distinctives | publisher=SHOM | publication-place=Brest | date=2000 | isbn=2-11-088247-6 | oclc=468544080 | language=fr | page=}}</ref> | Proportion = 15:22 | Adoption = {{start date and age|1851|10|31|df=yes}} | Design = A horizontal [[Tricolour (flag)|tricolor]] of red, yellow and green | Designer = [[Manuel Isidoro Belzu]] | Image2 = Bandera de Bolivia (Estado).svg | Use2 = 011010 | Symbol2 = {{FIAV|011010}} {{FIAV|normal}}<ref name="France. Service hydrographique et océanographique de la marine 2000 p. "/> | Proportion2 = 15:22 | Adoption2 = {{start date and age|1851|10|31|df=yes}} | Design2 = A horizontal [[Tricolour (flag)|tricolor]] of red, yellow and green with the coat of arms | Designer2 = [[Manuel Isidoro Belzu]] | Image3 = Banner of the Qulla Suyu (1979).svg | Imagetext3 = Dual flag | Noborder3 = | Nickname3 = [[Wiphala]] | Morenicks3 = banner of the [[Qulla Suyu]] | Use3 = 111000 | Symbol3 = {{FIAV|111000}} {{FIAV|normal}} | Proportion3 = 1:1 | Adoption3 = 7 February 2009 | Design3 = Banner composed of a 7-by-7 square patchwork in seven colours, arranged diagonally. | Designer3 = | Image4 = Naval Ensign of Bolivia.svg | Imagetext4 = Maritime Flag | Use4 = 000001 | Symbol4 = {{FIAV|000001}} {{FIAV|normal}}<ref>{{cite web | url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/bo~.html | title=Bolivian naval ensign }}</ref> | Proportion4 = 2:3 | Image5 = Naval jack of Bolivia.svg | Imagetext5 = Naval Jack | Noborder5 = | Nickname5 = [[Jack (flag)|Naval jack]] | Morenicks5 = | Use5 = | Symbol5 = | Proportion5 = 1:1 | Adoption5 = | Design5 = A red, yellow and green square. }} Ang '''watawat ng [[Bolivia]]''' ({{lang-es|bandera de Bolivia}}), opisyal na kinikilala bilang ang '''Trikolor''', ay bandilang binubuo ng tatlong bandang pahalang ng [[pula]], [[dilaw]], at [[lunti]] na pantay sa lapad at sukat. Ang orihinal na pag-aampon ay naganap noong 1851. Ang watawat ng estado at digmaan ay isang pahalang na [[tricolor (flag)|tricolor]] ng pula, dilaw at berde na may [[Eskudo ng Bolivia|Bolivian coat of arms]] sa gitna. . Ayon sa isang source,{{to whom|date=October 2023}} ang pula ay kumakatawan sa matatapang na sundalo ng Bolivia, habang ang berde ay sumasagisag sa [[soil fertility|fertility]] at dilaw ang mineral deposits ng bansa. Ayon sa binagong [[Konstitusyon ng Bolivia]] ng 2009, ang [[Wiphala]] ay itinuturing na pambansang simbolo ng Bolivia (kasama ang tatlong kulay na watawat, [[Pambansang awit ng Bolivia|pambansang awit]], [[Eskudo ng arms of Bolivia|coat of arms]], ang cockade; [[Cantua buxifolia|kantuta]] bulaklak at [[patujú]] bulaklak).<ref>{{lang|es|"Artículo 6. II. Los símbolos del Estado son la bandera tricolor rojo, amarillo y verde; el himno boliviano; el escudo de armas; la wiphala; la escarapela; la flor de la kantuta y la flor del patujú."}} (Artikulo 6. II. Ang mga simbolo ng estado ay ang watawat tatlong kulay pula, dilaw at berde; ang pambansang awit ng Bolivia; eskudo ng armas; ang wiphala; ang cockade; ang bulaklak ng kantuta at ang bulaklak ng patujú.) [http://www.presidencia.gob.bo/documentos/publicaciones/ constitucion.pdf Konstitusyon ng Bolivia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171024044028/http://www.presidencia.gob.bo/documentos/publicaciones/constitucion.pdf |date=2017-10-24 }} {{Cite web |url=http://www.presidencia.gob.bo/documentos/publicaciones/constitucion.pdf |title=Archive copy |access-date=20 Nobiyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171024044028/http://www.presidencia.gob.bo/documentos/publicaciones/constitucion.pdf |archive-date=24 Oktubre 2017 |url-status=dead}}</ref> Sa kabila ng pagiging landlocked nito, ang Bolivia ay may [[naval ensign]] na ginagamit ng mga sasakyang pandagat sa mga ilog at lawa. Binubuo ito ng isang asul na patlang na may watawat ng estado sa [[Flag terminology|canton]] na may hangganan ng siyam na maliliit na dilaw na limang-tulis na bituin, na may mas malaking dilaw na limang-tulis na bituin sa mabilisang. Ang siyam na maliliit na bituin ay kumakatawan sa siyam na [[kagawaran ng Bolivia]], at ang mas malaking bituin ay ang karapatan ng bansa na makapasok sa dagat (access na nawala ito noong 1884 sa [[Digmaan ng Pasipiko]]). == Paglalarawan == === Disenyo at mga sukat === Ang pambansang watawat ng Bolivia ay inilarawan bilang isang [[tricolor (flag)|tricolor]] na parihaba, na may mga kulay na pula, dilaw at berde, sa ratio na 1:1:1, ibig sabihin ay tatlong pahalang na banda, na may pula sa superior na bahagi na sumasakop sa ikatlong bahagi ng lapad ng bandila, dilaw sa gitnang banda gamit ang parehong lapad, at berde sa mababang bahagi, gamit ang huling ikatlong bahagi.<ref>{{cite web|url=http://www.bolivia. com/especiales2002/6_de_agosto/simbolos/bandera.asp|title=Bandera de Bolivia|publisher=Bolivia.com|access-date=12 Oktubre 2014}}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang mga sukat ng watawat ay hindi natukoy mula noong ito ay pinagtibay noong 1851. Ang Kataas-taasang Dekreto Blg. 27630 ng 2004 sa wakas ay itinatag na ang sukat ng pambansang watawat ay 7.5 parisukat na lapad at 11 parisukat ang haba, na nagbibigay ng ratio na 15:22. ===Kulay at simbolismo=== Ang unang paglalarawan ng pambansang watawat ng Bolivia, kasama ang kahalagahan ng mga ito, ay unang itinatag ng Supreme Decree ng 1888 sa panahon ng pamahalaan ng Pangulo [[Gregorio Pacheco]], na nagsasaad na: * {{legend|#DA291C|'''Red''': "represents the blood shed by our heroes for the birth and preservation of the Republic"}} * {{legend|#F4E400|'''Yellow''': "represents our wealth and resources."}} * {{legend|#007A33|'''Green''': "kinakatawan ang kayamanan ng ating mga natural na lugar pati na rin ang pag-asa, isang pundasyong halaga ng ating lipunan"}} Ang eksaktong mga kulay ng bandila ng Bolivian ay itinatag ng Supreme Decree ng 2004:<ref>{{cite web|url=http://www.lexivox.org/norms/BO-DS-27630.xhtml|title=Bolivian Flag|author=DeveNet S.R.L./LexiVox|publisher=Lexivox.org|access-date=12 Oktubre 2014}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Pambansang Watawat]] [[Kategorya:Mga watawat]] na071zygc3nb5ceql82o8e7bw89f0j7 0 326430 2230122 2229332 2026-09-30T01:18:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230122 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Disyembre 2023}} {{cleanup|date=Disyembre 2023|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangang isalin din ang mga banyagang salita. }} }}{{Infobox flag | Name = [[Panama|Republic of Panama]] | Image = Flag of Panama.svg | Alt = Flag of Panama | Nickname = Bandera de Panamá | Proportion = 2:3 | Morenicks = | Use = 111111 | Symbol = {{FIAV|111111}} {{FIAV|normal}} {{FIAV|Mirror}} | Adoption = {{start date and age|1925|3|25}} | Design = Divided into four rectangles. Going clockwise from the top-left: a blue star, a red rectangle, a red star, and a blue rectangle. | Designer = [[María de la Ossa de Amador]] | Type = National | Image2 = Presidential Flag of Panama.svg | Nickname2 = | Morenicks2 = | Use2 = Presidential standard | Symbol2 = {{FIAV|Mirror}} | Proportion2 = | Adoption2 = | Design2 = The national flag with the [[Coat of arms of Panama]] charged on the center. | Designer2 = }} Ang '''flag of Panama''' ay ginawa ni [[María de la Ossa de Amador]] at opisyal na pinagtibay ng "ley 48 de 1925".<ref>[http://www.asamblea.gob. pa/APPS/LEGISPAN/PDF_NORMAS/1920/1925/1925_097_0722.PDF Gaceta Opisyal Blg. 4601] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319025103/http://www.asamblea./ |date=2012-03-19 }} {{Cite web |url=http://www.asamblea./ |title=Archive copy |access-date=Disyembre 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319025103/http://www.asamblea./ |archive-date=Marso 19, 2012 |url-status=bot: unknown}} Marso 25, 1925</ref> Ipinagdiriwang ang [[Panama]]nian [[flag day]] noong Nobyembre 4, isang araw pagkatapos ng paghihiwalay ng Panamanian sa [[Colombia]], at isa ito sa serye ng mga pista opisyal na ipinagdiriwang noong Nobyembre na kilala bilang [[Fiestas Patrias (Panama)|Fiestas Patrias]].<ref>{{Cite web |url=http://www.panama-offshore-services.com/blog/fiestas_patrias_panama_celebrates_its_history_all_through_november.htm |title=Fiestas Patrias: Ipinagdiriwang ng Panama ang kasaysayan nito sa buong Nobyembre |last=Chatlani |first=Manoj |date=November 7, 2014 |website=POLS – Mga Abugado |language=en-US |access-date=Nobyembre 2, 2018 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang unang watawat na iminungkahi noong 1903 ay binubuo ng labintatlong pahalang na mga guhit na nagsasalit-salit na pula at dilaw, na may asul na canton na naglalaman ng dalawang ginintuang araw, na pinagdugtong ng isang makitid na linya upang ilarawan ang Hilaga at Timog Amerika na pinagsama ng [[Isthmus ng Panama]] (tingnan ang paglalarawan sa ibaba). Gayunpaman, hindi ito tinanggap ng pinuno ng Panama, [[Manuel Amador Guerrero]], na ang pamilya ay nagdisenyo ng bagong bandila. Ang mga bituin at quarters ay sinasabing naninindigan para sa mga karibal na partidong pampulitika, at ang puti ay sinasabing naninindigan para sa kapayapaan kung saan sila nagpapatakbo. Asul ang kulay ng mga Konserbatibo at pula ang kulay ng Liberal.<ref>(Flags of the World, inilathala ng DK Publishing, 1997)</ref> ==Kasaysayan== ===Bunau-Varilla proposal=== [[File:Flag of Panama (Bunau-Varilla proposal).svg|thumb|200px|right|[[File:FIAV proposal.svg|23x15px]] Reconstruction of the Bunau-Varilla design]] [[File:Flag_of_Panama_(1903).svg|thumb|200px|Original design of the flag, according to Manuel E. Amador. It was the first flag of Panama, from November 3, 1903 to 1904]] [[File:Flag of Panama.png|thumb|Flag of Panama flying from a pole]] Ang asawa ni [[Philippe-Jean Bunau-Varilla]] ay nagdisenyo ng unang seryosong panukala para sa isang bandila ng Panama.<ref name="beneath">{{cite book|last1=Schoultz|first1=Lars|title=Beneath the United States : isang kasaysayan ng patakaran ng U.S. patungo sa Latin America|date=1998|location=Cambridge, Massachusetts|publisher=Harvard University Press|isbn=0-674-92276-X|page=[https://archive.org/details/beneathunitedsta00scho /page/166 166]|edition=[Ika-apat na pag-print].|url-access=registration|url=https://archive.org/details/beneathunitedsta00scho/page/166}}</ref> Ang disenyo ng Bunau-Varilla ay batay sa [[bandila ng Estados Unidos]], posibleng dahil sa kamay ng bansang iyon sa kalayaan ng Panama. Napanatili ang labintatlong guhit, binago niya ang puting guhit sa dilaw, na binibigyang-diin ang koneksyon ng Panamanian sa Colombia at [[Spain]] (na ang mga watawat ay parehong kitang-kita ang pula at dilaw). Pinalitan ng Bunau-Varilla ang mga bituin sa asul na [[flag terminology|canton]] ng dalawang magkakaugnay na dilaw na araw; ang mga araw ay kumakatawan sa [[North America|North]] at [[South America]], at konektado dahil sa posisyon ng Panama na nag-uugnay sa dalawang kontinente.<ref>Mellander, Gustavo A. (1971) ''The United States in Panamanian Politics : The Intriguing Formative Years'' Danville, Illinois: Interstate Publishers, OCLC 138568</ref> Ang panukala ni Bunau-Varilla ay tinanggihan ni [[Manuel Amador Guerrero]] at ng kanyang mga kapwa rebolusyonaryo dahil ito ay masyadong katulad ng bandila ng U.S., at sila , samakatuwid, ay nagbigay ng gawain sa pagdidisenyo ng watawat sa anak ni [[Manuel Amador Guerrero|Guerrero]]. 7wxwbr14ga3cw9fvoz0i5ym9gu1xqht 0 326439 2230123 2229333 2026-09-30T01:19:06Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230123 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Disyembre 2023}} {{cleanup|date=Disyembre 2023|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangang isalin din ang mga banyagang salita. }} }} {{Infobox flag | Name = [[Trinidad and Tobago|Republic of Trinidad and Tobago]] | Image = Flag of Trinidad and Tobago.svg | Nickname = {{nowrap|Flag of the Republic of Trinidad and Tobago}}<br/>{{nowrap|The Sun-Sea-Sand Banner}} | Use = 111000 | Symbol = {{FIAV|111000}} {{FIAV|normal}} | Proportion = 3:5 | Adoption = {{start date and age|1962|8|31|df=yes}} | Design = A red field with a white-fimbriated black diagonal band from the upper hoist-side to the lower fly-side. | Designer = Carlisle Chang | Image2 = Civil Ensign of Trinidad and Tobago.svg | Nickname2 = {{nowrap|Civil ensign of the Republic of Trinidad and Tobago}} | Use2 = 000110 | Symbol2 = {{FIAV|000110}} {{FIAV|normal}} | Proportion2 = 1:2 | Design2 = A red field with a white-edged black diagonal band from the upper hoist-side to the lower fly-side. | Image3 = Naval Ensign of Trinidad and Tobago.svg | Nickname3 = {{nowrap|Naval ensign of the Republic of Trinidad and Tobago}} | Use3 = 000001 | Symbol3 = {{FIAV|000001}} {{FIAV|normal}} | Proportion3 = 1:2 | Design3 = A [[White Ensign]] with the National Flag in the canton }} Ang '''watawat ng [[Trinidad at Tobago]]''' ay pinagtibay noong kalayaan mula sa [[United Kingdom]] noong 31 Agosto 1962. Dinisenyo ni Carlisle Chang (1921–2001),<ref>[http:/ /artsandculture.gov.tt/index.php/cultural/140-carlisle-chang "Carlisle Chang"] {{Cite web |url=http://artsandculture.gov/ |title=Archive copy |access-date=2023-12-30 |archive-date=2016-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911193629/http://artsandculture.gov/ |url-status=bot: unknown }}, Ministry of Community Development, Culture and the Arts, Government of the Republic of Trinidad and Tobago.</ref><ref >[https://www.youtube.com/watch?v=p3lnnKzq5eg "Pambansang bandila ng Trinidad at Tobago - Carlisle Chang"], YouTube.</ref><ref>[http://www.nalis.gov. tt/Research/SubjectGuide/Biographies/BiographiesAC/tabid/100/Default.aspx?PageContentID=1093 Carlisle Chang talambuhay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150711123918/http://www/ |date=2015-07-11 }} {{Cite web |url=http://www/ |title=Archive copy |access-date=2023-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080308190621/http://www/ |archive-date=2008-03-08 |url-status=bot: unknown}}, NALIS.</ref> ang bandila ng [[Trinidad at Ang Tobago]] ay pinili ng komite ng kalayaan noong 1962. Ang pula, itim at puti ay sumisimbolo sa apoy (ang araw, na kumakatawan sa katapangan), lupa (na kumakatawan sa dedikasyon) at tubig (na kumakatawan sa kadalisayan at pagkakapantay-pantay).<ref>[http://www. ... MBZjOBCvA446C3NCICs9MRwCWELx4/dl5/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/gortt/wcm/connect/GorTT+Web+Content/TTConnect/Home/About+ T+and+T/National+Emblems/National+Flag National Flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211022011805/http://www.ttconnect.gov.tt/gortt/ |petsa=2021-10-22 |date=2021-10-22 }}". ''Pamahalaan ng Republika ng Trinidad at Tobago''. Nakuha noong Mayo 12, 2017.</ref> Isa ito sa ilang pambansang watawat na nagsasama ng isang dayagonal na linya, kasama ang iba pang mga halimbawa kabilang ang [[Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo|DR Congo]], [[Flag_of_Tanzania|Tanzania]], [[Flag_of_Namibia|Namibia]], at [[]Flag_of_Brunei ]. == Disenyo == [[File:Trinidadandtobagoflags uwi.JPG|thumb|Trinidadian flag na lumilipad sa [[University of the West Indies]] sa [[Saint Augustine, Trinidad and Tobago]]]] Ang bandila ng Trinidad at Tobago ay isang pulang patlang na may puting talim na itim na dayagonal na banda mula sa itaas na bahagi ng hoist hanggang sa ibabang bahagi ng fly-side. Sa [[blazon]], ''Gules, a bend Sable [[fimbriated]] Argent''. Dinisenyo ito ni Carlisle Chang.<ref name="Chang">{{cite journal|last=Chang|first=Carlisle|year=1998|title=Chinese in Trinidad Carnival|journal=The Drama Review|volume=43|isyu =3|pages=213–19|doi=10.1162/105420498760308571|jstor=1146692|s2cid=57571669}}</ref> == Konstruksyon == [[File:Trinidadflag.jpg|thumb|upright|Ang bandila ng Trinidad at Tobago na lumilipad sa [[San Fernando Hill]], [[San Fernando, Trinidad and Tobago|San Fernando]] noong Hulyo 2009.]] Ang lapad ng mga puting guhit ay {{frac|30}} ng haba ng bandila at ang lapad ng itim na guhit ay {{frac|2|15}}. Ang kabuuang lapad ng tatlong guhit na magkasama ay {{frac|5}} ng haba.<ref>[http://flagspot.net/flags/tt.html Flagspot]</ref> {{gallery |width=500 |taas=300 |File:Flag of Trinidad and Tobago (construction sheet).svg|Flag construction sheet }} {{uncategorized}} a3x67m75zi55kav7z81nalas1xmbepx 0 326900 2230055 2229248 2026-09-29T16:43:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230055 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Enero 2024}} {{cleanup|date=Enero 2024|reason=Kailangan ayusin ang balarila at pagkakasulat. Kailangan isalin din ang mga banyagang salita.}} }}{{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Excellency|His Excellency]] | name = Shavkat Mirziyoyev | native_name = {{nobold|Шавкат Мирзиёев}} | native_name_lang = uz | image = Shavkat Mirziyoyev official portrait (cropped 2).jpg | caption = Official portrait, 2018 | imagesize = | office = 2nd [[President of Uzbekistan]] | predecessor = {{ubl|[[Islam Karimov]]|[[Nigmatilla Yuldashev]] (Acting)}} | primeminister = Himself<br />[[Abdulla Aripov]] | successor = | term_start = 14 December 2016<br />Acting: 8 September 2016 – 14 December 2016 | term_end = | office1 = 3rd [[Prime Minister of Uzbekistan]] | deputy1 = {{ubl|Abdulla Aripov|[[Ergash Shoismatov]]|Abdulla Aripov}} | predecessor1 = [[Oʻtkir Sultonov]] | president1 = {{ubl|Islam Karimov|Nigmatilla Yuldashev (Acting)|Himself (Acting)}} | successor1 = Abdulla Aripov | term_start1 = 12 December 2003 | term_end1 = 14 December 2016 | office3 = Chairman of the [[Organization of Turkic States]] | term_start3 = 11 November 2022 | term_end3 = | predecessor3 = [[Recep Tayyip Erdoğan]] | successor5 = | birth_date = {{birth date and age|1957|7|24|df=y}} | birth_place = [[Zomin District]], Uzbek SSR, Soviet Union<br>(present-day [[Uzbekistan]]) | death_date = | death_place = | spouse = [[Ziroatkhon Mirziyoyeva]] | residence = [[Qibray District]], [[Tashkent]] | children = 3 | alma_mater = [[Tashkent Institute of Irrigation and Melioration]] | party = [[Uzbekistan Liberal Democratic Party|Liberal Democratic Party]] (2016–present) | otherparty = {{ubl|[[Communist Party of the Soviet Union]]|[[Self-Sacrifice National Democratic Party]] (until 2008)|[[Uzbekistan National Revival Democratic Party|National Revival Democratic Party]] (2008–2016)}} | website = https://president.uz/en }} Si '''Shavkat Miromonovich Mirziyoyev'''{{efn|{{Lang-uz|Шавкат Миромонович (Миромон ўғли) Мирзиёев, Shavkat Miromonovich (Miromon o'g{'yev} Mirziyovɑtɑn}} {{pron|mirɔmɔnəvʲit͡ɕ (mirɔˈmɔn œɣˈlə) mirziˈjɔjɪf}}}} (ipinanganak noong 24 Hulyo 1957)<ref>{{Cite web|url=http://premier.gov.ru/visits/world/1809/info/arch -url=https://archive.today/20120712132611/http://premier.gov.ru/visits/world/6053/info/1809/|archive-date=12 Hulyo 2012|url-status=dead|title= АРХИВ САЙТА ПРЕДСЕДАТЕЛЯ ПРАВИТЕЛЬСТВА РФ В.В.ПУТИНА 2008-2012 -http://komputer.web.id ant.ru/factbook/68880|title=Издательский дом Коммерсантъ |work=kommersant.ru|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104045122/http://www.kommersant.ru/factbook/68880|archive-date=4 Nobyembre 2013}}</ref> ay isang Uzbek na politiko na nagsilbi bilang [[Pangulo ng Uzbekistan]] at Supremo [[Commander-in-chief|Commander-in-Chief]] ng [[Armed Forces of the Republic of Uzbekistan|Armed Forces of Uzbekistan]] mula noong 14 December 2016. Dati, pinamunuan ni Mirziyoyev ang gobyerno bilang [[Punong Ministro ng Uzbekistan]] mula 2003 hanggang 2016.<ref name="Pro">[http://www.rferl .org/specials/uzbekelections/bios/Mirziyayev.asp Maikling profile ni Mirziyoyev] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116173947/http://www.rferl.org/specials/uzbekelections |date=2007-11-16 }} {{Cite web |url=http://www.rferl.org/specials/uzbekelections |title=Archive copy |access-date=2024-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071116173947/http://www.rferl.org/specials/uzbekelections |archive-date=2007-11-16 |url-status=bot: unknown}}, Radio Free Europe/Radio Liberty.</ref><ref name="SK">[http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/9 /557d2098-4f9f-4d77-8a30-e3f28745201b.html "South Korea, Uzbekistan Sign Uranium Deal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930062607/http://www.rfer./ |date=2007-09-30 }} {{Cite web |url=http://www.rfer./ |title=Archive copy |access-date=2024-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930062607/http://www.rfer./ |archive-date=2007-09-30 |url-status=bot: unknown}}, [[RadioFreeEurope|RadioFreeEurope/RadioLiberty]], 2006 Setyembre.</ref> Ang pampulitikang karera ni Mirziyoyev ay orihinal na nagsimula pagkatapos sumali sa [[Communist Party of the Soviet Union]] noong huling bahagi ng 1980s, kung saan siya ay nahalal bilang [[Mambabatas|deputy]] ng [[Supreme Soviet of the Uzbek Soviet Socialist Republic|Supreme Sobyet ng Uzbek SSR]] noong [[1990 Uzbek Supreme Soviet election|1990]]. Mula sa kalagitnaan ng dekada 1990, pinamunuan niya ang ilang rehiyon ng [[Jizzakh Region|Jizzakh]] at [[Samarqand Region|Samarqand]] bilang isang gobernador ([[Hakim (title)|hakim]]) bago siya itinalaga bilang pinuno ng pamahalaan ni noon-Presidente [[Islam Karimov]].<ref>{{Cite news |last=Nechepurenko |first=Ivan |date=2016-12-05 |title=Sa Isang Taon ng Pagbabago sa Halalan, Naihatid ng Uzbekistan ang Inaasahang |wika=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/12/05/world/asia/uzbekistan-election-president.html |access-date=2023-07- 19 |issn=0362-4331 }}</ref> ==Maagang buhay at karera == Si Mirziyoyev ay ipinanganak noong 24 Hulyo 1957 sa [[Jizzakh Region]] ng [[Uzbek SSR]].<ref>{{Cite web|title=Shavkat Mirziyoyev {{!}} Talambuhay, Uzbekistan, at Katotohanan|url=https://www.britannica.com/biography/Shavkat-Mirziyoyev|access-date=2021-10-31|website=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028015629/https://www.britannica.com/biography/Shavkat-Mirziyoyev|url-status=bot: unknown}}</ref> May ilang media outlet diumano na ipinanganak talaga siya sa nayon ng [[Yakhtan]] sa [[Leninabad Oblast]] (ngayon ay [[Sughd Rehiyon]]) ng [[Tajikistan]], at kahit na hindi pa nakumpirma na sinasabing siya ay isang [[Tajiks|Tajik]]. Pagkatapos ng pagsisiyasat ng ilang mamamahayag, nalaman na ang Yakhtan ay ang katutubong tahanan ng lolo ni Mirziyoyev sa panig ng kanyang ama, at si Mirziyoyev mismo ay isang Uzbek, at hindi isang Tajik.<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://www.fergananews.com/articles/9079|title=Выходец из таджикского кишлака? На малой родине отца Шавката Мирзиёева|publisher=ИА «Фергана.Ру»|access-date=20 Pebrero 2020|archive-date=20 Pebrero 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220163436/https://www.fergananews.com/articles/9079|url-status=bot: unknown}}</ref> Noong 1981, nagtapos si Mirziyoyev mula sa [[Tashkent Institute of Irrigation and Melioration]]. May hawak siyang Candidate (Ph.D.) degree sa Technological Sciences.<ref name="readus">{{cite news|url=https://www.ridus.ru/news/230761.html|title=Организацией похорон Каримова займется его возможный преемник|last=Гахокидзе|first=Ольга|date=2 Setyembre 2016|publisher=Readus|language=ru|access-date=3 Setyembre 2016|archive-date=0 Agosto 2016| //web.archive.org/web/20200805082635/https://www.ridus.ru/news/230761.html|url-status=live}}</ref> Sumali siya sa [[Communist Party of the Soviet Union ]] noong huling bahagi ng dekada 1980. Noong unang bahagi ng 1990, siya ay nahalal bilang kinatawan ng [[Supreme Soviet of the Uzbek SSR]]'s huling legislative body bago ang kalayaan ng Uzbekistan noong 1991. Ang seremonya ay naganap sa Senado at State Legislative Assembly Building sa Tashkent. == Karera sa politika == Naglingkod siya bilang gobernador (''[[Hakim (title)|Hakim]]'') ng [[Jizzakh Region]] mula 1996 hanggang Setyembre 2001, pagkatapos ay bilang gobernador ng [[Samarqand Region]] mula Setyembre 2001 hanggang sa kanyang pagkakatalaga bilang punong ministro noong 2003.<ref name=Pro/> Siya ay hinirang bilang punong ministro ng Pangulo [[Islam Karimov]] noong 12 Disyembre 2003, at inaprubahan ng parliyamento ng Uzbek. Pinalitan niya ang Punong Ministro [[Oʻtkir Sultonov]]. Ang kanyang kinatawan ay si [[Ergash Shoismatov]]<ref>{{cite web |date=10 March 2010 |title=Uzbekistan: Political structure |url=http://www.economistintelligence.com/index.asp?layout=VWArticleVW3&article_id= 1317117916&region_id=1510000351&country_id=710000071&refm=vwCtry&page_title=Pinakabagong+pagsusuri |access-date=13 Enero 2011 |publisher=[[Economist Intelligence Unit]] }}{{Dead link|date=Enero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Patay na link|dateInterfited3Araw| es }}</ref> at ang kanyang press secretary ay si [[Sherzodkhon Kudratkhuja]]. Nagkita sina Mirziyoyev at [[Han Myeong-sook]], ang [[Punong Ministro ng Timog Korea]], sa [[Tashkent]] noong 25 Setyembre 2006. Pumirma sila ng ilang kasunduan, kabilang ang isang kasunduan kung saan ang Uzbekistan ay magpapadala ng 300 tonelada ng Uzbek [[uranium]] ore sa South Korea bawat taon mula 2010 hanggang 2014. Iniiwasan ng deal ang mga kumpanya ng U.S. na dati nang kumilos bilang middlemen para sa South Korean na pag-import ng Uzbek uranium ore. Nakipagpulong din si Han kay [[Pangulo ng Uzbekistan|Pangulo]] [[Islam Karimov]] at tagapagsalita ng parlyamento na si Erkin Xalilov. Pinalakas nina Han at Mirziyoyev ang kooperasyon sa sektor ng enerhiya, agrikultura, konstruksiyon, arkitektura, at teknolohiya ng impormasyon. Ang kalakalan sa pagitan ng South Korea at Uzbekistan ay tumaas ng halos 40% sa pagitan ng 2005 at 2006, sa $565 milyon.<ref name=SK/> Ayon sa isang ulat noong 2017&nbsp;ng [[Human Rights Watch]] sa sapilitang paggawa at child labor sa sektor ng [[cotton]] ng Uzbekistan, noong panahon niya bilang punong ministro mula 2003 hanggang 2016 si Mirziyoyev "ang namamahala sa sistema ng produksyon ng cotton, at bilang ang nakaraang gobernador ng Jizzakh at Samarkand, siya ang namamahala sa dalawang rehiyong gumagawa ng bulak. Ang ani noong 2016, nang si Mirziyoyev ay gumaganap na pangulo at pinanatili ang kontrol sa produksyon ng bulak, ay patuloy na tinukoy ng malawakang hindi boluntaryong pagpapakilos ng mga manggagawa sa ilalim ng banta ng parusa." Ang ulat ay nagsasaad na sa isang conference call noong 2015 kasama ang mga lokal na awtoridad at mga magsasaka, sinabi ni Mirziyoyev na "Pumunta sa mga tahanan ng mga magsasaka na may utang, na hindi makabayad ng kanilang utang, kunin ang kanilang mga sasakyan, alagang hayop, at kung wala, kunin ang slate. mula sa kanilang mga bubong!”<ref>{{cite news|url=https://www.hrw.org/sites/default/files/report_pdf/uzbekistan0617_web_3.pdf|work=[[Human Rights Watch]]|title=Kami Hindi Makatanggi na Pumili ng Cotton: Sapilitang Paggawa at Bata na Naka-link sa World Bank Group Investmentsa Uzbekistan|year=2017|access-date=30 November 2017|archive-date=30 Nobyembre 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171130024731/https://www.hrw.org/sites/default/files/report_pdf/uzbekistan0617_web_3.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> Noong 24 Oktubre 2021, inihayag ng Central Election Commission ng Uzbekistan na nakatanggap si Mirziyoyev ng 80.1 porsyento ng boto at magsisilbi sa pangalawang limang taong termino.<ref>{{Cite web|date=26 October 2021|title=Uzbekistan's Incumbent President Wins 2nd Term sa Opisina - 26 Oktubre 2021|url=https://dailynewsbrief.com/2021/10/26/uzbekistans-incumbent-president-wins-2nd-term-in-office/|access-date=27 Oktubre 2021|website=Daily News Brief|language=en-US|archive-date=27 Oktubre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027104615/https://dailynewsbrief.com/2021/10/26|url-status=live}}</ref> ==Panguluhan== {{Pangunahing|Presidency of Shavkat Mirziyoyev}} [[File:Mirziyoyev in Kazakhstan (2017-06-09).jpg|thumb|Nakipagkamay si Mirziyoyev kay [[Nursultan Nazarbayev]] sa 2017 [[Shanghai Cooperation Organization|SCO]] summit sa [[Kazakhstan]]]] [[File:Putin Kuksaroy.jpg|thumb|Mirziyoyev kasama si [[Vladimir Putin]] Noong Oktubre 2018]] [[File:Mirziyoyevning Jahon bankida o'zbekistonliklar bilan uchrashuvi.jpg|thumb|Mirziyoyev kasama ang mga miyembro ng [[Uzbek American]] diaspora sa [[New York City]] noong Mayo 2018]] Isang miyembro ng [[Samarkand clan]], siya ay itinuturing na isa sa mga nangungunang potensyal na kahalili ng [[Islam Karimov]] bilang Pangulo ng Uzbekistan. Naiulat na si Mirziyoyev ay may matalik na relasyon sa asawa ni Karimov, [[Tatyana Karimova]], at chairman ng National Security Council [[Rustam Inoyatov]].<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ world/asia_pacific/succession-looms-in-uzbekistan-amid-uncertainty-over-leaders-condition/2016/08/30/974d7e86-6e24-11e6-993f-73c693a89820-over-leaders-condition/2016/08/30/974d7e86-6e24-11e6-993f-73c693a89820_story.html's title of Islamist_story.html |newspaper=[[Washington Post]]|date=30 Agosto 2016|access-date=1 Setyembre 2016|archive-date=31 Agosto 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160831102005/ https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/succession-looms-in-uzbekistan-amid-uncertainty-over-leaders-condition/2016/08/30/974d7e86-6e24-11e6-993f-73c693a898.html| url-status=live}}</ref> == Talababa == <references group="lower-alpha"/> == Sanggunian == {{reflist}} {{Uncategorized|date=Pebrero 2025}} p58tobbute2rfznicz9xeq6y1t14bwd 0 329481 2230046 2223102 2026-09-29T14:15:21Z Allyriana000 119761 2230046 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|name=Noelia Voigt|image=|caption=|birth_name=Noelia Victoria Voigt|birth_date={{birth date and age|1999|11|1}}|birth_place=[[Sarasota]], [[Florida]], Estados Unidos|title={{ubl|[[Miss Utah USA]] 2023|[[Miss USA 2023]]}}|nationalcompetition={{ubl|Miss USA 2023|(Nagwagi; Bumitiw)|[[Miss Universe 2023]]| (Top 20)}}|alma_mater=[[Unibersidad ng Alabama ]]<ref>{{Cite web |last= Mureb |first= Kifaya |title= Noelia Voigt of Utah crowned Miss USA 2023 |url= https://www.today.com/popculture/miss-usa-2023-winner-rcna118245 |website= [[Today (American TV program)|Today.com]] |date= 30 Setyembre 2023 |language= en-US |access-date= 1 Oktubre 2023 |archive-date= 1 Oktubre 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231001054854/https://www.today.com/popculture/miss-usa-2023-winner-rcna118245 |url-status= live}}</ref>}} Si '''Noelia Victoria Voigt''' (ipinanganak noong 1 Nobyembre 1999) ay isang Amerikanang modelo, ''interior designer'', at ''beauty pageant titleholder'' na kinoronahang [[Miss USA 2023]] noong 29 Setyembre 2023 sa Grand Sierra Resort, Reno, Nevada. Siya ang ikatlong babae mula sa Utah na nagwagi bilang Miss USA, animnapu't-tatlong taon ang kanilang huling pagkapanalo noong [[Miss USA 1960|1960]].<ref>{{Cite web |last=Rees |first=Alex |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss USA 2023: Noelia Voigt of USA wins pageant |url=https://www.cnn.com/style/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930143940/https://www.cnn.com/style/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah/index.html |archive-date=30 Setyembre 2023 |access-date=30 Setyembre 2023 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> Bilang Miss USA, kinatawan niya ang Estados Unidos sa [[Miss Universe 2023]] noong 18 Nobyembre 2023 sa El Salvador, kung saan siya ay nagtapos bilang isa sa Top 20.<ref>{{Cite web |last=Konstantinides |first=Anneta |title=Miss Utah has been crowned the winner of Miss USA 2023 |url=https://www.insider.com/miss-usa-pageant-winner-miss-utah-2023-9 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507182916/https://www.businessinsider.com/miss-usa-pageant-winner-miss-utah-2023-9 |archive-date=May 7, 2024 |access-date=30 Setyembre 2023 |website=Insider |language=en-US}}</ref>. Noong 6 Mayo 2024 bumitiw siya sa kaniyang titulo dahil sa pagsubok sa kalusugang pangkaisipan.<ref>{{Cite web |last=Justice |first=Bethany |date=2023-10-11 |title=Miss Utah to Miss USA: Noelia Voigt's inspiring rise in pageantry |url=https://www.uvureview.com/valley-life/miss-utah-to-miss-usa-noelia-voigt-inspires-through-pageantry/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016231029/https://www.uvureview.com/valley-life/miss-utah-to-miss-usa-noelia-voigt-inspires-through-pageantry/ |archive-date=16 Oktubre 2023 |access-date=17 Oktubre 2023 |website=UVU REVIEW |language=en-US}}</ref> == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Voigt noong 1 Nobyembre 1999 sa Sarasota, Florida, Estados Unidos sa mga magulang na sina Jack Voigt, isang ''outfielder'' sa beysbol, at si Jackeline Briceño, isang Benesolana. Siya ang unang Benesolana-Amerikanang nakakuha ng titulong Miss Utah USA ,at kalaunan ay Miss USA.<ref name=":0">{{Cite web |last=Saunders |first=Angel |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss Utah Noelia Voigt Wins Miss USA 2023 |url=https://people.com/miss-utah-noelia-voigt-wins-miss-usa-2023-7976387 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930095653/https://people.com/miss-utah-noelia-voigt-wins-miss-usa-2023-7976387 |archive-date=30 Setyembre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=People Magazine |language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Pine View School for the Gifted sa Osprey, Florida.<ref>{{cite news |author=Mannix |first=Vin |date=8 Oktubre 2023 |title=VIN'S PEOPLE: Former Pine View School student from Nokomis crowned Miss USA 2023 |language=en |work=Sarasota Herald-Tribune |publisher=Gannett |url=https://www.heraldtribune.com/story/news/local/2023/10/08/vin-mannix-pine-view-school-alum-noelia-voigt-wins-miss-usa-pageant/71001920007/ |url-status=live |access-date=16 Hulyo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105015601/https://www.heraldtribune.com/story/news/local/2023/10/08/vin-mannix-pine-view-school-alum-noelia-voigt-wins-miss-usa-pageant/71001920007/ |archive-date=5 Nobyembre 2023}}</ref> Ipinahayag ni Voigt ang kanyang kagustuhang sumali sa mga ''pageant'' noong siya ay bata pa lang, ngunit pinaghintay siya ng kanyang ina hanggang sa siya ay maging dalaga.<ref name=":12">{{Cite web |last=Konstantinides |first=Anneta |date=6 Oktubre 2023 |title=Miss USA Noelia Voigt got second place at 3 different state pageants before she won the ultimate crown |url=https://www.insider.com/new-miss-usa-won-first-runner-up-three-times-2023-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507182916/https://www.businessinsider.com/new-miss-usa-won-first-runner-up-three-times-2023-10 |archive-date=7 May 2024 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=Insider |language=en}}</ref> Matapos lumahok sa kanyang unang pageant sa edad na 16, hinarap niya ang pang-aapi ng kanyang mga kapantay na nagbigay inspirasyon sa kanya na kumuha ng plataporma laban sa pang-aapi.<ref name=":12" /> Noong 2021, isinulat ni Voigt ang ''Maddie the BRAVE'', isang librong pambata na hango sa buhay ni Madison Whittsett, isang siyam na taong-gulang na namatay sa pamamagitan ng pagpapakamatay matapos maapi sa kanyang paaralan noong 2018.<ref>{{Cite web |last=Iloka |first=Ugochi |date=14 Hunyo 2021 |title=UA student writes anti-bullying book inspired by young girl who took her life |url=https://www.wbrc.com/2021/06/14/ua-student-writes-anti-bullying-book-inspired-by-young-girl-who-took-her-life/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020110115/https://www.wbrc.com/2021/06/14/ua-student-writes-anti-bullying-book-inspired-by-young-girl-who-took-her-life/ |archive-date=20 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=WBRC}}</ref><ref>{{Cite web |last=Robinson |first=Carol |date=13 Nobyembre 2018 |title=Family struggles after 9-year-old takes her own life |url=https://www.al.com/news/birmingham/2018/11/birmingham-9-year-old-takes-her-own-life-family-hopes-to-spare-others-their-pain.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020110112/https://www.al.com/news/birmingham/2018/11/birmingham-9-year-old-takes-her-own-life-family-hopes-to-spare-others-their-pain.html |archive-date=20 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=AL.com |language=en}}</ref> Nag-aral si Voigt sa [[Unibersidad ng Alabama]] at ngayon ay isa na siyang lisensyadong estetisyan.<ref>{{Cite web |last=Botelho |first=Renan |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss USA 2023: Noelia Voigt of Utah Wins the Crown |url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah-1235850217/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003230952/https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah-1235850217/ |archive-date=3 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=WWD |language=en}}</ref> == Mga paligsahan sa kagandahan == === Miss USA 2023 === Matapos magtapos bilang ''first runner-up'' sa Miss Alabama-USA sa ikalawang magkasunod na pagkakataon, lumipat siya sa South Jordan, Utah, noong Abril 2023 at lumaban para sa titulong Miss Utah USA 2023. Matapos magwagi sa Miss Utah USA, tumungo siya upang katawanin ang Utah sa [[Miss USA 2023]] noong 29 Setyembre 29 sa Reno, Nevada. Mula sa limampu't-isang kandidata, napabilang si Voigt sa Top 20 na sumabak sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition''.<ref>{{Cite web |last=Botelho |first=Renan |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss USA 2023: All the Evening Gowns, Swimsuits and Finals Looks |url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/gallery/miss-usa-2023-photos-1235850212/ |access-date=1 Setyembre 2026 |website=WWD |language=en-US}}</ref> Sinuot ni Voigt para sa ''evening gown competition'' ang isang dilaw na gown na may mga palamuti na dinisenyo ng taga-disenyong Benesolano na si Dhey Galaviz.<ref>{{Cite web |last=Fernandez |first=Celia |last2=Parker Erb |first2=Jordan |date=1 Oktubre 2023 |title=Photos show how the winning gowns from the Miss USA pageant have changed through the years |url=https://www.businessinsider.com/miss-usa-winner-gowns-photos-style-evolution-2020-11 |access-date=1 Setyembre 2026 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Voigt bilang isa sa limang pinalista na lumahok sa ''question and answer round''. Tinanong si Voigt: ''"As the brand ambassador for Miss USA, what will be your contribution to the organization?"'', na sinagot niya ng:<ref>{{Cite web |last=Icon |first=Plus |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss USA 2023: Noelia Voigt of Utah Wins the Crown |url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah-1235850217/ |access-date=1 Setyembre 2026 |website=WWD |language=en-US}}</ref>{{blockquote|text=''"I believe the ability to connect with people is an incredibly important asset that a Miss USA should have. The United States of America is an incredibly diverse country, probably one of the most diverse in the entire world. So being able to connect with everybody is important. As a bilingual Venezuelan-American woman, I plan to connect with that community of people because the United States of America is a diverse country and a Miss USA needs to be able to represent every community no matter their background, their race, their ethnicity, anything and I would like to be that Miss USA."''}}Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Morgan Romano]] ng [[Hilagang Carolina]] si Voigt bilang Miss USA 2023. Siya ang kauna-unahang Benesolana-Amerikanang nagwagi at ikalawang nagkamit ng titulong ito para sa Utah.<ref>{{Cite web |last=Seariac |first=Hanna |date=2 Oktubre 2023 |title=Miss Utah wins Miss USA for the first time since 1960 |url=https://www.deseret.com/entertainment/2023/10/2/23899838/miss-usa-2023-miss-utah-noelia-voigt/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Deseret News |language=en}}</ref> Kalaunan, binitiwan niya ang kanyang titulo noong 6 Mayo 6 2024, dahil sa mga hamon sa kalusugang pangkaisipan.<ref>{{cite web |last=Jensen |first=Erin |date=6 Mayo 2024 |title=Miss USA Noelia Voigt makes 'tough decision' to step down. Read her full statement. |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2024/05/06/miss-usa-2023-noelia-voigt-resigns/73586925007/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240506170729/https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2024/05/06/miss-usa-2023-noelia-voigt-resigns/73586925007/ |archive-date=6 Mayo 2024 |access-date=1 Setyembre 2026 |work=[[USA Today]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Gore |first=Leada |date=6 Mayo 2024 |title=Miss USA Noelia Voigt steps down, relinquishes title |url=https://www.al.com/news/2024/05/miss-usa-noelia-voigt-steps-down-relinquishes-title.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240506151330/https://www.al.com/news/2024/05/miss-usa-noelia-voigt-steps-down-relinquishes-title.html |archive-date=6 Mayo 2024 |access-date=1 Setyembre 2026 |work=Al.com |language=en}}</ref> Si Voigt ang kauna-unahang Miss USA na bumitiw sa kaniyang titulo.<ref>{{cite web |last=Wood |first=Becca |date=6 Mayo 2024 |title=Miss USA 2023 announces she's resigning from title for her mental health: 'This may come as a large shock' |url=https://www.today.com/popculture/news/miss-usa-2023-resigns-rcna150853 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240506170739/https://www.today.com/popculture/news/miss-usa-2023-resigns-rcna150853 |archive-date=6 Mayo 2024 |access-date=1 Setyembre 2026 |work=Today |language=en}}</ref> Napansin sa mga komento sa isang ''post'' ni Voigt na ang mga unang titik ng mga pangungusap ay bumubuo sa pariralang "''I am silenced''", bagaman hindi malinaw kung sinadya ba ito.<ref>{{cite web |last=Marrow |first=Brendan |date=7 Mayo 2024 |title=Did Miss USA Noelia Voigt's resignation statement contain a hidden message? |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2024/05/07/miss-usa-noelia-voigt-resignation-statement-i-am-silenced/73598048007/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520221600/https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2024/05/07/miss-usa-noelia-voigt-resignation-statement-i-am-silenced/73598048007/ |archive-date=20 Mayo 2024 |access-date=1 Setyembre 2026 |work=USA Today |language=en}}</ref> Si [[Savannah Gankiewicz]] ng [[Hawaii]], na nagtapos bilang ''first runner-up'' ni Voigt, ay kalaunang ipinahayag bilang kaniyang kahalili sa titulong Miss USA.<ref>{{cite web |last=ʻUfi |first=Elizabeth |date=9 Mayo 2024 |title=Miss Hawaii USA 2023 to be crowned as Miss USA |url=https://www.khon2.com/local-news/miss-hawaii-usa-2023-to-be-crowned-as-miss-usa/ |access-date=1 Setyembre 2026 |work=KHON2 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=9 Mayo 2024 |title=Miss Hawaii 2023 named Miss USA after current titleholder relinquishes crown |url=https://www.hawaiinewsnow.com/2024/05/09/miss-hawaii-2023-named-miss-usa-after-current-titleholder-relinquishes-crown/ |access-date=1 Setyembre 2026 |work=Hawaii News Now |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Osher |first=Wendy |date=9 Mayo 2024 |title=Maui's Savannah Gankiewicz to be crowned Miss USA 2023 after titleholder resigns |url=https://mauinow.com/2024/05/09/mauis-savannah-gankiewicz-to-be-crowned-miss-usa-2023-after-titleholder-resigns/ |access-date=1 Setyembre 2026 |work=Maui Now |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Konstantinides |first1=Anneta |last2=Grindell |first2=Samantha |date=9 Mayo 2024 |title=Miss Hawaii is taking over as Miss USA following Noelia Voigt's historic resignation |url=https://www.businessinsider.com/miss-hawaii-new-miss-usa-after-noelia-voigt-resignation-2024-5 |access-date=1 Setyembre 2026 |work=Business Insider |language=en}}</ref> Bagaman bumitiw si Voigt sa kaniyang titulo, bumalik siya sa Miss USA bilang ''co-host'' ni Sean Michael Rae sa paunang kompetisyon ng [[Miss USA 2025]].<ref>{{Cite web |date=24 Oktubre 2025 |title=Noelia Voigt returns to the Miss USA stage a year after surrendering her crown |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20251024863615/noelia-voigt-returnsmiss-usa-after-surrendering-crown/ |access-date=1 Setyembre 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Teen USA Crowns New Winner at 2026 Pageant |url=https://people.com/miss-teen-usa-crowns-kiran-reddy-new-winner-2026-pageant-12069052 |access-date=1 Setyembre 2026 |website=People Magazine |language=en}}</ref> Siya rin ang nagsilbing ''host'' para sa [[Miss Teen USA 2026]].<ref>{{Cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Teen USA Crowns New Winner at 2026 Pageant |url=https://people.com/miss-teen-usa-crowns-kiran-reddy-new-winner-2026-pageant-12069052 |access-date=1 Setyembre 2026 |website=People Magazine |language=en}}</ref> === Miss Universe 2023 === Bilang Miss USA 2023, kinatawan ni Voigt ang Estados Unidos sa 2023 Miss Universe pageant na ginanap sa El Salvador noong 18 Nobyembre 2023 at nagtapos bilang 20 semi-finalist.<ref>{{Cite web |date=September 30, 2023 |title=Miss Utah Noelia Voigt Crowned Miss USA 2023 Winner |url=https://www.yahoo.com/entertainment/miss-utah-noelia-voigt-crowned-020900510.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002051227/https://www.yahoo.com/entertainment/miss-utah-noelia-voigt-crowned-020900510.html |archive-date=October 2, 2023 |access-date=September 30, 2023 |website=Yahoo! Entertainment |language=en-US}}</ref> == Personal na buhay == Noong 30 Nobyembre 2024, nakipagtanan na si Voigt sa kaniyang kasintahang si Jack Henry Hendrix.<ref>{{Cite web |last=Robinette |first=Ashlyn |date=3 Disyembre 2024 |title=Former Miss USA Noelia Voigt Is Engaged to Jack Henry Hendrix! See All the Photos (Exclusive) |url=https://people.com/former-miss-usa-noelia-voigt-gets-engaged-to-jack-henry-hendrix-exclusive-8754439 |access-date=1 Setyembre 2026 |website=People Magazine |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{IMDb name|15309508}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before={{Flagicon|North Carolina}} [[Morgan Romano]]}} {{S-ttl|title=[[Miss USA]]|years=[[Miss USA 2023|2023]]}} {{S-aft|after={{Flagicon|Hawaii}} [[Savannah Gankiewicz]]}} {{S-bef|before=Madison Jonely}} {{S-ttl|title=[[Miss Utah USA]]|years=2023}} {{S-aft|after=Mariluz Cook}} {{S-end}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1999]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] rcc86axma2qsv7nxw34tm22jpxw5b0n 0 329770 2230054 2229247 2026-09-29T16:41:00Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230054 wikitext text/x-wiki [[File:Sezen Aksu konseri 2012.jpg|thumb|Si Aksu no'ng 2012]] Si '''Sezen Aksu''' (isinilang bilang '''Fatma Sezen Yıldırım'''; 13 Hulyo 1954) ay isang [[Turko|Turkong]] mang-aawit, tagalikha at manunulat ng awitin. Isa siya sa pinakamatagumpay na mang-aawit na Turko, na nakapagbenta ng higit sa 40 milyong mga album sa buong mundo.<ref>[http://www.cdbaby.com/cd/sezenaksu3 CD Baby] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502142253/http://www.cdbaby.com/cd/sezenaksu3 |date=2 May 2006}}</ref> Ang kanyang mga palayaw ay kinabibilangan ng "Queen of Turkish Pop"<ref name="6Moons Review">{{cite web|url=http://www.6moons.com/worldmusic/sarki.html|title=6moons.com - world music: Sezen Aksu "Sarki Söylemek Lazim "|website=6moons.com|access-date=22 Hunyo 2019|archive-date=14 Mayo 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514005701/http://www.6moons.com/worldmusic/sarki.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2011/oct/21/sezen-aksu-review|title=Sezen Aksu – review|work=The Guardian|date=21 Oktubre 2011}}</ref> at "''Minik Serçe''" ("Little Sparrow" sa Ingles) Ang impluwensiya ni Aksu sa [[Musika ng Turkiya|Turkong pop]] at [[musikang pandaigdig]] ay nagpatuloy mula nang siya'y mag-umpisa noong taóng 1975, at nadagdagan pa ito sa pamamagitan ng kanyang pagtatangkilik at pakikipagtulungan sa maraming iba pang musikero, kasama na sina [[Yonca Evcimik]], [[Sertab Erener]], [[Şebnem Ferah]], [[Aşkın Nur Yengi]], [[Hande Yener]], [[Yıldız Tilbe]], [[Işın Karaca]], [[Seden Gürel]], [[Harun Kolçak]] at [[Levent Yüksel]].<ref>{{cite web|url=https://en.qantara.de/|title=Qantara.de - Dialogue with the Islamic World|website=En.qantara.de|access-date=22 Hunyo 2019}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.sabah.com.tr/2008/09/25/gny/haber,C2AD682678A44D6983BF661D5C4E4103.html | title = Ferhat Göçer'in Aksu hakkındaki beyanatları | publisher = [[Sabah (newspaper)|Sabah]] | access-date = 3 Setyembre 2008 }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sezen Aksu ay kilala bilang isang matagumpay na manunulat ng awitin. Ang kanyang pagtatrabaho kasama si [[Tarkan]] ay nagbunga ng mga sikat na awitin tulad ng "[[:en:Şımarık|Şımarık]]" at "[[:en:Şıkıdım|Şıkıdım]]" na sumikat sa buong kontinente. Ang kanyang pagsasama sa musika kay [[Goran Bregović]] ay nagpalawak ng kanyang pandaigdigang tagahanga. Noong 2010, pinangalanan siya ng [[NPR]] bilang isa sa "50 Mahusay na Tinig" ng mundo.<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=125787999|title=Sezen Aksu: The Voice Of Istanbul|publisher=NPR|date=12 Abril 2010|access-date=25 Mayo 2019}}</ref> == Talambuhay == Isinilang si Sezen Aksu sa [[Sarayköy]], [[Lalawigan ng Denizli|Denizli]], Turkiya. Ang kanyang ama ay isang guro sa matematika.<ref>{{cite web | url = http://www.ensonhaber.com/sezen-aksu-lazin-agababasiyim-2014-06-16.html | title = Sezen Aksu: Laz'ın ağababasıyım | publisher = En Son Haber | date = 16 Hunyo 2014 | access-date = 24 Hunyo 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304123852/http://www.ensonhaber.com/sezen-aksu-lazin-agababasiyim-2014-06-16.html | archive-date = 4 Marso 2016}}</ref> Lumipat ang kanyang pamilya sa [[Bergama]] noong siya ay tatlong taóng gulang at ginugol niya ang kanyang pagkabata at maagang kabataan doon.<ref name="biyografi">{{cite web | url = http://www.biyografi.info/kisi/sezen-aksu | title = Sezen Aksu biyografisi | access-date = 1 Oktubre 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160317100348/http://biyografi.info/kisi/sezen-aksu | archive-date = 17 Marso 2016}}</ref> Ang mga magulang ni Aksu ay pinigilan siyang kumanta dahil nais nilang magkaroon siya ng matatag na propesyon bilang doktor o inhinyero. Dati siyang naghihintay hanggang umalis sila sa bahay at kumakanta sa balkonahe ng pamilya.<ref>{{cite news|last=Grant|first=Neva|title=Sezen Aksu: The Voice Of Istanbul|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=125787999|access-date=24 Mayo 2011|newspaper=[[Morning Edition]]([[50 great voices]])|date=12 Abril 2010}}</ref> Pagkatapos ng hayskul, nagsimula siyang mag-aral sa lokal na institusyong pang-agrikultura, ngunit huminto sa kolehiyo upang magtuon ng pansin sa musika. Kasama ang kanyang malapit na kaibigan na si [[Ajda Pekkan]], si Aksu ay kinikilala sa paglatag ng pundasyon ng musikang pop sa Turkiya noong dekada 1970.<ref>Ang ekspresibong teknika sa pagkanta ni Aksu, natatanging istilo ng pagsusulat ng kanta, at masaganang produksyon ay pawang mahahalagang bahagi ng kanyang tagumpay at sa pag-unlad ng kakaibang tunog ng Turkong pop. Maraming musikero—halimbawa, si [[Alexander Hacke]] at ilang mga artistang kinapanayam niya para sa dokumentaryong ''[[:en:Crossing the Bridge: The Sound of Istanbul|Crossing the Bridge: The Sound of Istanbul]]''—ang kumilala sa malawak na impluwensya ni Sezen Aksu.</ref> Ang kanyang boses ay kumalat din sa [[Balkanikong Tangway|Balkan]]<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2009/jul/24/goran-bregovic-album-reviewed|title=Goran Bregovic: Welcome to Bregovic|date=21 Hulyo 2009|work=The Guardian}}</ref> at sa [[Gresya]]. <ref>Sa paglipat ng mga Griyego mula sa Turkiya noong dekada sitenta, marami ang nagdala ng kanilang panlasa sa musika, kasama na ang musika ni Aksu sa Gresya; kinikilala ng mga musikong Griyego na sina Haris Alexiou at Giorgos Dalaras ang kanyang impluwensya.</ref> Si Aksu ay nagtungo rin sa Europa at Estados Unidos upang masuri nang malalim ng mga kritiko.<ref>{{cite web|url=http://www.sezenaksu.com.tr/tr/press_clippings/foreign?year1=2000&year2=2004|title=Sezen Aksu|date=19 June 2002|work=[[The Guardian]]}}</ref> Siya ay naging tagapagtaguyod ng iba't ibang mga adhikain, kabilang ang suporta para sa repormang konstitusyonal, karapatan ng mga minoridad, karapatan ng kababaihan, kapaligiran, at reporma sa edukasyon sa kanyang bansa.<ref name="6Moons Review"/> Si Aksu ay ikinasal at hiwalay na apat na beses, ngunit pinanatili ang pangalan mula sa kanyang ikalawang kasal kay Ali Engin Aksu, isang doktor sa [[heolohiya]] na kasalukuyang naninirahan sa Kanada. Siya'y may anak na lalaki kay Sinan Özer na may pangalang Mithat Can, na isa ring pangunahing bokalista ng bandang ''Pist'on''. == Karera == {{Expand section|date=Hulyo 2024}} {{Kinukumpuni}} == Aktibismo == [[File:Sezen Aksu Bust.jpg|thumb|upright|Eskultura ni Sezen Aksu sa Akat Artists' Park.]] Si Aksu ay kilala sa kanyang malasakit sa mga isyung panlipunan at kaganapan. Noong 2009, sinuportahan niya ang [[:en:Democratic initiative|demokratikong inisyatiba]] ni [[Recep Tayyip Erdoğan]] at ang [[:en:2013–2015 PKK–Turkey peace process|proseso ng kapayapaan]] sa kanyang bansa.<ref>{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/national_renowned-singer-aksu-deplores-ongoing-bloodshed-calls-for-end-to-kurdish-issue_250792.html|title=Renowned singer Aksu deplores ongoing bloodshed, calls for end to Kurdish issue|date=18 Hulyo 2011|work=[[Today's Zaman]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151221083712/http://www.todayszaman.com/national_renowned-singer-aksu-deplores-ongoing-bloodshed-calls-for-end-to-kurdish-issue_250792.html|archive-date=21 Disyembre 2015}}</ref> Dahil dito, inangkin ng isang mamamahayag na si [[Hikmet Çetinkaya]] na ang ama ni Aksu ay tagasuporta ng [[kilusang Nur]].<ref>[http://www.sabah.com.tr/Gundem/2009/08/19/sezen_aksudan_basbakana_acilim_telefonu/ Sezen Aksu'dan Başbakan'a açılım telefonu] Sabah newspaper</ref><ref>[http://www.haber7.com/haber/20090819/Sezen-Aksudan-Erdogana-tam-destek.php/ Sezen Aksu'dan Erdoğan'a tam destek] Haber 7 news</ref> Habang may ilang artista ang sumuporta kay Aksu, mayroon ding naghayag na hindi makatuwiran ang kanyang mga kilos. Noong 2012, isinulat ni Aksu ang awiting "Tanrının Gözyaşları" (Luha ng Diyos) bilang pag-alala sa mga sundalong namatay sa [[:en:Kurdistan Workers' Party insurgency|labanang Kurdo–Turko]].<ref>{{cite web | url = http://www.acunn.com/haber/sezen-aksu-sehitler-icin-yazdi/36938 | title = Sezen Aksu Şehitler İçin Yazdı... | date = 7 Setyembre 2012 | access-date = 4 Abril 2014 | work = Acunn | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304133439/http://www.acunn.com/haber/sezen-aksu-sehitler-icin-yazdi/36938 | archive-date = 4 Marso 2016}}</ref><ref>[http://www.ensonhaber.com/gundem/112630/sezen-aksudan-operasyon-karsiti-siir.html/ Sezen Aksu'dan operasyon karşıtı şiir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080610172337/http://www.ensonhaber.com/Gundem/112630/Sezen-Aksudan-operasyon-karsiti-siir.html |date=2008-06-10 }} {{Cite web |url=http://www.ensonhaber.com/Gundem/112630/Sezen-Aksudan-operasyon-karsiti-siir.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610172337/http://www.ensonhaber.com/Gundem/112630/Sezen-Aksudan-operasyon-karsiti-siir.html |archive-date=2008-06-10 |url-status=dead}} En Son Haber</ref> Tungkol sa mga kabataan na lumahok sa mga unang araw ng [[:en:Gezi Park protests|protesta sa Gezi Park]] noong taóng 2013, sinabi niya: "Ito ang kauna-unahang rebolusyon ng kabataan sa mundo. Nagpadala sila ng napakahalagang mensahe, at ang katauhan roon, pati na ang mga nagpoprotesta sa daan, ay nagpapahayag ng kanilang mga saloobin sa isang kakaibang paraan."<ref>{{cite web | url = http://www.hurriyet.com.tr/magazin/magazinhatti/23446588.asp | title = Sezen Aksu'dan Başbakan'a mesaj | date = 7 Hunyo 2013 | access-date = 4 Abril 2013 | work = Hürriyet | archive-url = https://web.archive.org/web/20150215220116/http://www.hurriyet.com.tr/magazin/magazinhatti/23446588.asp | archive-date = 15 Pebrero 2015}}</ref> Noong 2014, muling binigyang-pugay niya ang mga kabataan na lumahok sa mga protesta sa pamamagitan ng kanyang bagong awitin na "Yeni ve Yeni Kalanlar."<ref>{{cite web | url = http://www.sezenaksu.com.tr/Tr/Duyuru/Detay/8674 | title = Sosyal medyadaki tartışmalara yönelik önemli düzeltme… | publisher = Sezen Aksu Official Website | access-date = 30 Agosto 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150215230610/http://www.sezenaksu.com.tr/Tr/Duyuru/Detay/8674 | archive-date = 15 Agosto 2015}}</ref> Si Aksu ay masigasig na lumalaban sa mga isyu tulad ng [[misohinya]], [[mangmang|kakulangan sa edukasyon]], [[diskriminasyon]], [[paghahari-harian|pambubulas]], at [[homophobia]]. Ayon sa magasing pang-LGBT na ''[[:en:KAOS GL|KAOS GL]]'', siya ay isang mahalagang "[[gay icon]]," at tinanggap ng komunidad LGBT ng Turkiya bilang isang kinatawan ng [[kalinangang tanyag]].<ref name="Milliyet"/> Noong 2002, kasama sina [[Ajda Pekkan]] at [[Seyyal Taner]], si Aksu ay itinanghal bilang isa sa mga gay icon na hinahangaan ng mga LGBT sa Turkiya sa aklat na ''Eşcinsel Erkekler'' ni Murat Hocaoğlu.<ref name="Milliyet"/> Sa isang surbey na isinagawa ng ''KAOS GL'',<ref>"Kaos GL Dergi" Issue: 96, Page: 6-9, [http://www.kaosgldergi.com/dosyasayfa.php?id=2272 Kaos GL Türkiye’nin ’gey ikonu’nu seçiyor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306011314/http://www.kaosgldergi.com/dosyasayfa.php?id=2272 |date=2016-03-06 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.hurriyet.com.tr/magazin/anasayfa/7684285.asp?gid=222&sz=29890 | title = Yeni gay ikonu | author = Mevlüt Tezel | access-date = 5 Enero 2013 | work = Hürriyet | date = 15 Nobyembre 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140107035012/http://www.hurriyet.com.tr/magazin/anasayfa/7684285.asp?gid=222&sz=29890 | archive-date = 7 Enero 2014}}</ref> siya ang napili bilang isa sa mga paboritong ''gay icon'' ng mga kalahok. Pinuri si Aksu ng komunidad LGBT sa Turkiya<ref name="Milliyet">{{cite web | url = http://www.milliyet.com.tr/2002/09/17/cumartesi/cum04.html | title = Gay'ler hangi şarkıcıları sever? | date = 17 Setyembre 2002 | author = Semra Kardeşoğlu | access-date = 6 Enero 2013 | work = Milliyet | archive-url = https://web.archive.org/web/20160306135512/http://www.milliyet.com.tr/2002/09/17/cumartesi/cum04.html | archive-date = 6 Marso 2016}}</ref> at aktibo siyang tumutulong at sumusuporta sa mga LGBT sa pamamagitan ng mga gawain sa kawanggawa.<ref name="Milliyet"/><ref name="Metrosfer">{{cite web | url = http://metrosfer.com/sezen-aksu-escinsellere-mektup-gonderdi/ | access-date = 15 Enero 2016 | title = Sezen Aksu'dan Gezi'ye ve eşcinsellere inadına destek! | publisher = metrosfer.com | date = 10 Agosto 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141023110136/http://metrosfer.com/sezen-aksu-escinsellere-mektup-gonderdi/ | archive-date = 23 Oktubre 2014}}</ref> Noong 2008, sinuportahan niya ang samahang LGBT na [[:en:Lambdaistanbul|Lambdaistanbul]], na ipinasara ng isang desisyon ng hukuman dahil sa "paglabag nito sa pangkalahatang moralidad."<ref>{{cite web | url = http://www.magazinhaberi.com/magazin-haberleri/38125/sezenden-escinsellere-destek | title = Sezen'den Eşcinsellere Destek | date = 15 Hulyo 2008 | access-date = 4 Abril 2013 | work = Magazinhaberi | archive-date = 13 Mayo 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140513012606/http://www.magazinhaberi.com/magazin-haberleri/38125/sezenden-escinsellere-destek | url-status = dead }}</ref> Noong 2013, nakipagtanghal si Aksu kasama ang [[transsexual|transekswal]] na aktres na si [[Ayta Sözeri]] sa entablado.<ref name="Metrosfer"/> Pagkatapos nito, ipinakita ang isang malaking [[Bahagharing Watawat|bahagharing watawat]] na sumasagisag sa kilusang LGBT na itinanghal, na naging kauna-unahang pagkakataon ng isang Turkong mang-aawit na nagbigay ng pampublikong suporta para sa komunidad LGBT sa entablado.<ref>{{cite web | title = 'Tarkan ve Ajda olunca tamam, bana gelince tutum değişiyor!' | url = http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/23781723.asp | date = 22 Hulyo 2013 | author = Onur Baştürk | access-date = 5 Enero 2013 | work = Hürriyet | archive-url = https://web.archive.org/web/20141226183152/http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/23781723.asp | archive-date = 26 Disyembre 2014}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.kaosgl.com/sayfa.php?id=14541 | title = İsmail Alacaoğlu | date = 20 Hulyo 2013 | access-date = 15 Mayo 2014 | work = Kaos GL | archive-url = https://web.archive.org/web/20151129235338/http://www.kaosgl.com/sayfa.php?id=14541 | archive-date = 29 Nobyembre 2015}}</ref> Noong 2013, naglabas siya ng pahayag sa kanyang opisyal na websayt<ref>{{cite news|url=http://www.hurriyet.com.tr/kultur-sanat/haber/21672752.asp|title=Sezen Aksu'dan mektup var|date=11 Oktubre 2012|access-date=6 Enero 2014|work=Hürriyet}}</ref> bilang suporta sa SPOD (''Social Policy Gender Identity and Sexual Orientation Studies Association'') sa kanilang unang anibersaryo.<ref>{{cite web|url=http://www.radikal.com.tr/kultur/40_yillik_nasihat_sarki_soylemek_lazim-1415880/|title=40 yıllık nasihat: Şarkı söylemek lazım|website=Radikal.com.tr|access-date=22 Hunyo 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.marksist.org/haberler/8560-sezen-aksudan-lgbt-bireylerin-mucadelesine-destek-mesaji|title=Sezen Aksu'dan LGBT bireylerin mücadelesine destek mesajı|date=11 Oktubre 2012|access-date=15 Mayo 2014|work=Marksist|archive-date=17 Mayo 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517121854/http://www.marksist.org/haberler/8560-sezen-aksudan-lgbt-bireylerin-mucadelesine-destek-mesaji|url-status=dead}}</ref> Sa kanyang pahayag, binanggit niya si Mesut Şaban Okan, na tinaguriang "İrem", na naging biktima ng ''hate crime'' sa [[Lalawigan ng Bursa|Bursa]] noong 2010. Pinaalala niya ang sinabi ni Melek Okan tungkol sa pagkamatay ng kanyang anak, na nagsabing "Wala silang mahanap na lugar para sa aking anak kahit saan sa mundo!"<ref>{{cite news|url=http://www.posta.com.tr/turkiye/HaberDetay/_Irem_in_annesinden_aci_sozler.htm?ArticleID=52935|title='İrem'in annesinden acı sözler|date=9 Disyembre 2010|access-date=15 Mayo 2014|work=Posta}}</ref> Pinag-usapan ni Aksu ang [[karahasan laban sa mga LGBT]] at idinagdag niyang lalabanan niya ang karahasan at diskriminasyon. {{blockquote|"'Wala silang mahanap na lugar para sa aking anak kahit saan sa mundo...' Maaari bang may pangungusap na kasing-simple, malalim, at masakit? Ang ganitong mga salita ay karaniwang nagmumula sa isang ina o ama. Hanggang kaya pa akong huminga, lalaban ako sa diskriminasyon, sa pagtrato sa iba bilang iba, at sa walang awa nilang pananakit sa mga hindi nila kauri; kakampihan ko ang mga tinanggalan ng karapatan na mabuhay. Buo ang puso't pag-asa..."|Sezen Aksu (ika-11 ng Oktubre 2012)<ref>{{cite news|url=http://www.sezenaksu.com.tr/Tr/Sezenden/Detay/8447|title=Sezen Aksu'dan LGBT'lere mektup var...|date=19 Oktubre 2013|access-date=6 Enero 2014|work=Sezen Aksu official website}}</ref>}} Ang ''266854 Sezenaksu'', isang [[asteroyd]] na natuklasan noong taóng 2009, ay ipinangalan sa mang-aawit na 'to.<ref>{{cite news |url=http://www.haberturk.com/dunya/haber/1376052-jean-claude-merlin-266854-sezenaksunun-hikyesini-anlatti |title=Jean Claude Merlin '266854 Sezenaksu'nun hikâyesini anlattı |work=Haberturk |date=2 Pebrero 2017 |access-date=7 Pebrero 2017}}</ref> == Pansariling buhay == [[File:House of Sezen Aksu (cropped).jpg|thumb|Ang malaking bahay ni Aksu sa [[Kanlıca]], [[Beykoz]]]] Si Sezen Aksu ay ikinasal kay Hasan Yüksektepe sa murang edad, at sila ay naghiwalay agad pagkatapos. Sa simula ng kanyang propesyonal na buhay, pinakasalan niya si Ali Engin Aksu, na ang apelyido ay kanyang ginamit at patuloy na ginamit. Noong ika-10 ng Hulyo 1981, ikinasal si Sezen Aksu kay Sinan Özer habang siya'y buntis sa kanilang anak. Naghiwalay ang mag-asawa noong taóng 1983. Ang kanyang kasal kay Ahmet Utlu, isang mamamahayag, noong taóng 1993 ay naging maikli rin at natapos sa diborsyo.<ref>{{cite web | url = http://www.aksam.com.tr/guncel/sezen-aksunun-yeni-aski--136968h/haber-136968 | title = Sezen Aksu'nun yeni aşkı | date = 5 Setyembre 2012 | access-date = 28 May 2014 | work = Akşam | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304192253/http://www.aksam.com.tr/guncel/sezen-aksunun-yeni-aski--136968h/haber-136968 | archive-date = 4 Marso 2016}}</ref> Noong unang bahagi ng taóng 1992, nagsimula si Aksu ng isang propesyonal na pakikipagtulungan kay [[Uzay Heparı]], na siyang nag-prodyus at tagapag-ayos ng kaniyang album na ''[[Deli Kızın Türküsü]]'' noong 1993.<ref>{{cite web | url = http://www.hurriyet.com.tr/magazin/magazinhatti/18619398.asp | title = Ortada masum bir sevişme var | author = Onur Baştürk | date = 1 Setyembre 2011 | access-date = 28 Mayo 2014 | work = Hürriyet | archive-url = https://web.archive.org/web/20151007140158/http://www.hurriyet.com.tr:80/magazin/magazinhatti/18619398.asp | archive-date = 7 Oktubre 2015}}</ref><ref>{{cite web | url = http://rehber.uzmantv.com/sezen-aksu-ile-yildiz-tilbe-dargin-mi | title = Sezen Aksu ile Yıldız Tilbe dargın mı? | access-date = 28 Mayo 2014 | work = Uzman TV | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304094047/http://rehber.uzmantv.com/sezen-aksu-ile-yildiz-tilbe-dargin-mi | archive-date = 4 Marso 2016}}</ref> Nagpatuloy ang kolaborasyon hanggang sa biglaang aksidente ni Heparı noong 1994,<ref>{{cite web |last1=Com.TR |first1=NTV |title=Who was Uzay Heparı, and when did he die? |url=https://www.ntv.com.tr/n-life/kultur-ve-sanat/uzay-hepari-kimdir-ne-zaman-oldu,gOCWUXtI_UiKQvH3Z6Ro3g |access-date=15 Enero2026}}</ref> na nagwakas sa kanilang malikhaing pagsasama. Sa paglipas ng panahon, ang pagkakaibigan ni Aksu kay Heparı ay naging maigting at napuno ng hidwaan dulot ng mga suliranin sa produksiyon at pag-iiskedyul. Ang mga tensiyon ay lalo pang pinaalab ng kaniyang tunggalian kay [[Yıldız Tilbe]], na napaulat ding may alitan kay Aksu. Bunga nito, itinigil ang mga ''recording session'' kasama si Heparı, sapagkat nahaharap din siya sa mga suliranin sa iskedyul habang ginagampanan ang tungkulin bilang prodyuser. Maraming midya ang nag-ulat na si Aksu ay nababagabag at nayayamot sa patuloy na paghahambing. Kalaunan, noong 1995 at 2005, mistulang sumagot sina Aksu at Tilbe sa isa't isa sa pamamagitan ng mga ''diss track'' na tumutukoy sa kanilang masalimuot na ugnayan kay Heparı. Ang "Onu Alma Beni Al" ni Aksu ay inilabas no'ng taóng 1995 mula sa kaniyang album na ''[[:en:Işık Doğudan Yükselir|Işık Doğudan Yükselir]]'', samantalang inilabas naman ni Tilbe ang "Ey" no'ng 2005 mula sa kaniyang album na ''[[:en:Papatya Baharı|Papatya Baharı]]''. Ang mga awiting ito ay lalong nagpaigting sa mga paghahambing, at ang mga mamamahayag ay nagsimulang tingnan ang pangyayari bilang isa sa mga pinakatanyag at pinakakontrobersiyal na pagtatalo sa kasaysayan ng musikong pop ng Turkiya.<ref>{{cite web |last1=Com.tr |first1=Miliyet |title=The feud between Yıldız Tilbe and Sezen Aksu should now be erased from our memories. |url=https://www.milliyet.com.tr/molatik/galeri/yildiz-tilbe-ve-sezen-aksu-kavgasi-artik-hafizamizdan-da-silinmeli-83479/2 |publisher=Mayk Şişman |access-date=15 Enero 2026}}</ref> Noong 2019, nagkaayos sina Aksu at Tilbe at nanatiling magkaibigan, na nagtapos sa kanilang alitan.<ref>{{cite web |last1=Gazetesi |first1=Cumhuriyet |title=Yıldız Tilbe ile Sezen Aksu'dan ortak şarkı |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/yildiz-tilbe-ile-sezen-aksudan-ortak-sarki-1227045 |access-date=15 Enero 2026}}</ref> == Diskograpiya == {{main article|Diskograpiya ni Sezen Aksu}} ===''Studio album''=== {{columns-list|colwidth=30em| *1977: ''Allahaısmarladık'' *1978: ''Serçe'' *1980: ''Sevgilerimle'' *1981: ''Ağlamak Güzeldir'' *1982: ''Firuze'' *1984: ''Sen Ağlama'' *1986: ''Git'' *1988: ''Sezen Aksu'88'' *1989: ''Sezen Aksu Söylüyor'' *1991: ''Gülümse'' *1993: ''Deli Kızın Türküsü'' *1995: ''Işık Doğudan Yükselir'' (Ex Oriente Lux - Light Rises From the East)<ref>Simon Broughton, Mark Ellingham, Richard Trillo ''World Music: Africa, Europe and the Middle East '' 1858286352 1999 p.410 "Ang paglabas ng album na ito ay naging pangunahing balita sa Turkiya. Sa kabila ng kasikatan nito, kapansin-pansin ang CD na ito, mula sa matinding simula gamit ang orkestra (na pinagtulungan kasama si Onno Tunç), hanggang sa masining at payak na estilo na sumasalamin sa lahat ng kanyang mga pinakabagong gawa." </ref> *1996: ''Düş Bahçeleri'' *1997: ''Düğün ve Cenaze'' *1998: ''Adı Bende Saklı'' *2000: ''Deliveren'' *2002: ''Şarkı Söylemek Lazım'' *2003: ''Yaz Bitmeden'' *2005: ''Bahane'' *2005: ''Kardelen'' *2008: ''Deniz Yıldızı'' *2009: ''Yürüyorum Düş Bahçeleri'nde...'' *2011: ''Öptüm'' *2017: ''Biraz Pop Biraz Sezen'' *2018: ''Demo'' *2022: ''Demo 2'' }} == Pilmograpiya == *''Minik Serçe'' (The Little Sparrow) – (1979) *''Büyük Yalnızlık'' (Great Solitude) – (1990) *''Crossing The Bridge: The Sound of Istanbul'' – (2005) *''The Ottoman Republic'' – (2008) == Musikal == * ''Sezen Aksu Aile Gazinosu'' (Sezen Aksu Family Music Hall) – (1982) * ''Sezen Aksu Söylüyor Müzlikali'' — (1985) * ''Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra'' (1000 Years Before, 1000 Years Later) – (1986) == Aklatan == * ''Eksik Şiir'' (The Missing Poem) (Unang isyu: 9 Setyembre 2006 - Pangalawang isyu: 11 Mayo 2007) * ''Eksik Şiir İkinci Kitap'' (The Missing Poem, Book Two) (Nobyembre 2016) == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == * {{Official website|http://www.sezenaksu.com.tr/}} * {{IMDb name|id=0015574|name=Sezen Aksu}} * [https://www.theguardian.com/reviews/story/0%2C3604%2C740022%2C00.html Sezen Aksu] (19 Hunyo 2002). ''[[The Guardian]]''. * [http://www.sezenaksu.com.tr/tr/Diskografi Seze Aksu discography] (sa wikang Turko) [[Kategorya:Ipinanganak noong 1954]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Turkiya]] [[Kategorya:Mga Turko]] ozbr1mo7ahgi83q32b3m2f2b9prtssm 0 329815 2230076 2223072 2026-09-29T21:13:06Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230076 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack |title=Attempted assassination of Donald Trump |image=2024 Assassination Attempt of Donald Trump Diagram With Arrows.png |caption=Diagrama ng pamamaril |lokasyon=Butler Farm Show Grounds<br/>Meridian malapit sa Butler, [[Pennsylvania]] |coordinates={{coord|40.8571223|-79.9711779}} |date={{Start date|2024|07|13}} |time=6:11 p.m. |timezone=[[Eastern Daylight Time|EDT]] |target=[[Donald Trump]] |type=[[Assassination|Tangkang pagpatay]], [[pamamaril]] |weapon=AR-15–style rifle |fatalities=2 (ang salarin at isang dumalo sa rali) |injuries=3 (kabilang si Trump) |perpetrator={{ill|Thomas Matthew Crooks|en}} }} Noong Hulyo 13, 2024, nasugatan si dating pangulong [[Donald Trump]] ng [[Estados Unidos]] sa isang pamamaril sa isang kampanyang rali sa isang lungsod ng [[Pennsylvania]]. Si {{ill|Thomas Matthew Crooks|en}} ang gustong bumaril sa kanya.<ref>{{Cite news|last=Gold|first=Michael|last2=Levien|first2=Simon J.|date=Hulyo 13, 2024|title=Live Election Updates: Trump Rushed Off Stage at Rally After What Sounded Like Shots|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|access-date=Hulyo 13, 2024|issn=0362-4331}}</ref> Ang katauhan sa rali at sa mga bidyo ay nagpakita na si Trump ay dumudugo mula sa kanyang kanang tainga matapos ang pamamaril.<ref>{{Cite web|last=Meyer|first=Matt|last2=Shelton|first2=Shania|last3=B. Powell|first3=Tori|date=Hulyo 13, 2024|title=Live updates: The latest on the 2024 campaign {{!}} CNN Politics|url=https://www.cnn.com/politics/live-news/election-biden-trump-07-13-24/index.html|access-date=Hulyo 13, 2024|website=CNN|language=en}}</ref> Itinaas niya ang kanyang kamao sa ere nang ilang segundo. Siya'y agad na dinala sa isang sasakyan pagkatapos.<ref>{{Cite web|last1=Layne|first1=Nathan|last2=Mcdermid|first2=Brendan|last3=Mason|first3=Jeff|date=Hulyo 13, 2024|title=Trump shot in right ear at campaign rally, shooter dead|url=https://www.reuters.com/world/us/sounds-multiple-shots-heard-trump-rally-pennsylvania-video-2024-07-13/|access-date=Hulyo 13, 2024|website=Reuters}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gold|first=Michael|last2=Barnes|first2=Julian E.|last3=Levien|first3=Simon J.|date=2024-07-13|title=Live Updates: Trump ‘Safe’ After Shooting at Rally; Suspected Gunman Killed|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|access-date=2024-07-14|issn=0362-4331}}</ref> Sinugod siya sa ospital.<ref>{{cite web|last=Hayes|first=Christal|title=Trump, with blood on face, raises fist in air|url=https://www.bbc.com/news/live/cljy6yz1j6gt?post=asset%3Af7e1dc40-ad11-46db-9a95-528ccdc3ccb2#post|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015033/https://www.bbc.com/news/live/cljy6yz1j6gt?post=asset%3Af7e1dc40-ad11-46db-9a95-528ccdc3ccb2#post|archive-date=Hulyo 14, 2024|access-date=Hulyo 13, 2024|website=BBC}}</ref><ref>{{Cite web|title=Live updates: Trump says he was shot in the ear during rally; one attendee and shooter are dead|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222136/https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|archive-date=Hulyo 13, 2024|access-date=Hulyo 13, 2024|website=AP News|language=en}}</ref> Napatay ang hinihinalang bumaril. Isang tao ang namatay, at dalawa pang tao ang nasugatan.<ref name=":1">{{Cite news|last1=Barnes|first1=Julian E.|last2=Gold|first2=Michael|last3=Levien|first3=Simon J.|date=Hulyo 13, 2024|title=Live Updates: Trump 'Safe' After Shooting at Rally; Suspect Killed|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|url-status=live|access-date=Hulyo 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713223053/https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|archive-date=Hulyo 13, 2024|issn=0362-4331}}</ref> Ang katauhan sa rali at mga tagabalita ay nagsabing maraming putok ang narinig.<ref>{{Cite web|title=Gunshots reportedly fired at Donald Trump rally - as former president rushed off stage|url=https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651|website=[[Sky News]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Trump rushed off stage at Pennsylvania rally as loud noises heard|url=https://www.bbc.com/news/articles/cd1d31jeyzlo|website=[[BBC]]}}</ref> Ang potograpo ng ''[[New York Times]]'' na si Doug Mills, na naroon sa rali, ay nag-ulat na may narinig na tatlo hanggang apat na putok ng baril.<ref>{{Cite news|last=null|date=Hulyo 13, 2024|title=Update from Maggie Haberman|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|access-date=Hulyo 13, 2024|issn=0362-4331}}</ref> Ang insidente ay iniimbestigahan bilang isang tangkang pagpatay.<ref name="Colvin etal">{{Cite web |last=Colvin |first=Jill |date=Hulyo 13, 2024 |title=Shooting at Trump rally is being investigated as assassination attempt, AP sources say |url=https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5 |access-date=Hulyo 13, 2024 |website=AP News |language=en |archive-date=Hulyo 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713045634/https://apnews.com/article/trump-vp-vance-rubio-7c7ba6b99b5f38d2d840ed95b2fdc3e5 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Smith |first1=David |last2=Vargas |first2=Ramon Antonio |date=Hulyo 13, 2024 |title=Trump rally shooting being investigated as suspected attempt on his life |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania |access-date=Hulyo 13, 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=Hulyo 14, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020639/https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania |url-status=live}}</ref> Ito ang unang pagkakataon na isang kasalukuyan o dating presidente ng Estados Unidos o kandidato sa pagkapangulo ang binaril mula nang subukan ang [[Tangkang pagpatay kay Ronald Reagan|tangkang pagpatay]] kay [[Ronald Reagan]] noong taóng 1981.<ref name="Colvin etal"/> == Kinalabasan == Pinoprotektahan ng mga ahente ng [[Serbisyong Lihim ng Estados Unidos]] si Trump habang itinaas niya ang kanyang kamao.<ref>{{Cite web|last=Lawther|first=Fran|date=Hulyo 13, 2024|title=Donald Trump rushed off stage at rally after sound of gunshots ring out – live updates|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates?filterKeyEvents=false&page=with:block-6693038e8f08cb5f9ab83464#block-6693038e8f08cb5f9ab83464|access-date=Hulyo 13, 2024|website=[[The Guardian]]}}</ref> Isang tagapagsalita ng Serbisyong Lihim ang nagkumpirma na "may nangyaring insidente" at sinabi na si Trump ay "ligtas."<ref>{{Cite news|last=null|date=Hulyo 13, 2024|title=Update from Michael Gold|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|access-date=Hulyo 13, 2024|issn=0362-4331}}</ref> Ayon sa tagapagsalita ng kampanya na si Steven Cheung, siya'y sinuri nang mabilis sa isang lokal na [[ospital|pasilidad medikal]].<ref>{{Cite news|last=null|date=Hulyo 13, 2024|title=Update from Michael Gold|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election|access-date=Hulyo 13, 2024|issn=0362-4331}}</ref> Ang seguridad sa Trump Tower ay pinalakas ng [[Kagawarang Pampulisya ng Lungsod New York]].<ref>{{Cite web|last=Reid|first=Alecia|date=Hulyo 14, 2024|title=Security increased at Trump Tower in NYC after Trump rally shooting in Pennsylvania|url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/trump-tower-security-increased-possible-shots-fired-rally/|access-date=Hulyo 14, 2024|website=[[CBS]]}}</ref> Ang independyenteng kandidato sa pagkapangulo na si Robert F. Kennedy Jr. ay pinayagan na makakuha ng proteksyon mula sa Serbisyong Lihim dalawang araw matapos ang pagtatangkang pagpatay kay Trump. Noong una, humiling si Kennedy ng proteksyon mula sa Serbisyong Lihim, ngunit tinanggihan ito ng Kalihim ng Kagawaran ng Pambansang Seguridad na si Alejandro Mayorkas. Sa halip, kumuha si Kennedy ng pribadong kumpanya ng seguridad para sa buong panahon ng kanyang kampanya sa pagkapangulo.<ref>{{Cite web|last=Murray|first=Connor|date=Hulyo 15, 2024|title=RFK Jr. Will Receive Secret Service Protection Days After Trump Assassination Attempt |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2024/07/15/rfk-jr-will-receive-secret-service-protection-days-after-trump-assassination-attempt/|access-date=Hulyo 16, 2024|website=[[Forbes]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Saric|first=Ivana|date=Hulyo 15, 2024|title=RFK Jr. to get Secret Service protection after Trump rally shooting|url=https://www.axios.com/2024/07/15/rfk-jr-secret-service-trump|access-date=Hulyo 16, 2024|website=axios.com}}</ref> Organisado ng kampanya ni Trump ang isang [[GoFundMe]] para sa mga dumalo sa kanyang rali na nasugatan o namatay, na nakalikom ng mahigit $2 milyon hanggang Hulyo 14.<ref>{{Cite web|last=Fortinsky|first=Sarah|date=Hulyo 14, 2024|title=Trump campaign GoFundMe for rally shooting victims raises more than $2M|url=https://thehill.com/homenews/campaign/4771666-trump-campaign-gofundme-for-rally-shooting-victims-raises-more-than-2-million/|access-date=Hulyo 17, 2024|website=thehill.com}}</ref> Iniimbestigahan ng FBI kasama ang Dibisyong Pambansang Seguridad ng U.S. Department of Justice, ang Serbisyong Lihim ng Estados Unidos, at ang Kawanihan ng Alkohol, Tabako, Mga Baril at Mga Pampasabog ang nangyaring insidente matapos ang tangkang pagpatay. Ang insidente ay iniimbestigahan bilang isang tangkang pagpatay at bilang isang aktong panloob na terorismo.<ref>{{Cite web|author=FBI National Press Office|date=Hulyo 14, 2024|title=Update on the FBI Investigation of the Attempted Assassination of Former President Donald Trump|url=https://www.fbi.gov/news/press-releases/update-on-the-fbi-investigation-of-the-attempted-assassination-of-former-president-donald-trump|access-date=Hulyo 18, 2024|website=fbi.gov}}</ref> Inutusan ni Pangulong Biden ang isang independiyenteng imbestigasyon sa seguridad ng Serbisyong Lihim para malaman kung paano halos mabaril si Trump ng ganap na malinaw. Ang mga resulta ng imbestigasyon ay ibubuod at ipapahayag sa publiko. Bukod dito, ipinag-utos ni Biden sa Serbisyong Lihim na suriin muli ang lahat ng mga patakaran sa seguridad para sa Republican National Convention (RNC) sa Milwaukee, kung saan opisyal na itatalaga si Trump bilang kandidato ng Republikanong pangulo sa ika-5 ng Nobyembre. Aminado ang Serbisyong Lihim na tinanggihan nila ang mga hiling na karagdagang pederal na yaman mula sa seguridad ng dating Pangulong Donald Trump simula noong 2022.<ref>{{Cite web|author=Nandita Bose, Steve Holland|date=Hulyo 14, 2024|title=Biden orders review of Trump's security after rally shooting|url=https://www.reuters.com/world/us/biden-calls-unity-after-trump-assassination-attempt-2024-07-14/|access-date=Hulyo 21, 2024|website=reuters.com}}</ref><ref>{{Cite web|author=Zolan Kanno-Youngs, Maggie Haberman|date=Hulyo 21, 2024|title=Secret Service Says It Denied Earlier Trump Requests for More Federal Resources|url=https://www.nytimes.com/2024/07/20/us/politics/secret-service-trump-shooting.html|access-date=Hulyo 21, 2024|website=nytimes.com}}</ref> Noong Hulyo 22, 2024, nagpatotoo si Kimberly Cheatle sa House Oversight Committee tungkol sa tangkang pagpatay. Sa pagdinig, inamin niya na ito ang "pinakamalaking kabiguang operasyonal ng Serbisyong Lihim sa mga nakaraang dekada" at hinarap ang magkakasamang panawagan ng mga mambabatas na siya ay magbitiw. Gayunpaman, nangako siyang hindi magbibitiw.<ref>{{Cite web |title=Secret Service chief Kimberly Cheatle faces grilling over Trump shooting |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4ngqllw3jwo |access-date=2024-07-22 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> == Pamamaril == [[Talaksan:Butler Farm Show Airport Trump Rally 2024 03 (cropped).jpg|thumb|right|200px|Ang rali ni Trump kung saan nangyari ang pamamaril]] Tinamaan ng bala ang hindi bababa sa apat na tao. Ang isa sa kanila ay si Donald Trump. Isa pa ay si Corey Comperatore na namatay. Siya'y 50 taóng gulang at isang bumbero. Nang marinig niya ang mga putok ng baril, tumalon siya upang protektahan ang kanyang pamilya. Siya ang tinamaan ng bala, hindi sila.<ref name=NYTComp>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/07/14/us/corey-comperatore-trump-shooting-victim.html|accessdate=Hulyo 14, 2024|date=Hulyo 14, 2024|title=A Father's Last Act: Shielding His Family From Gunshots|author1=Ernesto Londoño|author2= Isabelle Taft|author3= Christina Morales |author4=Brian Conway}}</ref> Tinamaan din ng bumaril ang dalawang lalaking nakaligtas: sina David Dutch, 57, at James Copenhaver, 74.<ref name=NYTComp /> Pareho silang taga-Pennsylvania. Sinabi ni Kinatawan ng Estados Unidos na si {{ill|Ronny Jackson|en}} na muntik nang tamaan ng bala ang leeg ng kanyang pamangkin.<ref>{{Cite web |last1=McGraw |first1=Meridith |last2=Allison |first2=Natalie |date=Hulyo 13, 2024 |title=Trump 'felt the bullet ripping through the skin' during campaign rally shooting |url=https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713235642/https://www.politico.com/news/2024/07/13/trump-rushed-off-stage-at-pennsylvania-rally-after-possible-gunfire-00167977 |archive-date=Hulyo 13, 2024 |access-date=Hulyo 13, 2024 |website=Politico}}</ref> Si Trump ay tinamaan ng bala sa itaas na bahagi ng kanang tainga. Itinaas niya ang isang kamay sa tainga bago yumuko sa likod ng podium para magtago.<ref>{{Cite web |date=Hulyo 14, 2024 |title=Moment Trump shot at Pennsylvania rally before raising defiant fist in air |url=https://www.independent.co.uk/tv/news/trump-shot-rally-shooting-video-b2579405.html |work=The Independent |access-date=Hulyo 14, 2024 |archive-date=Hulyo 14, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714000939/https://www.independent.co.uk/tv/news/trump-shot-rally-shooting-video-b2579405.html |url-status=live }}</ref><ref name="usatodaytrumpwounded">{{Cite web |date=Hulyo 14, 2024 |title=Trump wounded in assassination attempt. Biden calls it 'sick': Here's what we know |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/ |work=[[USA Today]] |access-date=Hulyo 14, 2024 |archive-date=Hulyo 14, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055903/https://www.usatoday.com/story/news/politics/elections/2024/07/13/donald-trump-shot-gunman-what-we-know/74396996007/ |url-status=live }}</ref><ref name="Watson-2024">{{Cite web |last=Watson |first=Kathryn |date=Hulyo 13, 2024 |title=Trump says bullet 'pierced the upper part of my right ear' when shots were fired at Pennsylvania rally|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/ |access-date=Hulyo 14, 2024 |publisher=CBS News |archive-date=Hulyo 14, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714014754/https://www.cbsnews.com/news/trump-says-shots-pierced-injured-ear-rally-pennsylvania/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gunshots reportedly fired at Donald Trump rally – as former president rushed off stage |url=https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713222236/https://news.sky.com/story/shots-fired-at-donald-trump-rally-as-former-president-rushed-off-stage-13177651 |archive-date=Hulyo 13, 2024 |access-date=Hulyo 13, 2024 |publisher=[[Sky News]]}}</ref> Ang mga ahente ng Secret Service ay tumalon patungo kay Trump at tinakpan siya. Pagkalipas ng mga dalawampu't limang segundo,<ref name="Layne-2024">{{cite news |last1=Layne |first1=Nathan |last2=Larson |first2=Soren |date=Hulyo 13, 2024 |title=Pop, pop, pop, then a bloodied Trump rushed from election rally |url=https://www.reuters.com/world/us/pop-pop-pop-then-bloodied-trump-rushed-election-rally-2024-07-14/ |access-date=Hulyo 13, 2024 |work=Reuters}}</ref> tinulungan ng mga ahente si Trump na bumangon. Nang mga oras na iyon, nakita ang dugo sa kanyang tainga at mukha, at sinabi niya sa mga ahente ng Secret Service, "Hayaan ninyo akong kunin ang aking mga sapatos. Hayaan ninyo akong kunin ang aking mga sapatos." Nang bumangon si Trump, iniangat niya ang kanyang kamao at at itinaas ito sa harap ng madla habang binibigkas ang salitang "laban," at ang madla ay tumugon sa pamamagitan ng pagsigaw ng "U-S-A!" Pagkatapos nito, dinala siya sa isang sasakyan at inihatid sa malapit na ospital.<ref>{{Cite web |last=Lawther |first=Fran |date=Hulyo 13, 2024 |title=Donald Trump rushed off stage at rally after sound of gunshots ring out – live updates |url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates |access-date=Hulyo 13, 2024 |work=[[The Guardian]] |archive-date=Hulyo 14, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714015051/https://www.theguardian.com/us-news/live/2024/jul/13/trump-rally-gun-shots-pennsylvania-latest-updates?filterKeyEvents=false&page=with:block-6693038e8f08cb5f9ab83464#block-6693038e8f08cb5f9ab83464 |url-status=live}}</ref> == Bumaril == Ang salarin ay si {{ill|Thomas Matthew Crooks|en}}. Siya'y 20 taóng gulang. Nakatira siya sa [[Bethel Park, Pennsylvania]]. Ito'y humigit-kumulang 43 milya mula sa [[Butler, Pennsylvania]]. Dahil 20 taóng gulang pa lang siya, wala pa siyang sapat na gulang upang bumoto sa [[2020 Halalan sa Pagkapangulo ng Estados Unidos|halalan sa pagkapangulo ng Estados Unidos noong taóng 2020]] ngunit maaari na siyang bumoto sa mga estado o lokal na halalan pagkatapos niyang maging 18 taóng gulang. Sinasabi sa mga talaan ng pagboto ng Pennsylvania na si Crooks ay miyembro ng [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Partido Republikano]], katulad ni Donald Trump. Ngunit nagbigay din si Crooks ng US$15 sa [[ActBlue]], isang grupo na liberal, noong siya'y 17 taóng gulang.<ref name=BBC>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c3gw58wv4e9o|accessdate=Hulyo 14, 2024|title=Thomas Matthew Crooks: What we know about the Trump attacker|date=Hulyo 14, 2024|publisher=BBC|author1=By Bernd Debusmann|author2= Tom Bateman |author3=Tom McArthur}}</ref> Sinabi ng FBI na walang palatandaan ng problema sa kalusugang pangkaisipan ni Crooks.<ref name=Times>{{cite news|url=https://time.com/6998557/thomas-matthew-crooks-trump-rally-shooter-fbi-motive/|accessdate=Hulyo 21, 2024|title=What We Know—and Don’t Know—So Far About the Trump Rally Gunman|date=Hulyo 21, 2024|publisher=Times|author1=Chad De Guzman|archive-date=Hulyo 15, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715142103/https://time.com/6998557/thomas-matthew-crooks-trump-rally-shooter-fbi-motive/|url-status=dead}}</ref> Iba't ibang mga tao ang nagsasabi ng iba't ibang mga bagay tungkol kay Crooks. Sabi ng ilang taong kasama niya sa paaralan, tahimik siya at inaapi siya. May nagsasabing matalino at mabait siya. Simula noong Hulyo 2024, hindi alam ng awtoridad kung bakit pinaputukan ni Crooks ang rali ni Trump.<ref name=BBC /> Bago ang pamamaril, hinanap ni Crooks ang mga larawan at pampublikong paglabas nina Trump at Joe Biden, pati na rin sina Heneral Abugado na si Merrick Garland at Direktor ng FBI na si Christopher A. Wray.<ref name=BBC /> Nalaman din ng mga imbestigador na may mensaheng iniuugnay sa kanya na nai-post sa ''gaming platform'' na [[Steam (serbisyo)|Steam]], na nagsasabing "Ika-13 ng Hulyo ang una kong subok, tignan natin kung ano ang mangyayari." Gayunpaman, hindi pa malinaw kung tunay o hindi ang mensahe.<ref name=ABC>{{cite news|url=https://abcnews.go.com/US/fbi-assassination-attempt-trump-motive-investigation-phone-suspect/story?id=112057259|accessdate=Hulyo 19, 2024|title=Trump rally shooter's duffel bag and range finder first sparked suspicions, sources say|date=Hulyo 19, 2024|publisher=Trump rally shooter's duffel bag and range finder first sparked suspicions, sources say|author1=Aaron Katersky|author2=Jack Date |author3=Josh Margolin|author4=Pierre Thomas|author5=Kevin Shalvey}}</ref> == Larawan == Ang potograpo na si Evan Vucci ng [[Associated Press]] ay kumuha ng mga larawan ni Trump na duguan at nag-aangat ng kanyang kamao sa ere, napapaligiran ng mga kasapi ng Serbisyong Lihim, at kasama ang bandila ng Estados Unidos sa likuran.<ref name="h346">{{cite web | last=Loh | first=Matthew | title=The man who photographed a bloodied and defiant Trump says he 'knew it was a moment in American history that had to be documented' | website=Business Insider | date=Hulyo 14, 2024 | url=https://www.businessinsider.com/photographer-donald-trump-assassination-attempt-photos-blood-evan-vucci-2024-7 | access-date=Hulyo 14, 2024 | archive-date=Hulyo 14, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240714173233/https://www.businessinsider.com/photographer-donald-trump-assassination-attempt-photos-blood-evan-vucci-2024-7 | url-status=live }}</ref> Ang mga larawan ay kumalat agad sa ''[[social media]]'' at telebisyon at malawakang ipinakita ng kanyang mga pinakakilalang kaalyado, kabilang ang [[National Republican Senatorial Committee]], mga kasapi ng kanyang pamilya, at mga Republikanong kasapi sa Kongreso.<ref>{{cite web|last1=Solender |first1=Andrew |last2=Kight |first2=Stef W. |title=GOP lawmakers rally around image of bloodied Trump |url=https://www.axios.com/2024/07/14/trump-shooting-republican-reaction-blood |website=[[Axios (website)|Axios]] |date=Hulyo 13, 2024 |access-date=Hulyo 14, 2024 |archive-date=Hulyo 14, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020141/https://www.axios.com/2024/07/14/trump-shooting-republican-reaction-blood |url-status=live}}</ref> Ang larawan ay isa sa mga pinaka-tinatakdang sandali ng pamamaril.<ref>{{cite web |title=Bold and Bloodied Trump Seizes the Moment After Being Shot |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2024-07-14/trump-s-defiance-after-assassination-attempt-boosts-2024-election-bid |website=[[Bloomberg]] |date=Hulyo 14, 2024 }}</ref> == Mga tugon == === Pederal === [[Talaksan:U.S. President Joseph R. Biden delivers remarks on the attempted assassination of Donald J. Trump (14 July 2024).webm|thumb|right|200px|Ang unang pahayag ni Pangulong Joe Biden pagkatapos ng pamamaril]] [[Talaksan:President Biden Addresses the Nation, July 14, 2024 (no ASL).webm|thumb|right|200px|Ang talumpati ni Pangulong Biden sa bansa mula sa [[White House]] isang araw pagkatapos ng pamamaril]] Tinanong si Pangulong [[Joe Biden]] tungkol sa pangyayaring ito.<ref>{{Cite web|last=Rogers|first=Katie|date=Hulyo 13, 2024|title=The president has received an initial briefing about what happened at the Trump rally, the White House says.|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/1710d948-b9dc-561d-bb91-78b4b75bca05|access-date=Hulyo 13, 2024|website=[[The New York Times]]}}</ref> Ang Kinatawan na si {{ill|Ruben Gallego|en}},<ref>{{Cite web|last=Cameron|first=Chris|date=Hulyo 13, 2024|title=Ruben Gallego, the leading Democratic Senate candidate in Arizona, denounced the apparent shooting as "absolutely horrible."|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/d788b5b0-9bd2-597d-8586-ab2f1a732d98|access-date=Hulyo 13, 2024|website=[[The New York Times]]}}</ref> Gobernador ng [[Michigan]] na si {{ill|Gretchen Whitmer|en}},<ref>{{Cite web|last=Vigdor|first=Neil|date=Hulyo 13, 2024|title=Gov. Gretchen Whitmer of Michigan, a harsh critic of Donald J. Trump who was the target of a kidnapping plot, condemned the violence on Saturday.|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/a04feed2-3ce2-55ad-b2cb-e1f008ef94a2|access-date=Hulyo 13, 2024|website=[[The New York Times]]}}</ref> at Gobernador ng Pennsylvania na si {{ill|Josh Shapiro|en}} ay nagbigay ng mga pahayag laban sa karahasan sa politika. Ang negosyanteng si [[Elon Musk]] ay sumuporta kay Trump pagkatapos ng pamamaril.<ref>{{Cite web|last=Cameron|first=Chris|date=Hulyo 13, 2024|title=Elon Musk, the tech billionaire, publicly endorsed Donald Trump in a statement minutes after the shooting.|url=https://www.nytimes.com/live/2024/07/13/us/biden-trump-election/482b38de-25fd-591c-a4c1-7068809f497b|access-date=Hulyo 13, 2024|website=[[The New York Times]]}}</ref> Ipinahayag ni Gobernador ng Pennsylvania Josh Shapiro ang kanyang pagkontra sa karahasang pulitikal.<ref>{{Cite web|author=Peter Orsi, Curtis Yee, Rebecca Santana, Lindsay Whitehurst|date=Hulyo 13, 2024|title=Trump rally shooting live updates: FBI identifies suspect in assassination attempt|url=https://apnews.com/live/election-biden-trump-campaign-updates-07-13-2024|access-date=Hulyo 14, 2024|website=[[AP News]]}}</ref> Ang Gobernador ng [[Florida]] na si {{ill|Ron DeSantis|en}}, na tumakbo laban kay Trump sa 2024 Republican primaries, ay nagsabi na siya at ang kanyang asawa ay nananalangin para kay Trump.<ref>{{Cite web|author=Wink|date=Hulyo 13, 2024|title=Florida politicians on Trump assassination attempt|url=https://winknews.com/2024/07/13/florida-politicians-respond-after-trump-hurt-during-shooting-at-rally/|access-date=Hulyo 14, 2024|website=winknews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714021914/https://winknews.com/2024/07/13/florida-politicians-respond-after-trump-hurt-during-shooting-at-rally/|archive-date=Hulyo 14, 2024|url-status=dead}}</ref> Ang Tagapagsalita ng Kapulungan na si [[Mike Johnson (politiko)|Mike Johnson]] ay nangakong magsasagawa ng imbestigasyon sa pamamaril, at humihingi ng testimonya mula sa mga pederal na ahensya ng batas at mga opisyal ng pambansang seguridad. Pinapayuhan ng mga senador na mula sa Republikano ang Senado na pinamumunuan ng mga Demokrata na magsagawa rin ng mga pagdinig.<ref>{{Cite web|author=Emily Brooks|date=Hulyo 13, 2024|title=GOP lawmakers pledge investigations into Trump rally shooting|url=https://thehill.com/homenews/house/4770848-gop-lawmakers-pledge-investigations-into-trump-rally-shooting/|access-date=Hulyo 14, 2024|website=thehill.com}}</ref><ref>{{Cite web|author=Andrew Solender|date=Hulyo 13, 2024|title=House launches "full investigation" into Trump rally shooting|url=https://www.axios.com/2024/07/14/trump-rally-shooting-oversight-comer-secret-service|access-date=Hulyo 14, 2024|website=axios.com}}</ref> === Donald Trump === Si Donald Trump ay nagbigay ng isang mahabang pahayag sa kanyang social network na [[Truth Social]]. Nagpasalamat siya sa bilis ng pagkilos ng mga puwersa ng seguridad at nagbigay ng pakikiramay sa pamilya ng namatay, pati na rin sa kanyang mga pag-iisip sa mga nasugatan sa panahon ng pag-atake na iyon. Ipinahayag din niya ang kanyang naramdaman sa panahon ng pag-atake: "Agad kong nalaman na may mali nang marinig ko ang matinding tunog, putok ng baril, at agad kong naramdaman ang bala na dumaan sa aking balat."<ref>{{Cite web|last=Staff|first=Fox|date=Hulyo 13, 2024|title=Donald Trump says he was shot at rally; thanks law enforcement for "rapid response"|url=https://www.fox10phoenix.com/news/donald-trump-fine-after-shooting-rally.amp|access-date=Hulyo 14, 2024|website=fox10phoenix.com}}</ref> Inilunsad ng kampanya ni Trump ang isang GoFundMe na pangangalap ng pondo para sa mga dumalo sa rali na nasugatan o namatay, na nakalikom ng mahigit $2 milyon sa loob ng dalawampu't apat na oras mula nang maganap ang pamamaril.<ref>{{cite news |title=Trump campaign GoFundMe for rally shooting victims raises more than $2M |url=https://thehill.com/homenews/campaign/4771666-trump-campaign-gofundme-for-rally-shooting-victims-raises-more-than-2-million/ |work=The Hill |date=Hulyo 14, 2024 }}</ref> === Pandaigdig === Maraming mga lider pampulitika, kabilang sina [[Justin Trudeau]] ng Kanada, [[Javier Milei]] ng Argentina, at [[Emmanuel Macron]] ng Pransiya, ang nagbigay ng matinding panghuhusga sa pamamaril.<ref>{{Cite web|last=Mangione|first=Kendra|date=Hulyo 14, 2024|title=Horrific act': Shooting at Trump rally condemned by Trudeau, Poilievre|url=https://www.ctvnews.ca/politics/democracy-must-prevail-shooting-at-trump-rally-condemned-by-canada-s-leaders-1.6963273|access-date=Hulyo 14, 2024|website=ctvnews.ca|archive-date=Hulyo 14, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714005047/https://www.ctvnews.ca/politics/democracy-must-prevail-shooting-at-trump-rally-condemned-by-canada-s-leaders-1.6963273|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lavoz|first=Redacción|date=Hulyo 14, 2024|title=Estados Unidos. La reacción de Javier Milei tras el ataque a Donald Trump: “Todo mi apoyo y solidaridad”|url=https://www.lavoz.com.ar/mundo/la-reaccion-de-javier-milei-tras-el-ataque-a-donald-trump-en-estados-unidos/|access-date=Hulyo 14, 2024|website=lavoz.com.ar}}</ref><ref>{{Cite web|author=Huffpost|date=Hulyo 14, 2024|title=Donald Trump visé par une tentative d’assassinat : Emmanuel Macron dénonce un « drame pour nos démocraties »|url=https://www.huffingtonpost.fr/international/article/donald-trump-vise-par-une-tentative-d-assassinat-emmanuel-macron-denonce-un-drame-pour-nos-democraties_236879.html|access-date=Hulyo 14, 2024|website=huffington post.fr}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Donald Trump]] gl2b6n4b37untni32swovm1ff60zlzl 0 332095 2230106 2142852 2026-09-29T23:47:28Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Libano]] 2230106 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Libano]] ik6pogiubeisr5udmopj6oz1hgdeeuf 0 332187 2230095 2142963 2026-09-29T23:46:33Z Xqbot 14117 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Syria]] 2230095 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Syria]] hd0wo2vhrvm956cqjb7b17g54fmqsii 0 334071 2230038 2229931 2026-09-29T13:28:13Z ~2026-52417-61 166949 /* */ 2230038 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography|name=Alexandra Eala|image=Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg|image_upright=.8|caption=Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]]|fullname=Alexandra Maniego Eala|country={{PHI}}|birth_date={{birth date and age|2005|5|23}}|birth_place=[[Lungsod Quezon]], Pilipinas|height={{height|m=1.75}}|turnedpro=Marso 2020|plays=Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'')|coach=Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan)|careerprizemoney=US$3,354,035|singlesrecord={{tennis record|won=234|lost=139}}|singlestitles=1 WTA, 2 WTA 125|highestsinglesranking=Blg. 18 (ika 23 ng Agosto, 2026)|currentsinglesranking=Blg. 18 (ika 28 ng Septyembre, 2026)|doublesrecord={{tennis record|won=49|lost=50}}|doublestitles=0|highestdoublesranking=Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026)|currentdoublesranking=Blg. 127 (ika 28 ng Septyembre, 2026)|updated=Setyembre 28, 2026|AustralianOpenresult=1R (2026)|FrenchOpenresult=1R (2025,2026)|Wimbledonresult=4R (2026)|USOpenresult=3R (2026)|AustralianOpenDoublesresult=1R (2026)|FrenchOpenDoublesresult=2R (2025)|WimbledonDoublesresult=1R (2025, 2026)|medaltemplates-expand=no|medaltemplates={{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}}}} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang ee-AH-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-20 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 18, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref>{{Cite news |last=De Guzman |first=Alyana |date=August 24, 2026 |title=Alex Eala now world’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA singles history. |work=ABS-CBN News. |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/8/24/alex-eala-now-world-s-no-18-and-the-highest-ranked-southeast-asian-in-wta-singles-history-1953 |access-date=August 24, 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Clarito |first=Ariel Ian |date=August 24, 2026 |title=Midlife Halftime: Alex Eala becomes highest-ranked Southeast Asian woman in WTA history |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/midlife-halftime-alex-eala-becomes-highest-ranked-southeast-asian-woman-in-wta-history/382381 |archive-date= |access-date=August 24, 2026 |website=Tiebreaker Times |language=en-US}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile22">{{cite news |title=WTA: Alexandra Eala |language=en |website=Women's Tennis Association |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=25 March 2026}}</ref> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026 at umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon.<ref name="WTA-profile22" /> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International Tennis Grand Slam (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay napanalunan ang doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=Hulyo 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |language=en |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020. Nagsimula siya sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile22" /> Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor. <ref>{{cite news |date=January 5, 2021 |title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title |website=ITF tennis |url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/ |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag siya ng isa pang singles crown sa ITF W25 Chiang Rai. Umabot siya sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles2">{{cite news |title=Eala ITF titles |website=ITF tennis |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs |access-date=October 5, 2025}}</ref> Noong 2023, nanalo si Eala sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton.<ref name="ITFtitles2" /> Pumasok din siya sa qualifying draw ng Australian Open, na nagmarka ng kanyang unang pagsubok sa isang Grand Slam event.<ref name="WTA-profile22" /> Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz. Nanalo rin siya ng tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles2" /> Nagpatuloy siyang lumaban sa qualifiers sa Grand Slams.<ref name="WTA-profile22" /> ==== 2025 ==== Noong 2025, nagsimula si Eala sa Canberra International (WTA 125) kung saan umabot siya sa semifinals. Sa Australian Open at Singapore Open, hindi siya pinalad na makalusot sa qualifiers.<ref name="WTA-profile22" /> Noong Marso, bilang world No. 140, nakatanggap siya ng wildcard sa Miami Open. Doon, gumawa siya ng kasaysayan nang makarating sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions. Siya ang kauna-unahang Filipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100, umakyat sa rangko na 75.<ref name="WTA-profile22" /> Sumunod, lumaban siya sa Madrid Open at Italian Open ngunit hindi nakalampas sa unang yugto. Sa doubles, umabot siya sa quarterfinals kasama si Gauff.<ref name="WTA-profile22" /> Sa mga torneong damuhan, hindi siya nakalusot sa unang rawnd ng Birmingham Open at Nottingham Open. Sa Ilkley Open, nakarating siya sa quarterfinals. Sa Eastbourne Open, nakarating sa final, ngunit nabigo sa championship.<ref name="WTA-profile22" /> Sa kanyang debut sa Wimbledon, natalo siya sa unang round ng parehong singles at doubles. Pagkatapos nito, lumahok siya sa Canadian Open ngunit hindi nakalampas sa unang rawnd. Dahil sa pinsala sa balikat, umatras siya sa Cincinnati Open at Monterrey Open.<ref name="WTA-profile22" /> Sa US Open, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Filipino na nanalo ng match sa isang Grand Slam, bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile22" /> Sa Guadalajara 125 Open, tinanghal siyang kampeon — ang kanyang unang titutlong pangisahan sa WTA 125. Pagkatapos nito, umabot siya sa quarterfinals ng São Paulo Open, semifinals ng Jingshan Open, at quarterfinals ng Suzhou Open.<ref name="WTA-profile22" /> Sa mga torneo sa Asya, hindi siya nakalusot sa qualifying ng Wuhan Open at natalo rin sa opening rounds ng Japan Women's Open at Guangzhou Open. Sa Hong Kong Open, nakarating siya sa pangalawang yugto. Sa doubles, umabot siya sa semifinals ng Guangzhou Open kasama si Kichenok.<ref name="WTA-profile22" /> Natapos niya ang taon sa career-high ranking na No. 50 sa idahan at No. 160 sa pangdalawahan.<ref name="WTA-profile22" /> ==== 2026 ==== Noong unang bahagi ng 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland Open sa parehong singles at doubles, bago mabigo kina Wang at Xu/Yang. Sa Australian Open, hindi siya pinalad sa unang rawnd.<ref name="WTA-profile22" /> Pagdating sa mga palaro sa Gitnang Silangan, umabot siya sa quarterfinals ng Abu Dhabi Open laban kay Alexandrova, at sa Dubai Championships kung saan dinaig siya ni Gauff. Sa Indian Wells at Miami Open, nakarating siya sa ika-apat na yugto, ngunit tinalo siya nina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile22" /> Sa mga palaro sa lumad, lumaban siya hanggang third yugto ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit maagang naalis sa French Open nang matalo kay Jovic. Pagdating ng palaro sa damo, muling bumangon si Eala: tinanghal siyang kampeon sa Birmingham 125 Open matapos talunin si Bartůňková sa final. Sa Berlin Open, pinatumba niya sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková sa semifinals. Sa Wimbledon, gumawa siya ng kasaysayan nang talunin ang defending champion na si Świątek at makarating sa ika-apat na yugto bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile22" /> Sa Washington Open nakamit niya ang kanyang unang titulo sa WTA 500. Sa makasaysayang kampanya, tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at sa final ay dinaig si Pegula. Sa panalong ito, naging kauna-unahang Filipino na nagwagi ng titulo da WTA tour.<ref name="WTA-profile22" /> Pagkatapos nito, nagpatuloy ang kanyang magandang porma sa Canadian Open, umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Bencic, at sa Cincinnati Open kung saan nakarating siya sa third round laban kay Anisimova.<ref name="WTA-profile22" /> Sa US Open, natalo siya kay Jovic sa ikatlong round.<ref>[https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller Giongco, Mark. (September 6, 2026). Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller. INQUIRER.net.]</ref> Ang pag-angat na ito ay naghatid sa kanya sa pinakamataas niyang ranggo sa karera, world No. 18.<ref name="WTA-profile22" /> Sa Asian Swing, siya ay naalis sa ikalawang round ng Singapore Open matapos matalo kay Prozorova.<ref>[https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/9/24/tennis-singapore-open-alex-eala-tatiana-prozorova-result-2151 Naredo, Camille B. (Setyembre 23, 2026). "Natalo si Eala kay Prozorova, lumabas sa Singapore Open". ABS-CBN News.]</ref><ref>[https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-ousted-from-singapore-open-by-world-no-180-prozorova-a5019-20260924 Reyes, Kate (Setyembre 24, 2026). ''Natalo si Alex Eala sa Singapore Open laban sa world No. 180 na si Prozorova''. Spin.ph.]</ref> === Mga tala === ==== Mahahalagang Laban ni Eala (Apelyido ng mga Kalaban) ==== {| class="wikitable" style="text-align:left; width:90%;" !Taon !Tier Torneo !Yugto !Kalaban !Resulta |- |2020 |ITF W15 Manacor |Final |Cavalle-Reimers |Panalo |- |2020 |ITF W25 Chiang Rai |Final |Kumkhum |Panalo |- |2021 |ITF W60 Madrid 2 |Final |Bassols Ribera |Pangalawa |- |2021 |WTA 250 Romania Open |2nd Yugto |Sherif |Talo |- |2022 |ITF W25 Yecla |Final |Cortez Llorca |Panalo |- |2022 |ITF W25 Roehampton |Final |Rodionova |Panalo |- |2022 |ITF W25 Aldershot |Final |Aiava |Pangalawa |- |2022 |ITF W40 Petange |Final |Dodin |Pangalawa |- |2022 |ITF W60 Vitoria-Gasteiz |Semifinal |Ponchet |Talo |- |2023 |ITF W25 Yecla |Final |Ryser |Panalo |- |2023 |ITF W25 Roehampton |Final |Rodionova |Panalo |- |2023 |ITF W100 Tokyo 2 |Semifinal |Uchijima |Talo |- |2024 |ITF W100 Vitoria-Gasteiz |Final |Kasintseva |Panalo |- |2024 |ITF W100 Dubai |Semifinal |Kudermetova |Talo |- |2024 |WTA 125 Veneto |Quarterfinal |Errani |Talo |- |2024 |WTA 125 Canberra International |Semifinal |Hunter |Talo |- |2025 |WTA 1000 Miami Open |Semifinal |Pegula |Talo |- |2025 |WTA 125 Guadalajara Open |Final |Udvardy |Panalo |- |2025 |WTA 250 Eastbourne Open |Final |Joint |Pangalawa |- |2025 |US Open |2nd Yugto |Bucșa |Talo |- |2026 |WTA 250 Auckland Open |Semifinal |Wang |Talo |- |2026 |WTA 1000 Dubai Championships |Quarterfinal |Gauff |Talo |- |2026 |WTA 1000 Indian Wells |4th Yugto |Nosková |Talo |- |2026 |WTA 1000 Miami Open |4th Yugto |Muchová |Talo |- |2026 |WTA 1000 Italian Open |3rd Yugto |Rybakina |Talo |- |2026 |WTA 125 Birmingham Open |Final |Bartůňková |Panalo |- |2026 |WTA 500 Berlin Open |Semifinal |Nosková |Talo |- |2026 |Wimbledon |4th Yugto |Paolini |Talo |- |2026 |WTA 500 Washington Open |Final |Pegula |Panalo |- |2026 |WTA 1000 Canadian Open |4th Yugto |Bencic |Talo |- |2026 |WTA 1000 Cincinnati Open |3rd Yugto |Anisimova |Talo |- |2026 |US Open |3rd Yugto |Jovic |Talo |- |2026 |Singapore Open |2nd Yugto |Prozorova |Talo |} ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Alex Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== === Winning streaks === Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round. Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan. Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final. Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref name="GroupedStreaks2">* [https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026. * [https://www.rappler.com/sports/tennis/alex-eala-makes-history-eastbourne-final-loss-maya-joint/ Alex Eala makes history with Eastbourne final run]{{Dead link|date=Agosto 2026|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}. Rappler. June 29, 2025. Retrieved June 29, 2025. * [https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.</ref> ==== Laban sa Top 20 na Kalaban ==== Ang completed‑match record ni Eala laban sa mga kalabang nasa Top 20 ay 12 panalo at 15 talo (41%).<ref name="GroupedTop202">* [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=ACareerqqITop_20qqv1 Tennis Abstract: Eala vs. Top 20 players]. Tennis Abstract. Retrieved September 11, 2026.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission, at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda. Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024. Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego. Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref name="GroupedRefs2">* {{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |language=en |website=Gulf Today |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |access-date=26 Marso 2026}} * {{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=Marso 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025}} * {{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |date=Abril 23, 2026 |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |language=en |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/}} * {{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |language=en |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839}} * {{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |language=en |website=Women's Tennis Association |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala}} * {{cite news |last1=Mina |date=Oktubre 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |language=en |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ}}</ref> === Personal na buhay === Ipinahayag ni Eala na paborito niyang comfort food ang caldereta at mas gusto niya ang matcha kaysa kape. Marunong siyang magsalita ng Ingles, Espanyol, at Filipino, at sa mga Grand Slam ay partikular ang hilig niya sa Wimbledon. Binanggit niya sina Sharapova at Nadal bilang impluwensiya sa kanyang istilo ng paglalaro. Noong 2025, naging breakthrough year niya at lalo siyang minahal ng mga tagahanga, na inihalintulad ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tenis sa mga pigura gaya nina Li Na at Jabeur. Nakabuo rin siya ng pagkakaibigan sa WTA kasama sina Lys, Sonmez, at Jovic, na nagpapakita ng balanse sa pagitan ng kompetisyon at suporta.<ref>* Mina, Inna (2026). "Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you". ''One Sports''. [https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you] * Castillejo, Dyan (2026). "Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast". ''ABS-CBN Sports''. [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007] * Futterman, Matthew (2026). "Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon". ''The Athletic''. [https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/] * Dioquino, Delfin (2025). "'Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint". ''Rappler''. [https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/] * Vogue (2025). "Rapid-Fire interview with Alex Eala". ''Instagram''. [https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/] * Atencio, Peter (2025). "Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game". ''Manila Standard''. [https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html] * Agcaoili, Lance (2025). "Alex Eala hits the court with Rafael Nadal". ''Inquirer''. [https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court] * Reyes, Kate (2026). "Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career". ''Spin.ph''. [https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309]</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola. Mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba. Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref name="GroupedPlayStyle2">* {{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |language=en |website=Tennis.com |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026}} * {{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |language=en |website=ESPN |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026}} * {{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba't ibang bersyon ng '''Babolat Pure Aero'''. Noong junior years, hawak niya ang 2016 model na kilala sa spin; sa US Open junior win ay lumipat siya sa 2019 cosmetic version; at noong 2023 ay madalas siyang nakikitang may Pure Aero (2023) na mas komportable at mas kontrolado, bagaman may sabi-sabi na luma pa rin ang frame sa ilalim ng bagong itsura. Kasabay nito, gumagamit siya ng '''Babolat RPM Blast''' strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg) para sa dagdag na spin at kontrol.<ref>* Jonsson, Stefan (2025). "Alexandra Eala's Racquet - Player Profile". ''Tennisnerd.net''. Retrieved 2026-06-27. [https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135] * Tennis Express (2026). "Alexandra Eala Tennis gear (video)". ''Tennis Express TikTok''. Retrieved 2026-08-17. [https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958]</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[Talaksan:2026-07-13_–_President_Marcos_hails_Alex_Eala_as_PH_tennis_champion,_vows_full_government_support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026. Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya. Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya. Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan. Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>* {{cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |website=Rappler}} * {{cite web |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |website=Inquirer Net}} * {{cite web |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |website=Manila Bulletin}} * {{cite web |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |website=Manila Bulletin}} * {{cite web |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |website=Tiebreaker Times}} * {{cite web |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |website=The Philippine Star}} * {{cite web |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |website=ABS-CBN News}} * {{cite web |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |website=Philippine News Agency}} * {{cite web |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |website=Sun Star}} * {{cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise. |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines |website=Rappler}} * "Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021. * Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025. * Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026. * {{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[Talaksan:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games, nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles. Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles. Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II. Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera. Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref name="GroupedNationalTeam2">* {{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/}} * {{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/}} * {{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain}} * {{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631}} * {{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041}} * {{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |website=The Philippine Inquirer |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph}}</ref> === Mga isponsorsip === Nagsimula si Eala sa endorsements sa edad na walo bilang ambassador ng Globe Telecom, suportado ng Babolat mula sa kanyang junior career, at pumirma sa Nike noong 2019. Noong 2022, siya ay naging endorser ng Bank of the Philippine Islands at lumabas sa Vogue Philippines at Tatler Philippines. Noong 2025, binigyan siya ng Nike ng sampaguita-inspired hair tie sa Wimbledon debut, naging ambassador ng Locally juice, nagkaroon ng limitadong edisyon na Nike shirt na dinisenyo ni Georgina Camus, at naging ambassador ng Milo Philippines. Noong 2026, siya ay naging mukha ng Marriott Bonvoy Asia Pacific campaign “Tennis The World” at ambasador ng Panasonic Philippines.<ref>* {{cite news |date=July 21, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life, Wins, & What Keeps Her Going |website=Globe |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |url-status=live |access-date=January 12, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810101245/https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |archive-date=August 10, 2025}} * {{cite news |last=Canniza |first=Annika |date=January 24, 2025 |title=3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court |website=The Game |publisher=One Mega |url=https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |url-status=live |access-date=April 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102185049/https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |archive-date=November 2, 2024}} * {{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 6, 2023 |title=Look: Nike Customizes Alex Eala Kicks to Commemorate US Open Victory |website=The Game |publisher=One Mega |url=https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |url-status=live |access-date=April 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213094932/https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |archive-date=December 13, 2024}} * {{cite news |date=January 25, 2023 |title=Champ's choice: Alex Eala signs up as BPI's newest endorser |website=Bilyonaryo |url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |url-status=live |access-date=July 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201031436/https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |archive-date=February 1, 2023}} * {{cite magazine |last=Sampayan |first=Jacs |date=October 29, 2022 |title=In Her Court: Tennis Star Alex Eala Looks To The Future |url=https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315200339/https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |archive-date=March 15, 2026 |access-date=April 23, 2025 |magazine=Vogue Philippines}} * {{cite news |last1=Morales |first1=Luisa |date=July 1, 2025 |title=Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut |website=One Sports |publisher=One Sports |url=https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |url-status=live |access-date=July 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717221418/https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |archive-date=July 17, 2025}} * {{cite news |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino Youth |newspaper=The Manila Times |url=https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |url-status=live |url-access=subscription |access-date=July 31, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315090310/https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |archive-date=March 15, 2026}} * {{Cite magazine |last=Burrack |first=Emily |date=August 18, 2025 |title=Introducing Alex Eala |url=https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315080311/https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |archive-date=March 15, 2026 |access-date=August 27, 2025 |magazine=Town & Country}} * {{cite news |last=Manahan |first=Millie |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |website=Manila Standard |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |url-status=live |access-date=February 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225074346/https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |archive-date=February 25, 2026}} * {{Cite magazine |title=Alex Eala Signs Up With Marriott Bonvoy |url=https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810182718/https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |archive-date=August 10, 2026 |access-date=August 10, 2026 |magazine=World Tennis Magazine}} * {{cite news |date=Agosto 28, 2026 |title=Alex Eala para sa Panasonic: Pagdadala ng kahusayan mas malapit sa tahanan |work=[[The Philippine Star]] |url=https://qa.philstar.com/lifestyle/2026/08/28/2552405/alex-eala-panasonic-bringing-excellence-closer-home |url-status=bot: unknown |access-date=Agosto 30, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830210650/https://qa.philstar.com/lifestyle/2026/08/28/2552405/alex-eala-panasonic-bringing-excellence-closer-home |archive-date=Agosto 30, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 2005]] [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 5yfo6ourbavn8kbhpfw99z9tscrfpsx 0 334998 2230139 2222903 2026-09-30T01:58:00Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230139 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Word Broadcasting Corporation | logo = | type = [[:en:Private company|Pribado]] | industry = [[Mass media|Pagsasahimpapawid]] | foundation = Marso 24, 1968 | founder = [[Julio Rosales]] | location = [[Lungsod ng Cebu]] | key_people = Fr. Felmar Fiel, SVD<br><small>General Manager</small> | owner = [[:en:Society of the Divine Word|Society of the Divine Word - Philippine Southern Province]] | parent = | revenue = | net_income = | num_employees = | homepage = [https://www.svdphs.ph/Word-Broadcasting-Corporation] }} Ang '''Word Broadcasting Corporation''' (kilala rin bilang '''Filipinas Broadcasting Association, Inc.''')<ref>{{Cite web |date=May 5, 1992 |title=R.A. No. 7485 |url=http://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-7485.php |website=The Corpus Juris}}</ref> ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid na pag-aari ng Society of the Divine Word. Ang punong tanggapan nito ay matatagpuan sa [[Unibersidad ng San Carlos]], Downtown Campus, Corner. P. del Rosario St., [[Lungsod ng Cebu]].<ref>{{Cite web |date=March 27, 2018 |title=R.A. No. 11001 |url=http://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-11001.php |website=The Corpus Juris}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 22, 2017 |title=Senate renews franchises for 8 radio, TV networks |url=https://www.bworldonline.com/senate-renews-franchises-8-radio-tv-networks/ |website=[[BusinessWorld]]}}</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang WBC noong Marso 24, 1968 ng mga Redemptorista. Noong 1979, nasa ilalim ito ng pamamahala ng Philippine Southern Province ng Society of the Divine Word. Kasalukuyan ito kasapi ng [[Catholic Media Network]].<ref>{{Cite web |title=KBP Members |url=https://www.kbp.org.ph/wp-content/uploads/2019/02/Word-Broadcasting-Corp.jpg |website=[[Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas]] |access-date=2025-07-08 |archive-date=2019-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710092309/https://www.kbp.org.ph/wp-content/uploads/2019/02/Word-Broadcasting-Corp.jpg |url-status=dead }}</ref> == Mga himpilan == === AM === {| class="wikitable" |- ! Pangalan ! Callsign ! Talapihitan ! Lakas ! Lokasyon |- | Radio Fuerza | [[DYRF-AM]] | 1215&nbsp;kHz | 10&nbsp;kW | [[Lungsod ng Cebu]] |- |} === FM === {| class="wikitable" |- ! Pangalan ! Callsign ! Talapihitan ! Lakas ! Lokasyon |- | Juander Radyo Cebu | [[DYDW-FM|DYDW]] | 89.1&nbsp;MHz | 10&nbsp;kW | [[Lungsod ng Cebu]] |- | Juander Radyo Ormoc | [[DYAJ]] | 90.3&nbsp;MHz | 10&nbsp;kW | [[Ormoc]] |} === Mga dating Himpilan === {| class="wikitable" |- ! Callsign ! Talapihitan ! Lokasyon ! Kasalukuyang Estado |- | [[DYDW-AM]] | 5&nbsp;kW | [[Tacloban]] | Nawala sa ere nung sinira ng [[Super Bagyong Yolanda]] ang transmiter nito noong 2013. |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == *[https://web.archive.org/web/20250226081131/https://www.svdphs.ph/Word-Broadcasting-Corporation Profile sa SVD-PHS] *[https://www.wordbroadcastingcorporation.org/ Opisyal na Websayt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250925172422/https://www.wordbroadcastingcorporation.org/ |date=2025-09-25 }} {{Radyo sa Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]] qkvjku8kay1oh5qaceba1blnqohdws8 0 337582 2230088 2204333 2026-09-29T23:28:19Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230088 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> <!-- Name and transliteration --> | name = Tytsjerksteradiel | native_name = {{native name|nl|Tietjerksteradeel|icon=no}} | settlement_type = [[List of municipalities of the Netherlands|Munisipalidad]] <!-- Images, nickname, motto --> | image_skyline = Church Jistrum.jpg | image_alt = | image_caption = Ikalabintatlong siglo na simbahan sa [[Jistrum]] | image_flag = Tytsjerksteradiel flag.svg | flag_size = 100x67px | flag_alt = | image_shield = Coat of arms of Tietjerksteradeel.svg | shield_size = 100x80px | shield_alt = <!-- Maps, coordinates --> | image_map = Tytsjerksteradiel location map municipality NL.png | map_alt = Position of Tytsjerksteradiel in a map of Friesland | map_caption = Lokasyon sa Friesland | coordinates = {{coord|53|12|N|6|0|E|region:NL|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Netherlands]] | subdivision_type1 = [[Provinces of the Netherlands|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Friesland]] | government_footnotes = <ref name="mayor_now">{{cite web |url = https://www.t-diel.nl/burgemeester |title = Burgemeester |trans-title = Mayor |language = Dutch |author = |date = |work = |publisher = Gemeente Tytsjerksteradiel |accessdate = 18 January 2026 |archive-url = https://web.archive.org/web/20251215120254/https://www.t-diel.nl/burgemeester |archive-date = 15 Disyembre 2025 |url-status = dead }}</ref> | governing_body = [[Municipal council (Netherlands)|Konseho ng munisipyo]] | leader_party = | leader_title = [[Burgemeester|Alkalde]] | leader_name = Kanter Breuker <!-- Geographic information --> | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = 161.41 | area_land_km2 = 148.86 | area_water_km2 = 12.55 | elevation_footnotes = <ref name="AHN">{{cite web |url = http://www.ahn.nl/postcodetool |title = Postcodetool for 9251GH |trans-title = |language = Dutch |author = <!--Staff writer(s); no by-line.--> |date = |work = Actueel Hoogtebestand Nederland |publisher = Het Waterschapshuis |accessdate = 30 September 2013 |archive-date = 21 Septiyembre 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130921053543/http://www.ahn.nl/postcodetool |url-status = dead }}</ref> | elevation_m = 1 | elevation_max_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_max_m = | elevation_min_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_min_m = <!-- Population, demographics --> | population_footnotes = | population_total = 32060 | population_as_of = Enero 2021 | population_density_km2 = 215 <!-- For automatic calculation: auto--> | population_demonym = <!-- Other information --> | timezone1 = [[Central European Time|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = [[Postal codes in the Netherlands|Postcode]] | postal_code = Parts of 9000 range | area_code_type = [[Telephone numbers in the Netherlands|Area code]] | area_code = 0511, 0512, 058 | website = {{URL|1=http://www.tytsjerksteradiel.nl}} | footnotes = [[File:Gem-Tytsjerksteradiel-OpenTopo.jpg|275px|thumb]] ''Mapang topograpikong Dutch ng munisipalidad ng Tytsjerksteradiel, Setyembre 2023'' }} Ang '''Tytsjerksteradiel''' ay isang [[Mga Munisipalidad sa Netherlands|munisipalidad]] sa [[Mga lalawigan sa Netherlands|lalawigan]] ng [[Friesland]] sa bansang [[Olanda]]. Ito ay ipinangalan sa bayan ng Tytsjerk, na ang pangalan ay hango sa isang taong nagngangalang Tiete. Si Tiete ay anak ni Tryn, kung saan pinangalanan ang rehiyon (Trynwâlden). Ang iba pang mga nayon sa Trynwâlden ay ipinangalan din sa mga anak ni Tryn: Oentsjerk (Oene), Gytsjerk (Giete), Readtsjerk (Reade), Aldtsjerk (Âlde), Ryptsjerk (Rype). Isang estatwa ni Tryn at ng kanyang mga anak ang inilagay sa Oentsjerk sa tabi ng mainroad (Rengerswei). Ang Tsjerk ay ang salitang [[Kanlurang Frisian]] para sa [[Simbahan]]. Hanggang 1989 ang opisyal na pangalan ng munisipalidad ay '''Tietjerksteradeel''', ang [[Wikang Olandes|Dutch]] na pangalan; ang kasalukuyang opisyal na pangalan ay West Frisian. Ang pinakamalaking nayon sa munisipalidad ay Burgum. ==Mga lokalidad== Ang Tietjerksteradeel ay binubuo ng labing-anim na opisyal na sentro (mga nayon). Simula noong 1989, ang mga katawagan sa pangalan ng lugar na Frisian ang naging opisyal. Ang mga karatula ng pangalan ng lugar ng nayon ay karaniwang bilingguwal, kung saan ang pangalang Dutch ay nasa mas maliit na font sa ibaba ng pangalang Frisian. Ang mga karatula ng pangalan ng lugar para sa mga nayon ay karaniwang monolingguwal na Frisian. Ang [[Burgum]] ang sentro ng administratibo at pinakamalaking nayon sa munisipalidad. {| class="sortable wikitable" align="center" |- ! width="120" | Opisyal na pangalan ! width="90" | Pangalang Olandes ! width="90" | Populasyon<br/>(1-1-2014) |- | [[Aldtsjerk]] | Oudkerk | 656 |- | [[Bartlehiem]] (bahagyang) | Bartlehiem | c. 70 |- | [[Burgum]] | Bergum | 9990 |- | [[Earnewâld]] | Eernewoude | 391 |- | [[Eastermar]] | Oostermeer | 1586 |- | [[Feanwâldsterwâl]] (bahagyang) | Veenwoudsterwal |- | [[Garyp]] | Garijp | 1916 |- | [[Gytsjerk]] | Giekerk | 2344 |- | [[Hurdegaryp]] | Hardegarijp | 4828 |- | [[Jistrum]] | Eestrum | 945 |- | [[Mûnein]] | Moleneind | 689 |- | [[Noardburgum]] | Noordbergum | 2228 |- | [[Oentsjerk (Netherlands)|Oentsjerk]] | Oenkerk | 1755 |- | [[Ryptsjerk]] | Rijperkerk | 786 |- | [[Sumar (Netherlands)|Sumar]] | Suameer | 1424 |- | [[Suwâld]] | Suawoude | 672 |- | [[Tytsjerk]] | Tietjerk | 1569 |- | [[Wyns]] | Wijns | 208 |- |} ===Mga Hamlet=== * [[Altenburch]] (Altenburg) * [[De Joere]] * [[Gytsjerksterhoeke]] (Giekerkerhoek) * [[Iniaheide]] * [[It Heechsân]] (Hoogzand) * [[It Wytfean]] (Witveen) * [[Kûkherne]] (Kuikhorne) ((partially)) * [[Noardermar]] (Noordermeer) * [[Lytse Geast]] (Kleinegeest) * [[Quatrebras (Friesland)|Quatrebras]] * [[Sânhuzen, Tytsjerksteradiel|Sânhuzen]] (Zevenhuizen) * [[Sigerswâld]] (Siegerswoude) * [[Skûlenboarch]] (Schuilenburg) * [[Sumarreheide]] (Suameerderheide) * [[Swarteweisein]] (Zwartewegsend) * [[Tergrêft]] (Tergraft) (bahagyang) ==Mga pangunahing tanawin== *Ang Wyns, Aldtsjerk, Jistrum, Eastermar, Oentsjerk, Burgum at Gytsjerk ay tahanan ng mga medieval na simbahan * Ang mga nayon na Aldtsjerk, Earnewâld, Ryptsjerk, Sumar, Tytsjerk <small>(De Lytse Geast at De Himriksmole)</small> at Wyns ay tahanan ng mga gilingan. * Ang [[Burgumer Lake]] * Ang Museo para sa Alamat sa Earnewâld * Ang Skûtsje-Museum sa Earnewâld * Ang Heimatmuseum na may Observatory sa Burgum. ==Mga larawan== <gallery mode=packed> File:Pauluskerk van Oudkerk.jpg|The church of [[Aldtsjerk]] (12th century) File:Molen De Hoop Sumar.jpg| Gristmill ‘De Hoop’ in [[Sumar (Netherlands)|Sumar]], built in 1882 File:Pastorie en Hervormde kerk in Noordbergum.JPG|Pastorie en Hervormde kerk in Noordbergum File:Eernesloot - Eernewoude.jpg|Eernesloot - Eernewoude </gallery> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga munisipalidad sa Olanda]] 8cfz8z2urz4vjtyzxzzvagp0qn9cb4w 0 338836 2230193 2221781 2026-09-30T11:13:53Z ~2026-52637-59 166974 2230193 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=March 2026}} {{Infobox film | image = <!-- Forgotten Island poster.jpeg --> | caption = Poster ng pagpapalabas sa sinehan | director = {{Plainlist| * [[Joel Crawford (director)|Joel Crawford]] * Januel Mercado }} | writer = {{Plainlist| * Joel Crawford * Januel Mercado }} | producer = Mark Swift | starring = {{Plainlist| * [[H.E.R.]] * [[Liza Soberano]] * [[Dave Franco]] * [[Jenny Slate]] * [[Manny Jacinto]] * [[Dolly de Leon]] * [[Jo Koy]] * [[Ronny Chieng]] * [[Lea Salonga]] }} | editing = <!-- DAPAT MAY KASAMANG SANGGUNIAN. TINGNAN ANG WP:CITE. --> | music = Nathan Matthew David | studio = [[DreamWorks Animation]] | distributor = [[Universal Pictures]] | released = {{Film date|2026|9|23|Pilipinas}}<br>{{Film date|2026|9|25|Estados Unidos}} | runtime = 99 minuto<ref name="f860">{{cite web | title=Forgotten Island | website=Annecy Festival | url=https://www.annecyfestival.com/en/the-festival/official-selection/special-events/forgotten-island | access-date=2026-07-03}}</ref> | country = Estados Unidos<!-- Huwag idagdag ang Pilipinas. Bagaman nakatakda ang kuwento sa Pilipinas, ang pelikula ay binubuo at ginagawa ng isang Amerikanong studio. --> | language = [[Wikang Ingles|Ingles]]<br>[[Wikang Filipino|Filipino]] | budget = <!-- DAPAT MAY KASAMANG SANGGUNIAN. TINGNAN ANG WP:CITE. --> | gross = <!-- DAPAT MAY KASAMANG SANGGUNIAN. TINGNAN ANG WP:CITE. --> }} Ang '''''Forgotten Island''''' ay isang paparating na Amerikanong animadong [[Pelikulang pakikipagsapalaran|pelikulang komedya at pakikipagsapalaran]] na isinulat at idinirehe nina [[Joel Crawford (direktor)|Joel Crawford]] at Januel Mercado. Ginawa ng [[DreamWorks Animation]], tampok sa pelikula ang mga boses nina [[H.E.R.]], [[Liza Soberano]], [[Dave Franco]], [[Jenny Slate]], [[Manny Jacinto]], [[Dolly de Leon]], [[Jo Koy]], [[Ronny Chieng]], at [[Lea Salonga]]. Opisyal na inanunsyo ng DreamWorks Animation ang pelikula noong Abril 2025, kung saan sina Crawford at Mercado ang itinakdang sumulat at magdirehe nito. Humugot sila ng inspirasyon mula sa kanilang pagkakaibigan at [[Mitolohiyang Pilipino|mitolohiyang Pilipino]]. Ang mga unang kasapi ng pangkat ng mga gumaganap ay inanunsyo noong Oktubre 2025, at kinumpirma ang karagdagang pagpili ng mga gaganap sa sumunod na Marso. Ang mga unang pagpapalabas ng "work-in-progress" ng pelikula ay isinagawa sa [[CinemaCon]] 2026 at sa [[Annecy International Animation Film Festival 2026]]. Nakatakdang ipalabas ng [[Universal Pictures]] ang ''Forgotten Island'' sa Setyembre 23, 2026 sa Pilipinas. ==Banghay== Sa [[Pilipinas]] noong dekada 1990,<ref name="variety">{{Cite web |last=Tangcay |first=Jazz |date=March 25, 2026 |title='Forgotten Island' Trailer: H.E.R. and Liza Soberano Star in DreamWorks' Filipino Folklore-Inspired Animated Movie |url=https://variety.com/2026/film/news/forgotten-island-trailer-dreamworks-her-1236697699/ |access-date=March 26, 2026 |website=Variety |language=en-US}}</ref> nangako ang dalawang magkaibigang sina Jo at Raissa na mananatili silang magkaibigan habambuhay. Matapos nilang makapagtapos ng mataas na paaralan, naghahanda si Raissa na lumipat sa [[Estados Unidos]] upang mag-aral sa kolehiyo, sa paghihikayat ng kaniyang mga magulang. Dahil sa pangambang tuluyang mawala ang kanilang ugnayan, sinikap ni Jo na hikayatin siyang manatili. Gayunpaman, bigla silang nadala sa pamamagitan ng isang portal patungo sa mahiwagang daigdig ng nakalimutang pulo ng Nakali, kung saan unti-unting naglalaho ang mga alaala habang mas matagal na nananatili roon ang isang tao.<ref>{{cite news |last1=Purnell |first1=Kristofer |title=Liza Soberano, H.E.R. try to keep their memories in 'Forgotten Island' trailer |url=https://www.philstar.com/entertainment/movies/2026/03/26/2516949/liza-soberano-her-try-keep-their-memories-forgotten-island-trailer |access-date=26 March 2026 |work=The Philippine Star |date=26 March 2026}}</ref> ==Mga gumaganap na tagapagboses== * [[H.E.R.]] bilang si Jo * [[Liza Soberano]] bilang si Raissa * [[Dave Franco]] bilang si Raww, isang mabait ngunit malas na taong-[[Askal|aspin]] * [[Manny Jacinto]] bilang si Bungi, isang [[Tiyanak]] * [[Jenny Slate]] bilang si Batiba, isang [[Batibat]] * [[Lea Salonga]] bilang ang Kinatatakutang [[Manananggal]], ang pinakakinatatakutang nilalang sa pulo * [[Dolly de Leon]] bilang si Lola Fatima * Kevin McCann bilang si Mermahn, Prinsipe ng mga [[Kataw (Philippine mythology)|Kataw]] Bukod dito, sina [[Jo Koy]], [[Ronny Chieng]], Amielynn Abellera, at [[Sophia Laforteza]] ay naitalaga sa mga papel na hindi pa isiniwalat. ==Produksiyon== ===Pagbuo=== Noong Abril 2025, inanunsyo ng [[DreamWorks Animation]] na isinasagawa ang pagbuo ng isang orihinal na animadong [[Pelikulang pakikipagsapalaran|pelikulang komedya at pakikipagsapalaran]] na may pamagat na ''Forgotten Island'', na isinulat at idinirehe nina [[Joel Crawford (director)|Joel Crawford]] at Januel Mercado, at hango sa [[mitolohiyang Pilipino]].<ref>{{cite web|last=McClintock|first=Pamela|title=DreamWorks Animation Reveals New Film 'Forgotten Island', Sets Fall 2026 Release|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dreamworks-forgotten-island-movie-1236191413/|access-date=April 15, 2025|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=April 15, 2025|archive-date=April 15, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250415182236/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dreamworks-forgotten-island-movie-1236191413/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Manalo|first=Mike|date=April 17, 2025|title=Dreamworks Unveils Filipino Animated Film 'Forgotten Island' for September 2026|url=https://thenerdsofcolor.org/2025/04/16/dreamworks-unveils-filipino-animated-film-forgotten-island-for-september-2026/|access-date=October 30, 2025|website=The Nerds of Color|language=en-US}}</ref> Humugot sina Crawford at Mercado, na magkasamang nagtrabaho sa studio mula pa noong ''[[Kung Fu Panda 2]]'' (2011), ng inspirasyon mula sa kanilang pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |last=Gajewski |first=Ryan |date=2026-03-26 |title=H.E.R., Liza Soberano Get Emotional as Trailer for Animated 'Forgotten Island' Celebrates Filipino Culture |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/forgotten-island-her-liza-soberano-trailer-dreamworks-1236546384/ |access-date=2026-03-26 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> ===Mga Taga-ganap=== {{multiple image | total_width = 300 | image1 = H.E.R. Interview.jpg | image2 = Liza Soberano in 2026.jpg | footer = Sina [[H.E.R.]] at [[Liza Soberano]] ang nagbibigay-tinig sa pangunahing mga tauhang sina Jo at Raissa. }} Noong Oktubre 2025, inanunsyo na sina [[H.E.R.]], [[Liza Soberano]], [[Dave Franco]], [[Manny Jacinto]], [[Jenny Slate]], at [[Lea Salonga]] ay kabilang sa mga gumaganap sa pelikula.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/10/her-dave-franco-jenny-slate-forgotten-island-1236601661/|title=Six Heading To DreamWorks Animation's 'Forgotten Island'|last=D'Alessandro|first=Anthony|website=[[Deadline Hollywood]]|date=October 29, 2025|access-date=October 29, 2025}}</ref> Noong Marso 2026, nadagdag ang mga gumaganap na sina [[Jo Koy]], [[Dolly de Leon]], [[Ronny Chieng]], at Amielynn Abellera.<ref>{{Cite web |last=Tangcay |first=Jazz |date=March 20, 2026 |title=Dreamworks Animation's 'Forgotten Island' Adds Jo Koy, Dolly de Leon, Ronny Chieng and Amielynn Abellera (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2026/film/news/dreamworks-animation-forgotten-island-jo-koy-dolly-de-leon-1236694437/ |access-date=March 20, 2026 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> ===Animasyon at disenyo=== Ang estilo ng animasyon ay katulad sa naunang pelikula ng DreamWorks na ''[[Puss in Boots: The Last Wish]]'' (2022), na idinirehe rin ni Crawford.<ref name="variety" /> Sinabi nina Mercado at Crawford na ang biswal na estilo ng pelikula ay hinango sa sining ng Pilipinas at sa [[disenyong grapiko ng dekada 1990]]. Nagbabago ang estilo ng animasyon sa buong pelikula, na pana-panahong lumilipat mula sa pangunahing makabagong computer-generated animation tungo sa animasyong 2D na may impluwensiya ng [[anime]]. Ginagamit ang mga estilisadong 2D na sekwensiyang ito sa mga pagbabalik-tanaw, na tumutukoy sa estilo ng mga seryeng anime gaya ng ''Dragon Ball Z'', ''Street Fighter'', at ''Sailor Moon'', depende sa kung aling tauhan ang naalala. Ang mga sekwensiyang ito ay inanimahan ng Snipple Animation, isang studio na nakabase sa Maynila, bilang paggunita sa kasaysayan ng mga studio sa Pilipinas na gumagawa ng outsourced na mga seryeng anime. Sa presentasyon ng pelikula sa Annecy, binigyang-diin ng mga tagalikha ng pelikula ang mga ambag ng mga Pilipinong animator, at binanggit na ang kulturang Pilipino ang nagsilbing pundasyon ng proyekto sa halip na maging isa lamang impluwensiya.<ref>{{Cite web |last=Lang |first=Jamie |date=2026-06-23 |title=DreamWorks Takes Us To ‘Forgotten Island’ In Annecy Preview |url=https://www.cartoonbrew.com/feature-film/forgotten-island-annecy-trailer-joel-crawford-januel-mercado-263470.html |access-date=2026-06-27 |website=[[Cartoon Brew]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goldbart |first=Max |date=2026-06-23 |title='Forgotten Island' Team Talk Filipino Culture & Casting Lea Salonga |url=https://deadline.com/2026/06/forgotten-island-team-on-filipino-culture-lea-salonga-1236964786/ |access-date=2026-06-27 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> ===Musika=== Noong Oktubre 2025, inanunsyo na si Nathan Matthew David ang bubuo ng musika para sa pelikula.<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2025/10/29/nathan-matthew-david-to-score-dreamworks-animations-forgotten-island/|title=Nathan Matthew David to Score DreamWorks Animation's 'Forgotten Island'|website=Film Music Reporter|date=October 29, 2025|access-date=December 30, 2025}}</ref> Ang soundtrack ng pelikula ay magtatampok ng mga pagtatanghal nina H.E.R., [[Bini (grupo)|Bini]], [[Lea Salonga]], [[SB19]], [[Francis Magalona]], [[Sophia Laforteza]], [[Ruby Ibarra]], at Carl Angelo.<ref>{{Cite web |last=Tangcay |first=Jazz |date=June 19, 2026 |title=H.E.R., Bini, Lea Salonga, Katseye's Sophia Laforteza Lead Dreamworks Animation's ''Forgotten Island'' Soundtrack (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2026/film/news/her-bini-lea-salonga-forgotten-island-soundtrack-1236785161/ |access-date=June 19, 2026 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=De Guzman |first=Alyana |date=June 20, 2026 |title=BINI, Lea Salonga, Sophia Laforteza, H.E.R. lead soundtrack for DreamWorks Animation's ‘Forgotten Island |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/6/20/bini-lea-salonga-sophia-laforteza-h-e-r-lead-soundtrack-for-forgotten-island-1324 |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=June 20, 2026 |work=}}</ref> ==Pagpapalabas== Nakatakdang ipalabas ang ''Forgotten Island'' sa Estados Unidos sa Setyembre 25, 2026.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/04/dreamworks-animation-forgotten-island-release-date-1236369039/|title=DreamWorks Animation Dates 'Forgotten Island' For Fall 2026|last=D'Alessandro|first=Anthony|website=[[Deadline Hollywood]]|date=April 15, 2025|access-date=April 15, 2025|archive-date=May 27, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250527232415/https://deadline.com/2025/04/dreamworks-animation-forgotten-island-release-date-1236369039/|url-status=live}}</ref> Isang work-in-progress cut na bersiyon ng pelikula ang ipinalabas sa [[CinemaCon]] sa [[Las Vegas]] noong Abril 15, 2026, at sa [[2026 Annecy International Animation Film Festival]] sa [[Pransiya]] noong Hunyo 24, kung saan sinalubong ito ng masigabong palakpakan.<ref>{{cite news |last=Taylor |first=Drew |title=‘Forgotten Island’ First Look: Bold and Dazzling, This Movie Is Everything DreamWorks Animation Can Be |url=https://www.thewrap.com/creative-content/movies/forgotten-island-cinemacon-sneak-preview/ |access-date=3 July 2026 |work=[[TheWrap]] |date=15 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Licsi |first=Ayae |title='Forgotten Island' earns five-minute standing ovation at Annecy International Animation Film Festival |url=https://philstarlife.com/geeky/953896-forgotten-island-earns-five-minute-standing-ovation-at-annecy-international-animation-film-festival |access-date=3 July 2026 |work=[[The Philippine Star]] |date=25 June 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga pelikulang 3D ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang pakikipagsapalaran at komedya ng 2026]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animado ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang computer-animated ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang nasa wikang Ingles ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang pantasyang pakikipagsapalaran ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang pantasyang komedya ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang animadong 3D]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang 3D]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang pakikipagsapalaran at komedya]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animadong pakikipagsapalaran]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animadong komedya]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animadong pantasya]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang computer-animated]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang pantasyang pakikipagsapalaran]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang pantasyang komedya]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang pandagat]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado tungkol sa pagkakaibigan]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado tungkol sa mga hayop na nagsasalita]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado na itinakda noong dekada 1990]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado na itinakda sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado na itinakda sa mga pulo]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado na may impluwensiya ng anime]] [[Kategorya:Mga pelikula ng DreamWorks Animation]] [[Kategorya:Mga pelikulang pakikipagsapalaran at komedya sa wikang Ingles]] [[Kategorya:Mga pelikulang pantasyang pakikipagsapalaran sa wikang Ingles]] [[Kategorya:Mga pelikulang pantasyang komedya sa wikang Ingles]] [[Kategorya:Mga pelikula tungkol sa pagbubura at pagbabago ng alaala]] [[Kategorya:Mga pelikulang idinirehe ni Joel Crawford]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado ng Universal Pictures]] [[Kategorya:Mga nalalapit na pelikula sa wikang Ingles]] hco5d0dyhfnbm1e0ox48o894zwlwc5h 2230195 2230193 2026-09-30T11:15:27Z ~2026-52637-59 166974 2230195 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=March 2026}} {{Infobox film | image = <!-- Forgotten Island poster.jpeg --> | caption = Poster ng pagpapalabas sa sinehan | director = {{Plainlist| * [[Joel Crawford (director)|Joel Crawford]] * Januel Mercado }} | writer = {{Plainlist| * Joel Crawford * Januel Mercado }} | producer = Mark Swift | starring = {{Plainlist| * [[H.E.R.]] * [[Liza Soberano]] * [[Dave Franco]] * [[Jenny Slate]] * [[Manny Jacinto]] * [[Dolly de Leon]] * [[Jo Koy]] * [[Ronny Chieng]] * [[Lea Salonga]] }} | editing = <!-- DAPAT MAY KASAMANG SANGGUNIAN. TINGNAN ANG WP:CITE. --> | music = Nathan Matthew David | studio = [[DreamWorks Animation]] | distributor = [[Universal Pictures]] | released = {{Film date|2026|9|23|Pilipinas}}<br>{{Film date|2026|9|25|Estados Unidos}} | runtime = 109 minuto<ref name="kmrb">{{Cite web |date=August 24, 2026 |title=''Forgotten Island'' [12] |url=https://www.kmrb.or.kr/main/gd/grade/selectGradeInfo.do?category=MV&rcvNo=2584349&adult_yn=N&mi=1090 |access-date=August 25, 2026 |publisher=[[Korea Media Rating Board]] |language=ko}}</ref> | country = Estados Unidos<!-- Huwag idagdag ang Pilipinas. Bagaman nakatakda ang kuwento sa Pilipinas, ang pelikula ay binubuo at ginagawa ng isang Amerikanong studio. --> | language = [[Wikang Ingles|Ingles]]<br>[[Wikang Filipino|Filipino]] | budget = <!-- DAPAT MAY KASAMANG SANGGUNIAN. TINGNAN ANG WP:CITE. --> | gross = <!-- DAPAT MAY KASAMANG SANGGUNIAN. TINGNAN ANG WP:CITE. --> }} Ang '''''Forgotten Island''''' ay isang paparating na Amerikanong animadong [[Pelikulang pakikipagsapalaran|pelikulang komedya at pakikipagsapalaran]] na isinulat at idinirehe nina [[Joel Crawford (direktor)|Joel Crawford]] at Januel Mercado. Ginawa ng [[DreamWorks Animation]], tampok sa pelikula ang mga boses nina [[H.E.R.]], [[Liza Soberano]], [[Dave Franco]], [[Jenny Slate]], [[Manny Jacinto]], [[Dolly de Leon]], [[Jo Koy]], [[Ronny Chieng]], at [[Lea Salonga]]. Opisyal na inanunsyo ng DreamWorks Animation ang pelikula noong Abril 2025, kung saan sina Crawford at Mercado ang itinakdang sumulat at magdirehe nito. Humugot sila ng inspirasyon mula sa kanilang pagkakaibigan at [[Mitolohiyang Pilipino|mitolohiyang Pilipino]]. Ang mga unang kasapi ng pangkat ng mga gumaganap ay inanunsyo noong Oktubre 2025, at kinumpirma ang karagdagang pagpili ng mga gaganap sa sumunod na Marso. Ang mga unang pagpapalabas ng "work-in-progress" ng pelikula ay isinagawa sa [[CinemaCon]] 2026 at sa [[Annecy International Animation Film Festival 2026]]. Nakatakdang ipalabas ng [[Universal Pictures]] ang ''Forgotten Island'' sa Setyembre 23, 2026 sa Pilipinas. ==Banghay== Sa [[Pilipinas]] noong dekada 1990,<ref name="variety">{{Cite web |last=Tangcay |first=Jazz |date=March 25, 2026 |title='Forgotten Island' Trailer: H.E.R. and Liza Soberano Star in DreamWorks' Filipino Folklore-Inspired Animated Movie |url=https://variety.com/2026/film/news/forgotten-island-trailer-dreamworks-her-1236697699/ |access-date=March 26, 2026 |website=Variety |language=en-US}}</ref> nangako ang dalawang magkaibigang sina Jo at Raissa na mananatili silang magkaibigan habambuhay. Matapos nilang makapagtapos ng mataas na paaralan, naghahanda si Raissa na lumipat sa [[Estados Unidos]] upang mag-aral sa kolehiyo, sa paghihikayat ng kaniyang mga magulang. Dahil sa pangambang tuluyang mawala ang kanilang ugnayan, sinikap ni Jo na hikayatin siyang manatili. Gayunpaman, bigla silang nadala sa pamamagitan ng isang portal patungo sa mahiwagang daigdig ng nakalimutang pulo ng Nakali, kung saan unti-unting naglalaho ang mga alaala habang mas matagal na nananatili roon ang isang tao.<ref>{{cite news |last1=Purnell |first1=Kristofer |title=Liza Soberano, H.E.R. try to keep their memories in 'Forgotten Island' trailer |url=https://www.philstar.com/entertainment/movies/2026/03/26/2516949/liza-soberano-her-try-keep-their-memories-forgotten-island-trailer |access-date=26 March 2026 |work=The Philippine Star |date=26 March 2026}}</ref> ==Mga gumaganap na tagapagboses== * [[H.E.R.]] bilang si Jo * [[Liza Soberano]] bilang si Raissa * [[Dave Franco]] bilang si Raww, isang mabait ngunit malas na taong-[[Askal|aspin]] * [[Manny Jacinto]] bilang si Bungi, isang [[Tiyanak]] * [[Jenny Slate]] bilang si Batiba, isang [[Batibat]] * [[Lea Salonga]] bilang ang Kinatatakutang [[Manananggal]], ang pinakakinatatakutang nilalang sa pulo * [[Dolly de Leon]] bilang si Lola Fatima * Kevin McCann bilang si Mermahn, Prinsipe ng mga [[Kataw (Philippine mythology)|Kataw]] Bukod dito, sina [[Jo Koy]], [[Ronny Chieng]], Amielynn Abellera, at [[Sophia Laforteza]] ay naitalaga sa mga papel na hindi pa isiniwalat. ==Produksiyon== ===Pagbuo=== Noong Abril 2025, inanunsyo ng [[DreamWorks Animation]] na isinasagawa ang pagbuo ng isang orihinal na animadong [[Pelikulang pakikipagsapalaran|pelikulang komedya at pakikipagsapalaran]] na may pamagat na ''Forgotten Island'', na isinulat at idinirehe nina [[Joel Crawford (director)|Joel Crawford]] at Januel Mercado, at hango sa [[mitolohiyang Pilipino]].<ref>{{cite web|last=McClintock|first=Pamela|title=DreamWorks Animation Reveals New Film 'Forgotten Island', Sets Fall 2026 Release|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dreamworks-forgotten-island-movie-1236191413/|access-date=April 15, 2025|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=April 15, 2025|archive-date=April 15, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250415182236/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dreamworks-forgotten-island-movie-1236191413/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Manalo|first=Mike|date=April 17, 2025|title=Dreamworks Unveils Filipino Animated Film 'Forgotten Island' for September 2026|url=https://thenerdsofcolor.org/2025/04/16/dreamworks-unveils-filipino-animated-film-forgotten-island-for-september-2026/|access-date=October 30, 2025|website=The Nerds of Color|language=en-US}}</ref> Humugot sina Crawford at Mercado, na magkasamang nagtrabaho sa studio mula pa noong ''[[Kung Fu Panda 2]]'' (2011), ng inspirasyon mula sa kanilang pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |last=Gajewski |first=Ryan |date=2026-03-26 |title=H.E.R., Liza Soberano Get Emotional as Trailer for Animated 'Forgotten Island' Celebrates Filipino Culture |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/forgotten-island-her-liza-soberano-trailer-dreamworks-1236546384/ |access-date=2026-03-26 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> ===Mga Taga-ganap=== {{multiple image | total_width = 300 | image1 = H.E.R. Interview.jpg | image2 = Liza Soberano in 2026.jpg | footer = Sina [[H.E.R.]] at [[Liza Soberano]] ang nagbibigay-tinig sa pangunahing mga tauhang sina Jo at Raissa. }} Noong Oktubre 2025, inanunsyo na sina [[H.E.R.]], [[Liza Soberano]], [[Dave Franco]], [[Manny Jacinto]], [[Jenny Slate]], at [[Lea Salonga]] ay kabilang sa mga gumaganap sa pelikula.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/10/her-dave-franco-jenny-slate-forgotten-island-1236601661/|title=Six Heading To DreamWorks Animation's 'Forgotten Island'|last=D'Alessandro|first=Anthony|website=[[Deadline Hollywood]]|date=October 29, 2025|access-date=October 29, 2025}}</ref> Noong Marso 2026, nadagdag ang mga gumaganap na sina [[Jo Koy]], [[Dolly de Leon]], [[Ronny Chieng]], at Amielynn Abellera.<ref>{{Cite web |last=Tangcay |first=Jazz |date=March 20, 2026 |title=Dreamworks Animation's 'Forgotten Island' Adds Jo Koy, Dolly de Leon, Ronny Chieng and Amielynn Abellera (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2026/film/news/dreamworks-animation-forgotten-island-jo-koy-dolly-de-leon-1236694437/ |access-date=March 20, 2026 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> ===Animasyon at disenyo=== Ang estilo ng animasyon ay katulad sa naunang pelikula ng DreamWorks na ''[[Puss in Boots: The Last Wish]]'' (2022), na idinirehe rin ni Crawford.<ref name="variety" /> Sinabi nina Mercado at Crawford na ang biswal na estilo ng pelikula ay hinango sa sining ng Pilipinas at sa [[disenyong grapiko ng dekada 1990]]. Nagbabago ang estilo ng animasyon sa buong pelikula, na pana-panahong lumilipat mula sa pangunahing makabagong computer-generated animation tungo sa animasyong 2D na may impluwensiya ng [[anime]]. Ginagamit ang mga estilisadong 2D na sekwensiyang ito sa mga pagbabalik-tanaw, na tumutukoy sa estilo ng mga seryeng anime gaya ng ''Dragon Ball Z'', ''Street Fighter'', at ''Sailor Moon'', depende sa kung aling tauhan ang naalala. Ang mga sekwensiyang ito ay inanimahan ng Snipple Animation, isang studio na nakabase sa Maynila, bilang paggunita sa kasaysayan ng mga studio sa Pilipinas na gumagawa ng outsourced na mga seryeng anime. Sa presentasyon ng pelikula sa Annecy, binigyang-diin ng mga tagalikha ng pelikula ang mga ambag ng mga Pilipinong animator, at binanggit na ang kulturang Pilipino ang nagsilbing pundasyon ng proyekto sa halip na maging isa lamang impluwensiya.<ref>{{Cite web |last=Lang |first=Jamie |date=2026-06-23 |title=DreamWorks Takes Us To ‘Forgotten Island’ In Annecy Preview |url=https://www.cartoonbrew.com/feature-film/forgotten-island-annecy-trailer-joel-crawford-januel-mercado-263470.html |access-date=2026-06-27 |website=[[Cartoon Brew]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goldbart |first=Max |date=2026-06-23 |title='Forgotten Island' Team Talk Filipino Culture & Casting Lea Salonga |url=https://deadline.com/2026/06/forgotten-island-team-on-filipino-culture-lea-salonga-1236964786/ |access-date=2026-06-27 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> ===Musika=== Noong Oktubre 2025, inanunsyo na si Nathan Matthew David ang bubuo ng musika para sa pelikula.<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2025/10/29/nathan-matthew-david-to-score-dreamworks-animations-forgotten-island/|title=Nathan Matthew David to Score DreamWorks Animation's 'Forgotten Island'|website=Film Music Reporter|date=October 29, 2025|access-date=December 30, 2025}}</ref> Ang soundtrack ng pelikula ay magtatampok ng mga pagtatanghal nina H.E.R., [[Bini (grupo)|Bini]], [[Lea Salonga]], [[SB19]], [[Francis Magalona]], [[Sophia Laforteza]], [[Ruby Ibarra]], at Carl Angelo.<ref>{{Cite web |last=Tangcay |first=Jazz |date=June 19, 2026 |title=H.E.R., Bini, Lea Salonga, Katseye's Sophia Laforteza Lead Dreamworks Animation's ''Forgotten Island'' Soundtrack (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2026/film/news/her-bini-lea-salonga-forgotten-island-soundtrack-1236785161/ |access-date=June 19, 2026 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=De Guzman |first=Alyana |date=June 20, 2026 |title=BINI, Lea Salonga, Sophia Laforteza, H.E.R. lead soundtrack for DreamWorks Animation's ‘Forgotten Island |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/6/20/bini-lea-salonga-sophia-laforteza-h-e-r-lead-soundtrack-for-forgotten-island-1324 |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=June 20, 2026 |work=}}</ref> ==Pagpapalabas== Nakatakdang ipalabas ang ''Forgotten Island'' sa Estados Unidos sa Setyembre 25, 2026.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/04/dreamworks-animation-forgotten-island-release-date-1236369039/|title=DreamWorks Animation Dates 'Forgotten Island' For Fall 2026|last=D'Alessandro|first=Anthony|website=[[Deadline Hollywood]]|date=April 15, 2025|access-date=April 15, 2025|archive-date=May 27, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250527232415/https://deadline.com/2025/04/dreamworks-animation-forgotten-island-release-date-1236369039/|url-status=live}}</ref> Isang work-in-progress cut na bersiyon ng pelikula ang ipinalabas sa [[CinemaCon]] sa [[Las Vegas]] noong Abril 15, 2026, at sa [[2026 Annecy International Animation Film Festival]] sa [[Pransiya]] noong Hunyo 24, kung saan sinalubong ito ng masigabong palakpakan.<ref>{{cite news |last=Taylor |first=Drew |title=‘Forgotten Island’ First Look: Bold and Dazzling, This Movie Is Everything DreamWorks Animation Can Be |url=https://www.thewrap.com/creative-content/movies/forgotten-island-cinemacon-sneak-preview/ |access-date=3 July 2026 |work=[[TheWrap]] |date=15 April 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Licsi |first=Ayae |title='Forgotten Island' earns five-minute standing ovation at Annecy International Animation Film Festival |url=https://philstarlife.com/geeky/953896-forgotten-island-earns-five-minute-standing-ovation-at-annecy-international-animation-film-festival |access-date=3 July 2026 |work=[[The Philippine Star]] |date=25 June 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga pelikulang 3D ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang pakikipagsapalaran at komedya ng 2026]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animado ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang computer-animated ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang nasa wikang Ingles ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang pantasyang pakikipagsapalaran ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang pantasyang komedya ng 2026]] [[Kategorya:Mga pelikulang animadong 3D]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang 3D]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang pakikipagsapalaran at komedya]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animadong pakikipagsapalaran]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animadong komedya]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animadong pantasya]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang computer-animated]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang pantasyang pakikipagsapalaran]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang pantasyang komedya]] [[Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang pandagat]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado tungkol sa pagkakaibigan]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado tungkol sa mga hayop na nagsasalita]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado na itinakda noong dekada 1990]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado na itinakda sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado na itinakda sa mga pulo]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado na may impluwensiya ng anime]] [[Kategorya:Mga pelikula ng DreamWorks Animation]] [[Kategorya:Mga pelikulang pakikipagsapalaran at komedya sa wikang Ingles]] [[Kategorya:Mga pelikulang pantasyang pakikipagsapalaran sa wikang Ingles]] [[Kategorya:Mga pelikulang pantasyang komedya sa wikang Ingles]] [[Kategorya:Mga pelikula tungkol sa pagbubura at pagbabago ng alaala]] [[Kategorya:Mga pelikulang idinirehe ni Joel Crawford]] [[Kategorya:Mga pelikulang animado ng Universal Pictures]] [[Kategorya:Mga nalalapit na pelikula sa wikang Ingles]] nal25iiy0kl3twamz418ooyyhtxib8x 15 338855 2230211 2226817 2026-09-30T11:47:55Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2230211 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P570 ?time0 . ?item ^schema:about ?article . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> . FILTER((?time0 >= "2026-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime) && (?time0 <= "2027-01-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime)) } |columns=label,P569,P570,P27 |section= |min_section= |sort=P570 |links=all |thumb=128 |autolist=fallback |references=all |summary=itemnumber |freq=7 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! label ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! bansa ng pagkamamamayan |- class='wd_q57336' |class='wd_label'| [[Ali Khāmenei]] |class='wd_p569' data-sort-value="1939" | 1939-04-19<ref name="ref_c3db8d37b8e4e2f1687c917c71e4929d4b9e1fa362531a26007ca301766f7984">https://www.lalibre.be/actualite/personne/ali-khamenei/</ref><ref name="ref_8fbe8b5833f567f21ebea7897275b7ae3eac9e53d005939db930aaa1df9c88e1">https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142#600</ref><ref name="ref_ca76b7013dd6b97e08ace50595d3ee7d879256b7b9ac741f7b7a6e4251754c24">''[[:d:Q18336371|BBC Things]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-02-28<ref name="ref_74d49b73b86d9bf912ac1d4b46607a8d80aefbe7311ef627caa976e48491a824">https://www.bbc.com/news/live/cn5ge95q6y7t?post=asset%3A05438029-42ea-466e-9227-048ea510b3d8#post</ref><ref name="ref_b1f885c53e4cec004b8ae2c34cc684708ae4d76723b8b134bbd6cfafd98c7032">https://www.liberation.fr/international/moyen-orient/mort-de-ali-khamenei-impitoyable-gardien-de-la-revolution-iranienne-20260228_YWCOT7YT4RA2ZOIHJKYRGKEPEE/</ref><ref name="ref_4706c1bcbdb02263a43f02d3f1490b48fba56d069f553d90d3ab168dcdcef122">https://www.zeit.de/politik/ausland/2026-03/irans-staatsmedien-bestaetigen-tod-von-ali-chamenei</ref><ref name="ref_32ed2cdda634ee2c60fd481ea632247e001efe144bdef434125d017f760bd4cd">https://www.lavoixdunord.fr/1679078/article/2026-02-28/iran-trump-annonce-que-khamenei-est-mort-pas-de-confirmation-iranienne</ref><ref name="ref_327e2b112a629682687fcd216691229e4ded16ea95cfbd3ad803a823ff75698c">''[[:d:Q138510446|Deuil, conseil provisoire, riposte... Après la mort du guide suprême Ali Khamenei, que va-t-il se passer en Iran ?]]''</ref> |class='wd_p27'| ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[Iran]] |- class='wd_q57480' |class='wd_label'| [[Abd Rabbuh Mansur Hadi]] |class='wd_p569' data-sort-value="1945" | 1945-09-01<ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-05-28<ref name="ref_af48e5fb516ad011f7841389d7aeb5bba5e073c9e797889d6c5fced88ea3264b">https://www.aljazeera.net/news/2026/5/28/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%85%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%B1%D8%A8%D9%87</ref> |class='wd_p27'| [[Yemen]]<ref name="ref_007a2b480287d2746bba728bb871ddd76f37fd2e806a448965586a3d51e6d73f">http://www.nytimes.com/2012/02/22/world/middleeast/yemen-votes-to-remove-ali-abdullah-saleh.html</ref> |- class='wd_q77349' |class='wd_label'| [[Abdul Ahad Mohmand]] |class='wd_p569' data-sort-value="1959" | 1959-01-01 |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-06-21<ref name="ref_4828e42e417e32f2248651bf122f4358779c47d481bacfd63b05357227f5fbaf">https://www.etilaatroz.com/255998/abdul-ahad-momand-the-first-astronaut-from-afghanistan-has-passed-away/</ref> |class='wd_p27'| [[Alemanya]]<br/>[[Demokratikong Republika ng Apganistan|Republikang Demokratiko ng Afghanistan]] |- class='wd_q151746' |class='wd_label'| [[François Englert]] |class='wd_p569' data-sort-value="1932" | 1932-11-06<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-06-18<ref name="ref_8eb9ce28d811d512c3faa0cc948237a198c79804965d548f5c36fa99f30962b7">https://vrtnws.be/p.0YvWGb9RL</ref><ref name="ref_f2dbc23ced4906714a7f97af1616cfc85b93dc5f595a30b42c139b769d911fd8">https://fr.linkedin.com/posts/annemie-schaus-01806a1a1_cest-avec-une-profonde-tristesse-que-nous-activity-7473748326920777728-QJVJ</ref> |class='wd_p27'| [[Belhika|Belgium]]<ref name="ref_a038a894def0a35a72086159eeda90d36c532b4bb42b75f239e3225dd3a2f9ed">''[[:d:Q23833686|Katalog der Deutschen Nationalbibliothek]]''</ref><br/>[[Pransiya|Fransiya]]<ref name="ref_a038a894def0a35a72086159eeda90d36c532b4bb42b75f239e3225dd3a2f9ed">''[[:d:Q23833686|Katalog der Deutschen Nationalbibliothek]]''</ref> |- class='wd_q180453' |class='wd_label'| [[Dolly Parton]] |class='wd_p569' data-sort-value="1946" | 1946-01-19<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_f2c80df09e95b58628606a2c8a10b00cd8a6048c2ebdae04cf3f20d42f6c2393">''[[:d:Q31964|Internet Broadway Database]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_b640002439b98e825334a6069d5dbb69e08c308d8df6dc6019d1c97c5a7ce977">''[[:d:Q47757534|IdRef]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-08-25<ref name="ref_e8053835a9aad205cf35cad6d43687f0a33fb5d44674599a2dac1c4e5818426f">https://www.nrk.no/nyheter/dolly-parton-er-dod-1.18001549</ref><ref name="ref_0539d00725efcb51ac2ae446ff87cae81c2959a1f131ae4054f81ffc9618a44e">https://www.nytimes.com/2026/08/25/arts/music/dolly-parton-dead.html?unlocked_article_code=1.8FA.M-h9.OaAZ4tRaceB4&smid=url-share</ref><ref name="ref_aa6b7e4dfd085c4dbcf24ee6812de299b34b4a3f18aea44d43e228691a526923">https://nos.nl/artikel/2628296-country-icoon-dolly-parton-9-to-5-jolene-op-80-jarige-leeftijd-overleden</ref> |class='wd_p27'| [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] |- class='wd_q209479' |class='wd_label'| [[Kyle Busch]] |class='wd_p569' data-sort-value="1985" | 1985-05-02 |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-05-21<ref name="ref_70b6544778c13110e5ef7b0ac85b7796cadd0ed9b9fb2878d4660d85186bc44b">https://www.nascar.com/news-media/2026/05/21/kyle-busch-two-time-nascar-cup-series-champion-dies-at-age-41/</ref> |class='wd_p27'| [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] |- class='wd_q230214' |class='wd_label'| [[Brenda Fricker]] |class='wd_p569' data-sort-value="1945" | 1945-02-17<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-07-16<ref name="ref_09ac31f6f27821ce22822fa6f576da18111c479ca531d8b0e82d8b10722f2a2d">https://variety.com/2026/film/news/brenda-fricker-dead-my-left-foot-home-alone-2-1236814615/</ref> |class='wd_p27'| [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]<ref name="ref_a038a894def0a35a72086159eeda90d36c532b4bb42b75f239e3225dd3a2f9ed">''[[:d:Q23833686|Katalog der Deutschen Nationalbibliothek]]''</ref> |- class='wd_q231178' |class='wd_label'| [[Gloria Steinem]] |class='wd_p569' data-sort-value="1934" | 1934-03-25<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8281a8144a7f9896829b9934f7bdbb10157c1b2c1978fe441986b385b54a1b6b">''[[:d:Q2629164|ISFDB]]''</ref><ref name="ref_db600c583c11c1f4a3f0618664504bb3e8c69966ec7f858aab6e941ad0d589eb">''[[:d:Q61356138|FemBio database]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_b640002439b98e825334a6069d5dbb69e08c308d8df6dc6019d1c97c5a7ce977">''[[:d:Q47757534|IdRef]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-09-02<ref name="ref_90163017196be9494cc9806c3a243f202f50e1c852f75422522a48b10c4c6688">https://elpais.com/sociedad/2026-09-03/muere-gloria-steinem-a-los-92-anos.html</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_b640002439b98e825334a6069d5dbb69e08c308d8df6dc6019d1c97c5a7ce977">''[[:d:Q47757534|IdRef]]''</ref> |class='wd_p27'| [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] |- class='wd_q238941' |class='wd_label'| [[Moya Brennan]] |class='wd_p569' data-sort-value="1952" | 1952-08-04<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-04-13<ref name="ref_bfa4410513e36b8b8d6ec646c740d8fa9a800f1887c9ca192c745f1da9bb1ef6">https://www.donegaldaily.com/lead-stories/moya-brennan-beloved-first-lady-of-celtic-music-dies-aged-73-630076</ref> |class='wd_p27'| [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |- class='wd_q333135' |class='wd_label'| [[Chan Santokhi]] |class='wd_p569' data-sort-value="1959" | 1959-02-03<ref name="ref_75aac1e3f5717d740d7d7d696e4748b67b348f5d2a8a1d99b388ad281151e00d">https://pantheon.world/profile/person/Chan_Santokhi</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-03-30<ref name="ref_2fb9f6fc7ff429c1feda486e1152b782adc173ab19cfc9d4ea39be5117c232ee">https://nos.nl/artikel/2608448-surinaamse-oud-president-chan-santokhi-67-overleden</ref> |class='wd_p27'| [[Surinam|Suriname]] |- class='wd_q975642' |class='wd_label'| [[Jose de Venecia, Jr.|Jose de Venecia]] |class='wd_p569' data-sort-value="1936" | 1936-12-26 |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-02-10<ref name="ref_c7bff389aadbb4eb3c6434349a30c04d8f821135b29b8560bad32311608dfc70">https://mb.com.ph/2026/02/10/former-speaker-mb-columnist-joe-de-venecia-passes-away</ref> |class='wd_p27'| [[Pilipinas]] |- class='wd_q3927672' |class='wd_label'| [[Romeo Jalosjos]] |class='wd_p569' data-sort-value="1940" | 1940-11-24 |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-08-02<ref name="ref_a82a183d76c1de9d896db285e70a598c8c3cf1a59e4647aed9878410ef9c440e">https://newsinfo.inquirer.net/2275714/former-zamboanga-del-norte-rep-romeo-jalosjos-sr-dies-at-85</ref> |class='wd_p27'| [[Pilipinas]] |- class='wd_q11561142' |class='wd_label'| [[Ryotaro Shimizu]] |class='wd_p569' data-sort-value="1988" | 1988-08-15 |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-08-01 |class='wd_p27'| [[Hapon]] |- class='wd_q12969381' |class='wd_label'| [[Pepito Rodriguez]] |class='wd_p569' data-sort-value="1942" | 1942-10-18 |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-02-26 |class='wd_p27'| [[Pilipinas]] |- class='wd_q19564438' |class='wd_label'| [[Mary Otis Stevens]] |class='wd_p569' data-sort-value="1928" | 1928-03-28<ref name="ref_34a8d05cd161c94c3f52a81fe94b9e2e94eaa7666f12232a2bf408070bc0312c">''[[:d:Q2494649|Union List of Artist Names]]''</ref><ref name="ref_6ba3c3ed3a0ba3a081e80826c8671a50dda287f7c949761883702b8790e001e9">''[[:d:Q130747001|Artists of the World]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-07-12<ref name="ref_9d3658f5178c09acd4ed73afba8f0ced4f21b523f041db18e183c7769c68b25c">https://www.keefefuneralhome.com/memorials/mary-otis-stevens/5728510/</ref> |class='wd_p27'| [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] |- class='wd_q28974656' |class='wd_label'| [[Edith Hillinger]] |class='wd_p569' data-sort-value="1933" | 1933<ref name="ref_9955bfc7f19d35574accddd3ee092accf91c5c1808ea2963a65fcc1af2b326ce">''[[:d:Q18558540|CLARA]]''</ref><ref name="ref_26e5fbb474d15885017de6518c6cb4cc2e225cf4f26fe5815754cec980eb694c">''[[:d:Q266566|Artnet]]''</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-04-26 |class='wd_p27'| [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]]<ref name="ref_9955bfc7f19d35574accddd3ee092accf91c5c1808ea2963a65fcc1af2b326ce">''[[:d:Q18558540|CLARA]]''</ref> |- class='wd_q64027141' |class='wd_label'| [[Nirmal Purja]] |class='wd_p569' data-sort-value="1983" | 1983-07-25<ref name="ref_b832384108326b1cd02d0fde8379170e16de5a4020244d3d6b88333a1b61ae02">https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/08/02/nirmal-purja-la-mort-d-un-alpiniste-sans-limites_6737317_3382.html</ref> |class='wd_p570' data-sort-value="2026" | 2026-07-30<ref name="ref_71113c3d99f60d5e1fd38da4a35f2393e40a1dd6171c36e6b1c0e9bddb39f698">https://kathmandupost.com/national/2026/07/31/nirmal-purja-who-redrew-the-limits-of-human-endurance-and-reshaped-nepali-mountaineering-xxx-in-broad-peak-avalanche</ref><ref name="ref_b832384108326b1cd02d0fde8379170e16de5a4020244d3d6b88333a1b61ae02">https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/08/02/nirmal-purja-la-mort-d-un-alpiniste-sans-limites_6737317_3382.html</ref> |class='wd_p27'| [[Nepal]]<br/>[[United Kingdom]]<ref name="ref_51c0c299e772fd5db43051a4d8cd4bfcb4b10c3ad6249431c871b4bdea122e0a">https://www.ft.com/content/0664aee1-44e1-492f-ab2c-57a47acb3534</ref><ref name="ref_e4ab8f44c146b846c6ec081c704be6018c487563f6f34e2b54de173847224955">''[[:d:Q257303|Companies House]]''</ref> |} ---- &sum; 17 items. {{Wikidata list end}} s2rrxepglb8djsi7gyaglti1eou1igy 0 339123 2230058 2220656 2026-09-29T17:31:40Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230058 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced section|date=Agosto 2026}} {{More citations needed|date=Agosto 2026}} [[File:Slenderman monochromatic man in suit with tendrils by Vishchun.png|thumb|Isang konseptong sining para sa Slender Man]] Si '''Slender Man''' ("Lalaking Payat" sa Tagalog) ay isang kathang-isip na karakter at urban legend (''[[creepypasta]]'') na nagmula sa internet. Inilalarawan siya karaniwang bilang isang napakatangkad, payat, at halos kalansay na humanoid na may suot na itim na suit, puting polo, at kurbata. Ang pinakakilalang katangian niya ay ang ''ganap na walang mukha''. Sa ilang bersiyon ng kuwento, nagagawa niyang pahabain o baguhin ang kanyang mga braso at katawan, magpakita ng mga galamay o tentacle sa kanyang likuran, mag-teleport, at magkaroon ng iba't ibang epekto sa isipan at pandama ng mga taong nakapaligid sa kanya. Hindi tulad ng maraming tradisyonal na halimaw o alamat, walang iisang opisyal na bersiyon ng kuwento tungkol kay Slender Man. Nabuo ang kaniyang mitolohiya sa pamamagitan ng ''collaborative storytelling'' sa internet, kung saan maraming manunulat, artista, filmmaker, at tagahanga ang lumikha ng kani-kanilang interpretasyon sa karakter. Dahil dito, malaki ang pagkakaiba-iba ng kaniyang pinagmulan, kapangyarihan, motibo, at maging ng kaniyang pisikal na kalikasan depende sa bersiyong tinutukoy. ==Kasaysayan== ===Paglikha sa Internet=== Nilikha ang Slender Man noong 10 [[Hunyo]] [[2009]] ni '''Eric Knudsen''', na mas kilala online sa pseudonym na ''Victor Surge''. Unang lumitaw ang karakter sa isang [[:en:Photoshop_contest|paligsahan sa Photoshop]] na may temang "mga paranormal na imahe" na inorganisa ng forum na ''Something Awful'', kung saan nag-upload si Knudsen ng dalawang manipuladong itim-at-puting litrato na naglalarawan ng mga batang tila nasa isang parke o kagubatan, kasama ang isang hindi pangkaraniwang matangkad at walang-mukhang lalaki na naka-[[Ternong pormal|suit]] sa background.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|title=The complete history of The 'Slender Man,' the meme that compelled two girls to stab a friend|last1=Dewey|first1=Caitlin|date=3 June 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-06-21|last2=Dewey|first2=Caitlin|language=en-US|issn=0190-8286|archive-date=2017-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123023/https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/06/03/the-complete-terrifying-history-of-slender-man-the-internet-meme-that-compelled-two-12-year-olds-to-stab-their-friend/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 5, 2014 |title=Slender Man: How a myth was born |url=https://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924183229/http://www.tampabay.com/news/nation/slender-man-how-a-myth-was-born/2182945 |archive-date=2017-09-24 |access-date=2017-06-21 |website=Tampa Bay Times |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wagner |first=Meg |date=June 5, 2014 |title=What is Slenderman, and what does it have to do with the Wisc. stabbing? |url=http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170522045126/http://www.nydailynews.com/news/national/slenderman-wisc-stabbing-article-1.1815135 |archive-date=2017-05-22 |access-date=2017-06-21 |work=NY Daily News |language=en}}</ref> Ang mga litrato ay sinamahan ng mga kathang-isip na caption na idinisenyo upang magmukhang mga lumang dokumentong may misteryosong pinagmulan. Ang kombinasyon ng ordinaryong photographic setting, retro na imahe, at hindi maipaliwanag na pigura ang naging mahalagang bahagi ng unang konsepto ng karakter. Sa halip na gumawa lamang ng isang tradisyonal na horror character, idinisenyo si Slender Man upang magmukhang ''isang bagay na maaaring matagal nang umiiral sa mga lumang litrato at kuwentong hindi natin lubos na nauunawaan''. ==Paglawak ng mitolohiya== Mabilis na kumalat ang konsepto sa internet at nagsimulang lumikha, at dahil ang "mitolohiya" ng Slender Man ay umunlad nang walang opisyal na "kanon" bilang sanggunian, ang ibang user ng sarili nilang mga larawan, kuwento, at teorya tungkol kay Slender Man. Dahil dito, unti-unting nabuo ang isang malaking kolektibong mitolohiya. Kabilang sa mga unang elementong idinagdag ng fandom ang mga ideya na: * matagal nang lumilitaw si Slender Man sa mga makasaysayang larawan; * may kakayahan siyang manipulahin o impluwensiyahan ang mga tao; * partikular siyang nauugnay sa mga bata at kabataan; * maaari siyang magdulot ng pagkawala ng alaala, [[sakit]], [[paranoia]], o kakaibang pisikal na sintomas<ref>{{cite web |last=Tillotson |first=Kristin |date=27 April 2011 |title=Tall, skinny, scary—and all in your head |url=https://www.startribune.com/april-2011-tall-skinny-scary-and-all-in-your-head/120717934 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054245/http://www.startribune.com/lifestyle/120717934.html?refer=y |archive-date=2013-09-21 |access-date=2013-02-23 |website=startribune.com}}</ref>; * nagagawa niyang baguhin ang kaniyang anyo; * at may kaugnayan siya sa mga mahiwagang kagubatan at iba pang liblib na lugar. Gayunpaman, karamihan sa mga elementong ito ay ''hindi bahagi ng orihinal na konsepto ni Knudsen''. Ang mga ito ay produkto ng patuloy na pagbuo ng fandom at ng iba't ibang serye ng fan fiction. ==Pisikal na anyo== Ang pinakakilalang anyo ni Slender Man ay isang ''sobrang tangkad at payat na humanoid'' na karaniwang inilalarawan na may taas na higit sa karaniwang tao. Karaniwang itim ang kaniyang suit, na may puting polo at itim na kurbata. Ang kaniyang mukha ay ganap na makinis at puti. Wala siyang: * mga [[mata]]; * [[ilong]]; * [[bibig]]; * [[tainga]]; * o anumang malinaw na mga katangian ng mukha. Ang kawalan ng mukha ang isa sa pinakamahalagang elemento ng kaniyang disenyo. Dahil walang mukha, imposibleng matukoy ang kaniyang emosyon o intensiyon sa pamamagitan ng karaniwang ekspresyon ng tao. Sa ilang bersiyon, lumilitaw ang mga facial feature depende sa sitwasyon, ngunit sa karamihan ng mga interpretasyon, nananatiling ''blanko at hindi makatao'' ang kaniyang mukha. ===Tentacles=== Isa pang popular na katangian ni Slender Man ang mga mahahabang appendage na maaaring lumabas mula sa kaniyang likuran. Madalas itong inilalarawan na parang itim na tentacle o mahahabang, nababaluktot na mga braso. Hindi ito bahagi ng pinakaunang bersiyon ng karakter. Gayunpaman, naging napakapopular ang konsepto sa mga sumunod na fan works at kalaunan ay naging isa sa mga pinakakilalang visual conventions ng Slender Man. Depende sa interpretasyon, ginagamit niya ang mga appendage upang: * manghuli; * manakot; * manipulahin ang mga bagay; * lumaban; * o tulungan ang kaniyang katawan na gumalaw sa mga paraang hindi posible para sa isang ordinaryong tao. ==Kalikasan at pagkakakilanlan== Isa sa mga dahilan kung bakit nananatiling misteryoso si Slender Man ay ang kawalan ng malinaw na sagot tungkol sa kung ''ano talaga siya''. Sa iba't ibang kuwento, inilarawan siya bilang: * isang [[sobrenatural]] na nilalang; * isang [[demonyo]]; * isang ekstradimensyonal na entidad; * isang [[Buhay extraterrestrial|dayuhan]]; * isang tuluyang hindi maipaliwanag na phenomenon; * isang [[Espiritu (paglilinaw)|espiritu]] ng mandaragit; * isang humanoid na may paranormal na kakayahan; * o isang nilalang na hindi maaaring ikategorya gamit ang karaniwang konsepto ng [[buhay]] at [[kamatayan]]. Walang iisang canon na nagtatatag ng isa sa mga interpretasyong ito bilang pangkalahatang katotohanan. Sa katunayan, bahagi ng horror ng karakter ay ang ideya na hindi sapat ang impormasyon ng mga tao upang maunawaan kung ano siya. ==Mga kapangyarihan== Dahil collaborative ang pagbuo ng Slender Man mythology, nag-iiba ang kaniyang kapangyarihan sa bawat kuwento. Gayunpaman, may ilang kakayahang madalas na inuulit. ===Teleportasyon=== Isa sa pinakakaraniwang kakayahan niya ang biglaang pagkawala at paglitaw sa ibang lugar. Sa ilang kuwento, tila walang normal na limitasyon ang distansiyang maaari niyang takpan. ===Pagbabago ng anyo=== Maaari siyang magkaroon ng iba't ibang anyo depende sa bersiyon. Kabilang dito ang pagbabago sa haba ng kaniyang mga braso, katawan, o appendage. ===Pagmamanipula ng isipan=== Sa maraming interpretasyon, nakaaapekto si Slender Man sa perception at mental state ng kaniyang mga biktima. Maaari itong magresulta sa: * paranoia; * hallucinations; * pagkawala ng memorya; * disorientation; * obsessive behavior; * at pagkawala ng kakayahang maunawaan kung alin ang tunay at alin ang ilusyon. ===Pagkagambala sa teknolohiya=== Madalas ding iniuugnay sa kaniya ang tinatawag na "Slender sickness" o iba pang anyo ng electromagnetic o neurological interference. Kapag malapit siya, maaaring magkaroon ng static, distortion, interference, o kakaibang glitches ang mga camera at iba pang electronic device. Gayunpaman, hindi pare-pareho ang katangiang ito sa lahat ng bersiyon. ===Pagkawala sa karaniwang pisika=== Sa ilang kuwento, tila hindi sumusunod ang katawan ni Slender Man sa normal na batas ng pisika. Maaari siyang lumitaw na napakalayo sa isang sandali at nasa tabi ng isang tao sa susunod, o magkaroon ng mga galamay na tila walang malinaw na anatomical origin. Dahil dito, hindi laging malinaw kung ang katawan niya ay literal na pisikal, di-materyal, parang [[multo]], o isang uri ng "estadong hybrid". ==Kaugnayan sa mga bata at kabataan== Sa malaking bahagi ng Slender Man fiction, partikular siyang iniuugnay sa mga bata at kabataan. Ang elementong ito ay naging isa sa mga pinakakilalang bahagi ng internet folklore tungkol sa kaniya. Gayunpaman, mahalagang tandaan na ''hindi nagtataglay ng iisang canon na motibo ang lahat ng kuwento''. Sa ilang bersiyon, ang mga bata ay partikular na target; sa iba naman, nagkataon lamang na sila ang mga karakter na nakatagpo sa kaniya. Sa ilang interpretasyon, ang kawalan ng malinaw na dahilan kung bakit siya interesado sa mga bata ang mismong pinagmumulan ng horror: hindi nauunawaan ng mga biktima kung bakit sila pinili. ===Slender sickness=== Ang tinatawag na ''Slender sickness'' ay isang konseptong lumitaw sa iba't ibang Slender Man stories upang ilarawan ang mga pisikal at sikolohikal na epekto ng matagal na pagkakalantad sa kaniyang presensiya. Maaaring kabilang sa mga sintomas ang: * matinding pananakit ng ulo; * pagdurugo ng ilong; * pag-ubo; * pagsusuka; * pagkawala ng memorya; * hallucinations; * paranoia; * at pagkahilo. Hindi ito isang opisyal na medikal na kondisyon at hindi ito bahagi ng iisang canonical mythology. Isa lamang itong paulit-ulit na trope sa iba't ibang bersiyon ng karakter. ==Mythos at mga pangunahing gawa== ===Marble Hornets=== Ang ''[[Marble Hornets]]'' ay isa sa pinakamahalagang proyekto na nagpalawak sa Slender Man mythology. Ito ay isang web series na nagsimula noong 2009 at gumagamit ng found-footage format. Sa serye, lumilitaw ang karakter na tinatawag na '''The Operator''', isang interpretasyon ng Slender Man. Ang serye ay nagdagdag ng mga bagong konsepto sa mythology, kabilang ang mga misteryosong video, memory loss, paranoia, at mga taong tila naapektuhan ng presensiya ng entity. Naging napakalaki ng impluwensiya ng Marble Hornets sa paraan ng pag-iisip ng internet tungkol kay Slender Man. ===Slender: The Eight Pages=== Ang ''[[Slender: The Eight Pages]]'' ay isang indie larong katatakutan na naging isa sa mga pangunahing dahilan ng paglawak ng popularidad ng karakter sa labas ng mga online forum. Kinokontrol ng manlalaro ang isang karakter na kailangang maghanap ng walong pahina sa isang madilim na kagubatan habang unti-unting lumalapit si Slender Man. Ang simpleng gameplay mechanics—isang flashlight, isang madilim na kapaligiran, at isang kaaway na kadalasang hindi direktang umaatake—ay naging mahalagang bahagi ng modernong Slender Man imagery. ===Slender: The Arrival=== Ang ''[[Slender: The Arrival]]'' ay isang mas malaking larong katatakutan na nagsilbing pagpapalawak ng mythology. Nagpakilala ito ng mas maraming lokasyon, karakter, at kuwento kaysa sa "The Eight Pages". Dito, naging mas aktibo at pisikal ang paglalarawan sa Slender Man at sa mga nilalang na konektado sa kaniyang mythology. ==Slender Man bilang internet folklore== Ang Slender Man ay naiiba sa maraming tradisyonal na urban legend dahil alam ang ''eksaktong pinagmulan ng karakter''. Hindi siya isang sinaunang alamat na unti-unting naitala ng mga folklorist. Sa halip, malinaw na dokumentado ang unang paglikha sa kaniya noong 2009. Gayunpaman, mabilis siyang kumilos na parang tradisyonal na folklore. Libo-libong tao ang: * nagdagdag ng sariling kuwento; * gumawa ng mga larawan; * gumawa ng videos; * lumikha ng games; * gumawa ng alternate interpretations; * at nagsama ng karakter sa kani-kanilang horror universes. Dahil dito, madalas siyang ituring bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng modernong digital folklore. ==Mga interpretasyon tungkol sa pagiging tunay== Sa mga unang taon ng Slender Man fandom, may mga larawang sadyang ginawa upang magmukhang tunay na archival photographs. Dahil dito, may ilang taong naniwalang maaaring mayroon siyang totoong historical origin. Gayunpaman, walang mapagkakatiwalaang ebidensiyang nagpapatunay na tunay na nilalang si Slender Man. Ang orihinal na karakter ay malinaw na kathang-isip at ang unang mga imahe niya ay digitally manipulated. Ang impresyon na maaaring "matagal na siyang umiiral" ay bahagi mismo ng horror concept. ==Mga totoong krimen na iniugnay sa Slender Man== Noong [[2014]], naging paksa ng malawakang atensiyon sa [[Estados Unidos]] ang isang kaso sa [[Wisconsin]] kung saan dalawang 12-taóng-gulang na batang babae ang sumaksak sa kanilang kaklase at iniwan siyang malubhang nasugatan. Ipinaliwanag ng mga akusado na ginawa nila ito bilang bahagi ng paniniwala na kailangan nilang patayin ang kanilang kaibigan upang maprotektahan ang kanilang sarili at ang kanilang mga pamilya mula kay Slender Man. Ang kaso ay naging kilala bilang '''Slender Man stabbing'''. Mahalagang linawin na ang insidente ay isang totoong [[krimen]] na isinagawa ng mga totoong tao, samantalang si Slender Man mismo ay kathang-isip. Ang kaso ay nagdulot ng malawak na debate tungkol sa impluwensiya ng internet horror, fiction, mental health, at responsibilidad ng mga creator at consumer ng online content. Noong [[2018]], isang pelikulang pinamagatang Slender Man ang inilabas, ngunit hindi ito direktang dramatization ng Wisconsin case at sa halip ay isang kathang-isip na kuwento ng katatakutan na gumagamit ng karakter. ==Pelikula== Ang ''[[Slender Man (pelikula)|Slender Man]]'' ay isang [[2018]] pelikulang katatakutan Amerikanong na idinirehe ni Sylvain White. Tampok dito ang isang grupo ng mga kabataan na nakatagpo ng mythology tungkol kay Slender Man. Ang pelikula ay nakatanggap ng negatibong kritikal na pagtanggap at naging kontrobersiyal dahil sa timing nito kaugnay ng totoong Wisconsin stabbing case. ==Kahalagahan sa kulturang popular== [[File:Minecraft Enderman.png|thumb|Noong 2011, [[Markus Persson]], ang lumikha ng laro sa kompyuter ''[[Minecraft]]'', ay nagdagdag ng isang bagong masungit na Mob na biswal na hango sa Slender Man sa laro, na pinangalanan niyang ''Enderman''<ref>{{cite web|url=http://www.igxpro.com/2011/07/26/notch-reveals-new-mob-dubs-them-endermen-in-reference-to-slender-man/158567|title=Notch reveals new mob, dubs them Endermen in reference to Slender Man.|access-date=February 21, 2013|year=2011|newspaper=igx.com|url-archive=https://web.archive.org/web/20130621184458/http://www.igxpro.com/2011/07/26/notch-reveals-new-mob-dubs-them-endermen-in-reference-to-slender-man/158567|archive-date=Hunyo 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130621184458/http://www.igxpro.com/2011/07/26/notch-reveals-new-mob-dubs-them-endermen-in-reference-to-slender-man/158567|url-status=dead}}</ref>]] Mula sa simpleng dalawang manipulated photographs, naging isa si Slender Man sa pinakakilalang horror figures na nilikha sa internet. Malaki ang impluwensiya niya sa: * [[creepypasta]]; * [[Katatakutang analogo|analog horror]]; * found-footage fiction; * mga independiyenteng larong pangkatatakutan; * [[YouTube]] horror; * ARGs (''alternate reality games''); * digital folklore; * at modernong urban legends. Ang kaniyang disenyo ay partikular na epektibo dahil napakasimple nito: isang ordinaryong anyo ng isang tao na ginawang kakaiba sa pamamagitan ng sobrang taas, abnormal na proporsyon, itim na suit, at kawalan ng mukha. Ang kaaway na Mob sa [[Minecraft]], ang [[Enderman]], ay isang pagpupugay sa Slender Man. ==Kultura ng Creepypasta== Malaki ang kaugnayan ni Slender Man sa ''creepypasta'', isang anyo ng internet horror fiction na kumakalat sa pamamagitan ng pagkopya at muling pagsasalaysay ng mga kuwento online. Bagaman hindi eksaktong kapareho ng creepypasta ang orihinal na Slender Man concept, naging isa siya sa mga pinakamahalagang karakter sa genre. Ang kaniyang mythology ay partikular na angkop sa collaborative nature ng creepypasta dahil maaaring baguhin ng bawat manunulat ang kaniyang pinagmulan at kakayahan nang hindi kinakailangang sumunod sa iisang opisyal na canon. Sa ganitong paraan, ang Slender Man ay maaaring ituring hindi lamang bilang isang karakter kundi bilang isang template para sa horror storytelling. ==Pamana== Ang pinakamahalagang kontribusyon ni Slender Man sa horror ay hindi lamang ang mismong karakter kundi ang paraan kung paano siya nilikha at lumago. Hindi siya nagsimula bilang karakter ng isang malaking publishing company, studio, o folklore tradition. Nagsimula siya bilang isang digital artwork at ilang linya ng fictional text, pagkatapos ay unti-unting binuo ng isang online community. Dahil dito, naging halimbawa siya ng paraan kung paano maaaring lumikha ang internet ng isang modernong mythological figure na may katangiang kahawig ng mga tradisyonal na urban legend. Ang Slender Man ay samakatuwid ay maaaring tingnan sa dalawang magkaibang paraan: bilang isang kathang-isip na karakter na nakakatakot at bilang isang halimbawa ng digital folklore na patuloy na binubuo ng komunidad. ==Tingnan din== * [[Creepypasta]] * [[Marble Hornets]] * [[Slender: The Eight Pages]] * [[Slender: The Arrival]] * [[Urban legend]] * [[SCP Foundation]] * [[Internet folklore]] * [[Analog horror]] * [[Alternate reality game]] (ARG) ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Creepypasta]] [[Kategorya:Kultura ng Internet]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na demonyo]] [[Kategorya:Mga kathang-isip na halimaw]] [[Kategorya:Mga karakter sa internet]] [[Kategorya:Mga karakter sa meme sa internet]] 5gs7udfyoq070c9tx9dw1n0d9hy69cy 0 339681 2230115 2225235 2026-09-30T00:39:29Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230115 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Infobox/styles.css" />{{Infobox Italian comune|name=Vermezzo con Zelo|official_name=Comune di Vermezzo con Zelo|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|23|33.81|N|8|58|55.24|E|type:city(313)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Andrea Cipullo|area_footnotes=|area_total_km2=10.74|population_footnotes=<ref name="istat">[http://demo.istat.it/bilmens2018gen/index.html Dato Istat].</ref>|population_total=5805|population_as_of=Disyembre 31, 2018|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=20071|area_code=02|website=|footnotes=}}Ang '''Vermezzo con Zelo'''<ref>{{Cite web |title=Comune di Vermezzo con Zelo - Home |url=https://www.comune.vermezzoconzelo.mi.it/}}</ref> (natatanging ''Vermezz''<ref>{{Cite web |title=Collezione delle migliori opere scritte in dialetto milanese. Volume 1. |url=https://books.google.it/books?id=cfie3L5KhXQC&pg=PA270&dq=vermezz+dialetto&hl=it&sa=X&ved=0ahUKEwiW39WppePhAhUNr6QKHQyoBK0Q6AEILzAB#v=onepage&q=vermezz%20dialetto&f=false{{!}}titolo=}}</ref>, <small>[[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto|IP]]</small> : {{IPA|[verˈmɛs]}}, at ''Zel'', <small>IP</small> : {{IPA|[dzeːl]}}, sa [[diyalektong Milanes]]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]] sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]]. Mayroon itong 6,000 naninirahan == Kasaysayan == Itinatag ito noong ika-8 ng Pebrero [[2019]] sa pamamagitan ng [[Pagsasanib ng mga comune ng Italya|pagsasanib]] ng mga munisipalidad ng [[Vermezzo]] at [[Zelo Surrigone]]. Ito ay umiral na dati dalawang siglo na ang nakalilipas noong panahon ng pamamahala ni [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]]. === Mga simbolo === Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika na may petsang Oktubre 19, 2021.<ref>{{Cite web |title=Vermezzo con Zelo (Milano) D.P.R. 19/10/2021 concessione di Stemma e Gonfalone |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2021/comuni2021/VermezzoConZelo.html |access-date=2026-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610071141/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2021/comuni2021/VermezzoConZelo.html |archive-date=2023-06-10 |url-status=dead}}</ref> {{Pagbanggit|Binalatan: sa una, vert, isang kastilyong kulay arhente, may almenahe, na may dalawang tore, bukas at masoneriya na sable, na sumusuporta sa isang agila na kulay arhente, na ang mga kuko nito ay nasa mga panlabas na almena ng dalawang tore; sa pangalawa, asul, isang kastilyo o, may almenahe sa estilong Gibelino, na may dalawang tore, bukas at masoned na sable, ang mga tore ay may mga bintana na magkapareho ang hugis, ang gable na may kurtina na sumusuporta sa isang dexter-chiero carmine, armado ng bakal at may hawak na isang umaalon na gonfalon na kulay argente, naka-krus na gules, na may isang staff sable na nakalagay sa isang rehas na baras. Mga panlabas na palamuti ng Munisipalidad.}} Pinagsasama ng eskudo de armas ang mga simbolo ng mga lumang munisipalidad ng Vermezzo at Zelo Surrigone. Ang gonfalon ay isang puting bandila. == Mga monumento at lugar na interesante == * [[Simbahan ng San Zenone (Vermezzo con Zelo)|Simbahan ng San Zenone]] * [[Chiesa di Santa Giuliana e Beata Vergine del Carmelo|Simbahan ni Santa Giuliana at Mahal na Birhen ng Carmelo]] == Lipunan == === Ebolusyong demograpiko === {{Demografia/Vermezzo con Zelo}} == Mga tala == <references /> == Mga kaugnay na artikula == * [[Vermezzo]] * [[Zelo Surrigone|Surrigone Zeal]] * [[Liwasang Agrikultural ng Timog Milan]] == Iba pang proyekto == {{Sisterlinkswp}} == Mga panlabas na link == {{Lalawigan ng Milan}} aoemy0obi1j17lrlnr5fucrzgwt3irr 0 339890 2230062 2229886 2026-09-29T17:48:51Z Ivan P. Clarin 84769 2230062 wikitext text/x-wiki {{Infobox NFLactive |name=Jaxon Copeland |image=Jaxon Copeland in Mabank 2025.jpg |caption=Jaxon Copeland in Mabank 2025 |currentteam=Mabank Panthers |currentnumber=11 |currentposition=Quarterback |birthdate=March 23<!--on instagram--> |birthplace=[[Kaufman|Mabank]], [[Texas]], [[U.S.]] |heightft=6 |heightin=0 |weight=170 |debutyear=2025 |debutteam=Mabank Panthers |highlights= |education=Mabank High School (Texas), Spring Hill High School |undraftedyear=2024 |pastteams=Texarkana |cbs= }} Si '''Jaxon Copeland''', ay isang [[Puting Amerikano]] manlalaro ng putbol sa koponan ng Mabank Panthers sa bayan ng Mabank, Kaufman sa Texas.<ref>https://www.hudl.com/profile/20406703/Jaxon-Copeland</ref> ==Biograpiya== Si Copeland ay tubong taga Mabank, Texas mula kay Lisa Copeland at Shawn Copeland, Siya ay isang Senior High Graduate sa Mataas na Paaralang Mabank at naging isa sa manlalaro ng kanilang paaralan sa koponan ng Mabank Panthers.<ref>https://tamuteagles.com/sports/fball/2026-27/bios/copeland_jaxon_isxf</ref> ==Sanggunian== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Copeland, Jaxon}} [[Kategorya:Mga Amerikano]] [[Kategorya:Mga manlalaro ng Amerikanong putbol mula sa Estados Unidos]] {{usbong|Palakasan|Estados Unidos}} r7cltziaxz61pc1maxq4xqi55fjl9o0 0 339909 2230010 2229545 2026-09-29T13:06:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2230010 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Renee Co|image=Rep. Renee Louise Co (20th Congress).jpg|caption=Opisyal na imahen, 2025|office=Member of the [[Philippine House of Representatives]] for [[Kabataan Partylist]]|term_start=June 30, 2025|term_end=|predecessor=[[Raoul Manuel]]|constituency=[[Party-list]]|office1=[[Floor leaders of the House of Representatives of the Philippines|Assistant Minority Floor Leader]]|term_start1=July 30, 2025|leader1=[[Marcelino Libanan]]|birth_name=Renee Louise Manda Co|birth_date=November 3, 1997|birth_place=|education=[[University of the Philippines Diliman]] ([[Bachelor of Arts|BA]], [[Juris Doctor|JD]])|occupation={{hlist|Politician|activist}}|profession=Lawyer|party=[[Kabataan]] <small>([[Party-list representation in the House of Representatives of the Philippines|party-list]])</small>|spouse=|children=|website=}} Si '''Renee Louise Manda Co''' (ipinanganak noong Nobyembre 3, 1997<ref>{{Cite web |last=Lando |first=Roy |date=2025-07-09 |title=Renee Co Biography - PeoPlaid Profile |url=https://peoplaid.com/2025/07/09/renee-co/ |access-date=2025-11-07 |website=PeoPlaid |language=en-US}}</ref>) ay isang Pilipinong politiko at abogado na [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|kinatawan]] ng [[Kabataan Partylist]], na nahalal noong 2025. Ipinanganak sa [[Maynila]], nag-aral si Co ng agham pampolitika sa [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman|Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], kung saan siya ay kabilang sa pamamahayag sa kampus at aktibismo ng mga estudyante. Nagtapos siya [[Juris Doctor]] sa [[Kolehiyo ng Batas ng Unibersidad ng Pilipinas]] at nagtapos noong 2023, at nakapasa sa [[Philippine Bar Examinations]] nang parehong taon. Sa [[2025 Philippine House of Representatives elections|halalan sa Mababang Kapulungan ng Pilipinas noong 2025]], itinalaga ng Kabataan si Co bilang kanilang unang nominado sa kapulungan. Nakakuha ang partylist ng sapat na boto upang masiguro ang puwesto ni Co sa [[Ika-20 Kongreso ng Pilipinas]]. Si Co ay isang kritiko ng mga patakarang pang-ekonomiya at depensa na itinutulak ng [[Administrasyon ni Bongbong Marcos|administrasyon]] ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] at sumusuporta sa [[Impeachment of Sara Duterte (disambiguation)|impeachment]] ni Pangalawang Pangulong [[Sara Duterte]]. == Maagang buhay at edukasyon == Ang mga magulang ni Co ay mga [[Mga Sebwano|Cebuano]]. Siya ay taga-[[Malabon]] at nagtapos sa [[Mataas na Paaralang Pang-agham ng Maynila|Manila Science High School]] noong 2014.<ref>{{Cite news |last=Destinado |first=Marjuice |date=September 17, 2025 |title=REALITY CHECK: Kabataan Rep. Renee Co is not related to Zaldy Co |work=[[Bulatlat]] |url=https://www.bulatlat.com/2025/09/17/reality-check-kabataan-rep-renee-co-is-not-related-to-zaldy-co/ |url-status=live |access-date=September 19, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919094950/https://www.bulatlat.com/2025/09/17/reality-check-kabataan-rep-renee-co-is-not-related-to-zaldy-co/ |archive-date=September 19, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Suyat |first=Karl Patrick |date=May 8, 2025 |title=Kabataan charts 'Renee-issance' of youthful struggle |work=Krisis |url=https://krisis.upjournalismclub.org/features/2025/kpl-on-the-trail/ |access-date=May 16, 2025}}</ref> === Aktibista ng mga mag-aaral === Nag-aral si Co sa [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman|Unibersidad ng Pilipinas (UP) Diliman]] [[Unibersidad ng Pilipinas|College of Social Sciences and Philosophy]]. Habang nag-aaral sa UP, nagsilbi siyang punong patnugot ng opisyal na publikasyon ng kolehiyo, ''ang Sinag,'' at naging tagapangulo ng lokal na balangay ng Kabataan Partylist sa UP Diliman at co-convenor ng UP Rises Against Tyranny and Dictatorship (UPRISE).<ref name="UP">{{Cite news |last=Aragon |first=Roy |date=October 5, 2024 |title=Renee Co, 1st Nominee ti Kabataan Party-list |language=Ilocano |trans-title=Renee Co, 1st Nominee of the Kabataan Party-list |work=Bannawag |publisher=[[Manila Bulletin|Manila Bulletin Publishing Corp. Group]] |url=https://bannawag.mb.com.ph/2024/10/05/renee-co-1st-nominee-ti-kabataan-party-list/ |access-date=May 16, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319021356/https://bannawag.mb.com.ph/2024/10/05/renee-co-1st-nominee-ti-kabataan-party-list/ |archive-date=Marso 19, 2025 |url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Dabu |first=Fred |date=2021-01-21 |title=Co begins term as 38th UP Student Regent - University of the Philippines |url=https://up.edu.ph/co-begins-term-as-38th-up-student-regent/ |access-date=2025-02-02 |website=up.edu.ph |language=en-US}}</ref> Nagtapos siya ''ng cum laude'' sa agham pampolitika noong 2018. Pagkatapos ng kaniyang undergraduate studies, kumuha at tinapos niya ang abogasya sa [[Kolehiyo ng Batas ng Unibersidad ng Pilipinas|Kolehiyo ng Batas ng UP]] noong 2023. Nang taon ding iyon, nakapasa siya sa [[Philippine Bar Examinations]].<ref name="UP" /> Noong Enero 2021, siya ay napili ng mga kinatawan ng mga konseho ng mga estudyante mula sa buong [[Unibersidad ng Pilipinas|Sistemang UP]] upang maging ika-38 Rehente ng mga Mag-aaral, na sumunod kay Isaac Punzalan.<ref name=":0" /> Kinundena niya ang unilateral na pagpapawalang-bisa sa 1989 [[1989 University of the Philippines–Department of National Defense accord|UP–Department of National Defense Accord]] at tinawag ang desisyon na "isa sa mga pinakamasamang pagtatangka ng [gobyerno] na sirain ang mga institusyonal na pananggalang na ipinaglaban ng mga estudyante ng UP para sa kanilang mga demokratikong karapatan.".<ref>{{Cite web |last=Del Rosario |first=Denver |date=2021-01-19 |title='No ground for tyrants:' UP community denounces DND scrapping of 1989 pact |url=https://newsinfo.inquirer.net/1385518/no-ground-for-tyrants-up-community-denounces-dnd-scrapping-of-1989-pact |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119050540/https://newsinfo.inquirer.net/1385518/no-ground-for-tyrants-up-community-denounces-dnd-scrapping-of-1989-pact |archive-date=January 19, 2021 |access-date=2021-10-17 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> == Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas (mula 2025) == [[File:Renee_Co_at_a_Kabataan_Partylist_Electoral_Rally,_March_2025.jpg|left|thumb|227x227px| Co sa isang elektoral rally ng Kabataan Partylist, Marso 2025.]] === Halalan === Si Co ang napili bilang tagapagsalita at unang nominado ng Kabataan Partylist. Dati siyang nagsilbi bilang tagapagpaganap na bise presidente nito.<ref name=":1">{{Cite web |last=Argosino |first=Faith |date=2024-07-11 |title=Sara Duterte as 'designated survivor'? She must be 'delulu' – group |url=https://newsinfo.inquirer.net/1960160/sara-duterte-as-designated-survivor-she-must-be-delulu-group |access-date=2025-02-02 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Noong Oktubre 5, 2024, naghain ang Kabataan Partylist ng sertipiko ng nominasyon at pagtanggap nito sa [[Komisyon sa Halalan]] (COMELEC) kung saan si Co ang unang nominado, si Paolo Echavez ang pangalawang nominado, at si Jpeg Garcia ang ikatlong nominado. === Panunungkulan === Nanumpa si Co bilang miyembro ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]] noong Hunyo 30, 2025. Sinabi ni Co na isa sa mga unang priyoridad na isusulong ng Kabataan Partylist sa susunod na Kongreso ay ang panukalang batas para sa karapatan ng mga estudyante laban sa panunupil sa kampus, pati na rin ang mga hakbang laban sa [[Sexual exploitation|online na sekuswal na pagsasamantala sa mga bata]] at para sa mga usapin sa kalusugang pangkaisipan sa mga kabataan. Sinabi rin niya na ang adyenda ng kabataan ay laban sa paglaganap ng mga [[Mga pamilyang politikal sa Pilipinas|dinastiyang politikal]] sa Pilipinas.<ref name=":2">{{Cite web |last=Abad |first=Michelle |date=2024-10-05 |title=Kabataan eyes sustained House presence, says 'more to be won' |url=https://www.rappler.com/philippines/elections/kabataan-partylist-files-cona-2025/ |access-date=2025-02-02 |website=Rappler |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dalumpines |first=Glen Kerby |last2=Edmar Pineda |first2=John |date=October 8, 2024 |title=Senador, partylist ng Makabayan, naghain na ng kandidatura |url=https://pinoyweekly.org/2024/10/senador-partylist-ng-makabayan-naghain-na-ng-kandidatura/ |access-date=2025-02-02 |website=Pinoy Weekly |language=en-US}}</ref>[[File:ML_Partylist_representative_Leila_de_Lima,_Kabataan_Partylist_representative_Renee_Co_and_acting_president_of_the_Liberal_Party_and_former_Deputy_Speaker_Erin_Tañada_during_the_Baha_sa_Luneta_demonstrations.jpg|thumb| Co, kasama sina Kinatawan [[Leila de Lima]] at dating Kinatawan [[Erin Tañada]] sa [[Baha sa Luneta]] noong Setyembre 21, 2025, bahagi ng [[Mga protesta laban sa korupsiyon sa Pilipinas, 2025–2026|mga protesta laban sa korupsiyon]] .]] == Personal na buhay == Walang kaugnayan si Renee Co sa dating kinatawan ng [[Ako Bicol]] partylist na si [[Zaldy Co|Zaldy Co.]] Ang akusasyon ay nagmula sa isang viral na [[Generative AI|larawang gawa ng AI]] na gumamit ng [[Gemini (chatbot)|Google Gemini]] kung saan tampok sina Zaldy Co at Renee Co na magkayakap.<ref name="not-related-rappler-september-19-2025">{{Cite web |last=Sitchon |first=John |date=19 September 2025 |title=FACT CHECK: Renee Co and Zaldy Co are not related, viral photo is AI-manipulated |url=https://www.rappler.com/newsbreak/fact-check/viral-photo-renee-co-zaldy-co-ai-manipulated/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919072606/https://www.rappler.com/newsbreak/fact-check/viral-photo-renee-co-zaldy-co-ai-manipulated/ |archive-date=September 19, 2025 |access-date=September 19, 2025 |website=[[Rappler]]}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline}} {{Bagong Alyansang Makabayan}} [[Kategorya:Mga aktibista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1997]] pv1b8w63pcyypj707jmxv9ltxowc5bl 0 339963 2230040 2026-09-29T13:47:26Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=77001}}{{TOC001|prefix=77}} == 77001–77100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 77001 || {{mp|2001 CN|3}} || — || Pebrero 1, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|77001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 77002 || {{mp|2001 CR|4}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LI... 2230040 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=77001}}{{TOC001|prefix=77}} == 77001–77100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 77001 || {{mp|2001 CN|3}} || — || Pebrero 1, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|77001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 77002 || {{mp|2001 CR|4}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77002}} |-id=003 bgcolor=#fefefe | 77003 || {{mp|2001 CT|4}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77003}} |-id=004 bgcolor=#fefefe | 77004 || {{mp|2001 CW|4}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77004}} |-id=005 bgcolor=#fefefe | 77005 || {{mp|2001 CH|5}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77005}} |-id=006 bgcolor=#fefefe | 77006 || {{mp|2001 CT|5}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|77006}} |-id=007 bgcolor=#fefefe | 77007 || {{mp|2001 CT|7}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|77007}} |-id=008 bgcolor=#fefefe | 77008 || {{mp|2001 CD|8}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77008}} |-id=009 bgcolor=#e9e9e9 | 77009 || {{mp|2001 CF|8}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77009}} |-id=010 bgcolor=#e9e9e9 | 77010 || {{mp|2001 CB|9}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|77010}} |-id=011 bgcolor=#fefefe | 77011 || {{mp|2001 CT|11}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77011}} |-id=012 bgcolor=#fefefe | 77012 || {{mp|2001 CX|11}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77012}} |-id=013 bgcolor=#fefefe | 77013 || {{mp|2001 CJ|12}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77013}} |-id=014 bgcolor=#fefefe | 77014 || {{mp|2001 CM|12}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77014}} |-id=015 bgcolor=#fefefe | 77015 || {{mp|2001 CU|12}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|77015}} |-id=016 bgcolor=#fefefe | 77016 || {{mp|2001 CX|12}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|77016}} |-id=017 bgcolor=#fefefe | 77017 || {{mp|2001 CH|13}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77017}} |-id=018 bgcolor=#fefefe | 77018 || {{mp|2001 CO|13}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|77018}} |-id=019 bgcolor=#fefefe | 77019 || {{mp|2001 CP|13}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77019}} |-id=020 bgcolor=#e9e9e9 | 77020 || {{mp|2001 CG|15}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|77020}} |-id=021 bgcolor=#fefefe | 77021 || {{mp|2001 CY|15}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77021}} |-id=022 bgcolor=#fefefe | 77022 || {{mp|2001 CQ|16}} || — || Pebrero 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77022}} |-id=023 bgcolor=#fefefe | 77023 || {{mp|2001 CD|19}} || — || Pebrero 2, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|77023}} |-id=024 bgcolor=#fefefe | 77024 || {{mp|2001 CU|21}} || — || Pebrero 1, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77024}} |-id=025 bgcolor=#fefefe | 77025 || {{mp|2001 CW|21}} || — || Pebrero 1, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || V || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77025}} |-id=026 bgcolor=#fefefe | 77026 || {{mp|2001 CC|23}} || — || Pebrero 1, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Slow rotator (asteroid)#77026|slow]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|77026}} |-id=027 bgcolor=#fefefe | 77027 || {{mp|2001 CH|26}} || — || Pebrero 1, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77027}} |-id=028 bgcolor=#e9e9e9 | 77028 || {{mp|2001 CO|27}} || — || Pebrero 2, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|77028}} |-id=029 bgcolor=#fefefe | 77029 || {{mp|2001 CG|28}} || — || Pebrero 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77029}} |-id=030 bgcolor=#fefefe | 77030 || {{mp|2001 CO|29}} || — || Pebrero 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77030}} |-id=031 bgcolor=#e9e9e9 | 77031 || {{mp|2001 CT|29}} || — || Pebrero 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|77031}} |-id=032 bgcolor=#fefefe | 77032 || {{mp|2001 CA|30}} || — || Pebrero 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77032}} |-id=033 bgcolor=#fefefe | 77033 || {{mp|2001 CJ|30}} || — || Pebrero 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77033}} |-id=034 bgcolor=#fefefe | 77034 || {{mp|2001 CT|31}} || — || Pebrero 5, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77034}} |-id=035 bgcolor=#e9e9e9 | 77035 || {{mp|2001 CU|33}} || — || Pebrero 13, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|77035}} |-id=036 bgcolor=#fefefe | 77036 || {{mp|2001 CV|35}} || — || Pebrero 14, 2001 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77036}} |-id=037 bgcolor=#e9e9e9 | 77037 || {{mp|2001 CW|35}} || — || Pebrero 15, 2001 || [[Oaxaca Observatory|Oaxaca]] || Roe, J. M. || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|77037}} |-id=038 bgcolor=#fefefe | 77038 || {{mp|2001 CD|36}} || — || Pebrero 15, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77038}} |-id=039 bgcolor=#fefefe | 77039 || {{mp|2001 CK|37}} || — || Pebrero 15, 2001 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77039}} |-id=040 bgcolor=#e9e9e9 | 77040 || {{mp|2001 CP|40}} || — || Pebrero 15, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|77040}} |-id=041 bgcolor=#e9e9e9 | 77041 || {{mp|2001 CR|40}} || — || Pebrero 15, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|77041}} |-id=042 bgcolor=#e9e9e9 | 77042 || {{mp|2001 CK|41}} || — || Pebrero 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|77042}} |-id=043 bgcolor=#e9e9e9 | 77043 || {{mp|2001 CQ|41}} || — || Pebrero 15, 2001 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || Mikuž, H. || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77043}} |-id=044 bgcolor=#e9e9e9 | 77044 Galera-Rosillo || {{mp|2001 CE|42}} || {{MoMP|77044|Galera-Rosillo}} || Pebrero 15, 2001 || [[Observatorio del Roque de los Muchachos|La Palma]] || [[Roque de los Muchachos Observatory|La Palma]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77044}} |-id=045 bgcolor=#d6d6d6 | 77045 || {{mp|2001 CJ|43}} || — || Pebrero 15, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Slow rotator (asteroid)#77045|slow]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|77045}} |-id=046 bgcolor=#fefefe | 77046 || {{mp|2001 CT|43}} || — || Pebrero 3, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77046}} |-id=047 bgcolor=#fefefe | 77047 || {{mp|2001 CF|44}} || — || Pebrero 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|77047}} |-id=048 bgcolor=#fefefe | 77048 || {{mp|2001 CV|47}} || — || Pebrero 12, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77048}} |-id=049 bgcolor=#fefefe | 77049 || {{mp|2001 CH|48}} || — || Pebrero 1, 2001 || [[Stazione osservativa di Asiago Cima Ekar|Cima Ekar]] || [[Asiago-DLR Asteroid Survey|ADAS]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|77049}} |-id=050 bgcolor=#fefefe | 77050 || 2001 DB || — || Pebrero 16, 2001 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || Mikuž, H. || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77050}} |-id=051 bgcolor=#fefefe | 77051 || 2001 DL || — || Pebrero 16, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77051}} |-id=052 bgcolor=#fefefe | 77052 || {{mp|2001 DN|1}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77052}} |-id=053 bgcolor=#fefefe | 77053 || {{mp|2001 DR|6}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77053}} |-id=054 bgcolor=#fefefe | 77054 || {{mp|2001 DG|7}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77054}} |-id=055 bgcolor=#fefefe | 77055 || {{mp|2001 DD|11}} || — || Pebrero 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77055}} |-id=056 bgcolor=#e9e9e9 | 77056 || {{mp|2001 DD|12}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 77057 || {{mp|2001 DG|12}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77057}} |-id=058 bgcolor=#fefefe | 77058 || {{mp|2001 DM|12}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77058}} |-id=059 bgcolor=#fefefe | 77059 || {{mp|2001 DS|14}} || — || Pebrero 20, 2001 || [[Oaxaca Observatory|Oaxaca]] || Roe, J. M. || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77059}} |-id=060 bgcolor=#fefefe | 77060 || {{mp|2001 DT|15}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77060}} |-id=061 bgcolor=#fefefe | 77061 || {{mp|2001 DC|17}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|77061}} |-id=062 bgcolor=#fefefe | 77062 || {{mp|2001 DA|19}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|77062}} |-id=063 bgcolor=#fefefe | 77063 || {{mp|2001 DK|19}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77063}} |-id=064 bgcolor=#fefefe | 77064 || {{mp|2001 DX|19}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|77064}} |-id=065 bgcolor=#e9e9e9 | 77065 || {{mp|2001 DU|20}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77065}} |-id=066 bgcolor=#e9e9e9 | 77066 || {{mp|2001 DV|20}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|77066}} |-id=067 bgcolor=#fefefe | 77067 || {{mp|2001 DC|21}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77067}} |-id=068 bgcolor=#e9e9e9 | 77068 || {{mp|2001 DK|21}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|77068}} |-id=069 bgcolor=#e9e9e9 | 77069 || {{mp|2001 DW|21}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|77069}} |-id=070 bgcolor=#fefefe | 77070 || {{mp|2001 DZ|21}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77070}} |-id=071 bgcolor=#fefefe | 77071 || {{mp|2001 DE|22}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77071}} |-id=072 bgcolor=#e9e9e9 | 77072 || {{mp|2001 DH|26}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|77072}} |-id=073 bgcolor=#fefefe | 77073 || {{mp|2001 DE|27}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77073}} |-id=074 bgcolor=#e9e9e9 | 77074 || {{mp|2001 DF|28}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77074}} |-id=075 bgcolor=#e9e9e9 | 77075 || {{mp|2001 DA|29}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77075}} |-id=076 bgcolor=#e9e9e9 | 77076 || {{mp|2001 DU|29}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77076}} |-id=077 bgcolor=#e9e9e9 | 77077 || {{mp|2001 DZ|29}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|77077}} |-id=078 bgcolor=#fefefe | 77078 || {{mp|2001 DF|30}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77078}} |-id=079 bgcolor=#e9e9e9 | 77079 || {{mp|2001 DX|30}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|77079}} |-id=080 bgcolor=#e9e9e9 | 77080 || {{mp|2001 DA|32}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|77080}} |-id=081 bgcolor=#fefefe | 77081 || {{mp|2001 DY|32}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77081}} |-id=082 bgcolor=#fefefe | 77082 || {{mp|2001 DM|33}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77082}} |-id=083 bgcolor=#fefefe | 77083 || {{mp|2001 DS|34}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|77083}} |-id=084 bgcolor=#fefefe | 77084 || {{mp|2001 DA|35}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77084}} |-id=085 bgcolor=#fefefe | 77085 || {{mp|2001 DO|35}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77085}} |-id=086 bgcolor=#fefefe | 77086 || {{mp|2001 DB|36}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|77086}} |-id=087 bgcolor=#e9e9e9 | 77087 || {{mp|2001 DA|37}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|77087}} |-id=088 bgcolor=#fefefe | 77088 || {{mp|2001 DE|41}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77088}} |-id=089 bgcolor=#d6d6d6 | 77089 || {{mp|2001 DQ|43}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|77089}} |-id=090 bgcolor=#fefefe | 77090 || {{mp|2001 DY|44}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77090}} |-id=091 bgcolor=#fefefe | 77091 || {{mp|2001 DH|46}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77091}} |-id=092 bgcolor=#fefefe | 77092 || {{mp|2001 DA|47}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|77092}} |-id=093 bgcolor=#fefefe | 77093 || {{mp|2001 DS|47}} || — || Pebrero 20, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77093}} |-id=094 bgcolor=#fefefe | 77094 || {{mp|2001 DZ|48}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77094}} |-id=095 bgcolor=#e9e9e9 | 77095 || {{mp|2001 DR|50}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|77095}} |-id=096 bgcolor=#fefefe | 77096 || {{mp|2001 DV|50}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77096}} |-id=097 bgcolor=#fefefe | 77097 || {{mp|2001 DP|52}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77097}} |-id=098 bgcolor=#e9e9e9 | 77098 || {{mp|2001 DM|55}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77098}} |-id=099 bgcolor=#fefefe | 77099 || {{mp|2001 DN|61}} || — || Pebrero 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77099}} |-id=100 bgcolor=#fefefe | 77100 || {{mp|2001 DT|63}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|77100}} |} == 77101–77200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 77101 || {{mp|2001 DZ|64}} || — || Pebrero 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77101}} |-id=102 bgcolor=#fefefe | 77102 || {{mp|2001 DM|66}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77102}} |-id=103 bgcolor=#fefefe | 77103 || {{mp|2001 DJ|67}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77103}} |-id=104 bgcolor=#fefefe | 77104 || {{mp|2001 DV|67}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77104}} |-id=105 bgcolor=#fefefe | 77105 || {{mp|2001 DG|69}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77105}} |-id=106 bgcolor=#fefefe | 77106 || {{mp|2001 DH|69}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77106}} |-id=107 bgcolor=#fefefe | 77107 || {{mp|2001 DK|70}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77107}} |-id=108 bgcolor=#fefefe | 77108 || {{mp|2001 DP|71}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77108}} |-id=109 bgcolor=#fefefe | 77109 || {{mp|2001 DE|73}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|77109}} |-id=110 bgcolor=#e9e9e9 | 77110 || {{mp|2001 DG|73}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77110}} |-id=111 bgcolor=#fefefe | 77111 || {{mp|2001 DT|73}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77111}} |-id=112 bgcolor=#e9e9e9 | 77112 || {{mp|2001 DK|74}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|77112}} |-id=113 bgcolor=#fefefe | 77113 || {{mp|2001 DU|74}} || — || Pebrero 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 7.8 km || {{M+J|77113}} |-id=114 bgcolor=#fefefe | 77114 || {{mp|2001 DJ|75}} || — || Pebrero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77114}} |-id=115 bgcolor=#fefefe | 77115 || {{mp|2001 DK|75}} || — || Pebrero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77115}} |-id=116 bgcolor=#fefefe | 77116 || {{mp|2001 DO|75}} || — || Pebrero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77116}} |-id=117 bgcolor=#e9e9e9 | 77117 || {{mp|2001 DP|76}} || — || Pebrero 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77117}} |-id=118 bgcolor=#e9e9e9 | 77118 || {{mp|2001 DB|79}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|77118}} |-id=119 bgcolor=#fefefe | 77119 || {{mp|2001 DB|81}} || — || Pebrero 26, 2001 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|77119}} |-id=120 bgcolor=#fefefe | 77120 || {{mp|2001 DL|81}} || — || Pebrero 26, 2001 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77120}} |-id=121 bgcolor=#fefefe | 77121 || {{mp|2001 DD|88}} || — || Pebrero 24, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77121}} |-id=122 bgcolor=#fefefe | 77122 || {{mp|2001 DF|88}} || — || Pebrero 24, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77122}} |-id=123 bgcolor=#e9e9e9 | 77123 || {{mp|2001 DX|88}} || — || Pebrero 27, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77123}} |-id=124 bgcolor=#fefefe | 77124 || {{mp|2001 DA|89}} || — || Pebrero 27, 2001 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77124}} |-id=125 bgcolor=#d6d6d6 | 77125 || {{mp|2001 DC|89}} || — || Pebrero 27, 2001 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|77125}} |-id=126 bgcolor=#fefefe | 77126 || {{mp|2001 DX|90}} || — || Pebrero 21, 2001 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77126}} |-id=127 bgcolor=#fefefe | 77127 || {{mp|2001 DJ|93}} || — || Pebrero 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|77127}} |-id=128 bgcolor=#e9e9e9 | 77128 || {{mp|2001 DA|95}} || — || Pebrero 19, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|77128}} |-id=129 bgcolor=#fefefe | 77129 || {{mp|2001 DX|97}} || — || Pebrero 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77129}} |-id=130 bgcolor=#fefefe | 77130 || {{mp|2001 DG|99}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|77130}} |-id=131 bgcolor=#fefefe | 77131 || {{mp|2001 DK|99}} || — || Pebrero 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77131}} |-id=132 bgcolor=#fefefe | 77132 || {{mp|2001 DL|101}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77132}} |-id=133 bgcolor=#d6d6d6 | 77133 || {{mp|2001 DM|101}} || — || Pebrero 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|77133}} |-id=134 bgcolor=#fefefe | 77134 || {{mp|2001 DX|102}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77134}} |-id=135 bgcolor=#fefefe | 77135 || {{mp|2001 DT|103}} || — || Pebrero 16, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77135}} |-id=136 bgcolor=#fefefe | 77136 Mendillo || {{mp|2001 DP|106}} || {{MoMP|77136|Mendillo}} || Pebrero 26, 2001 || [[Stazione osservativa di Asiago Cima Ekar|Cima Ekar]] || [[Asiago-DLR Asteroid Survey|ADAS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77136}} |-id=137 bgcolor=#e9e9e9 | 77137 || {{mp|2001 DQ|107}} || — || Pebrero 20, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|77137}} |-id=138 bgcolor=#fefefe | 77138 Puiching || 2001 EN || {{MoMP|77138|Puiching}} || Marso 2, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77138}} |-id=139 bgcolor=#e9e9e9 | 77139 || 2001 EY || — || Marso 1, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|77139}} |-id=140 bgcolor=#fefefe | 77140 || {{mp|2001 EC|1}} || — || Marso 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77140}} |-id=141 bgcolor=#fefefe | 77141 || {{mp|2001 ES|1}} || — || Marso 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77141}} |-id=142 bgcolor=#fefefe | 77142 || {{mp|2001 EC|2}} || — || Marso 1, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|77142}} |-id=143 bgcolor=#fefefe | 77143 || {{mp|2001 EN|3}} || — || Marso 2, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77143}} |-id=144 bgcolor=#e9e9e9 | 77144 || {{mp|2001 EC|5}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77144}} |-id=145 bgcolor=#fefefe | 77145 || {{mp|2001 ES|5}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77145}} |-id=146 bgcolor=#fefefe | 77146 || {{mp|2001 EC|6}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77146}} |-id=147 bgcolor=#fefefe | 77147 || {{mp|2001 EV|6}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77147}} |-id=148 bgcolor=#fefefe | 77148 || {{mp|2001 EF|7}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77148}} |-id=149 bgcolor=#fefefe | 77149 || {{mp|2001 ER|7}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|77149}} |-id=150 bgcolor=#fefefe | 77150 || {{mp|2001 EL|8}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77150}} |-id=151 bgcolor=#fefefe | 77151 || {{mp|2001 ER|8}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|77151}} |-id=152 bgcolor=#fefefe | 77152 || {{mp|2001 EX|8}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77152}} |-id=153 bgcolor=#fefefe | 77153 || {{mp|2001 EZ|8}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || NYS || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77153}} |-id=154 bgcolor=#fefefe | 77154 || {{mp|2001 EO|9}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|77154}} |-id=155 bgcolor=#d6d6d6 | 77155 || {{mp|2001 ES|10}} || — || Marso 2, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|77155}} |-id=156 bgcolor=#fefefe | 77156 || {{mp|2001 EE|11}} || — || Marso 2, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77156}} |-id=157 bgcolor=#e9e9e9 | 77157 || {{mp|2001 EJ|11}} || — || Marso 2, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|77157}} |-id=158 bgcolor=#d6d6d6 | 77158 || {{mp|2001 EN|15}} || — || Marso 15, 2001 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 8.7 km || {{M+J|77158}} |-id=159 bgcolor=#fefefe | 77159 || {{mp|2001 ED|16}} || — || Marso 15, 2001 || [[Observatori Astronòmic Marxuquera|Marxuquera]] || Marxuquera || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|77159}} |-id=160 bgcolor=#fefefe | 77160 || {{mp|2001 EK|18}} || — || Marso 13, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77160}} |-id=161 bgcolor=#fefefe | 77161 || {{mp|2001 EY|18}} || — || Marso 14, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77161}} |-id=162 bgcolor=#fefefe | 77162 || {{mp|2001 EL|19}} || — || Marso 15, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77162}} |-id=163 bgcolor=#e9e9e9 | 77163 || {{mp|2001 EM|19}} || — || Marso 15, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Fast rotator (asteroid)#77163|fast]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|77163}} |-id=164 bgcolor=#e9e9e9 | 77164 || {{mp|2001 ER|19}} || — || Marso 15, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77164}} |-id=165 bgcolor=#e9e9e9 | 77165 || {{mp|2001 ES|19}} || — || Marso 15, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|77165}} |-id=166 bgcolor=#d6d6d6 | 77166 McKaye || {{mp|2001 EV|19}} || {{MoMP|77166|McKaye}} || Marso 15, 2001 || [[George Observatory|Needville]] || W. G. Dillon, [[Joseph A. Dellinger|J. Dellinger]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|77166}} |-id=167 bgcolor=#e9e9e9 | 77167 || {{mp|2001 EB|20}} || — || Marso 15, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|77167}} |-id=168 bgcolor=#fefefe | 77168 || {{mp|2001 EK|22}} || — || Marso 15, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77168}} |-id=169 bgcolor=#fefefe | 77169 || {{mp|2001 ER|22}} || — || Marso 15, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77169}} |-id=170 bgcolor=#fefefe | 77170 || {{mp|2001 EK|23}} || — || Marso 15, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77170}} |-id=171 bgcolor=#e9e9e9 | 77171 || {{mp|2001 EN|24}} || — || Marso 4, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77171}} |-id=172 bgcolor=#e9e9e9 | 77172 || {{mp|2001 EF|25}} || — || Marso 14, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|77172}} |-id=173 bgcolor=#fefefe | 77173 || {{mp|2001 ED|26}} || — || Marso 2, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77173}} |-id=174 bgcolor=#fefefe | 77174 || 2001 FW || — || Marso 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77174}} |-id=175 bgcolor=#fefefe | 77175 || {{mp|2001 FP|1}} || — || Marso 19, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77175}} |-id=176 bgcolor=#fefefe | 77176 || {{mp|2001 FU|1}} || — || Marso 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|77176}} |-id=177 bgcolor=#e9e9e9 | 77177 || {{mp|2001 FD|2}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|77177}} |-id=178 bgcolor=#fefefe | 77178 || {{mp|2001 FH|3}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77178}} |-id=179 bgcolor=#d6d6d6 | 77179 || {{mp|2001 FV|4}} || — || Marso 19, 2001 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|77179}} |-id=180 bgcolor=#fefefe | 77180 || {{mp|2001 FA|5}} || — || Marso 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|77180}} |-id=181 bgcolor=#e9e9e9 | 77181 || {{mp|2001 FL|6}} || — || Marso 16, 2001 || [[George Observatory|Needville]] || L. Casady, A. Cruz || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|77181}} |-id=182 bgcolor=#fefefe | 77182 || {{mp|2001 FM|8}} || — || Marso 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|77182}} |-id=183 bgcolor=#e9e9e9 | 77183 || {{mp|2001 FS|8}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|77183}} |-id=184 bgcolor=#e9e9e9 | 77184 || {{mp|2001 FD|9}} || — || Marso 20, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|77184}} |-id=185 bgcolor=#e9e9e9 | [[77185 Cherryh]] || {{mp|2001 FE|9}} || {{MoMP|77185|Cherryh}} || Marso 20, 2001 || [[George Observatory|Needville]] || Wells, D., Cruz, A. || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|77185}} |-id=186 bgcolor=#fefefe | 77186 || {{mp|2001 FS|9}} || — || Marso 20, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77186}} |-id=187 bgcolor=#fefefe | 77187 || {{mp|2001 FY|9}} || — || Marso 22, 2001 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77187}} |-id=188 bgcolor=#e9e9e9 | 77188 || {{mp|2001 FZ|9}} || — || Marso 22, 2001 || Kvistaberg || Uppsala-DLR Asteroid Survey || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|77188}} |-id=189 bgcolor=#fefefe | 77189 || {{mp|2001 FM|10}} || — || Marso 19, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77189}} |-id=190 bgcolor=#e9e9e9 | 77190 || {{mp|2001 FP|10}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77190}} |-id=191 bgcolor=#fefefe | 77191 || {{mp|2001 FE|11}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77191}} |-id=192 bgcolor=#fefefe | 77192 || {{mp|2001 FU|12}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|77192}} |-id=193 bgcolor=#fefefe | 77193 || {{mp|2001 FD|14}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77193}} |-id=194 bgcolor=#d6d6d6 | 77194 || {{mp|2001 FH|14}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|77194}} |-id=195 bgcolor=#e9e9e9 | 77195 || {{mp|2001 FB|16}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|77195}} |-id=196 bgcolor=#fefefe | 77196 || {{mp|2001 FT|16}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|77196}} |-id=197 bgcolor=#fefefe | 77197 || {{mp|2001 FB|17}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77197}} |-id=198 bgcolor=#e9e9e9 | 77198 || {{mp|2001 FK|17}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77198}} |-id=199 bgcolor=#fefefe | 77199 || {{mp|2001 FH|18}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77199}} |-id=200 bgcolor=#e9e9e9 | 77200 || {{mp|2001 FY|18}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77200}} |} == 77201–77300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 77201 || {{mp|2001 FR|19}} || — || Marso 19, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|77201}} |-id=202 bgcolor=#d6d6d6 | 77202 || {{mp|2001 FX|19}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.4 km || {{M+J|77202}} |-id=203 bgcolor=#fefefe | 77203 || {{mp|2001 FL|20}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77203}} |-id=204 bgcolor=#e9e9e9 | 77204 || {{mp|2001 FW|20}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77204}} |-id=205 bgcolor=#e9e9e9 | 77205 || {{mp|2001 FX|20}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|77205}} |-id=206 bgcolor=#fefefe | 77206 || {{mp|2001 FZ|20}} || — || Marso 19, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77206}} |-id=207 bgcolor=#d6d6d6 | 77207 || {{mp|2001 FE|21}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|77207}} |-id=208 bgcolor=#e9e9e9 | 77208 || {{mp|2001 FG|21}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|77208}} |-id=209 bgcolor=#fefefe | 77209 || {{mp|2001 FH|21}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|77209}} |-id=210 bgcolor=#fefefe | 77210 || {{mp|2001 FQ|21}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77210}} |-id=211 bgcolor=#e9e9e9 | 77211 || {{mp|2001 FT|21}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|77211}} |-id=212 bgcolor=#fefefe | 77212 || {{mp|2001 FT|22}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77212}} |-id=213 bgcolor=#fefefe | 77213 || {{mp|2001 FL|23}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77213}} |-id=214 bgcolor=#fefefe | 77214 || {{mp|2001 FM|23}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77214}} |-id=215 bgcolor=#fefefe | 77215 || {{mp|2001 FU|23}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77215}} |-id=216 bgcolor=#e9e9e9 | 77216 || {{mp|2001 FO|24}} || — || Marso 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Slow rotator (asteroid)#77216|slow?]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|77216}} |-id=217 bgcolor=#fefefe | 77217 || {{mp|2001 FS|26}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77217}} |-id=218 bgcolor=#e9e9e9 | 77218 || {{mp|2001 FU|26}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|77218}} |-id=219 bgcolor=#fefefe | 77219 || {{mp|2001 FX|26}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77219}} |-id=220 bgcolor=#e9e9e9 | 77220 || {{mp|2001 FA|28}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|77220}} |-id=221 bgcolor=#fefefe | 77221 || {{mp|2001 FE|28}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77221}} |-id=222 bgcolor=#fefefe | 77222 || {{mp|2001 FA|29}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|77222}} |-id=223 bgcolor=#e9e9e9 | 77223 || {{mp|2001 FP|29}} || — || Marso 18, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77223}} |-id=224 bgcolor=#e9e9e9 | 77224 || {{mp|2001 FL|32}} || — || Marso 22, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77224}} |-id=225 bgcolor=#e9e9e9 | 77225 || {{mp|2001 FZ|33}} || — || Marso 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|77225}} |-id=226 bgcolor=#fefefe | 77226 || {{mp|2001 FE|34}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77226}} |-id=227 bgcolor=#fefefe | 77227 || {{mp|2001 FH|34}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77227}} |-id=228 bgcolor=#e9e9e9 | 77228 || {{mp|2001 FF|35}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77228}} |-id=229 bgcolor=#fefefe | 77229 || {{mp|2001 FN|35}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77229}} |-id=230 bgcolor=#fefefe | 77230 || {{mp|2001 FC|36}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77230}} |-id=231 bgcolor=#fefefe | 77231 || {{mp|2001 FL|36}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77231}} |-id=232 bgcolor=#e9e9e9 | 77232 || {{mp|2001 FA|38}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|77232}} |-id=233 bgcolor=#fefefe | 77233 || {{mp|2001 FD|38}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77233}} |-id=234 bgcolor=#e9e9e9 | 77234 || {{mp|2001 FY|38}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77234}} |-id=235 bgcolor=#fefefe | 77235 || {{mp|2001 FA|39}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77235}} |-id=236 bgcolor=#e9e9e9 | 77236 || {{mp|2001 FJ|39}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77236}} |-id=237 bgcolor=#fefefe | 77237 || {{mp|2001 FS|39}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77237}} |-id=238 bgcolor=#fefefe | 77238 || {{mp|2001 FB|40}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77238}} |-id=239 bgcolor=#fefefe | 77239 || {{mp|2001 FZ|40}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77239}} |-id=240 bgcolor=#fefefe | 77240 || {{mp|2001 FD|41}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|77240}} |-id=241 bgcolor=#fefefe | 77241 || {{mp|2001 FO|41}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77241}} |-id=242 bgcolor=#e9e9e9 | 77242 || {{mp|2001 FC|42}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|77242}} |-id=243 bgcolor=#fefefe | 77243 || {{mp|2001 FD|42}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77243}} |-id=244 bgcolor=#fefefe | 77244 || {{mp|2001 FZ|42}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77244}} |-id=245 bgcolor=#fefefe | 77245 || {{mp|2001 FN|43}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77245}} |-id=246 bgcolor=#d6d6d6 | 77246 || {{mp|2001 FY|43}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|77246}} |-id=247 bgcolor=#fefefe | 77247 || {{mp|2001 FC|44}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77247}} |-id=248 bgcolor=#fefefe | 77248 || {{mp|2001 FD|44}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77248}} |-id=249 bgcolor=#e9e9e9 | 77249 || {{mp|2001 FP|45}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|77249}} |-id=250 bgcolor=#e9e9e9 | 77250 || {{mp|2001 FQ|45}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77250}} |-id=251 bgcolor=#fefefe | 77251 || {{mp|2001 FY|45}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77251}} |-id=252 bgcolor=#e9e9e9 | 77252 || {{mp|2001 FZ|45}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|77252}} |-id=253 bgcolor=#fefefe | 77253 || {{mp|2001 FE|46}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77253}} |-id=254 bgcolor=#e9e9e9 | 77254 || {{mp|2001 FF|46}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|77254}} |-id=255 bgcolor=#e9e9e9 | 77255 || {{mp|2001 FY|46}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77255}} |-id=256 bgcolor=#fefefe | 77256 || {{mp|2001 FD|47}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77256}} |-id=257 bgcolor=#fefefe | 77257 || {{mp|2001 FA|48}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77257}} |-id=258 bgcolor=#e9e9e9 | 77258 || {{mp|2001 FH|48}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|77258}} |-id=259 bgcolor=#e9e9e9 | 77259 || {{mp|2001 FX|48}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|77259}} |-id=260 bgcolor=#fefefe | 77260 || {{mp|2001 FA|49}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77260}} |-id=261 bgcolor=#e9e9e9 | 77261 || {{mp|2001 FR|49}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77261}} |-id=262 bgcolor=#fefefe | 77262 || {{mp|2001 FS|49}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77262}} |-id=263 bgcolor=#e9e9e9 | 77263 || {{mp|2001 FJ|50}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|77263}} |-id=264 bgcolor=#fefefe | 77264 || {{mp|2001 FX|50}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77264}} |-id=265 bgcolor=#e9e9e9 | 77265 || {{mp|2001 FB|51}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|77265}} |-id=266 bgcolor=#fefefe | 77266 || {{mp|2001 FX|51}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77266}} |-id=267 bgcolor=#fefefe | 77267 || {{mp|2001 FH|52}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|77267}} |-id=268 bgcolor=#fefefe | 77268 || {{mp|2001 FO|52}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77268}} |-id=269 bgcolor=#fefefe | 77269 || {{mp|2001 FX|52}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77269}} |-id=270 bgcolor=#fefefe | 77270 || {{mp|2001 FD|53}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77270}} |-id=271 bgcolor=#fefefe | 77271 || {{mp|2001 FY|53}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#77271|fast]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|77271}} |-id=272 bgcolor=#e9e9e9 | 77272 || {{mp|2001 FV|54}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77272}} |-id=273 bgcolor=#e9e9e9 | 77273 || {{mp|2001 FO|55}} || — || Marso 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|77273}} |-id=274 bgcolor=#e9e9e9 | 77274 || {{mp|2001 FP|55}} || — || Marso 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77274}} |-id=275 bgcolor=#fefefe | 77275 || {{mp|2001 FO|57}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77275}} |-id=276 bgcolor=#e9e9e9 | 77276 || {{mp|2001 FX|57}} || — || Marso 21, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77276}} |-id=277 bgcolor=#fefefe | 77277 || {{mp|2001 FV|59}} || — || Marso 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|77277}} |-id=278 bgcolor=#fefefe | 77278 || {{mp|2001 FL|61}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || SUL || align=right | 5.0 km || {{M+J|77278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 77279 || {{mp|2001 FM|61}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77279}} |-id=280 bgcolor=#e9e9e9 | 77280 || {{mp|2001 FC|62}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77280}} |-id=281 bgcolor=#fefefe | 77281 || {{mp|2001 FO|63}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|77281}} |-id=282 bgcolor=#e9e9e9 | 77282 || {{mp|2001 FW|63}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|77282}} |-id=283 bgcolor=#e9e9e9 | 77283 || {{mp|2001 FR|64}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|77283}} |-id=284 bgcolor=#fefefe | 77284 || {{mp|2001 FD|65}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77284}} |-id=285 bgcolor=#e9e9e9 | 77285 || {{mp|2001 FN|65}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#508|AEO]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|77285}} |-id=286 bgcolor=#fefefe | 77286 || {{mp|2001 FR|65}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77286}} |-id=287 bgcolor=#fefefe | 77287 || {{mp|2001 FA|66}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77287}} |-id=288 bgcolor=#fefefe | 77288 || {{mp|2001 FN|66}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|77288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 77289 || {{mp|2001 FX|66}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77289}} |-id=290 bgcolor=#fefefe | 77290 || {{mp|2001 FU|69}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77290}} |-id=291 bgcolor=#fefefe | 77291 || {{mp|2001 FL|71}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77291}} |-id=292 bgcolor=#fefefe | 77292 || {{mp|2001 FN|71}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77292}} |-id=293 bgcolor=#e9e9e9 | 77293 || {{mp|2001 FR|71}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|77293}} |-id=294 bgcolor=#e9e9e9 | 77294 || {{mp|2001 FV|71}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|77294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 77295 || {{mp|2001 FZ|71}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77295}} |-id=296 bgcolor=#fefefe | 77296 || {{mp|2001 FW|72}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|77296}} |-id=297 bgcolor=#fefefe | 77297 || {{mp|2001 FM|73}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|77297}} |-id=298 bgcolor=#e9e9e9 | 77298 || {{mp|2001 FP|73}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77298}} |-id=299 bgcolor=#fefefe | 77299 || {{mp|2001 FV|73}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77299}} |-id=300 bgcolor=#fefefe | 77300 || {{mp|2001 FD|76}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77300}} |} == 77301–77400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 77301 || {{mp|2001 FL|77}} || — || Marso 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|77301}} |-id=302 bgcolor=#e9e9e9 | 77302 || {{mp|2001 FO|77}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|77302}} |-id=303 bgcolor=#e9e9e9 | 77303 || {{mp|2001 FG|78}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|77303}} |-id=304 bgcolor=#e9e9e9 | 77304 || {{mp|2001 FP|78}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|77304}} |-id=305 bgcolor=#fefefe | 77305 || {{mp|2001 FR|78}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77305}} |-id=306 bgcolor=#fefefe | 77306 || {{mp|2001 FH|79}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77306}} |-id=307 bgcolor=#fefefe | 77307 || {{mp|2001 FJ|79}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77307}} |-id=308 bgcolor=#fefefe | 77308 || {{mp|2001 FR|79}} || — || Marso 21, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77308}} |-id=309 bgcolor=#e9e9e9 | 77309 || {{mp|2001 FU|79}} || — || Marso 21, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|77309}} |-id=310 bgcolor=#e9e9e9 | 77310 || {{mp|2001 FD|81}} || — || Marso 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77310}} |-id=311 bgcolor=#fefefe | 77311 || {{mp|2001 FL|81}} || — || Marso 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77311}} |-id=312 bgcolor=#fefefe | 77312 || {{mp|2001 FO|81}} || — || Marso 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|77312}} |-id=313 bgcolor=#e9e9e9 | 77313 || {{mp|2001 FY|81}} || — || Marso 23, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77313}} |-id=314 bgcolor=#fefefe | 77314 || {{mp|2001 FE|82}} || — || Marso 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77314}} |-id=315 bgcolor=#fefefe | 77315 || {{mp|2001 FL|82}} || — || Marso 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77315}} |-id=316 bgcolor=#fefefe | 77316 || {{mp|2001 FY|82}} || — || Marso 23, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77316}} |-id=317 bgcolor=#fefefe | 77317 || {{mp|2001 FJ|83}} || — || Marso 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77317}} |-id=318 bgcolor=#fefefe | 77318 Danieltsui || {{mp|2001 FL|86}} || {{MoMP|77318|Danieltsui}} || Marso 27, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77318}} |-id=319 bgcolor=#d6d6d6 | 77319 || {{mp|2001 FJ|87}} || — || Marso 21, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|77319}} |-id=320 bgcolor=#fefefe | 77320 || {{mp|2001 FO|87}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77320}} |-id=321 bgcolor=#e9e9e9 | 77321 || {{mp|2001 FS|87}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|77321}} |-id=322 bgcolor=#fefefe | 77322 || {{mp|2001 FO|90}} || — || Marso 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 77323 || {{mp|2001 FU|90}} || — || Marso 26, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77323}} |-id=324 bgcolor=#fefefe | 77324 || {{mp|2001 FY|90}} || — || Marso 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77324}} |-id=325 bgcolor=#e9e9e9 | 77325 || {{mp|2001 FG|91}} || — || Marso 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|77325}} |-id=326 bgcolor=#fefefe | 77326 || {{mp|2001 FV|92}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77326}} |-id=327 bgcolor=#fefefe | 77327 || {{mp|2001 FX|92}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77327}} |-id=328 bgcolor=#fefefe | 77328 || {{mp|2001 FZ|92}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77328}} |-id=329 bgcolor=#fefefe | 77329 || {{mp|2001 FL|93}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77329}} |-id=330 bgcolor=#e9e9e9 | 77330 || {{mp|2001 FB|94}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|77330}} |-id=331 bgcolor=#d6d6d6 | 77331 || {{mp|2001 FH|94}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|77331}} |-id=332 bgcolor=#fefefe | 77332 || {{mp|2001 FH|95}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77332}} |-id=333 bgcolor=#e9e9e9 | 77333 || {{mp|2001 FL|96}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|77333}} |-id=334 bgcolor=#e9e9e9 | 77334 || {{mp|2001 FR|96}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77334}} |-id=335 bgcolor=#fefefe | 77335 || {{mp|2001 FU|96}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77335}} |-id=336 bgcolor=#fefefe | 77336 || {{mp|2001 FW|96}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77336}} |-id=337 bgcolor=#fefefe | 77337 || {{mp|2001 FX|97}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77337}} |-id=338 bgcolor=#e9e9e9 | 77338 || {{mp|2001 FS|98}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.9 km || {{M+J|77338}} |-id=339 bgcolor=#e9e9e9 | 77339 || {{mp|2001 FT|98}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|77339}} |-id=340 bgcolor=#d6d6d6 | 77340 || {{mp|2001 FL|101}} || — || Marso 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|77340}} |-id=341 bgcolor=#fefefe | 77341 || {{mp|2001 FO|101}} || — || Marso 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77341}} |-id=342 bgcolor=#fefefe | 77342 || {{mp|2001 FH|102}} || — || Marso 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77342}} |-id=343 bgcolor=#fefefe | 77343 || {{mp|2001 FN|102}} || — || Marso 17, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77343}} |-id=344 bgcolor=#fefefe | 77344 || {{mp|2001 FS|103}} || — || Marso 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77344}} |-id=345 bgcolor=#e9e9e9 | 77345 || {{mp|2001 FH|104}} || — || Marso 18, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77345}} |-id=346 bgcolor=#d6d6d6 | 77346 || {{mp|2001 FC|108}} || — || Marso 18, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|77346}} |-id=347 bgcolor=#d6d6d6 | 77347 || {{mp|2001 FB|109}} || — || Marso 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|77347}} |-id=348 bgcolor=#e9e9e9 | 77348 || {{mp|2001 FG|110}} || — || Marso 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77348}} |-id=349 bgcolor=#e9e9e9 | 77349 || {{mp|2001 FG|114}} || — || Marso 19, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|77349}} |-id=350 bgcolor=#e9e9e9 | 77350 || {{mp|2001 FN|118}} || — || Marso 20, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|77350}} |-id=351 bgcolor=#fefefe | 77351 || {{mp|2001 FT|119}} || — || Marso 27, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|77351}} |-id=352 bgcolor=#e9e9e9 | 77352 || {{mp|2001 FV|119}} || — || Marso 27, 2001 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|77352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 77353 || {{mp|2001 FE|121}} || — || Marso 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77353}} |-id=354 bgcolor=#e9e9e9 | 77354 || {{mp|2001 FM|121}} || — || Marso 23, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|77354}} |-id=355 bgcolor=#e9e9e9 | 77355 || {{mp|2001 FE|123}} || — || Marso 23, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77355}} |-id=356 bgcolor=#e9e9e9 | 77356 || {{mp|2001 FS|123}} || — || Marso 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|77356}} |-id=357 bgcolor=#fefefe | 77357 || {{mp|2001 FW|125}} || — || Marso 26, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77357}} |-id=358 bgcolor=#fefefe | 77358 || {{mp|2001 FT|126}} || — || Marso 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77358}} |-id=359 bgcolor=#fefefe | 77359 || {{mp|2001 FU|128}} || — || Marso 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77359}} |-id=360 bgcolor=#e9e9e9 | 77360 || {{mp|2001 FX|128}} || — || Marso 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|77360}} |-id=361 bgcolor=#e9e9e9 | 77361 || {{mp|2001 FP|129}} || — || Marso 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|77361}} |-id=362 bgcolor=#fefefe | 77362 || {{mp|2001 FB|130}} || — || Marso 29, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77362}} |-id=363 bgcolor=#fefefe | 77363 || {{mp|2001 FO|130}} || — || Marso 31, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77363}} |-id=364 bgcolor=#d6d6d6 | 77364 || {{mp|2001 FQ|130}} || — || Marso 31, 2001 || Desert Beaver || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|77364}} |-id=365 bgcolor=#e9e9e9 | 77365 || {{mp|2001 FP|131}} || — || Marso 20, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|77365}} |-id=366 bgcolor=#e9e9e9 | 77366 || {{mp|2001 FQ|133}} || — || Marso 20, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|77366}} |-id=367 bgcolor=#e9e9e9 | 77367 || {{mp|2001 FC|134}} || — || Marso 20, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|77367}} |-id=368 bgcolor=#e9e9e9 | 77368 || {{mp|2001 FL|134}} || — || Marso 20, 2001 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77368}} |-id=369 bgcolor=#e9e9e9 | 77369 || {{mp|2001 FT|134}} || — || Marso 21, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|77369}} |-id=370 bgcolor=#e9e9e9 | 77370 || {{mp|2001 FB|135}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|77370}} |-id=371 bgcolor=#e9e9e9 | 77371 || {{mp|2001 FF|136}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|77371}} |-id=372 bgcolor=#d6d6d6 | 77372 || {{mp|2001 FL|136}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|77372}} |-id=373 bgcolor=#d6d6d6 | 77373 || {{mp|2001 FN|136}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|77373}} |-id=374 bgcolor=#e9e9e9 | 77374 || {{mp|2001 FT|136}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|77374}} |-id=375 bgcolor=#d6d6d6 | 77375 || {{mp|2001 FV|136}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 9.6 km || {{M+J|77375}} |-id=376 bgcolor=#e9e9e9 | 77376 || {{mp|2001 FC|137}} || — || Marso 21, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|77376}} |-id=377 bgcolor=#fefefe | 77377 || {{mp|2001 FJ|137}} || — || Marso 21, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77377}} |-id=378 bgcolor=#fefefe | 77378 || {{mp|2001 FE|138}} || — || Marso 21, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77378}} |-id=379 bgcolor=#d6d6d6 | 77379 || {{mp|2001 FU|139}} || — || Marso 21, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|77379}} |-id=380 bgcolor=#fefefe | 77380 || {{mp|2001 FP|140}} || — || Marso 21, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77380}} |-id=381 bgcolor=#e9e9e9 | 77381 || {{mp|2001 FE|141}} || — || Marso 23, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|77381}} |-id=382 bgcolor=#fefefe | 77382 || {{mp|2001 FZ|143}} || — || Marso 23, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77382}} |-id=383 bgcolor=#e9e9e9 | 77383 || {{mp|2001 FG|144}} || — || Marso 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{LoMP|18466|(18466)}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|77383}} |-id=384 bgcolor=#e9e9e9 | 77384 || {{mp|2001 FZ|144}} || — || Marso 23, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|77384}} |-id=385 bgcolor=#d6d6d6 | 77385 || {{mp|2001 FM|148}} || — || Marso 24, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|77385}} |-id=386 bgcolor=#e9e9e9 | 77386 || {{mp|2001 FV|148}} || — || Marso 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77386}} |-id=387 bgcolor=#d6d6d6 | 77387 || {{mp|2001 FY|148}} || — || Marso 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|77387}} |-id=388 bgcolor=#e9e9e9 | 77388 || {{mp|2001 FA|150}} || — || Marso 24, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|77388}} |-id=389 bgcolor=#fefefe | 77389 || {{mp|2001 FW|150}} || — || Marso 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77389}} |-id=390 bgcolor=#e9e9e9 | 77390 || {{mp|2001 FA|151}} || — || Marso 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|77390}} |-id=391 bgcolor=#e9e9e9 | 77391 || {{mp|2001 FZ|151}} || — || Marso 24, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|77391}} |-id=392 bgcolor=#e9e9e9 | 77392 || {{mp|2001 FV|152}} || — || Marso 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|77392}} |-id=393 bgcolor=#fefefe | 77393 || {{mp|2001 FK|155}} || — || Marso 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 77394 || {{mp|2001 FB|159}} || — || Marso 29, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77394}} |-id=395 bgcolor=#e9e9e9 | 77395 || {{mp|2001 FG|159}} || — || Marso 29, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|77395}} |-id=396 bgcolor=#e9e9e9 | 77396 || {{mp|2001 FM|159}} || — || Marso 29, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|77396}} |-id=397 bgcolor=#d6d6d6 | 77397 || {{mp|2001 FQ|160}} || — || Marso 29, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|77397}} |-id=398 bgcolor=#e9e9e9 | 77398 || {{mp|2001 FT|160}} || — || Marso 29, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|77398}} |-id=399 bgcolor=#d6d6d6 | 77399 || {{mp|2001 FV|160}} || — || Marso 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77399}} |-id=400 bgcolor=#fefefe | 77400 || {{mp|2001 FO|162}} || — || Marso 31, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77400}} |} == 77401–77500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 77401 || {{mp|2001 FT|163}} || — || Marso 18, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|77401}} |-id=402 bgcolor=#fefefe | 77402 || {{mp|2001 FK|168}} || — || Marso 22, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77402}} |-id=403 bgcolor=#e9e9e9 | 77403 || {{mp|2001 FB|169}} || — || Marso 23, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|77403}} |-id=404 bgcolor=#fefefe | 77404 || {{mp|2001 FE|169}} || — || Marso 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77404}} |-id=405 bgcolor=#fefefe | 77405 || {{mp|2001 FH|169}} || — || Marso 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77405}} |-id=406 bgcolor=#fefefe | 77406 || {{mp|2001 FZ|169}} || — || Marso 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77406}} |-id=407 bgcolor=#fefefe | 77407 || {{mp|2001 FN|170}} || — || Marso 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77407}} |-id=408 bgcolor=#e9e9e9 | 77408 || {{mp|2001 FY|171}} || — || Marso 24, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|77408}} |-id=409 bgcolor=#fefefe | 77409 || {{mp|2001 FD|172}} || — || Marso 24, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77409}} |-id=410 bgcolor=#e9e9e9 | 77410 || {{mp|2001 FE|172}} || — || Marso 24, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|77410}} |-id=411 bgcolor=#e9e9e9 | 77411 || {{mp|2001 FX|172}} || — || Marso 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|77411}} |-id=412 bgcolor=#e9e9e9 | 77412 || {{mp|2001 FH|175}} || — || Marso 31, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|77412}} |-id=413 bgcolor=#e9e9e9 | 77413 || {{mp|2001 FO|175}} || — || Marso 31, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|77413}} |-id=414 bgcolor=#fefefe | 77414 || {{mp|2001 FV|175}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77414}} |-id=415 bgcolor=#d6d6d6 | 77415 || {{mp|2001 FS|176}} || — || Marso 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|77415}} |-id=416 bgcolor=#fefefe | 77416 || {{mp|2001 FP|178}} || — || Marso 20, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77416}} |-id=417 bgcolor=#d6d6d6 | 77417 || {{mp|2001 FT|180}} || — || Marso 20, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|77417}} |-id=418 bgcolor=#e9e9e9 | 77418 || {{mp|2001 FN|189}} || — || Marso 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|77418}} |-id=419 bgcolor=#e9e9e9 | 77419 || {{mp|2001 FC|191}} || — || Marso 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77419}} |-id=420 bgcolor=#fefefe | 77420 || {{mp|2001 FD|195}} || — || Marso 23, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77420}} |-id=421 bgcolor=#fefefe | 77421 || 2001 GB || — || Abril 1, 2001 || [[Sunflower Observatory|Olathe]] || Robinson, L. || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|77421}} |-id=422 bgcolor=#fefefe | 77422 || 2001 GH || — || Abril 1, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77422}} |-id=423 bgcolor=#fefefe | 77423 || 2001 GM || — || Abril 1, 2001 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77423}} |-id=424 bgcolor=#fefefe | 77424 || 2001 GO || — || Abril 1, 2001 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77424}} |-id=425 bgcolor=#d6d6d6 | 77425 || 2001 GY || — || Abril 13, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77425}} |-id=426 bgcolor=#d6d6d6 | 77426 || {{mp|2001 GC|3}} || — || Abril 14, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|77426}} |-id=427 bgcolor=#d6d6d6 | 77427 || {{mp|2001 GX|4}} || — || Abril 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|77427}} |-id=428 bgcolor=#fefefe | 77428 || {{mp|2001 GK|5}} || — || Abril 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77428}} |-id=429 bgcolor=#e9e9e9 | 77429 || {{mp|2001 GL|5}} || — || Abril 15, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|77429}} |-id=430 bgcolor=#d6d6d6 | 77430 || {{mp|2001 GR|5}} || — || Abril 13, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|77430}} |-id=431 bgcolor=#d6d6d6 | 77431 || {{mp|2001 GY|5}} || — || Abril 14, 2001 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|77431}} |-id=432 bgcolor=#d6d6d6 | 77432 || {{mp|2001 GZ|5}} || — || Abril 14, 2001 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|77432}} |-id=433 bgcolor=#e9e9e9 | 77433 || {{mp|2001 GP|7}} || — || Abril 15, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77433}} |-id=434 bgcolor=#fefefe | 77434 || {{mp|2001 GY|7}} || — || Abril 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77434}} |-id=435 bgcolor=#d6d6d6 | 77435 || {{mp|2001 GE|8}} || — || Abril 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|77435}} |-id=436 bgcolor=#fefefe | 77436 || {{mp|2001 GH|8}} || — || Abril 15, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77436}} |-id=437 bgcolor=#fefefe | 77437 || {{mp|2001 GQ|8}} || — || Abril 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77437}} |-id=438 bgcolor=#d6d6d6 | 77438 || {{mp|2001 GP|10}} || — || Abril 15, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|77438}} |-id=439 bgcolor=#e9e9e9 | 77439 || {{mp|2001 GS|10}} || — || Abril 15, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Slow rotator (asteroid)#77439|slow]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|77439}} |-id=440 bgcolor=#fefefe | 77440 || {{mp|2001 GT|10}} || — || Abril 15, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|77440}} |-id=441 bgcolor=#e9e9e9 | 77441 Jouve || 2001 HU || {{MoMP|77441|Jouve}} || Abril 18, 2001 || [[Observatoire de Saint-Véran|Saint-Véran]] || [[Observatory of Saint-Veran|St. Veran]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|77441}} |-id=442 bgcolor=#d6d6d6 | 77442 || {{mp|2001 HN|1}} || — || Abril 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|77442}} |-id=443 bgcolor=#fefefe | 77443 || {{mp|2001 HL|2}} || — || Abril 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77443}} |-id=444 bgcolor=#d6d6d6 | 77444 || {{mp|2001 HE|3}} || — || Abril 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|77444}} |-id=445 bgcolor=#e9e9e9 | 77445 || {{mp|2001 HP|3}} || — || Abril 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|77445}} |-id=446 bgcolor=#fefefe | 77446 || {{mp|2001 HT|4}} || — || Abril 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77446}} |-id=447 bgcolor=#e9e9e9 | 77447 || {{mp|2001 HU|4}} || — || Abril 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|77447}} |-id=448 bgcolor=#fefefe | 77448 || {{mp|2001 HC|6}} || — || Abril 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|77448}} |-id=449 bgcolor=#e9e9e9 | 77449 || {{mp|2001 HN|6}} || — || Abril 18, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77449}} |-id=450 bgcolor=#fefefe | 77450 || {{mp|2001 HU|6}} || — || Abril 18, 2001 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77450}} |-id=451 bgcolor=#d6d6d6 | 77451 || {{mp|2001 HU|7}} || — || Abril 18, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|77451}} |-id=452 bgcolor=#fefefe | 77452 || {{mp|2001 HZ|8}} || — || Abril 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|77452}} |-id=453 bgcolor=#d6d6d6 | 77453 || {{mp|2001 HM|9}} || — || Abril 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|77453}} |-id=454 bgcolor=#d6d6d6 | 77454 || {{mp|2001 HR|9}} || — || Abril 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|77454}} |-id=455 bgcolor=#e9e9e9 | 77455 || {{mp|2001 HV|9}} || — || Abril 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|77455}} |-id=456 bgcolor=#e9e9e9 | 77456 || {{mp|2001 HQ|10}} || — || Abril 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|77456}} |-id=457 bgcolor=#d6d6d6 | 77457 || {{mp|2001 HU|11}} || — || Abril 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|77457}} |-id=458 bgcolor=#e9e9e9 | 77458 || {{mp|2001 HF|12}} || — || Abril 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77458}} |-id=459 bgcolor=#e9e9e9 | 77459 || {{mp|2001 HB|13}} || — || Abril 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77459}} |-id=460 bgcolor=#e9e9e9 | 77460 || {{mp|2001 HG|13}} || — || Abril 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77460}} |-id=461 bgcolor=#fefefe | 77461 || {{mp|2001 HM|15}} || — || Abril 21, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|77461}} |-id=462 bgcolor=#d6d6d6 | 77462 || {{mp|2001 HN|16}} || — || Abril 24, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|77462}} |-id=463 bgcolor=#e9e9e9 | 77463 || {{mp|2001 HS|16}} || — || Abril 25, 2001 || [[Powell Observatory|Powell]] || [[Powell Observatory|Powell]] || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|77463}} |-id=464 bgcolor=#e9e9e9 | 77464 || {{mp|2001 HV|16}} || — || Abril 22, 2001 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Andrea Boattini|A. Boattini]], [[Luciano Tesi|L. Tesi]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|77464}} |-id=465 bgcolor=#fefefe | 77465 || {{mp|2001 HK|20}} || — || Abril 26, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77465}} |-id=466 bgcolor=#d6d6d6 | 77466 || {{mp|2001 HL|21}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|77466}} |-id=467 bgcolor=#e9e9e9 | 77467 || {{mp|2001 HW|21}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|77467}} |-id=468 bgcolor=#d6d6d6 | 77468 || {{mp|2001 HZ|21}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|77468}} |-id=469 bgcolor=#d6d6d6 | 77469 || {{mp|2001 HZ|25}} || — || Abril 27, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77469}} |-id=470 bgcolor=#e9e9e9 | 77470 || {{mp|2001 HA|27}} || — || Abril 27, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|77470}} |-id=471 bgcolor=#e9e9e9 | 77471 || {{mp|2001 HP|27}} || — || Abril 27, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 77472 || {{mp|2001 HC|28}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77472}} |-id=473 bgcolor=#d6d6d6 | 77473 || {{mp|2001 HE|28}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|77473}} |-id=474 bgcolor=#fefefe | 77474 || {{mp|2001 HG|28}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77474}} |-id=475 bgcolor=#e9e9e9 | 77475 || {{mp|2001 HM|28}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77475}} |-id=476 bgcolor=#fefefe | 77476 || {{mp|2001 HW|28}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77476}} |-id=477 bgcolor=#d6d6d6 | 77477 || {{mp|2001 HF|29}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|77477}} |-id=478 bgcolor=#fefefe | 77478 || {{mp|2001 HN|29}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|77478}} |-id=479 bgcolor=#d6d6d6 | 77479 || {{mp|2001 HT|29}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|77479}} |-id=480 bgcolor=#e9e9e9 | 77480 || {{mp|2001 HU|29}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|77480}} |-id=481 bgcolor=#e9e9e9 | 77481 || {{mp|2001 HE|30}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|77481}} |-id=482 bgcolor=#fefefe | 77482 || {{mp|2001 HF|30}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77482}} |-id=483 bgcolor=#fefefe | 77483 || {{mp|2001 HB|31}} || — || Abril 27, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77483}} |-id=484 bgcolor=#e9e9e9 | 77484 || {{mp|2001 HQ|31}} || — || Abril 26, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|77484}} |-id=485 bgcolor=#fefefe | 77485 || {{mp|2001 HT|31}} || — || Abril 28, 2001 || Desert Beaver || W. K. Y. Yeung || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77485}} |-id=486 bgcolor=#fefefe | 77486 || {{mp|2001 HA|32}} || — || Abril 28, 2001 || Desert Beaver || W. K. Y. Yeung || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77486}} |-id=487 bgcolor=#e9e9e9 | 77487 || {{mp|2001 HN|33}} || — || Abril 27, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|77487}} |-id=488 bgcolor=#e9e9e9 | 77488 || {{mp|2001 HX|33}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77488}} |-id=489 bgcolor=#d6d6d6 | 77489 || {{mp|2001 HC|35}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|77489}} |-id=490 bgcolor=#fefefe | 77490 || {{mp|2001 HF|35}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|77490}} |-id=491 bgcolor=#e9e9e9 | 77491 || {{mp|2001 HA|36}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77491}} |-id=492 bgcolor=#e9e9e9 | 77492 || {{mp|2001 HF|36}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|77492}} |-id=493 bgcolor=#e9e9e9 | 77493 || {{mp|2001 HL|36}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77493}} |-id=494 bgcolor=#d6d6d6 | 77494 || {{mp|2001 HM|36}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|77494}} |-id=495 bgcolor=#d6d6d6 | 77495 || {{mp|2001 HM|37}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 9.6 km || {{M+J|77495}} |-id=496 bgcolor=#e9e9e9 | 77496 || {{mp|2001 HO|37}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|77496}} |-id=497 bgcolor=#d6d6d6 | 77497 || {{mp|2001 HR|37}} || — || Abril 29, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|77497}} |-id=498 bgcolor=#fefefe | 77498 || {{mp|2001 HG|38}} || — || Abril 30, 2001 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77498}} |-id=499 bgcolor=#d6d6d6 | 77499 || {{mp|2001 HJ|39}} || — || Abril 26, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77499}} |-id=500 bgcolor=#e9e9e9 | 77500 || {{mp|2001 HJ|40}} || — || Abril 27, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|77500}} |} == 77501–77600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 77501 || {{mp|2001 HM|40}} || — || Abril 27, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|77501}} |-id=502 bgcolor=#fefefe | 77502 || {{mp|2001 HJ|44}} || — || Abril 16, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77502}} |-id=503 bgcolor=#e9e9e9 | 77503 || {{mp|2001 HP|45}} || — || Abril 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77503}} |-id=504 bgcolor=#e9e9e9 | 77504 || {{mp|2001 HX|45}} || — || Abril 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|77504}} |-id=505 bgcolor=#e9e9e9 | 77505 || {{mp|2001 HA|46}} || — || Abril 17, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77505}} |-id=506 bgcolor=#e9e9e9 | 77506 || {{mp|2001 HY|46}} || — || Abril 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|77506}} |-id=507 bgcolor=#e9e9e9 | 77507 || {{mp|2001 HT|47}} || — || Abril 18, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|77507}} |-id=508 bgcolor=#e9e9e9 | 77508 || {{mp|2001 HV|47}} || — || Abril 19, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|77508}} |-id=509 bgcolor=#e9e9e9 | 77509 || {{mp|2001 HW|47}} || — || Abril 19, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77509}} |-id=510 bgcolor=#e9e9e9 | 77510 || {{mp|2001 HQ|48}} || — || Abril 21, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|77510}} |-id=511 bgcolor=#d6d6d6 | 77511 || {{mp|2001 HR|48}} || — || Abril 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|77511}} |-id=512 bgcolor=#e9e9e9 | 77512 || {{mp|2001 HY|48}} || — || Abril 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|77512}} |-id=513 bgcolor=#fefefe | 77513 || {{mp|2001 HD|49}} || — || Abril 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77513}} |-id=514 bgcolor=#e9e9e9 | 77514 || {{mp|2001 HT|49}} || — || Abril 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|77514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 77515 || {{mp|2001 HL|50}} || — || Abril 22, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|77515}} |-id=516 bgcolor=#e9e9e9 | 77516 || {{mp|2001 HR|50}} || — || Abril 23, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77516}} |-id=517 bgcolor=#e9e9e9 | 77517 || {{mp|2001 HS|50}} || — || Abril 23, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|77517}} |-id=518 bgcolor=#e9e9e9 | 77518 || {{mp|2001 HA|52}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|77518}} |-id=519 bgcolor=#e9e9e9 | 77519 || {{mp|2001 HF|52}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|77519}} |-id=520 bgcolor=#e9e9e9 | 77520 || {{mp|2001 HU|52}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|77520}} |-id=521 bgcolor=#fefefe | 77521 || {{mp|2001 HR|53}} || — || Abril 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77521}} |-id=522 bgcolor=#d6d6d6 | 77522 || {{mp|2001 HA|54}} || — || Abril 24, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|77522}} |-id=523 bgcolor=#d6d6d6 | 77523 || {{mp|2001 HB|55}} || — || Abril 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|77523}} |-id=524 bgcolor=#d6d6d6 | 77524 || {{mp|2001 HX|55}} || — || Abril 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|77524}} |-id=525 bgcolor=#fefefe | 77525 || {{mp|2001 HK|56}} || — || Abril 24, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77525}} |-id=526 bgcolor=#e9e9e9 | 77526 || {{mp|2001 HN|57}} || — || Abril 25, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77526}} |-id=527 bgcolor=#e9e9e9 | 77527 || {{mp|2001 HO|57}} || — || Abril 25, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|77527}} |-id=528 bgcolor=#e9e9e9 | 77528 || {{mp|2001 HP|58}} || — || Abril 25, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|77528}} |-id=529 bgcolor=#e9e9e9 | 77529 || {{mp|2001 HV|60}} || — || Abril 24, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|77529}} |-id=530 bgcolor=#e9e9e9 | 77530 || {{mp|2001 HW|60}} || — || Abril 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|77530}} |-id=531 bgcolor=#d6d6d6 | 77531 || {{mp|2001 HX|60}} || — || Abril 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|77531}} |-id=532 bgcolor=#e9e9e9 | 77532 || {{mp|2001 HA|61}} || — || Abril 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|77532}} |-id=533 bgcolor=#d6d6d6 | 77533 || {{mp|2001 HE|61}} || — || Abril 24, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|77533}} |-id=534 bgcolor=#e9e9e9 | 77534 || {{mp|2001 HL|61}} || — || Abril 24, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|77534}} |-id=535 bgcolor=#fefefe | 77535 || {{mp|2001 HT|62}} || — || Abril 26, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77535}} |-id=536 bgcolor=#fefefe | 77536 || {{mp|2001 HX|62}} || — || Abril 26, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77536}} |-id=537 bgcolor=#fefefe | 77537 || {{mp|2001 HJ|63}} || — || Abril 26, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77537}} |-id=538 bgcolor=#e9e9e9 | 77538 || {{mp|2001 HZ|63}} || — || Abril 27, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|77538}} |-id=539 bgcolor=#e9e9e9 | 77539 || {{mp|2001 HE|64}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|77539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 77540 || {{mp|2001 HF|64}} || — || Abril 27, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77540}} |-id=541 bgcolor=#e9e9e9 | 77541 || {{mp|2001 HS|64}} || — || Abril 27, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|77541}} |-id=542 bgcolor=#fefefe | 77542 || {{mp|2001 HV|65}} || — || Abril 30, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77542}} |-id=543 bgcolor=#fefefe | 77543 || {{mp|2001 HU|66}} || — || Abril 25, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || V || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77543}} |-id=544 bgcolor=#fefefe | 77544 || {{mp|2001 HB|67}} || — || Abril 27, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77544}} |-id=545 bgcolor=#d6d6d6 | 77545 || {{mp|2001 JR|1}} || — || Mayo 12, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|77545}} |-id=546 bgcolor=#e9e9e9 | 77546 || {{mp|2001 JS|1}} || — || Mayo 11, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77546}} |-id=547 bgcolor=#e9e9e9 | 77547 || {{mp|2001 JL|2}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77547}} |-id=548 bgcolor=#e9e9e9 | 77548 || {{mp|2001 JQ|3}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77548}} |-id=549 bgcolor=#fefefe | 77549 || {{mp|2001 JZ|4}} || — || Mayo 10, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 77550 || {{mp|2001 JW|5}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77550}} |-id=551 bgcolor=#e9e9e9 | 77551 || {{mp|2001 JK|6}} || — || Mayo 14, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77551}} |-id=552 bgcolor=#fefefe | 77552 || {{mp|2001 JY|6}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77552}} |-id=553 bgcolor=#e9e9e9 | 77553 || {{mp|2001 JB|7}} || — || Mayo 15, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|77553}} |-id=554 bgcolor=#fefefe | 77554 || {{mp|2001 JD|7}} || — || Mayo 15, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77554}} |-id=555 bgcolor=#e9e9e9 | 77555 || {{mp|2001 JO|7}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|77555}} |-id=556 bgcolor=#e9e9e9 | 77556 || {{mp|2001 JQ|7}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|77556}} |-id=557 bgcolor=#fefefe | 77557 || {{mp|2001 JR|8}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77557}} |-id=558 bgcolor=#d6d6d6 | 77558 || {{mp|2001 JY|9}} || — || Mayo 15, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|77558}} |-id=559 bgcolor=#e9e9e9 | 77559 || {{mp|2001 KA|1}} || — || Mayo 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|77559}} |-id=560 bgcolor=#fefefe | 77560 Furusato || {{mp|2001 KP|1}} || {{MoMP|77560|Furusato}} || Mayo 17, 2001 || [[Saji Observatory|Saji]] || [[Saji Observatory|Saji]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77560}} |-id=561 bgcolor=#e9e9e9 | 77561 || {{mp|2001 KS|1}} || — || Mayo 16, 2001 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77561}} |-id=562 bgcolor=#d6d6d6 | 77562 || {{mp|2001 KO|3}} || — || Mayo 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|77562}} |-id=563 bgcolor=#fefefe | 77563 || {{mp|2001 KP|3}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77563}} |-id=564 bgcolor=#d6d6d6 | 77564 || {{mp|2001 KB|4}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|77564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 77565 || {{mp|2001 KG|4}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77565}} |-id=566 bgcolor=#fefefe | 77566 || {{mp|2001 KO|4}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77566}} |-id=567 bgcolor=#d6d6d6 | 77567 || {{mp|2001 KA|6}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|77567}} |-id=568 bgcolor=#d6d6d6 | 77568 || {{mp|2001 KL|6}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|77568}} |-id=569 bgcolor=#d6d6d6 | 77569 || {{mp|2001 KN|6}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77569}} |-id=570 bgcolor=#e9e9e9 | 77570 || {{mp|2001 KB|9}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|77570}} |-id=571 bgcolor=#d6d6d6 | 77571 || {{mp|2001 KP|9}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|77571}} |-id=572 bgcolor=#d6d6d6 | 77572 || {{mp|2001 KL|10}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.5 km || {{M+J|77572}} |-id=573 bgcolor=#fefefe | 77573 || {{mp|2001 KN|10}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77573}} |-id=574 bgcolor=#fefefe | 77574 || {{mp|2001 KD|11}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77574}} |-id=575 bgcolor=#fefefe | 77575 || {{mp|2001 KF|11}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77575}} |-id=576 bgcolor=#d6d6d6 | 77576 || {{mp|2001 KS|11}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|77576}} |-id=577 bgcolor=#e9e9e9 | 77577 || {{mp|2001 KV|11}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77577}} |-id=578 bgcolor=#e9e9e9 | 77578 || {{mp|2001 KC|12}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#77578|slow]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|77578}} |-id=579 bgcolor=#e9e9e9 | 77579 || {{mp|2001 KL|12}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|77579}} |-id=580 bgcolor=#e9e9e9 | 77580 || {{mp|2001 KO|12}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|77580}} |-id=581 bgcolor=#fefefe | 77581 || {{mp|2001 KE|14}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77581}} |-id=582 bgcolor=#fefefe | 77582 || {{mp|2001 KH|14}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77582}} |-id=583 bgcolor=#d6d6d6 | 77583 || {{mp|2001 KL|14}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|77583}} |-id=584 bgcolor=#e9e9e9 | 77584 || {{mp|2001 KP|14}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|77584}} |-id=585 bgcolor=#fefefe | 77585 || {{mp|2001 KQ|14}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77585}} |-id=586 bgcolor=#d6d6d6 | 77586 || {{mp|2001 KT|14}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|77586}} |-id=587 bgcolor=#fefefe | 77587 || {{mp|2001 KD|16}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77587}} |-id=588 bgcolor=#d6d6d6 | 77588 || {{mp|2001 KJ|16}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|77588}} |-id=589 bgcolor=#e9e9e9 | 77589 || {{mp|2001 KC|17}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|77589}} |-id=590 bgcolor=#fefefe | 77590 || {{mp|2001 KM|17}} || — || Mayo 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|77590}} |-id=591 bgcolor=#d6d6d6 | 77591 || {{mp|2001 KO|18}} || — || Mayo 21, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|77591}} |-id=592 bgcolor=#fefefe | 77592 || {{mp|2001 KS|19}} || — || Mayo 22, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77592}} |-id=593 bgcolor=#e9e9e9 | 77593 || {{mp|2001 KJ|20}} || — || Mayo 22, 2001 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]], [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|77593}} |-id=594 bgcolor=#d6d6d6 | 77594 || {{mp|2001 KQ|21}} || — || Mayo 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|77594}} |-id=595 bgcolor=#d6d6d6 | 77595 || {{mp|2001 KU|21}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.7 km'' || {{M+J|77595}} |-id=596 bgcolor=#e9e9e9 | 77596 || {{mp|2001 KX|21}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|77596}} |-id=597 bgcolor=#e9e9e9 | 77597 || {{mp|2001 KO|22}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77597}} |-id=598 bgcolor=#d6d6d6 | 77598 || {{mp|2001 KE|23}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|77598}} |-id=599 bgcolor=#d6d6d6 | 77599 || {{mp|2001 KT|23}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|77599}} |-id=600 bgcolor=#d6d6d6 | 77600 || {{mp|2001 KY|23}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|77600}} |} == 77601–77700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 77601 || {{mp|2001 KF|26}} || — || Mayo 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|77601}} |-id=602 bgcolor=#e9e9e9 | 77602 || {{mp|2001 KZ|26}} || — || Mayo 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|77602}} |-id=603 bgcolor=#e9e9e9 | 77603 || {{mp|2001 KS|28}} || — || Mayo 21, 2001 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | 3.0 km || {{M+J|77603}} |-id=604 bgcolor=#d6d6d6 | 77604 || {{mp|2001 KK|29}} || — || Mayo 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|77604}} |-id=605 bgcolor=#fefefe | 77605 || {{mp|2001 KK|30}} || — || Mayo 21, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77605}} |-id=606 bgcolor=#d6d6d6 | 77606 || {{mp|2001 KQ|30}} || — || Mayo 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|77606}} |-id=607 bgcolor=#e9e9e9 | 77607 || {{mp|2001 KO|31}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|77607}} |-id=608 bgcolor=#d6d6d6 | 77608 || {{mp|2001 KZ|33}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|77608}} |-id=609 bgcolor=#d6d6d6 | 77609 || {{mp|2001 KM|34}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77609}} |-id=610 bgcolor=#e9e9e9 | 77610 || {{mp|2001 KY|34}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|77610}} |-id=611 bgcolor=#fefefe | 77611 || {{mp|2001 KZ|34}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77611}} |-id=612 bgcolor=#d6d6d6 | 77612 || {{mp|2001 KM|36}} || — || Mayo 18, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 8.7 km || {{M+J|77612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 77613 || {{mp|2001 KY|36}} || — || Mayo 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|77613}} |-id=614 bgcolor=#e9e9e9 | 77614 || {{mp|2001 KM|37}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77614}} |-id=615 bgcolor=#e9e9e9 | 77615 || {{mp|2001 KN|37}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|77615}} |-id=616 bgcolor=#d6d6d6 | 77616 || {{mp|2001 KP|37}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|77616}} |-id=617 bgcolor=#e9e9e9 | 77617 || {{mp|2001 KX|37}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|77617}} |-id=618 bgcolor=#e9e9e9 | 77618 || {{mp|2001 KP|39}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|77618}} |-id=619 bgcolor=#e9e9e9 | 77619 || {{mp|2001 KT|40}} || — || Mayo 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|77619}} |-id=620 bgcolor=#e9e9e9 | 77620 || {{mp|2001 KZ|40}} || — || Mayo 23, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|77620}} |-id=621 bgcolor=#d6d6d6 | 77621 Koten || {{mp|2001 KZ|41}} || {{MoMP|77621|Koten}} || Mayo 25, 2001 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]], [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|77621}} |-id=622 bgcolor=#d6d6d6 | 77622 || {{mp|2001 KA|43}} || — || Mayo 22, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|77622}} |-id=623 bgcolor=#fefefe | 77623 || {{mp|2001 KP|43}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|77623}} |-id=624 bgcolor=#d6d6d6 | 77624 || {{mp|2001 KQ|43}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|77624}} |-id=625 bgcolor=#d6d6d6 | 77625 || {{mp|2001 KS|43}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|77625}} |-id=626 bgcolor=#e9e9e9 | 77626 || {{mp|2001 KV|45}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|77626}} |-id=627 bgcolor=#e9e9e9 | 77627 || {{mp|2001 KG|46}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|77627}} |-id=628 bgcolor=#e9e9e9 | 77628 || {{mp|2001 KV|46}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77628}} |-id=629 bgcolor=#d6d6d6 | 77629 || {{mp|2001 KE|47}} || — || Mayo 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|77629}} |-id=630 bgcolor=#d6d6d6 | 77630 || {{mp|2001 KV|47}} || — || Mayo 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|77630}} |-id=631 bgcolor=#fefefe | 77631 || {{mp|2001 KK|49}} || — || Mayo 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77631}} |-id=632 bgcolor=#e9e9e9 | 77632 || {{mp|2001 KR|49}} || — || Mayo 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|77632}} |-id=633 bgcolor=#fefefe | 77633 || {{mp|2001 KP|52}} || — || Mayo 18, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|77633}} |-id=634 bgcolor=#e9e9e9 | 77634 || {{mp|2001 KQ|54}} || — || Mayo 18, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|77634}} |-id=635 bgcolor=#e9e9e9 | 77635 || {{mp|2001 KO|55}} || — || Mayo 22, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77635}} |-id=636 bgcolor=#d6d6d6 | 77636 || {{mp|2001 KE|56}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|77636}} |-id=637 bgcolor=#fefefe | 77637 || {{mp|2001 KH|56}} || — || Mayo 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|77637}} |-id=638 bgcolor=#e9e9e9 | 77638 || {{mp|2001 KN|56}} || — || Mayo 23, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|77638}} |-id=639 bgcolor=#d6d6d6 | 77639 || {{mp|2001 KY|57}} || — || Mayo 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|77639}} |-id=640 bgcolor=#fefefe | 77640 || {{mp|2001 KA|58}} || — || Mayo 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|77640}} |-id=641 bgcolor=#e9e9e9 | 77641 || {{mp|2001 KC|58}} || — || Mayo 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77641}} |-id=642 bgcolor=#e9e9e9 | 77642 || {{mp|2001 KM|58}} || — || Mayo 26, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|77642}} |-id=643 bgcolor=#e9e9e9 | 77643 || {{mp|2001 KH|60}} || — || Mayo 16, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|77643}} |-id=644 bgcolor=#d6d6d6 | 77644 || {{mp|2001 KH|65}} || — || Mayo 22, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|77644}} |-id=645 bgcolor=#fefefe | 77645 || {{mp|2001 KX|66}} || — || Mayo 30, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|77645}} |-id=646 bgcolor=#e9e9e9 | 77646 || {{mp|2001 KZ|67}} || — || Mayo 27, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|77646}} |-id=647 bgcolor=#e9e9e9 | 77647 || {{mp|2001 KT|69}} || — || Mayo 22, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|77647}} |-id=648 bgcolor=#fefefe | 77648 || {{mp|2001 KV|69}} || — || Mayo 22, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|77648}} |-id=649 bgcolor=#d6d6d6 | 77649 || {{mp|2001 KZ|69}} || — || Mayo 22, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|77649}} |-id=650 bgcolor=#fefefe | 77650 || {{mp|2001 KB|71}} || — || Mayo 24, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77650}} |-id=651 bgcolor=#e9e9e9 | 77651 || {{mp|2001 KX|71}} || — || Mayo 24, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|77651}} |-id=652 bgcolor=#d6d6d6 | 77652 || {{mp|2001 KF|72}} || — || Mayo 24, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|77652}} |-id=653 bgcolor=#d6d6d6 | 77653 || {{mp|2001 KH|72}} || — || Mayo 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.1 km'' || {{M+J|77653}} |-id=654 bgcolor=#fefefe | 77654 || {{mp|2001 KX|72}} || — || Mayo 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77654}} |-id=655 bgcolor=#fefefe | 77655 || {{mp|2001 KO|73}} || — || Mayo 24, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|77655}} |-id=656 bgcolor=#e9e9e9 | 77656 || {{mp|2001 LT|3}} || — || Hunyo 13, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 9.5 km || {{M+J|77656}} |-id=657 bgcolor=#e9e9e9 | 77657 || {{mp|2001 LE|5}} || — || Hunyo 15, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|77657}} |-id=658 bgcolor=#fefefe | 77658 || {{mp|2001 LH|5}} || — || Hunyo 15, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|77658}} |-id=659 bgcolor=#d6d6d6 | 77659 || {{mp|2001 LY|5}} || — || Hunyo 12, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 9.6 km || {{M+J|77659}} |-id=660 bgcolor=#d6d6d6 | 77660 || {{mp|2001 LF|8}} || — || Hunyo 15, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|77660}} |-id=661 bgcolor=#d6d6d6 | 77661 || {{mp|2001 LN|8}} || — || Hunyo 15, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77661}} |-id=662 bgcolor=#e9e9e9 | 77662 || {{mp|2001 LU|12}} || — || Hunyo 15, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|77662}} |-id=663 bgcolor=#e9e9e9 | 77663 || {{mp|2001 LR|14}} || — || Hunyo 15, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|77663}} |-id=664 bgcolor=#d6d6d6 | 77664 || {{mp|2001 LT|15}} || — || Hunyo 12, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|77664}} |-id=665 bgcolor=#d6d6d6 | 77665 || {{mp|2001 LW|15}} || — || Hunyo 12, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|77665}} |-id=666 bgcolor=#d6d6d6 | 77666 || {{mp|2001 LK|17}} || — || Hunyo 15, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|77666}} |-id=667 bgcolor=#d6d6d6 | 77667 || {{mp|2001 LZ|17}} || — || Hunyo 15, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|77667}} |-id=668 bgcolor=#fefefe | 77668 || {{mp|2001 LL|19}} || — || Hunyo 15, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77668}} |-id=669 bgcolor=#d6d6d6 | 77669 || {{mp|2001 MY|9}} || — || Hunyo 23, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|77669}} |-id=670 bgcolor=#fefefe | 77670 || {{mp|2001 MH|11}} || — || Hunyo 27, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|77670}} |-id=671 bgcolor=#d6d6d6 | 77671 || {{mp|2001 MD|13}} || — || Hunyo 23, 2001 || Palomar || NEAT || [[Asteroid family#Traversa|(5651)]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|77671}} |-id=672 bgcolor=#d6d6d6 | 77672 || {{mp|2001 MV|17}} || — || Hunyo 28, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|77672}} |-id=673 bgcolor=#e9e9e9 | 77673 || {{mp|2001 MA|20}} || — || Hunyo 25, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Slow rotator (asteroid)#77673|slow]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|77673}} |-id=674 bgcolor=#e9e9e9 | 77674 || {{mp|2001 ML|20}} || — || Hunyo 25, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|77674}} |-id=675 bgcolor=#e9e9e9 | 77675 || {{mp|2001 MS|21}} || — || Hunyo 28, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|77675}} |-id=676 bgcolor=#d6d6d6 | 77676 || {{mp|2001 MD|22}} || — || Hunyo 28, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|77676}} |-id=677 bgcolor=#fefefe | 77677 || {{mp|2001 MA|25}} || — || Hunyo 16, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|77677}} |-id=678 bgcolor=#d6d6d6 | 77678 || {{mp|2001 MH|27}} || — || Hunyo 20, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|77678}} |-id=679 bgcolor=#d6d6d6 | 77679 || {{mp|2001 MK|27}} || — || Hunyo 20, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|77679}} |-id=680 bgcolor=#d6d6d6 | 77680 || {{mp|2001 MJ|29}} || — || Hunyo 27, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{LoMP|21885|(21885)}} || align=right | 9.0 km || {{M+J|77680}} |-id=681 bgcolor=#e9e9e9 | 77681 || {{mp|2001 MO|29}} || — || Hunyo 27, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77681}} |-id=682 bgcolor=#d6d6d6 | 77682 || {{mp|2001 MY|29}} || — || Hunyo 29, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|77682}} |-id=683 bgcolor=#e9e9e9 | 77683 || 2001 NN || — || Hulyo 9, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|77683}} |-id=684 bgcolor=#e9e9e9 | 77684 || 2001 NO || — || Hulyo 9, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|77684}} |-id=685 bgcolor=#d6d6d6 | 77685 || {{mp|2001 NA|3}} || — || Hulyo 13, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|77685}} |-id=686 bgcolor=#d6d6d6 | 77686 || {{mp|2001 NA|4}} || — || Hulyo 13, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|77686}} |-id=687 bgcolor=#d6d6d6 | 77687 || {{mp|2001 NT|6}} || — || Hulyo 13, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|77687}} |-id=688 bgcolor=#d6d6d6 | 77688 || {{mp|2001 NF|8}} || — || Hulyo 14, 2001 || Palomar || NEAT || EOS || align=right | 3.6 km || {{M+J|77688}} |-id=689 bgcolor=#d6d6d6 | 77689 || {{mp|2001 NZ|10}} || — || Hulyo 14, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|77689}} |-id=690 bgcolor=#d6d6d6 | 77690 || {{mp|2001 NY|11}} || — || Hulyo 13, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|77690}} |-id=691 bgcolor=#d6d6d6 | 77691 || {{mp|2001 NJ|12}} || — || Hulyo 13, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|77691}} |-id=692 bgcolor=#e9e9e9 | 77692 || {{mp|2001 NQ|14}} || — || Hulyo 13, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|77692}} |-id=693 bgcolor=#d6d6d6 | 77693 || {{mp|2001 NM|17}} || — || Hulyo 14, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|77693}} |-id=694 bgcolor=#d6d6d6 | 77694 || {{mp|2001 NT|18}} || — || Hulyo 12, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|77694}} |-id=695 bgcolor=#d6d6d6 | 77695 || {{mp|2001 NS|19}} || — || Hulyo 12, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|77695}} |-id=696 bgcolor=#d6d6d6 | 77696 Patriciann || {{mp|2001 OT|2}} || {{MoMP|77696|Patriciann}} || Hulyo 18, 2001 || [[Area 52 Observatory|Nashville]] || Clingan, R. || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|77696}} |-id=697 bgcolor=#fefefe | 77697 || {{mp|2001 OC|3}} || — || Hulyo 19, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|77697}} |-id=698 bgcolor=#d6d6d6 | 77698 || {{mp|2001 OL|3}} || — || Hulyo 17, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|77698}} |-id=699 bgcolor=#d6d6d6 | 77699 || {{mp|2001 OV|3}} || — || Hulyo 18, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|77699}} |-id=700 bgcolor=#e9e9e9 | 77700 || {{mp|2001 OP|4}} || — || Hulyo 19, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|77700}} |} == 77701–77800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 77701 || {{mp|2001 OE|8}} || — || Hulyo 17, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|77701}} |-id=702 bgcolor=#d6d6d6 | 77702 || {{mp|2001 OL|23}} || — || Hulyo 22, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|77702}} |-id=703 bgcolor=#d6d6d6 | 77703 || {{mp|2001 OP|24}} || — || Hulyo 16, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77703}} |-id=704 bgcolor=#d6d6d6 | 77704 || {{mp|2001 OC|27}} || — || Hulyo 18, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|77704}} |-id=705 bgcolor=#d6d6d6 | 77705 || {{mp|2001 OM|27}} || — || Hulyo 18, 2001 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|77705}} |-id=706 bgcolor=#d6d6d6 | 77706 || {{mp|2001 OC|29}} || — || Hulyo 18, 2001 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#905|ARM]] || align=right | 9.0 km || {{M+J|77706}} |-id=707 bgcolor=#d6d6d6 | 77707 || {{mp|2001 ON|30}} || — || Hulyo 19, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|77707}} |-id=708 bgcolor=#d6d6d6 | 77708 || {{mp|2001 OS|31}} || — || Hulyo 22, 2001 || Palomar || NEAT || EOS || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|77708}} |-id=709 bgcolor=#d6d6d6 | 77709 || {{mp|2001 OH|41}} || — || Hulyo 21, 2001 || Palomar || NEAT || EOS || align=right | 5.5 km || {{M+J|77709}} |-id=710 bgcolor=#e9e9e9 | 77710 || {{mp|2001 ON|41}} || — || Hulyo 21, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|77710}} |-id=711 bgcolor=#d6d6d6 | 77711 || {{mp|2001 OU|43}} || — || Hulyo 23, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|77711}} |-id=712 bgcolor=#e9e9e9 | 77712 || {{mp|2001 OF|45}} || — || Hulyo 16, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Fast rotator (asteroid)#77712|fast]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|77712}} |-id=713 bgcolor=#e9e9e9 | 77713 || {{mp|2001 OF|47}} || — || Hulyo 16, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77713}} |-id=714 bgcolor=#d6d6d6 | 77714 || {{mp|2001 OY|47}} || — || Hulyo 16, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|77714}} |-id=715 bgcolor=#d6d6d6 | 77715 || {{mp|2001 OM|48}} || — || Hulyo 16, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|77715}} |-id=716 bgcolor=#d6d6d6 | 77716 || {{mp|2001 OF|50}} || — || Hulyo 19, 2001 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 10 km || {{M+J|77716}} |-id=717 bgcolor=#d6d6d6 | 77717 || {{mp|2001 OX|50}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|77717}} |-id=718 bgcolor=#e9e9e9 | 77718 || {{mp|2001 OB|51}} || — || Hulyo 21, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|77718}} |-id=719 bgcolor=#d6d6d6 | 77719 || {{mp|2001 OQ|51}} || — || Hulyo 21, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|77719}} |-id=720 bgcolor=#d6d6d6 | 77720 || {{mp|2001 OS|51}} || — || Hulyo 21, 2001 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#904|LUT]] || align=right | 9.3 km || {{M+J|77720}} |-id=721 bgcolor=#d6d6d6 | 77721 || {{mp|2001 OB|52}} || — || Hulyo 21, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|77721}} |-id=722 bgcolor=#d6d6d6 | 77722 || {{mp|2001 OF|54}} || — || Hulyo 21, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77722}} |-id=723 bgcolor=#d6d6d6 | 77723 || {{mp|2001 OF|55}} || — || Hulyo 22, 2001 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|77723}} |-id=724 bgcolor=#d6d6d6 | 77724 || {{mp|2001 OE|57}} || — || Hulyo 16, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77724}} |-id=725 bgcolor=#d6d6d6 | 77725 || {{mp|2001 OF|62}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|77725}} |-id=726 bgcolor=#d6d6d6 | 77726 || {{mp|2001 OW|63}} || — || Hulyo 23, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|77726}} |-id=727 bgcolor=#d6d6d6 | 77727 || {{mp|2001 OK|64}} || — || Hulyo 24, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|77727}} |-id=728 bgcolor=#d6d6d6 | 77728 || {{mp|2001 OZ|66}} || — || Hulyo 25, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|77728}} |-id=729 bgcolor=#d6d6d6 | 77729 || {{mp|2001 OY|68}} || — || Hulyo 17, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|77729}} |-id=730 bgcolor=#d6d6d6 | 77730 || {{mp|2001 OF|69}} || — || Hulyo 18, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|77730}} |-id=731 bgcolor=#d6d6d6 | 77731 || {{mp|2001 OA|70}} || — || Hulyo 19, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|77731}} |-id=732 bgcolor=#d6d6d6 | 77732 || {{mp|2001 ON|73}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77732}} |-id=733 bgcolor=#e9e9e9 | 77733 || {{mp|2001 OS|73}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|77733}} |-id=734 bgcolor=#d6d6d6 | 77734 || {{mp|2001 OH|76}} || — || Hulyo 19, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|77734}} |-id=735 bgcolor=#d6d6d6 | 77735 || {{mp|2001 OJ|76}} || — || Hulyo 19, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 12 km || {{M+J|77735}} |-id=736 bgcolor=#d6d6d6 | 77736 || {{mp|2001 OS|77}} || — || Hulyo 26, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|77736}} |-id=737 bgcolor=#e9e9e9 | 77737 || {{mp|2001 OF|80}} || — || Hulyo 29, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77737}} |-id=738 bgcolor=#d6d6d6 | 77738 || {{mp|2001 OG|83}} || — || Hulyo 27, 2001 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|77738}} |-id=739 bgcolor=#d6d6d6 | 77739 || {{mp|2001 OD|85}} || — || Hulyo 20, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|77739}} |-id=740 bgcolor=#d6d6d6 | 77740 || {{mp|2001 OP|88}} || — || Hulyo 21, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|77740}} |-id=741 bgcolor=#d6d6d6 | 77741 || {{mp|2001 OB|94}} || — || Hulyo 27, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|77741}} |-id=742 bgcolor=#d6d6d6 | 77742 || {{mp|2001 OW|95}} || — || Hulyo 27, 2001 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|77742}} |-id=743 bgcolor=#d6d6d6 | 77743 || {{mp|2001 OH|96}} || — || Hulyo 23, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|77743}} |-id=744 bgcolor=#d6d6d6 | 77744 || {{mp|2001 OB|101}} || — || Hulyo 27, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|77744}} |-id=745 bgcolor=#d6d6d6 | 77745 || {{mp|2001 OT|107}} || — || Hulyo 30, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 13 km || {{M+J|77745}} |-id=746 bgcolor=#d6d6d6 | 77746 || {{mp|2001 OZ|107}} || — || Hulyo 31, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|77746}} |-id=747 bgcolor=#d6d6d6 | 77747 || {{mp|2001 OW|110}} || — || Hulyo 31, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|77747}} |-id=748 bgcolor=#d6d6d6 | 77748 || {{mp|2001 OY|110}} || — || Hulyo 18, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|77748}} |-id=749 bgcolor=#d6d6d6 | 77749 || {{mp|2001 PB|2}} || — || Agosto 8, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Slow rotator (asteroid)#77749|slow]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|77749}} |-id=750 bgcolor=#d6d6d6 | 77750 || {{mp|2001 PC|2}} || — || Agosto 8, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|77750}} |-id=751 bgcolor=#d6d6d6 | 77751 || {{mp|2001 PB|5}} || — || Agosto 9, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|77751}} |-id=752 bgcolor=#d6d6d6 | 77752 || {{mp|2001 PD|5}} || — || Agosto 9, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|77752}} |-id=753 bgcolor=#d6d6d6 | 77753 || {{mp|2001 PA|11}} || — || Agosto 8, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|77753}} |-id=754 bgcolor=#d6d6d6 | 77754 || {{mp|2001 PH|11}} || — || Agosto 9, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|77754}} |-id=755 bgcolor=#d6d6d6 | 77755 Delémont || {{mp|2001 PW|13}} || {{MoMP|77755|Delémont}} || Agosto 13, 2001 || [[Jurassien-Vicques Observatory|Vicques]] || [[Michel Ory|M. Ory]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|77755}} |-id=756 bgcolor=#d6d6d6 | 77756 || {{mp|2001 PX|15}} || — || Agosto 9, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|77756}} |-id=757 bgcolor=#d6d6d6 | 77757 || {{mp|2001 PN|29}} || — || Agosto 13, 2001 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Thierry Pauwels|T. Pauwels]] || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|77757}} |-id=758 bgcolor=#d6d6d6 | 77758 || {{mp|2001 PN|34}} || — || Agosto 10, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|77758}} |-id=759 bgcolor=#d6d6d6 | 77759 || {{mp|2001 PY|36}} || — || Agosto 11, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|77759}} |-id=760 bgcolor=#d6d6d6 | 77760 || {{mp|2001 PW|38}} || — || Agosto 11, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|77760}} |-id=761 bgcolor=#e9e9e9 | 77761 || {{mp|2001 PJ|41}} || — || Agosto 11, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|77761}} |-id=762 bgcolor=#d6d6d6 | 77762 || {{mp|2001 PA|49}} || — || Agosto 14, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|77762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 77763 || {{mp|2001 PU|49}} || — || Agosto 15, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || [[FIN tbl#807|BRU]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|77763}} |-id=764 bgcolor=#d6d6d6 | 77764 || {{mp|2001 PY|50}} || — || Agosto 3, 2001 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|77764}} |-id=765 bgcolor=#d6d6d6 | 77765 || {{mp|2001 PG|51}} || — || Agosto 7, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|77765}} |-id=766 bgcolor=#d6d6d6 | 77766 || {{mp|2001 PK|59}} || — || Agosto 14, 2001 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 16 km || {{M+J|77766}} |-id=767 bgcolor=#d6d6d6 | 77767 || {{mp|2001 PZ|62}} || — || Agosto 13, 2001 || Haleakala || NEAT || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 9.0 km || {{M+J|77767}} |-id=768 bgcolor=#d6d6d6 | 77768 || 2001 QM || — || Agosto 16, 2001 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|77768}} |-id=769 bgcolor=#d6d6d6 | 77769 || {{mp|2001 QN|6}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|77769}} |-id=770 bgcolor=#d6d6d6 | 77770 || {{mp|2001 QR|7}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|77770}} |-id=771 bgcolor=#e9e9e9 | 77771 || {{mp|2001 QN|8}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|77771}} |-id=772 bgcolor=#d6d6d6 | 77772 || {{mp|2001 QR|9}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|77772}} |-id=773 bgcolor=#d6d6d6 | 77773 || {{mp|2001 QC|10}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Takehiro|(8737)]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|77773}} |-id=774 bgcolor=#d6d6d6 | 77774 || {{mp|2001 QB|12}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|77774}} |-id=775 bgcolor=#d6d6d6 | 77775 || {{mp|2001 QV|12}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|77775}} |-id=776 bgcolor=#d6d6d6 | 77776 || {{mp|2001 QA|16}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.7 km'' || {{M+J|77776}} |-id=777 bgcolor=#d6d6d6 | 77777 || {{mp|2001 QW|16}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 10 km || {{M+J|77777}} |-id=778 bgcolor=#d6d6d6 | 77778 || {{mp|2001 QR|18}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|77778}} |-id=779 bgcolor=#d6d6d6 | 77779 || {{mp|2001 QR|21}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|77779}} |-id=780 bgcolor=#d6d6d6 | 77780 || {{mp|2001 QJ|27}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 9.0 km || {{M+J|77780}} |-id=781 bgcolor=#e9e9e9 | 77781 || {{mp|2001 QJ|32}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|77781}} |-id=782 bgcolor=#e9e9e9 | 77782 || {{mp|2001 QP|35}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|77782}} |-id=783 bgcolor=#d6d6d6 | 77783 || {{mp|2001 QQ|35}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|77783}} |-id=784 bgcolor=#e9e9e9 | 77784 || {{mp|2001 QF|36}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|77784}} |-id=785 bgcolor=#d6d6d6 | 77785 || {{mp|2001 QM|36}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|77785}} |-id=786 bgcolor=#e9e9e9 | 77786 || {{mp|2001 QT|36}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|77786}} |-id=787 bgcolor=#d6d6d6 | 77787 || {{mp|2001 QM|37}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|77787}} |-id=788 bgcolor=#d6d6d6 | 77788 || {{mp|2001 QS|37}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|77788}} |-id=789 bgcolor=#d6d6d6 | 77789 || {{mp|2001 QT|40}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|77789}} |-id=790 bgcolor=#d6d6d6 | 77790 || {{mp|2001 QC|44}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|77790}} |-id=791 bgcolor=#d6d6d6 | 77791 || {{mp|2001 QN|49}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|77791}} |-id=792 bgcolor=#d6d6d6 | 77792 || {{mp|2001 QX|51}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|77792}} |-id=793 bgcolor=#d6d6d6 | 77793 || {{mp|2001 QB|53}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|77793}} |-id=794 bgcolor=#d6d6d6 | 77794 || {{mp|2001 QV|54}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|77794}} |-id=795 bgcolor=#d6d6d6 | 77795 || {{mp|2001 QW|67}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|77795}} |-id=796 bgcolor=#d6d6d6 | 77796 || {{mp|2001 QL|68}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Oakley Observatory|Oakley]] || Wolfe, C. || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|77796}} |-id=797 bgcolor=#e9e9e9 | 77797 || {{mp|2001 QQ|85}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|77797}} |-id=798 bgcolor=#d6d6d6 | 77798 || {{mp|2001 QP|86}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77798}} |-id=799 bgcolor=#fefefe | 77799 || {{mp|2001 QV|88}} || — || Agosto 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']]{{·}}{{Interloper|003}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|77799}} |-id=800 bgcolor=#d6d6d6 | 77800 || {{mp|2001 QJ|89}} || — || Agosto 16, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|77800}} |} == 77801–77900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 77801 || {{mp|2001 QA|100}} || — || Agosto 18, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|77801}} |-id=802 bgcolor=#d6d6d6 | 77802 || {{mp|2001 QW|102}} || — || Agosto 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|77802}} |-id=803 bgcolor=#d6d6d6 | 77803 || {{mp|2001 QF|103}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|77803}} |-id=804 bgcolor=#d6d6d6 | 77804 || {{mp|2001 QA|119}} || — || Agosto 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|77804}} |-id=805 bgcolor=#d6d6d6 | 77805 || {{mp|2001 QG|122}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|77805}} |-id=806 bgcolor=#e9e9e9 | 77806 || {{mp|2001 QU|123}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|77806}} |-id=807 bgcolor=#d6d6d6 | 77807 || {{mp|2001 QU|125}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 7.8 km || {{M+J|77807}} |-id=808 bgcolor=#e9e9e9 | 77808 || {{mp|2001 QQ|126}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77808}} |-id=809 bgcolor=#d6d6d6 | 77809 || {{mp|2001 QE|128}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|77809}} |-id=810 bgcolor=#d6d6d6 | 77810 || {{mp|2001 QL|130}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|77810}} |-id=811 bgcolor=#d6d6d6 | 77811 || {{mp|2001 QL|133}} || — || Agosto 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|77811}} |-id=812 bgcolor=#d6d6d6 | 77812 || {{mp|2001 QC|134}} || — || Agosto 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77812}} |-id=813 bgcolor=#d6d6d6 | 77813 || {{mp|2001 QN|134}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.4 km || {{M+J|77813}} |-id=814 bgcolor=#d6d6d6 | 77814 || {{mp|2001 QY|146}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|77814}} |-id=815 bgcolor=#d6d6d6 | 77815 || {{mp|2001 QM|157}} || — || Agosto 23, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || CYB || align=right | 7.5 km || {{M+J|77815}} |-id=816 bgcolor=#d6d6d6 | 77816 || {{mp|2001 QE|161}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|77816}} |-id=817 bgcolor=#d6d6d6 | 77817 || {{mp|2001 QR|164}} || — || Agosto 22, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|77817}} |-id=818 bgcolor=#d6d6d6 | 77818 || {{mp|2001 QK|165}} || — || Agosto 24, 2001 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 10 km || {{M+J|77818}} |-id=819 bgcolor=#d6d6d6 | 77819 || {{mp|2001 QD|168}} || — || Agosto 25, 2001 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|77819}} |-id=820 bgcolor=#d6d6d6 | 77820 || {{mp|2001 QR|174}} || — || Agosto 27, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.98)</small>]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|77820}} |-id=821 bgcolor=#d6d6d6 | 77821 || {{mp|2001 QL|178}} || — || Agosto 26, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|77821}} |-id=822 bgcolor=#d6d6d6 | 77822 || {{mp|2001 QH|184}} || — || Agosto 21, 2001 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|77822}} |-id=823 bgcolor=#d6d6d6 | 77823 || {{mp|2001 QS|184}} || — || Agosto 21, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|77823}} |-id=824 bgcolor=#d6d6d6 | 77824 || {{mp|2001 QX|184}} || — || Agosto 21, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.9 km'' || {{M+J|77824}} |-id=825 bgcolor=#d6d6d6 | 77825 || {{mp|2001 QF|189}} || — || Agosto 22, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 9.4 km || {{M+J|77825}} |-id=826 bgcolor=#d6d6d6 | 77826 || {{mp|2001 QU|205}} || — || Agosto 23, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|77826}} |-id=827 bgcolor=#d6d6d6 | 77827 || {{mp|2001 QA|213}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''9.3 km'' || {{M+J|77827}} |-id=828 bgcolor=#d6d6d6 | 77828 || {{mp|2001 QL|215}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|77828}} |-id=829 bgcolor=#d6d6d6 | 77829 || {{mp|2001 QO|217}} || — || Agosto 23, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|77829}} |-id=830 bgcolor=#d6d6d6 | 77830 || {{mp|2001 QZ|222}} || — || Agosto 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|77830}} |-id=831 bgcolor=#d6d6d6 | 77831 || {{mp|2001 QL|226}} || — || Agosto 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|77831}} |-id=832 bgcolor=#d6d6d6 | 77832 || {{mp|2001 QU|226}} || — || Agosto 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|77832}} |-id=833 bgcolor=#d6d6d6 | 77833 || {{mp|2001 QN|230}} || — || Agosto 24, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|77833}} |-id=834 bgcolor=#d6d6d6 | 77834 || {{mp|2001 QW|250}} || — || Agosto 24, 2001 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|77834}} |-id=835 bgcolor=#d6d6d6 | 77835 || {{mp|2001 QS|255}} || — || Agosto 25, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|77835}} |-id=836 bgcolor=#e9e9e9 | 77836 || {{mp|2001 QJ|258}} || — || Agosto 25, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|77836}} |-id=837 bgcolor=#d6d6d6 | 77837 || {{mp|2001 QK|267}} || — || Agosto 20, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 12 km || {{M+J|77837}} |-id=838 bgcolor=#d6d6d6 | 77838 || {{mp|2001 QO|267}} || — || Agosto 20, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77838}} |-id=839 bgcolor=#d6d6d6 | 77839 || {{mp|2001 QU|268}} || — || Agosto 20, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|77839}} |-id=840 bgcolor=#d6d6d6 | 77840 || {{mp|2001 QH|271}} || — || Agosto 19, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|77840}} |-id=841 bgcolor=#d6d6d6 | 77841 || {{mp|2001 QO|272}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|77841}} |-id=842 bgcolor=#d6d6d6 | 77842 || {{mp|2001 QA|273}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|77842}} |-id=843 bgcolor=#d6d6d6 | 77843 || {{mp|2001 QC|274}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.8 km'' || {{M+J|77843}} |-id=844 bgcolor=#d6d6d6 | 77844 || {{mp|2001 QF|276}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|77844}} |-id=845 bgcolor=#d6d6d6 | 77845 || {{mp|2001 QR|279}} || — || Agosto 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|77845}} |-id=846 bgcolor=#d6d6d6 | 77846 || {{mp|2001 QM|283}} || — || Agosto 18, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || EOS || align=right | 9.0 km || {{M+J|77846}} |-id=847 bgcolor=#d6d6d6 | 77847 || {{mp|2001 QQ|287}} || — || Agosto 17, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|77847}} |-id=848 bgcolor=#d6d6d6 | 77848 || {{mp|2001 QZ|289}} || — || Agosto 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|77848}} |-id=849 bgcolor=#d6d6d6 | 77849 || {{mp|2001 RE|5}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|77849}} |-id=850 bgcolor=#d6d6d6 | 77850 || {{mp|2001 RB|28}} || — || Setyembre 7, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|77850}} |-id=851 bgcolor=#d6d6d6 | 77851 || {{mp|2001 RW|33}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|77851}} |-id=852 bgcolor=#d6d6d6 | 77852 || {{mp|2001 RN|35}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|77852}} |-id=853 bgcolor=#d6d6d6 | 77853 || {{mp|2001 RS|35}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|77853}} |-id=854 bgcolor=#d6d6d6 | 77854 || {{mp|2001 RX|36}} || — || Setyembre 8, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|77854}} |-id=855 bgcolor=#d6d6d6 | 77855 || {{mp|2001 RK|40}} || — || Setyembre 10, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|77855}} |-id=856 bgcolor=#e9e9e9 | 77856 Noblitt || {{mp|2001 RN|63}} || {{MoMP|77856|Noblitt}} || Setyembre 11, 2001 || [[Oakley Observatory|Oakley]] || Wolfe, C. || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|77856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 77857 || {{mp|2001 RG|73}} || — || Setyembre 10, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|77857}} |-id=858 bgcolor=#d6d6d6 | 77858 || {{mp|2001 RJ|129}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|77858}} |-id=859 bgcolor=#d6d6d6 | 77859 || {{mp|2001 RY|131}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|77859}} |-id=860 bgcolor=#c2ffff | 77860 || {{mp|2001 RQ|133}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|77860}} |-id=861 bgcolor=#d6d6d6 | 77861 || {{mp|2001 RY|136}} || — || Setyembre 12, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|77861}} |-id=862 bgcolor=#d6d6d6 | 77862 || {{mp|2001 RG|143}} || — || Setyembre 15, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|77862}} |-id=863 bgcolor=#d6d6d6 | 77863 || {{mp|2001 RA|145}} || — || Setyembre 7, 2001 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|77863}} |-id=864 bgcolor=#d6d6d6 | 77864 || {{mp|2001 RE|145}} || — || Setyembre 7, 2001 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|77864}} |-id=865 bgcolor=#d6d6d6 | 77865 || {{mp|2001 RC|146}} || — || Setyembre 8, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|77865}} |-id=866 bgcolor=#d6d6d6 | 77866 || {{mp|2001 RR|148}} || — || Setyembre 10, 2001 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Slow rotator (asteroid)#77866|slow]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|77866}} |-id=867 bgcolor=#d6d6d6 | 77867 || {{mp|2001 RS|153}} || — || Setyembre 14, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|77867}} |-id=868 bgcolor=#d6d6d6 | 77868 || {{mp|2001 RY|154}} || — || Setyembre 12, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|77868}} |-id=869 bgcolor=#d6d6d6 | 77869 || 2001 SA || — || Setyembre 16, 2001 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{LoMP|11097|(11097)}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|77869}} |-id=870 bgcolor=#d6d6d6 | 77870 MOTESS || 2001 SM || {{MoMP|77870|MOTESS}} || Setyembre 16, 2001 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]], [[Paulo R. Holvorcem|P. R. Holvorcem]] || {{·}} || align=right | 15 km || {{M+J|77870}} |-id=871 bgcolor=#d6d6d6 | 77871 || {{mp|2001 SC|9}} || — || Setyembre 19, 2001 || Fountain Hills || C. W. Juels, P. R. Holvorcem || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|77871}} |-id=872 bgcolor=#d6d6d6 | 77872 || {{mp|2001 SU|15}} || — || Setyembre 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|77872}} |-id=873 bgcolor=#d6d6d6 | 77873 || {{mp|2001 SQ|46}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|77873}} |-id=874 bgcolor=#d6d6d6 | 77874 || {{mp|2001 SK|51}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|77874}} |-id=875 bgcolor=#e9e9e9 | 77875 || {{mp|2001 SZ|52}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|77875}} |-id=876 bgcolor=#e9e9e9 | 77876 || {{mp|2001 SJ|55}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|77876}} |-id=877 bgcolor=#d6d6d6 | 77877 || {{mp|2001 SC|59}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|77877}} |-id=878 bgcolor=#d6d6d6 | 77878 || {{mp|2001 SE|62}} || — || Setyembre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 16 km || {{M+J|77878}} |-id=879 bgcolor=#d6d6d6 | 77879 || {{mp|2001 SX|79}} || — || Setyembre 20, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|77879}} |-id=880 bgcolor=#e9e9e9 | 77880 || {{mp|2001 SE|121}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|77880}} |-id=881 bgcolor=#e9e9e9 | 77881 || {{mp|2001 SG|122}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|77881}} |-id=882 bgcolor=#d6d6d6 | 77882 || {{mp|2001 SV|124}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|77882}} |-id=883 bgcolor=#d6d6d6 | 77883 || {{mp|2001 SC|126}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|77883}} |-id=884 bgcolor=#d6d6d6 | 77884 || {{mp|2001 SG|126}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|77884}} |-id=885 bgcolor=#d6d6d6 | 77885 || {{mp|2001 SB|143}} || — || Setyembre 16, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|77885}} |-id=886 bgcolor=#d6d6d6 | 77886 || {{mp|2001 SN|169}} || — || Setyembre 22, 2001 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|77886}} |-id=887 bgcolor=#d6d6d6 | 77887 || {{mp|2001 ST|171}} || — || Setyembre 16, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|77887}} |-id=888 bgcolor=#d6d6d6 | 77888 || {{mp|2001 SC|181}} || — || Setyembre 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|77888}} |-id=889 bgcolor=#d6d6d6 | 77889 || {{mp|2001 SM|192}} || — || Setyembre 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|77889}} |-id=890 bgcolor=#d6d6d6 | 77890 || {{mp|2001 SN|200}} || — || Setyembre 19, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|77890}} |-id=891 bgcolor=#c2ffff | 77891 || {{mp|2001 SM|232}} || — || Setyembre 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 16 km || {{M+J|77891}} |-id=892 bgcolor=#d6d6d6 | 77892 || {{mp|2001 SZ|250}} || — || Setyembre 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 13 km || {{M+J|77892}} |-id=893 bgcolor=#d6d6d6 | 77893 || {{mp|2001 SM|251}} || — || Setyembre 19, 2001 || Socorro || LINEAR || 3:2 || align=right | 6.8 km || {{M+J|77893}} |-id=894 bgcolor=#c2ffff | 77894 || {{mp|2001 SY|263}} || — || Setyembre 24, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 20 km || {{M+J|77894}} |-id=895 bgcolor=#d6d6d6 | 77895 || {{mp|2001 SH|324}} || — || Setyembre 16, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.98)</small>]]{{·}}[[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Asteroid family#Mecklenburg|(6124)]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|77895}} |-id=896 bgcolor=#d6d6d6 | 77896 || {{mp|2001 TQ|5}} || — || Oktubre 10, 2001 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|77896}} |-id=897 bgcolor=#c2ffff | 77897 || {{mp|2001 TE|64}} || — || Oktubre 13, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 19 km || {{M+J|77897}} |-id=898 bgcolor=#d6d6d6 | 77898 || {{mp|2001 TO|88}} || — || Oktubre 14, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.3 km || {{M+J|77898}} |-id=899 bgcolor=#d6d6d6 | 77899 || {{mp|2001 TS|117}} || — || Oktubre 15, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.95)</small>]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|77899}} |-id=900 bgcolor=#d6d6d6 | 77900 || {{mp|2001 TR|139}} || — || Oktubre 10, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|77900}} |} == 77901–78000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 77901 || {{mp|2001 TQ|141}} || — || Oktubre 10, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|77901}} |-id=902 bgcolor=#c2ffff | 77902 || {{mp|2001 TY|141}} || — || Oktubre 10, 2001 || Palomar || NEAT || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 17 km || {{M+J|77902}} |-id=903 bgcolor=#d6d6d6 | 77903 || {{mp|2001 TQ|142}} || — || Oktubre 10, 2001 || Palomar || NEAT || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|77903}} |-id=904 bgcolor=#d6d6d6 | 77904 || {{mp|2001 TV|144}} || — || Oktubre 10, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|77904}} |-id=905 bgcolor=#d6d6d6 | 77905 || {{mp|2001 TR|147}} || — || Oktubre 10, 2001 || Palomar || NEAT || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|77905}} |-id=906 bgcolor=#c2ffff | 77906 || {{mp|2001 TU|162}} || — || Oktubre 11, 2001 || Palomar || NEAT || [[Trojan camp|L5]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|77906}} |-id=907 bgcolor=#d6d6d6 | 77907 || {{mp|2001 TC|202}} || — || Oktubre 11, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|77907}} |-id=908 bgcolor=#e9e9e9 | 77908 || {{mp|2001 TW|203}} || — || Oktubre 11, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|77908}} |-id=909 bgcolor=#d6d6d6 | 77909 || {{mp|2001 TE|210}} || — || Oktubre 13, 2001 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77909}} |-id=910 bgcolor=#d6d6d6 | 77910 || {{mp|2001 TV|235}} || — || Oktubre 15, 2001 || Palomar || NEAT || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Asteroid family#Mecklenburg|(6124)]] || align=right | 13 km || {{M+J|77910}} |-id=911 bgcolor=#d6d6d6 | 77911 || {{mp|2001 TB|239}} || — || Oktubre 15, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|77911}} |-id=912 bgcolor=#d6d6d6 | 77912 || {{mp|2001 TF|239}} || — || Oktubre 15, 2001 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|77912}} |-id=913 bgcolor=#d6d6d6 | 77913 || {{mp|2001 UT|22}} || — || Oktubre 18, 2001 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 9.9 km || {{M+J|77913}} |-id=914 bgcolor=#c2ffff | 77914 || {{mp|2001 UE|188}} || — || Oktubre 17, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|77914}} |-id=915 bgcolor=#e9e9e9 | 77915 || {{mp|2001 VE|36}} || — || Nobyembre 9, 2001 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|77915}} |-id=916 bgcolor=#c2ffff | 77916 || {{mp|2001 WL|87}} || — || Nobyembre 19, 2001 || Socorro || LINEAR || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 14 km || {{M+J|77916}} |-id=917 bgcolor=#fefefe | 77917 || {{mp|2002 BS|20}} || — || Enero 23, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]]{{·}}{{Interloper|003}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|77917}} |-id=918 bgcolor=#fefefe | 77918 || {{mp|2002 BP|21}} || — || Enero 25, 2002 || Socorro || LINEAR || H || align=right | 1.6 km || {{M+J|77918}} |-id=919 bgcolor=#fefefe | 77919 || {{mp|2002 CO|244}} || — || Pebrero 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77919}} |-id=920 bgcolor=#fefefe | 77920 || {{mp|2002 EU|9}} || — || Marso 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77920}} |-id=921 bgcolor=#fefefe | 77921 || {{mp|2002 EA|12}} || — || Marso 15, 2002 || [[Ametlla de Mar Observatory|Ametlla de Mar]] || [[Jaume Nomen|J. Nomen]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77921}} |-id=922 bgcolor=#fefefe | 77922 || {{mp|2002 EO|66}} || — || Marso 13, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|77922}} |-id=923 bgcolor=#fefefe | 77923 || {{mp|2002 EL|74}} || — || Marso 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|77923}} |-id=924 bgcolor=#fefefe | 77924 || {{mp|2002 ES|88}} || — || Marso 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77924}} |-id=925 bgcolor=#fefefe | 77925 || {{mp|2002 EL|98}} || — || Marso 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77925}} |-id=926 bgcolor=#e9e9e9 | 77926 || {{mp|2002 EJ|140}} || — || Marso 12, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77926}} |-id=927 bgcolor=#fefefe | 77927 || {{mp|2002 FK|6}} || — || Marso 21, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|77927}} |-id=928 bgcolor=#fefefe | 77928 || {{mp|2002 GF|3}} || — || Abril 6, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77928}} |-id=929 bgcolor=#fefefe | 77929 || {{mp|2002 GO|7}} || — || Abril 14, 2002 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77929}} |-id=930 bgcolor=#d6d6d6 | 77930 || {{mp|2002 GR|10}} || — || Abril 8, 2002 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || [[FIN tbl#630|AEG]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|77930}} |-id=931 bgcolor=#fefefe | 77931 || {{mp|2002 GO|19}} || — || Abril 14, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77931}} |-id=932 bgcolor=#fefefe | 77932 || {{mp|2002 GC|21}} || — || Abril 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77932}} |-id=933 bgcolor=#e9e9e9 | 77933 || {{mp|2002 GE|21}} || — || Abril 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|77933}} |-id=934 bgcolor=#fefefe | 77934 || {{mp|2002 GN|22}} || — || Abril 14, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77934}} |-id=935 bgcolor=#fefefe | 77935 || {{mp|2002 GM|54}} || — || Abril 5, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77935}} |-id=936 bgcolor=#e9e9e9 | 77936 || {{mp|2002 GR|63}} || — || Abril 8, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|77936}} |-id=937 bgcolor=#fefefe | 77937 || {{mp|2002 GN|64}} || — || Abril 8, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77937}} |-id=938 bgcolor=#fefefe | 77938 || {{mp|2002 GB|83}} || — || Abril 10, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|77938}} |-id=939 bgcolor=#fefefe | 77939 || {{mp|2002 GA|88}} || — || Abril 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77939}} |-id=940 bgcolor=#fefefe | 77940 || {{mp|2002 GP|88}} || — || Abril 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77940}} |-id=941 bgcolor=#e9e9e9 | 77941 || {{mp|2002 GH|89}} || — || Abril 10, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|77941}} |-id=942 bgcolor=#fefefe | 77942 || {{mp|2002 GV|90}} || — || Abril 8, 2002 || Palomar || NEAT || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.3 km || {{M+J|77942}} |-id=943 bgcolor=#fefefe | 77943 || {{mp|2002 GA|94}} || — || Abril 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77943}} |-id=944 bgcolor=#fefefe | 77944 || {{mp|2002 GA|96}} || — || Abril 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77944}} |-id=945 bgcolor=#fefefe | 77945 || {{mp|2002 GL|96}} || — || Abril 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77945}} |-id=946 bgcolor=#fefefe | 77946 || {{mp|2002 GO|100}} || — || Abril 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77946}} |-id=947 bgcolor=#fefefe | 77947 || {{mp|2002 GW|104}} || — || Abril 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77947}} |-id=948 bgcolor=#fefefe | 77948 || {{mp|2002 GH|116}} || — || Abril 11, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|77948}} |-id=949 bgcolor=#fefefe | 77949 || {{mp|2002 GM|132}} || — || Abril 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77949}} |-id=950 bgcolor=#fefefe | 77950 || {{mp|2002 GG|134}} || — || Abril 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77950}} |-id=951 bgcolor=#fefefe | 77951 || {{mp|2002 GK|141}} || — || Abril 13, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77951}} |-id=952 bgcolor=#fefefe | 77952 || {{mp|2002 GU|141}} || — || Abril 13, 2002 || Palomar || NEAT || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77952}} |-id=953 bgcolor=#fefefe | 77953 || {{mp|2002 GO|143}} || — || Abril 13, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77953}} |-id=954 bgcolor=#fefefe | 77954 || {{mp|2002 GZ|176}} || — || Abril 4, 2002 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77954}} |-id=955 bgcolor=#e9e9e9 | 77955 || {{mp|2002 HX|1}} || — || Abril 16, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|77955}} |-id=956 bgcolor=#d6d6d6 | 77956 || {{mp|2002 HR|8}} || — || Abril 21, 2002 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|77956}} |-id=957 bgcolor=#fefefe | 77957 || {{mp|2002 HF|9}} || — || Abril 16, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77957}} |-id=958 bgcolor=#fefefe | 77958 || {{mp|2002 HR|10}} || — || Abril 21, 2002 || [[Tebbutt Observatory|Tebbutt]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|77958}} |-id=959 bgcolor=#fefefe | 77959 || {{mp|2002 HX|11}} || — || Abril 29, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77959}} |-id=960 bgcolor=#fefefe | 77960 || {{mp|2002 HB|13}} || — || Abril 22, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77960}} |-id=961 bgcolor=#fefefe | 77961 || {{mp|2002 HP|13}} || — || Abril 22, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77961}} |-id=962 bgcolor=#e9e9e9 | 77962 || {{mp|2002 JA|1}} || — || Mayo 3, 2002 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|77962}} |-id=963 bgcolor=#fefefe | 77963 || {{mp|2002 JP|1}} || — || Mayo 4, 2002 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|77963}} |-id=964 bgcolor=#fefefe | 77964 || {{mp|2002 JT|1}} || — || Mayo 4, 2002 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|77964}} |-id=965 bgcolor=#fefefe | 77965 || {{mp|2002 JC|2}} || — || Mayo 1, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77965}} |-id=966 bgcolor=#fefefe | 77966 || {{mp|2002 JJ|5}} || — || Mayo 5, 2002 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77966}} |-id=967 bgcolor=#fefefe | 77967 || {{mp|2002 JK|5}} || — || Mayo 5, 2002 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77967}} |-id=968 bgcolor=#fefefe | 77968 || {{mp|2002 JM|7}} || — || Mayo 4, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77968}} |-id=969 bgcolor=#e9e9e9 | 77969 || {{mp|2002 JX|7}} || — || Mayo 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|77969}} |-id=970 bgcolor=#fefefe | 77970 || {{mp|2002 JB|10}} || — || Mayo 6, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77970}} |-id=971 bgcolor=#fa8072 | 77971 Donnolo || {{mp|2002 JA|11}} || {{MoMP|77971|Donnolo}} || Mayo 7, 2002 || [[Nogales, AZ|Nogales]] || [[Tenagra II Observatory|Tenagra II]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77971}} |-id=972 bgcolor=#fefefe | 77972 || {{mp|2002 JF|11}} || — || Mayo 2, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77972}} |-id=973 bgcolor=#fefefe | 77973 || {{mp|2002 JR|11}} || — || Mayo 6, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77973}} |-id=974 bgcolor=#fefefe | 77974 || {{mp|2002 JD|13}} || — || Mayo 8, 2002 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|77974}} |-id=975 bgcolor=#fefefe | 77975 || {{mp|2002 JL|18}} || — || Mayo 7, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77975}} |-id=976 bgcolor=#fefefe | 77976 || {{mp|2002 JN|19}} || — || Mayo 7, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|77976}} |-id=977 bgcolor=#fefefe | 77977 || {{mp|2002 JB|21}} || — || Mayo 8, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|77977}} |-id=978 bgcolor=#fefefe | 77978 || {{mp|2002 JD|21}} || — || Mayo 8, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77978}} |-id=979 bgcolor=#fefefe | 77979 || {{mp|2002 JU|21}} || — || Mayo 9, 2002 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|77979}} |-id=980 bgcolor=#fefefe | 77980 || {{mp|2002 JV|22}} || — || Mayo 8, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77980}} |-id=981 bgcolor=#e9e9e9 | 77981 || {{mp|2002 JK|24}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|77981}} |-id=982 bgcolor=#e9e9e9 | 77982 || {{mp|2002 JF|27}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|77982}} |-id=983 bgcolor=#fefefe | 77983 || {{mp|2002 JU|27}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77983}} |-id=984 bgcolor=#fefefe | 77984 || {{mp|2002 JO|28}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|77984}} |-id=985 bgcolor=#fefefe | 77985 || {{mp|2002 JM|29}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|77985}} |-id=986 bgcolor=#e9e9e9 | 77986 || {{mp|2002 JX|30}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|77986}} |-id=987 bgcolor=#fefefe | 77987 || {{mp|2002 JY|30}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|77987}} |-id=988 bgcolor=#fefefe | 77988 || {{mp|2002 JR|31}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|77988}} |-id=989 bgcolor=#fefefe | 77989 || {{mp|2002 JP|33}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77989}} |-id=990 bgcolor=#e9e9e9 | 77990 || {{mp|2002 JV|33}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|77990}} |-id=991 bgcolor=#fefefe | 77991 || {{mp|2002 JH|34}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|77991}} |-id=992 bgcolor=#fefefe | 77992 || {{mp|2002 JD|35}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77992}} |-id=993 bgcolor=#fefefe | 77993 || {{mp|2002 JE|35}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|77993}} |-id=994 bgcolor=#fefefe | 77994 || {{mp|2002 JY|39}} || — || Mayo 10, 2002 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|77994}} |-id=995 bgcolor=#e9e9e9 | 77995 || {{mp|2002 JJ|40}} || — || Mayo 8, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|77995}} |-id=996 bgcolor=#fefefe | 77996 || {{mp|2002 JW|41}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|77996}} |-id=997 bgcolor=#fefefe | 77997 || {{mp|2002 JD|43}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|77997}} |-id=998 bgcolor=#fefefe | 77998 || {{mp|2002 JB|48}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|77998}} |-id=999 bgcolor=#fefefe | 77999 || {{mp|2002 JD|48}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|77999}} |-id=000 bgcolor=#e9e9e9 | 78000 || {{mp|2002 JS|48}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (75001)–(80000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 75001-80000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|77000]] nf3sd7g78aphimmur1oe950psg74eop 0 339964 2230043 2026-09-29T14:08:21Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=78001}}{{TOC001|prefix=78}} == 78001–78100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#fefefe | 78001 || {{mp|2002 JP|49}} || — || Mayo 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|78001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 78002 || {{mp|2002 JK|50}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} ||... 2230043 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=78001}}{{TOC001|prefix=78}} == 78001–78100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#fefefe | 78001 || {{mp|2002 JP|49}} || — || Mayo 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|78001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 78002 || {{mp|2002 JK|50}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78002}} |-id=003 bgcolor=#fefefe | 78003 || {{mp|2002 JV|50}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78003}} |-id=004 bgcolor=#fefefe | 78004 || {{mp|2002 JK|51}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78004}} |-id=005 bgcolor=#e9e9e9 | 78005 || {{mp|2002 JB|52}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|78005}} |-id=006 bgcolor=#fefefe | 78006 || {{mp|2002 JE|52}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78006}} |-id=007 bgcolor=#fefefe | 78007 || {{mp|2002 JG|52}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78007}} |-id=008 bgcolor=#fefefe | 78008 || {{mp|2002 JJ|52}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|78008}} |-id=009 bgcolor=#d6d6d6 | 78009 || {{mp|2002 JM|52}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|78009}} |-id=010 bgcolor=#fefefe | 78010 || {{mp|2002 JO|53}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78010}} |-id=011 bgcolor=#fefefe | 78011 || {{mp|2002 JF|54}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78011}} |-id=012 bgcolor=#fefefe | 78012 || {{mp|2002 JK|55}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78012}} |-id=013 bgcolor=#fefefe | 78013 || {{mp|2002 JS|55}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78013}} |-id=014 bgcolor=#e9e9e9 | 78014 || {{mp|2002 JC|56}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78014}} |-id=015 bgcolor=#e9e9e9 | 78015 || {{mp|2002 JJ|57}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78015}} |-id=016 bgcolor=#fefefe | 78016 || {{mp|2002 JB|59}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78016}} |-id=017 bgcolor=#e9e9e9 | 78017 || {{mp|2002 JY|59}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78017}} |-id=018 bgcolor=#e9e9e9 | 78018 || {{mp|2002 JM|62}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78018}} |-id=019 bgcolor=#fefefe | 78019 || {{mp|2002 JR|62}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78019}} |-id=020 bgcolor=#fefefe | 78020 || {{mp|2002 JX|64}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78020}} |-id=021 bgcolor=#d6d6d6 | 78021 || {{mp|2002 JY|64}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|78021}} |-id=022 bgcolor=#fefefe | 78022 || {{mp|2002 JP|67}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78022}} |-id=023 bgcolor=#fefefe | 78023 || {{mp|2002 JG|69}} || — || Mayo 7, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]]{{·}}{{Interloper|003}} || align=right data-sort-value="0.99" | ''990 m'' || {{M+J|78023}} |-id=024 bgcolor=#fefefe | 78024 || {{mp|2002 JO|70}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|78024}} |-id=025 bgcolor=#fefefe | 78025 || {{mp|2002 JZ|70}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|78025}} |-id=026 bgcolor=#fefefe | 78026 || {{mp|2002 JJ|72}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#78026|fast]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78026}} |-id=027 bgcolor=#e9e9e9 | 78027 || {{mp|2002 JZ|72}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|78027}} |-id=028 bgcolor=#fefefe | 78028 || {{mp|2002 JH|73}} || — || Mayo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|78028}} |-id=029 bgcolor=#fefefe | 78029 || {{mp|2002 JR|74}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78029}} |-id=030 bgcolor=#fefefe | 78030 || {{mp|2002 JB|75}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78030}} |-id=031 bgcolor=#fefefe | 78031 || {{mp|2002 JH|75}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78031}} |-id=032 bgcolor=#fefefe | 78032 || {{mp|2002 JN|77}} || — || Mayo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|78032}} |-id=033 bgcolor=#fefefe | 78033 || {{mp|2002 JC|79}} || — || Mayo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78033}} |-id=034 bgcolor=#fefefe | 78034 || {{mp|2002 JF|82}} || — || Mayo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78034}} |-id=035 bgcolor=#fefefe | 78035 || {{mp|2002 JU|89}} || — || Mayo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78035}} |-id=036 bgcolor=#fefefe | 78036 || {{mp|2002 JK|95}} || — || Mayo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78036}} |-id=037 bgcolor=#fefefe | 78037 || {{mp|2002 JR|95}} || — || Mayo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78037}} |-id=038 bgcolor=#fefefe | 78038 || {{mp|2002 JN|103}} || — || Mayo 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78038}} |-id=039 bgcolor=#fefefe | 78039 || {{mp|2002 JQ|103}} || — || Mayo 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78039}} |-id=040 bgcolor=#fefefe | 78040 || {{mp|2002 JA|106}} || — || Mayo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|78040}} |-id=041 bgcolor=#fefefe | 78041 || {{mp|2002 JD|111}} || — || Mayo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78041}} |-id=042 bgcolor=#fefefe | 78042 || {{mp|2002 JO|113}} || — || Mayo 15, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78042}} |-id=043 bgcolor=#fefefe | 78043 || {{mp|2002 JU|113}} || — || Mayo 15, 2002 || Palomar || NEAT || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|78043}} |-id=044 bgcolor=#fefefe | 78044 || {{mp|2002 JH|116}} || — || Mayo 11, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|78044}} |-id=045 bgcolor=#fefefe | 78045 || {{mp|2002 JP|118}} || — || Mayo 5, 2002 || Palomar || NEAT || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|78045}} |-id=046 bgcolor=#fefefe | 78046 || {{mp|2002 JS|118}} || — || Mayo 5, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|78046}} |-id=047 bgcolor=#d6d6d6 | 78047 || {{mp|2002 JV|123}} || — || Mayo 6, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78047}} |-id=048 bgcolor=#fefefe | 78048 || {{mp|2002 JZ|126}} || — || Mayo 7, 2002 || Palomar || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78048}} |-id=049 bgcolor=#fefefe | 78049 || {{mp|2002 JR|127}} || — || Mayo 7, 2002 || Palomar || NEAT || V || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|78049}} |-id=050 bgcolor=#e9e9e9 | 78050 || {{mp|2002 JY|129}} || — || Mayo 8, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|78050}} |-id=051 bgcolor=#e9e9e9 | 78051 || {{mp|2002 JO|135}} || — || Mayo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|78051}} |-id=052 bgcolor=#e9e9e9 | 78052 || {{mp|2002 JW|138}} || — || Mayo 9, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78052}} |-id=053 bgcolor=#e9e9e9 | 78053 || {{mp|2002 JB|139}} || — || Mayo 9, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78053}} |-id=054 bgcolor=#e9e9e9 | 78054 || {{mp|2002 JR|140}} || — || Mayo 10, 2002 || Palomar || NEAT || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78054}} |-id=055 bgcolor=#e9e9e9 | 78055 || {{mp|2002 JJ|146}} || — || Mayo 15, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78055}} |-id=056 bgcolor=#fefefe | 78056 || 2002 KP || — || Mayo 16, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 78057 || {{mp|2002 KC|2}} || — || Mayo 16, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78057}} |-id=058 bgcolor=#fefefe | 78058 || {{mp|2002 KF|3}} || — || Mayo 18, 2002 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || Hills, Fountain || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|78058}} |-id=059 bgcolor=#d6d6d6 | 78059 || {{mp|2002 KP|3}} || — || Mayo 19, 2002 || [[George Observatory|Needville]] || Needville || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|78059}} |-id=060 bgcolor=#e9e9e9 | 78060 || {{mp|2002 KS|3}} || — || Mayo 17, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|78060}} |-id=061 bgcolor=#e9e9e9 | 78061 || {{mp|2002 KV|5}} || — || Mayo 16, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|78061}} |-id=062 bgcolor=#e9e9e9 | 78062 || {{mp|2002 KB|6}} || — || Mayo 23, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78062}} |-id=063 bgcolor=#fefefe | 78063 || {{mp|2002 KY|8}} || — || Mayo 29, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78063}} |-id=064 bgcolor=#d6d6d6 | 78064 || {{mp|2002 KJ|10}} || — || Mayo 16, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|78064}} |-id=065 bgcolor=#fefefe | 78065 || 2002 LC || — || Hunyo 1, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78065}} |-id=066 bgcolor=#e9e9e9 | 78066 || 2002 LM || — || Hunyo 1, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#805|BAR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|78066}} |-id=067 bgcolor=#d6d6d6 | 78067 || {{mp|2002 LN|1}} || — || Hunyo 2, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|78067}} |-id=068 bgcolor=#fefefe | 78068 || {{mp|2002 LU|3}} || — || Hunyo 4, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78068}} |-id=069 bgcolor=#fefefe | 78069 || {{mp|2002 LU|4}} || — || Hunyo 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|78069}} |-id=070 bgcolor=#e9e9e9 | 78070 || {{mp|2002 LG|5}} || — || Hunyo 6, 2002 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]], [[Paulo R. Holvorcem|P. R. Holvorcem]] || {{·}} || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|78070}} |-id=071 bgcolor=#e9e9e9 | 78071 Vicent || {{mp|2002 LT|6}} || {{MoMP|78071|Vicent}} || Hunyo 1, 2002 || [[Observatorio Astronomico Pla D'Arguines|Pla D'Arguines]] || [[Rafael Ferrando|R. Ferrando]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78071}} |-id=072 bgcolor=#e9e9e9 | 78072 || {{mp|2002 LY|11}} || — || Hunyo 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|78072}} |-id=073 bgcolor=#e9e9e9 | 78073 || {{mp|2002 LL|12}} || — || Hunyo 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|78073}} |-id=074 bgcolor=#e9e9e9 | 78074 || {{mp|2002 LV|12}} || — || Hunyo 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|78074}} |-id=075 bgcolor=#fefefe | 78075 || {{mp|2002 LK|13}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 2.5 km || {{M+J|78075}} |-id=076 bgcolor=#e9e9e9 | 78076 || {{mp|2002 LS|14}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|78076}} |-id=077 bgcolor=#e9e9e9 | 78077 || {{mp|2002 LV|14}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|78077}} |-id=078 bgcolor=#fefefe | 78078 || {{mp|2002 LB|17}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78078}} |-id=079 bgcolor=#fefefe | 78079 || {{mp|2002 LK|18}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78079}} |-id=080 bgcolor=#e9e9e9 | 78080 || {{mp|2002 LB|20}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|78080}} |-id=081 bgcolor=#fefefe | 78081 || {{mp|2002 LD|20}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|78081}} |-id=082 bgcolor=#e9e9e9 | 78082 || {{mp|2002 LS|21}} || — || Hunyo 7, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|78082}} |-id=083 bgcolor=#d6d6d6 | 78083 || {{mp|2002 LX|21}} || — || Hunyo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78083}} |-id=084 bgcolor=#fefefe | 78084 || {{mp|2002 LO|23}} || — || Hunyo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78084}} |-id=085 bgcolor=#fefefe | 78085 || {{mp|2002 LV|23}} || — || Hunyo 8, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78085}} |-id=086 bgcolor=#e9e9e9 | 78086 || {{mp|2002 LM|25}} || — || Hunyo 4, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|78086}} |-id=087 bgcolor=#d6d6d6 | 78087 || {{mp|2002 LN|25}} || — || Hunyo 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|78087}} |-id=088 bgcolor=#fefefe | 78088 || {{mp|2002 LB|26}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78088}} |-id=089 bgcolor=#fefefe | 78089 || {{mp|2002 LL|26}} || — || Hunyo 6, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78089}} |-id=090 bgcolor=#e9e9e9 | 78090 || {{mp|2002 LF|29}} || — || Hunyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|78090}} |-id=091 bgcolor=#e9e9e9 | 78091 || {{mp|2002 LC|30}} || — || Hunyo 9, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|78091}} |-id=092 bgcolor=#d6d6d6 | 78092 || {{mp|2002 LD|30}} || — || Hunyo 10, 2002 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]], [[Paulo R. Holvorcem|P. R. Holvorcem]] || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|78092}} |-id=093 bgcolor=#e9e9e9 | 78093 || {{mp|2002 LZ|31}} || — || Hunyo 8, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|78093}} |-id=094 bgcolor=#d6d6d6 | 78094 || {{mp|2002 LD|32}} || — || Hunyo 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78094}} |-id=095 bgcolor=#fefefe | 78095 || {{mp|2002 LN|33}} || — || Hunyo 5, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|78095}} |-id=096 bgcolor=#fefefe | 78096 || {{mp|2002 LO|34}} || — || Hunyo 8, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78096}} |-id=097 bgcolor=#d6d6d6 | 78097 || {{mp|2002 LN|36}} || — || Hunyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|78097}} |-id=098 bgcolor=#d6d6d6 | 78098 || {{mp|2002 LF|37}} || — || Hunyo 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|78098}} |-id=099 bgcolor=#e9e9e9 | 78099 || {{mp|2002 LV|37}} || — || Hunyo 12, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78099}} |-id=100 bgcolor=#d6d6d6 | 78100 || {{mp|2002 LL|41}} || — || Hunyo 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78100}} |} == 78101–78200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 78101 || {{mp|2002 LB|46}} || — || Hunyo 10, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|78101}} |-id=102 bgcolor=#e9e9e9 | 78102 || {{mp|2002 LE|46}} || — || Hunyo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|78102}} |-id=103 bgcolor=#d6d6d6 | 78103 || {{mp|2002 LP|46}} || — || Hunyo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.0 km'' || {{M+J|78103}} |-id=104 bgcolor=#e9e9e9 | 78104 || {{mp|2002 LS|46}} || — || Hunyo 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|78104}} |-id=105 bgcolor=#e9e9e9 | 78105 || {{mp|2002 LM|47}} || — || Hunyo 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|78105}} |-id=106 bgcolor=#fefefe | 78106 || {{mp|2002 LE|49}} || — || Hunyo 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78106}} |-id=107 bgcolor=#d6d6d6 | 78107 || {{mp|2002 LC|51}} || — || Hunyo 8, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|78107}} |-id=108 bgcolor=#e9e9e9 | 78108 || {{mp|2002 LW|51}} || — || Hunyo 9, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|78108}} |-id=109 bgcolor=#fefefe | 78109 || {{mp|2002 LK|58}} || — || Hunyo 13, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78109}} |-id=110 bgcolor=#fefefe | 78110 || 2002 MD || — || Hunyo 16, 2002 || Palomar || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78110}} |-id=111 bgcolor=#e9e9e9 | 78111 || {{mp|2002 MO|1}} || — || Hunyo 16, 2002 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|78111}} |-id=112 bgcolor=#e9e9e9 | 78112 || {{mp|2002 MR|2}} || — || Hunyo 17, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|78112}} |-id=113 bgcolor=#e9e9e9 | 78113 || {{mp|2002 MC|3}} || — || Hunyo 17, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|78113}} |-id=114 bgcolor=#e9e9e9 | 78114 || {{mp|2002 MO|4}} || — || Hunyo 22, 2002 || [[Observatorio del Roque de los Muchachos|La Palma]] || [[Roque de los Muchachos Observatory|La Palma]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78114}} |-id=115 bgcolor=#d6d6d6 | 78115 Skiantonucci || {{mp|2002 MT|4}} || {{MoMP|78115|Skiantonucci}} || Hunyo 20, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Sebastian F. Hönig|S. F. Hönig]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|78115}} |-id=116 bgcolor=#d6d6d6 | 78116 || 2002 NB || — || Hulyo 1, 2002 || Palomar || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|78116}} |-id=117 bgcolor=#e9e9e9 | 78117 || 2002 NR || — || Hulyo 4, 2002 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|78117}} |-id=118 bgcolor=#e9e9e9 | 78118 Bharat || 2002 NT || {{MoMP|78118|Bharat}} || Hulyo 4, 2002 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || Reddy, V. || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|78118}} |-id=119 bgcolor=#e9e9e9 | 78119 || {{mp|2002 NK|1}} || — || Hulyo 4, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78119}} |-id=120 bgcolor=#e9e9e9 | 78120 || {{mp|2002 NN|1}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78120}} |-id=121 bgcolor=#d6d6d6 | 78121 || {{mp|2002 NF|4}} || — || Hulyo 1, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|78121}} |-id=122 bgcolor=#d6d6d6 | 78122 || {{mp|2002 NG|4}} || — || Hulyo 1, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78122}} |-id=123 bgcolor=#fefefe | 78123 Dimare || {{mp|2002 NQ|5}} || {{MoMP|78123|Dimare}} || Hulyo 10, 2002 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Fabrizio Bernardi|F. Bernardi]], [[Andrea Boattini|A. Boattini]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78123}} |-id=124 bgcolor=#fefefe | 78124 Cicalò || {{mp|2002 NH|6}} || {{MoMP|78124|Cicalò}} || Hulyo 11, 2002 || Campo Imperatore || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|78124}} |-id=125 bgcolor=#e9e9e9 | 78125 Salimbeni || {{mp|2002 NU|6}} || {{MoMP|78125|Salimbeni}} || Hulyo 11, 2002 || Campo Imperatore || CINEOS || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|78125}} |-id=126 bgcolor=#e9e9e9 | 78126 || {{mp|2002 NU|9}} || — || Hulyo 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78126}} |-id=127 bgcolor=#d6d6d6 | 78127 || {{mp|2002 NW|10}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|78127}} |-id=128 bgcolor=#d6d6d6 | 78128 || {{mp|2002 NT|11}} || — || Hulyo 4, 2002 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|78128}} |-id=129 bgcolor=#fefefe | 78129 || {{mp|2002 NC|12}} || — || Hulyo 4, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|78129}} |-id=130 bgcolor=#e9e9e9 | 78130 || {{mp|2002 NL|12}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|78130}} |-id=131 bgcolor=#e9e9e9 | 78131 || {{mp|2002 NV|12}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78131}} |-id=132 bgcolor=#e9e9e9 | 78132 || {{mp|2002 NW|12}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|78132}} |-id=133 bgcolor=#d6d6d6 | 78133 || {{mp|2002 NQ|13}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.93)</small>]] || align=right | 11 km || {{M+J|78133}} |-id=134 bgcolor=#e9e9e9 | 78134 || {{mp|2002 NA|14}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|78134}} |-id=135 bgcolor=#fefefe | 78135 || {{mp|2002 NE|14}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78135}} |-id=136 bgcolor=#d6d6d6 | 78136 || {{mp|2002 NF|14}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78136}} |-id=137 bgcolor=#d6d6d6 | 78137 || {{mp|2002 NE|15}} || — || Hulyo 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|78137}} |-id=138 bgcolor=#fefefe | 78138 || {{mp|2002 NP|15}} || — || Hulyo 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78138}} |-id=139 bgcolor=#e9e9e9 | 78139 || {{mp|2002 NL|16}} || — || Hulyo 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78139}} |-id=140 bgcolor=#fefefe | 78140 || {{mp|2002 NR|16}} || — || Hulyo 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|78140}} |-id=141 bgcolor=#fefefe | 78141 || {{mp|2002 NY|16}} || — || Hulyo 13, 2002 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || NYS || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78141}} |-id=142 bgcolor=#d6d6d6 | 78142 || {{mp|2002 NR|18}} || — || Hulyo 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.2 km || {{M+J|78142}} |-id=143 bgcolor=#e9e9e9 | 78143 || {{mp|2002 NB|20}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|78143}} |-id=144 bgcolor=#d6d6d6 | 78144 || {{mp|2002 NU|20}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|78144}} |-id=145 bgcolor=#d6d6d6 | 78145 || {{mp|2002 NL|21}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|78145}} |-id=146 bgcolor=#fefefe | 78146 || {{mp|2002 NF|22}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|78146}} |-id=147 bgcolor=#d6d6d6 | 78147 || {{mp|2002 NH|22}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|78147}} |-id=148 bgcolor=#d6d6d6 | 78148 || {{mp|2002 NB|24}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|78148}} |-id=149 bgcolor=#d6d6d6 | 78149 || {{mp|2002 NN|24}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78149}} |-id=150 bgcolor=#d6d6d6 | 78150 || {{mp|2002 NO|24}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.99)</small>]]{{·}}[[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 10 km || {{M+J|78150}} |-id=151 bgcolor=#d6d6d6 | 78151 || {{mp|2002 NT|24}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|78151}} |-id=152 bgcolor=#d6d6d6 | 78152 || {{mp|2002 NV|24}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|78152}} |-id=153 bgcolor=#e9e9e9 | 78153 || {{mp|2002 NX|24}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|78153}} |-id=154 bgcolor=#d6d6d6 | 78154 || {{mp|2002 NY|25}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78154}} |-id=155 bgcolor=#fefefe | 78155 || {{mp|2002 NA|26}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|78155}} |-id=156 bgcolor=#e9e9e9 | 78156 || {{mp|2002 NJ|27}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|78156}} |-id=157 bgcolor=#d6d6d6 | 78157 || {{mp|2002 NQ|27}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|78157}} |-id=158 bgcolor=#e9e9e9 | 78158 || {{mp|2002 NZ|27}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Juno clump|JUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|78158}} |-id=159 bgcolor=#d6d6d6 | 78159 || {{mp|2002 NA|28}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 11 km || {{M+J|78159}} |-id=160 bgcolor=#d6d6d6 | 78160 || {{mp|2002 ND|28}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78160}} |-id=161 bgcolor=#e9e9e9 | 78161 || {{mp|2002 NF|28}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78161}} |-id=162 bgcolor=#e9e9e9 | 78162 || {{mp|2002 NR|28}} || — || Hulyo 13, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78162}} |-id=163 bgcolor=#d6d6d6 | 78163 || {{mp|2002 NX|28}} || — || Hulyo 13, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|78163}} |-id=164 bgcolor=#d6d6d6 | 78164 || {{mp|2002 NA|29}} || — || Hulyo 13, 2002 || Haleakala || NEAT || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|78164}} |-id=165 bgcolor=#e9e9e9 | 78165 || {{mp|2002 NS|29}} || — || Hulyo 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|78165}} |-id=166 bgcolor=#d6d6d6 | 78166 || {{mp|2002 NP|30}} || — || Hulyo 6, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|78166}} |-id=167 bgcolor=#e9e9e9 | 78167 || {{mp|2002 NV|30}} || — || Hulyo 8, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|78167}} |-id=168 bgcolor=#d6d6d6 | 78168 || {{mp|2002 NZ|30}} || — || Hulyo 8, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|78168}} |-id=169 bgcolor=#e9e9e9 | 78169 || {{mp|2002 NB|31}} || — || Hulyo 15, 2002 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|78169}} |-id=170 bgcolor=#e9e9e9 | 78170 || {{mp|2002 NL|31}} || — || Hulyo 8, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78170}} |-id=171 bgcolor=#e9e9e9 | 78171 || {{mp|2002 NH|32}} || — || Hulyo 13, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|78171}} |-id=172 bgcolor=#e9e9e9 | 78172 || {{mp|2002 NK|32}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78172}} |-id=173 bgcolor=#d6d6d6 | 78173 || {{mp|2002 NP|32}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|78173}} |-id=174 bgcolor=#e9e9e9 | 78174 || {{mp|2002 NQ|32}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|78174}} |-id=175 bgcolor=#d6d6d6 | 78175 || {{mp|2002 NB|33}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|78175}} |-id=176 bgcolor=#d6d6d6 | 78176 || {{mp|2002 NE|33}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|78176}} |-id=177 bgcolor=#e9e9e9 | 78177 || {{mp|2002 NH|33}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|78177}} |-id=178 bgcolor=#fefefe | 78178 || {{mp|2002 NZ|33}} || — || Hulyo 14, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78178}} |-id=179 bgcolor=#d6d6d6 | 78179 || {{mp|2002 ND|34}} || — || Hulyo 14, 2002 || Palomar || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78179}} |-id=180 bgcolor=#d6d6d6 | 78180 || {{mp|2002 NU|34}} || — || Hulyo 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|78180}} |-id=181 bgcolor=#e9e9e9 | 78181 || {{mp|2002 NY|34}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|78181}} |-id=182 bgcolor=#d6d6d6 | 78182 || {{mp|2002 NQ|35}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|78182}} |-id=183 bgcolor=#d6d6d6 | 78183 || {{mp|2002 NA|36}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|78183}} |-id=184 bgcolor=#e9e9e9 | 78184 || {{mp|2002 NH|37}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78184}} |-id=185 bgcolor=#d6d6d6 | 78185 || {{mp|2002 NE|38}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|78185}} |-id=186 bgcolor=#d6d6d6 | 78186 || {{mp|2002 NH|38}} || — || Hulyo 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Hanskya|(1118)]] || align=right | 9.5 km || {{M+J|78186}} |-id=187 bgcolor=#e9e9e9 | 78187 || {{mp|2002 NY|38}} || — || Hulyo 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|78187}} |-id=188 bgcolor=#d6d6d6 | 78188 || {{mp|2002 NE|39}} || — || Hulyo 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78188}} |-id=189 bgcolor=#d6d6d6 | 78189 || {{mp|2002 NO|40}} || — || Hulyo 14, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78189}} |-id=190 bgcolor=#d6d6d6 | 78190 || {{mp|2002 NP|40}} || — || Hulyo 14, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|78190}} |-id=191 bgcolor=#fefefe | 78191 || {{mp|2002 NE|41}} || — || Hulyo 13, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|78191}} |-id=192 bgcolor=#e9e9e9 | 78192 || {{mp|2002 NU|41}} || — || Hulyo 14, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78192}} |-id=193 bgcolor=#e9e9e9 | 78193 || {{mp|2002 NM|42}} || — || Hulyo 14, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78193}} |-id=194 bgcolor=#d6d6d6 | 78194 || {{mp|2002 ND|43}} || — || Hulyo 15, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|78194}} |-id=195 bgcolor=#e9e9e9 | 78195 || {{mp|2002 NH|43}} || — || Hulyo 15, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78195}} |-id=196 bgcolor=#e9e9e9 | 78196 || {{mp|2002 NU|43}} || — || Hulyo 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78196}} |-id=197 bgcolor=#e9e9e9 | 78197 || {{mp|2002 NF|44}} || — || Hulyo 12, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78197}} |-id=198 bgcolor=#d6d6d6 | 78198 || {{mp|2002 NN|47}} || — || Hulyo 14, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|78198}} |-id=199 bgcolor=#e9e9e9 | 78199 || {{mp|2002 NP|48}} || — || Hulyo 13, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78199}} |-id=200 bgcolor=#d6d6d6 | 78200 || {{mp|2002 NU|48}} || — || Hulyo 14, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|78200}} |} == 78201–78300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 78201 || {{mp|2002 NM|49}} || — || Hulyo 14, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|78201}} |-id=202 bgcolor=#d6d6d6 | 78202 || {{mp|2002 NG|50}} || — || Hulyo 13, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|78202}} |-id=203 bgcolor=#d6d6d6 | 78203 || {{mp|2002 NX|50}} || — || Hulyo 15, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 8.9 km || {{M+J|78203}} |-id=204 bgcolor=#fefefe | 78204 || {{mp|2002 NZ|50}} || — || Hulyo 15, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78204}} |-id=205 bgcolor=#d6d6d6 | 78205 || {{mp|2002 NF|51}} || — || Hulyo 4, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|78205}} |-id=206 bgcolor=#d6d6d6 | 78206 || {{mp|2002 NO|51}} || — || Hulyo 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|78206}} |-id=207 bgcolor=#e9e9e9 | 78207 || {{mp|2002 NU|55}} || — || Hulyo 12, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|78207}} |-id=208 bgcolor=#e9e9e9 | 78208 || {{mp|2002 NS|56}} || — || Hulyo 11, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78208}} |-id=209 bgcolor=#d6d6d6 | 78209 || 2002 OA || — || Hulyo 16, 2002 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|78209}} |-id=210 bgcolor=#d6d6d6 | 78210 || 2002 OT || — || Hulyo 17, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|78210}} |-id=211 bgcolor=#d6d6d6 | 78211 || 2002 OY || — || Hulyo 17, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|78211}} |-id=212 bgcolor=#d6d6d6 | 78212 || {{mp|2002 OB|1}} || — || Hulyo 17, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|78212}} |-id=213 bgcolor=#d6d6d6 | 78213 || {{mp|2002 OK|1}} || — || Hulyo 17, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|78213}} |-id=214 bgcolor=#e9e9e9 | 78214 || {{mp|2002 OC|2}} || — || Hulyo 17, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78214}} |-id=215 bgcolor=#e9e9e9 | 78215 || {{mp|2002 OO|2}} || — || Hulyo 17, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|78215}} |-id=216 bgcolor=#fefefe | 78216 || {{mp|2002 OX|2}} || — || Hulyo 17, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78216}} |-id=217 bgcolor=#fefefe | 78217 || {{mp|2002 OP|4}} || — || Hulyo 18, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|78217}} |-id=218 bgcolor=#d6d6d6 | 78218 || {{mp|2002 OZ|4}} || — || Hulyo 19, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|78218}} |-id=219 bgcolor=#e9e9e9 | 78219 || {{mp|2002 OB|5}} || — || Hulyo 19, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78219}} |-id=220 bgcolor=#d6d6d6 | 78220 || {{mp|2002 OO|7}} || — || Hulyo 20, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|78220}} |-id=221 bgcolor=#e9e9e9 | 78221 Leonmow || {{mp|2002 OP|7}} || {{MoMP|78221|Leonmow}} || Hulyo 18, 2002 || [[George Observatory|Needville]] || [[Joseph A. Dellinger|J. Dellinger]], J. Ellis || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|78221}} |-id=222 bgcolor=#e9e9e9 | 78222 || {{mp|2002 OG|8}} || — || Hulyo 18, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|78222}} |-id=223 bgcolor=#e9e9e9 | 78223 || {{mp|2002 OV|8}} || — || Hulyo 21, 2002 || Palomar || NEAT || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|78223}} |-id=224 bgcolor=#d6d6d6 | 78224 || {{mp|2002 OH|10}} || — || Hulyo 21, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|78224}} |-id=225 bgcolor=#d6d6d6 | 78225 || {{mp|2002 OS|10}} || — || Hulyo 22, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|78225}} |-id=226 bgcolor=#fefefe | 78226 || {{mp|2002 ON|11}} || — || Hulyo 16, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78226}} |-id=227 bgcolor=#e9e9e9 | 78227 || {{mp|2002 OV|11}} || — || Hulyo 18, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|78227}} |-id=228 bgcolor=#e9e9e9 | 78228 || {{mp|2002 OC|13}} || — || Hulyo 18, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78228}} |-id=229 bgcolor=#e9e9e9 | 78229 || {{mp|2002 OG|14}} || — || Hulyo 18, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78229}} |-id=230 bgcolor=#d6d6d6 | 78230 || {{mp|2002 OK|14}} || — || Hulyo 18, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|78230}} |-id=231 bgcolor=#d6d6d6 | 78231 || {{mp|2002 OK|15}} || — || Hulyo 18, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|78231}} |-id=232 bgcolor=#d6d6d6 | 78232 || {{mp|2002 OP|15}} || — || Hulyo 18, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|78232}} |-id=233 bgcolor=#d6d6d6 | 78233 || {{mp|2002 OB|17}} || — || Hulyo 18, 2002 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.6 km || {{M+J|78233}} |-id=234 bgcolor=#d6d6d6 | 78234 || {{mp|2002 OT|17}} || — || Hulyo 18, 2002 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.2 km || {{M+J|78234}} |-id=235 bgcolor=#e9e9e9 | 78235 || {{mp|2002 OS|18}} || — || Hulyo 18, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|78235}} |-id=236 bgcolor=#fefefe | 78236 || {{mp|2002 OP|19}} || — || Hulyo 21, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78236}} |-id=237 bgcolor=#d6d6d6 | 78237 || {{mp|2002 OL|20}} || — || Hulyo 28, 2002 || Palomar || NEAT || [[Slow rotator (asteroid)#78237|slow]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78237}} |-id=238 bgcolor=#e9e9e9 | 78238 || {{mp|2002 OK|21}} || — || Hulyo 23, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|78238}} |-id=239 bgcolor=#d6d6d6 | 78239 || {{mp|2002 OF|22}} || — || Hulyo 22, 2002 || Palomar || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|78239}} |-id=240 bgcolor=#fefefe | 78240 || {{mp|2002 ON|22}} || — || Hulyo 31, 2002 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78240}} |-id=241 bgcolor=#e9e9e9 | 78241 || {{mp|2002 OY|22}} || — || Hulyo 29, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|78241}} |-id=242 bgcolor=#d6d6d6 | 78242 || {{mp|2002 OW|23}} || — || Hulyo 28, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|78242}} |-id=243 bgcolor=#d6d6d6 | 78243 || 2002 PV || — || Agosto 1, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 9.4 km || {{M+J|78243}} |-id=244 bgcolor=#fefefe | 78244 || {{mp|2002 PU|1}} || — || Agosto 2, 2002 || [[Desert Wanderer Observatory|El Centro]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78244}} |-id=245 bgcolor=#d6d6d6 | 78245 || {{mp|2002 PE|3}} || — || Agosto 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|78245}} |-id=246 bgcolor=#d6d6d6 | 78246 || {{mp|2002 PH|3}} || — || Agosto 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|78246}} |-id=247 bgcolor=#d6d6d6 | 78247 || {{mp|2002 PO|3}} || — || Agosto 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|78247}} |-id=248 bgcolor=#d6d6d6 | 78248 || {{mp|2002 PY|5}} || — || Agosto 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|78248}} |-id=249 bgcolor=#d6d6d6 | 78249 Capaccioni || {{mp|2002 PK|6}} || {{MoMP|78249|Capaccioni}} || Agosto 4, 2002 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|78249}} |-id=250 bgcolor=#d6d6d6 | 78250 || {{mp|2002 PE|9}} || — || Agosto 5, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78250}} |-id=251 bgcolor=#d6d6d6 | 78251 || {{mp|2002 PM|10}} || — || Agosto 5, 2002 || Palomar || NEAT || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|78251}} |-id=252 bgcolor=#d6d6d6 | 78252 Priscio || {{mp|2002 PF|11}} || {{MoMP|78252|Priscio}} || Agosto 5, 2002 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|78252}} |-id=253 bgcolor=#d6d6d6 | 78253 || {{mp|2002 PY|12}} || — || Agosto 5, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|78253}} |-id=254 bgcolor=#e9e9e9 | 78254 || {{mp|2002 PJ|13}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|78254}} |-id=255 bgcolor=#e9e9e9 | 78255 || {{mp|2002 PE|14}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78255}} |-id=256 bgcolor=#e9e9e9 | 78256 || {{mp|2002 PJ|14}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78256}} |-id=257 bgcolor=#e9e9e9 | 78257 || {{mp|2002 PD|15}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78257}} |-id=258 bgcolor=#d6d6d6 | 78258 || {{mp|2002 PO|15}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78258}} |-id=259 bgcolor=#d6d6d6 | 78259 || {{mp|2002 PB|16}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78259}} |-id=260 bgcolor=#e9e9e9 | 78260 || {{mp|2002 PP|16}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78260}} |-id=261 bgcolor=#d6d6d6 | 78261 || {{mp|2002 PC|19}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|78261}} |-id=262 bgcolor=#e9e9e9 | 78262 || {{mp|2002 PN|21}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|78262}} |-id=263 bgcolor=#e9e9e9 | 78263 || {{mp|2002 PT|21}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|78263}} |-id=264 bgcolor=#fefefe | 78264 || {{mp|2002 PZ|23}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78264}} |-id=265 bgcolor=#e9e9e9 | 78265 || {{mp|2002 PA|24}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78265}} |-id=266 bgcolor=#fefefe | 78266 || {{mp|2002 PB|26}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78266}} |-id=267 bgcolor=#d6d6d6 | 78267 || {{mp|2002 PR|26}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|78267}} |-id=268 bgcolor=#d6d6d6 | 78268 || {{mp|2002 PC|27}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|78268}} |-id=269 bgcolor=#e9e9e9 | 78269 || {{mp|2002 PM|27}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78269}} |-id=270 bgcolor=#e9e9e9 | 78270 || {{mp|2002 PO|28}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78270}} |-id=271 bgcolor=#e9e9e9 | 78271 || {{mp|2002 PX|28}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78271}} |-id=272 bgcolor=#e9e9e9 | 78272 || {{mp|2002 PE|29}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78272}} |-id=273 bgcolor=#fefefe | 78273 || {{mp|2002 PM|30}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78273}} |-id=274 bgcolor=#e9e9e9 | 78274 || {{mp|2002 PR|30}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78274}} |-id=275 bgcolor=#d6d6d6 | 78275 || {{mp|2002 PU|30}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|78275}} |-id=276 bgcolor=#d6d6d6 | 78276 || {{mp|2002 PO|31}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78276}} |-id=277 bgcolor=#d6d6d6 | 78277 || {{mp|2002 PB|32}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78277}} |-id=278 bgcolor=#d6d6d6 | 78278 || {{mp|2002 PX|35}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|78278}} |-id=279 bgcolor=#e9e9e9 | 78279 || {{mp|2002 PN|38}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78279}} |-id=280 bgcolor=#fefefe | 78280 || {{mp|2002 PG|39}} || — || Agosto 7, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78280}} |-id=281 bgcolor=#d6d6d6 | 78281 || {{mp|2002 PL|39}} || — || Agosto 7, 2002 || Palomar || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78281}} |-id=282 bgcolor=#d6d6d6 | 78282 || {{mp|2002 PF|40}} || — || Agosto 10, 2002 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78282}} |-id=283 bgcolor=#d6d6d6 | 78283 || {{mp|2002 PR|42}} || — || Agosto 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78283}} |-id=284 bgcolor=#e9e9e9 | 78284 || {{mp|2002 PC|43}} || — || Agosto 11, 2002 || [[Emerald Lane Observatory|Emerald Lane]] || [[Loren C. Ball|L. Ball]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78284}} |-id=285 bgcolor=#e9e9e9 | 78285 || {{mp|2002 PV|45}} || — || Agosto 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|78285}} |-id=286 bgcolor=#d6d6d6 | 78286 || {{mp|2002 PK|46}} || — || Agosto 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|78286}} |-id=287 bgcolor=#e9e9e9 | 78287 || {{mp|2002 PN|49}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78287}} |-id=288 bgcolor=#e9e9e9 | 78288 || {{mp|2002 PC|50}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|78288}} |-id=289 bgcolor=#e9e9e9 | 78289 || {{mp|2002 PG|50}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|13314|(13314)}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|78289}} |-id=290 bgcolor=#fefefe | 78290 || {{mp|2002 PM|50}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78290}} |-id=291 bgcolor=#d6d6d6 | 78291 || {{mp|2002 PH|51}} || — || Agosto 8, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78291}} |-id=292 bgcolor=#d6d6d6 | 78292 || {{mp|2002 PQ|52}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|78292}} |-id=293 bgcolor=#fefefe | 78293 || {{mp|2002 PC|53}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78293}} |-id=294 bgcolor=#e9e9e9 | 78294 || {{mp|2002 PP|53}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|78294}} |-id=295 bgcolor=#e9e9e9 | 78295 || {{mp|2002 PQ|53}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78295}} |-id=296 bgcolor=#d6d6d6 | 78296 || {{mp|2002 PT|53}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|78296}} |-id=297 bgcolor=#e9e9e9 | 78297 || {{mp|2002 PH|54}} || — || Agosto 11, 2002 || [[George Observatory|Needville]] || [[Joseph A. Dellinger|J. Dellinger]], W. G. Dillon || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78297}} |-id=298 bgcolor=#fefefe | 78298 || {{mp|2002 PL|54}} || — || Agosto 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78298}} |-id=299 bgcolor=#e9e9e9 | 78299 || {{mp|2002 PF|55}} || — || Agosto 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|78299}} |-id=300 bgcolor=#d6d6d6 | 78300 || {{mp|2002 PK|55}} || — || Agosto 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.5 km || {{M+J|78300}} |} == 78301–78400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 78301 || {{mp|2002 PY|56}} || — || Agosto 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|78301}} |-id=302 bgcolor=#e9e9e9 | 78302 || {{mp|2002 PW|57}} || — || Agosto 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78302}} |-id=303 bgcolor=#e9e9e9 | 78303 || {{mp|2002 PZ|57}} || — || Agosto 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|78303}} |-id=304 bgcolor=#e9e9e9 | 78304 || {{mp|2002 PG|58}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78304}} |-id=305 bgcolor=#d6d6d6 | 78305 || {{mp|2002 PT|58}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|78305}} |-id=306 bgcolor=#d6d6d6 | 78306 || {{mp|2002 PY|61}} || — || Agosto 8, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|78306}} |-id=307 bgcolor=#fefefe | 78307 || {{mp|2002 PS|63}} || — || Agosto 12, 2002 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78307}} |-id=308 bgcolor=#e9e9e9 | 78308 || {{mp|2002 PM|64}} || — || Agosto 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78308}} |-id=309 bgcolor=#e9e9e9 | 78309 Alessielisa || {{mp|2002 PV|65}} || {{MoMP|78309|Alessielisa}} || Agosto 5, 2002 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Fabrizio Bernardi|F. Bernardi]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78309}} |-id=310 bgcolor=#fefefe | 78310 Spoto || {{mp|2002 PW|65}} || {{MoMP|78310|Spoto}} || Agosto 5, 2002 || Campo Imperatore || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78310}} |-id=311 bgcolor=#e9e9e9 | 78311 || {{mp|2002 PB|66}} || — || Agosto 6, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78311}} |-id=312 bgcolor=#d6d6d6 | 78312 || {{mp|2002 PN|68}} || — || Agosto 6, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|78312}} |-id=313 bgcolor=#d6d6d6 | 78313 || {{mp|2002 PG|69}} || — || Agosto 11, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|78313}} |-id=314 bgcolor=#d6d6d6 | 78314 || {{mp|2002 PR|72}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|78314}} |-id=315 bgcolor=#e9e9e9 | 78315 || {{mp|2002 PB|73}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78315}} |-id=316 bgcolor=#d6d6d6 | 78316 || {{mp|2002 PG|73}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|78316}} |-id=317 bgcolor=#d6d6d6 | 78317 || {{mp|2002 PU|73}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|78317}} |-id=318 bgcolor=#d6d6d6 | 78318 || {{mp|2002 PX|73}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|78318}} |-id=319 bgcolor=#d6d6d6 | 78319 || {{mp|2002 PW|75}} || — || Agosto 8, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|78319}} |-id=320 bgcolor=#e9e9e9 | 78320 || {{mp|2002 PZ|77}} || — || Agosto 11, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|78320}} |-id=321 bgcolor=#fefefe | 78321 || {{mp|2002 PC|79}} || — || Agosto 11, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|78321}} |-id=322 bgcolor=#d6d6d6 | 78322 || {{mp|2002 PD|79}} || — || Agosto 11, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|78322}} |-id=323 bgcolor=#d6d6d6 | 78323 || {{mp|2002 PM|79}} || — || Agosto 11, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|78323}} |-id=324 bgcolor=#fefefe | 78324 || {{mp|2002 PP|81}} || — || Agosto 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78324}} |-id=325 bgcolor=#e9e9e9 | 78325 || {{mp|2002 PS|81}} || — || Agosto 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|78325}} |-id=326 bgcolor=#e9e9e9 | 78326 || {{mp|2002 PQ|82}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|78326}} |-id=327 bgcolor=#d6d6d6 | 78327 || {{mp|2002 PZ|82}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78327}} |-id=328 bgcolor=#d6d6d6 | 78328 || {{mp|2002 PK|83}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|78328}} |-id=329 bgcolor=#e9e9e9 | 78329 || {{mp|2002 PV|83}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78329}} |-id=330 bgcolor=#d6d6d6 | 78330 || {{mp|2002 PY|83}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|78330}} |-id=331 bgcolor=#e9e9e9 | 78331 || {{mp|2002 PQ|84}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|78331}} |-id=332 bgcolor=#e9e9e9 | 78332 || {{mp|2002 PZ|84}} || — || Agosto 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|78332}} |-id=333 bgcolor=#e9e9e9 | 78333 || {{mp|2002 PR|85}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|78333}} |-id=334 bgcolor=#d6d6d6 | 78334 || {{mp|2002 PU|85}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|78334}} |-id=335 bgcolor=#fefefe | 78335 || {{mp|2002 PP|86}} || — || Agosto 13, 2002 || [[Desert Wanderer Observatory|El Centro]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78335}} |-id=336 bgcolor=#e9e9e9 | 78336 || {{mp|2002 PX|87}} || — || Agosto 12, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78336}} |-id=337 bgcolor=#d6d6d6 | 78337 || {{mp|2002 PG|88}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|78337}} |-id=338 bgcolor=#e9e9e9 | 78338 || {{mp|2002 PR|88}} || — || Agosto 13, 2002 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78338}} |-id=339 bgcolor=#e9e9e9 | 78339 || {{mp|2002 PU|88}} || — || Agosto 13, 2002 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|78339}} |-id=340 bgcolor=#d6d6d6 | 78340 || {{mp|2002 PS|89}} || — || Agosto 11, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|78340}} |-id=341 bgcolor=#e9e9e9 | 78341 || {{mp|2002 PA|90}} || — || Agosto 11, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|78341}} |-id=342 bgcolor=#d6d6d6 | 78342 || {{mp|2002 PM|91}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78342}} |-id=343 bgcolor=#e9e9e9 | 78343 || {{mp|2002 PY|92}} || — || Agosto 14, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|78343}} |-id=344 bgcolor=#d6d6d6 | 78344 || {{mp|2002 PA|93}} || — || Agosto 14, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 9.0 km || {{M+J|78344}} |-id=345 bgcolor=#d6d6d6 | 78345 || {{mp|2002 PW|93}} || — || Agosto 11, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|78345}} |-id=346 bgcolor=#d6d6d6 | 78346 || {{mp|2002 PY|93}} || — || Agosto 11, 2002 || Haleakala || NEAT || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|78346}} |-id=347 bgcolor=#d6d6d6 | 78347 || {{mp|2002 PM|94}} || — || Agosto 12, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|78347}} |-id=348 bgcolor=#d6d6d6 | 78348 || {{mp|2002 PB|95}} || — || Agosto 12, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|78348}} |-id=349 bgcolor=#d6d6d6 | 78349 || {{mp|2002 PM|96}} || — || Agosto 14, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|78349}} |-id=350 bgcolor=#d6d6d6 | 78350 || {{mp|2002 PS|97}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || HYG || align=right | 7.8 km || {{M+J|78350}} |-id=351 bgcolor=#e9e9e9 | 78351 || {{mp|2002 PJ|98}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|78351}} |-id=352 bgcolor=#d6d6d6 | 78352 || {{mp|2002 PW|98}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|78352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 78353 || {{mp|2002 PQ|99}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78353}} |-id=354 bgcolor=#d6d6d6 | 78354 || {{mp|2002 PC|101}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|78354}} |-id=355 bgcolor=#e9e9e9 | 78355 || {{mp|2002 PM|101}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|78355}} |-id=356 bgcolor=#d6d6d6 | 78356 || {{mp|2002 PX|102}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|78356}} |-id=357 bgcolor=#d6d6d6 | 78357 || {{mp|2002 PD|105}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|78357}} |-id=358 bgcolor=#fefefe | 78358 || {{mp|2002 PZ|107}} || — || Agosto 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78358}} |-id=359 bgcolor=#d6d6d6 | 78359 || {{mp|2002 PZ|108}} || — || Agosto 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|78359}} |-id=360 bgcolor=#e9e9e9 | 78360 || {{mp|2002 PN|109}} || — || Agosto 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 78361 || {{mp|2002 PX|109}} || — || Agosto 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78361}} |-id=362 bgcolor=#d6d6d6 | 78362 || {{mp|2002 PE|110}} || — || Agosto 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|78362}} |-id=363 bgcolor=#d6d6d6 | 78363 || {{mp|2002 PM|111}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|78363}} |-id=364 bgcolor=#d6d6d6 | 78364 || {{mp|2002 PY|113}} || — || Agosto 12, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|78364}} |-id=365 bgcolor=#e9e9e9 | 78365 || {{mp|2002 PT|115}} || — || Agosto 13, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|78365}} |-id=366 bgcolor=#d6d6d6 | 78366 || {{mp|2002 PP|116}} || — || Agosto 14, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|78366}} |-id=367 bgcolor=#e9e9e9 | 78367 || {{mp|2002 PS|117}} || — || Agosto 15, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|78367}} |-id=368 bgcolor=#e9e9e9 | 78368 || {{mp|2002 PB|119}} || — || Agosto 13, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|78368}} |-id=369 bgcolor=#e9e9e9 | 78369 || {{mp|2002 PP|120}} || — || Agosto 13, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|78369}} |-id=370 bgcolor=#e9e9e9 | 78370 || {{mp|2002 PR|120}} || — || Agosto 13, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|78370}} |-id=371 bgcolor=#d6d6d6 | 78371 || {{mp|2002 PJ|124}} || — || Agosto 13, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|78371}} |-id=372 bgcolor=#d6d6d6 | 78372 || {{mp|2002 PJ|125}} || — || Agosto 14, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78372}} |-id=373 bgcolor=#e9e9e9 | 78373 || {{mp|2002 PT|125}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78373}} |-id=374 bgcolor=#fefefe | 78374 || {{mp|2002 PF|126}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78374}} |-id=375 bgcolor=#e9e9e9 | 78375 || {{mp|2002 PV|127}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|78375}} |-id=376 bgcolor=#d6d6d6 | 78376 || {{mp|2002 PC|128}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|78376}} |-id=377 bgcolor=#e9e9e9 | 78377 || {{mp|2002 PF|133}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|78377}} |-id=378 bgcolor=#d6d6d6 | 78378 || {{mp|2002 PS|133}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78378}} |-id=379 bgcolor=#d6d6d6 | 78379 || {{mp|2002 PW|133}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78379}} |-id=380 bgcolor=#d6d6d6 | 78380 || {{mp|2002 PZ|133}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78380}} |-id=381 bgcolor=#e9e9e9 | 78381 || {{mp|2002 PQ|135}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|78381}} |-id=382 bgcolor=#e9e9e9 | 78382 || {{mp|2002 PY|135}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|78382}} |-id=383 bgcolor=#e9e9e9 | 78383 Philmassey || {{mp|2002 PM|137}} || {{MoMP|78383|Philmassey}} || Agosto 15, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78383}} |-id=384 bgcolor=#d6d6d6 | 78384 || {{mp|2002 PD|139}} || — || Agosto 12, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|78384}} |-id=385 bgcolor=#d6d6d6 | 78385 || {{mp|2002 PD|142}} || — || Agosto 14, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|78385}} |-id=386 bgcolor=#e9e9e9 | 78386 Deuzelur || {{mp|2002 PF|155}} || {{MoMP|78386|Deuzelur}} || Agosto 8, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Sebastian F. Hönig|S. F. Hönig]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78386}} |-id=387 bgcolor=#e9e9e9 | 78387 || {{mp|2002 PD|156}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || S. F. Hönig || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|78387}} |-id=388 bgcolor=#d6d6d6 | 78388 || {{mp|2002 PT|156}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || S. F. Hönig || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|78388}} |-id=389 bgcolor=#d6d6d6 | 78389 || {{mp|2002 PP|158}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || S. F. Hönig || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78389}} |-id=390 bgcolor=#d6d6d6 | 78390 || {{mp|2002 PQ|163}} || — || Agosto 8, 2002 || Palomar || S. F. Hönig || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|78390}} |-id=391 bgcolor=#d6d6d6 | 78391 Michaeljäger || {{mp|2002 PT|163}} || {{MoMP|78391|Michaeljäger}} || Agosto 8, 2002 || Palomar || S. F. Hönig || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|78391}} |-id=392 bgcolor=#e9e9e9 | 78392 Dellinger || {{mp|2002 PM|165}} || {{MoMP|78392|Dellinger}} || Agosto 9, 2002 || [[Haleakala]] || Lowe, A. || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78392}} |-id=393 bgcolor=#e9e9e9 | 78393 Dillon || {{mp|2002 PW|165}} || {{MoMP|78393|Dillon}} || Agosto 8, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || Lowe, A. || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 78394 Garossino || {{mp|2002 PB|166}} || {{MoMP|78394|Garossino}} || Agosto 9, 2002 || [[Haleakala]] || Lowe, A. || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|78394}} |-id=395 bgcolor=#d6d6d6 | 78395 || {{mp|2002 QF|1}} || — || Agosto 16, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|78395}} |-id=396 bgcolor=#d6d6d6 | 78396 || {{mp|2002 QW|1}} || — || Agosto 16, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Asteroid family#Nocturna|(1298)]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|78396}} |-id=397 bgcolor=#e9e9e9 | 78397 || {{mp|2002 QE|2}} || — || Agosto 16, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|78397}} |-id=398 bgcolor=#d6d6d6 | 78398 || {{mp|2002 QS|3}} || — || Agosto 16, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78398}} |-id=399 bgcolor=#e9e9e9 | 78399 || {{mp|2002 QW|4}} || — || Agosto 16, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78399}} |-id=400 bgcolor=#d6d6d6 | 78400 || {{mp|2002 QG|5}} || — || Agosto 16, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|78400}} |} == 78401–78500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 78401 || {{mp|2002 QS|8}} || — || Agosto 19, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|78401}} |-id=402 bgcolor=#d6d6d6 | 78402 || {{mp|2002 QW|8}} || — || Agosto 19, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|78402}} |-id=403 bgcolor=#d6d6d6 | 78403 || {{mp|2002 QJ|9}} || — || Agosto 19, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|78403}} |-id=404 bgcolor=#d6d6d6 | 78404 || {{mp|2002 QG|14}} || — || Agosto 26, 2002 || Palomar || NEAT || EOS || align=right | 4.0 km || {{M+J|78404}} |-id=405 bgcolor=#d6d6d6 | 78405 || {{mp|2002 QW|14}} || — || Agosto 26, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 8.7 km || {{M+J|78405}} |-id=406 bgcolor=#d6d6d6 | 78406 || {{mp|2002 QP|17}} || — || Agosto 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78406}} |-id=407 bgcolor=#d6d6d6 | 78407 || {{mp|2002 QV|17}} || — || Agosto 28, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|78407}} |-id=408 bgcolor=#e9e9e9 | 78408 || {{mp|2002 QV|18}} || — || Agosto 26, 2002 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|78408}} |-id=409 bgcolor=#e9e9e9 | 78409 || {{mp|2002 QR|19}} || — || Agosto 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|78409}} |-id=410 bgcolor=#fefefe | 78410 || {{mp|2002 QU|21}} || — || Agosto 26, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|78410}} |-id=411 bgcolor=#fefefe | 78411 || {{mp|2002 QG|28}} || — || Agosto 28, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78411}} |-id=412 bgcolor=#d6d6d6 | 78412 || {{mp|2002 QF|29}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|78412}} |-id=413 bgcolor=#fefefe | 78413 || {{mp|2002 QZ|33}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78413}} |-id=414 bgcolor=#e9e9e9 | 78414 || {{mp|2002 QS|34}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78414}} |-id=415 bgcolor=#e9e9e9 | 78415 || {{mp|2002 QV|34}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78415}} |-id=416 bgcolor=#fefefe | 78416 || {{mp|2002 QU|35}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78416}} |-id=417 bgcolor=#fefefe | 78417 || {{mp|2002 QE|37}} || — || Agosto 30, 2002 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|78417}} |-id=418 bgcolor=#d6d6d6 | 78418 || {{mp|2002 QH|38}} || — || Agosto 30, 2002 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|78418}} |-id=419 bgcolor=#d6d6d6 | 78419 || {{mp|2002 QX|39}} || — || Agosto 27, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|78419}} |-id=420 bgcolor=#d6d6d6 | 78420 || {{mp|2002 QU|40}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78420}} |-id=421 bgcolor=#d6d6d6 | 78421 || {{mp|2002 QE|41}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78421}} |-id=422 bgcolor=#d6d6d6 | 78422 || {{mp|2002 QN|41}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|78422}} |-id=423 bgcolor=#d6d6d6 | 78423 || {{mp|2002 QY|41}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|78423}} |-id=424 bgcolor=#e9e9e9 | 78424 || {{mp|2002 QB|42}} || — || Agosto 29, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|78424}} |-id=425 bgcolor=#e9e9e9 | 78425 || {{mp|2002 QO|42}} || — || Agosto 30, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|78425}} |-id=426 bgcolor=#fefefe | 78426 || {{mp|2002 QY|44}} || — || Agosto 30, 2002 || [[Ametlla de Mar Observatory|Ametlla de Mar]] || [[Ametlla de Mar Observatory|Ametlla de Mar]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78426}} |-id=427 bgcolor=#fefefe | 78427 || {{mp|2002 QY|45}} || — || Agosto 29, 2002 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78427}} |-id=428 bgcolor=#d6d6d6 | 78428 || {{mp|2002 QC|46}} || — || Agosto 29, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|78428}} |-id=429 bgcolor=#d6d6d6 | 78429 Baschek || {{mp|2002 QN|48}} || {{MoMP|78429|Baschek}} || Agosto 18, 2002 || Palomar || [[Sebastian F. Hönig|S. F. Hönig]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78429}} |-id=430 bgcolor=#e9e9e9 | 78430 Andrewpearce || {{mp|2002 QX|48}} || {{MoMP|78430|Andrewpearce}} || Agosto 18, 2002 || Palomar || S. F. Hönig || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78430}} |-id=431 bgcolor=#fefefe | [[78431 Kemble]] || {{mp|2002 QJ|50}} || {{MoMP|78431|Kemble}} || Agosto 16, 2002 || Palomar || Lowe, A. || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78431}} |-id=432 bgcolor=#d6d6d6 | 78432 Helensailer || {{mp|2002 QR|50}} || {{MoMP|78432|Helensailer}} || Agosto 29, 2002 || Palomar || [[Robert D. Matson|R. Matson]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|78432}} |-id=433 bgcolor=#e9e9e9 | 78433 Gertrudolf || {{mp|2002 QF|56}} || {{MoMP|78433|Gertrudolf}} || Agosto 29, 2002 || Palomar || [[Sebastian F. Hönig|S. F. Hönig]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78433}} |-id=434 bgcolor=#e9e9e9 | 78434 Dyer || {{mp|2002 QL|58}} || {{MoMP|78434|Dyer}} || Agosto 17, 2002 || Palomar || Lowe, A. || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|78434}} |-id=435 bgcolor=#d6d6d6 | 78435 || {{mp|2002 RY|2}} || — || Setyembre 4, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78435}} |-id=436 bgcolor=#d6d6d6 | 78436 || {{mp|2002 RV|4}} || — || Setyembre 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|78436}} |-id=437 bgcolor=#d6d6d6 | 78437 || {{mp|2002 RJ|5}} || — || Setyembre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78437}} |-id=438 bgcolor=#e9e9e9 | 78438 || {{mp|2002 RR|6}} || — || Setyembre 1, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|78438}} |-id=439 bgcolor=#fefefe | 78439 || {{mp|2002 RV|7}} || — || Setyembre 3, 2002 || Haleakala || NEAT || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78439}} |-id=440 bgcolor=#d6d6d6 | 78440 || {{mp|2002 RL|13}} || — || Setyembre 4, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Themis family|THM]]{{·}}{{Interloper|602}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|78440}} |-id=441 bgcolor=#fefefe | 78441 || {{mp|2002 RQ|13}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78441}} |-id=442 bgcolor=#d6d6d6 | 78442 || {{mp|2002 RN|14}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78442}} |-id=443 bgcolor=#d6d6d6 | 78443 || {{mp|2002 RE|15}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|78443}} |-id=444 bgcolor=#d6d6d6 | 78444 || {{mp|2002 RB|19}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|78444}} |-id=445 bgcolor=#e9e9e9 | 78445 || {{mp|2002 RS|19}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|78445}} |-id=446 bgcolor=#d6d6d6 | 78446 || {{mp|2002 RT|19}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|78446}} |-id=447 bgcolor=#d6d6d6 | 78447 || {{mp|2002 RN|20}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78447}} |-id=448 bgcolor=#e9e9e9 | 78448 || {{mp|2002 RQ|21}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78448}} |-id=449 bgcolor=#e9e9e9 | 78449 || {{mp|2002 RU|23}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78449}} |-id=450 bgcolor=#e9e9e9 | 78450 || {{mp|2002 RJ|24}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78450}} |-id=451 bgcolor=#e9e9e9 | 78451 || {{mp|2002 RY|24}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|78451}} |-id=452 bgcolor=#d6d6d6 | 78452 || {{mp|2002 RZ|24}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|78452}} |-id=453 bgcolor=#d6d6d6 | 78453 Bullock || {{mp|2002 RD|26}} || {{MoMP|78453|Bullock}} || Setyembre 3, 2002 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Fabrizio Bernardi|F. Bernardi]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|78453}} |-id=454 bgcolor=#e9e9e9 | 78454 || {{mp|2002 RD|29}} || — || Setyembre 3, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|78454}} |-id=455 bgcolor=#d6d6d6 | 78455 || {{mp|2002 RR|29}} || — || Setyembre 3, 2002 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 8.2 km || {{M+J|78455}} |-id=456 bgcolor=#e9e9e9 | 78456 || {{mp|2002 RL|31}} || — || Setyembre 4, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78456}} |-id=457 bgcolor=#e9e9e9 | 78457 || {{mp|2002 RZ|31}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78457}} |-id=458 bgcolor=#e9e9e9 | 78458 || {{mp|2002 RM|35}} || — || Setyembre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|78458}} |-id=459 bgcolor=#e9e9e9 | 78459 || {{mp|2002 RR|35}} || — || Setyembre 5, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|78459}} |-id=460 bgcolor=#e9e9e9 | 78460 || {{mp|2002 RD|36}} || — || Setyembre 5, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|78460}} |-id=461 bgcolor=#e9e9e9 | 78461 || {{mp|2002 RH|37}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78461}} |-id=462 bgcolor=#e9e9e9 | 78462 || {{mp|2002 RQ|37}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|78462}} |-id=463 bgcolor=#e9e9e9 | 78463 || {{mp|2002 RV|40}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78463}} |-id=464 bgcolor=#e9e9e9 | 78464 || {{mp|2002 RC|42}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78464}} |-id=465 bgcolor=#e9e9e9 | 78465 || {{mp|2002 RK|43}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78465}} |-id=466 bgcolor=#d6d6d6 | 78466 || {{mp|2002 RR|43}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|78466}} |-id=467 bgcolor=#e9e9e9 | 78467 || {{mp|2002 RZ|43}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|78467}} |-id=468 bgcolor=#d6d6d6 | 78468 || {{mp|2002 RL|44}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 78469 || {{mp|2002 RN|44}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78469}} |-id=470 bgcolor=#d6d6d6 | 78470 || {{mp|2002 RM|45}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.99)</small>]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 11 km || {{M+J|78470}} |-id=471 bgcolor=#e9e9e9 | 78471 || {{mp|2002 RR|46}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|78471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 78472 || {{mp|2002 RE|47}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|78472}} |-id=473 bgcolor=#d6d6d6 | 78473 || {{mp|2002 RE|48}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78473}} |-id=474 bgcolor=#fefefe | 78474 || {{mp|2002 RB|49}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78474}} |-id=475 bgcolor=#fefefe | 78475 || {{mp|2002 RM|49}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|78475}} |-id=476 bgcolor=#d6d6d6 | 78476 || {{mp|2002 RQ|50}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|78476}} |-id=477 bgcolor=#d6d6d6 | 78477 || {{mp|2002 RF|51}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|78477}} |-id=478 bgcolor=#d6d6d6 | 78478 || {{mp|2002 RE|52}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|78478}} |-id=479 bgcolor=#d6d6d6 | 78479 || {{mp|2002 RO|52}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|78479}} |-id=480 bgcolor=#d6d6d6 | 78480 || {{mp|2002 RA|53}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78480}} |-id=481 bgcolor=#d6d6d6 | 78481 || {{mp|2002 RY|53}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78481}} |-id=482 bgcolor=#d6d6d6 | 78482 || {{mp|2002 RR|54}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|78482}} |-id=483 bgcolor=#fefefe | 78483 || {{mp|2002 RV|54}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|78483}} |-id=484 bgcolor=#e9e9e9 | 78484 || {{mp|2002 RS|57}} || — || Setyembre 5, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|78484}} |-id=485 bgcolor=#d6d6d6 | 78485 || {{mp|2002 RX|58}} || — || Setyembre 5, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|78485}} |-id=486 bgcolor=#e9e9e9 | 78486 || {{mp|2002 RN|59}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78486}} |-id=487 bgcolor=#d6d6d6 | 78487 || {{mp|2002 RO|59}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78487}} |-id=488 bgcolor=#d6d6d6 | 78488 || {{mp|2002 RJ|60}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|78488}} |-id=489 bgcolor=#fefefe | 78489 || {{mp|2002 RZ|60}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78489}} |-id=490 bgcolor=#e9e9e9 | 78490 || {{mp|2002 RF|61}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|78490}} |-id=491 bgcolor=#d6d6d6 | 78491 || {{mp|2002 RQ|61}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.5 km'' || {{M+J|78491}} |-id=492 bgcolor=#fefefe | 78492 || {{mp|2002 RX|61}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|78492}} |-id=493 bgcolor=#e9e9e9 | 78493 || {{mp|2002 RS|62}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|78493}} |-id=494 bgcolor=#fefefe | 78494 || {{mp|2002 RX|63}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|78494}} |-id=495 bgcolor=#d6d6d6 | 78495 || {{mp|2002 RZ|64}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|78495}} |-id=496 bgcolor=#d6d6d6 | 78496 || {{mp|2002 RH|67}} || — || Setyembre 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|78496}} |-id=497 bgcolor=#e9e9e9 | 78497 || {{mp|2002 RR|71}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78497}} |-id=498 bgcolor=#d6d6d6 | 78498 || {{mp|2002 RX|72}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78498}} |-id=499 bgcolor=#fefefe | 78499 || {{mp|2002 RQ|74}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78499}} |-id=500 bgcolor=#d6d6d6 | 78500 || {{mp|2002 RO|75}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|78500}} |} == 78501–78600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 78501 || {{mp|2002 RA|77}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|78501}} |-id=502 bgcolor=#e9e9e9 | 78502 || {{mp|2002 RV|80}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|78502}} |-id=503 bgcolor=#d6d6d6 | 78503 || {{mp|2002 RO|81}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|78503}} |-id=504 bgcolor=#d6d6d6 | 78504 || {{mp|2002 RM|82}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|78504}} |-id=505 bgcolor=#d6d6d6 | 78505 || {{mp|2002 RS|84}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78505}} |-id=506 bgcolor=#fefefe | 78506 || {{mp|2002 RU|84}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78506}} |-id=507 bgcolor=#fefefe | 78507 || {{mp|2002 RY|84}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78507}} |-id=508 bgcolor=#e9e9e9 | 78508 || {{mp|2002 RJ|85}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|78508}} |-id=509 bgcolor=#e9e9e9 | 78509 || {{mp|2002 RM|85}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|78509}} |-id=510 bgcolor=#d6d6d6 | 78510 || {{mp|2002 RU|85}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|78510}} |-id=511 bgcolor=#e9e9e9 | 78511 || {{mp|2002 RN|86}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|78511}} |-id=512 bgcolor=#d6d6d6 | 78512 || {{mp|2002 RK|87}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|78512}} |-id=513 bgcolor=#d6d6d6 | 78513 || {{mp|2002 RL|87}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|78513}} |-id=514 bgcolor=#d6d6d6 | 78514 || {{mp|2002 RF|88}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|78514}} |-id=515 bgcolor=#fefefe | 78515 || {{mp|2002 RV|90}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78515}} |-id=516 bgcolor=#d6d6d6 | 78516 || {{mp|2002 RH|92}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78516}} |-id=517 bgcolor=#d6d6d6 | 78517 || {{mp|2002 RW|92}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78517}} |-id=518 bgcolor=#d6d6d6 | 78518 || {{mp|2002 RF|93}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|78518}} |-id=519 bgcolor=#e9e9e9 | 78519 || {{mp|2002 RL|94}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78519}} |-id=520 bgcolor=#fefefe | 78520 || {{mp|2002 RQ|95}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78520}} |-id=521 bgcolor=#e9e9e9 | 78521 || {{mp|2002 RH|96}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78521}} |-id=522 bgcolor=#d6d6d6 | 78522 || {{mp|2002 RM|96}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|78522}} |-id=523 bgcolor=#fefefe | 78523 || {{mp|2002 RV|96}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78523}} |-id=524 bgcolor=#d6d6d6 | 78524 || {{mp|2002 RM|97}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|78524}} |-id=525 bgcolor=#d6d6d6 | 78525 || {{mp|2002 RY|97}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78525}} |-id=526 bgcolor=#fefefe | 78526 || {{mp|2002 RH|98}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78526}} |-id=527 bgcolor=#d6d6d6 | 78527 || {{mp|2002 RJ|98}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|78527}} |-id=528 bgcolor=#d6d6d6 | 78528 || {{mp|2002 RO|98}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|78528}} |-id=529 bgcolor=#d6d6d6 | 78529 || {{mp|2002 RZ|98}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|78529}} |-id=530 bgcolor=#d6d6d6 | 78530 || {{mp|2002 RW|100}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|78530}} |-id=531 bgcolor=#e9e9e9 | 78531 || {{mp|2002 RM|103}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|78531}} |-id=532 bgcolor=#d6d6d6 | 78532 || {{mp|2002 RQ|104}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|78532}} |-id=533 bgcolor=#d6d6d6 | 78533 || {{mp|2002 RL|106}} || — || Setyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78533}} |-id=534 bgcolor=#e9e9e9 | 78534 Renmir || {{mp|2002 RB|109}} || {{MoMP|78534|Renmir}} || Setyembre 6, 2002 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|78534}} |-id=535 bgcolor=#e9e9e9 | 78535 Carloconti || {{mp|2002 RC|109}} || {{MoMP|78535|Carloconti}} || Setyembre 6, 2002 || Campo Imperatore || CINEOS || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|78535}} |-id=536 bgcolor=#d6d6d6 | 78536 Shrbený || {{mp|2002 RV|111}} || {{MoMP|78536|Shrbený}} || Setyembre 7, 2002 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]], [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]] || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|78536}} |-id=537 bgcolor=#e9e9e9 | 78537 || {{mp|2002 RP|114}} || — || Setyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78537}} |-id=538 bgcolor=#e9e9e9 | 78538 || {{mp|2002 RP|116}} || — || Setyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|78538}} |-id=539 bgcolor=#e9e9e9 | 78539 || {{mp|2002 RV|116}} || — || Setyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|78539}} |-id=540 bgcolor=#d6d6d6 | 78540 || {{mp|2002 RH|117}} || — || Setyembre 7, 2002 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]], [[Petr Pravec|P. Pravec]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78540}} |-id=541 bgcolor=#d6d6d6 | 78541 || {{mp|2002 RV|117}} || — || Setyembre 2, 2002 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78541}} |-id=542 bgcolor=#fefefe | 78542 || {{mp|2002 RH|119}} || — || Setyembre 9, 2002 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]], [[Petr Pravec|P. Pravec]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78542}} |-id=543 bgcolor=#e9e9e9 | 78543 || {{mp|2002 RK|119}} || — || Setyembre 6, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|78543}} |-id=544 bgcolor=#fefefe | 78544 || {{mp|2002 RZ|120}} || — || Setyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78544}} |-id=545 bgcolor=#fa8072 | 78545 || {{mp|2002 RT|121}} || — || Setyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78545}} |-id=546 bgcolor=#d6d6d6 | 78546 || {{mp|2002 RF|122}} || — || Setyembre 8, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|78546}} |-id=547 bgcolor=#e9e9e9 | 78547 || {{mp|2002 RZ|122}} || — || Setyembre 8, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|78547}} |-id=548 bgcolor=#e9e9e9 | 78548 || {{mp|2002 RM|126}} || — || Setyembre 9, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|78548}} |-id=549 bgcolor=#e9e9e9 | 78549 || {{mp|2002 RS|126}} || — || Setyembre 9, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|78549}} |-id=550 bgcolor=#d6d6d6 | 78550 || {{mp|2002 RS|128}} || — || Setyembre 10, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|78550}} |-id=551 bgcolor=#d6d6d6 | 78551 || {{mp|2002 RQ|134}} || — || Setyembre 10, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|78551}} |-id=552 bgcolor=#e9e9e9 | 78552 || {{mp|2002 RD|135}} || — || Setyembre 10, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78552}} |-id=553 bgcolor=#e9e9e9 | 78553 || {{mp|2002 RM|135}} || — || Setyembre 10, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78553}} |-id=554 bgcolor=#fefefe | 78554 || {{mp|2002 RH|136}} || — || Setyembre 11, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78554}} |-id=555 bgcolor=#d6d6d6 | 78555 || {{mp|2002 RF|139}} || — || Setyembre 10, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|78555}} |-id=556 bgcolor=#fefefe | 78556 || {{mp|2002 RH|140}} || — || Setyembre 11, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78556}} |-id=557 bgcolor=#e9e9e9 | 78557 || {{mp|2002 RN|140}} || — || Setyembre 11, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|78557}} |-id=558 bgcolor=#d6d6d6 | 78558 || {{mp|2002 RO|152}} || — || Setyembre 12, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|78558}} |-id=559 bgcolor=#e9e9e9 | 78559 || {{mp|2002 RG|154}} || — || Setyembre 14, 2002 || [[Ametlla de Mar Observatory|Ametlla de Mar]] || [[Ametlla de Mar Observatory|Ametlla de Mar]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|78559}} |-id=560 bgcolor=#d6d6d6 | 78560 || {{mp|2002 RL|154}} || — || Setyembre 10, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|78560}} |-id=561 bgcolor=#fefefe | 78561 || {{mp|2002 RO|154}} || — || Setyembre 10, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78561}} |-id=562 bgcolor=#d6d6d6 | 78562 || {{mp|2002 RB|160}} || — || Setyembre 12, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|78562}} |-id=563 bgcolor=#fefefe | 78563 || {{mp|2002 RV|168}} || — || Setyembre 13, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78563}} |-id=564 bgcolor=#e9e9e9 | 78564 || {{mp|2002 RH|172}} || — || Setyembre 13, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|78564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 78565 || {{mp|2002 RX|172}} || — || Setyembre 13, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78565}} |-id=566 bgcolor=#e9e9e9 | 78566 || {{mp|2002 RG|173}} || — || Setyembre 13, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#534|KRM]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|78566}} |-id=567 bgcolor=#e9e9e9 | 78567 || {{mp|2002 RR|180}} || — || Setyembre 14, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78567}} |-id=568 bgcolor=#d6d6d6 | 78568 || {{mp|2002 RW|181}} || — || Setyembre 13, 2002 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || [[Slow rotator (asteroid)#78568|slow]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|78568}} |-id=569 bgcolor=#d6d6d6 | 78569 || {{mp|2002 RC|184}} || — || Setyembre 12, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|78569}} |-id=570 bgcolor=#e9e9e9 | 78570 || {{mp|2002 RB|197}} || — || Setyembre 12, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78570}} |-id=571 bgcolor=#e9e9e9 | 78571 || {{mp|2002 RQ|211}} || — || Setyembre 13, 2002 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78571}} |-id=572 bgcolor=#e9e9e9 | 78572 || {{mp|2002 RT|212}} || — || Setyembre 15, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78572}} |-id=573 bgcolor=#d6d6d6 | 78573 || {{mp|2002 RT|213}} || — || Setyembre 13, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|78573}} |-id=574 bgcolor=#d6d6d6 | 78574 || {{mp|2002 RB|214}} || — || Setyembre 13, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|78574}} |-id=575 bgcolor=#d6d6d6 | 78575 || {{mp|2002 RC|224}} || — || Setyembre 13, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|78575}} |-id=576 bgcolor=#d6d6d6 | 78576 || {{mp|2002 RB|228}} || — || Setyembre 14, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|78576}} |-id=577 bgcolor=#d6d6d6 | 78577 JPL || {{mp|2002 RG|232}} || {{MoMP|78577|JPL}} || Setyembre 10, 2002 || [[Wrightwood, CA|Wrightwood]] || [[James Whitney Young|J. W. Young]] || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|78577}} |-id=578 bgcolor=#e9e9e9 | 78578 Donpettit || {{mp|2002 RM|233}} || {{MoMP|78578|Donpettit}} || Setyembre 14, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Robert D. Matson|R. Matson]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78578}} |-id=579 bgcolor=#d6d6d6 | 78579 || {{mp|2002 SV|4}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|78579}} |-id=580 bgcolor=#e9e9e9 | 78580 || {{mp|2002 SW|5}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78580}} |-id=581 bgcolor=#d6d6d6 | 78581 || {{mp|2002 SZ|5}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78581}} |-id=582 bgcolor=#fefefe | 78582 || {{mp|2002 SG|6}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78582}} |-id=583 bgcolor=#e9e9e9 | 78583 || {{mp|2002 SS|10}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|78583}} |-id=584 bgcolor=#d6d6d6 | 78584 || {{mp|2002 SU|10}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78584}} |-id=585 bgcolor=#d6d6d6 | 78585 || {{mp|2002 SF|12}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78585}} |-id=586 bgcolor=#d6d6d6 | 78586 || {{mp|2002 SU|12}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.6 km || {{M+J|78586}} |-id=587 bgcolor=#fa8072 | 78587 || {{mp|2002 SZ|12}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|78587}} |-id=588 bgcolor=#e9e9e9 | 78588 || {{mp|2002 SP|15}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|78588}} |-id=589 bgcolor=#e9e9e9 | 78589 || {{mp|2002 SY|15}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78589}} |-id=590 bgcolor=#d6d6d6 | 78590 || {{mp|2002 SQ|16}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|78590}} |-id=591 bgcolor=#e9e9e9 | 78591 || {{mp|2002 SX|18}} || — || Setyembre 27, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|78591}} |-id=592 bgcolor=#e9e9e9 | 78592 || {{mp|2002 SB|19}} || — || Setyembre 27, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78592}} |-id=593 bgcolor=#e9e9e9 | 78593 || {{mp|2002 SC|19}} || — || Setyembre 27, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78593}} |-id=594 bgcolor=#d6d6d6 | 78594 || {{mp|2002 SQ|20}} || — || Setyembre 26, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78594}} |-id=595 bgcolor=#e9e9e9 | 78595 || {{mp|2002 SR|20}} || — || Setyembre 26, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78595}} |-id=596 bgcolor=#d6d6d6 | 78596 || {{mp|2002 SK|21}} || — || Setyembre 26, 2002 || Palomar || NEAT || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78596}} |-id=597 bgcolor=#fefefe | 78597 || {{mp|2002 SQ|23}} || — || Setyembre 27, 2002 || Palomar || NEAT || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78597}} |-id=598 bgcolor=#d6d6d6 | 78598 || {{mp|2002 SP|24}} || — || Setyembre 28, 2002 || Palomar || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | ''7.0 km'' || {{M+J|78598}} |-id=599 bgcolor=#d6d6d6 | 78599 || {{mp|2002 SM|27}} || — || Setyembre 29, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|78599}} |-id=600 bgcolor=#d6d6d6 | 78600 || {{mp|2002 SR|27}} || — || Setyembre 29, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|78600}} |} == 78601–78700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 78601 || {{mp|2002 SL|31}} || — || Setyembre 28, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|78601}} |-id=602 bgcolor=#e9e9e9 | 78602 || {{mp|2002 ST|31}} || — || Setyembre 28, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|78602}} |-id=603 bgcolor=#e9e9e9 | 78603 || {{mp|2002 SZ|32}} || — || Setyembre 28, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78603}} |-id=604 bgcolor=#e9e9e9 | 78604 || {{mp|2002 SS|37}} || — || Setyembre 29, 2002 || Haleakala || NEAT || [[Padua family|PAD]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|78604}} |-id=605 bgcolor=#d6d6d6 | 78605 || {{mp|2002 SA|38}} || — || Setyembre 30, 2002 || [[Area 52 Observatory|Nashville]] || Clingan, R. || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|78605}} |-id=606 bgcolor=#d6d6d6 | 78606 || {{mp|2002 SD|46}} || — || Setyembre 29, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78606}} |-id=607 bgcolor=#d6d6d6 | 78607 || {{mp|2002 SY|49}} || — || Setyembre 30, 2002 || Haleakala || NEAT || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|78607}} |-id=608 bgcolor=#fefefe | 78608 || {{mp|2002 SC|53}} || — || Setyembre 18, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|78608}} |-id=609 bgcolor=#e9e9e9 | 78609 || {{mp|2002 SY|53}} || — || Setyembre 21, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|78609}} |-id=610 bgcolor=#d6d6d6 | 78610 || {{mp|2002 SM|54}} || — || Setyembre 30, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|78610}} |-id=611 bgcolor=#e9e9e9 | 78611 || {{mp|2002 SA|55}} || — || Setyembre 30, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|78611}} |-id=612 bgcolor=#e9e9e9 | 78612 || {{mp|2002 SP|57}} || — || Setyembre 30, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|78612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 78613 || {{mp|2002 SB|58}} || — || Setyembre 30, 2002 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78613}} |-id=614 bgcolor=#d6d6d6 | 78614 || {{mp|2002 SF|58}} || — || Setyembre 30, 2002 || Haleakala || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|78614}} |-id=615 bgcolor=#e9e9e9 | 78615 || {{mp|2002 SH|59}} || — || Setyembre 16, 2002 || Haleakala || NEAT || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|78615}} |-id=616 bgcolor=#d6d6d6 | 78616 || {{mp|2002 SB|62}} || — || Setyembre 17, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78616}} |-id=617 bgcolor=#d6d6d6 | 78617 || {{mp|2002 TV|2}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|78617}} |-id=618 bgcolor=#e9e9e9 | 78618 || {{mp|2002 TH|5}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|78618}} |-id=619 bgcolor=#d6d6d6 | 78619 || {{mp|2002 TN|5}} || — || Oktubre 1, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|78619}} |-id=620 bgcolor=#d6d6d6 | 78620 || {{mp|2002 TB|7}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|78620}} |-id=621 bgcolor=#e9e9e9 | 78621 || {{mp|2002 TS|8}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78621}} |-id=622 bgcolor=#d6d6d6 | 78622 || {{mp|2002 TY|9}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|78622}} |-id=623 bgcolor=#e9e9e9 | 78623 || {{mp|2002 TV|13}} || — || Oktubre 1, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78623}} |-id=624 bgcolor=#e9e9e9 | 78624 || {{mp|2002 TL|14}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|78624}} |-id=625 bgcolor=#d6d6d6 | 78625 || {{mp|2002 TU|14}} || — || Oktubre 1, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|78625}} |-id=626 bgcolor=#fefefe | 78626 || {{mp|2002 TQ|21}} || — || Oktubre 2, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78626}} |-id=627 bgcolor=#d6d6d6 | 78627 || {{mp|2002 TD|23}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|78627}} |-id=628 bgcolor=#d6d6d6 | 78628 || {{mp|2002 TS|24}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78628}} |-id=629 bgcolor=#d6d6d6 | 78629 || {{mp|2002 TK|26}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 8.4 km || {{M+J|78629}} |-id=630 bgcolor=#e9e9e9 | 78630 || {{mp|2002 TG|27}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|78630}} |-id=631 bgcolor=#d6d6d6 | 78631 || {{mp|2002 TD|29}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78631}} |-id=632 bgcolor=#d6d6d6 | 78632 || {{mp|2002 TO|29}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|78632}} |-id=633 bgcolor=#e9e9e9 | 78633 || {{mp|2002 TK|30}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|78633}} |-id=634 bgcolor=#d6d6d6 | 78634 || {{mp|2002 TD|35}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|78634}} |-id=635 bgcolor=#d6d6d6 | 78635 || {{mp|2002 TF|36}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|78635}} |-id=636 bgcolor=#d6d6d6 | 78636 || {{mp|2002 TL|36}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78636}} |-id=637 bgcolor=#d6d6d6 | 78637 || {{mp|2002 TU|36}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|78637}} |-id=638 bgcolor=#d6d6d6 | 78638 || {{mp|2002 TF|37}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|78638}} |-id=639 bgcolor=#d6d6d6 | 78639 || {{mp|2002 TQ|37}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78639}} |-id=640 bgcolor=#d6d6d6 | 78640 || {{mp|2002 TU|37}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|78640}} |-id=641 bgcolor=#d6d6d6 | 78641 || {{mp|2002 TW|38}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|78641}} |-id=642 bgcolor=#d6d6d6 | 78642 || {{mp|2002 TY|39}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|78642}} |-id=643 bgcolor=#d6d6d6 | 78643 || {{mp|2002 TA|42}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78643}} |-id=644 bgcolor=#fefefe | 78644 || {{mp|2002 TA|44}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78644}} |-id=645 bgcolor=#d6d6d6 | 78645 || {{mp|2002 TG|45}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|78645}} |-id=646 bgcolor=#d6d6d6 | 78646 || {{mp|2002 TV|46}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|78646}} |-id=647 bgcolor=#fefefe | 78647 || {{mp|2002 TQ|48}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|78647}} |-id=648 bgcolor=#d6d6d6 | 78648 || {{mp|2002 TS|49}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|78648}} |-id=649 bgcolor=#e9e9e9 | 78649 || {{mp|2002 TF|50}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|78649}} |-id=650 bgcolor=#d6d6d6 | 78650 || {{mp|2002 TG|51}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|78650}} |-id=651 bgcolor=#d6d6d6 | 78651 || {{mp|2002 TM|57}} || — || Oktubre 2, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|78651}} |-id=652 bgcolor=#e9e9e9 | 78652 Quero || {{mp|2002 TG|62}} || {{MoMP|78652|Quero}} || Oktubre 3, 2002 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78652}} |-id=653 bgcolor=#fefefe | 78653 || {{mp|2002 TQ|66}} || — || Oktubre 4, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78653}} |-id=654 bgcolor=#e9e9e9 | 78654 || {{mp|2002 TB|72}} || — || Oktubre 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 78655 || {{mp|2002 TA|73}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|78655}} |-id=656 bgcolor=#d6d6d6 | 78656 || {{mp|2002 TL|73}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|78656}} |-id=657 bgcolor=#e9e9e9 | 78657 || {{mp|2002 TS|76}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|78657}} |-id=658 bgcolor=#e9e9e9 | 78658 || {{mp|2002 TS|77}} || — || Oktubre 1, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|78658}} |-id=659 bgcolor=#d6d6d6 | 78659 || {{mp|2002 TD|79}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78659}} |-id=660 bgcolor=#e9e9e9 | 78660 || {{mp|2002 TE|83}} || — || Oktubre 2, 2002 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|78660}} |-id=661 bgcolor=#fefefe | 78661 Castelfranco || {{mp|2002 TW|85}} || {{MoMP|78661|Castelfranco}} || Oktubre 2, 2002 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78661}} |-id=662 bgcolor=#d6d6d6 | 78662 || {{mp|2002 TN|86}} || — || Oktubre 3, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''7.2 km'' || {{M+J|78662}} |-id=663 bgcolor=#d6d6d6 | 78663 || {{mp|2002 TG|89}} || — || Oktubre 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78663}} |-id=664 bgcolor=#d6d6d6 | 78664 || {{mp|2002 TN|89}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|78664}} |-id=665 bgcolor=#d6d6d6 | 78665 || {{mp|2002 TO|89}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|78665}} |-id=666 bgcolor=#fefefe | 78666 || {{mp|2002 TZ|89}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78666}} |-id=667 bgcolor=#e9e9e9 | 78667 || {{mp|2002 TM|97}} || — || Oktubre 2, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|78667}} |-id=668 bgcolor=#d6d6d6 | 78668 || {{mp|2002 TO|101}} || — || Oktubre 4, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|78668}} |-id=669 bgcolor=#d6d6d6 | 78669 || {{mp|2002 TU|107}} || — || Oktubre 5, 2002 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78669}} |-id=670 bgcolor=#fefefe | 78670 || {{mp|2002 TA|108}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78670}} |-id=671 bgcolor=#d6d6d6 | 78671 || {{mp|2002 TZ|108}} || — || Oktubre 1, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|78671}} |-id=672 bgcolor=#fefefe | 78672 || {{mp|2002 TK|112}} || — || Oktubre 3, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|78672}} |-id=673 bgcolor=#d6d6d6 | 78673 || {{mp|2002 TP|114}} || — || Oktubre 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|78673}} |-id=674 bgcolor=#d6d6d6 | 78674 || {{mp|2002 TJ|115}} || — || Oktubre 3, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|78674}} |-id=675 bgcolor=#d6d6d6 | 78675 || {{mp|2002 TH|118}} || — || Oktubre 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|78675}} |-id=676 bgcolor=#d6d6d6 | 78676 || {{mp|2002 TJ|123}} || — || Oktubre 4, 2002 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|78676}} |-id=677 bgcolor=#e9e9e9 | 78677 || {{mp|2002 TW|128}} || — || Oktubre 4, 2002 || Palomar || NEAT || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|78677}} |-id=678 bgcolor=#e9e9e9 | 78678 || {{mp|2002 TC|129}} || — || Oktubre 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|78678}} |-id=679 bgcolor=#d6d6d6 | 78679 || {{mp|2002 TY|129}} || — || Oktubre 4, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|78679}} |-id=680 bgcolor=#d6d6d6 | 78680 || {{mp|2002 TR|131}} || — || Oktubre 4, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|78680}} |-id=681 bgcolor=#d6d6d6 | 78681 || {{mp|2002 TK|136}} || — || Oktubre 4, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|78681}} |-id=682 bgcolor=#d6d6d6 | 78682 || {{mp|2002 TY|136}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|78682}} |-id=683 bgcolor=#d6d6d6 | 78683 || {{mp|2002 TE|137}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|78683}} |-id=684 bgcolor=#d6d6d6 | 78684 || {{mp|2002 TL|137}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|78684}} |-id=685 bgcolor=#e9e9e9 | 78685 || {{mp|2002 TY|138}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|78685}} |-id=686 bgcolor=#e9e9e9 | 78686 || {{mp|2002 TA|139}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|78686}} |-id=687 bgcolor=#d6d6d6 | 78687 || {{mp|2002 TP|139}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|78687}} |-id=688 bgcolor=#d6d6d6 | 78688 || {{mp|2002 TJ|147}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|78688}} |-id=689 bgcolor=#d6d6d6 | 78689 || {{mp|2002 TL|157}} || — || Oktubre 5, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#78689|slow]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|78689}} |-id=690 bgcolor=#d6d6d6 | 78690 || {{mp|2002 TY|159}} || — || Oktubre 5, 2002 || Palomar || NEAT || slow || align=right | 12 km || {{M+J|78690}} |-id=691 bgcolor=#e9e9e9 | 78691 || {{mp|2002 TQ|161}} || — || Oktubre 5, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|78691}} |-id=692 bgcolor=#d6d6d6 | 78692 || {{mp|2002 TA|167}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 12 km || {{M+J|78692}} |-id=693 bgcolor=#d6d6d6 | 78693 || {{mp|2002 TY|167}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|78693}} |-id=694 bgcolor=#e9e9e9 | 78694 || {{mp|2002 TN|168}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || [[Adeona family|ADE]]{{·}}{{Interloper|505}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78694}} |-id=695 bgcolor=#e9e9e9 | 78695 || {{mp|2002 TT|168}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|78695}} |-id=696 bgcolor=#fefefe | 78696 || {{mp|2002 TB|170}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78696}} |-id=697 bgcolor=#d6d6d6 | 78697 || {{mp|2002 TZ|170}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78697}} |-id=698 bgcolor=#d6d6d6 | 78698 || {{mp|2002 TD|171}} || — || Oktubre 3, 2002 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 12 km || {{M+J|78698}} |-id=699 bgcolor=#d6d6d6 | 78699 || {{mp|2002 TN|172}} || — || Oktubre 4, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78699}} |-id=700 bgcolor=#d6d6d6 | 78700 || {{mp|2002 TB|173}} || — || Oktubre 4, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78700}} |} == 78701–78800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 78701 || {{mp|2002 TO|175}} || — || Oktubre 4, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#78701|fast]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78701}} |-id=702 bgcolor=#e9e9e9 | 78702 || {{mp|2002 TW|175}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || EUN || align=right | 3.0 km || {{M+J|78702}} |-id=703 bgcolor=#d6d6d6 | 78703 || {{mp|2002 TF|176}} || — || Oktubre 4, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|78703}} |-id=704 bgcolor=#e9e9e9 | 78704 || {{mp|2002 TY|177}} || — || Oktubre 11, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78704}} |-id=705 bgcolor=#e9e9e9 | 78705 || {{mp|2002 TE|180}} || — || Oktubre 14, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Marsili|(40134)]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|78705}} |-id=706 bgcolor=#d6d6d6 | 78706 || {{mp|2002 TJ|181}} || — || Oktubre 3, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|78706}} |-id=707 bgcolor=#d6d6d6 | 78707 || {{mp|2002 TY|181}} || — || Oktubre 3, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|78707}} |-id=708 bgcolor=#d6d6d6 | 78708 || {{mp|2002 TC|183}} || — || Oktubre 4, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78708}} |-id=709 bgcolor=#e9e9e9 | 78709 || {{mp|2002 TV|183}} || — || Oktubre 4, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|78709}} |-id=710 bgcolor=#fefefe | 78710 || {{mp|2002 TV|184}} || — || Oktubre 4, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78710}} |-id=711 bgcolor=#fefefe | 78711 || {{mp|2002 TM|187}} || — || Oktubre 4, 2002 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|78711}} |-id=712 bgcolor=#d6d6d6 | 78712 || {{mp|2002 TC|192}} || — || Oktubre 5, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|78712}} |-id=713 bgcolor=#d6d6d6 | 78713 || {{mp|2002 TV|192}} || — || Oktubre 5, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|78713}} |-id=714 bgcolor=#e9e9e9 | 78714 || {{mp|2002 TX|199}} || — || Oktubre 6, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|78714}} |-id=715 bgcolor=#e9e9e9 | 78715 || {{mp|2002 TC|200}} || — || Oktubre 6, 2002 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|78715}} |-id=716 bgcolor=#e9e9e9 | 78716 || {{mp|2002 TH|210}} || — || Oktubre 7, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|78716}} |-id=717 bgcolor=#d6d6d6 | 78717 || {{mp|2002 TJ|211}} || — || Oktubre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|78717}} |-id=718 bgcolor=#d6d6d6 | 78718 || {{mp|2002 TU|214}} || — || Oktubre 4, 2002 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.1 km || {{M+J|78718}} |-id=719 bgcolor=#d6d6d6 | 78719 || {{mp|2002 TB|215}} || — || Oktubre 4, 2002 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78719}} |-id=720 bgcolor=#d6d6d6 | 78720 || {{mp|2002 TJ|216}} || — || Oktubre 6, 2002 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.3 km || {{M+J|78720}} |-id=721 bgcolor=#d6d6d6 | 78721 || {{mp|2002 TU|219}} || — || Oktubre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.8 km || {{M+J|78721}} |-id=722 bgcolor=#d6d6d6 | 78722 || {{mp|2002 TR|221}} || — || Oktubre 6, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Slow rotator (asteroid)#78722|slow]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|78722}} |-id=723 bgcolor=#e9e9e9 | 78723 || {{mp|2002 TZ|223}} || — || Oktubre 8, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78723}} |-id=724 bgcolor=#d6d6d6 | 78724 || {{mp|2002 TJ|230}} || — || Oktubre 6, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''7.9 km'' || {{M+J|78724}} |-id=725 bgcolor=#d6d6d6 | 78725 || {{mp|2002 TM|230}} || — || Oktubre 6, 2002 || Haleakala || NEAT || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|78725}} |-id=726 bgcolor=#d6d6d6 | 78726 || {{mp|2002 TC|231}} || — || Oktubre 8, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|78726}} |-id=727 bgcolor=#d6d6d6 | 78727 || {{mp|2002 TN|231}} || — || Oktubre 8, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|78727}} |-id=728 bgcolor=#e9e9e9 | 78728 || {{mp|2002 TK|233}} || — || Oktubre 6, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78728}} |-id=729 bgcolor=#e9e9e9 | 78729 || {{mp|2002 TF|237}} || — || Oktubre 6, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|78729}} |-id=730 bgcolor=#d6d6d6 | 78730 || {{mp|2002 TV|238}} || — || Oktubre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|78730}} |-id=731 bgcolor=#d6d6d6 | 78731 || {{mp|2002 TT|239}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|78731}} |-id=732 bgcolor=#d6d6d6 | 78732 || {{mp|2002 TH|242}} || — || Oktubre 9, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|78732}} |-id=733 bgcolor=#e9e9e9 | 78733 || {{mp|2002 TA|243}} || — || Oktubre 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|78733}} |-id=734 bgcolor=#d6d6d6 | 78734 || {{mp|2002 TR|251}} || — || Oktubre 7, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78734}} |-id=735 bgcolor=#d6d6d6 | 78735 || {{mp|2002 TC|253}} || — || Oktubre 8, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|78735}} |-id=736 bgcolor=#d6d6d6 | 78736 || {{mp|2002 TJ|260}} || — || Oktubre 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|78736}} |-id=737 bgcolor=#d6d6d6 | 78737 || {{mp|2002 TV|263}} || — || Oktubre 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|78737}} |-id=738 bgcolor=#e9e9e9 | 78738 || {{mp|2002 TT|267}} || — || Oktubre 8, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|78738}} |-id=739 bgcolor=#d6d6d6 | 78739 || {{mp|2002 TD|269}} || — || Oktubre 9, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|78739}} |-id=740 bgcolor=#fefefe | 78740 || {{mp|2002 TK|272}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78740}} |-id=741 bgcolor=#d6d6d6 | 78741 || {{mp|2002 TN|272}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 9.9 km || {{M+J|78741}} |-id=742 bgcolor=#e9e9e9 | 78742 || {{mp|2002 TW|272}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78742}} |-id=743 bgcolor=#d6d6d6 | 78743 || {{mp|2002 TZ|273}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|78743}} |-id=744 bgcolor=#d6d6d6 | 78744 || {{mp|2002 TD|274}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || HYG || align=right | 7.3 km || {{M+J|78744}} |-id=745 bgcolor=#d6d6d6 | 78745 || {{mp|2002 TD|275}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|78745}} |-id=746 bgcolor=#d6d6d6 | 78746 || {{mp|2002 TW|275}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|78746}} |-id=747 bgcolor=#e9e9e9 | 78747 || {{mp|2002 TX|275}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|78747}} |-id=748 bgcolor=#e9e9e9 | 78748 || {{mp|2002 TD|276}} || — || Oktubre 9, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|78748}} |-id=749 bgcolor=#d6d6d6 | 78749 || {{mp|2002 TN|278}} || — || Oktubre 10, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|78749}} |-id=750 bgcolor=#e9e9e9 | 78750 || {{mp|2002 TP|281}} || — || Oktubre 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|78750}} |-id=751 bgcolor=#d6d6d6 | 78751 || {{mp|2002 TW|286}} || — || Oktubre 10, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|78751}} |-id=752 bgcolor=#d6d6d6 | 78752 || {{mp|2002 TJ|287}} || — || Oktubre 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.5 km || {{M+J|78752}} |-id=753 bgcolor=#e9e9e9 | 78753 || {{mp|2002 TY|289}} || — || Oktubre 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|78753}} |-id=754 bgcolor=#d6d6d6 | 78754 || {{mp|2002 TA|295}} || — || Oktubre 13, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Slow rotator (asteroid)#78754|slow]] || align=right | 13 km || {{M+J|78754}} |-id=755 bgcolor=#e9e9e9 | 78755 || {{mp|2002 TP|295}} || — || Oktubre 13, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78755}} |-id=756 bgcolor=#d6d6d6 | 78756 Sloan || {{mp|2002 TX|349}} || {{MoMP|78756|Sloan}} || Oktubre 10, 2002 || [[Apache Point Observatory|Apache Point]] || [[Sloan Digital Sky Survey|SDSS]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|78756}} |-id=757 bgcolor=#e9e9e9 | 78757 || 2002 UM || — || Oktubre 22, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|78757}} |-id=758 bgcolor=#d6d6d6 | 78758 || {{mp|2002 UC|1}} || — || Oktubre 27, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 9.0 km || {{M+J|78758}} |-id=759 bgcolor=#d6d6d6 | 78759 || {{mp|2002 UB|2}} || — || Oktubre 25, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|78759}} |-id=760 bgcolor=#d6d6d6 | 78760 || {{mp|2002 UP|6}} || — || Oktubre 28, 2002 || Palomar || NEAT || EOS || align=right | 4.1 km || {{M+J|78760}} |-id=761 bgcolor=#e9e9e9 | 78761 || {{mp|2002 UQ|7}} || — || Oktubre 28, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|78761}} |-id=762 bgcolor=#d6d6d6 | 78762 || {{mp|2002 UV|22}} || — || Oktubre 30, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|78762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 78763 || {{mp|2002 UX|28}} || — || Oktubre 31, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78763}} |-id=764 bgcolor=#e9e9e9 | 78764 || {{mp|2002 UZ|32}} || — || Oktubre 31, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78764}} |-id=765 bgcolor=#e9e9e9 | 78765 || {{mp|2002 UD|36}} || — || Oktubre 30, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|78765}} |-id=766 bgcolor=#d6d6d6 | 78766 || {{mp|2002 UD|38}} || — || Oktubre 31, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|78766}} |-id=767 bgcolor=#d6d6d6 | 78767 || {{mp|2002 VB|11}} || — || Nobyembre 1, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|78767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 78768 || {{mp|2002 VF|17}} || — || Nobyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|78768}} |-id=769 bgcolor=#d6d6d6 | 78769 || {{mp|2002 VE|28}} || — || Nobyembre 5, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78769}} |-id=770 bgcolor=#d6d6d6 | 78770 || {{mp|2002 VD|33}} || — || Nobyembre 5, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|78770}} |-id=771 bgcolor=#d6d6d6 | 78771 || {{mp|2002 VU|37}} || — || Nobyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|78771}} |-id=772 bgcolor=#e9e9e9 | 78772 || {{mp|2002 VA|44}} || — || Nobyembre 4, 2002 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|78772}} |-id=773 bgcolor=#e9e9e9 | 78773 || {{mp|2002 VF|52}} || — || Nobyembre 6, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78773}} |-id=774 bgcolor=#fefefe | 78774 || {{mp|2002 VK|53}} || — || Nobyembre 6, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78774}} |-id=775 bgcolor=#d6d6d6 | 78775 || {{mp|2002 VZ|61}} || — || Nobyembre 5, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|78775}} |-id=776 bgcolor=#d6d6d6 | 78776 || {{mp|2002 VB|65}} || — || Nobyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Traversa|(5651)]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|78776}} |-id=777 bgcolor=#e9e9e9 | 78777 || {{mp|2002 VE|65}} || — || Nobyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|78777}} |-id=778 bgcolor=#d6d6d6 | 78778 || {{mp|2002 VL|65}} || — || Nobyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|78778}} |-id=779 bgcolor=#d6d6d6 | 78779 || {{mp|2002 VZ|68}} || — || Nobyembre 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|78779}} |-id=780 bgcolor=#d6d6d6 | 78780 || {{mp|2002 VX|70}} || — || Nobyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|78780}} |-id=781 bgcolor=#d6d6d6 | 78781 || {{mp|2002 VD|71}} || — || Nobyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78781}} |-id=782 bgcolor=#d6d6d6 | 78782 || {{mp|2002 VL|72}} || — || Nobyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|78782}} |-id=783 bgcolor=#e9e9e9 | 78783 || {{mp|2002 VH|76}} || — || Nobyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|78783}} |-id=784 bgcolor=#d6d6d6 | 78784 || {{mp|2002 VY|78}} || — || Nobyembre 7, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#78784|slow]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|78784}} |-id=785 bgcolor=#e9e9e9 | 78785 || {{mp|2002 VC|85}} || — || Nobyembre 10, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|78785}} |-id=786 bgcolor=#e9e9e9 | 78786 || {{mp|2002 VJ|85}} || — || Nobyembre 8, 2002 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|78786}} |-id=787 bgcolor=#d6d6d6 | 78787 || {{mp|2002 VA|111}} || — || Nobyembre 13, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|78787}} |-id=788 bgcolor=#e9e9e9 | 78788 || {{mp|2002 VO|111}} || — || Nobyembre 13, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78788}} |-id=789 bgcolor=#e9e9e9 | 78789 || {{mp|2002 VP|116}} || — || Nobyembre 13, 2002 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|78789}} |-id=790 bgcolor=#fefefe | 78790 || {{mp|2002 VH|120}} || — || Nobyembre 12, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|78790}} |-id=791 bgcolor=#e9e9e9 | 78791 || {{mp|2002 VO|123}} || — || Nobyembre 14, 2002 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|78791}} |-id=792 bgcolor=#d6d6d6 | 78792 || {{mp|2002 WK|13}} || — || Nobyembre 30, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 9.8 km || {{M+J|78792}} |-id=793 bgcolor=#e9e9e9 | 78793 || {{mp|2002 WM|13}} || — || Nobyembre 30, 2002 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78793}} |-id=794 bgcolor=#d6d6d6 | 78794 || {{mp|2002 WP|15}} || — || Nobyembre 28, 2002 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|78794}} |-id=795 bgcolor=#d6d6d6 | 78795 || {{mp|2002 WN|17}} || — || Nobyembre 30, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78795}} |-id=796 bgcolor=#d6d6d6 | 78796 || {{mp|2002 XH|22}} || — || Disyembre 3, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|78796}} |-id=797 bgcolor=#d6d6d6 | 78797 || {{mp|2002 XP|68}} || — || Disyembre 12, 2002 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 9.8 km || {{M+J|78797}} |-id=798 bgcolor=#fefefe | 78798 || {{mp|2002 XW|85}} || — || Disyembre 11, 2002 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78798}} |-id=799 bgcolor=#c2e0ff | [[78799 Xewioso]] || {{mp|2002 XW|93}} || {{MoMP|78799|Xewioso}} || Disyembre 10, 2002 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Centaur (small Solar System body)|centaur]] || align=right | 565 km || {{M+J|78799}} |-id=800 bgcolor=#d6d6d6 | 78800 || {{mp|2003 AR|66}} || — || Enero 7, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''9.7 km'' || {{M+J|78800}} |} == 78801–78900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 78801 || {{mp|2003 AK|88}} || — || Enero 2, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|78801}} |-id=802 bgcolor=#d6d6d6 | 78802 || {{mp|2003 CC|16}} || — || Pebrero 7, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|78802}} |-id=803 bgcolor=#d6d6d6 | 78803 || {{mp|2003 MK|5}} || — || Hunyo 26, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|78803}} |-id=804 bgcolor=#e9e9e9 | 78804 || {{mp|2003 NY|8}} || — || Hulyo 1, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|78804}} |-id=805 bgcolor=#fefefe | 78805 || {{mp|2003 NN|9}} || — || Hulyo 2, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78805}} |-id=806 bgcolor=#d6d6d6 | 78806 || {{mp|2003 OM|5}} || — || Hulyo 22, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|78806}} |-id=807 bgcolor=#fefefe | 78807 || {{mp|2003 OR|13}} || — || Hulyo 28, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78807}} |-id=808 bgcolor=#e9e9e9 | 78808 || {{mp|2003 OY|14}} || — || Hulyo 22, 2003 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78808}} |-id=809 bgcolor=#d6d6d6 | 78809 || {{mp|2003 OR|22}} || — || Hulyo 30, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.92)</small>]] || align=right | 15 km || {{M+J|78809}} |-id=810 bgcolor=#fefefe | 78810 || {{mp|2003 ON|31}} || — || Hulyo 30, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78810}} |-id=811 bgcolor=#d6d6d6 | 78811 || 2003 PD || — || Agosto 1, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|78811}} |-id=812 bgcolor=#fefefe | 78812 || {{mp|2003 PC|1}} || — || Agosto 1, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78812}} |-id=813 bgcolor=#d6d6d6 | 78813 || {{mp|2003 PT|3}} || — || Agosto 2, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78813}} |-id=814 bgcolor=#d6d6d6 | 78814 || {{mp|2003 PX|3}} || — || Agosto 2, 2003 || Haleakala || NEAT || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|78814}} |-id=815 bgcolor=#d6d6d6 | 78815 || {{mp|2003 PN|6}} || — || Agosto 1, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 15 km || {{M+J|78815}} |-id=816 bgcolor=#d6d6d6 | [[78816 Caripito]] || {{mp|2003 PZ|9}} || {{MoMP|78816|Caripito}} || Agosto 4, 2003 || [[George Observatory|Needville]] || [[Joseph A. Dellinger|J. Dellinger]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|78816}} |-id=817 bgcolor=#e9e9e9 | 78817 || {{mp|2003 QO|1}} || — || Agosto 20, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|78817}} |-id=818 bgcolor=#d6d6d6 | 78818 || {{mp|2003 QR|5}} || — || Agosto 17, 2003 || [[Kvistabergs Observatorium|Kvistaberg]] || [[Uppsala–DLR Asteroid Survey|Uppsala-DLR Asteroid Survey]] || {{·}} || align=right | ''7.5 km'' || {{M+J|78818}} |-id=819 bgcolor=#d6d6d6 | 78819 || {{mp|2003 QQ|6}} || — || Agosto 20, 2003 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78819}} |-id=820 bgcolor=#e9e9e9 | 78820 || {{mp|2003 QT|6}} || — || Agosto 20, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|78820}} |-id=821 bgcolor=#e9e9e9 | 78821 || {{mp|2003 QB|11}} || — || Agosto 20, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|78821}} |-id=822 bgcolor=#fefefe | 78822 || {{mp|2003 QO|12}} || — || Agosto 22, 2003 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78822}} |-id=823 bgcolor=#d6d6d6 | 78823 || {{mp|2003 QA|13}} || — || Agosto 22, 2003 || Haleakala || NEAT || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|78823}} |-id=824 bgcolor=#fefefe | 78824 || {{mp|2003 QS|13}} || — || Agosto 22, 2003 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78824}} |-id=825 bgcolor=#e9e9e9 | 78825 || {{mp|2003 QF|14}} || — || Agosto 20, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78825}} |-id=826 bgcolor=#fefefe | 78826 || {{mp|2003 QE|17}} || — || Agosto 22, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|78826}} |-id=827 bgcolor=#fefefe | 78827 || {{mp|2003 QS|18}} || — || Agosto 22, 2003 || Palomar || NEAT || [[Asteroid family#Duponta|(1338)]] ([[Flora family|FLO]]) || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78827}} |-id=828 bgcolor=#d6d6d6 | 78828 || {{mp|2003 QB|21}} || — || Agosto 22, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|78828}} |-id=829 bgcolor=#e9e9e9 | 78829 || {{mp|2003 QA|22}} || — || Agosto 20, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78829}} |-id=830 bgcolor=#d6d6d6 | 78830 Simonadirubbo || {{mp|2003 QV|24}} || {{MoMP|78830|Simonadirubbo}} || Agosto 22, 2003 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || [[FIN tbl#614|TEL]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78830}} |-id=831 bgcolor=#d6d6d6 | 78831 || {{mp|2003 QT|25}} || — || Agosto 22, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|78831}} |-id=832 bgcolor=#e9e9e9 | 78832 || {{mp|2003 QN|26}} || — || Agosto 22, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|78832}} |-id=833 bgcolor=#fefefe | 78833 || {{mp|2003 QU|28}} || — || Agosto 22, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|78833}} |-id=834 bgcolor=#fefefe | 78834 || {{mp|2003 QM|35}} || — || Agosto 22, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|78834}} |-id=835 bgcolor=#fefefe | 78835 || {{mp|2003 QH|37}} || — || Agosto 22, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78835}} |-id=836 bgcolor=#fefefe | 78836 || {{mp|2003 QT|39}} || — || Agosto 22, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|78836}} |-id=837 bgcolor=#d6d6d6 | 78837 || {{mp|2003 QG|43}} || — || Agosto 22, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|78837}} |-id=838 bgcolor=#e9e9e9 | 78838 || {{mp|2003 QY|43}} || — || Agosto 22, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78838}} |-id=839 bgcolor=#fefefe | 78839 || {{mp|2003 QM|44}} || — || Agosto 23, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78839}} |-id=840 bgcolor=#fefefe | 78840 || {{mp|2003 QE|47}} || — || Agosto 24, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|78840}} |-id=841 bgcolor=#fefefe | 78841 || {{mp|2003 QG|47}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78841}} |-id=842 bgcolor=#e9e9e9 | 78842 || {{mp|2003 QH|47}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|78842}} |-id=843 bgcolor=#e9e9e9 | 78843 || {{mp|2003 QL|50}} || — || Agosto 22, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78843}} |-id=844 bgcolor=#d6d6d6 | 78844 || {{mp|2003 QO|51}} || — || Agosto 22, 2003 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|78844}} |-id=845 bgcolor=#fefefe | 78845 || {{mp|2003 QZ|53}} || — || Agosto 23, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|78845}} |-id=846 bgcolor=#fefefe | 78846 || {{mp|2003 QN|56}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78846}} |-id=847 bgcolor=#d6d6d6 | 78847 || {{mp|2003 QS|56}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|78847}} |-id=848 bgcolor=#e9e9e9 | 78848 || {{mp|2003 QH|61}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|78848}} |-id=849 bgcolor=#fefefe | 78849 || {{mp|2003 QB|62}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78849}} |-id=850 bgcolor=#e9e9e9 | 78850 || {{mp|2003 QC|62}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78850}} |-id=851 bgcolor=#fefefe | 78851 || {{mp|2003 QE|62}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|78851}} |-id=852 bgcolor=#fefefe | 78852 || {{mp|2003 QR|62}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|78852}} |-id=853 bgcolor=#d6d6d6 | 78853 || {{mp|2003 QN|64}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|78853}} |-id=854 bgcolor=#d6d6d6 | 78854 || {{mp|2003 QP|64}} || — || Agosto 23, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|78854}} |-id=855 bgcolor=#e9e9e9 | 78855 || {{mp|2003 QU|66}} || — || Agosto 22, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|78855}} |-id=856 bgcolor=#fefefe | 78856 || {{mp|2003 QR|68}} || — || Agosto 25, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#78856|fast?]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|78856}} |-id=857 bgcolor=#fefefe | 78857 || {{mp|2003 QO|70}} || — || Agosto 22, 2003 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|78857}} |-id=858 bgcolor=#e9e9e9 | 78858 || {{mp|2003 QX|73}} || — || Agosto 24, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78858}} |-id=859 bgcolor=#e9e9e9 | 78859 || {{mp|2003 QW|76}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78859}} |-id=860 bgcolor=#d6d6d6 | 78860 || {{mp|2003 QH|77}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|78860}} |-id=861 bgcolor=#fefefe | 78861 || {{mp|2003 QN|77}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78861}} |-id=862 bgcolor=#d6d6d6 | 78862 || {{mp|2003 QS|77}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 8.1 km || {{M+J|78862}} |-id=863 bgcolor=#d6d6d6 | 78863 || {{mp|2003 QJ|78}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.8 km'' || {{M+J|78863}} |-id=864 bgcolor=#fefefe | 78864 || {{mp|2003 QN|78}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78864}} |-id=865 bgcolor=#d6d6d6 | 78865 || {{mp|2003 QX|78}} || — || Agosto 24, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|78865}} |-id=866 bgcolor=#e9e9e9 | 78866 || {{mp|2003 QQ|79}} || — || Agosto 27, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|78866}} |-id=867 bgcolor=#d6d6d6 | 78867 Isakowitz || {{mp|2003 QE|81}} || {{MoMP|78867|Isakowitz}} || Agosto 23, 2003 || [[Cerro Tololo Inter-American Observatory|Cerro Tololo]] || [[Marc Buie|M. W. Buie]] || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|78867}} |-id=868 bgcolor=#fefefe | 78868 || {{mp|2003 QE|87}} || — || Agosto 25, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78868}} |-id=869 bgcolor=#d6d6d6 | 78869 || {{mp|2003 QV|88}} || — || Agosto 25, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78869}} |-id=870 bgcolor=#e9e9e9 | 78870 || {{mp|2003 QO|94}} || — || Agosto 28, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78870}} |-id=871 bgcolor=#e9e9e9 | 78871 || {{mp|2003 QS|95}} || — || Agosto 30, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|78871}} |-id=872 bgcolor=#e9e9e9 | 78872 || {{mp|2003 QP|102}} || — || Agosto 31, 2003 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|78872}} |-id=873 bgcolor=#e9e9e9 | 78873 || {{mp|2003 QX|103}} || — || Agosto 31, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|78873}} |-id=874 bgcolor=#e9e9e9 | 78874 || {{mp|2003 QE|105}} || — || Agosto 31, 2003 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78874}} |-id=875 bgcolor=#fefefe | 78875 || {{mp|2003 RH|1}} || — || Setyembre 2, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|78875}} |-id=876 bgcolor=#e9e9e9 | 78876 || {{mp|2003 RE|7}} || — || Setyembre 4, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|78876}} |-id=877 bgcolor=#fefefe | 78877 || {{mp|2003 RO|10}} || — || Setyembre 4, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|78877}} |-id=878 bgcolor=#fefefe | 78878 || {{mp|2003 RK|13}} || — || Setyembre 15, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78878}} |-id=879 bgcolor=#d6d6d6 | 78879 || {{mp|2003 RK|15}} || — || Setyembre 15, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|78879}} |-id=880 bgcolor=#fefefe | 78880 || {{mp|2003 RR|16}} || — || Setyembre 13, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|78880}} |-id=881 bgcolor=#d6d6d6 | 78881 || {{mp|2003 RL|22}} || — || Setyembre 15, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78881}} |-id=882 bgcolor=#fefefe | 78882 || {{mp|2003 RD|23}} || — || Setyembre 13, 2003 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|78882}} |-id=883 bgcolor=#e9e9e9 | 78883 || {{mp|2003 RJ|25}} || — || Setyembre 15, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78883}} |-id=884 bgcolor=#d6d6d6 | 78884 || {{mp|2003 SW|2}} || — || Setyembre 16, 2003 || Palomar || NEAT || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | ''8.6 km'' || {{M+J|78884}} |-id=885 bgcolor=#d6d6d6 | 78885 || {{mp|2003 SZ|11}} || — || Setyembre 16, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78885}} |-id=886 bgcolor=#d6d6d6 | 78886 || {{mp|2003 SC|12}} || — || Setyembre 16, 2003 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|78886}} |-id=887 bgcolor=#fefefe | 78887 || {{mp|2003 SS|32}} || — || Setyembre 17, 2003 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || Skvarč, J. || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78887}} |-id=888 bgcolor=#d6d6d6 | 78888 || {{mp|2003 SC|33}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|78888}} |-id=889 bgcolor=#fefefe | 78889 || {{mp|2003 SA|36}} || — || Setyembre 18, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|78889}} |-id=890 bgcolor=#fefefe | 78890 || {{mp|2003 SV|39}} || — || Setyembre 16, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|78890}} |-id=891 bgcolor=#d6d6d6 | 78891 || {{mp|2003 SH|40}} || — || Setyembre 16, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|78891}} |-id=892 bgcolor=#d6d6d6 | 78892 || {{mp|2003 SH|46}} || — || Setyembre 16, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|78892}} |-id=893 bgcolor=#d6d6d6 | 78893 || {{mp|2003 SJ|48}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|78893}} |-id=894 bgcolor=#fefefe | 78894 || {{mp|2003 SM|49}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|78894}} |-id=895 bgcolor=#e9e9e9 | 78895 || {{mp|2003 SH|53}} || — || Setyembre 19, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|78895}} |-id=896 bgcolor=#d6d6d6 | 78896 || {{mp|2003 SH|57}} || — || Setyembre 16, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78896}} |-id=897 bgcolor=#e9e9e9 | 78897 || {{mp|2003 SB|58}} || — || Setyembre 16, 2003 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78897}} |-id=898 bgcolor=#fefefe | 78898 || {{mp|2003 SS|58}} || — || Setyembre 17, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78898}} |-id=899 bgcolor=#e9e9e9 | 78899 || {{mp|2003 SA|62}} || — || Setyembre 17, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78899}} |-id=900 bgcolor=#e9e9e9 | 78900 || {{mp|2003 SM|65}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78900}} |} == 78901–79000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 78901 || {{mp|2003 ST|66}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || Mikuž, H. || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|78901}} |-id=902 bgcolor=#d6d6d6 | 78902 || {{mp|2003 SM|67}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78902}} |-id=903 bgcolor=#e9e9e9 | 78903 || {{mp|2003 SP|79}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|78903}} |-id=904 bgcolor=#e9e9e9 | 78904 || {{mp|2003 SE|81}} || — || Setyembre 19, 2003 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|78904}} |-id=905 bgcolor=#fefefe | 78905 Seanokeefe || {{mp|2003 SK|85}} || {{MoMP|78905|Seanokeefe}} || Setyembre 16, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|78905}} |-id=906 bgcolor=#fefefe | 78906 || {{mp|2003 SY|85}} || — || Setyembre 16, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78906}} |-id=907 bgcolor=#fefefe | 78907 || {{mp|2003 SR|90}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78907}} |-id=908 bgcolor=#e9e9e9 | 78908 || {{mp|2003 ST|90}} || — || Setyembre 18, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Nele|(1547)]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|78908}} |-id=909 bgcolor=#d6d6d6 | 78909 || {{mp|2003 SF|95}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|78909}} |-id=910 bgcolor=#d6d6d6 | 78910 || {{mp|2003 SJ|97}} || — || Setyembre 19, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|78910}} |-id=911 bgcolor=#e9e9e9 | 78911 || {{mp|2003 SY|97}} || — || Setyembre 19, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|78911}} |-id=912 bgcolor=#d6d6d6 | 78912 || {{mp|2003 SK|99}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''9.9 km'' || {{M+J|78912}} |-id=913 bgcolor=#d6d6d6 | 78913 || {{mp|2003 SP|99}} || — || Setyembre 19, 2003 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 6.8 km || {{M+J|78913}} |-id=914 bgcolor=#d6d6d6 | 78914 || {{mp|2003 SF|101}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|78914}} |-id=915 bgcolor=#e9e9e9 | 78915 || {{mp|2003 SW|101}} || — || Setyembre 20, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|78915}} |-id=916 bgcolor=#fefefe | 78916 || {{mp|2003 SX|104}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|78916}} |-id=917 bgcolor=#d6d6d6 | 78917 || {{mp|2003 SG|106}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 7.8 km || {{M+J|78917}} |-id=918 bgcolor=#e9e9e9 | 78918 || {{mp|2003 SR|107}} || — || Setyembre 20, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|78918}} |-id=919 bgcolor=#fefefe | 78919 || {{mp|2003 SG|108}} || — || Setyembre 20, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|78919}} |-id=920 bgcolor=#fefefe | 78920 || {{mp|2003 SM|108}} || — || Setyembre 20, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78920}} |-id=921 bgcolor=#fefefe | 78921 || {{mp|2003 SP|108}} || — || Setyembre 20, 2003 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#407|CLA]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|78921}} |-id=922 bgcolor=#fefefe | 78922 || {{mp|2003 SL|109}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|78922}} |-id=923 bgcolor=#e9e9e9 | 78923 || {{mp|2003 SA|111}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|78923}} |-id=924 bgcolor=#fefefe | 78924 || {{mp|2003 SD|111}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Slow rotator (asteroid)#78924|slow]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78924}} |-id=925 bgcolor=#fefefe | 78925 || {{mp|2003 SC|112}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78925}} |-id=926 bgcolor=#e9e9e9 | 78926 || {{mp|2003 SC|126}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|78926}} |-id=927 bgcolor=#fefefe | 78927 || {{mp|2003 SN|128}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.0 km || {{M+J|78927}} |-id=928 bgcolor=#d6d6d6 | 78928 || {{mp|2003 SR|128}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]], [[Paulo R. Holvorcem|P. R. Holvorcem]] || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|78928}} |-id=929 bgcolor=#fefefe | 78929 || {{mp|2003 SL|137}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78929}} |-id=930 bgcolor=#fefefe | 78930 || {{mp|2003 SE|142}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78930}} |-id=931 bgcolor=#e9e9e9 | 78931 || {{mp|2003 SN|142}} || — || Setyembre 20, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|78931}} |-id=932 bgcolor=#d6d6d6 | 78932 || {{mp|2003 SU|144}} || — || Setyembre 19, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|78932}} |-id=933 bgcolor=#d6d6d6 | 78933 || {{mp|2003 SB|145}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|78933}} |-id=934 bgcolor=#fefefe | 78934 || {{mp|2003 SM|147}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78934}} |-id=935 bgcolor=#d6d6d6 | 78935 || {{mp|2003 SF|148}} || — || Setyembre 16, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 15 km || {{M+J|78935}} |-id=936 bgcolor=#d6d6d6 | 78936 || {{mp|2003 SG|154}} || — || Setyembre 19, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|78936}} |-id=937 bgcolor=#fefefe | 78937 || {{mp|2003 SZ|155}} || — || Setyembre 19, 2003 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78937}} |-id=938 bgcolor=#e9e9e9 | 78938 || {{mp|2003 SR|156}} || — || Setyembre 19, 2003 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78938}} |-id=939 bgcolor=#e9e9e9 | 78939 || {{mp|2003 SF|161}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78939}} |-id=940 bgcolor=#fefefe | 78940 || {{mp|2003 SD|167}} || — || Setyembre 22, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|78940}} |-id=941 bgcolor=#fefefe | 78941 || {{mp|2003 SN|169}} || — || Setyembre 23, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78941}} |-id=942 bgcolor=#fefefe | 78942 || {{mp|2003 SA|171}} || — || Setyembre 20, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|78942}} |-id=943 bgcolor=#d6d6d6 | 78943 || {{mp|2003 SL|171}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|78943}} |-id=944 bgcolor=#fefefe | 78944 || {{mp|2003 SD|173}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78944}} |-id=945 bgcolor=#d6d6d6 | 78945 || {{mp|2003 SY|189}} || — || Setyembre 24, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|78945}} |-id=946 bgcolor=#e9e9e9 | 78946 || {{mp|2003 SY|191}} || — || Setyembre 19, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|78946}} |-id=947 bgcolor=#d6d6d6 | 78947 || {{mp|2003 SD|192}} || — || Setyembre 19, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|78947}} |-id=948 bgcolor=#d6d6d6 | 78948 Pietrasanta || {{mp|2003 SM|192}} || {{MoMP|78948|Pietrasanta}} || Setyembre 20, 2003 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|78948}} |-id=949 bgcolor=#fefefe | 78949 || {{mp|2003 SU|199}} || — || Setyembre 21, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78949}} |-id=950 bgcolor=#d6d6d6 | 78950 || {{mp|2003 SC|204}} || — || Setyembre 22, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|78950}} |-id=951 bgcolor=#e9e9e9 | 78951 || {{mp|2003 SM|205}} || — || Setyembre 24, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|78951}} |-id=952 bgcolor=#e9e9e9 | 78952 || {{mp|2003 SG|214}} || — || Setyembre 26, 2003 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|78952}} |-id=953 bgcolor=#d6d6d6 | 78953 || {{mp|2003 SC|217}} || — || Setyembre 27, 2003 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|78953}} |-id=954 bgcolor=#d6d6d6 | 78954 || {{mp|2003 SK|218}} || — || Setyembre 28, 2003 || Desert Eagle || W. K. Y. Yeung || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|78954}} |-id=955 bgcolor=#fefefe | 78955 || {{mp|2003 SQ|221}} || — || Setyembre 26, 2003 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]], [[Henri Debehogne|H. Debehogne]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|78955}} |-id=956 bgcolor=#e9e9e9 | 78956 || {{mp|2003 ST|223}} || — || Setyembre 27, 2003 || [[Desert Eagle Observatory|Desert Eagle]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|78956}} |-id=957 bgcolor=#d6d6d6 | 78957 || {{mp|2003 SE|226}} || — || Setyembre 26, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|78957}} |-id=958 bgcolor=#d6d6d6 | 78958 || {{mp|2003 SU|228}} || — || Setyembre 26, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|78958}} |-id=959 bgcolor=#d6d6d6 | 78959 || {{mp|2003 SL|232}} || — || Setyembre 24, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.6 km || {{M+J|78959}} |-id=960 bgcolor=#e9e9e9 | 78960 || {{mp|2003 SX|237}} || — || Setyembre 26, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|78960}} |-id=961 bgcolor=#e9e9e9 | 78961 || {{mp|2003 SM|245}} || — || Setyembre 26, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|78961}} |-id=962 bgcolor=#fefefe | 78962 || {{mp|2003 SP|249}} || — || Setyembre 26, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78962}} |-id=963 bgcolor=#d6d6d6 | 78963 || {{mp|2003 SR|250}} || — || Setyembre 26, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|78963}} |-id=964 bgcolor=#fefefe | 78964 || {{mp|2003 SR|251}} || — || Setyembre 26, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78964}} |-id=965 bgcolor=#d6d6d6 | 78965 || {{mp|2003 SY|272}} || — || Setyembre 27, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|78965}} |-id=966 bgcolor=#d6d6d6 | 78966 || {{mp|2003 SO|275}} || — || Setyembre 29, 2003 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|78966}} |-id=967 bgcolor=#d6d6d6 | 78967 || {{mp|2003 SK|277}} || — || Setyembre 30, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|78967}} |-id=968 bgcolor=#fefefe | 78968 || {{mp|2003 SL|291}} || — || Setyembre 29, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|78968}} |-id=969 bgcolor=#d6d6d6 | 78969 || {{mp|2003 SO|294}} || — || Setyembre 28, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|78969}} |-id=970 bgcolor=#d6d6d6 | 78970 || {{mp|2003 SB|298}} || — || Setyembre 18, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''7.4 km'' || {{M+J|78970}} |-id=971 bgcolor=#fefefe | 78971 || {{mp|2003 SA|303}} || — || Setyembre 17, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || NEAT || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|78971}} |-id=972 bgcolor=#d6d6d6 | 78972 || {{mp|2003 SH|304}} || — || Setyembre 17, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|78972}} |-id=973 bgcolor=#e9e9e9 | 78973 || {{mp|2003 ST|306}} || — || Setyembre 30, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|78973}} |-id=974 bgcolor=#d6d6d6 | 78974 || {{mp|2003 SF|307}} || — || Setyembre 26, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|78974}} |-id=975 bgcolor=#fefefe | 78975 || {{mp|2003 SK|313}} || — || Setyembre 19, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|78975}} |-id=976 bgcolor=#e9e9e9 | 78976 || {{mp|2003 TO|14}} || — || Oktubre 14, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|78976}} |-id=977 bgcolor=#fefefe | 78977 || {{mp|2003 TL|18}} || — || Oktubre 15, 2003 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|78977}} |-id=978 bgcolor=#e9e9e9 | 78978 || {{mp|2003 UX|22}} || — || Oktubre 19, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|78978}} |-id=979 bgcolor=#fefefe | 78979 || {{mp|2003 UC|24}} || — || Oktubre 23, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78979}} |-id=980 bgcolor=#d6d6d6 | 78980 || {{mp|2003 UH|36}} || — || Oktubre 16, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|78980}} |-id=981 bgcolor=#d6d6d6 | 78981 || {{mp|2003 UB|40}} || — || Oktubre 16, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|78981}} |-id=982 bgcolor=#e9e9e9 | 78982 || {{mp|2003 UN|47}} || — || Oktubre 16, 2003 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|78982}} |-id=983 bgcolor=#e9e9e9 | 78983 || {{mp|2003 UA|49}} || — || Oktubre 16, 2003 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|78983}} |-id=984 bgcolor=#d6d6d6 | 78984 || {{mp|2003 UR|49}} || — || Oktubre 16, 2003 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|78984}} |-id=985 bgcolor=#e9e9e9 | 78985 || {{mp|2003 UH|52}} || — || Oktubre 18, 2003 || Palomar || NEAT || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|78985}} |-id=986 bgcolor=#d6d6d6 | 78986 || {{mp|2003 UY|65}} || — || Oktubre 16, 2003 || Palomar || NEAT || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 9.1 km || {{M+J|78986}} |-id=987 bgcolor=#d6d6d6 | 78987 || {{mp|2003 UD|66}} || — || Oktubre 16, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|78987}} |-id=988 bgcolor=#e9e9e9 | 78988 || {{mp|2003 UQ|86}} || — || Oktubre 18, 2003 || Palomar || NEAT || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|78988}} |-id=989 bgcolor=#d6d6d6 | 78989 || {{mp|2003 UF|95}} || — || Oktubre 18, 2003 || [[Haleakala]] || NEAT || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|78989}} |-id=990 bgcolor=#e9e9e9 | 78990 || {{mp|2003 UJ|102}} || — || Oktubre 20, 2003 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|78990}} |-id=991 bgcolor=#d6d6d6 | 78991 || {{mp|2003 UH|169}} || — || Oktubre 22, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|78991}} |-id=992 bgcolor=#d6d6d6 | 78992 || {{mp|2003 UC|188}} || — || Oktubre 22, 2003 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|78992}} |-id=993 bgcolor=#fefefe | 78993 || {{mp|2003 UK|208}} || — || Oktubre 22, 2003 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78993}} |-id=994 bgcolor=#e9e9e9 | 78994 || {{mp|2003 UR|224}} || — || Oktubre 22, 2003 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|78994}} |-id=995 bgcolor=#fefefe | 78995 || 2047 P-L || — || Setyembre 24, 1960 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Cornelis Johannes van Houten|C. J. van Houten]], [[Ingrid van Houten-Groeneveld|I. van Houten-Groeneveld]], [[Tom Gehrels|T. Gehrels]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|78995}} |-id=996 bgcolor=#fefefe | 78996 || 2080 P-L || — || Setyembre 24, 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|78996}} |-id=997 bgcolor=#e9e9e9 | 78997 || 2121 P-L || — || Setyembre 24, 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|78997}} |-id=998 bgcolor=#d6d6d6 | 78998 || 2504 P-L || — || Setyembre 24, 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.3 km || {{M+J|78998}} |-id=999 bgcolor=#e9e9e9 | 78999 || 2614 P-L || — || Setyembre 24, 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|78999}} |-id=000 bgcolor=#e9e9e9 | 79000 || 2689 P-L || — || Setyembre 24, 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|79000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (75001)–(80000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 75001-80000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|78000]] 9pbb789kexfvnn8ifyh61ka7mrvzefz 0 339965 2230158 2026-09-30T08:55:18Z Delirium333 109995 save ko lang para di madelete 2230158 wikitext text/x-wiki [[File:Mona_Lisa_Kirkification.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mona_Lisa_Kirkification.jpg|thumb|Isang kirkipikasyon ng ''[[Mona Lisa]]'' gamit ang face swap tool.<ref>{{Cite web |last=King |first=Jada |date=18 March 2026 |title=Opinion: Kirkification: Gen Z and online sardonic culture |url=https://ctmirror.org/2026/03/18/kirkification-gen-z-and-sardonic-online-culture/ |website=[[The Connecticut Mirror]]}}</ref>]] '''Kirkipikasyon''', o higit na kilala bilang '''Kirkification''' ({{IPAc-en|k|ɜːr|k|ɪ|f|ɪ|ˈ|k|eɪ|ʃ|ən|audio=En-us-kirkification.ogg}}) sa [[wikang Ingles]], kilala rin bilang '''kirkslop''', iay isang internet meme na may kinalaman sa Amerikanong aktibista na si Charlie Kirk kung saan ito ay lumaganap sa internet matapos ang pagpapaslang sa kaniya. Madalas na ginagamit ang salitang "Kirkified" upang tukuyin ang mga iba't-ibang larawan o bidyo kung saan naka-deepfake ang mukha ni Charlie Kirk. == Konteksto == Si Charlie Kirk ay isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] maka-kanang aktibista at tagapagtatag ng isang conserbatibong pang-kabataang pangkat na tinaguriang Turning Point USA.<ref>{{Cite news |last=Healy |first=Jack |date=2026-07-06 |title=Who Was Charlie Kirk? |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2026/07/06/us/who-was-charlie-kirk.html |access-date=2026-09-26 |issn=0362-4331}}</ref> Sa kaniyang karera, siya ay naging tanyag sa mga maka-kanang mga Amerikano, ngunit ang kaniyang mga kontrobersiyal na mga pahayag ay binatikos ng maraming mga iskolar at mga tanyag na mga tao mula sa mga maka-kaliwa at pati na rin sa mga maka-kanang panig ng pulitika. Noong 10 Septyembre 2025, habang may kaganapan ang TPUSA sa Utah Valley University sa Orem, Utah, si Kirk ay pinaslang.<ref>{{Cite journal |date=2025-09-10 |title=Conservative influencer Charlie Kirk dead after shooting |url=https://www.rte.ie/news/us/2025/0910/1532851-charlie-kirk-us/ |journal=[[RTE News]] |language=en}}</ref> == Pinagmulan at paglaganap == Following Kirk's death, many faced [[:en:Reprisals_against_commentators_on_the_Charlie_Kirk_assassination|professional or private consequences for insensitive comments about Kirk or his death]]. ''[[:en:The_New_Yorker|The New Yorker]]'' characterized these reprisals as a "[[:en:Puritanical|puritanical]] crackdown on [[:en:Free_speech|free speech]]", and noted that online derision of Kirk "morphed into one of the most widespread memes in recent memory" as a form of opposition to such reprisals.<ref name="newyorker">{{Cite web |last=Brickner-Wood |first=Brady |date=29 April 2026 |title=The Kirkification of Our Troubled Times |url=https://www.newyorker.com/culture/infinite-scroll/the-kirkification-of-our-troubled-times |website=[[The New Yorker]]}}</ref> ''The New Yorker'' further connected the meme to Kirk's desire for online attention during his life, saying, "He was a master of saturating the internet with himself".<ref name="newyorker" /> Kirkified memes appeared as early as September 23, 2025, and continued into October 2025.<ref name="politico">{{Cite web |last=McHugh |first=Calder |date=17 January 2026 |title=Charlie Kirk Memes Are Taking Over the Internet |url=https://www.politico.com/news/magazine/2026/01/17/charlie-kirk-memes-ai-00722839 |website=[[Politico]]}}</ref> The meme originated on platforms such as [[:en:TikTok|TikTok]], [[:en:X_(social_network)|X]], [[:en:Instagram|Instagram]], and [[:en:Reddit|Reddit]], where users "kirkified" images and videos by [[:en:Deepfaking|deepfaking]] Kirk's face onto celebrities, fictional characters, memes, and reaction images.<ref name=":GQ">{{cite web |last1=Press-Reynolds |first1=Kieran |title=The Shocking Online Afterlife of Charlie Kirk |url=https://www.gq.com/story/charlie-kirkslop |access-date=November 26, 2025 |website=gq.com |publisher=GQ}}</ref><ref name="hindustantimes">{{Cite web |last=Das Biswas |first=Shuvrajit |date=10 September 2026 |title=What is 'Kirkification'? Charlie Kirk fans slam face-swap AI trend as they mourn assassination one year on |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/what-is-kirkification-face-swap-ai-trend-slammed-as-charlie-kirk-fans-mourn-assassination-one-year-on-101789025360450.html |website=[[The Hindustan Times]]}}</ref> The term itself combines Kirk's surname with the [[:en:Suffix|suffix]] ''-ification''.<ref>{{Cite web |last=Klee |first=Miles |date=2025-12-21 |title=Charlie Kirk's Afterlife as AI Slop Is No Accident |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-commentary/charlie-kirk-meme-afterlife-1235488011/ |access-date=2026-09-26 |website=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> The phrase gained popularity through TikTok comment sections and meme communities before spreading more broadly across social media.<ref name="politico" /> Kirk's name has also been added to words, creating terms such as ''lowkirkenuinely'' and ''lowkirkentologicalowstate''.<ref name="newyorker" /><ref name="hindustantimes" /> ''Lowkirkenuinely'' is a combination of ''low-key'', ''Kirk'', and ''genuinely'', but has no specific meaning.<ref name="newyorker" /><ref>{{Cite news |last=Park |first=Gene |date=2026-09-10 |title=The inexhaustible memeification of Charlie Kirk |language=en-US |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/style/2026/09/10/infinite-online-afterlife-charlie-kirk/ |access-date=2026-09-24 |issn=0190-8286}}</ref> == Pagtanggap ng publiko at legasiya == Ayon sa mamamahayag na si Kieran Press-Reynolds, tagapagsulat para sa ''[[:en:GQ|GQ]]'', ang nagbansag ng salitang "kirkslop" kung saan nilarawan niya ang kaganapang ito bilang "pagkibo o batikos sa pamamaraan ng mga konserbatibo kung paano nila ginagawang bayani o martir si Kirk matapos ang kaniyang pagpaslang." Bukod pa rito, nilarawan niya rin ito bilang ''"kabastusan para sa mga click at engagement"'' at bilang isang ''"hate-bait nuclear arms race."'' <ref name=":GQ" /> Ayon sa The Guardian, ang paglaganap ng satirisasyon ni Charlie Kirk sa mga platapormang pan-online ay ika nga maaring makasira ng kaniyang legasiya sa pulitika ng Estados Unidos. Ang mga biro tungkol kay Kirk ay sinasabing senyales ng malaking pagbabago sa kulturang pan-online.<ref name="Guardian">{{Cite news |date=2026-07-09 |title=‘His legacy is cringe’: how Charlie Kirk became a meme among the young – even his supporters |language=en |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/09/charlie-kirk-meme-young-supporters |access-date=2026-09-27}}</ref> == Talasanggunian == <references /> stubq3l6tdj8ha48xjfs585p4y5nc0o 2230160 2230158 2026-09-30T09:12:47Z Delirium333 109995 /* Pinagmulan at paglaganap */ 2230160 wikitext text/x-wiki [[File:Mona_Lisa_Kirkification.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mona_Lisa_Kirkification.jpg|thumb|Isang kirkipikasyon ng ''[[Mona Lisa]]'' gamit ang face swap tool.<ref>{{Cite web |last=King |first=Jada |date=18 March 2026 |title=Opinion: Kirkification: Gen Z and online sardonic culture |url=https://ctmirror.org/2026/03/18/kirkification-gen-z-and-sardonic-online-culture/ |website=[[The Connecticut Mirror]]}}</ref>]] '''Kirkipikasyon''', o higit na kilala bilang '''Kirkification''' ({{IPAc-en|k|ɜːr|k|ɪ|f|ɪ|ˈ|k|eɪ|ʃ|ən|audio=En-us-kirkification.ogg}}) sa [[wikang Ingles]], kilala rin bilang '''kirkslop''', iay isang internet meme na may kinalaman sa Amerikanong aktibista na si Charlie Kirk kung saan ito ay lumaganap sa internet matapos ang pagpapaslang sa kaniya. Madalas na ginagamit ang salitang "Kirkified" upang tukuyin ang mga iba't-ibang larawan o bidyo kung saan naka-deepfake ang mukha ni Charlie Kirk. == Konteksto == Si Charlie Kirk ay isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] maka-kanang aktibista at tagapagtatag ng isang conserbatibong pang-kabataang pangkat na tinaguriang Turning Point USA.<ref>{{Cite news |last=Healy |first=Jack |date=2026-07-06 |title=Who Was Charlie Kirk? |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2026/07/06/us/who-was-charlie-kirk.html |access-date=2026-09-26 |issn=0362-4331}}</ref> Sa kaniyang karera, siya ay naging tanyag sa mga maka-kanang mga Amerikano, ngunit ang kaniyang mga kontrobersiyal na mga pahayag ay binatikos ng maraming mga iskolar at mga tanyag na mga tao mula sa mga maka-kaliwa at pati na rin sa mga maka-kanang panig ng pulitika. Noong 10 Septyembre 2025, habang may kaganapan ang TPUSA sa Utah Valley University sa Orem, Utah, si Kirk ay pinaslang.<ref>{{Cite journal |date=2025-09-10 |title=Conservative influencer Charlie Kirk dead after shooting |url=https://www.rte.ie/news/us/2025/0910/1532851-charlie-kirk-us/ |journal=[[RTE News]] |language=en}}</ref> == Pinagmulan at paglaganap == Matapos ang pagkamatay ni Kirk, maraming mga tao ang nakatanggap ng masamang kahinatnan matapos ang kanilang mga mala-bastos na pahayag sa kaniyang pagkamatay. Inilarawan ng ''The New Yorker'' ang mga paghihiganting ito bilang isang "puritanikong pagbuwag sa malayang pananalita" at igniit pa nito na ang pambabastos kay Kirk sa internet ay "naging isa sa mga pinakalaganap na mga meme sa pangkasalukuyang memorya" bilang isang paraan ng pagtutol sa mga paghihiganti ng mga taga-suporta ni Kirk.<ref name="newyorker">{{Cite web |last=Brickner-Wood |first=Brady |date=29 April 2026 |title=The Kirkification of Our Troubled Times |url=https://www.newyorker.com/culture/infinite-scroll/the-kirkification-of-our-troubled-times |website=[[The New Yorker]]}}</ref> Ikinonekta rin ng ''The New Yorker'' ang meme sa mithiin ni Charlie Kirk na makakuha ng atensyon online noong siya ay nabubuhay pa, kung saan kaniyang isinaad na "Siya ay bihasa sa pagpapalaganap ng kaniyang sarili sa internet".<ref name="newyorker" /> Ang mga Kirkipikadong mga meme ay unang natagpuan na kasing-aga ng petsang 23 Septyembre 2025 at nagpatuloy ito nang sumapit ang Oktubre ng nasabing taon. Nanggaling ag meme sa mga plataporma gaya ng [[TikTok]], [[X (hatirang pangmadla)|X]], [[Instagram]], at [[Reddit]], kung saan gumamit ang mga user ng mga kirkipikadong mga larawan sa pamamagitan ng pag-deepfake ng mukha ni Charlie Kirk sa mga tanyag na mga tao, piksyunal na mga tao, mga meme at mga reaction na mga larawan.<ref name=":GQ">{{cite web |last1=Press-Reynolds |first1=Kieran |title=The Shocking Online Afterlife of Charlie Kirk |url=https://www.gq.com/story/charlie-kirkslop |access-date=November 26, 2025 |website=gq.com |publisher=GQ}}</ref><ref name="hindustantimes">{{Cite web |last=Das Biswas |first=Shuvrajit |date=10 September 2026 |title=What is 'Kirkification'? Charlie Kirk fans slam face-swap AI trend as they mourn assassination one year on |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/what-is-kirkification-face-swap-ai-trend-slammed-as-charlie-kirk-fans-mourn-assassination-one-year-on-101789025360450.html |website=[[The Hindustan Times]]}}</ref> Ang termino ay hango sa apelyido ni Kirk na may hulaping -ipikasyon.<ref>{{Cite web |last=Klee |first=Miles |date=2025-12-21 |title=Charlie Kirk's Afterlife as AI Slop Is No Accident |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-commentary/charlie-kirk-meme-afterlife-1235488011/ |access-date=2026-09-26 |website=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> Lumaganap ang termino sa mga seksyong pangkomento at sa mga pamayanang pang-meme bago pa ito higit na lumaganap sa buong social media.<ref name="politico">{{Cite web |last=McHugh |first=Calder |date=17 January 2026 |title=Charlie Kirk Memes Are Taking Over the Internet |url=https://www.politico.com/news/magazine/2026/01/17/charlie-kirk-memes-ai-00722839 |website=[[Politico]]}}</ref> Ang pangalan ni Kirk ay idinagdag na rin sa mga salita, kung saan ang mga salitang ''lowkirkenuienly'' at ''lowkirkentologicalowstate'' ay nalikha sa mundong nasasakupan.<ref name="newyorker" /><ref name="hindustantimes" /> Ang ''Lowkirkenuinely'' ay ang pagsasama-sama ng mga salitang ''low-key'', ''Kirk'' at ''genuinely'', ngunit wala itong saktong kahulugan.<ref name="newyorker" /><ref>{{Cite news |last=Park |first=Gene |date=2026-09-10 |title=The inexhaustible memeification of Charlie Kirk |language=en-US |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/style/2026/09/10/infinite-online-afterlife-charlie-kirk/ |access-date=2026-09-24 |issn=0190-8286}}</ref> == Pagtanggap ng publiko at legasiya == Ayon sa mamamahayag na si Kieran Press-Reynolds, tagapagsulat para sa ''[[:en:GQ|GQ]]'', ang nagbansag ng salitang "kirkslop" kung saan nilarawan niya ang kaganapang ito bilang "pagkibo o batikos sa pamamaraan ng mga konserbatibo kung paano nila ginagawang bayani o martir si Kirk matapos ang kaniyang pagpaslang." Bukod pa rito, nilarawan niya rin ito bilang ''"kabastusan para sa mga click at engagement"'' at bilang isang ''"hate-bait nuclear arms race."'' <ref name=":GQ" /> Ayon sa The Guardian, ang paglaganap ng satirisasyon ni Charlie Kirk sa mga platapormang pan-online ay ika nga maaring makasira ng kaniyang legasiya sa pulitika ng Estados Unidos. Ang mga biro tungkol kay Kirk ay sinasabing senyales ng malaking pagbabago sa kulturang pan-online.<ref name="Guardian">{{Cite news |date=2026-07-09 |title=‘His legacy is cringe’: how Charlie Kirk became a meme among the young – even his supporters |language=en |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/09/charlie-kirk-meme-young-supporters |access-date=2026-09-27}}</ref> == Talasanggunian == <references /> 47w7vsyoh4lnir02y8ssxz5s9eodfj1 0 339966 2230159 2026-09-30T09:05:26Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377622233|Casa Hacienda de Mandaloya]]" 2230159 wikitext text/x-wiki Ang '''Casa hacienda de Mandaloya'''<ref name="zuniga">{{Cite book |last=Martínez de Zúñiga |first=Fr. Joaquín |url=http://www.xeniaeditrice.it/zuñigaIocrpdf.pdf |title=Estadismo de las Islas Filipinas |date=1893 |publisher=Imprenta de la Viuda De M. Minuesa de los Ríos |location=Madrid |page=195 |access-date=27 October 2025}}</ref><ref name="perez">{{Cite book |last=Pérez |first=Elviro J. |url=https://archive.org/details/catlogobiobibli00peregoog/mode/1up |title=Catálogo bio-bibliográfico de los religiosos Agustinos de la provincia del Santisimo nombre de Jésus de las islas Filipinas desde fundación hasta nuestros dias |date=1901 |publisher=Colegio de Sto. Tomás |location=Manila |page=477 |language=Spanish |access-date=26 October 2025}}</ref><ref>{{Cite book |last=Isacio Rodríguez, OSA |url=https://www.agustinosvalladolid.es/estudio/investigacion/archivoagustiniano/archivofondos/archivo2004/archivo_2004_04.pdf |title=Las Agustinas Misioneras y el Asilo de Mandaloya (Filipinas) 1883-1890 |last2=Jesús Álvarez, OSA |page=11 |language=Spanish |access-date=6 November 2025}}</ref><ref name="flora">{{Cite web |title=Flora de Filipinas |url=https://bibdigital.rjb.csic.es/records/item/9470-flora-de-filipinas-gran-edicion-atlas-i? |access-date=15 November 2025 |website=Biblioteca Digital |publisher=Real Jardín Botánico}}</ref> ({{Literal na pagsasalin|Bahay-asyenda ng Madaloya}}) o '''Casa hacienda de Mandaloyon'''<ref>{{Cite book |last=Hernandez |first=Policarpo F. |title=The Augustinians in the Philippines and Their Contribution to the Printing Press, Philology, Poetry, Religious Literature, History, and Sciences |date=1998 |publisher=[[Colegio San Agustin – Makati|Colegio San Agustin]] |isbn=9789716040586 |location=Makati City |page=21}}</ref><ref name="ortigas">{{Cite news |last=Mawis-Aliston |first=Arch. Vittoria Lou |date=22 February 2020 |title=Ortigas Center: The heart of the ‘new revolution’ |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://business.inquirer.net/291107/ortigas-center-the-heart-of-the-new-revolution |access-date=8 October 2025}}</ref> ({{Literal na pagsasalin|Bahay-asyenda ng Mandaloyon}}) ay isang makasaysayan at pamana na gusali na itinayo noong Pebrero 1, 1716,<ref name="angels">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Architecture of Augustinian Churches in the Philippines |date=1987 |publisher=G.A. Formoso Publishing |isbn=9718575006 |location=Pasay |page=48}}</ref> at ang pinakamatandang [[Asyenda|casa hacienda]] na umiiral sa [[Pilipinas]].<ref>{{Cite web |last=Jose |first=R.T. |title=Spanish Colonial Architecture in the Philippines (1565-1898) |url=https://studylib.net/doc/8250485/the-spanish-colonial-tradition-from-1565-to-1898-the |access-date=8 October 2025 |website=studylib.net}}</ref> Ito ay matatagpuan sa loob ng kampus ng [[Don Bosco Technical College]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila|Metro Manila]]. Sa buong kasaysayan nito, ang gusali ay nagsilbing [[ermitoryo]], ampunan ng mga ulila, kapitolyo ng probinsiya,<ref name="Rizal">{{Cite book |last=Tiangco |first=Cesar S. |url=https://books.google.com.ph/books?id=A1MeAAAAMAAJ&redir_esc=y |title=Rizal Province: A Political History |date=1967 |publisher=Office of the Governor, Rizal Cultural Committee |location=Pasig |page=97, 198}}</ref> seminaryo ng arkidiyosesis<ref name="cullum">{{Cite journal |last=Cullum |first=Leo A. |date=30 September 1970 |title=San Carlos Seminary and the Jesuits |url=https://archium.ateneo.edu/cgi/viewcontent.cgi?params=/context/phstudies/article/2159/&path_info=5154.pdf |journal=Philippine Studies |volume=18 |issue=3 |page=479–545 |access-date=10 October 2025}}</ref> at paaralan. Dito nabunyag ang pag-iral at mga lihim ng [[Katipunan]] noong 1896, na humantong sa pagkakatuklas nito ng mga awtoridad na Espanyol na nagpasimula ng [[Himagsikang Pilipino|rebolusyong Pilipino]].<ref name="NHCP Andres">{{Cite web |date=4 September 2012 |title=Andres Bonifacio and the Katipunan |url=https://nhcp.gov.ph/andres-bonifacio-and-the-katipunan/ |access-date=8 October 2025 |website=National Historical Commission of the Philippines |publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]]}}</ref> == Arkitektura == [[File:Gran_Escalera_of_the_Casa_Hacienda_de_Mandaloya.jpg|left|thumb|120x120px| Malaking hagdanan]] Ang gusali ay nagtataglay ng mga elemento ng arkitekturang [[bahay na bato]], at itinayo sa istilo ng isang [[Arkitektura ng mga Californianong misyon|tradisyonal na mission complex]] na may malawak na panloob na patyo. Ang pangunahing (malaking) hagdanan nito, at ang koridor sa ground at second floor ay napanatili sa orihinal nitong estruktura.<ref name="angels" /> [[Kategorya:Katipunan]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 78wraynhw6dorubyx6tdgks7yfxctzo 2230161 2230159 2026-09-30T09:14:00Z Ryomaandres 8044 2230161 wikitext text/x-wiki Ang '''Casa hacienda de Mandaloya'''<ref name="zuniga">{{Cite book |last=Martínez de Zúñiga |first=Fr. Joaquín |url=http://www.xeniaeditrice.it/zuñigaIocrpdf.pdf |title=Estadismo de las Islas Filipinas |date=1893 |publisher=Imprenta de la Viuda De M. Minuesa de los Ríos |location=Madrid |page=195 |access-date=27 October 2025}}</ref><ref name="perez">{{Cite book |last=Pérez |first=Elviro J. |url=https://archive.org/details/catlogobiobibli00peregoog/mode/1up |title=Catálogo bio-bibliográfico de los religiosos Agustinos de la provincia del Santisimo nombre de Jésus de las islas Filipinas desde fundación hasta nuestros dias |date=1901 |publisher=Colegio de Sto. Tomás |location=Manila |page=477 |language=Spanish |access-date=26 October 2025}}</ref><ref>{{Cite book |last=Isacio Rodríguez, OSA |url=https://www.agustinosvalladolid.es/estudio/investigacion/archivoagustiniano/archivofondos/archivo2004/archivo_2004_04.pdf |title=Las Agustinas Misioneras y el Asilo de Mandaloya (Filipinas) 1883-1890 |last2=Jesús Álvarez, OSA |page=11 |language=Spanish |access-date=6 November 2025}}</ref><ref name="flora">{{Cite web |title=Flora de Filipinas |url=https://bibdigital.rjb.csic.es/records/item/9470-flora-de-filipinas-gran-edicion-atlas-i? |access-date=15 November 2025 |website=Biblioteca Digital |publisher=Real Jardín Botánico}}</ref> ({{Literal na pagsasalin|Bahay-asyenda ng Madaloya}}) o '''Casa hacienda de Mandaloyon'''<ref>{{Cite book |last=Hernandez |first=Policarpo F. |title=The Augustinians in the Philippines and Their Contribution to the Printing Press, Philology, Poetry, Religious Literature, History, and Sciences |date=1998 |publisher=[[Colegio San Agustin – Makati|Colegio San Agustin]] |isbn=9789716040586 |location=Makati City |page=21}}</ref><ref name="ortigas">{{Cite news |last=Mawis-Aliston |first=Arch. Vittoria Lou |date=22 February 2020 |title=Ortigas Center: The heart of the ‘new revolution’ |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://business.inquirer.net/291107/ortigas-center-the-heart-of-the-new-revolution |access-date=8 October 2025}}</ref> ({{Literal na pagsasalin|Bahay-asyenda ng Mandaloyon}}) ay isang makasaysayan at pamana na gusali na itinayo noong Pebrero 1, 1716,<ref name="angels">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Architecture of Augustinian Churches in the Philippines |date=1987 |publisher=G.A. Formoso Publishing |isbn=9718575006 |location=Pasay |page=48}}</ref> at ang pinakamatandang [[Asyenda|casa hacienda]] na umiiral sa [[Pilipinas]].<ref>{{Cite web |last=Jose |first=R.T. |title=Spanish Colonial Architecture in the Philippines (1565-1898) |url=https://studylib.net/doc/8250485/the-spanish-colonial-tradition-from-1565-to-1898-the |access-date=8 October 2025 |website=studylib.net}}</ref> Ito ay matatagpuan sa loob ng kampus ng [[Don Bosco Technical College]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila|Metro Manila]]. Sa buong kasaysayan nito, ang gusali ay nagsilbing [[ermitoryo]], ampunan ng mga ulila, kapitolyo ng probinsiya,<ref name="Rizal">{{Cite book |last=Tiangco |first=Cesar S. |url=https://books.google.com.ph/books?id=A1MeAAAAMAAJ&redir_esc=y |title=Rizal Province: A Political History |date=1967 |publisher=Office of the Governor, Rizal Cultural Committee |location=Pasig |page=97, 198}}</ref> seminaryo ng arkidiyosesis<ref name="cullum">{{Cite journal |last=Cullum |first=Leo A. |date=30 September 1970 |title=San Carlos Seminary and the Jesuits |url=https://archium.ateneo.edu/cgi/viewcontent.cgi?params=/context/phstudies/article/2159/&path_info=5154.pdf |journal=Philippine Studies |volume=18 |issue=3 |page=479–545 |access-date=10 October 2025}}</ref> at paaralan. Dito nabunyag ang pag-iral at mga lihim ng [[Katipunan]] noong 1896, na humantong sa pagkakatuklas nito ng mga awtoridad na Espanyol na nagpasimula ng [[Himagsikang Pilipino|rebolusyong Pilipino]].<ref name="NHCP Andres">{{Cite web |date=4 September 2012 |title=Andres Bonifacio and the Katipunan |url=https://nhcp.gov.ph/andres-bonifacio-and-the-katipunan/ |access-date=8 October 2025 |website=National Historical Commission of the Philippines |publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]]}}</ref> == Arkitektura == [[File:Gran_Escalera_of_the_Casa_Hacienda_de_Mandaloya.jpg|left|thumb|120x120px| Malaking hagdanan]] Ang gusali ay nagtataglay ng mga elemento ng arkitekturang [[bahay na bato]], at itinayo sa istilo ng isang [[Arkitektura ng mga Californianong misyon|tradisyonal na mission complex]] na may malawak na panloob na patyo. Ang pangunahing (malaking) hagdanan nito, at ang koridor sa ground at second floor ay napanatili sa orihinal nitong estruktura.<ref name="angels" /> == Kasaysayan == [[File:Plano_de_la_Plaza_de_Manyla_y_sus_contornos_(cropped).png|thumb|Mapa ng ''Maynila at mga karatig-pook nito'' noong 1814 kung saan makikita ang ''Casa hacienda de Mandaloya''.]] === Kumbentong Agustino === Ang Casa hacienda ng Mandaloya ay nagsimula bilang isang bahay na gawa sa kahoy upang tuluyan ng tagapag-alaga ng mahigit 4,000 ektarya<ref name="ortigas2">{{Cite news |last=Mawis-Aliston |first=Arch. Vittoria Lou |date=22 February 2020 |title=Ortigas Center: The heart of the ‘new revolution’ |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://business.inquirer.net/291107/ortigas-center-the-heart-of-the-new-revolution |access-date=8 October 2025}}</ref><ref name="pante">{{Cite book |last=Pante |first=Michael D. |title=A Capital City at the Margins |date=2019 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=9789715509237 |location=Quezon City |page=48}}</ref> na lupain ng mga [[Lalawigang Agustino ng Kabanal-banalang Pangalan ni Hesus sa Pilipinas|prayleng Agustino]] sa bayan ng [[Santa Ana, Maynila|Santa Ana de Sapa]], apat na kilometro sa silangan ng napapaderang Español na lungsod ng [[Intramuros|Maynila]].<ref name="ilustracion">{{Cite journal |date=1 January 1860 |title=Parte científica |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/ilusfilipin/id/217 |journal=Ilustración Filipina |language=Spanish |location=Manila |publisher=Imprenta y Litografia de Ramírez y Giraudier |volume=II |issue=1 |page=8 |access-date=14 November 2025}}</ref> Noong 1702, pinalaki at pinalitan ang bahay na kahoy gamit ang mga materyales mula sa bahay na bato ni Doña Jeronima Venegas, kung saan bumili ang mga Agustino ng lupa noong 1675 na idadagdag nila sa [[Hacienda de Mandaloya]].<ref>{{Cite book |last=Fernandez, O.P. |first=Pablo |url=https://repository.mainlib.upd.edu.ph/omekas/s/rare-periodicals/media/121861 |title=History of the Church in the Philippines (1521–1898) |date=1979 |publisher=National Book Store |isbn=9710805169 |page=857 |access-date=17 October 2025}}</ref> Natapos ang pagtatayo ng casa hacienda noong 1716 na may isang kapilya na inialay sa ''Dulce Nombre de Jesus'' ({{Literal na pagsasalin|Matamis na Pangalan ni Hesus}}).<ref name="angels2">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Architecture of Augustinian Churches in the Philippines |date=1987 |publisher=G.A. Formoso Publishing |isbn=9718575006 |location=Pasay |page=48}}</ref><ref name="ilustracion" /> Ang Pribadong Depinitoryo ng mga Agustino sa Pilipinas ay nagpulong sa casa hacienda noong 1770 at 1773.<ref name="angels3">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Architecture of Augustinian Churches in the Philippines |date=1987 |publisher=G.A. Formoso Publishing |isbn=9718575006 |location=Pasay |page=48}}</ref> Noong 1882, si Padre [[Celestino Fernández-Villar]] ang magtatapos at pipirma sa kaniyang kontribusyon sa ikatlong edisyon ng ''[[Flora de Filipinas]]'' ni Padre [[Manuel Blanco Ramos|Manuel Blanco]] sa Casa-hacienda de Mandaloya.<ref name="flora2">{{Cite web |title=Flora de Filipinas |url=https://bibdigital.rjb.csic.es/records/item/9470-flora-de-filipinas-gran-edicion-atlas-i? |access-date=15 November 2025 |website=Biblioteca Digital |publisher=Real Jardín Botánico}}</ref><ref>{{Cite web |title=Celestino Fernández-Villar Alonso |url=https://historia-hispanica.rah.es/biografias/16619-celestino-fernandez-villar-alonso |access-date=15 November 2025 |website=Historia Hispánica |publisher=Real Academia de la Historia}}</ref> Ang [[epidemya ng kolera noong 1882–1883]] ay pumatay ng sampu-sampung libo sa Maynila at sa mga nakapalibot na lalawigan,<ref>{{Cite news |last=Ocampo |first=Ambeth R. |date=15 March 2011 |title=Death in the time of cholera (1882) |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://opinion.inquirer.net/4010/death-in-the-time-of-cholera-1882 |access-date=14 October 2025}}</ref><ref>{{Cite book |last=Worcester |first=Dean C. |url=https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/ajw2668.0001.001/21? |title=A History of Asiatic Cholera in the Philippine Islands |date=1909 |publisher=Bureau of Printing |location=Manila |page=19 |access-date=14 October 2025}}</ref> na nag-iwan ng maraming bata na naulila at namamalimos sa mga lansangan. Bilang tugon sa nakababahalang kalagayan ng mga bata, ang Konfraternidad ng Nuestra Señora de la Consolación—isang grupo ng mga Espanyol na Katolikong matrona sa [[Simbahan ng San Agustin]]—ay tumanggap ng ilang ulila, ngunit kalaunan ay humingi ng tulong sa gobyerno dahil ang gawain ay naging labis na mabigat para sa kanila. Bumaling si [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|Gobernador-Heneral]] [[Primo de Rivera]] sa mga orden ng relihiyon na may kakayahang pangrelihyon para sa gayong gawain. === Asilo de Mandaloya === Madaling nakipagtulungan ang mga Agustino upang akuin ang obligasyon na pangalagaan ang mga ulila ng epidemya ng kolera. Nagtayo sila ng pansamantalang silungan para sa mga ulila sa San Marcelino sa [[Paco, Maynila|Paco]]. Di-nagtagal, ang mga ulilang batang lalaki ay inilipat sa Guadalupe sa [[Makati|San Pedro Macati]] at pagkatapos ay sa [[Malabon|Tambobong]], habang ang mga ulilang batang babae ay inilipat sa kanilang ginawang kumbento sa kanilang asyenda sa Mandaloya. Ang casa hacienda ay makikilala bilang ''Asilo de Nuestra Señora de la Consolación de Mandaloya'' ({{Literal na pagsasalin|Asilo ng Mahal na Ina ng Konsolasyon ng Mandaloya}}) o ''Asilo de Mandaloya''.<ref name="perez2">{{Cite book |last=Pérez |first=Elviro J. |url=https://archive.org/details/catlogobiobibli00peregoog/mode/1up |title=Catálogo bio-bibliográfico de los religiosos Agustinos de la provincia del Santisimo nombre de Jésus de las islas Filipinas desde fundación hasta nuestros dias |date=1901 |publisher=Colegio de Sto. Tomás |location=Manila |page=477 |language=Spanish |access-date=26 October 2025}}</ref> Upang maalagaan ang mga batang babaeng naulila, inimbatahan nina Padre Salvador Font, Bikaryong Panlalawigan ng mga Agustino sa Maynila, at Padre Jose Tintorer, Superyor Mayor ng Agustino sa España ang mga madre ng ''Beaterio de Mantelatas de San Agustin'' ng [[Lungsod ng Barcelona|Barcelona, España]]. Dumating ang unang lupon ng mga madre noong Abril 6, 1883 na kinabibilangan ni Madre [[Consuelo Barcelo]], na magtatatag ng ''Congregación de las Hermanas Agustinas Terciarias de Filipinas'' ({{Literal na pagsasalin|Kongregasyon ng mga Agustinong Madreng Tersiyaryo sa Pilipinas}}). Higit pa sa pangangalaga sa mga ulilang batang babae, binigyan sila ng mga madre ng edukasyong Kristiyano at tinuruan din ng musika, piano, pagpipinta, pagguhit, pananahi, pag-aayos ng buhok, paggawa ng puntas, paglalaba, habang ang kanilang pagbuburda, pananahi, at artipisyal na paggawa ng mga bulaklak ay nagwagi para sa kanila ng mga parangal sa Madrid at Manila Expositions. Di-nagtagal, ang ''asilo'' ay naging isang ''asilo-colegio'' ({{Literal na pagsasalin|asilo-kolehiyo}}). Ang edukasyong natanggap ng mga ulilang batang babae sa asilo-colegio ay naging malawak na alam na kalaunan ay pumayag ang mga madre sa paulit-ulit na kahilingan ng mayayamang pamilya na tanggapin ang mga anak na babae ng mga ''[[peninsulares]]'' at ''[[mestizos]]'' bilang mga naninirahan sa kanilang mga tahanan.<ref name="zamora">{{Cite book |last=Zamora |first=Eladio |url=https://archive.org/details/lascorporacione00zamogoog/ |title=Las corporaciones religiosas en Filipinas |date=1901 |publisher=Impr. y librería religiosa de A. Martín |location=Valladolid |page=273 |language=Spanish |access-date=27 October 2025}}</ref> Noong 1893, sa panahon ng panunungkulan ni Padre. Benito Ubierna, muling pinalaki ang casa hacienda<ref name="galende2">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Augustinian Churches in the Philippines |date=1997 |publisher=San Agustin Museum |isbn=9719157100 |location=Manila |page=42–43}}</ref> upang mapaunlakan ang lumalaking bilang ng mga naninirahan sa bakuran. === Pagkakatuklas sa Katipunan === {{Pangunahin|Katipunan#Pagkakatuklas}} Sa loob ng casa hacienda nabunyag ang pagkakaroon ng lihim na samahan ng [[Katipunan]]. Noong Agosto 19, 1896, si Teodoro Patiño, isang hindi nasisiyahang miyembro ng Katipunan, ay ibinunyag sa kaniyang kapatid na si Honoria, isang ''agraciada''<ref name="Rizal2">{{Cite book |last=Tiangco |first=Cesar S. |url=https://books.google.com.ph/books?id=A1MeAAAAMAAJ&redir_esc=y |title=Rizal Province: A Political History |date=1967 |publisher=Office of the Governor, Rizal Cultural Committee |location=Pasig |page=97, 198}}</ref> sa kolehiyo ng asilo, ang tungkol sa lihim na samahan at mga plano nito na maglunsad ng isang [[Himagsikang Pilipino|rebolusyon]] upang ibagsak ang pamamahala ng España.<ref name="NHCP Andres2">{{Cite web |date=4 September 2012 |title=Andres Bonifacio and the Katipunan |url=https://nhcp.gov.ph/andres-bonifacio-and-the-katipunan/ |access-date=8 October 2025 |website=National Historical Commission of the Philippines |publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]]}}</ref> Dahil sa pagkagulat sa rebelasyon at takot para sa kanilang buhay, ibinahagi ni Honoria ang bagay na ito sa kaniyang prioresa, si Sor Teresa de Jesús, na siya namang nakakumbinsi kay Teodoro na ibunyag ang lahat ng kaniyang nalalaman tungkol sa Katipunan kay Padre. Si Mariano Gil, ang paring Agustino ng [[Simbahan ng Tondo|Tondo]], na ginawa rin ni Teodoro nang araw na iyon. Isang agarang pagsugpo sa Katipunan ang sumunod nang gabing iyon, na naglabas ng hindi mapabubulaanang ebidensiya ng pag-iral ng Katipunan. Ang mga pangyayari noong araw na iyon na nagsimula sa Casa Hacienda ay nagtulak kay [[Andrés Bonifacio]] na isulong ang kanilang mga plano para sa rebolusyon at magdeklara ng isang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayagang pag-aalsa]] pagkalipas ng ilang araw.<ref>{{Cite web |last=Milagros C. Guerrero |last2=Emmanuel N. Encarnacion |last3=Ramon N. Villegas |date=6 June 2003 |title=In Focus: Balintawak: The Cry for a Nationwide Revolution |url=https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/balintawak-the-cry-for-a-nationwide-revolution/ |access-date=6 November 2025 |website=[[National Commission for Culture and the Arts]] |publisher=GOVPH}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Katipunan]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] sgffdr7icn21clv6fmoo24tgd6bwkza 2230170 2230161 2026-09-30T09:58:59Z Ryomaandres 8044 2230170 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Casa Hacienda de Mandaloya | image = Kumbentong Agustino ng Mandaluyong 9458.jpg | image_alt = | image_caption = | former_names = Asilo de Mandaloya, San Carlos Seminary | alternate_names = Lumang Gusali | status = | building_type = institusyonal | architectural_style = [[Bahay na bato]] | coordinates = {{coord|dim:30_region:PH_type:landmark|format=dms|display=inline,title}} | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | address = 736 Kalye Heneral Kalentong | location_town = [[Mandaluyong]] | location_country = Pilipinas | altitude = | current_tenants = | start_date = | completion_date = Pebrero 1, 1716 | cost = | client = | owner = [[Arkidiyosesis ng Manila]] | affiliation = [[Salesians of Don Bosco]] | floor_count = 2 | floor_area = | other_dimensions = }}Ang '''Casa hacienda de Mandaloya'''<ref name="zuniga">{{Cite book |last=Martínez de Zúñiga |first=Fr. Joaquín |url=http://www.xeniaeditrice.it/zuñigaIocrpdf.pdf |title=Estadismo de las Islas Filipinas |date=1893 |publisher=Imprenta de la Viuda De M. Minuesa de los Ríos |location=Madrid |page=195 |access-date=27 October 2025}}</ref><ref name="perez">{{Cite book |last=Pérez |first=Elviro J. |url=https://archive.org/details/catlogobiobibli00peregoog/mode/1up |title=Catálogo bio-bibliográfico de los religiosos Agustinos de la provincia del Santisimo nombre de Jésus de las islas Filipinas desde fundación hasta nuestros dias |date=1901 |publisher=Colegio de Sto. Tomás |location=Manila |page=477 |language=Spanish |access-date=26 October 2025}}</ref><ref>{{Cite book |last=Isacio Rodríguez, OSA |url=https://www.agustinosvalladolid.es/estudio/investigacion/archivoagustiniano/archivofondos/archivo2004/archivo_2004_04.pdf |title=Las Agustinas Misioneras y el Asilo de Mandaloya (Filipinas) 1883-1890 |last2=Jesús Álvarez, OSA |page=11 |language=Spanish |access-date=6 November 2025}}</ref><ref name="flora">{{Cite web |title=Flora de Filipinas |url=https://bibdigital.rjb.csic.es/records/item/9470-flora-de-filipinas-gran-edicion-atlas-i? |access-date=15 November 2025 |website=Biblioteca Digital |publisher=Real Jardín Botánico}}</ref> ({{Literal na pagsasalin|Bahay-asyenda ng Madaloya}}) o '''Casa hacienda de Mandaloyon'''<ref>{{Cite book |last=Hernandez |first=Policarpo F. |title=The Augustinians in the Philippines and Their Contribution to the Printing Press, Philology, Poetry, Religious Literature, History, and Sciences |date=1998 |publisher=[[Colegio San Agustin – Makati|Colegio San Agustin]] |isbn=9789716040586 |location=Makati City |page=21}}</ref><ref name="ortigas">{{Cite news |last=Mawis-Aliston |first=Arch. Vittoria Lou |date=22 February 2020 |title=Ortigas Center: The heart of the ‘new revolution’ |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://business.inquirer.net/291107/ortigas-center-the-heart-of-the-new-revolution |access-date=8 October 2025}}</ref> ({{Literal na pagsasalin|Bahay-asyenda ng Mandaloyon}}) ay isang makasaysayan at pamana na gusali na itinayo noong Pebrero 1, 1716,<ref name="angels">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Architecture of Augustinian Churches in the Philippines |date=1987 |publisher=G.A. Formoso Publishing |isbn=9718575006 |location=Pasay |page=48}}</ref> at ang pinakamatandang [[Asyenda|casa hacienda]] na umiiral sa [[Pilipinas]].<ref>{{Cite web |last=Jose |first=R.T. |title=Spanish Colonial Architecture in the Philippines (1565-1898) |url=https://studylib.net/doc/8250485/the-spanish-colonial-tradition-from-1565-to-1898-the |access-date=8 October 2025 |website=studylib.net}}</ref> Ito ay matatagpuan sa loob ng kampus ng [[Don Bosco Technical College]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila|Metro Manila]]. Sa buong kasaysayan nito, ang gusali ay nagsilbing [[ermitoryo]], ampunan ng mga ulila, kapitolyo ng probinsiya,<ref name="Rizal">{{Cite book |last=Tiangco |first=Cesar S. |url=https://books.google.com.ph/books?id=A1MeAAAAMAAJ&redir_esc=y |title=Rizal Province: A Political History |date=1967 |publisher=Office of the Governor, Rizal Cultural Committee |location=Pasig |page=97, 198}}</ref> seminaryo ng arkidiyosesis<ref name="cullum">{{Cite journal |last=Cullum |first=Leo A. |date=30 September 1970 |title=San Carlos Seminary and the Jesuits |url=https://archium.ateneo.edu/cgi/viewcontent.cgi?params=/context/phstudies/article/2159/&path_info=5154.pdf |journal=Philippine Studies |volume=18 |issue=3 |page=479–545 |access-date=10 October 2025}}</ref> at paaralan. Dito nabunyag ang pag-iral at mga lihim ng [[Katipunan]] noong 1896, na humantong sa pagkakatuklas nito ng mga awtoridad na Espanyol na nagpasimula ng [[Himagsikang Pilipino|rebolusyong Pilipino]].<ref name="NHCP Andres">{{Cite web |date=4 September 2012 |title=Andres Bonifacio and the Katipunan |url=https://nhcp.gov.ph/andres-bonifacio-and-the-katipunan/ |access-date=8 October 2025 |website=National Historical Commission of the Philippines |publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]]}}</ref> == Arkitektura == [[File:Gran_Escalera_of_the_Casa_Hacienda_de_Mandaloya.jpg|left|thumb|120x120px| Malaking hagdanan]] Ang gusali ay nagtataglay ng mga elemento ng arkitekturang [[bahay na bato]], at itinayo sa istilo ng isang [[Arkitektura ng mga Californianong misyon|tradisyonal na mission complex]] na may malawak na panloob na patyo. Ang pangunahing (malaking) hagdanan nito, at ang koridor sa ground at second floor ay napanatili sa orihinal nitong estruktura.<ref name="angels" /> == Kasaysayan == [[File:Plano_de_la_Plaza_de_Manyla_y_sus_contornos_(cropped).png|thumb|Mapa ng ''Maynila at mga karatig-pook nito'' noong 1814 kung saan makikita ang ''Casa hacienda de Mandaloya''.]] === Kumbentong Agustino === Ang Casa hacienda ng Mandaloya ay nagsimula bilang isang bahay na gawa sa kahoy upang tuluyan ng tagapag-alaga ng mahigit 4,000 ektarya<ref name="ortigas2">{{Cite news |last=Mawis-Aliston |first=Arch. Vittoria Lou |date=22 February 2020 |title=Ortigas Center: The heart of the ‘new revolution’ |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://business.inquirer.net/291107/ortigas-center-the-heart-of-the-new-revolution |access-date=8 October 2025}}</ref><ref name="pante">{{Cite book |last=Pante |first=Michael D. |title=A Capital City at the Margins |date=2019 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=9789715509237 |location=Quezon City |page=48}}</ref> na lupain ng mga [[Lalawigang Agustino ng Kabanal-banalang Pangalan ni Hesus sa Pilipinas|prayleng Agustino]] sa bayan ng [[Santa Ana, Maynila|Santa Ana de Sapa]], apat na kilometro sa silangan ng napapaderang Español na lungsod ng [[Intramuros|Maynila]].<ref name="ilustracion">{{Cite journal |date=1 January 1860 |title=Parte científica |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/ilusfilipin/id/217 |journal=Ilustración Filipina |language=Spanish |location=Manila |publisher=Imprenta y Litografia de Ramírez y Giraudier |volume=II |issue=1 |page=8 |access-date=14 November 2025}}</ref> Noong 1702, pinalaki at pinalitan ang bahay na kahoy gamit ang mga materyales mula sa bahay na bato ni Doña Jeronima Venegas, kung saan bumili ang mga Agustino ng lupa noong 1675 na idadagdag nila sa [[Hacienda de Mandaloya]].<ref>{{Cite book |last=Fernandez, O.P. |first=Pablo |url=https://repository.mainlib.upd.edu.ph/omekas/s/rare-periodicals/media/121861 |title=History of the Church in the Philippines (1521–1898) |date=1979 |publisher=National Book Store |isbn=9710805169 |page=857 |access-date=17 October 2025}}</ref> Natapos ang pagtatayo ng casa hacienda noong 1716 na may isang kapilya na inialay sa ''Dulce Nombre de Jesus'' ({{Literal na pagsasalin|Matamis na Pangalan ni Hesus}}).<ref name="angels2">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Architecture of Augustinian Churches in the Philippines |date=1987 |publisher=G.A. Formoso Publishing |isbn=9718575006 |location=Pasay |page=48}}</ref><ref name="ilustracion" /> Ang Pribadong Depinitoryo ng mga Agustino sa Pilipinas ay nagpulong sa casa hacienda noong 1770 at 1773.<ref name="angels3">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Architecture of Augustinian Churches in the Philippines |date=1987 |publisher=G.A. Formoso Publishing |isbn=9718575006 |location=Pasay |page=48}}</ref> Noong 1882, si Padre [[Celestino Fernández-Villar]] ang magtatapos at pipirma sa kaniyang kontribusyon sa ikatlong edisyon ng ''[[Flora de Filipinas]]'' ni Padre [[Manuel Blanco Ramos|Manuel Blanco]] sa Casa-hacienda de Mandaloya.<ref name="flora2">{{Cite web |title=Flora de Filipinas |url=https://bibdigital.rjb.csic.es/records/item/9470-flora-de-filipinas-gran-edicion-atlas-i? |access-date=15 November 2025 |website=Biblioteca Digital |publisher=Real Jardín Botánico}}</ref><ref>{{Cite web |title=Celestino Fernández-Villar Alonso |url=https://historia-hispanica.rah.es/biografias/16619-celestino-fernandez-villar-alonso |access-date=15 November 2025 |website=Historia Hispánica |publisher=Real Academia de la Historia}}</ref> Ang [[epidemya ng kolera noong 1882–1883]] ay pumatay ng sampu-sampung libo sa Maynila at sa mga nakapalibot na lalawigan,<ref>{{Cite news |last=Ocampo |first=Ambeth R. |date=15 March 2011 |title=Death in the time of cholera (1882) |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://opinion.inquirer.net/4010/death-in-the-time-of-cholera-1882 |access-date=14 October 2025}}</ref><ref>{{Cite book |last=Worcester |first=Dean C. |url=https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/ajw2668.0001.001/21? |title=A History of Asiatic Cholera in the Philippine Islands |date=1909 |publisher=Bureau of Printing |location=Manila |page=19 |access-date=14 October 2025}}</ref> na nag-iwan ng maraming bata na naulila at namamalimos sa mga lansangan. Bilang tugon sa nakababahalang kalagayan ng mga bata, ang Konfraternidad ng Nuestra Señora de la Consolación—isang grupo ng mga Espanyol na Katolikong matrona sa [[Simbahan ng San Agustin]]—ay tumanggap ng ilang ulila, ngunit kalaunan ay humingi ng tulong sa gobyerno dahil ang gawain ay naging labis na mabigat para sa kanila. Bumaling si [[Mga Gobernador-Heneral ng Pilipinas|Gobernador-Heneral]] [[Primo de Rivera]] sa mga orden ng relihiyon na may kakayahang pangrelihyon para sa gayong gawain. === Asilo de Mandaloya === Madaling nakipagtulungan ang mga Agustino upang akuin ang obligasyon na pangalagaan ang mga ulila ng epidemya ng kolera. Nagtayo sila ng pansamantalang silungan para sa mga ulila sa San Marcelino sa [[Paco, Maynila|Paco]]. Di-nagtagal, ang mga ulilang batang lalaki ay inilipat sa Guadalupe sa [[Makati|San Pedro Macati]] at pagkatapos ay sa [[Malabon|Tambobong]], habang ang mga ulilang batang babae ay inilipat sa kanilang ginawang kumbento sa kanilang asyenda sa Mandaloya. Ang casa hacienda ay makikilala bilang ''Asilo de Nuestra Señora de la Consolación de Mandaloya'' ({{Literal na pagsasalin|Asilo ng Mahal na Ina ng Konsolasyon ng Mandaloya}}) o ''Asilo de Mandaloya''.<ref name="perez2">{{Cite book |last=Pérez |first=Elviro J. |url=https://archive.org/details/catlogobiobibli00peregoog/mode/1up |title=Catálogo bio-bibliográfico de los religiosos Agustinos de la provincia del Santisimo nombre de Jésus de las islas Filipinas desde fundación hasta nuestros dias |date=1901 |publisher=Colegio de Sto. Tomás |location=Manila |page=477 |language=Spanish |access-date=26 October 2025}}</ref> Upang maalagaan ang mga batang babaeng naulila, inimbatahan nina Padre Salvador Font, Bikaryong Panlalawigan ng mga Agustino sa Maynila, at Padre Jose Tintorer, Superyor Mayor ng Agustino sa España ang mga madre ng ''Beaterio de Mantelatas de San Agustin'' ng [[Lungsod ng Barcelona|Barcelona, España]]. Dumating ang unang lupon ng mga madre noong Abril 6, 1883 na kinabibilangan ni Madre [[Consuelo Barcelo]], na magtatatag ng ''Congregación de las Hermanas Agustinas Terciarias de Filipinas'' ({{Literal na pagsasalin|Kongregasyon ng mga Agustinong Madreng Tersiyaryo sa Pilipinas}}). Higit pa sa pangangalaga sa mga ulilang batang babae, binigyan sila ng mga madre ng edukasyong Kristiyano at tinuruan din ng musika, piano, pagpipinta, pagguhit, pananahi, pag-aayos ng buhok, paggawa ng puntas, paglalaba, habang ang kanilang pagbuburda, pananahi, at artipisyal na paggawa ng mga bulaklak ay nagwagi para sa kanila ng mga parangal sa Madrid at Manila Expositions. Di-nagtagal, ang ''asilo'' ay naging isang ''asilo-colegio'' ({{Literal na pagsasalin|asilo-kolehiyo}}). Ang edukasyong natanggap ng mga ulilang batang babae sa asilo-colegio ay naging malawak na alam na kalaunan ay pumayag ang mga madre sa paulit-ulit na kahilingan ng mayayamang pamilya na tanggapin ang mga anak na babae ng mga ''[[peninsulares]]'' at ''[[mestizos]]'' bilang mga naninirahan sa kanilang mga tahanan.<ref name="zamora">{{Cite book |last=Zamora |first=Eladio |url=https://archive.org/details/lascorporacione00zamogoog/ |title=Las corporaciones religiosas en Filipinas |date=1901 |publisher=Impr. y librería religiosa de A. Martín |location=Valladolid |page=273 |language=Spanish |access-date=27 October 2025}}</ref> Noong 1893, sa panahon ng panunungkulan ni Padre. Benito Ubierna, muling pinalaki ang casa hacienda<ref name="galende2">{{Cite book |last=Galende |first=Pedro G. |title=Angels in Stone: Augustinian Churches in the Philippines |date=1997 |publisher=San Agustin Museum |isbn=9719157100 |location=Manila |page=42–43}}</ref> upang mapaunlakan ang lumalaking bilang ng mga naninirahan sa bakuran. === Pagkakatuklas sa Katipunan === {{Pangunahin|Katipunan#Pagkakatuklas}} Sa loob ng casa hacienda nabunyag ang pagkakaroon ng lihim na samahan ng [[Katipunan]]. Noong Agosto 19, 1896, si Teodoro Patiño, isang hindi nasisiyahang miyembro ng Katipunan, ay ibinunyag sa kaniyang kapatid na si Honoria, isang ''agraciada''<ref name="Rizal2">{{Cite book |last=Tiangco |first=Cesar S. |url=https://books.google.com.ph/books?id=A1MeAAAAMAAJ&redir_esc=y |title=Rizal Province: A Political History |date=1967 |publisher=Office of the Governor, Rizal Cultural Committee |location=Pasig |page=97, 198}}</ref> sa kolehiyo ng asilo, ang tungkol sa lihim na samahan at mga plano nito na maglunsad ng isang [[Himagsikang Pilipino|rebolusyon]] upang ibagsak ang pamamahala ng España.<ref name="NHCP Andres2">{{Cite web |date=4 September 2012 |title=Andres Bonifacio and the Katipunan |url=https://nhcp.gov.ph/andres-bonifacio-and-the-katipunan/ |access-date=8 October 2025 |website=National Historical Commission of the Philippines |publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]]}}</ref> Dahil sa pagkagulat sa rebelasyon at takot para sa kanilang buhay, ibinahagi ni Honoria ang bagay na ito sa kaniyang prioresa, si Sor Teresa de Jesús, na siya namang nakakumbinsi kay Teodoro na ibunyag ang lahat ng kaniyang nalalaman tungkol sa Katipunan kay Padre. Si Mariano Gil, ang paring Agustino ng [[Simbahan ng Tondo|Tondo]], na ginawa rin ni Teodoro nang araw na iyon. Isang agarang pagsugpo sa Katipunan ang sumunod nang gabing iyon, na naglabas ng hindi mapabubulaanang ebidensiya ng pag-iral ng Katipunan. Ang mga pangyayari noong araw na iyon na nagsimula sa Casa Hacienda ay nagtulak kay [[Andrés Bonifacio]] na isulong ang kanilang mga plano para sa rebolusyon at magdeklara ng isang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayagang pag-aalsa]] pagkalipas ng ilang araw.<ref>{{Cite web |last=Milagros C. Guerrero |last2=Emmanuel N. Encarnacion |last3=Ramon N. Villegas |date=6 June 2003 |title=In Focus: Balintawak: The Cry for a Nationwide Revolution |url=https://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/balintawak-the-cry-for-a-nationwide-revolution/ |access-date=6 November 2025 |website=[[National Commission for Culture and the Arts]] |publisher=GOVPH}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Katipunan]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] cvz6nvobfv11ppablpgo4npw59kdmj9 0 339967 2230162 2026-09-30T09:17:48Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1363874858|Tondo Church]]" 2230162 wikitext text/x-wiki Ang '''Basilika Menor ng Santo Niño de Tondo''',<ref>{{Cite web |title=Minor Basilica and Archdiocesan Shrine Parish of Santo Niño de Tondo |url=https://www.facebook.com/stoninodetondoparish |url-access= |access-date=March 13, 2026 |website=Facebook |type=Official Facebook page}}</ref> na kilala rin bilang '''Dambanang Arkidiyosesis ng Parokya ng Santo Niño de Tondo''' ay isang [[Katoliko|Katoliko Romanong]] [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|menor na basilika]] sa [[Tondo, Maynila]], Pilipinas. Ang dambana ay orihinal na itinatag ng [[Ordeng Agustino]], sa ilalim ng hurisdiksyon ng [[Arkidiyosesis ng Maynila]]. Ang Basilika ay inialay sa [[Kabataan ni Hesus|Batang Hesus]]. Ang dambana ay naglalaman ng isang imaheng [[Marpil|garing]] ng [[Kabataan ni Hesus|Kristong Batang]] nagmula sa [[Acapulco]], [[Mehiko|Mexico]] at ibinigay ng isang mayamang mangangalakal sa [[Arkidiyosesis ng Maynila|Arsobispo ng Maynila]] noong panahong iyon, na kalaunan ay ibinigay naman ito sa kura paroko ng Tondo, Maynila. Mula noong 1572, ang imahen ng Santo Niño ay itinaguyod sa simbahang ito.<ref name=":1">{{Cite web |last=Alvarez |first=Czar Emmanuel |title=Filipino devotion to the Sto. Niño |url=http://www.thedailyguardian.net/index.php/iloilo-opinion/37665-filipino-devotion-to-the-sto-nino |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017042600/http://www.thedailyguardian.net/index.php/iloilo-opinion/37665-filipino-devotion-to-the-sto-nino |archive-date=October 17, 2014 |access-date=October 12, 2014 |website=The Daily Guardian}}</ref> Ito ang pangalawang pinakamatandang imahen ng Batang Hesus sa Pilipinas kasunod ng [[Banal na Bata ng Cebu|Santo Niño de Cebú]] sa [[Lungsod ng Cebu]].<ref>{{Cite web |last=Peña |first=Kurt Dela |date=2025-01-16 |title=Pit Senyor: Origins of PH's oldest Santo Niño images |url=https://newsinfo.inquirer.net/2025320/pit-senyor-origins-of-phs-oldest-santo-nino-images |access-date=2026-04-10 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Nagbigay si [[Papa Leon XIV]] ng isang Dekretong Pontipiko na nagtaas sa katayuan ng dambana bilang [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|basilika menor]] noong Nobyembre 9, 2025. Ang dambana ay pinasinayaan sa publiko noong Mayo 11, 2026. [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Kastila]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] mfenyskue38u9okbjnzf0yz5avfufgt 2230163 2230162 2026-09-30T09:18:11Z Ryomaandres 8044 2230163 wikitext text/x-wiki Ang '''Basilika Menor ng Santo Niño de Tondo''',<ref>{{Cite web |title=Minor Basilica and Archdiocesan Shrine Parish of Santo Niño de Tondo |url=https://www.facebook.com/stoninodetondoparish |url-access= |access-date=March 13, 2026 |website=Facebook |type=Official Facebook page}}</ref> na kilala rin bilang '''Dambanang Arkidiyosesis ng Parokya ng Santo Niño de Tondo''' ay isang [[Katoliko|Katoliko Romanong]] [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|menor na basilika]] sa [[Tondo, Maynila]], Pilipinas. Ang dambana ay orihinal na itinatag ng [[Ordeng Agustino]], sa ilalim ng hurisdiksyon ng [[Arkidiyosesis ng Maynila]]. Ang Basilika ay inialay sa [[Kabataan ni Hesus|Batang Hesus]]. Ang dambana ay naglalaman ng isang imaheng [[Marpil|garing]] ng [[Kabataan ni Hesus|Kristong Batang]] nagmula sa [[Acapulco]], [[Mehiko|Mexico]] at ibinigay ng isang mayamang mangangalakal sa [[Arkidiyosesis ng Maynila|Arsobispo ng Maynila]] noong panahong iyon, na kalaunan ay ibinigay naman ito sa kura paroko ng Tondo, Maynila. Mula noong 1572, ang imahen ng Santo Niño ay itinaguyod sa simbahang ito.<ref name=":1">{{Cite web |last=Alvarez |first=Czar Emmanuel |title=Filipino devotion to the Sto. Niño |url=http://www.thedailyguardian.net/index.php/iloilo-opinion/37665-filipino-devotion-to-the-sto-nino |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017042600/http://www.thedailyguardian.net/index.php/iloilo-opinion/37665-filipino-devotion-to-the-sto-nino |archive-date=October 17, 2014 |access-date=October 12, 2014 |website=The Daily Guardian}}</ref> Ito ang pangalawang pinakamatandang imahen ng Batang Hesus sa Pilipinas kasunod ng [[Banal na Bata ng Cebu|Santo Niño de Cebú]] sa [[Lungsod ng Cebu]].<ref>{{Cite web |last=Peña |first=Kurt Dela |date=2025-01-16 |title=Pit Senyor: Origins of PH's oldest Santo Niño images |url=https://newsinfo.inquirer.net/2025320/pit-senyor-origins-of-phs-oldest-santo-nino-images |access-date=2026-04-10 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Nagbigay si [[Papa Leon XIV]] ng isang Dekretong Pontipiko na nagtaas sa katayuan ng dambana bilang [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|basilika menor]] noong Nobyembre 9, 2025. Ang dambana ay pinasinayaan sa publiko noong Mayo 11, 2026. == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Kastila]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9ytmcvcl8cnz37qaaru3425dqwdbim0 2230164 2230163 2026-09-30T09:26:06Z Ryomaandres 8044 2230164 wikitext text/x-wiki Ang '''Basilika Menor ng Santo Niño de Tondo''',<ref>{{Cite web |title=Minor Basilica and Archdiocesan Shrine Parish of Santo Niño de Tondo |url=https://www.facebook.com/stoninodetondoparish |url-access= |access-date=March 13, 2026 |website=Facebook |type=Official Facebook page}}</ref> na kilala rin bilang '''Dambanang Arkidiyosesis ng Parokya ng Santo Niño de Tondo''' ay isang [[Katoliko|Katoliko Romanong]] [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|menor na basilika]] sa [[Tondo, Maynila]], Pilipinas. Ang dambana ay orihinal na itinatag ng [[Ordeng Agustino]], sa ilalim ng hurisdiksyon ng [[Arkidiyosesis ng Maynila]]. Ang Basilika ay inialay sa [[Kabataan ni Hesus|Batang Hesus]]. Ang dambana ay naglalaman ng isang imaheng [[Marpil|garing]] ng [[Kabataan ni Hesus|Kristong Batang]] nagmula sa [[Acapulco]], [[Mehiko|Mexico]] at ibinigay ng isang mayamang mangangalakal sa [[Arkidiyosesis ng Maynila|Arsobispo ng Maynila]] noong panahong iyon, na kalaunan ay ibinigay naman ito sa kura paroko ng Tondo, Maynila. Mula noong 1572, ang imahen ng Santo Niño ay itinaguyod sa simbahang ito.<ref name=":1">{{Cite web |last=Alvarez |first=Czar Emmanuel |title=Filipino devotion to the Sto. Niño |url=http://www.thedailyguardian.net/index.php/iloilo-opinion/37665-filipino-devotion-to-the-sto-nino |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017042600/http://www.thedailyguardian.net/index.php/iloilo-opinion/37665-filipino-devotion-to-the-sto-nino |archive-date=October 17, 2014 |access-date=October 12, 2014 |website=The Daily Guardian}}</ref> Ito ang pangalawang pinakamatandang imahen ng Batang Hesus sa Pilipinas kasunod ng [[Banal na Bata ng Cebu|Santo Niño de Cebú]] sa [[Lungsod ng Cebu]].<ref>{{Cite web |last=Peña |first=Kurt Dela |date=2025-01-16 |title=Pit Senyor: Origins of PH's oldest Santo Niño images |url=https://newsinfo.inquirer.net/2025320/pit-senyor-origins-of-phs-oldest-santo-nino-images |access-date=2026-04-10 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Nagbigay si [[Papa Leon XIV]] ng isang Dekretong Pontipiko na nagtaas sa katayuan ng dambana bilang [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|basilika menor]] noong Nobyembre 9, 2025. Ang dambana ay pinasinayaan sa publiko noong Mayo 11, 2026. Ang simbahan, isa sa mga pinakaunang simbahang itinatag ng mga prayleng Espanyol sa [[Luzon]], ay itinatag ng mga [[Ordeng Agustino|Agustino]] na siyang unang [[Catholic religious order|orden ng mga Katolikong]] dumating sa Pilipinas. Ang Kumbentong Agustino sa Tondo ay inaprubahan ng kabanatang panlalawigan noong Mayo 3, 1572. Ang mga ''visita'' nito ay [[Lubao]], [[Betis, Guagua|Betis]], at [[Calumpit]]. Si Fray Alonzo Alvarado, OSA ang unang relihiyosong Agustino na namuno sa simbahan. Noong 1572, idinagdag ng Simbahan ng Tondo ang mga ''visita'' ng mga hilagang suburb, kabilang ang [[Malolos]]. Sa pamamagitan ni Fray Diego Ordoñez de Vivar, pinalawak ng Tondo ang eklesyastikong teritoryo nito hanggang sa [[Morong, Rizal|Morong]].<ref name=":3">{{Cite journal |title=Short Historical Background of the Parish |journal=Santo Niño de Tondo Church |location=Tondo, Manila}}</ref> Pinaniniwalaang nagsimula ang pagtatayo ng unang [[Monastery|monasteryong]] bato noong 1611 sa ilalim ni Fray Alonso Guerrero, na noon ay ministro ng Tondo.<ref name=":2">{{Cite web |last=Mendoza |first=Rose Marie |date= |title=History of Sto. Niño de Tondo Parish Church |url=http://www.manila-map.com/parish_history.html |access-date=October 19, 2014 |website=The Many Faces of Tondo Parish}}</ref> Ang kumbento ng Tondo ay inalis sa sampung porsiyentong kontribusyon nito ([[Pahunos|ikapu]]) sa Maynila noong 1620 dahil sa kinakailangang magastos na pagkukumpuni ng kumbento at ng simbahan. Inulit ang resolusyong ito nang sumunod na taon dahil sa kinakailangang tulong na ipagkaloob para sa amang probinsiyano na noon ay nananatili sa Tondo.<ref name=":2" /> Noong 1625, isinangla ni Fray Antonio de Ocampo ang kumbento sa halagang 800 piso, ang halagang gagastusin sa loob ng tatlong taong termino para sa pagpapabuti ng mga pasilidad ng bahay tulad ng {{Lang|es|cenador}}, hagdanan, atbp. Pinaniniwalaang natapos ang pagtatayo ng simbahan at kumbento noong mga panahong ito.<ref name=":22">{{Cite web |last=Mendoza |first=Rose Marie |date= |title=History of Sto. Niño de Tondo Parish Church |url=http://www.manila-map.com/parish_history.html |access-date=October 19, 2014 |website=The Many Faces of Tondo Parish}}</ref> Noong 1641, ang prior ay nagpahintuloy na kumpunihin ang simbahan dahil sa kaguluhang dulot ng mga [[Sangley]] at bilang karagdagan, naglagay ng mga [[imbakan ng tubig]] upang makatipid sa badyet para sa pagbili. Pagkalipas ng apat na taon, ang simbahan ay nangailangan ng agarang pagkukumpuni dahil muli itong nawasak ng [[lindol sa Luzon noong 1645]]. Natapos ang mga pagkukumpuni at pagpapanumbalik at ang "simbahan ay mukhang kahanga-hanga at matibay sa buong konstruksiyon nito na gawa sa masoneriya".<ref name=":23">{{Cite web |last=Mendoza |first=Rose Marie |date= |title=History of Sto. Niño de Tondo Parish Church |url=http://www.manila-map.com/parish_history.html |access-date=October 19, 2014 |website=The Many Faces of Tondo Parish}}</ref> Ang karilagan na ito ay panandalian lamang dahil, noong 1661, si Gobernador Sabiniano Manrique de Lara, na natakot kay Koseng ([[Koxinga]]), isang pirata na Tsino mula sa Isla ng Hermosa ([[Taiwan|Formosa]], na ngayon ay Taiwan), ay sinabing maaaring magkuta sa loob ng gusali. Iniutos niya na gibain ang estruktura. Ayon sa isang sugnay ng Kabanata ng 1661, "ang kumbento ay labis na nagdusa noong digmaan ng mga Sangley kaya ngayon ay hindi na ito sapat nang tumayo sa sarili nitong paa". Ang kita mula sa mga tindahan ng Sangley, ang limos para sa mga kaluluwa sa [[Purgatoryo]], ilang donasyon at eksemsiyon sa buwis ay ginamit para sa muling pagtatayo ng simbahan at kumbento.<ref name=":24">{{Cite web |last=Mendoza |first=Rose Marie |date= |title=History of Sto. Niño de Tondo Parish Church |url=http://www.manila-map.com/parish_history.html |access-date=October 19, 2014 |website=The Many Faces of Tondo Parish}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Kastila]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4juwhwxxraptgjc69xcjksjkb0ugr4m 2230165 2230164 2026-09-30T09:26:15Z Ryomaandres 8044 2230165 wikitext text/x-wiki Ang '''Basilika Menor ng Santo Niño de Tondo''',<ref>{{Cite web |title=Minor Basilica and Archdiocesan Shrine Parish of Santo Niño de Tondo |url=https://www.facebook.com/stoninodetondoparish |url-access= |access-date=March 13, 2026 |website=Facebook |type=Official Facebook page}}</ref> na kilala rin bilang '''Dambanang Arkidiyosesis ng Parokya ng Santo Niño de Tondo''' ay isang [[Katoliko|Katoliko Romanong]] [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|menor na basilika]] sa [[Tondo, Maynila]], Pilipinas. Ang dambana ay orihinal na itinatag ng [[Ordeng Agustino]], sa ilalim ng hurisdiksyon ng [[Arkidiyosesis ng Maynila]]. Ang Basilika ay inialay sa [[Kabataan ni Hesus|Batang Hesus]]. Ang dambana ay naglalaman ng isang imaheng [[Marpil|garing]] ng [[Kabataan ni Hesus|Kristong Batang]] nagmula sa [[Acapulco]], [[Mehiko|Mexico]] at ibinigay ng isang mayamang mangangalakal sa [[Arkidiyosesis ng Maynila|Arsobispo ng Maynila]] noong panahong iyon, na kalaunan ay ibinigay naman ito sa kura paroko ng Tondo, Maynila. Mula noong 1572, ang imahen ng Santo Niño ay itinaguyod sa simbahang ito.<ref name=":1">{{Cite web |last=Alvarez |first=Czar Emmanuel |title=Filipino devotion to the Sto. Niño |url=http://www.thedailyguardian.net/index.php/iloilo-opinion/37665-filipino-devotion-to-the-sto-nino |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017042600/http://www.thedailyguardian.net/index.php/iloilo-opinion/37665-filipino-devotion-to-the-sto-nino |archive-date=October 17, 2014 |access-date=October 12, 2014 |website=The Daily Guardian}}</ref> Ito ang pangalawang pinakamatandang imahen ng Batang Hesus sa Pilipinas kasunod ng [[Banal na Bata ng Cebu|Santo Niño de Cebú]] sa [[Lungsod ng Cebu]].<ref>{{Cite web |last=Peña |first=Kurt Dela |date=2025-01-16 |title=Pit Senyor: Origins of PH's oldest Santo Niño images |url=https://newsinfo.inquirer.net/2025320/pit-senyor-origins-of-phs-oldest-santo-nino-images |access-date=2026-04-10 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Nagbigay si [[Papa Leon XIV]] ng isang Dekretong Pontipiko na nagtaas sa katayuan ng dambana bilang [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|basilika menor]] noong Nobyembre 9, 2025. Ang dambana ay pinasinayaan sa publiko noong Mayo 11, 2026. == Kasaysayan == Ang simbahan, isa sa mga pinakaunang simbahang itinatag ng mga prayleng Espanyol sa [[Luzon]], ay itinatag ng mga [[Ordeng Agustino|Agustino]] na siyang unang [[Catholic religious order|orden ng mga Katolikong]] dumating sa Pilipinas. Ang Kumbentong Agustino sa Tondo ay inaprubahan ng kabanatang panlalawigan noong Mayo 3, 1572. Ang mga ''visita'' nito ay [[Lubao]], [[Betis, Guagua|Betis]], at [[Calumpit]]. Si Fray Alonzo Alvarado, OSA ang unang relihiyosong Agustino na namuno sa simbahan. Noong 1572, idinagdag ng Simbahan ng Tondo ang mga ''visita'' ng mga hilagang suburb, kabilang ang [[Malolos]]. Sa pamamagitan ni Fray Diego Ordoñez de Vivar, pinalawak ng Tondo ang eklesyastikong teritoryo nito hanggang sa [[Morong, Rizal|Morong]].<ref name=":3">{{Cite journal |title=Short Historical Background of the Parish |journal=Santo Niño de Tondo Church |location=Tondo, Manila}}</ref> Pinaniniwalaang nagsimula ang pagtatayo ng unang [[Monastery|monasteryong]] bato noong 1611 sa ilalim ni Fray Alonso Guerrero, na noon ay ministro ng Tondo.<ref name=":2">{{Cite web |last=Mendoza |first=Rose Marie |date= |title=History of Sto. Niño de Tondo Parish Church |url=http://www.manila-map.com/parish_history.html |access-date=October 19, 2014 |website=The Many Faces of Tondo Parish}}</ref> Ang kumbento ng Tondo ay inalis sa sampung porsiyentong kontribusyon nito ([[Pahunos|ikapu]]) sa Maynila noong 1620 dahil sa kinakailangang magastos na pagkukumpuni ng kumbento at ng simbahan. Inulit ang resolusyong ito nang sumunod na taon dahil sa kinakailangang tulong na ipagkaloob para sa amang probinsiyano na noon ay nananatili sa Tondo.<ref name=":2" /> Noong 1625, isinangla ni Fray Antonio de Ocampo ang kumbento sa halagang 800 piso, ang halagang gagastusin sa loob ng tatlong taong termino para sa pagpapabuti ng mga pasilidad ng bahay tulad ng {{Lang|es|cenador}}, hagdanan, atbp. Pinaniniwalaang natapos ang pagtatayo ng simbahan at kumbento noong mga panahong ito.<ref name=":22">{{Cite web |last=Mendoza |first=Rose Marie |date= |title=History of Sto. Niño de Tondo Parish Church |url=http://www.manila-map.com/parish_history.html |access-date=October 19, 2014 |website=The Many Faces of Tondo Parish}}</ref> Noong 1641, ang prior ay nagpahintuloy na kumpunihin ang simbahan dahil sa kaguluhang dulot ng mga [[Sangley]] at bilang karagdagan, naglagay ng mga [[imbakan ng tubig]] upang makatipid sa badyet para sa pagbili. Pagkalipas ng apat na taon, ang simbahan ay nangailangan ng agarang pagkukumpuni dahil muli itong nawasak ng [[lindol sa Luzon noong 1645]]. Natapos ang mga pagkukumpuni at pagpapanumbalik at ang "simbahan ay mukhang kahanga-hanga at matibay sa buong konstruksiyon nito na gawa sa masoneriya".<ref name=":23">{{Cite web |last=Mendoza |first=Rose Marie |date= |title=History of Sto. Niño de Tondo Parish Church |url=http://www.manila-map.com/parish_history.html |access-date=October 19, 2014 |website=The Many Faces of Tondo Parish}}</ref> Ang karilagan na ito ay panandalian lamang dahil, noong 1661, si Gobernador Sabiniano Manrique de Lara, na natakot kay Koseng ([[Koxinga]]), isang pirata na Tsino mula sa Isla ng Hermosa ([[Taiwan|Formosa]], na ngayon ay Taiwan), ay sinabing maaaring magkuta sa loob ng gusali. Iniutos niya na gibain ang estruktura. Ayon sa isang sugnay ng Kabanata ng 1661, "ang kumbento ay labis na nagdusa noong digmaan ng mga Sangley kaya ngayon ay hindi na ito sapat nang tumayo sa sarili nitong paa". Ang kita mula sa mga tindahan ng Sangley, ang limos para sa mga kaluluwa sa [[Purgatoryo]], ilang donasyon at eksemsiyon sa buwis ay ginamit para sa muling pagtatayo ng simbahan at kumbento.<ref name=":24">{{Cite web |last=Mendoza |first=Rose Marie |date= |title=History of Sto. Niño de Tondo Parish Church |url=http://www.manila-map.com/parish_history.html |access-date=October 19, 2014 |website=The Many Faces of Tondo Parish}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Kastila]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 0bpezau325vul5m58t4d4a1af757gi1 0 339968 2230166 2026-09-30T09:36:46Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1361938098|Augustinians]]" 2230166 wikitext text/x-wiki Ang mga '''Agustino''' ay mga miyembro ng ilang [[Ordeng relihiyoso (Katoliko)|ordeng relihiyoso]] na sumusunod sa [[Alituntunin ni San Agustin]], na isinulat noong mga 400 AD ni [[Agustin ng Hipona]]. Mayroong dalawang magkakaibang uri ng mga Agustino sa mga Katolikong ordeng relihiyoso na nagsimula noong ika-12 hanggang ika-13 siglo:<ref>[https://www.newadvent.org/cathen/02079b.htm Besse, Jean. "Rule of St. Augustine." The Catholic Encyclopedia] Vol. 2. New York: Robert Appleton Company, 1907.{{PD-notice}}</ref><ref>McBrien, Richard. "Rule of St. Augustine", The Harper Collins Encyclopedia of Catholicism (1995). p.112.</ref> * Sinusunod ng iba't ibang kongregasyon ng [[Kanon Regular]] ang [[Alituntunin ni San Agustin|Patakaran ni San Agustin]], niyayakap ang mga [[Mga konsehong ebangheliko|konsehong ebangheliko]] at namumuhay nang parang-monasteryo, habang nananatiling nakatuon sa [[pangangalagang pastoral]] na angkop sa kanilang pangunahing bokasyon bilang mga [[Pagkapari sa Simbahang Katolika|pari]]. Karaniwan silang bumubuo ng isang malaking komunidad na maaaring nagsisilbi sa mga parokya sa paligid, at inorganisa sa mga nagsasariling kongregasyon. * Ilang orden ng mga [[prayle]] na namumuhay ng magkahalong relihiyosong buhay-kontemptasyon at ministeryong apostoliko. Ang pinakamalaki at pinakapamilyar ay ang [[Orden ni San Agustin]] (OSA), na itinatag noong 1244 at orihinal na kilala bilang mga Ermitaño ni San Agustin (OESA). Karaniwan silang kilala bilang mga Prayleng Austino sa Inglatera. Dalawa pang orden, ang [[Orden ng mga Agustinong Recoletos]] (OAR) at ang [[Orden ng mga Agustinong Descalzo|Agustinong Descalzo]] (OAD), ay dating bahagi ng orihinal na Orden sa ilalim ng iisang [[Prior (eklesyastiko)|Prior]] Heneral. Ang mga Recoleto, na nagsimula noong 1588 bilang isang [[Reporma ng isang ordeng relihiyoso|kilusang reporma]] sa España upang mabawi ang mga ugat ng [[Ermitanyo|ermitanyong]] Orden, ay naging awtonomo noong 1612. Sa ika-100 [[Balangay (relihiyon)|Pangkalahatang Balangay]] ng Orden na isinagawa sa Roma noong Mayo 1592, ang mga naghahangad ng reporma sa kanilang pamumuhay ay tinawag na Descalzo (nakayapak) at pinahintulutan na hangarin ang kanilang mga layunin bilang isang mala-independiyenteng sangay. Itinaas sila sa katayuan ng isang hiwalay na Orden ng mga mendikante noong 1610.<ref>{{Cite web |title=Ordine degli Agostiniani Scalzi |url=http://oadnet.webs.com/storia.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326190749/http://oadnet.webs.com/storia.htm |archive-date=2012-03-26 |access-date=2012-08-03}}</ref> [[Kategorya:CS1 errors: generic name]] rhjumewciwqt8aoaloj6mb88plstzao 2230167 2230166 2026-09-30T09:37:00Z Ryomaandres 8044 2230167 wikitext text/x-wiki Ang mga '''Agustino''' ay mga miyembro ng ilang [[Ordeng relihiyoso (Katoliko)|ordeng relihiyoso]] na sumusunod sa [[Alituntunin ni San Agustin]], na isinulat noong mga 400 AD ni [[Agustin ng Hipona]]. Mayroong dalawang magkakaibang uri ng mga Agustino sa mga Katolikong ordeng relihiyoso na nagsimula noong ika-12 hanggang ika-13 siglo:<ref>[https://www.newadvent.org/cathen/02079b.htm Besse, Jean. "Rule of St. Augustine." The Catholic Encyclopedia] Vol. 2. New York: Robert Appleton Company, 1907.{{PD-notice}}</ref><ref>McBrien, Richard. "Rule of St. Augustine", The Harper Collins Encyclopedia of Catholicism (1995). p.112.</ref> * Sinusunod ng iba't ibang kongregasyon ng [[Kanon Regular]] ang [[Alituntunin ni San Agustin|Patakaran ni San Agustin]], niyayakap ang mga [[Mga konsehong ebangheliko|konsehong ebangheliko]] at namumuhay nang parang-monasteryo, habang nananatiling nakatuon sa [[pangangalagang pastoral]] na angkop sa kanilang pangunahing bokasyon bilang mga [[Pagkapari sa Simbahang Katolika|pari]]. Karaniwan silang bumubuo ng isang malaking komunidad na maaaring nagsisilbi sa mga parokya sa paligid, at inorganisa sa mga nagsasariling kongregasyon. * Ilang orden ng mga [[prayle]] na namumuhay ng magkahalong relihiyosong buhay-kontemptasyon at ministeryong apostoliko. Ang pinakamalaki at pinakapamilyar ay ang [[Orden ni San Agustin]] (OSA), na itinatag noong 1244 at orihinal na kilala bilang mga Ermitaño ni San Agustin (OESA). Karaniwan silang kilala bilang mga Prayleng Austino sa Inglatera. Dalawa pang orden, ang [[Orden ng mga Agustinong Recoletos]] (OAR) at ang [[Orden ng mga Agustinong Descalzo|Agustinong Descalzo]] (OAD), ay dating bahagi ng orihinal na Orden sa ilalim ng iisang [[Prior (eklesyastiko)|Prior]] Heneral. Ang mga Recoleto, na nagsimula noong 1588 bilang isang [[Reporma ng isang ordeng relihiyoso|kilusang reporma]] sa España upang mabawi ang mga ugat ng [[Ermitanyo|ermitanyong]] Orden, ay naging awtonomo noong 1612. Sa ika-100 [[Balangay (relihiyon)|Pangkalahatang Balangay]] ng Orden na isinagawa sa Roma noong Mayo 1592, ang mga naghahangad ng reporma sa kanilang pamumuhay ay tinawag na Descalzo (nakayapak) at pinahintulutan na hangarin ang kanilang mga layunin bilang isang mala-independiyenteng sangay. Itinaas sila sa katayuan ng isang hiwalay na Orden ng mga mendikante noong 1610.<ref>{{Cite web |title=Ordine degli Agostiniani Scalzi |url=http://oadnet.webs.com/storia.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326190749/http://oadnet.webs.com/storia.htm |archive-date=2012-03-26 |access-date=2012-08-03}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:CS1 errors: generic name]] rnuk7h6fllk9vk7zyp0o9pqz9gxg44m 2230169 2230167 2026-09-30T09:43:12Z Ryomaandres 8044 2230169 wikitext text/x-wiki Ang mga '''Agustino''' ay mga miyembro ng ilang [[Ordeng relihiyoso (Katoliko)|ordeng relihiyoso]] na sumusunod sa [[Alituntunin ni San Agustin]], na isinulat noong mga 400 AD ni [[Agustin ng Hipona]]. Mayroong dalawang magkakaibang uri ng mga Agustino sa mga Katolikong ordeng relihiyoso na nagsimula noong ika-12 hanggang ika-13 siglo:<ref>[https://www.newadvent.org/cathen/02079b.htm Besse, Jean. "Rule of St. Augustine." The Catholic Encyclopedia] Vol. 2. New York: Robert Appleton Company, 1907.{{PD-notice}}</ref><ref>McBrien, Richard. "Rule of St. Augustine", The Harper Collins Encyclopedia of Catholicism (1995). p.112.</ref> * Sinusunod ng iba't ibang kongregasyon ng [[Kanon Regular]] ang [[Alituntunin ni San Agustin|Patakaran ni San Agustin]], niyayakap ang mga [[Mga konsehong ebangheliko|konsehong ebangheliko]] at namumuhay nang parang-monasteryo, habang nananatiling nakatuon sa [[pangangalagang pastoral]] na angkop sa kanilang pangunahing bokasyon bilang mga [[Pagkapari sa Simbahang Katolika|pari]]. Karaniwan silang bumubuo ng isang malaking komunidad na maaaring nagsisilbi sa mga parokya sa paligid, at inorganisa sa mga nagsasariling kongregasyon. * Ilang orden ng mga [[prayle]] na namumuhay ng magkahalong relihiyosong buhay-kontemptasyon at ministeryong apostoliko. Ang pinakamalaki at pinakapamilyar ay ang [[Orden ni San Agustin]] (OSA), na itinatag noong 1244 at orihinal na kilala bilang mga Ermitaño ni San Agustin (OESA). Karaniwan silang kilala bilang mga Prayleng Austino sa Inglatera. Dalawa pang orden, ang [[Orden ng mga Agustinong Recoletos]] (OAR) at ang [[Orden ng mga Agustinong Descalzo|Agustinong Descalzo]] (OAD), ay dating bahagi ng orihinal na Orden sa ilalim ng iisang [[Prior (eklesyastiko)|Prior]] Heneral. Ang mga Recoleto, na nagsimula noong 1588 bilang isang [[Reporma ng isang ordeng relihiyoso|kilusang reporma]] sa España upang mabawi ang mga ugat ng [[Ermitanyo|ermitanyong]] Orden, ay naging awtonomo noong 1612. Sa ika-100 [[Balangay (relihiyon)|Pangkalahatang Balangay]] ng Orden na isinagawa sa Roma noong Mayo 1592, ang mga naghahangad ng reporma sa kanilang pamumuhay ay tinawag na Descalzo (nakayapak) at pinahintulutan na hangarin ang kanilang mga layunin bilang isang mala-independiyenteng sangay. Itinaas sila sa katayuan ng isang hiwalay na Orden ng mga mendikante noong 1610.<ref>{{Cite web |title=Ordine degli Agostiniani Scalzi |url=http://oadnet.webs.com/storia.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326190749/http://oadnet.webs.com/storia.htm |archive-date=2012-03-26 |access-date=2012-08-03}}</ref> Mayroon ding ilang mga [[Anglikanong ordeng relihiyoso]] na nilikha noong ika-19 na siglo na sumusunod sa alituntunin ni Agustino. Ang mga ito ay binubuo lamang ng kababaihan sa iba't ibang komunidad ng mga [[Mga madreng Agustino sa Komunyong Anglicano|madreng Agustino]]. == Karisma == Sa isang relihiyosong komunidad, ang "karisma" ay ang partikular na kontribusyon na kinakatawan ng bawat relihiyosong orden, kongregasyon o pamilya at ng mga indibidwal na miyembro nito.<ref>[http://www.augustinian.org/who-we-are/the-augustinians "The Augustinians", Province of St. Thomas of Villanova] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217200906/http://www.augustinian.org/who-we-are/the-augustinians|date=February 17, 2015}}</ref> Ang mga turo at sulatin ni Augustine, ang ''Alituntunin ni Agustin'', at ang buhay at karanasan ng mga Agustino sa loob ng labing-anim na siglo ay nakakatulong na tukuyin ang [[ethos]] at espesyal na karisma ng orden. Ang paghahanap ng katotohanan sa pamamagitan ng pagkatuto ay susi sa etos ni Augustinian, na binabalanse ng utos na kumilos nang may pagmamahal sa isa't isa. Ang mga parehong utos ng pagmamahal at pagiging patas ang nagtulak sa kaayusan sa pandaigdigang paglilingkod bilang misyonero.<ref>{{Cite web |date=2008-02-14 |title=San Agustín |url=http://www.agustinasmisioneras.net/quienesingles.htm |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20080214082245/http://www.agustinasmisioneras.net/quienesingles.htm |archive-date=2008-02-14 |access-date=2017-12-12}}</ref> Ang balanseng paghahangad ng pagmamahal at pagkatuto ay nagbigay-sigla sa iba't ibang sangay ng orden sa pagbuo ng mga komunidad na nakabatay sa pagmamahalan at pagsulong sa intelektuwal. Masigasig na nagsalita si Agustino hinggil sa "kagandahang napakasinauna at napakabago" ng Diyos,<ref>Augustine of Hippo, Confessions 10, 27</ref> at ang kaniyang pagkahumaling sa kagandahan ay umabot din sa musika. Itinuro niya na "sinuman ang umaawit ay nananalangin nang dalawang beses" (''Qui cantat, bis orat'')<ref>Augustine of Hippo Sermons 336, 1 PL 38, 1472</ref> at ang musika ay isa ring mahalagang bahagi ng etos ng mga Agustino. Kabilang sa mga kontemporaneong pundasyon ng musikang Augustinian ang [[Simbahang Agustino, Viena|Augustinerkirche]] sa [[Vienna|Viena]], kung saan ang mga misa ng orkestra nina [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] at [[Franz Schubert|Schubert]] ay itinatanghal linggo-linggo, pati na rin ang koro ng mga lalaki<ref>[https://web.archive.org/web/20061218130318/http://www.florianer.at/site_en/ Sankt Florian boys' choir]</ref> sa [[Sankt Florian]] sa [[Austria]], isang paaralan na pinangangasiwaan ng mga Agustinong Kanon, isang koro na mahigit 1,000 taong gulang na ngayon. Ang mga Agustino ay nakagawa rin ng isang kahanga-hangang kalipunan ng mga akademikong akda.<ref>{{Cite web |title=Collection Items: Contributions from Augustinian Theologians and Scholars |url=https://digital.library.villanova.edu/Item/vudl:70206 |access-date=2017-12-12 |website=digital.library.villanova.edu}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:CS1 errors: generic name]] 62628u8y3iy9mal8masvdyf9nnpa8zg 1 339969 2230182 2026-09-30T10:51:08Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 30|2026}}~~~~ 2230182 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 30|2026}}[[Tagagamit:Ryomaandres|Ryomaandres]] ([[Usapang tagagamit:Ryomaandres|kausapin]]) 10:51, 30 Setyembre 2026 (UTC) mlphpukp0d13jf01jwuzbyix50hvawe 2230183 2230182 2026-09-30T10:51:18Z Ryomaandres 8044 2230183 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 30|2026}} klmqts4t152l7p6l7t9fyxafe5ehujf 1 339970 2230184 2026-09-30T10:51:27Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 30|2026}} 2230184 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 30|2026}} klmqts4t152l7p6l7t9fyxafe5ehujf 1 339971 2230185 2026-09-30T10:51:30Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 30|2026}} 2230185 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 30|2026}} klmqts4t152l7p6l7t9fyxafe5ehujf