Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1163 2232194 2221813 2026-10-07T00:43:50Z GinawaSaHapon 102500 +for para sa organisasyon 2232194 wikitext text/x-wiki <!-- Panatilihin ang tuldik sa unang banggit ng paksa. -->{{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=300|direction=horizontal|image1=Students at the Science Battle 2017 in Tartu 1.jpg|image2=Milwaukee Public Museum November 2022 022 (Rainforest--Today's Scientist- In the Museum).jpg|image3=Students and workers wrap new CubeSats in SSPF.jpg|image4=Assistant Pharmacist.jpg|footer=Ilan sa mga gawain na isinasagawa sa mga larangan ng agham}}{{For|organisasyon|Advocates of Science and Technology for the People}} '''Aghám''' o '''siyénsiyá''' ang [[pamamaraang makaagham|sistematikong]] [[Pananaliksik|pagsasagawa at pagsasaayos]] sa [[kaalaman]] ng [[sangkatauhan]] sa pamamagitan ng mga masusubukang [[Ipotesis|hinuha]] (ipotesis) at [[hula]] (prediksiyon) tungkol sa [[uniberso|sanlibutan]].<ref name="Heilbron2003">{{cite book |last=Heilbron |first=J. L. |author-link=J. L. Heilbron |title=The Oxford Companion to the History of Modern Science |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_s7n3 |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-511229-0 |location=New York |pages=vii–x |language=en |trans-title=Ang Pantulong Oxford ukol sa Kasaysayan ng Modernong Agham |chapter=Preface |trans-chapter=Panimula |quote= |display-authors=etal}}</ref> Sa kasalukuyang panahon, madalas na hinahati ito sa dalawa o tatlong sangay:<ref name="Cohen2021">{{cite book |last=Cohen |first=Eliel |url=https://www.routledge.com/The-University-and-its-Boundaries-Thriving-or-Surviving-in-the-21st-Century/Cohen/p/book/9780367562984 |title=The University and its Boundaries: Thriving or Surviving in the 21st Century |publisher=Routledge |year=2021 |isbn=978-0-367-56298-4 |location=New York |pages=14–41 |language=en |trans-title=Ang Pamantasan at ang Hangganan nito: Lumalago o Nanghihina sa Ika-21 Siglo |chapter=The boundary lens: theorising academic activity |trans-chapter=Ang lente ng hangganan: pagteorisa sa akademikong gawain |access-date=}}</ref> ang mga [[likas na agham]] tulad ng [[pisika]], [[kimika]], at [[biolohiya]], na pinag-aaralan ang [[pisikal na mundo]], at mga [[agham pang-ugali]] tulad ng [[ekonomika]], [[sikolohiya]], at [[sosyolohiya]], na nakatuon naman sa mga [[indibidwal]] at [[lipunan]].<ref name="Colander2019">{{cite book |last1=Colander |first1=David C. |title=Social Science: An Introduction to the Study of Society |last2=Hunt |first2=Elgin F. |publisher=Routledge |year=2019 |edition=17 |location=New York |pages=1–22 |language=en |trans-title=Agham Panlipunan: Panimula sa Pag-aaral sa Lipunan |chapter=Social science and its methods |trans-chapter=Agham panlipunan at ang mga kaparaanan nito}}</ref> Kinokonsidera din bilang ikatlong pangunahing sangay ang mga [[pormal na agham]] tulad ng [[matematika]], [[lohika]], at [[teoretikal na agham pangkompyuter]], na nakatuon naman sa mga [[sistemang pormal]] na pinamamahalaan ng mga [[aksoma]] at tuntunin;<ref name="Löwe2002">{{cite journal |last=Löwe |first=Benedikt |author-link=Benedikt Löwe |year=2002 |title=The formal sciences: their scope, their foundations, and their unity |trans-title=Mga pormal na agham: kanilang saklaw, pundasyon, at pagkakaisa |journal=Synthese |language=en |volume=133 |issue=1/2 |pages=5–11 |doi=10.1023/A:1020887832028 |issn=0039-7857 |s2cid=9272212}}</ref> gayunpaman, hindi ito kinokonsidera bilang sangay ng ilang akademiko dahil sa paggamit nito ng [[deduktibong pagdadahilan]] imbes ng [[pamamaraang makaagham]] o mga [[empirikal na ebidensiya]].<ref>{{cite book |last1=Nickles |first1=Thomas |title=Philosophy of Pseudoscience: Reconsidering the Demarcation Problem |publisher=The University of Chicago Press |year=2013 |page=104 |language=en |trans-title=Ang Pilosopiya ng Seudosiyensiya: Muling Pagkonsidera sa Problema ng Demarkasyon |chapter=The Problem of Demarcation |trans-chapter=Ang Problema ng Demarkasyon}}</ref> Samantala, mga [[nalalapat na agham]] naman ang tawag sa mga agham na gumagamit aa kaalaman ng ibang bahagi ng agham para sa praktikal na mga bagay tulad ng [[inhinyeriya]] at [[medisina]].<ref name="Bunge1966">{{Cite book |last=Bunge |first=M. |title=Contributions to a Philosophy of Technology |publisher=Springer |year=1966 |isbn=978-94-010-2184-5 |editor-last=Rapp |editor-first=F. |location=Dordrecht |pages=19–39 |language=en |trans-title=Mga Ambag sa Pilosopiya ng Teknolohiya |chapter=Technology as Applied Science |trans-chapter=Teknolohiya bilang Nalalapat na Agham |doi=10.1007/978-94-010-2182-1_2 |s2cid=110332727}}</ref> Mahaba ang [[kasaysayan ng agham]], na nagsimula ayon sa kasalukuyang arkeolohiya sa [[sinaunang Ehipto]] at [[Mesopotamia]] noong [[Panahong Bronse]] tinatayang {{BCE|3000|link=yes}}. Malaki ang impluwensiya ng kanilang mga ambag sa [[astronomiya]], matematika, at medisina sa [[likas na pilosopiya]] ng [[Sinaunang Gresya|mga Griyego]], na sumubok na maipaliwanag ang mga pangyayari sa [[kalikasan]], habang nadebelop naman sa [[India]] ang [[Hindu-Arabong sistema ng pagbilang]].<ref name="Grant20072">{{cite book |last=Grant |first=Edward |title=A History of Natural Philosophy: From the Ancient World to the Nineteenth Century |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |isbn=978-0-521-68957-1 |location=New York |pages=1–26 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Likas na Pilosopiya: Mula sa Sinaunang Mundo hanggang sa Ika-19 na Siglo |chapter=Ancient Egypt to Plato |trans-chapter=Sinaunang Ehipto hanggang kay Plato |chapter-url=https://archive.org/details/historynaturalph00gran/page/n16 |chapter-url-access=limited}}</ref><ref name="Lindberg20072">{{Cite book |last=Lindberg |first=David C. |title=The beginnings of Western science: the European Scientific tradition in philosophical, religious, and institutional context |url=https://archive.org/details/beginningsofwest0000lind_d9a5 |publisher=University of Chicago Press |year=2007 |isbn=978-0226482057 |edition=2 |language=en |trans-title=Ang simula ng Kanluraning agham: ang maagham na tradisyon ng Europa sa kontekstong pampilosopiya, panrelihiyon, at pang-institusyon}}</ref> Bumagal ang [[pananaliksik]] sa agham sa [[Pagbagsak ng Imperyong Romano|pagbagsak]] ang [[Imperyong Romano]] na nagpatuloy hanggang sa [[Gitnang Kapanahunan]], bagamat nakabawi naman ito pagsapit ng [[Renasimiyento ng ika-12 siglo]]. Marami sa mga manuskritong naisulat ng mga Griyego na nawala sa [[Kanlurang Europa]] ang naipreserba ng mga Muslim na iskolar noong [[Ginintuang Panahon ng Islam]],<ref name="Lindberg20072" /> gayundin ng mga Bizantinong Griyego na nagpreserba sa mga ito mula sa [[Silangang Imperyong Romano|Imperyong Bizantino]] papunta sa mga bansa sa Kanlurang Europa na nagpasimula sa [[Renasimiyento]]. Sa panahong ito nagsimula ang paggamit sa pamamaraang makaagham, na resulta ng muling pagtaas ng interes sa likas na pilosopiya, at kalauna'y humantong sa [[Rebolusyong Makaagham]] noong ika-16 na siglo.<ref name="Lindberg20072" /> Pagsapit naman ng ika-18 siglo, nagsimulang maging isang propesyon ang pag-aaral sa mga agham, kasabay ng paglitaw ng mga institusyon at ng pagiging pormal ng mga pag-aaral.<ref>{{cite book |title=From Natural Philosophy to the Sciences: Writing the History of Nineteenth-Century Science |url=https://archive.org/details/fromnaturalphilo0000unse |publisher=University of Chicago Press |year=2003 |isbn=978-0-226-08928-7 |editor1-last=Cahan |editor1-first=David |language=en |trans-title=Mula Likas na Pilosopiya papuntang Agham: Pagsusulat sa Kasaysayan ng Agham noong Ika-19 na Siglo}}</ref> Sa kasalukuyan, nabubuo ang mga bagong kaalaman sa agham mula sa mga [[siyentipiko]] na may nilulutas na problema.<ref>{{cite book |last=Marder |first=Michael P. |url=https://www.cambridge.org/core/books/research-methods-for-science/1C04E5D747781B68C52A79EE86BF584B |title=Research Methods for Science |publisher=Cambridge University Press |year=2011 |isbn=978-0-521-14584-8 |location=New York |pages=1–17 |language=en |trans-title=Mga Paraan sa Pananaliksik sa Agham |chapter=Curiosity and research |trans-chapter=Kuryosidad at pananaliksik |access-date=5 May 2021}}</ref> Kalimitan na isinasagawa ang pananaliksik ngayon sa mga malalaking grupo ng mga siyentipiko sa ilalim ng mga [[akademikong institusyon]], ahensiya ng gobyerno, at ng mga pribadong kumpanya. Ang kanilang mga gawa ang nagsisilbing basehan sa paggawa sa mga [[polisiya sa agham]] ng mga bansa. == Etimolohiya == Nagmula ang salitang ''agham'' sa salitang [[Sanskrit]] na ''{{lang|sa|āgama}}'' ({{Langx|sa|आगम|translit=}}), na nangangahulugang "pag-aaral", "tradisyong pinagpasa-pasahan", o "pinagmulan".<ref>{{Cite web|url=https://sanskritdictionary.com/?iencoding=iast&q=%C4%81gama%22&lang=sans&action=Search|title=āgama|access-date=27 Marso 2025|website=Sanskrit Dictionary|language=en|archive-date=10 Mayo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510125736/https://sanskritdictionary.com/?q=%C4%81gama%22&lang=sans&action=Search&iencoding=iast|url-status=dead}}</ref> Tulad ng [[wikang Tagalog]], maraming salita sa ibang mga wika ng Pilipinas na nagmula dito ang nakarating sa kani-kanilang wika bilang ''agama'', na nangangahulugang "[[relihiyon]]" naman sa mga wika tulad ng [[wikang Maranao|Maranao]], [[wikang Tausug|Tausug]], at [[wikang Maguindanao|Maguindanao]]. Hindi malinaw kung paano narating ang modernong kahulugan ng naturang salitang ito sa wikang Tagalog, lalo na't iba ito sa kahulugan ng mga karatig-wika nito. Gayunpaman, malinaw na may lumang kahulugan ang salitang ito bilang isang [[pandiwa]] na nangangahulugang "pag-alam sa tunay na [[katauhan]]" ayon sa ''[[Vocabulario de la lengua tagala]]'' (1613).<ref>{{Cite book |last=Noceda |first=Juan José de |url=https://archive.org/details/vocabulariodelal00noce/page/n37/mode/2up?view=theater |title=Vocabulario de la lengua Tagala, trabaxado por varios sugetos doctos, y graves, y ultimamente añadido, corregido y coordinado |date= |publisher=Imprenta de la Compañia de Iesus |others=John Carter Brown Library |year=1754 |location=Maynila |pages=38 |language=es |trans-title=Bokabularyo ng wikang Tagalog, ginawa ng mga aral at seryosong nag-aaral, na kamakailang dinagdag, tinama, at isinaayos}}</ref> Bagamat di na ginagamit sa ganitong kahulugan, makikita ito sa mga salitang ''agam'' at ''agam-agam'', parehong nangangahulugang "kutob" o "pagduda". Samantala, nagmula naman ang salitang ''siyensiya'' sa [[salitang Kastila]] na ''{{lang|es|ciencia}}'', na nagmula naman sa [[lumang Wikang Kastila]] na ''{{lang|osp|çiençia}}''. Parehong nagmula ang salitang ito gayundin ng mga kaugnay na salita nito sa ibang mga [[wikang Romanse]] sa [[salitang Latin]] na ''{{lang|la|scientia}}'', ang anyong basal (sa pamamagitan ng hulaping ''-ia'') ng {{lang|la|sciēns}} ("alam, eksperto"), ang aktibong pangkasalukuyang partisipiyo ng {{lang|la|sciō}} ("kaya (gawin), pag-unawa, alam"). Ayon sa [[dalubwika]]ng si [[Michiel de Vaan]], maaaring nagmula ito sa isang salita sa [[protowikang Italiko]] na {{lang|ine-x-proto|skije-}} o {{lang|ine-x-proto|*skijo-}} ("alam"), na maaari namang nagmula sa salitang {{lang|ine-x-proto|*skh1-ie}}, {{lang|ine-x-proto|*skh1-io}} ("maghiwa") sa [[protowikang Indo-Europeo]]. Ayon naman sa ''[[Lexikon der indogermanischen Verben]]'', isang diksiyonaryong pang-[[etimolohiya]] sa naturang [[protowika]], maaaring nagmula ang salitang ito bilang isang [[pagbabaligtad]] (''back-formation'') ng salitang Latin na {{lang|la|nescīre}} ("hindi alam"), na nagmula naman sa {{lang|ine-x-proto|*sekH}}, na na nagmula sa {{lang|ine-x-proto|*skh2-}} (mula {{lang|ine-x-proto|*sḱʰeh2(i)-}}), na may kahulugan din na "maghiwa" o "maghati".<ref>{{Cite encyclopedia |year=2008 |title=sciō |encyclopedia=Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages |url=https://archive.org/details/m-de-vaan-2008-etymological-dictionary-of-latin-and-the-other-italic-languages/page/544/ |last=Vaan |first=Michiel de |author-link=Michiel de Vaan |series=[[Indo-European Etymological Dictionary]] |pages=545 |language=en |trans-title= |isbn=978-90-04-16797-1}}</ref> == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng agham}} === Maagang kasaysayan === {{Main|Agham sa sinaunang mundo}} [[File:Plimpton_322.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plimpton_322.jpg|alt=Clay tablet with markings, three columns for numbers and one for ordinals|thumb|Ang [[tabletang Plimpton 322]] na ginawa sa [[Babilonya]] at nagpapakita sa mga [[Tatluhan ni Pitagoras|tatluhan ni Pitagoras.]]]] Walang pinagmulan ang agham. Hiwa-hiwalay itong nadebelop sa iba't-ibang panig ng mundo, bagamat kaunti lang ang alam ukol rito sa kasalukuyan.<ref>{{Citation |last=Carruthers |first=Peter |title=The roots of scientific reasoning: infancy, modularity and the art of tracking |date=2 May 2002 |work=The Cognitive Basis of Science |pages=73–96 |editor-last=Carruthers |editor-first=Peter |trans-title=Ang pinagmulan ng maagham na pagdadahilan: simulain, modularidad, at ang sining ng pagsisiyasat |publisher=Cambridge University Press |language=en |doi=10.1017/cbo9780511613517.005 |isbn=978-0-521-81229-0 |editor2-last=Stich |editor2-first=Stephen |editor3-last=Siegal |editor3-first=Michael}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Lombard |first1=Marlize |last2=Gärdenfors |first2=Peter |year=2017 |title=Tracking the Evolution of Causal Cognition in Humans |trans-title=Pagtunton sa Ebolusyon ng Pag-iisip ng Dahilan sa mga Tao |journal=Journal of Anthropological Sciences |language=en |volume=95 |issue=95 |pages=219–234 |doi=10.4436/JASS.95006 |issn=1827-4765 |pmid=28489015}}</ref> Gayunpaman, halos sigurado ang mga iskolar na malaki ang naging gampanin ng [[Kababaihan sa agham|kababaihan sa maagang kasaysayan ng agham]],<ref>{{cite book |last1=Graeber |first1=David |author-link1=David Graeber |title=The Dawn of Everything |title-link=The Dawn of Everything |last2=Wengrow |first2=David |author-link2=David Wengrow |year=2021 |page=[https://archive.org/details/dawnofeverything0000grae/page/n263 248] |language=en |trans-title=Ang Simula ng Lahat}}</ref> bukod sa mga ritwal ng kani-kanilang mga [[rehiliyon]]. Ginagamit ng ilang iskolar ang katagang "[[proto-agham]]" upang ilarawan ang estado ng agham bago ang modernong konsepto nito,<ref>{{cite book |last=Tuomela |first=Raimo |title=Rational Changes in Science |publisher=Springer |year=1987 |isbn=978-94-010-8181-8 |editor-last1=Pitt |editor-first1=J. C. |series=Boston Studies in the Philosophy of Science |volume=98 |location=Dordrecht, [[Olanda]] |pages=83–101 |language=en |trans-title=Mga Pagbabagong Rasyonal sa Agham |chapter=Science, Protoscience, and Pseudoscience |trans-chapter=Agham, Proto-agham, at Seudosiyensiya |doi=10.1007/978-94-009-3779-6_4 |editor-last2=Pera |editor-first2=M.}}</ref> bagamat hindi lahat ng mga iskolar ay sang-ayon sa katagang ito.<ref>{{cite encyclopedia |year=2011 |title=Science for the West, Myth for the Rest? |encyclopedia=The Postcolonial Science and Technology Studies Reader |publisher=Duke University Press |location=Durham, [[Hilagang Karolina]], [[Estados Unidos]] |last=Scott |first=Colin |editor-last=Harding |editor-first=Sandra |pages=175–197 |language=en |trans-title=Agham sa Kanluran, Mito sa Iba? |doi=10.2307/j.ctv11g96cc.16 |isbn=978-0-8223-4936-5 |jstor=j.ctv11g96cc.16 |chapter=The Case of James Bay Cree Knowledge Construction |trans-chapter=Ang Kaso ng Paggawa ng Kaalaman ng mga James Bay Cree}}</ref> Matapos lumitaw ang mga pinakaunang sistema ng pagsulat sa iab't ibang panig ng mundo noong [[Panahong Bronse]], partikular na sa [[sinaunang Ehipto]] at [[Mesopotamia]], naging malinaw sa mga iskolar ang pagkakaroon ng mga panimulang pag-aaral ng mga sinaunang sibilisasyon sa agham.<ref name="McIntosh2005">{{cite book |last1=McIntosh |first1=Jane R. |author-link=Jane McIntosh |url=https://books.google.com/books?id=9veK7E2JwkUC&q=science+in+ancient+Mesopotamia |title=Ancient Mesopotamia: New Perspectives |publisher=ABC-CLIO |year=2005 |isbn=978-1-57607-966-9 |location=Santa Barbara, [[California]], [[Estados Unidos]] |pages=273–276 |language=en |trans-title=Sinaunang Mesopotamia: Mga Bagong Pananaw |access-date=}}</ref> Karamihan sa mga ito ay ginawa sa kadahilanang praktikal, tulad ng [[medisina]], [[kalendaryo]], at [[heometriya]], bagamat may mga larangan din silang pinag-aralan dahil sa mga kadahilanang [[banal]] o [[Sobrenatural|supernatural]], kagaya ng [[astronomiya]].<ref name="McIntosh2005" /><ref>{{Cite journal |last=Aaboe |first=Asger |author-link=Asger Aaboe |date=2 May 1974 |title=Scientific Astronomy in Antiquity |trans-title=Maagham na Astronomiya sa Sinaunang Panahon |journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society]] |language=en |volume=276 |issue=1257 |pages=21–42 |bibcode=1974RSPTA.276...21A |doi=10.1098/rsta.1974.0007 |jstor=74272 |s2cid=122508567}}</ref> === Panahong klasikal === {{Main|Agham noong panahong klasikal}} [[Talaksan:"The School of Athens" by Raffaello Sanzio da Urbino.jpg|thumb|Ang ''[[Paaralan ng Atenas]]'' (1509-11), ipininta ni [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]], at nagpapakita sa mga mahahalagang siyentipiko, pilosopo, at matematiko ng [[sinaunang Gresya]].]] Noong panahong klasikal sa Europa, tipikal na mga mayayamang kalalakihan lang ang nakakapagdaos ng kani-kanilang imbestigasyon sa kalikasan, madalas dahil sa kagustuhang maipaliwanag ang mga pangyayari sa paligid nila.<ref name=":0">{{cite book |last1=Lehoux |first1=Daryn |title=Wrestling with Nature: From Omens to Science |url=https://archive.org/details/isbn_9780226317830 |publisher=University of Chicago Press |year=2011 |isbn=978-0-226-31783-0 |editor1-last=Shank |editor1-first=Michael |page=[https://archive.org/details/isbn_9780226317830/page/39 39] |language=en |trans-title=Pagbubuno sa Kalikasan: Mula Pamahiin papuntang Agham |chapter=Natural Knowledge in the Classical World |trans-chapter=Likas na Kaalaman sa Klasikal na Mundo |editor2-last=Numbers |editor2-first=Ronald |editor3-last=Harrison |editor3-first=Peter}}</ref> Halimbawa, inilarawan ng mga pilosopong namuhay sa [[sinaunang Gresya]] bago ang panahon ni [[Sokrates]] ang mga pangyayari sa [[kalikasan]] bilang mga natural na paraan na idinisenyo ng [[Mitolohiyang Griyego|mga diyos]].<ref>{{Cite book |last1=Strauss |first1=Leo |url=https://books.google.com/books?id=cpx2j0TumyIC |title=An Introduction to Political Philosophy: Ten Essays by Leo Strauss |last2=Gildin |first2=Hilail |publisher=[[Wayne State University Press]] |year=1989 |isbn=978-0814319024 |page=209 |language=en |trans-title=Panimula sa Pilosopiyang Pampolitika: Sampung Sanaysay ni Leo Strauss |chapter=Progress or Return? The Contemporary Crisis in Western Education |trans-chapter=Progreso o Pagbalik? Ang Kontemporaryong Krisis sa Edukasyon ng Kanluran |access-date=}}</ref> Samantala, ipinaliwanag naman ng mga pilosopong tagasunod ni [[Thales|Tales ng Miletus]] ang mga pangyayaring ito nang walang bahid ng supernatural.<ref>{{cite book |last1=O'Grady |first1=Patricia F. |author-link=Patricia O'Grady |url=https://books.google.com/books?id=ZTUlDwAAQBAJ&q=Thales+of+Miletus+first+scientist&pg=PA245 |title=Thales of Miletus: The Beginnings of Western Science and Philosophy |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-0-7546-0533-1 |location=[[New York]] |page=245 |language=en |trans-title=Tales ng Miletus: Mga Simulain ng Agham at Pilosopiya ng Kanluran |access-date=}}</ref> Dinebelop naman ng mga tagasunod ni [[Pitagoras]] ang isang [[Pitagorasismo|mala-relihiyong sistema ng pilosopiya]] na sumesentro sa mga bilang.<ref name="Burkert1972">{{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |url=https://books.google.com/books?id=0qqp4Vk1zG0C&q=Pythagoreanism |title=Lore and Science in Ancient Pythagoreanism |date=1 June 1972 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-53918-1 |location=Cambridge, [[Massachusetts]], [[Estados Unidos]] |language=en |trans-title=Alamat at Agham sa Sinaunang Pitagorasismo}}</ref> Ang simulain ng ideya ng [[atomo]] bilang ang pinakamaliit na yunit ng realidad ay nagsimula naman sa mga ideya ng [[atomismo]] nina [[Democritus|Demokritus]] at [[Epikuro]].<ref>{{Cite book |last1=Pullman |first1=Bernard |url=https://books.google.com/books?id=IQs5hur-BpgC&q=Leucippus+Democritus+atom&pg=PA56 |title=The Atom in the History of Human Thought |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-515040-7 |pages=31–33 |language=en |trans-title=Ang Atomo sa Kasaysayan ng Kaisipan ng Tao |bibcode= |access-date=}}</ref> Nagpokus naman si [[Hippocrates|Hipokrates]] sa pormal na pag-aaral sa medisina; dahil rito, siya ngayon ang itinuturing na "ama ng medisina".<ref>{{cite book |last1=Leff |first1=Samuel |url=https://books.google.com/books?id=HjNrAAAAMAAJ |title=From Witchcraft to World Health |last2=Leff |first2=Vera |publisher=Macmillan |year=1956 |location=[[London]] |language=en |trans-title=Mula Kulam hanggang sa Pandaigdigang Kalusugan |access-date=}}</ref> Pinasimulan ni Sokrates ang imbestigasyon sa mga bagay-bagay sa pamamagitan ng unti-unting pagtanggal sa mga posibleng paliwanag patungkol sa isang bagay dahil sa [[kontradiksiyon]], hanggang sa maabot ang isang [[konklusyon]] na walang kontradiksiyon. Ang paraan na ito, na tinatawag na ngayon bilang ang [[paraang Sokratiko]], ay unang inilarawan ng kanyang estudyante na si [[Platon]] sa mga dayalogong isinulat nito.<ref>{{cite web |title=Plato, Apology |trans-title=Platon, Apolohiya |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0170%3Atext%3DApol.%3Apage%3D17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129145253/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0170%3Atext%3DApol.%3Apage%3D17 |archive-date=29 January 2018 |access-date= |page=17 |language=en}}</ref> Noong {{BKP|ika-4 na siglo|link=yes}}, dinebelop ni [[Aristoteles]] ang isang sistematikong programa sa [[teleolohiya]].<ref>{{cite book |author1=[[Aristoteles]] |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0054%3Abekker%20page%3D1139b |title=Nicomachean Ethics |edition= |at=1139b |language=en |trans-title=Etikang Nikomakeno |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317140402/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc= |archive-date=17 March 2012 |url-status=live}}</ref> Iminungkahi naman ni [[Aristarco]] ang isang modelo ng kalangitan kung saan ang [[Araw (astronomiya)|Araw]] ang nasa sentro ([[heliosentrismo]]).<ref name="McClellan2015">{{cite book |last1=McClellan |first1=James E. III |url=https://books.google.com/books?id=ah1ECwAAQBAJ&q=Aristarchus+heliocentrism&pg=PA99 |title=Science and Technology in World History: An Introduction |last2=Dorn |first2=Harold |publisher=Johns Hopkins University Press |year=2015 |isbn=978-1-4214-1776-9 |location=Baltimore |pages=99–100 |access-date=20 October 2020}}</ref> Gayunpaman, hindi ito nakakuha ng laganap na suporta dahil pinaniwalaan noon na labag ito sa mga batas ng pisika,<ref name="McClellan20152">{{cite book |last1=McClellan |first1=James E. III |url=https://books.google.com/books?id=ah1ECwAAQBAJ&q=Aristarchus+heliocentrism&pg=PA99 |title=Science and Technology in World History: An Introduction |last2=Dorn |first2=Harold |publisher=Johns Hopkins University Press |year=2015 |isbn=978-1-4214-1776-9 |location=[[Baltimore]] |pages=99–100 |language=en |trans-title=Agham at Teknolohiya sa Kasaysayan ng Mundo: Panimula |access-date=}}</ref> at mas tinanggap ang mungkahi ni [[Ptolomeo]] na modelo kung saan nasa sentro ang [[Daigdig]] ([[heosentrismo]]), na una niyang inilarawan sa kanyang aklat na ''[[Almagest]]''; ito ang nanaig na modelo ng sansinukob hanggang sa [[Renasimiyento]].<ref>{{Cite book |last=Grasshoff |first=Gerd |title=The History of Ptolemy's Star Catalogue |publisher=Springer |year=1990 |isbn=978-1-4612-8788-9 |series=Studies in the History of Mathematics and Physical Sciences |volume=14 |location=[[New York]] |language=en |trans-title=Ang Kasaysayan ng Katalogo ng mga Bituin ni Ptolomeo |doi=10.1007/978-1-4612-4468-4}}</ref> Samantala, malaki naman ang ambag ng matematikong si [[Arkimedes|Arkimedes ng Syracuse]], kabilang na sa [[paglutang]] ng mga bagay sa tubig. Isinulat naman ng Romanong si [[Matandang Plinio]] ang aklat na ''[[Likas na Kasaysayan (Plinio)|Likas na Kasaysayan]]''.<ref>{{cite book |last1=Lawson |first1=Russell M. |url=https://books.google.com/books?id=1AY1ALzh9V0C&q=Pliny+the+Elder+encyclopedia&pg=PA190 |title=Science in the Ancient World: An Encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |year=2004 |isbn=978-1-85109-539-1 |location=Santa Barbara, [[California]], [[Estados Unidos]] |pages=190–191 |language=en |trans-title=Agham sa Sinaunang Mundo: Ensiklopedya |access-date=}}</ref> === Gitnang Kapanahunan === [[Talaksan:Maqamat hariri.jpg|thumb|Ang [[Tahanan ng Karunungan]] sa [[Baghdad]], itinuturing na isa sa mga sentro ng kaalaman ng panahong ito. Nasira ito noong kasagsagan ng mga [[Pagkubkob sa Baghdad (1258)|pag-atake]] ng [[Imperyong Monggol|mga Mongol]] sa lungsod noong 1258.]] Naging mabagal ang pag-usad ng agham sa Europa pagsapit ng [[Gitnang Kapanahunan]] mula noong [[Pagbagsak ng Imperyong Romano|bumagsak ang Imperyong Romano]].<ref name="Lindberg20072" /> Gayunpaman, nagawang mapreserba ng ilang mga iskolar tulad ni [[Isidro ng Sevilla]] ang malaking bahagdan ng kaalaman noong panahong yon sa pamamagitan ng mano-manong pagkopya sa mga natitirang panitikan at pagtipon nito sa mga bolyum tulad ng 20 bolyum ng ''[[Etymologiae]]''.<ref>{{cite book |last1=Grant |first1=Edward |url=https://books.google.com/books?id=YyvmEyX6rZgC |title=The Foundations of Modern Science in the Middle Ages: Their Religious, Institutional and Intellectual Contexts |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-56762-6 |series=Cambridge Studies in the History of Science |pages=7–17 |language=en |trans-title=Ang mga Pundasyon ng Modernong Agham sa Gitnang Kapanahunan: Kanilang mga Kontekstong Panrelihiyon, Pang-institusyon, at Intelektuwal |access-date=}}</ref> Sa kabilang banda naman, ang relatibong katatagan ng [[Silangang Imperyong Romano|Imperyong Bisantino]] noong panahong ito ang naging dahilan upang patuloy na magsagawa ng agham ang mga iskolar nito. Halimbawa, bagamat laganap ang mga [[Aristotelismo|ideya]] ni [[Aristoteles]] sa Europa kagaya ng heosentrismo at pisika, may mga ilang kritiko nito sa panahong ito tulad ni [[Juan Filopono]], na nagpakilala sa [[teorya ng impetus]], isang sinaunang teorya na sumubok ipaliwanag kung paano [[Mosyon|gumagalaw]] ang mga bagay. Ginamit ang kanyang kritisismo ng mga sumunod na iskolar hanggang sa pagsapit ng [[Renasimiyento]], nang ginamit ito ni [[Galileo Galilei]].<ref name="Lindberg20072" /> Madalas gamitin ang mga ideya ni Aristoteles sa pagpapaliwanag sa mga pangyayari sa paligid. Sentro sa mga ideya niya ang [[apat na sanhi]]: materyal, pormal, paggalaw, at huling sanhi.<ref>{{Cite encyclopedia |year=2019 |title=Aristotle on Causality |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2019/entries/aristotle-causality/#FouCau |access-date= |last=Falcon |first=Andrea |editor-last=Zalta |editor-first=Edward |edition= |language=en |trans-title=Aristoteles sa Kasanhian |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009032459/https://plato.stanford.edu/archives/spr2019/entries/aristotle-causality/#FouCau |archive-date=9 October 2020 |url-status=live}}</ref> Kristiyano (madalas [[Nestorianismo]] at [[Miapisismo]]) ang karamihan sa mga nakapagpreserba sa mga sinaunang panitikan, na nagsalin sa iba't-ibang wika. Sa ilalim ng mga [[Dinastiyang Abasida|Abasida]], pinahusay pa ang salin sa wikang Arabo ng mga Arabong siyentipiko.<ref>{{cite book |last=Grant |first=Edward |url=https://archive.org/details/historynaturalph00gran |title=A History of Natural Philosophy: From the Ancient World to the Nineteenth Century |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |isbn=978-0-521-68957-1 |pages=[https://archive.org/details/historynaturalph00gran/page/n77 62–67] |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Likas na Pilosopiya: Mula sa Sinaunang Mundo hanggang Ika-19 na Siglo |chapter=Islam and the eastward shift of Aristotelian natural philosophy |trans-chapter=Islam at ang pasilangang paglipat ng likas na pilosopiya ni Aristoteles |url-access=limited}}</ref> Sa kabisera nito ng [[Baghdad]] makikita ang [[Tahanan ng Karunungan]], isa sa mga pinakamalalaking aklatan ng panahong ito at nagpatuloy hanggang sa [[Pagkubkob sa Baghdad (1258)|pagsalakay]] ng [[Imperyong Mongol|mga Mongol]] sa naturang lungsod noong 1258. Sa karatig na [[Imperyong Sasanida]] naman itinatag ang [[Akademiya ng Gondashipur]], na itinuturing bilang isa sa mga pinakamahahalagang institusyon ng [[medisina]] ng sinaunang mundo. Pinasimulan naman ni [[Alhazen]] ang mga eksperimento bilang pangkumpirma sa isang hinuha, na kanyang ginamit sa mga eksperimento niya ukol sa [[paningin]]. Samantala, isinulat naman ni [[Avicenna]] ang ''[[Kanon ng Medisina]]'', isang komprehensibong ensiklopedya ng medisina na itinuturing bilang isa sa mga pinakamahahalagang aklat sa larangan sa panahong ito.<ref>{{Cite book |last=Fisher |first=W. B. |title=The Cambridge history of Iran |url=https://archive.org/details/cambridgehistory0007unse_b4w5 |date=1968–1991 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-20093-6 |language=en |trans-title=Ang Kasaysayan ng Iran ng Cambridge}}</ref> Noong 1088, itinatag ang [[Unibersidad ng Bolonia|Pamantasan ng Bolonia]] sa [[Italya]], ang pinakaunang [[pamantasan]] sa Europa at aktibo magpahanggang ngayon.<ref>{{Cite journal |last=Russell |first=Josiah C. |year=1959 |title=Gratian, Irnerius, and the Early Schools of Bologna |url=https://archive.org/details/sim_mississippi-quarterly_fall-1959_12_4/page/n14 |trans-title=Gratian, Ireneo, at ang mga Pinakaunang Paaralan ng Bolonia |journal=[[The Mississippi Quarterly]] |language=en |volume=12 |issue=4 |pages=168–188 |jstor=26473232 |quote=}}</ref> Nagsimulang maglitawan ang mga institusyon at pamantasan sa kontinente, na nagpasimula sa [[Renasimiyento ng ika-12 siglo]] at nagbigay-daan sa pagtaas ng pangangailangan sa mga salin sa [[wikang Latin]] ng mga sinaunang teksto at aklat.<ref name="Lindberg20072" /> Lumaganap ang [[eskolastika]] sa Europa, at nagsimula ang mga iskolar na magkalap ng mga kaalaman sa maraming larangan.<ref>{{cite encyclopedia |title=St. Albertus Magnus |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Albertus-Magnus |access-date= |language=en |trans-title=San Alberto Magno |archive-url=https://web.archive.org/web/20171028045424/https://www.britannica.com/biography/Saint-Albertus-Magnus |archive-date=28 October 2017 |url-status=live}}</ref> Noong ika-13 siglo, inilathala ni [[Mondino de Luzzi]] ang unang aklat ukol sa [[anatomiya]] base sa mga pagbukas ng mga iskolar sa [[Bolonia]] sa mga katawan ng mga [[bangkay]].<ref>{{cite book |last=Numbers |first=Ronald |url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674057418 |title=Galileo Goes to Jail and Other Myths about Science and Religion |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0-674-03327-6 |page=45 |language=en |trans-title=Nakulong si Galileo at Iba pang mga Mito ukol sa Agham at Relihiyon |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120190509/https://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674057418 |archive-date=20 January 2021 |url-status=live}}</ref> === Renasimiyento === {{Main|Rebolusyong Makaagham}} [[File:De_Revolutionibus_manuscript_p9b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:De_Revolutionibus_manuscript_p9b.jpg|alt=Drawing of planets' orbit around the Sun|thumb|Pagguhit ni [[Nicolaus Copernicus]] sa ideya ng [[heliosentrismo]] sa kanyang aklat na ''[[De revolutionibus orbium coelestium]].'']] Malaki ang naging ambag ng mga pag-abante sa larangan ng [[optika]] sa paglunsad ng [[Renasimiyento]] sa Europa, tulad ng [[teleskopyo]] at ang [[camera obscura]]. Sa simula nito, inilatag ng mga pilosopong tulad ni [[Roger Bacon]], [[Vitelio|Vitello]], at [[John Peckham]] ang [[ontolohiya]] ng realidad na nakikita ng mga mata; humantong ito sa ideya ng [[perspektibismo]], na ginamit sa sining upang kopyahin ang kanilang nakikita sa kalikasan.<ref name="Smith2001">{{cite book |last=Smith |first=A. Mark |title=Alhacen's Theory of Visual Perception: A Critical Edition |title-link=De Aspectibus |publisher=[[American Philosophical Society]] |year=2001 |isbn=978-0-87169-914-5 |series=Transactions of the American Philosophical Society |volume=91 |location=[[Philadelphia]], Estados Unidos |language=en |trans-title=Teorya ng Biswal na Persepsyon ni Alhacen: Kritikal na Edisyon |issue=4–5}}</ref> Samantala, noong ika-16 na siglo, inilatag ng paring siyentipiko na si [[Nicolaus Copernicus]] ang modelong [[heliosentrismo]] kung saan nasa gitna ang [[Araw (astronomiya)|Araw]] at umiikot ang [[Daigdig]] dito. Bagamat taliwas ito sa nananaig na modelong [[heosentrismo]] sa panahong ito, ang pagtuklas ni [[Johannes Kepler]] sa mga [[Mga batas mosyon ng mga planeta ni Kepler|batas ng paggalaw ng mga planeta]] at ang mga ambag ni [[Galileo Galilei]] sa larangan ang nagpatunay kalaunan sa katotohanan ng heliosentrismo.<ref>{{Cite journal |last1=Goldstein |first1=Bernard R. |year=2016 |title=Copernicus and the Origin of his Heliocentric System |trans-title=Si Copernicus at ang Pinagmulan ng kanyang Sistemang Heliosentro |url=http://pdfs.semanticscholar.org/e610/194b7b608cab49e034a542017213d827fb70.pdf |url-status=dead |journal=Journal for the History of Astronomy |language=en |volume=33 |issue=3 |pages=219–235 |doi=10.1177/002182860203300301 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412211013/http://pdfs.semanticscholar.org/e610/194b7b608cab49e034a542017213d827fb70.pdf |archive-date=12 April 2020 |access-date= |s2cid=118351058}}</ref><ref>{{Cite book |last=Koestler |first=Arthur |author-link=Arthur Koestler |url=https://archive.org/details/sleepwalkershist00koes_0/page/1 |title=The Sleepwalkers: A History of Man's Changing Vision of the Universe |publisher=Penguin |year=1990 |isbn=0-14-019246-8 |location=[[Londres]], Reyno Unido |page=[https://archive.org/details/sleepwalkershist00koes_0/page/1 1] |language=en |trans-title=Ang Mga Naglalakad nang Tulog: Kasaysayan ng Nagbabagong Pagtanaw ng Sangkatauhan sa Sansinukob |orig-date=1959}}</ref> Ang pagkaimbento sa [[Limbagin|limbagan]] ang nagpabilis sa pagkalat ng impormasyon, kabilang na yung mga kinokonsiderang ipinagbabawal o hindi sumasang-ayon sa mga ideya ng panahong yon.<ref>{{cite journal |last=Gingerich |first=Owen |year=1975 |title=Copernicus and the Impact of Printing |trans-title=Si Copernicus at ang Epekto ng Paglilimbag |journal=Vistas in Astronomy |language=en |volume=17 |issue=1 |pages=201–218 |bibcode=1975VA.....17..201G |doi=10.1016/0083-6656(75)90061-6}}</ref> Nagsimula namang kuwestyunin ng mga pilosopong siyentipiko tulad ni [[Francis Bacon]] at [[Rene Descartes]] ang mga ideya ni Aristoteles; pumabor sila sa paggamit ng mga eksperimento imbes ng kontemplasyon sa pag-aaral sa kalikasan.<ref>{{cite book |last1=Davis |first1=Philip J. |title=Descartes' Dream: The World According to Mathematics |url=https://archive.org/details/descartesdreamwo0000davi |last2=Hersh |first2=Reuben |publisher=[[Harcourt Brace Jovanovich]] |year=1986 |location=[[Cambridge]], [[Massachusetts]], [[Estados Unidos]] |language=en |trans-title=Ang Pangarap ni Descartes: Ang Mundo ayon sa Matematika}}</ref> === Kaliwanagan === {{Main|Agham sa Panahon ng Kaliwanagan}} [[File:Newton's_Principia_title_page.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Newton's_Principia_title_page.png|thumb|Ang [[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|''Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica'']] ni [[Isaac Newton]], na unang inilimbag noong 1687.]] Sa simula ng [[Panahon ng Kaliwanagan]], nilimbag ni Isaac Newton ang [[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|''Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica'']], isa sa mga kinokonsiderang pinakamahahalagang aklat ng [[pisika]].<ref>{{cite book |last=Gribbin |first=John |title=Science: A History 1543–2001 |url=https://archive.org/details/sciencehistory150000grib |publisher=Allen Lane |year=2002 |isbn=978-0-7139-9503-9 |page=[https://archive.org/details/sciencehistory150000grib/page/241 241] |language=en |trans-title=Agham: Isang Kasaysayan 1543–2001 |quote=}}</ref> Samantala, lumayo ang mga siyentipiko mula sa mga turo ni Aristoteles, kagaya ni [[Gottfried Leibniz|Gottfried Wilhelm Leibniz]], na tiningnan ang mga bagay bilang sumusunod sa mga batas ng kalikasan, hindi dahil may mga layunin ang mga ito.<ref>{{Cite web |title=Gottfried Leibniz – Biography |trans-title=Gottfried Leibniz – Talambuhay |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Leibniz/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711221621/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Leibniz.html |archive-date=11 Hulyo 2017 |access-date= |website=Maths History |language=en}}</ref> Dinomina ng mga grupong nakatuon sa agham ang pag-aaral sa mga larangan sa panahong ito, di tulad ng mga nagdaang panahon kung saan nasa mga pamantasan nakasentro ang mga pag-aaral. Naging mabilis naman ang pag-unsad ng samu't saring mga larangan sa panahong ito, partikular na ang medisina, pisika, at biolohiya.<ref>{{Cite book |last=van Horn Melton |first=James |url=https://www.cambridge.org/core/books/rise-of-the-public-in-enlightenment-europe/BA532085A260114CD430D9A059BD96EF |title=The Rise of the Public in Enlightenment Europe |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |isbn=978-0511819421 |pages=82–83 |language=en |trans-title=Ang Pag-angat ng Publiko sa Europa noong [Panahon ng] Kaliwanagan |doi=10.1017/CBO9780511819421 |access-date= |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120143805/https://www.cambridge.org/core/books/rise-of-the-public-in-enlightenment-europe/BA532085A260114CD430D9A059BD96EF |archive-date=20 January 2022 |url-status=live}}</ref> Sinimulan ni [[Carl Linnaeus|Carolus Linnaeus]] na pagpangkatin ang lahat ng buhay, na ngayo'y bahagi na ng larangan ng [[taksonomiya]].<ref>{{cite journal |last1=Calisher |first1=CH |author1-link=Charles Calisher |year=2007 |title=Taxonomy: what's in a name? Doesn't a rose by any other name smell as sweet? |trans-title=Taksonomiya: ano'ng meron sa pangalan? Sintamis ba ang amoy ng rosas sa ibang pangalan? |journal=Croatian Medical Journal |language=en |volume=48 |issue=2 |pages=268–270 |pmc=2080517 |pmid=17436393}}</ref> Sa panahong ito nadiskubre at napag-aralan ang [[magnetismo]] at [[Daloy ng kuryente|kuryente]].<ref>{{cite book |last1=Darrigol |first1=Olivier |url=https://archive.org/details/electrodynamicsf0000darr |title=Electrodynamics from Ampère to Einstein |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=0198505949 |location=New York |language=en |trans-title=Elektrodinamika mula kay Ampère hanggang kay Einstein |url-access=registration}}</ref> Mabilis din ang pag-unsad sa kaalaman sa [[kimika]], [[ekonomika]], [[sosyolohiya]], at [[lipunan]]. Noong 1776, inilathala ni [[Adam Smith]] ang ''[[The Wealth of Nations|Kayamanan ng mga Bansa]]'', na kinokonsiderang pinakaunang aklat ng modernong ekonomika.<ref>{{Cite book |last=Fry |first=Michael |url=https://archive.org/details/adamsmithslegacy0000unse |title=Adam Smith's Legacy: His Place in the Development of Modern Economics |publisher=[[Routledge]] |others= |year=1992 |isbn=978-0-415-06164-3 |language=en |trans-title=Legasiya ni Adam Smith: Ang Kanyang Lugar sa Pagdebelop ng Modernong Ekonomika |url-access=registration}}</ref> === Ika-19 na siglo === Nagsimulang magkaroon ng mga katangian na masasabing "moderno" ang mga larangan pagsapit ng ika-19 na siglo. Kabilang sa mga ito ang pagiging isang ganap na propesyon ng [[siyentipiko]], gayundin ang pagbilis ng [[industriyalisasyon]] ng mga bansa. Nagsimulang magsilitawan ang mga [[Kathang-isip na pang-agham|sanaysay at panitikan]] na may kinalaman sa agham, gayundin ang mga pinakaunang [[Diyaryong akademiko|akademikong dyornal]].<ref name=":0" /> Magkahiwalay na iminungkahi nina [[Charles Darwin]] at [[Alfred Russel Wallace]] ang teorya ng ebolusyon sa pamamagitan ng [[likas na pagpili]], na nagpapaliwanag kung paano at saan nagmula ang mga hayop at halaman. Inilatag ito nang husto ni Darwin sa kanyang aklat na ''[[On the Origin of Species|Ukol sa Pinagmulan ng mga Espesye]]'' (1859).<ref>{{cite journal |last=Padian |first=Kevin |year=2008 |title=Darwin's enduring legacy |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2008-02-07_451_7179/page/632 |trans-title=Ang nananaig na legasiya ni Darwin |journal=Nature |language=en |volume=451 |issue=7179 |pages=632–634 |bibcode=2008Natur.451..632P |doi=10.1038/451632a |pmid=18256649 |doi-access=free}}</ref> Samantala, unang naipaliwanag ni [[Gregor Mendel]] ang mga prinsipyo ng [[Pagmamana ng katangian|mana sa mga buhay]], na nagpasimula sa larangan ng [[henetika]].<ref>{{Cite book |last=Henig |first=Robin Marantz |author-link=Robin Marantz Henig |url=https://archive.org/details/monkingardenlost00heni |title=The monk in the garden: the lost and found genius of Gregor Mendel, the father of genetics |year=2000 |pages=134–138 |language=en |trans-title=Ang monghe sa hardin: ang nawala ngunit nakitang kahenyuhan ni Gregor Mendel, ang ama ng henetika}}</ref> Itinatag naman ni [[Wilhelm Wundt]] ang pinakaunang laboratoryo para sa [[sikolohiya]] noong 1879.<ref>{{cite book |last=Leahey |first=Thomas Hardy |title=A History of Psychology: From Antiquity to Modernity |url=https://archive.org/details/historyofpsychol0000thom |publisher=Routledge |year=2018 |isbn=978-1-138-65242-2 |edition=8 |location=[[New York]] |pages=[https://archive.org/details/historyofpsychol0000thom/page/219 219]–253 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Sikolohiya: Mula Sinaunang Panahon hanggang sa Ngayon |chapter=The psychology of consciousness |trans-chapter=Ang sikolohiys ng kamalayan}}</ref> Iminungkahi ni John Dalton ang [[Teorya ng atomo|teorya]] ng [[atomo]] mula sa ideya ng sinaunang Griyegong pilosopong si [[Democritus|Demokrito]].<ref>{{cite journal |last1=Rocke |first1=Alan J. |year=2005 |title=In Search of El Dorado: John Dalton and the Origins of the Atomic Theory |url=https://archive.org/details/sim_social-research_spring-2005_72_1/page/124 |trans-title=Ang Paghahanap sa El Dorado: Si John Dalton at ang mga Pinagmulan ng Teoryang Atomiko |journal=Social Research |language=en |volume=72 |issue=1 |pages=125–158 |doi=10.1353/sor.2005.0003 |jstor=40972005 |s2cid=141350239}}</ref> Nabuo rin sa siglong ito ang [[Elektromagnetismo|teorya ng elektromagnetika]], na nagpakita sa mga sitwasyong hindi madaling maipaliwanag sa [[Mga batas ng mosyon ni Newton|pisikang inilahad ni Newton]]. Samantala, ang aksidenteng pagkadiskubre naman ni [[Wilhelm Roentgen]] sa mga [[x-ray]] ang nagpasimula sa isang serye ng mga pagdiskubre sa iba't ibang anyo ng [[radyasyon]] at [[radyoaktibidad]], partikular na kay [[Marie Curie]] at ng asawa niyang si [[Pierre Curie]].<ref>{{cite book |last=Mould |first=Richard F. |title=A century of X-rays and radioactivity in medicine: with emphasis on photographic records of the early years |publisher=Inst. of Physics Publ. |year=1995 |isbn=978-0-7503-0224-1 |edition= |location=[[Bristol]], Reyno Unido |page=12 |language=en |trans-title=Isang siglo ng mga x-ray at radyoaktibidad sa medisina: na may diin sa mga naitalang larawan sa mga unang taon}}</ref> Si Roentgen ang unang nakatanggap ng [[Gantimpalang Nobel]], at si Marie Curie naman ang unang babaeng nanalo sa naturang premyo at ang unang nakatanggap ng dalawang magkahiwalay na parangal sa magkaibang larangan.<ref name="Estreicher1938">{{cite book |last=Estreicher |first=Tadeusz |author-link=Tadeusz Estreicher |title=Polski słownik biograficzny, vol. 4 |title-link=Polski słownik biograficzny |year=1938 |page=113 |language=pl |chapter=Curie, Maria ze Skłodowskich}}</ref> Nagtapos ang siglo sa pagkadiskubre sa [[elektron]], isang [[subatomikong partikulo]].<ref>{{cite journal |last=Thomson |first=J. J. |year=1897 |title=Cathode Rays |journal=[[Philosophical Magazine]] |language=en |volume=44 |issue=269 |pages=293–316 |doi=10.1080/14786449708621070}}</ref> === Ika-20 siglo === {{Main|Agham noong ika-20 siglo}} [[File:Carte_trou_ozone_Antarctique.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Carte_trou_ozone_Antarctique.jpg|alt=Graph showing lower ozone concentration at the South Pole|thumb|Ang [[Pagkaubos ng osono|butas sa osono]] sa [[Antartika]] noong 1987.]] Pinahusay ng mga [[Antibiyotiko|antibiotiko]] at [[Pataba|artipisyal na pataba]] ang kalidad ng pamumuhay ng mga tao sa buong mundo.<ref>{{Cite journal |last=Goyotte |first=Dolores |year=2017 |title=The Surgical Legacy of World War II |trans-title=Ang Legasiyang Surhikal ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig |url=https://www.ast.org/ceonline/articles/402/files/assets/common/downloads/publication.pdf |url-status=live |journal=The Surgical Technologist |language=en |volume=109 |pages=257–264 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505180530/https://www.ast.org/ceonline/articles/402/files/assets/common/downloads/publication.pdf |archive-date=5 May 2021 |access-date=}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Erisman |first1=Jan Willem |last2=Sutton |first2=M. A. |last3=Galloway |first3=J. |last4=Klimont |first4=Z. |last5=Winiwarter |first5=W. |date=October 2008 |title=How a century of ammonia synthesis changed the world |trans-title=Paano binago ng isang siglo ng sintesis sa ammonia ang mundo |url=http://www.physics.ohio-state.edu/~wilkins/energy/Resources/Essays/ngeo325.pdf.xpdf |url-status=dead |journal=[[Nature Geoscience]] |language=en |volume=1 |issue=10 |pages=636–639 |bibcode=2008NatGe...1..636E |doi=10.1038/ngeo325 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723223052/http://www.physics.ohio-state.edu/~wilkins/energy/Resources/Essays/ngeo325.pdf.xpdf |archive-date=23 July 2010 |access-date= |s2cid=94880859}}</ref> Sa kabilang banda, sa siglong ito nagsimulang tingnan ng mga siyentipiko ang mga isyu sa kalikasan na dulot ng tao, kagaya ng [[polusyon]], [[Pagbabago ng klima|pag-init ng Daigdig]], at ang [[Pagkaubos ng osono|pagbaba ng osono sa atmospera]], at humantong sa pagsimula sa pag-aaral ng agham pangkalikasan bilang isang ganap na larangan.<ref>{{cite journal |last1=Emmett |first1=Robert |last2=Zelko |first2=Frank |year=2014 |title=Minding the Gap: Working Across Disciplines in Environmental Studies |trans-title=Pagpapaliit sa Pagitan: Pagtrabaho sa Maraming Disiplina sa Araling Pangkalikasan |url=http://www.environmentandsociety.org/perspectives/2014/2/minding-gap-working-across-disciplines-environmental-studies |journal=Environment & Society Portal |series=RCC Perspectives no. 2 |language=en |doi=10.5282/rcc/6313 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121054306/https://www.environmentandsociety.org/perspectives/2014/2/minding-gap-working-across-disciplines-environmental-studies |archive-date=21 January 2022 |editor-last1=Emmett |editor-first1=Rob |editor-last2=Zelko |editor-first2=Frank}}</ref> Dahil sa dalawang digmaang pandaigdig sa siglong ito at ang sumunod na [[Digmaang Malamig|digmaang malamig]], bumilis ang pananaliksik at tumaas ang pagpopondo sa agham ng mga pamahalaan ng mundo.<ref>{{Cite journal |last=Furner |first=Jonathan |date=1 June 2003 |title=Little Book, Big Book: Before and After Little Science, Big Science |url=https://archive.org/details/journal-of-librarianship-and-information-science_2003-06_35_2/page/115 |trans-title=Maliit na Aklat, Malaking Aklat: Bago at Pagkatapos ng Maliit na Agham, Malaking Agham |journal=Journal of Librarianship and Information Science |language=en |volume=35 |issue=2 |pages=115–125 |doi=10.1177/0961000603352006 |s2cid=34844169}}</ref> Halimbawa, nagsimula ang [[Karerang Pangkalawakan|Karera sa Kalawakan]] dahil sa kompetisyon ng [[Estados Unidos]] at [[Unyong Sobyet]] matapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]; humantong ito kalaunan sa paglunsad ng pinakaunang [[Satelayt|artipisyal na satelayt]], ang [[Sputnik]] ng Unyong Sobyet gayundin ang pagpapadala ng mga [[astronauta]] sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] ng Estados Unidos simula noong 1969, nang lumapag sa kalupaan ng Buwan ang [[Apollo 11]].<ref>{{cite book |last1=Kraft |first1=Chris |author-link1=Christopher C. Kraft, Jr. |url=https://archive.org/details/flight00chri |title=Flight: My Life in Mission Control |last2=Schefter |first2=James |publisher=Dutton |year=2001 |isbn=0-525-94571-7 |location=New York |pages=3–5 |language=en |trans-title=Paglipad: Ang Buhay Ko sa Mission Control}}</ref> Gayunpaman, nagdulot rin ito ng pagdami ng mga [[Sandata ng malawakang pagkawasak|sandatang kayang makapinsala sa isang malawak na lugar]], tulad ng [[sandatang nukleyar]], na unang ginamit (at ang tanging paggamit sa kasalukuyan) sa digmaan noong 1945, nang [[Pagbombang nukleyar sa Hiroshima at Nagasaki|ginamit ito]] ng Estados Unidos kontra sa [[Imperyo ng Hapon|Imperyong Hapon]] sa mga lungsod ng [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]].<ref>{{cite book |last=Kahn |first=Herman |author-link=Herman Kahn |title=Thinking about the Unthinkable |url=https://archive.org/details/thinkingaboutunt0000kahn |publisher=Horizon |year=1962 |language=en |trans-title=Pag-isip sa Hindi Maiisip}}</ref> Dumami rin ang [[kababaihan sa agham]], bagamat nananatili pa rin ang mga isyu sa kasarian magpahanggang ngayon sa ilang mga larangan.<ref>{{cite book |last=Rosser |first=Sue V. |title=Breaking into the Lab: Engineering Progress for Women in Science |url=https://archive.org/details/breakingintolabe0000ross |date=12 March 2012 |publisher=New York University Press |isbn=978-0-8147-7645-2 |page=[https://archive.org/details/breakingintolabe0000ross/page/7 7] |language=en |trans-title=Pagpasok sa mga Laboratoryo: Pagsasagawa sa Progreso para sa Kababaihan sa Agham}}</ref> Samantala, nadiskubre ang [[cosmic microwave background]] noong 1964,<ref>{{cite journal |last=Penzias |first=A. A. |year=2006 |title=The origin of elements |trans-title=Ang pinagmulan ng mga elemento |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1978/penzias-lecture.pdf |url-status=live |journal=Science |language=en |publisher=[[Nobel Foundation]] |volume=205 |issue=4406 |pages=549–554 |doi=10.1126/science.205.4406.549 |pmid=17729659 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110117225210/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1978/penzias-lecture.pdf |archive-date=17 January 2011 |access-date=}}</ref> isang matinding ebidensiyang pumapabor sa [[Big Bang|teorya ng Big Bang]] na unang iminungkahi ng [[Belhika|Belhikanong]] pari na si [[Georges Lemaître]] noong 1931.<ref>{{cite book |last=Weinberg |first=S. |url=https://archive.org/details/gravitationcosmo00stev_0/page/495 |title=Gravitation and Cosmology |publisher=John Whitney & Sons |year=1972 |isbn=978-0-471-92567-5 |pages=[https://archive.org/details/gravitationcosmo00stev_0/page/495 464–495] |language=en |trans-title=Grabitasyon at Kosmolohiya |url-access=registration}}</ref> Nagawang maipagsama ang teorya ng [[Ebolusyon|ebolusyon ni Darwin]] sa [[Pagmamanang Mendeliano|henetika ni Mendel]].<ref>{{Cite book |last1=Futuyma |first1=Douglas J. |title=Evolution |url=https://archive.org/details/evolution0000futu_j9h3 |last2=Kirkpatrick |first2=Mark |publisher=Sinauer |year=2017 |isbn=978-1605356051 |edition=4 |pages=[https://archive.org/details/evolution0000futu_j9h3/page/n21 3]–26 |language=en |trans-title=Ebolusyon |chapter=Evolutionary Biology |trans-chapter=Biolohiyang Ebolusyonal}}</ref> Samantala, ang [[teorya ng pangkalahatang relatibidad]] na unang inilatag ni [[Albert Einstein]] noong unang dekada ng siglo ay napatunayan sa sumunod na dekada; nagpasimula ito sa larangan ng [[Mekanikang quantum|mekanikang kwantum]] upang ilarawan ang pisikang nagaganap sa mga napakaliit na haba, oras, at grabidad. Ang pagkaimbento sa mga [[integradong sirkito]] ang isa sa mga nagpabilis sa komunikasyon sa mundo, at nagpasimula sa isang rebolusyon sa larangan ng [[teknolohiyang pang-impormasyon]] tulad halimbawa ng mga [[kompyuter]], [[smartphone]], at [[internet]].<ref>{{cite journal |last1=von Bertalanffy |first1=Ludwig |year=1972 |title=The History and Status of General Systems Theory |url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_1972-12_15_4/page/n12 |trans-title=Ang Kasaysayan at Estado ng Teorya ng mga Pangkalahatang Sistema |journal=The Academy of Management Journal |language=en |volume=15 |issue=4 |pages=407–426 |jstor=255139}}</ref> === Ika-21 siglo === [[File:Apjlab0e85f4_EHT-images-M87-four-teams.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Apjlab0e85f4_EHT-images-M87-four-teams.jpg|alt=|thumb|350x350px|Apat sa mga larawan ng [[itim na butas]] sa gitnang ng [[galaksiyang M87]] na nakuhanan sa apat na lokasyon.]] Nakumpleto ang [[Proyektong Henoma ng Tao]] noong 2003 matapos ng 13 taong pag-aaral upang imapa at tukuyin ang lahat ng mga [[Hene (biyolohiya)|hene]] ng [[henoma ng tao]].<ref>{{Cite journal |last1=Naidoo |first1=Nasheen |last2=Pawitan |first2=Yudi |last3=Soong |first3=Richie |last4=Cooper |first4=David N. |last5=Ku |first5=Chee-Seng |date=October 2011 |title=Human genetics and genomics a decade after the release of the draft sequence of the human genome |trans-title=Henetika ng tao at henomika isang dekada pagkatapos ng paglabas sa unang sekwensiya ng henoma ng tao |journal=Human Genomics |language=en |volume=5 |issue=6 |pages=577–622 |doi=10.1186/1479-7364-5-6-577 |pmc=3525251 |pmid=22155605 |doi-access=free}}</ref> Samantala, nagawa ng isang grupo ng mga siyentipiko mula sa [[Hapon]] noong 2006 na maibalik ang mga matatandang [[selula]] patungo sa panimulang anyo nito ([[selulang madre]]).<ref>{{Cite journal |last1=Rashid |first1=S. Tamir |last2=Alexander |first2=Graeme J. M. |date=March 2013 |title=Induced pluripotent stem cells: from Nobel Prizes to clinical applications |trans-title=Inudyok na pluripotenteng selulang madre: mula sa mga Premyong Nobel hanggang sa mga aplikasyong klinikal |journal=Journal of Hepatology |language=en |volume=58 |issue=3 |pages=625–629 |doi=10.1016/j.jhep.2012.10.026 |issn=1600-0641 |pmid=23131523 |doi-access=free}}</ref> Natuklasan at nakumpirma ang pag-iral ng partikulong [[Higgs boson]] noong 2013, na nagpakumpleto sa mga partikulong hinuha ng [[Pamantayang Modelo]] ng pisika.<ref>{{cite press release|last=O'Luanaigh|first=C.|date=14 March 2013|title=New results indicate that new particle is a Higgs boson|publisher=[[CERN]]|url=http://home.web.cern.ch/about/updates/2013/03/new-results-indicate-new-particle-higgs-boson|access-date=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020000722/http://home.web.cern.ch/about/updates/2013/03/new-results-indicate-new-particle-higgs-boson|archive-date=20 October 2015|trans-title=Ipinapakita ng mga bagong resulta na ang bagong partikulo ay isang Higgs boson|lang=en}}</ref> Noong 2015 naman, [[Unang pagsagap sa alon ng grabitasyon|nasagap]] ang mga pinakaunang [[alon ng grabitasyon]] na inilarawan ng pangkalahatang relatibidad noong nagdaang siglo.<ref>{{cite journal |last1=Cho |first1=Adrian |year=2017 |title=Merging neutron stars generate gravitational waves and a celestial light show |trans-title=Gumagawa ng mga alon ng grabitasyon at ng isang pangkalawakang palabas ng liwanag ang mga nagsasanib na bituing neutron |journal=Science |language=en |doi=10.1126/science.aar2149}}</ref> Samantala, direktang nakuhanan ng larawan sa unang pagkakataon ang isang [[itim na butas]] sa pamamagitan ng [[Event Horizon Telescope|isang pandaigdigang kolaborasyon]].<ref>{{Cite web |date=20 April 2019 |title=Media Advisory: First Results from the Event Horizon Telescope to be Presented on April 10th |trans-title=Abiso sa Midya: Ipepresenta sa Ika-10 ng Abril ang mga Unang Resulta mula sa Event Horizon Telescope |url=https://eventhorizontelescope.org/blog/media-advisory-first-results-event-horizon-telescope-be-presented-april-10th |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420135254/https://eventhorizontelescope.org/blog/media-advisory-first-results-event-horizon-telescope-be-presented-april-10th |archive-date=20 April 2019 |access-date= |publisher=[[Event Horizon Telescope]] |language=en}}</ref> == Sangay == {{Main|Sangay ng agham}}Kalimitang hinahati ang agham sa apat na sangay: [[Pormal na agham|pormal]], [[Likas na agham|likas]], [[Agham panlipunan|panlipunan]], at [[Nalalapat na agham|nalalapat]]. === Pormal na agham === {{Main|Pormal na agham}} [[Pormal na agham]] ang sangay ng agham na nakatuon sa mga [[sistemang pormal]], tulad ng [[matematika]], [[lohika]], [[estadistika]], at [[teoretikal na agham pangkompyuter]]. Di tulad ng ibang mga sangay ng agham, gumagamit ng mga [[Tuntunin ng imperensiya|tuntunin]] at [[Katuturan|kahulugan]] ang mga pormal na agham imbes na mga [[empirikal na ebidensiya]]; dahil dito, minsan din silang hindi itinuturing na mga ganap na agham. Ilan sa mga pangunahing sangay nito ang mga sumusunod: * [[Lohika]] ang pag-aaral sa mga tuntunin ng imperensiya, mga relasyon na humahantong sa isang [[konklusyon]] base sa mga [[sanhi]]. Sa malawak na kahulugan, ito ang pagsusuri sa mga [[argumento]]. Ginugrupo ito madalas sa [[pilosopiya]] at [[matematika]], bagamat ginagamit na rin ito sa [[agham pang-isipan]], [[agham pangkompyuter]], [[lingguwistika]], at [[sikolohiya]]. * [[Matematika]] ang pag-aaral sa mga bilang, estraktura, ekwasyon, hugis at iba pang mga bagay na basal. Kalimitan itong itinuturing bilang hiwalay sa agham dahil sa lawak ng saklaw nito, o di kaya'y ginagawang kasingkahulugan ng pormal na agham, kung ituring man ito bilang sangay ng agham. [[Aritmetika]], [[alhebra]], [[heometriya]], at [[kalkulo]] ang ilan sa mga pangunahing sangay nito. * [[Estadistika]] ang pag-aaral, pagkolekta, at pagsusuri sa mga nakalap na [[datos]]. Madalas itong tumutukoy sa pagsasagawa ng mga [[sarbey]] at [[panayam]], gayundin ng mga [[eksperimento]]. * [[Teoretikal na agham pangkompyuter]] ang bahagi ng [[agham pangkompyuter]] na nakatuon sa [[komputasyon]] at [[pagkukuwenta]]. Ilan sa mga larangang pumapailalim dito ay ang [[teorya ng automata]], [[artipisyal na katalinuhan]], [[teorya ng impormasyon]], at [[kriptograpiya]]. === Likas na agham === {{Main|Likas na agham}} [[Likas na agham]] ang mga agham na nakatuon sa [[kalikasan]] at sa pisikal na mundo kabilang na ang mga likas na pangyayari. Kalimitan itong nahahati sa dalawa: buhay at pisikal. [[Biolohiya]] ang pag-aaral sa [[buhay]], samantalang nahahati naman ang pisikal na agham sa apat na pangunahing sangay: [[pisika]], [[kimika]], [[astronomiya]], at [[agham pandaigdig]]. * [[Pisika]] ang pag-aaral sa [[materya]], mga [[pangunahing partikulo|partikulo]] nito, at ang mga ugali nito sa [[espasyo-panahon|espasyo at panahon]], [[enerhiya]], at [[puwersa]]. Isa ito sa mga pangunahing larangan ng agham, at isa rin sa mga pinakamatatanda. * [[Kimika]] ang pag-aaral sa pagbabagong nagaganap sa mga materya, lalo na ang komposisyon nito, reaksyon, ugali, estraktura, at katangian nito. Kabilang sa mga pinag-aaralan sa kimika ang mga [[sustansiyang kemikal|sustansiya]], [[atomo]], at [[molekulo]]. * [[Astronomiya]] ang pag-aaral sa mga bagay sa [[kalawakan]], kabilang na ang mga [[planeta]], [[bituin]], [[galaksiya]], [[nebula]], at [[itim na butas]]. Sa madaling salita, astronomiya ang pag-aaral sa mga bagay sa labas ng [[atmospera]] ng Daigdig. Kabilang rin sa larangan ang [[kosmolohiya]], ang larangan na nakatuon sa [[uniberso|sanlibutan]] sa pangkalahatan. * [[Agham pandaigdig]] ang katawagan para sa mga agham na nakatuon sa pag-aaral sa [[Daigdig]] at ang mga nagaganap na penomena at proseso sa loob nito. ** [[Meteorolohiya]] ang pag-aaral sa [[atmospera|himpapawid]] ng Daigdig at sa [[lagay ng panahon]]. ** [[Oseanograpiya]] ang pag-aaral sa [[idrospera|katubigan]] ng Daigdig, partikular na ang [[karagatan]], ang heograpiya, pisika, kimika, at biolohiya nito. ** [[Heolohiya]] ang pag-aaral sa [[heospera|kalupaan]] ng Daigdig, kabilang na ang mga prosesong tulad ng [[paggalaw ng mga kontinente]], mga [[bato (heolohiya)|bato]] nito, at ang mga [[siklo ng bato|pagbabago]] sa mga ito sa paglipas ng panahon. * [[Biolohiya]] ang pag-aaral sa lahat ng [[buhay]] sa Daigdig, kabilang na ang mga [[organismo]]. Kasama sa malawak na pag-aaral na ito ang pananaliksik ukol sa [[pinagmulan ng buhay]], [[ebolusyon]], at ang pagkalat nito. Sentro sa pag-aaral ang [[selula]], [[hene]], [[homeostatis]], at ang antas ng organisasyon ng buhay, na saklaw ng [[taksonomiya]]. ** [[Mikrobiolohiya]] ang pag-aaral sa mga [[mikrobyo]], kabilang ang mga [[birus]], [[protista]], [[fungus]], at [[parasito]]. ** [[Botanika]] ang pag-aaral sa mga [[halaman]], kabilang na ang mga prosesong nagaganap sa mga ito tulad halimbawa ng [[potosintesis]]. ** [[Soolohiya]] ang pag-aaral sa mga [[hayop]], kabilang na ang mga prosesong nagaganap sa mga ito. Kalimitang hindi isinasama sa pag-aaral ang mga [[tao]], ngunit hindi sa lahat ng pagkakataon. ** [[Ekolohiya]] ang pag-aaral sa mga nagaganap na interaksyon at proseso sa mga [[ekosistema]], lalo na sa kabuuang [[biospera]] ng Daigdig. === Agham panlipunan === {{Main|Agham panlipunan}}[[Agham panlipunan]] ang mga agham na may pangunahing pokus sa [[tao]] at sa mga [[lipunan]] ng tao. Una itong ginamit upang tumukoy sa ngayo'y sosyolohiya bago ang ika-18 siglo. Nahahati ang larangan sa dalawang pangunahing pananaw: [[positibismo]] na gumagamit ng mga pamamaraang kagaya ng sa [[agham pangkalikasan]], at [[antipositibismo]] na gumagamit naman ng mga simbolikong interpretasyon at kritisismo upang pag-aralan ang mga lipunan. * [[Antropolohiya]] ang agham na nakapokus sa mga tao, kabilang na ang mga [[kaugalian]], [[kultura]], at ibang mga aspeto na naghihiwalay sa mga tao mula sa ibang mga hayop. * [[Araling pangkomunikasyon]] ang agham na nakatuon sa proseso ng [[komunikasyon]] sa pagitan ng mga tao, parehong [[Lingguwistika|pasalita]] at [[Pagsusulat|pasulat]], kabilang na ang sikolohiya ng pakikipag-usap at ang paglalapat ng [[kahulugan]] sa mga simbolo tulad ng mga [[titik]], [[salita]], [[Senyas ng kamay|senyas]], at [[meme]]. * [[Ekonomika]] ang agham na nag-aaral sa produksiyon at daloy ng [[yaman]]. Kalimitan itong inilalarawan bilang ang pag-aaral sa relasyon ng [[kailangan]] at [[Kakapusan (ekonomiya)|kakapusan]], at ang ugali ng tao pagdating sa [[Salapi|pera]]. Nahahati ito sa dalawang pangunahing sangay: [[Makroekonomiya|makroekonomika]] na nag-aaral sa pangkalahatan, at [[Mikroekonomiya|mikroekonomika]] na nag-aaral naman sa isang partikular na grupo tulad ng [[pamilya]] o [[pamayanan]]. * [[Edukasyon]] ang larangan na nakatuon sa paglipat ng [[kaalaman]] ukol sa isang larangan patungo sa iba. Kabilang dito ang [[pedagohiya]], ang teoretikal nitong anyo. * [[Heograpiya]] ang agham na nakatuon sa pag-aaral sa [[litospera|kalupaan]] ng Daigdig, partikular na ang ibabaw nito. Isa itong malawak na larangan na saklaw din ang pag-aaral sa ginagalawang kapaligiran ng mga tao. * [[Kasaysayan]] ang pag-aaral sa [[nakaraan]] ng sangkatauhan. Kalimitang tumutukoy ito sa mga naisulat na pangyayari, bagamat saklaw rin ng pag-aaral ang mga pangyayari bago naimbento ang pagsusulat sa ilalim ng katawagang "[[prehistorya]]". * [[Batas]] ang larangan na nakatuon naman sa mga tuntunin na isinakodigo ng mga tao sa isang lugar. * [[Lingguwistika]] ang pag-aaral sa mga [[wika]] ng tao, kabilang na ang mga proseso sa pagbuo at pagkamatay ng mga wika, at ang mekanismo ng paggawa ng tunog na nagiging salitang naiintindihan ng iba. * [[Agham pampolitika]] ang maagham na pag-aaral sa [[politika]] ng isang lugar, at paano nakakaapekto ang mga [[ideolohiya]] at desisyon ng mga pinuno sa mga nasasakupan nito. * [[Sikolohiya]] ang agham na nakatuon sa [[isip|pag-isip]], partikular na ang mga mekanismo ng isip na nakakaapekto sa mga pang-araw-araw na gawain ng mga tao. * [[Sosyolohiya]] ang maagham na pag-aaral sa mga [[lipunan]], lalo na sa mga grupo ng tao. Kabilang dito ang pag-aaral sa mga pamayanan, samahan, pamilya, at iba pang mga estrakturang sosyal. === Nalalapat na agham === {{Main|Nalalapat na agham}} [[Nalalapat na agham]] ang tawag sa mga agham na gumagamit sa kaalaman mula sa ibang mga sangay ng agham sa praktikal na paraan. Madalas itong inihahambing sa ibang mga agham dahil sa paggamit nito ng kaalaman imbes na gumawa o kumalap ng kaalaman katulad sa ibang mga sangay. * [[Agrikultura]] ang agham ng pagtatanim at pagpapanatili sa mga ani upang maging pagkain. Tinatawag din ito bilang ''agrosiyensiya'', lalo na sa mga konteksto kung saan sinasama ang ibang mga paraan ng pagkalap ng pagkain kagaya ng [[pangingisda]] at [[pangangaso]]. * [[Arkitektura]] ang larangan na nakatuon sa pagdisenyo sa mga [[gusali]] at istrakturang tinitirhan o ginagamit ng mga tao. * [[Elektronika]] ang larangan na nakatuon naman sa paggamit sa [[kuryente]] upang makabuo ng mga bagay-bagay, tulad ng mga [[integradong sirkito]] at [[kompyuter]]. * [[Inhinyeriya]] ang agham na nakatuon sa pagbuo sa mga gusali, imprastraktura, at istraktura na ginagamit at tinitirhan ng mga tao. * [[Agham pangkapaligiran]] ang agham na nakatuon sa [[kapaligiran]] at paano ito mapapangalagaan. * [[Medisina]] ang agham ng panggagamot, kabilang na ang pagpapagaling, pagtuklas sa mga [[karamdaman]], at pagdisenyo sa nararapat na [[lunas]] at reseta para sa isang pasyente. == Pananaliksik == {{main|Pananaliksik}} Nagsasagawa ang mga siyentipiko ng [[pananaliksik]] upang makakuha ng kaalaman. Kalimitan itong hinahati sa dalawang anyo: [[pangunahing pananaliksik|pangunahin]] na nakatuon sa pagkalap ng kaalaman sa ngalan ng agham at kadalasa'y walang praktikal na gamit, at [[nalalapat na pananaliksik|nalalapat]], na nakatuon naman sa pagkalap ng kaalaman na may layunin na magamit ito sa praktikal na gamit.<ref>{{cite web |last=Dawkins |first=Richard |author-link=Richard Dawkins |date=10 May 2006 |title=To Live at All Is Miracle Enough |trans-title=Isang Himala na Buhay Tayo |url=http://richarddawkins.net/articles/91 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119113522/http://richarddawkins.net/articles/91 |archive-date=19 January 2012 |access-date= |publisher=RichardDawkins.net |language=en}}</ref> === Pamamaraang makaagham === {{main|Pamamaraang makaagham}} [[Talaksan:The_Scientific_Method.svg|thumb|Mga pangunahing hakbang sa [[pamamaraang makaagham]].]] Ginagamit sa pananaliksik ang [[pamamaraang makaagham]], na may layunin na [[obhetibo (agham)|obhetibong]] maipaliwanag ang mga pangyayari sa [[kalikasan]] sa paraang [[magagawa muli]].<ref name="di Francia1976">{{cite book |last=di Francia |first=Giuliano Toraldo |chapter=The method of physics |trans-chapter=Ang paraan ng pisika|trans-title=Ang Imbestigasyon sa Pisikal na Mundo |lang=en|title=The Investigation of the Physical World |url=https://archive.org/details/investigationofp0000tora |publisher=Cambridge University Press |year=1976 |pages=[https://archive.org/details/investigationofp0000tora/page/1 1]–52 |isbn=978-0-521-29925-1}}</ref> Sa pagsasagawa nito, may mga pangunahing kalagayan na itinuturing bilang totoo; sa madaling salita, may [[realidad]] na nararanasan ng lahat na dinidiktahan ng mga [[likas na batas]]. Natuklasan ang mga ito sa pamamagitan ng sistematikong [[obserbasyon]] at [[eksperimento]].<ref name="Heilbron2003" /> Mahalaga ang [[matematika]] sa pagsasagawa sa mga [[hinuha]] at [[teorya]], dahil ginagamit ito sa pagkalkula, pagsasagawa ng mga modelo, at pagkolekta sa mga tiyak na [[sukat]].<ref>{{cite book |last=Popper |first=Karl R. |url=https://archive.org/details/logicscientificd00popp_574 |title=The Logic of Scientific Discovery |publisher=Routledge |year=2002e |isbn=978-0-415-27844-7 |location=New York |pages=[https://archive.org/details/logicscientificd00popp_574/page/n133 3]–26 |language=en |trans-title=Ang Lohika ng Maagham na Pagtuklas |chapter=The problem of the empirical basis |trans-chapter=Ang problema ng empirikal na basehan |orig-date=1959 |url-access=limited}}</ref> Kapwa ding mahalaga ang larangan ng [[estadistika]], na siyang nakatuon naman sa pagsusuri sa mga nakalap na [[datos]], na ginagamit naman ng mga siyentipiko upang matukoy kung mapagkakatiwalaan o mahalaga ba ang mga resultang nakalap mula sa mga eksperimento.<ref>{{Cite book |last1=Diggle |first1=Peter J. |author-link=Peter Diggle |title=Statistics and Scientific Method: An Introduction for Students and Researchers |url=https://archive.org/details/statisticsscient0000digg |last2=Chetwynd |first2=Amanda G. |author2-link=Amanda Chetwynd |publisher=Oxford University Press |year=2011 |isbn=978-0199543182 |pages=[https://archive.org/details/statisticsscient0000digg/page/n17 1]–2 |language=en |trans-title=Estadistika at ang Pamamaraang Makaagham: Panimula para sa mga Estudyante at Mananaliksik}}</ref> [[Talaksan:Fata_Morgana_Example_Detail.jpg|thumb|Isa sa mga iniiwasan ng pamamaraang makaagham ang mga maling konklusyon dahil sa limitasyon ng tao. Halimbawa, nagmimistulang lumulutang sa ere ang [[barko]]ng ito dahil sa ilusyon ng ''[[fata morgana]]''.]] Nagsisimula ang pamamaraang makaagham sa pagsasagawa ng isang [[palaisipan]] o [[palagay]] bilang posibleng paliwanag sa isang naobserbahang pangyayari. Susubukang patunayan (o kabaligtaran depende sa [[disenyo ng eksperimento]]) ang isang palagay o paliwanag sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga [[eksperimento]] upang maiwasan sa mga bitag ng konklusyon tulad ng [[bitag ng korelasyon]].<ref>{{Cite journal |last=Aldrich |first=John |year=1995 |title=Correlations Genuine and Spurious in Pearson and Yule |url=https://archive.org/details/sim_statistical-science_1995-11_10_4/page/364 |trans-title=Mga Korelasyong Totoo at Nagkataon Lang sa Pearson and Yule |journal=Statistical Science |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=364–376 |doi=10.1214/ss/1177009870 |jstor=2246135 |doi-access=free}}</ref> Gayunpaman, may mga ilang larangan na nangangailangan lamang ng palagay na obserbasyon dahil sa limitasyon ng tao, tulad halimbawa sa pagpapalagay sa hitsura ng isang planeta sa labas ng [[Sistemang Solar]] sa larangan ng [[astronomiya]], o di kaya'y sa hitsura ng mga napakaliit na bagay sa larangan naman ng [[mekanikang kwantum]]. Binabago minsan ang isang palagay kung hindi ito sumasalamin sa mga resulta, at magiging bahagi ito ng isang [[teorya]] kung ito ay napatunayang tama. Inilalarawan ng isang teorya ang mga magkakaparehong obserbasyong isinagawa, mula sa iba't-ibang mga palagay sa paglipas ng panahon. Maaari ding magkaroon ito ng kaakibat na [[pagmomodelong maagham|modelo]] na siyang gagamiting kinatawan ng mga siyentipiko upang ilarawan ang isang bahagi ng realidad.<ref>{{cite book |last1=Nola |first1=Robert |title=Philosophy, science, education and culture |last2=Irzik |first2=Gürol |publisher=Springer |year=2005 |isbn=978-1-4020-3769-6 |series= |volume=28 |pages=207–230 |language=en |trans-title=Pilosopiya, agham, edukasyon, at kultura}}</ref> Isa sa mga pinakamahalagang isyu sa pagsasagawa sa pananaliksik ay ang pagkiling ng mga siyentipiko tungo sa isang partikular na resulta.<ref>{{cite web |last=Pease |first=Craig |date=6 September 2006 |title=Deliberate bias: Conflict creates bad science |trans-title=Sinadyang pagkiling: Gumagawa ng pangit na agham ang tunggalian |url=http://law-and-science.net/Science4BLJ/Scientific_Method/Deliberate.bias/Text.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100619154617/http://law-and-science.net/Science4BLJ/Scientific_Method/Deliberate.bias/Text.htm |archive-date=19 June 2010 |website=Science for Business, Law and Journalism |publisher=Vermont Law School |language=en}}</ref> Bagamat hindi maiaalis ang pagkiling na ito, nililimitahan ito ng pagproseso sa [[disenyo ng eksperimento]] at [[peer review]].<ref>{{cite book |last=Krimsky |first=Sheldon |url=https://archive.org/details/scienceinprivate0000krim |title=Science in the Private Interest: Has the Lure of Profits Corrupted the Virtue of Biomedical Research |publisher=Rowman & Littlefield |year=2003 |isbn=978-0-7425-1479-9 |language=en |trans-title=Agham sa Pribadong Interes: Kinorap ba ng Pagnanasang Kumita ang mga Birtud sa Biomedikal na Pananaliksik?}}</ref> Matapos ito, inilalathala ang mga resulta sa isang [[akademikong dyornal|siyentipikong dyornal]]. Tipikal din na dumadaan muna sa isa pang hakbang ang ilang mga pananaliksik upang masigurong tama ito, sa pamamagitan ng pag-ulit muli sa naturang eksperimento ng ibang grupo ng mga siyentipiko.<ref>{{cite book |last=Ziman |first=John |title=Reliable knowledge: An exploration of the grounds for belief in science |publisher=Cambridge University Press |year=1978c |isbn=978-0-521-22087-3 |pages=[https://archive.org/details/reliableknowledg00john/page/42 42–76] |language=en |trans-title=Mapagkakatiwalaang kaalaman: Paglalakbay sa mga basehan ng paniniwala sa agham |chapter=Common observation |trans-chapter=Karaniwang obserbasyon |chapter-url=https://archive.org/details/reliableknowledg00john/page/42}}</ref> === Paglalathala === {{main|Paglalathalang maagham}} [[Talaksan:Nature_cover,_November_4,_1869.jpg|thumb|Ang unang pahina ng unang edisyon ng ''[[Nature (akademikong dyornal)|Nature]]'' noong 1869.]] Inilalathala ang mga pananaliksik sa mga larangan sa agham sa mga [[akademikong dyornal]].<ref>{{cite journal |last=Ziman |first=J. M. |author-link=John Ziman |year=1980 |title=The proliferation of scientific literature: a natural process |url=https://archive.org/details/sim_science_1980-04-25_208_4442/page/368 |trans-title=Ang pag-usbong ng panitikang maagham: isang likas na proseso |journal=Science |language=en |volume=208 |issue=4442 |pages=369–371 |bibcode=1980Sci...208..369Z |doi=10.1126/science.7367863 |pmid=7367863}}</ref> Dinodokumento sa mga ito ang mga resulta at nalaman ng mga grupo ng mga siyentipiko o mga institusyon. Pinakamatanda sa mga ito ang dyornal na ''[[Journal des sçavans]]'' sa [[Pransiya]] at ang ''[[Philosophical Transactions]]'' sa [[Reyno Unido]] noong 1665. Simula noon, dahan-dahang dumami ang mga dyornal sa mundo; ayon sa isang pagtataya noong 1981, nasa 11,500 dyornal ang aktibo.<ref>{{cite book |last1=Subramanyam |first1=Krishna |title=Scientific and Technical Information Resources |last2=Subramanyam |first2=Bhadriraju |publisher=CRC Press |year=1981 |isbn=978-0-8247-8297-9 |language=en |trans-title=Mga Mapagkukunan ng Impormasyong Maagham at Teknikal}}</ref> Bagamat may mga dyornal na tumatanggap ng mga pananaliksik sa samu't saring mga larangan, tipikal na nakatuon lamang sa isang larangan ang karamihan sa mga ito. Sa kasalukuyang panahon, naging karaniwan na ang mga balita at anunsyo ukol sa mga bagong kaalaman at natuklasan sa mga larangan.<ref name="Bush1945">{{cite web |last=Bush |first=Vannevar |date=July 1945 |title=Science the Endless Frontier |trans-title=Agham ang Walang Hanggang Hangganan |url=https://www.nsf.gov/od/lpa/nsf50/vbush1945.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161107221306/https://www.nsf.gov/od/lpa/nsf50/vbush1945.htm |archive-date=7 November 2016 |access-date= |publisher=National Science Foundation |language=en}}</ref> === Hamon === {{main|Kritisismo sa agham|Pagkiling ng akademya}} Kasalukuyang nasa isang [[krisis sa paggaya]] ang maraming mga larangan ng agham, lalo na sa mga agham panlipunan at pambuhay. Napag-alaman sa maraming mga pag-aaral na isinagawa noong ika-21 siglo na marami sa mga nalathalang pananaliksik ay [[magagawa muli|hindi kayang maulit]].<ref>{{Cite journal |last1=Schooler |first1=J. W. |year=2014 |title=Metascience could rescue the 'replication crisis' |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_nature_2014-11-06_515_7525/page/n19 |trans-title=Posibleng masalba ng meta-agham ang 'krisis sa paggaya' |journal=Nature |language=en |volume=515 |issue=7525 |page=9 |bibcode=2014Natur.515....9S |doi=10.1038/515009a |pmid=25373639 |doi-access=free}}</ref> Unang ginawa ang naturang salita noong dekada 2010s,<ref>{{Cite journal |last1=Pashler |first1=Harold |last2=Wagenmakers |first2=Eric Jan |year=2012 |title=Editors' Introduction to the Special Section on Replicability in Psychological Science: A Crisis of Confidence? |trans-title=Panimula ng mga patnugot ukol sa Espesyal na Bahagi sa Pagkamagagaya sa mga Agham Pangkaisipan: Isang Krisis sa Tiwala? |journal=Perspectives on Psychological Science |language=en |volume=7 |issue=6 |pages=528–530 |doi=10.1177/1745691612465253 |pmid=26168108 |doi-access=free |s2cid=26361121}}</ref> noong sumikat ang naturang problema. Mahalagang bahagi ng [[meta-agham]] ang paglutas sa krisis, na may layuning pataasin ang kalidad ng lahat ng mga pananaliksik sa agham nang walang masyadong itinatapon.<ref>{{Cite journal |last1=Ioannidis |first1=John P. A. |last2=Fanelli |first2=Daniele |last3=Dunne |first3=Debbie Drake |last4=Goodman |first4=Steven N. |date=2 October 2015 |title=Meta-research: Evaluation and Improvement of Research Methods and Practices |trans-title=Metapananaliksik: Ebalwasyon at Pagpapahusay sa mga Pamamaraan at Gawain sa Pananaliksik |journal=PLOS Biology |language=en |volume=13 |issue=10 |pages=–1002264 |doi=10.1371/journal.pbio.1002264 |issn=1545-7885 |pmc=4592065 |pmid=26431313 |doi-access=free}}</ref> Samantala, [[seudosiyensiya]] naman ang tawag sa mga pananaliksik na nagpapanggap na bahagi ng agham, kagaya halimbawa ng [[astrolohiya]]. Ayon kay [[Richard Feynman]], ''[[Kultong Kargo|cargo cult]]'' ang tawag sa mga agham kung saan naniniwalang ang mga mananaliksik na tama at walang butas ang kanilang pananaliksik, pero hindi nila kayang tanggapin ang mga kritisismo at kamalian na tinukoy ng iba ukol sa kanilang mga resulta.<ref>{{cite web |last=Feynman |first=Richard |author-link=Richard Feynman |year=1974 |title=Cargo Cult Science |trans-title=Agham na Cargo Cult |url=http://neurotheory.columbia.edu/~ken/cargo_cult.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050304032544/http://neurotheory.columbia.edu/~ken/cargo_cult.html |archive-date=4 March 2005 |access-date= |website=Center for Theoretical Neuroscience |publisher=Columbia University |language=en}}</ref> Bukod dito, problema din sa agham ang [[pagkiling]] ng mga mananaliksik. Itinuturing na "pangit na agham" ang agham na may mabuting layunin ngunit hindi tama, hindi kumpleto, o di kaya'y masyadong pinasimple. Meron ding mga kaso ng [[panloloko sa agham]], kung saan sadyang naglalathala ang mga mananaliksik ng mga maling datos at resulta, o di kaya'y bigyan ng kredit ang maling tao ukol sa isang natuklasan halimbawa.<ref>{{cite journal |title=Coping with fraud |trans-title=Pagkaya sa panloloko |url=http://www.publicationethics.org.uk/reports/1999/1999pdf3.pdf |journal=The COPE Report 1999 |language=en |pages=11–18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928151119/http://www.publicationethics.org.uk/reports/1999/1999pdf3.pdf |archive-date=28 September 2007 |access-date= |quote=}}</ref> == Pilosopiya == {{main|Pilosopiya ng agham}} [[Talaksan:Epicycle_and_deferent.svg|thumb|Ayon kay [[Thomas Kuhn]], normal lang ang pagdagdag ng [[episiklo]] sa [[heosentrismo]], samantalang rebolusyonaryo naman ang ideya na [[heliosentrismo|umiikot ang Daigdig sa Araw]] dahil direktang taliwas ito sa nananaig na pananaw.]] Maraming mga paaralan ng [[pilosopiya ng agham]]. Pinakasikat sa mga ito ang posisyon ng [[empirisismo]], na naniniwalang nabubuo ang kaalaman sa pamamagitan isang proseso na kinabibilangan ng obserbasyon, kung saan teorya ang paliwanag sa mga obserbasyon. Saklaw nito ang [[induktibismo]], ang posisyon na nagpapaliwanag sa kung paano kayang maipaliwanag ng mga teorya ang mga pangyayari gamit lamang ang limitadong pangkat ng mga empirikal na ebidensiya. Bukod dito, ginagamit rin ang ideya ang [[Bayesianismo]], na gumagamit ng risonableng pagtataya ukol sa mga obserbasyon, at [[pamamaraang hipotetikong deduktibo]], isang mungkahi sa [[pamamaraang makaagham]] kung saan gagawa muna ng isang palagay na maaaring mali at siyang papatunayan tama o mali sa pamamagitan ng mga eksperimento.<ref name="Godfrey-Smith2003a">{{cite book |last=Godfrey-Smith |first=Peter |url=https://archive.org/details/theoryrealityint00godf |title=Theory and Reality: An Introduction to the Philosophy of Science |publisher=University of Chicago |year=2003c |isbn=978-0-226-30062-7 |pages=[https://archive.org/details/theoryrealityint00godf/page/n53 39]–56 |language=en |trans-title=Teorya at Realidad: Panimula sa Pilosopiya ng Agham |chapter= |trans-chapter= |url-access=limited}}</ref> Kabaligtaran naman ng empirisismo ang [[rasyonalismo]], na naniniwala naman sa ideyang nabubuo ang kaalaman sa isipan ng tao, hindi dahil sa obserbasyon. Kabilang rito ang [[kritikal na rasyonalismo]] na unang pinasimulan ni [[Karl Popper]]. Lubos siyang kumokontra sa pananaw ng empirisismo ukol sa paggawa ng kaalaman. Ayon sa kanya, hindi nabubuo ang kaalaman dahil sa obserbasyon, kundi dahil sa obserbasyon dahil may teoryang gustong patunayan o kabaligtaran.<ref name="Godfrey-Smith2003a" /> Samantala, ayon naman sa [[instrumentalismo]], pawang mga instrumento lamang ang mga teorya na siyang ginagamit upang ipaliwanag ang mga likas na pangyayari sa kalikasan. Mahalaga lang sa pananaw na ito ang sanhi at bunga; dapat isantabi ang lohika.<ref>{{cite book |last=Newton-Smith |first=W. H. |url=https://archive.org/details/rationalityofsci0000newt |title=The Rationality of Science |publisher=Routledge |year=1994 |isbn=978-0-7100-0913-5 |location=London |page=[https://archive.org/details/rationalityofsci0000newt/page/30 30] |language=en |trans-title=Ang Rasyonalidad ng Agham |url-access=registration}}</ref> Ayon kay [[Thomas Kuhn]], nagaganap ang obserbasyon at ebalwasyon sa isang paradigma, lohikal na pananaw sa mundo na konsistent din sa mga obserbasyong isinagawa. Ayon sa kanya, "normal na agham" ang agham na nagaganap sa loob ng kasalukuyang paradigma, o sa madaling salita, konsistent sa kasalukuyang pananaw. Masasabing rebolusyonaryong agham naman ang isang bagay kung ito ay taliwas sa paradigma. Halimbawa, ang pagdagdag ng [[episiklo]] upang ipaliwanag ang paggalaw ng mga planeta sa ilalim ng modelong [[heosentrismo]] ay matatawag na "normal" sa pananaw na yon, dahil hindi naman ito kumokontra sa ideya ng heosentrismo. Kaya naman, rebolusyonaryo ang ideya ng [[heliosentrismo]] dahil direktang taliwas ito sa ideya ng naturang paradigma.<ref>{{Cite encyclopedia |year=2013 |title=Thomas Kuhn |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |url=http://plato.stanford.edu/archives/fall2013/entries/thomas-kuhn/ |access-date=26 October 2015 |last=Bird |first=Alexander |editor1-last=Zalta |editor1-first=Edward N. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715191833/https://plato.stanford.edu/archives/fall2013/entries/thomas-kuhn/ |archive-date=15 July 2020 |url-status=live}}</ref> == Tingnan din == * [[Kaalaman]] * [[Pamamaraang makaagham]] * [[Pananaliksik]] * [[Seudosiyensiya]] * [[Siyentipiko]] == Sanggunian == {{reflist}} {{Philosophy of science}} {{Science and technology studies}} [[Kategorya:Agham|*]] [[Kategorya:Mga disiplinang pang-akademiya]] [[Kategorya:Mga pangunahing paksa]] mqv5wqkz0859vf0kfwla4gt7qwsx3iv 0 1326 2232251 2215763 2026-10-07T03:44:26Z Ivan P. Clarin 84769 2232251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands |name = Luzon |image_map = Luzon in Philippines.svg |image_caption = Sa mapa, na pula ay ang pulo ng Luzon. |nickname = Hilagang Pilipinas |native name link = |location = [[Timog-silangang Asya]] |coordinates= |archipelago = [[Kapuluan ng Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Luzon, [[Mindanao]], [[Mindoro Island|Mindoro]], [[Palawan Island|Palawan]] |area = 109,965 km² |highest mount = Pulag |elevation = 2,922 m |country = Pilipinas |country admin divisions title = Mga Rehiyon |country admin divisions = [[Kalakhang Maynila]], [[Bicol Region|Bicol]], [[Lambak ng Cagayan]], [[Calabarzon]], [[Gitnang Luzon]], [[Cordillera Administrative Region|Cordillera]], [[Ilocos Region|Ilocos]] & [[Mimaropa]] |Pinakamalaking Lungsod = [[Kalakhang Maynila]] |country largest city population = 9,932,560 |population = 39,500,000 |population as of = 2000 |density = 359.2 |ethnic groups = [[Aeta]], [[Agta]], [[Bikolano]], Ibanag, [[Igorot]], [[Ilokano]], [[Kapampangan]], Pangasinanse, [[Tagalog people|Tagalog]] }} Ang '''Luzon''', '''Kalusunan''' o '''Hilagang Pilipinas''', ang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]] at ika-17 sa daigdig. Katawagan din ang "Luzon" sa isa sa tatlong pangkat pangkapuluan sa bansa, kasama ng [[Kabisayaan]] at [[Mindanao]]. Bilang isang pulo, ang Luzon ay may sukat na 104,688 kilometro kwadrado. Dito matatagpuan ang lungsod ng pamahalaan ng bansa, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod, ang [[Quezon City]]. Mabundok ang pulo at dito matatagpuan ang [[Bundok Pulag]], ang ikalawang pinakamataas na bundok sa bansa, at ang [[Bulkang Mayon]], ang pinakatanyag na bulkan. Nasa kanluran ng pulo ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]], sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]]. Ang pangkat ng pulo na matatawag na Kalusunan ay kinabibilangan ng Luzon kasama ang pangkat ng [[Batanes]] at [[Kapuluang Babuyan|Babuyan]] sa hilaga, ang mga pulo ng [[Catanduanes]], [[Marinduque]], [[Masbate]], [[Romblon]], [[Mindoro]] at [[Palawan]] sa timog. Nahahati ang pangkat ng pulo sa walong [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] at 38 [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. ==Heograpiya== {{See also|Heograpiya ng Pilipinas}} Ang kabuuang sukat ng Luzon ay {{convert|76969315.9|km2}},<ref name=unep>{{cite web|title=Islands by Land Area|url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|work=Island Directory Tables|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=4 Marso 2013|archive-date=20 Pebrero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|url-status=dead}}</ref>, ang ika-17 pinakamalaking pulo sa buong daigdig. Matatagpuan sa Luzon ang punong lungsod ng Pilipinas, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod sa Pilipinas, ang [[Lungsod Quezon]]. Mabundok ang pulo na kung saan matatagpuan ng [[Bundok Pulag]], ang ikatlong pinakamataas na bundok sa bansa, at ang mga [[Bulkang Pinatubo]], [[Bulkang Mayon]], [[Bulkang Taal]], ay ilan sa mga tanyag na mga [[bulkan]] sa Luzon. Matatagpuan sa kanluran ng Luzon ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] (ang bahagi ng [[Dagat Timog Tsina]] na nakapaloob sa [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]]), sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]]. Halos parihaba ang sukat ng pulo ng Luzon at may mahabang tangway sa timog silangan na tinatawag na [[Tangway ng Bikol]]. Ang hilagang bahagi ng pulo ay kinapalolooban ng malalaking bulubundukin, ang Cordillera Central. Sa silangan ng Cordillera Central ay ang malaking [[Lambak ng Cagayan]], na nagsisilbing tagasalo, ng [[Ilog Cagayan]], ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas. Sa silangan ng lambay ay matatagpuan ang bulubundukin ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]], ang pinakamahabang bulubundukin sa bansa. Sa timog silangan ng [[Look ng Maynila]] matatagpuan ang pinakamalaking lawa sa bansa, at ang pinakamalaking lawa sa loob ng kalupaan sa Timog Silangang Asya, ang Lawa ng Bay. {| class="wikitable" style="font-size:90%;background-color:#FDFDFD;" |- ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Anim na dibisyon ! scope="col" | Apat na dibisyon ! scope="col" | Tatlong dibisyon ! scope="col" | Dalawang dibisyon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Rehiyon ng Ilocos | rowspan=2 | Ilocandia | rowspan=3 | Hilagang Luzon<ref name=North_Central_Luzon>Ang mga probinsya ng mga north area ng Central Luzon ay minsang itinuturing na sakop ng North Luzon, partikular na ang Aurora, Nueva Ecija, Tarlac, at Zambales; minsan kasama ang Pampanga. Dahil karaniwang ikinakabit ang Central Luzon sa North Luzon, North Central Luzon ay madalas sinisimplihan bilang North Luzon.</ref> | rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> | rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Lambak ng Cagayan |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Cordillera Administrative Region | Cordilleras |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Gitnang Luzon | colspan=2 style="text-align:center;" | Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| National Capital Region | colspan=3 style="text-align:center;" | Kalakhang Maynila | rowspan=4 | Southern Luzon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Calabarzon | rowspan=2 | [[Timog Katagalugan|Southern Tagalog]] | rowspan=3 | Southern Luzon | rowspan=3 | Southern Luzon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Mimaropa |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Rehiyon ng Bicol | [[Bicolandia]] |} ==Pisikal== [[Talaksan:Northern_luzon_en.png|thumb|Ang Hilagang Luzon (Northern Luzon)]] Ang [[Hilagang Luzon]] o Northern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Rehiyon ng Ilocos, Cordillera Administrative Region at Lambak ng Cagayan, dito matatagpuan ang [[Sierra Madre]] (Pilipinas), pinakamahabang ilog sa Pilipinas ang [[Ilog Cagayan]], Bulubunduking Caraballo, Banaue Rice Terraces at ang lungsod ng [[Baguio]]. Dito matatagpuan ang unang hangganan ng Pilipinas ang lalawigang isla ng Batanes na kilalang dayuhan ng mga turista ang ''White Parola'' at ang Windmill sa bayan ng [[Bangui, Ilocos Norte]], Ang Hilagang Luzon ay ang bumabakod sa tinatawag na Kipot ng Luzon at pumapagitan sa mga bansang [[Tsina]] at [[Taiwan]] sa [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]. Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Hilaga (North). Ang Gitnang Luzon o Central Luzon Region 3 ay ang Gitnang Rehiyon sa isla ng Luzon, ito ay pumapagitan sa mga rehiyon ng Hilagang Luzon, Timog Luzon at Kalakhang Maynila. Ito ang mga lalawigan ng: Aurora, [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Nueva Ecija]], [[Pampanga]], [[Tarlac]] at [[Zambales]], ang probinsya ng Aurora sa pagitan ng taong 2002 ay nakapaloob sa Rehiyong Timog Katagalugan o Southern Tagalog. Ang rehiyong sentro ng Gitnang Luzon ay ang ''[[San Fernando, Pampanga]]''. ====4 Dibisyon==== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Rehiyon !! style=background-color:gold;" | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''[[Rehiyon ng Ilocos|Rehiyon ng Ilocos, 1]]''' || [[San Fernando, La Union]] || Northwestern Luzon |- | '''[[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|CAR]]''' || [[Baguio]] || Northcentral Luzon |- | '''[[Lambak ng Cagayan|Lambak ng Cagayan, 2]] ''' || [[Tuguegarao]] || Northeastern Luzon |- | '''[[Gitnang Luzon|Gitnang Luzon, 3]]''' || [[San Fernando, Pampanga]] || Central Luzon |} ===2. TIMOG LUZON=== {{See|Timog Luzon}} [[Talaksan:Ph fil southern tagalog.png|thumb|Ang Timog Luzon (Southern Luzon)]] Ang Timog Luzon o Southern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Calabarzon (IV-A), Mimaropa (IV-B) at Bicol Region, kabilang ang Metro Manila na nasa ikalawang dibisyon, dito matatagpuan ang hangganan ng [[Sierra Madre]] sa pagitan ng Laguna at Quezon, at iilan pang mga tanawin ng [[Lawa ng Laguna]], [[Bulkang Taal]], [[Talon ng Pagsanjan]], [[Tagaytay]], [[Hinulugang Taktak]], [[Bundok Banahaw]], [[El Nido]], [[Puerto Galera]] at [[Bulkang Mayon]], Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Timog (South). Ang mainland Southern Tagalog ay ang kasalukuyang rehiyon ng [[Calabarzon]] na binubuo ng [[Cavite]], [[Laguna]], [[Batangas]], [[Rizal]] at [[Quezon]], Ang Minparo o [[Mimaropa]] ay ang Rehiyon IV-B na itinuturing na Rehiyong Timog-Kanlurang Tagalog o Southwestern Tagalog Region na nasa outland at ang Bicolandia ay ang rehiyon 5 ang ikahuling rehiyon sa isla ng Luzon. Ang Kalakhang Maynila o Metro Manila ay ang sentrong panglungsod o kauuluhan sa Pilipinas, Ito ay binubuo ng 16 na lungsod at 1 bayan, Ang rehiyong sentro nito ay ang [[Maynila]] ang kapitolyo ng Pilipinas, dating lalawigan o probinsya ang Metro Manila na sumasaklaw sa pangalang [[Tondo]], Noong taong 1898, kabilang rito ang mga distrito at barangay ng bawat saklaw ng lungsod maging ang ilang bayan sa lalawigan ng [[Rizal]]. ====4 Dibisyon==== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gray;" | Rehiyon !! style=background-color:gray;" | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gray;" | Dibisyon |- | '''''[[Kalakhang Maynila|Kalakhang Maynila, NCR]]''''' || '''[[Maynila]]''' || Metro Manila |- | '''[[Calabarzon|Calabarzon, 4-A]]''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]] || Southern Luzon |- | '''[[Mimaropa|Mimaropa, 4-B]]''' || [[Calapan]] || Southwestern Luzon |- | '''[[Rehiyon ng Bicol|Rehiyon ng Bicol, 5]]''' || [[Legazpi, Albay|Legazpi]] || Southeastern Luzon |} ==Kalakhan sa Luzon== [[Talaksan:Quezon City skyline - South Triangle with TV towers (from Mezza 2) (Quezon City)(2018-05-12).jpg|thumb|Ang lungsod ng Quezon ang pinakaurbanisadong lungsod sa ''Luzon''.]] Ang Kalakhan sa Luzon o Metro sa Luzon ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Luzon ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan pababa sa lunsod. ===Kalakhang Luzon=== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:gold;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''Kalakhang Baguio''' || [[Baguio]] || Hilagang Luzon/Cordillera's |- | '''[[Kalakhang Maynila]]''' || '''[[Maynila]]''' || rowspan="3"| Timog Luzon/Maynila |- | '''Kauuluhang Laguna''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]] |- | '''Kalakhang Naga''' || [[Naga, Camarines Sur|Naga]] |- ! style=background-color:silver;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:silver;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:silver;" | Dibisyon |- | '''Kalakhang Dagupan || [[Dagupan]] || Hilagang Luzon |- | '''Kalakhang Angeles''' || [[Angeles]] || rowspan="2"| Gitnang Luzon |- | '''Kalakhang Olongapo''' || [[Olongapo]] |- | '''Kalakhang Batangas''' || [[Lungsod ng Batangas|Batangas]] || Timog Luzon |} ==Pagkakahating Administratibo== Ang pulo ng Luzon ay kinapalolooban ng 8 sa 17 [[Mga Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng Pilipinas. Ang mga rehiyong ito ay hindi mga pampolitika na entidad, subalit nagsisilbing pagkakahating administratibong pangkat ng mga lalawigan. ===Administratibo at rehiyon=== {| class="wikitable sortable toptextcells" style="margin:auto;table-layout:fixed;text-align:center;width:100%;font-size:95%;" |- style="vertical-align:middle"; ! scope="col" | Lokasyon ! scope="col" | Rehiyon<br />{{small|(designation)}} ! scope="col" data-sort-type="number" | {{abbr|Populasyon|Population and national share (as of 2015)}}<br />{{small|(2015)}}{{PH census|2015|d}} ! scope="col" | Area{{efn-lr|name=Area}}<ref name="PSA-NSCB-ProvinceList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Philippine Statistics Authority]] |accessdate=3 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=11 January 2013 }}</ref><ref name="PSA-CitiesList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=7 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=29 April 2011 }}</ref> ! scope="col" | Density ! scope="col" | Regional<br />center ! scope="col" style="width:14em;text-align:left;" data-sort-type="number" | {{center|[[List of primary local government units of the Philippines|Component LGUs]]}}{{unbulleted list | item_style=white-space:nowrap; | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|Province}} | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|''{{font|Independent city or municipality|css=font-weight:normal;}}''}} | {{Color box|#FDFDFD|{{font|∗|css=font-weight:normal;}}|border=darkgray}} {{small|[[Island groups of the Philippines|Associated island]]}}{{efn-lr|name=Islands}}}} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="1" | [[File:Ph fil ilocos.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Ilocos Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Ilocos Region]]<br />{{small|(Region I)}} | 5,026,128<br />(''{{percentage|5026128|100981437|pad=1}}'') | {{convert|13,012.60|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|5026128/13012.60|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[San Fernando City, La Union|San Fernando<br />{{small|(La Union)}}]] | {{Collapsible list | title = 5 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Dagupan]]''{{efn-lr|name=icc}} | 2 = '''[[Ilocos Norte]]''' | 3 = '''[[Ilocos Sur]]''' | 4 = '''[[La Union]]''' | 5 = '''[[Pangasinan]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="3" | [[File:Ph fil cagayan valley.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cagayan Valley]] | style="font-weight:bold;" | [[Cagayan Valley]]<br />{{small|(Region II)}} | 3,451,410<br />(''{{percentage|3451410|100981437|pad=1}}'') | {{convert|28,228.83|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|3451410/28228.83|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Tuguegarao]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Batanes]]'''* | 2 = '''[[Cagayan]]''' | 3 = '''[[Isabela]]''' | 4 = '''[[Nueva Vizcaya]]''' | 5 = '''[[Quirino]]''' | 6 = ''[[Santiago, Isabela|Santiago]]''{{efn-lr|name=icc}} }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="4" | [[File:Ph fil central luzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Central Luzon]] | style="font-weight:bold;" | [[Central Luzon]]<br />{{small|(Region III)}} | 11,218,177<br />(''{{percentage|11218177|100981437|pad=1}}'') | {{convert|22,014.63|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|11218177/22014.63|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[San Fernando City, Pampanga|San Fernando<br />{{small|(Pampanga)}}]] | {{Collapsible list | title = 9 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Angeles]]''{{efn-lr|name=huc}} | 2 = '''[[Aurora (lalawigan)|Aurora]]''' | 3 = '''[[Bataan]]''' | 4 = '''[[Bulacan]]''' | 5 = '''[[Nueva Ecija]]''' | 6 = ''[[Olongapo]]''{{efn-lr|name=huc}} | 7 = '''[[Pampanga]]''' | 8 = '''[[Tarlac]]''' | 9 = '''[[Zambales]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="6" | [[File:Ph fil calabarzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Calabarzon]] | style="font-weight:bold;" | [[Calabarzon]]<br />{{small|(Region IV-A)}} | 14,414,774<br />(''{{percentage|14414774|100981437|pad=1}}'') | {{convert|16,873.31|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|14414774/16873.31|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Calamba, Laguna|Calamba]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Batangas]]''' | 2 = '''[[Cavite]]''' | 3 = '''[[Laguna]]''' | 4 = ''[[Lucena]]''{{efn-lr|name=huc}} | 5 = '''[[Quezon]]''' | 6 = '''[[Rizal]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="8" | [[File:Ph fil mimaropa.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting MIMAROPA]] | style="font-weight:bold;" | [[Mimaropa|Southwestern Tagalog Region]]{{efn-lr|name=Islands}}<br />{{small|(Mimaropa)}} | 2,963,360<br />(''{{percentage|2963360|100981437|pad=1}}'') | {{convert|29,620.90|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|2963360/29620.90|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Calapan]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Marinduque]]'''* | 2 = '''[[Occidental Mindoro]]'''* | 3 = '''[[Oriental Mindoro]]'''* | 4 = '''[[Palawan]]'''* | 5 = ''[[Puerto Princesa]]''*{{efn-lr|name=huc}} | 6 = '''[[Romblon]]'''* }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="7" | [[File:Ph fil bicol.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Bicol Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Bicol Region]]<br />{{small|(Region V)}} | 5,796,989<br />(''{{percentage|5796989|100981437|pad=1}}'') | {{convert|18,155.82|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|5796989/18155.82|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Legazpi, Albay|Legazpi]] | {{Collapsible list | title = 7 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Albay]]''' | 2 = '''[[Camarines Norte]]''' | 3 = '''[[Camarines Sur]]''' | 4 = '''[[Catanduanes]]'''* | 5 = '''[[Masbate]]'''* | 6 = ''[[Naga, Camarines Sur|Naga]]''{{efn-lr|name=icc}} | 7 = '''[[Sorsogon]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="2" | [[File:Ph fil car.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cordillera Administrative Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Cordillera Administrative Region|Cordillera<br />Administrative<br />Region]]<br />{{small|(CAR)}} | 1,722,006<br />(''{{percentage|1722006|100981437|pad=1}}'') | {{convert|19,422.03|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|1722006/19422.03|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Baguio]] | {{Collapsible list | title = 7 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Abra]]''' | 2 = '''[[Apayao]]''' | 3 = ''[[Baguio]]''{{efn-lr|name=huc}} | 4 = '''[[Benguet]]''' | 5 = '''[[Ifugao]]''' | 6 = '''[[Kalinga]]''' | 7 = '''[[Mountain Province]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="5" | [[File:Ph fil ncr.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the National Capital Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Metro Manila|National&nbsp;Capital<br />Region]]<br />{{small|(NCR)}} | 12,877,253<br />(''{{percentage|12877253|100981437|pad=1}}'') | {{convert|611.39|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|12877253/611.39|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | '''[[Manila]]''' | {{Collapsible list | title = 17 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Caloocan]]'' | 2 = ''[[Las Piñas]]'' | 3 = ''[[Makati]]'' | 4 = ''[[Malabon]]'' | 5 = ''[[Mandaluyong]]'' | 6 = ''[[Manila]]'' | 7 = ''[[Marikina]]'' | 8 = ''[[Muntinlupa]]'' | 9 = ''[[Navotas]]'' | 10 = ''[[Parañaque]]'' | 11 = ''[[Pasay]]'' | 12 = ''[[Pasig]]'' | 13 = ''[[Pateros]]'' | 14 = ''[[Quezon City]]'' | 15 = ''[[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]]'' | 16 = ''[[Taguig]]'' | 17 = ''[[Valenzuela, Kalakhang Maynila|Valenzuela]]'' }} |-class="sortbottom" style="font-size:85%;" ! scope="col" colspan=2 | Region ! scope="col" | 2015 sensus ! scope="col" | Area ! scope="col" | Density ! scope="col" | Sentrong rehiyon ! scope="col" | Kinukumpuning LGUs |-class="sortbottom" style="text-align:left;background-color:#F2F2F2;" | colspan="7" | ;Table note(s) {{notelist-lr|refs= {{efn-lr|name=Islands|The list includes the [[Island groups of the Philippines|associated islands]] of Luzon (provinces of [[Marinduque]], [[Occidental Mindoro]], [[Oriental Mindoro]], [[Palawan]], [[Romblon]], [[Batanes]], [[Catanduanes]] and [[Masbate]]).}} {{efn-lr|name=Area|Land area figures are the sum of each region's component provinces (and/or independent cities), derived from the National Statistical Coordination Board ([[Philippine Statistics Authority]]) official website.}} {{efn-lr|name=icc|An [[Cities of the Philippines#Classification|independent component city]], not under the jurisdiction of any provincial government.}} {{efn-lr|name=huc|A [[Cities of the Philippines#Classification|highly urbanized city]], independent from any province}} }} |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Luzon|*]] {{pilipinas-stub}} mfojj7kbxum5hqpon5s3n4q30rdx3vs 0 1801 2232248 2229766 2026-10-07T03:40:22Z Ivan P. Clarin 84769 2232248 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Mindanao |image_map =Philippines location map (Mindanao).svg |image caption = Mindanao is shown in color white; its associated islands in maroon. |nickname = Timog Pilipinas |locator map = {{Location map|Philippines|caption=|float=center|width=220|lat=8|long=125|marksize=16}} |map caption = Mindanao (Pilipinas) |location = [[Timog Silangang Asya]] |coordinates = |archipelago = [[Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Mindanao, Sulu |area_km2 = 104,530 |rank = Ika-19 |highest mount = [[Bundok Apo]] |elevation_m = 3,412 |country = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |capital = [[Lungsod Davao]] |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Caraga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Tangway ng Zamboanga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), [[SOCCSKSARGEN]] |country admin divisions title 1 = Lalawigan |country admin divisions 1 = [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Surigao del Norte]], [[Surigao del Sur]], [[Kapuluang Dinagat]], [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], [[Misamis Oriental]], [[Misamis Occidental]], [[Bukidnon]], [[Lanao del Norte]], [[Lanao del Sur]], [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Timog Cotabato]], [[Sarangani]], [[Sultan Kudarat]], [[Maguindanao]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] |country largest city = [[Lungsod ng Davao]] |country largest city population = 1,449,296 |population = 21,968,174 |population as of = 2010 |density_km2 = 232 |ethnic groups = [[Bajau|Bajao]], [[Mga Bisaya|Bisaya]], [[Subanon]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Cebuano|Cebuano]], [[Mga Waray|Waray]], [[Mga Karay-a|Karay-a]], [[Mga Butuanon|Butuanon]], [[Mga Surigaonon|Surigaonon]], [[Mga Sangirese|Sangirese]], [[Lumad]] [[Kamayo]], [[Cotabato Manobo language|Manobo]], [[Tasaday]], [[T'boli]], [[Mga Moro|Moro]], [[Mga Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Zamboangueño|Latino Zamboangueño]], [[Mga Tagalog|Tagalog]] }} Ang '''Mindanao''' o '''Kamindanawan''', ([[Ingles]]: '''Southern Philippines''' o [[Wikang Tagalog|Tagalog]]: '''Timog Pilipinas''') ay ang ikalawang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]]. Ito rin ang tawag sa isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa Pilipinas (ang dalawa ay ang [[Luzon]] at ang [[Kabisayaan]]), na binubuo ng pulo ng Mindanao at ng mga nakapalibot na mga maliliit na pulo. Pinakamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]. Sa 21,968,174 populasyon ng Mindanao, (ayon sa senso noong 2010) 10 bahagdan ay mga Moro o [[Muslim]].<ref name="investvine">{{cite web|url=http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|title=Unearthed gem|first=Justin|last=Calderon|work=Inside Investor|date=22 Abril 2013|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084529/http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|url-status=dead}}</ref> Ang Mindanao ang bukod tanging pook heograpikal sa Pilipinas na may malaking bilang ng mga [[Muslim]]. Ang pinakatimog na bahagi ng Mindanao, partikular ang lalawigan ng [[Maguindanao]] [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]] (na bahagi ng [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), ay tahanan ng nakararaming Pilipinong Muslim. Dahil sa malawakang kahirapan, pagkakaiba-iba ng relihiyon, ang pulo ay kinakitaan ng paghihimagsik ng mga komunista, pati na rin ng mga kilusang armadong separatistang Muslim. ==Kasaysayan== [[File:Spanish map of Mindanao.jpg|thumb|left|250px|Isang lumang mapang Kastila ng pulo ng Mindanao.]] Isinunod ang pangalan ng Mindanao sa [[mga Maguindanaon]] na bumubuo sa pinakamalaking [[Kasultanan ng Maguindanao|Kasultanan]] ayon sa kasaysayan, at makikita sa mga mapa na ginawa noong ika-17 at ika-18 dantaon na nagmumungkahi na ang pangalan ay ginamit upang tukuyin ang pulo ng mga makapangyarihang katutubo ng panahong iyon. Unang lumaganap ang [[Islam]] sa rehiyon noong ika-13 dantaon sa pamamagitan ng mga mangangalakal na Arabe mula sa kasalukuyang [[Malaysia]] at [[Indonesia]]. Bago pa man maganap ito, ang mga katutubo ay pangunahing mga [[animista]] na naninirahan sa mga maliliit na pamayanan.<ref name="slate">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2112795/|title=How Islam got to the Philippines|first=Brendan I.|last=Koerner|work=Slate|date=28 Enero 2005|accessdate=4 Oktubre 2009}}</ref> Karamihan sa mga taal na populasyon ng mga Tausug, [[Maranao]] at [[Maguindanaon]] ay agad na lumipat sa pananampalatayang Islam maliban sa mga mailap na [[Subanon]], [[Talaandig]], [[Higaonon]] at ilang maliliit na mga tribo na tumangging makipag-ugnayan sa mga Arabeng misyonero ng Islam. Itinayo ang pinakaunang [[moske]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-14 na dantaon sa bayan ng [[Simunul]].<ref name="slate" /> Sumunod ang mga kasultanan ng [[Kasultanan ng Sulu|Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao|Maguindanao]] noong ika-15 at ika-16 na dantaon. Noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon hanggang unang bahagi ng ika-17 dantaon, naganap ang unang pagtatagpo sa mga [[Espanya|Kastila]]. Sa panahong ito, maayos nang nakatatag ang Islam sa Mindanao at nagsisimula nang manghikayat sa mga pangkat sa malalaking kapuluan ng [[Kabisayaan]] tulad ng [[Cebu]] at [[Bohol]], gayundin sa dulong hilagang bahagi, tulad ng [[Maynila]] sa [[Luzon|Kalusunan]].<ref name="slate" /> Nang dumating ang mga Kastila sa [[Pilipinas]], labis silang nabagabag nang matagpuan nilang matibay ang katayuan ng Islam sa pulo ng Mindanao, bilang katatapos lang mapaalis ang mga [[Moors]] mula sa [[Espanya]] pagkatapos nang dantaong labanan sa ilalim ng [[Reconquista]]. Sa katunayan, ang pangalang ''[[Mga Moro|Moro]]'' ay wikang Kastila para sa "Moors", na ibinigay sa mga Muslim na naninirahan sa Mindanao.<ref name="slate" /> Pinangalanan ni Villalobos na Caesarea Caroli ang pulo ng Mindanao nang maabot niya ang dalampasigan nito. Isinunod ito kay Carlos V ng Banal na Emperyong Romano (at I ng Espanya). ==Heograpiya== Ikalawang pinakamalaking pulo sa Pilipinas ang Mindanao na may sukat na 104,630 kilometro kwadrado, at ikawalang pinakamataong pulo sa buong daigdig. Higit na malaki ang pulo ng Mindanao kaysa sa 125 mga bansa sa daigdig, kabilang ang [[Netherlands]], [[Austria]], [[Portugal]], [[Czech Republic]], [[Hungary]], at [[Ireland]]. Ang pulo ay bulubundukin, at kung saan matatagpuan ang [[Bundok Apo]], ang pinakamataas na bundok sa Pilipinas. Napalilibutan ng 4 na dagat ang Mindanao: ang [[Dagat Sulu]] sa kanluran,<ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Sulu_Sea?topic=49523 ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC]</ref> [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Celebes]] sa timog, at [[Dagat Bohol|Dagat Mindanao]] sa hilaga. Sa lahat ng mga pulo sa Pilipinas, Mindanao ang may pinakamalawig ang pagkakaiba-iba ng pisyograpikong katangian. Ang pangkat ng pulo ng Mindanao ay sinasaklaw ang pulo ng Mindanao kasama ang [[Kapuluan ng Sulu]] sa timog kanluran. Ang pangkat ng mga pulo ay nahahati sa anim na rehiyon, na hinati pa sa 26 na [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. == Pangkat ng mga pulo ng Mindanao == [[Talaksan:Downtown Davao City 4.jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]]] Ang grupong ito ng Mindanao ay isang arbitraryong lupon ng mga pulo sa timogang bahagi ng Pilipinas na kinabibilangan ng anim na [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]]. Ang mga rehiyong ito ay nahahati sa 25 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], kung saan apat lamang sa mga ito ay wala sa mismong isla ng Mindanao. Kasama sa grupo ang [[Kapuluang Sulu]] sa timog-kanluran, kinabibilangan ng mga pangunahing isla ng [[Basilan]], [[Isla ng Jolo|Jolo]], at [[Tawi-Tawi]], pati ng mga nakaratag na mga isla sa kalapit nito tulad ng [[Camiguin]], [[Isla ng Dagat|Dinagat]], [[Isla ng Siargao|Siargao]], [[Island Garden City ng Samal|Samal]], at [[mga Isla ng Sarangani]]. ==Paghihiwalay== {{See also|Paghihiwalay ng Mindanao}} Panahon pa ng dating pangulong [[Ferdinand Marcos]] Sr. Ang isinusulong ng taga-Mindanao ang paghihiwalay ng estado sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] sa [[Pilipinas]], ay hindi sinangayonan ng gobyerno ng Pilipinas noong ika 1972 matapos ang kaguluhan. {| class="wikitable" |+ Mga rehiyon ng Mindanao ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Luklukang pampangasiwaan (sentrong panrehiyon) ! scope="col" | Paglalarawan |- |'''[[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (''Rehiyon IX'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|170px]] |[[Pagadian]] |Dating ''Kanlurang Mindanao'', ang Tangway ng Zamboanga ay matatagpuan sa tangway ng mismong pangalan. Ito ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], at ng dalawang lungsod&mdash;[[Siyudad ng Zamboanga]] at [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]]&mdash;na hindi sakop ng alinmang lalawigan. Ang Siyudad Isabela ang tanging teritoryong wala sa mismong isla ng Mindanao, ito ay nasa [[Basilan]]. Ang administratibong kabisera ng rehiyon ay ang Lungsod ng Pagadian. Ang buong rehiyon ay iisang probinsiya dati na tinawag na [[Zamboanga]]. |- |'''[[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (''Rehiyon X'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph northern mindanao.png|170px]] |[[Cagayan de Oro]] |Ang Hilagang Mindanao ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Bukidnon]], [[Camiguin]], [[Lanao del Norte]], [[Misamis Occidental]], at [[Misamis Oriental]]. Ang lalawigan ng Camiguin ay isa ring pulo sa may hilagang baybayin. |- |'''[[Rehiyon ng Davao|Davao (''Rehiyon XI'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph davao region.png|170px]] |[[Lungsod ng Davao]] |Dating ''Timog Mindanao'', ang rehiyon ng Davao ay matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao. Ang rehiyon ay nahahati sa mga lalawigan ng [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], at [[Davao de Oro]]; kasama pati ang [[Lungsod ng Davao]]. Ang [[Golpo ng Davao]] ay nasa timog at ang isla ng [[Samal, Davao del Norte|Samal]] sa golpo ay kabilang din sa rehiyon, pati ang [[mga Isla ng Sarangani]]. |- |'''[[SOCCSKSARGEN|Socsksargen (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Socsksargen.png|170px]] |[[Koronadal]] |Dating ''Gitnang Mindanao'', ang SOCCSKSARGEN ay matatagpuan sa timog-gitnang bahagi ng isla. Binubuo ito ng mga probinsiya ng [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Sarangani]], [[Timog Cotabato]], at [[Sultan Kudarat]]. Ang pangalan ng rehiyon ay isang akronim ng mga pangalan ng mga probinsiya nito kasama ang [[Heneral Santos|lungsod ng General Santos]]. |- |'''[[Caraga|Caraga (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph caraga.png|170px]] |[[Butuan]] |Ang Caraga ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang parte ng Mindanao. Ang kanyang mga probinsiya ay [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Surigao del Norte]], at [[Surigao del Sur]]. Kabilang sa rehiyong ito ang mga nakaratag na isla ng Surigao del Norte tulad ng [[Isla ng Dinagat]], [[Isla ng Siargao]], at [[Bucas Grande]]. |- |'''[[Bangsamoro|Bangsamoro (''BARMM'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph Bangsamoro Autonomous Region.png|170px]] |[[Lungsod ng Cotabato]] |Ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao ay isang espesyal na rehiyon na kinabibilangan ng mga teritoryo kung saan ang mayoriya ng populasyon ay [[Mga Moro|Moro]]. Kasama dito ang halos buong [[Kapuluang Sulu]] (ang [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]] ng [[Basilan]] ay bahagi ng rehiyong Peninsula ng Zamboanga) at dalawang probinsiya sa isla ng Mindanao. Ang mga lalawigang bumubuo sa Kapuluang Sulu ay [[Basilan]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]]. Ang Basilan at Tawi-Tawi ang mga pangunahing isla ng kanilang mga lalawigan, [[Isla ng Jolo]] naman ang sa [[Sulu]]. Ang mga probinsiya sa mismong isla ng Mindanao ay ang [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]]. |} {{center|{{Mindanao labelled map}}}} {{clear}} {{Largest cities | province = Mindanao | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Mindanaw | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Dabaw{{!}}''Davao City'' | div_1 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_1 = 1,776,949 | img_1 = Davao aerial view sunset (Davao City; 11-26-2021).jpg | city_2 = Lungsod ng Zamboanga{{!}}''Zamboanga City'' | div_2 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_2 = 977,234 | img_2 = Zamboanga City from Garden Orchid Hotel.jpg | city_3 = Cagayan de Oro{{!}}''Cagayan de Oro'' | div_3 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_3 = 728,402 | img_3 = CAG Skyline Nov 2018.jpg | city_4 = Heneral Santos{{!}}''General Santos'' | div_4 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_4 =697,315 | img_4 = Gen Santos city 3.jpg | city_5 = Butuan{{!}}''Butuan'' | div_5 = Caraga{{!}}Caraga | pop_5 = 372,910 | city_6 = Iligan{{!}}''Iligan'' | div_6 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_6 = 450,583 | city_7 = Lungsod ng Kotabato{{!}}Cotabato City | div_7 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_7 = 325,079 | city_8 = Tagum{{!}}Tagum | div_8 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_8 = 296,202 | city_9 = Valencia, Bukidnon{{!}}Valencia | div_9 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_9 = 216,546 | city_10 = Pagadian{{!}}Pagadian | div_10 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_10 = 210,452 | city_11 = Panabo{{!}}Panabo | div_11 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_11 = 209,230 | city_12 = Marawi{{!}}Marawi | div_12 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_12 = 207,010 | city_13 = Koronadal{{!}} Koronadal | div_13 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_13 = 195,398 | city_14 = Malaybalay{{!}}Malaybalay | div_14 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_14 = 190,712 | city_15 = Digos{{!}}Digos | div_15 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_15 = 188,376 | city_16 = Polomolok{{!}}Polomolok | div_16 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_16 = 172,605 | city_17 = Lungsod ng Surigao{{!}}Surigao City | div_17 = Caraga{{!}}Caraga | pop_17 = 171,107 | city_18 = Midsayap{{!}}Midsayap | div_18 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_18 = 165,376 | city_19 = Pikit, Cotabato{{!}}Pikit | div_19 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_19 = 164,646 | city_20 = Kidapawan{{!}}Kidapawan | div_20 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_20= 160,791 }} ==Mga kawing na panlabas== {{Commons category|Mindanao}} {{Wiktionary}} * [http://www.emindanao.org/ information on conflict affected area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828030927/http://www.emindanao.org/ |date=2013-08-28 }} * [http://www.peacebuildingdata.org/philippines Violent Conflicts and Displacement in Central Mindanao: Challenges for recovery and development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926102856/http://www.peacebuildingdata.org/philippines |date=2013-09-26 }} * [http://www.mindanao.com/blog Mindanao Magazine]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wayph.com/23-amazing-destinations-in-mindanao/ Tourist Destinations in Mindanao] * [http://www.morofriends.com/ Moro Friends Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816203649/http://www.morofriends.com/ |date=2018-08-16 }} * [http://www.mindanaw.net/ The Catalyst for Countryside Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226011100/http://mindanaw.net/ |date=2010-12-26 }} * [http://www.mindanews.com/ Mindanao News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601233820/http://www.mindanews.com/ |date=2011-06-01 }} * [http://www.onlinemindanao.com/ Online Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117082401/http://onlinemindanao.com/ |date=2013-11-17 }} * [http://www.taboan.net/ Taboan Mindanao]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ''Silipin din [[Mga Rehiyon ng Pilipinas]], [[Mga Lalawigan ng Pilipinas]], [[Luzon]], at [[Visayas]].'' {{Philippines political divisions}} {{English2|Mindanao}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] lw9afj0mq1j844jzh2elhp43m52me8t 2232253 2232248 2026-10-07T03:47:01Z Ivan P. Clarin 84769 2232253 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Mindanao |image_map =Mindanao Red.png |image_caption = Mindanao is shown in color red; its associated islands in maroon. |nickname = Timog Pilipinas |locator map = {{Location map|Philippines|caption=|float=center|width=220|lat=8|long=125|marksize=16}} |map caption = Mindanao (Pilipinas) |location = [[Timog Silangang Asya]] |coordinates = |archipelago = [[Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Mindanao, Sulu |area_km2 = 104,530 |rank = Ika-19 |highest mount = [[Bundok Apo]] |elevation_m = 3,412 |country = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |capital = [[Lungsod Davao]] |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Caraga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Tangway ng Zamboanga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), [[SOCCSKSARGEN]] |country admin divisions title 1 = Lalawigan |country admin divisions 1 = [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Surigao del Norte]], [[Surigao del Sur]], [[Kapuluang Dinagat]], [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], [[Misamis Oriental]], [[Misamis Occidental]], [[Bukidnon]], [[Lanao del Norte]], [[Lanao del Sur]], [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Timog Cotabato]], [[Sarangani]], [[Sultan Kudarat]], [[Maguindanao]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] |country largest city = [[Lungsod ng Davao]] |country largest city population = 1,449,296 |population = 21,968,174 |population as of = 2010 |density_km2 = 232 |ethnic groups = [[Bajau|Bajao]], [[Mga Bisaya|Bisaya]], [[Subanon]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Cebuano|Cebuano]], [[Mga Waray|Waray]], [[Mga Karay-a|Karay-a]], [[Mga Butuanon|Butuanon]], [[Mga Surigaonon|Surigaonon]], [[Mga Sangirese|Sangirese]], [[Lumad]] [[Kamayo]], [[Cotabato Manobo language|Manobo]], [[Tasaday]], [[T'boli]], [[Mga Moro|Moro]], [[Mga Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Zamboangueño|Latino Zamboangueño]], [[Mga Tagalog|Tagalog]] }} Ang '''Mindanao''' o '''Kamindanawan''', ([[Ingles]]: '''Southern Philippines''' o [[Wikang Tagalog|Tagalog]]: '''Timog Pilipinas''') ay ang ikalawang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]]. Ito rin ang tawag sa isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa Pilipinas (ang dalawa ay ang [[Luzon]] at ang [[Kabisayaan]]), na binubuo ng pulo ng Mindanao at ng mga nakapalibot na mga maliliit na pulo. Pinakamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]. Sa 21,968,174 populasyon ng Mindanao, (ayon sa senso noong 2010) 10 bahagdan ay mga Moro o [[Muslim]].<ref name="investvine">{{cite web|url=http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|title=Unearthed gem|first=Justin|last=Calderon|work=Inside Investor|date=22 Abril 2013|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084529/http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|url-status=dead}}</ref> Ang Mindanao ang bukod tanging pook heograpikal sa Pilipinas na may malaking bilang ng mga [[Muslim]]. Ang pinakatimog na bahagi ng Mindanao, partikular ang lalawigan ng [[Maguindanao]] [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]] (na bahagi ng [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), ay tahanan ng nakararaming Pilipinong Muslim. Dahil sa malawakang kahirapan, pagkakaiba-iba ng relihiyon, ang pulo ay kinakitaan ng paghihimagsik ng mga komunista, pati na rin ng mga kilusang armadong separatistang Muslim. ==Kasaysayan== [[File:Spanish map of Mindanao.jpg|thumb|left|250px|Isang lumang mapang Kastila ng pulo ng Mindanao.]] Isinunod ang pangalan ng Mindanao sa [[mga Maguindanaon]] na bumubuo sa pinakamalaking [[Kasultanan ng Maguindanao|Kasultanan]] ayon sa kasaysayan, at makikita sa mga mapa na ginawa noong ika-17 at ika-18 dantaon na nagmumungkahi na ang pangalan ay ginamit upang tukuyin ang pulo ng mga makapangyarihang katutubo ng panahong iyon. Unang lumaganap ang [[Islam]] sa rehiyon noong ika-13 dantaon sa pamamagitan ng mga mangangalakal na Arabe mula sa kasalukuyang [[Malaysia]] at [[Indonesia]]. Bago pa man maganap ito, ang mga katutubo ay pangunahing mga [[animista]] na naninirahan sa mga maliliit na pamayanan.<ref name="slate">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2112795/|title=How Islam got to the Philippines|first=Brendan I.|last=Koerner|work=Slate|date=28 Enero 2005|accessdate=4 Oktubre 2009}}</ref> Karamihan sa mga taal na populasyon ng mga Tausug, [[Maranao]] at [[Maguindanaon]] ay agad na lumipat sa pananampalatayang Islam maliban sa mga mailap na [[Subanon]], [[Talaandig]], [[Higaonon]] at ilang maliliit na mga tribo na tumangging makipag-ugnayan sa mga Arabeng misyonero ng Islam. Itinayo ang pinakaunang [[moske]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-14 na dantaon sa bayan ng [[Simunul]].<ref name="slate" /> Sumunod ang mga kasultanan ng [[Kasultanan ng Sulu|Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao|Maguindanao]] noong ika-15 at ika-16 na dantaon. Noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon hanggang unang bahagi ng ika-17 dantaon, naganap ang unang pagtatagpo sa mga [[Espanya|Kastila]]. Sa panahong ito, maayos nang nakatatag ang Islam sa Mindanao at nagsisimula nang manghikayat sa mga pangkat sa malalaking kapuluan ng [[Kabisayaan]] tulad ng [[Cebu]] at [[Bohol]], gayundin sa dulong hilagang bahagi, tulad ng [[Maynila]] sa [[Luzon|Kalusunan]].<ref name="slate" /> Nang dumating ang mga Kastila sa [[Pilipinas]], labis silang nabagabag nang matagpuan nilang matibay ang katayuan ng Islam sa pulo ng Mindanao, bilang katatapos lang mapaalis ang mga [[Moors]] mula sa [[Espanya]] pagkatapos nang dantaong labanan sa ilalim ng [[Reconquista]]. Sa katunayan, ang pangalang ''[[Mga Moro|Moro]]'' ay wikang Kastila para sa "Moors", na ibinigay sa mga Muslim na naninirahan sa Mindanao.<ref name="slate" /> Pinangalanan ni Villalobos na Caesarea Caroli ang pulo ng Mindanao nang maabot niya ang dalampasigan nito. Isinunod ito kay Carlos V ng Banal na Emperyong Romano (at I ng Espanya). ==Heograpiya== Ikalawang pinakamalaking pulo sa Pilipinas ang Mindanao na may sukat na 104,630 kilometro kwadrado, at ikawalang pinakamataong pulo sa buong daigdig. Higit na malaki ang pulo ng Mindanao kaysa sa 125 mga bansa sa daigdig, kabilang ang [[Netherlands]], [[Austria]], [[Portugal]], [[Czech Republic]], [[Hungary]], at [[Ireland]]. Ang pulo ay bulubundukin, at kung saan matatagpuan ang [[Bundok Apo]], ang pinakamataas na bundok sa Pilipinas. Napalilibutan ng 4 na dagat ang Mindanao: ang [[Dagat Sulu]] sa kanluran,<ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Sulu_Sea?topic=49523 ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC]</ref> [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Celebes]] sa timog, at [[Dagat Bohol|Dagat Mindanao]] sa hilaga. Sa lahat ng mga pulo sa Pilipinas, Mindanao ang may pinakamalawig ang pagkakaiba-iba ng pisyograpikong katangian. Ang pangkat ng pulo ng Mindanao ay sinasaklaw ang pulo ng Mindanao kasama ang [[Kapuluan ng Sulu]] sa timog kanluran. Ang pangkat ng mga pulo ay nahahati sa anim na rehiyon, na hinati pa sa 26 na [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. == Pangkat ng mga pulo ng Mindanao == [[Talaksan:Downtown Davao City 4.jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]]] Ang grupong ito ng Mindanao ay isang arbitraryong lupon ng mga pulo sa timogang bahagi ng Pilipinas na kinabibilangan ng anim na [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]]. Ang mga rehiyong ito ay nahahati sa 25 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], kung saan apat lamang sa mga ito ay wala sa mismong isla ng Mindanao. Kasama sa grupo ang [[Kapuluang Sulu]] sa timog-kanluran, kinabibilangan ng mga pangunahing isla ng [[Basilan]], [[Isla ng Jolo|Jolo]], at [[Tawi-Tawi]], pati ng mga nakaratag na mga isla sa kalapit nito tulad ng [[Camiguin]], [[Isla ng Dagat|Dinagat]], [[Isla ng Siargao|Siargao]], [[Island Garden City ng Samal|Samal]], at [[mga Isla ng Sarangani]]. ==Paghihiwalay== {{See also|Paghihiwalay ng Mindanao}} Panahon pa ng dating pangulong [[Ferdinand Marcos]] Sr. Ang isinusulong ng taga-Mindanao ang paghihiwalay ng estado sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] sa [[Pilipinas]], ay hindi sinangayonan ng gobyerno ng Pilipinas noong ika 1972 matapos ang kaguluhan. {| class="wikitable" |+ Mga rehiyon ng Mindanao ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Luklukang pampangasiwaan (sentrong panrehiyon) ! scope="col" | Paglalarawan |- |'''[[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (''Rehiyon IX'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|170px]] |[[Pagadian]] |Dating ''Kanlurang Mindanao'', ang Tangway ng Zamboanga ay matatagpuan sa tangway ng mismong pangalan. Ito ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], at ng dalawang lungsod&mdash;[[Siyudad ng Zamboanga]] at [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]]&mdash;na hindi sakop ng alinmang lalawigan. Ang Siyudad Isabela ang tanging teritoryong wala sa mismong isla ng Mindanao, ito ay nasa [[Basilan]]. Ang administratibong kabisera ng rehiyon ay ang Lungsod ng Pagadian. Ang buong rehiyon ay iisang probinsiya dati na tinawag na [[Zamboanga]]. |- |'''[[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (''Rehiyon X'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph northern mindanao.png|170px]] |[[Cagayan de Oro]] |Ang Hilagang Mindanao ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Bukidnon]], [[Camiguin]], [[Lanao del Norte]], [[Misamis Occidental]], at [[Misamis Oriental]]. Ang lalawigan ng Camiguin ay isa ring pulo sa may hilagang baybayin. |- |'''[[Rehiyon ng Davao|Davao (''Rehiyon XI'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph davao region.png|170px]] |[[Lungsod ng Davao]] |Dating ''Timog Mindanao'', ang rehiyon ng Davao ay matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao. Ang rehiyon ay nahahati sa mga lalawigan ng [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], at [[Davao de Oro]]; kasama pati ang [[Lungsod ng Davao]]. Ang [[Golpo ng Davao]] ay nasa timog at ang isla ng [[Samal, Davao del Norte|Samal]] sa golpo ay kabilang din sa rehiyon, pati ang [[mga Isla ng Sarangani]]. |- |'''[[SOCCSKSARGEN|Socsksargen (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Socsksargen.png|170px]] |[[Koronadal]] |Dating ''Gitnang Mindanao'', ang SOCCSKSARGEN ay matatagpuan sa timog-gitnang bahagi ng isla. Binubuo ito ng mga probinsiya ng [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Sarangani]], [[Timog Cotabato]], at [[Sultan Kudarat]]. Ang pangalan ng rehiyon ay isang akronim ng mga pangalan ng mga probinsiya nito kasama ang [[Heneral Santos|lungsod ng General Santos]]. |- |'''[[Caraga|Caraga (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph caraga.png|170px]] |[[Butuan]] |Ang Caraga ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang parte ng Mindanao. Ang kanyang mga probinsiya ay [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Surigao del Norte]], at [[Surigao del Sur]]. Kabilang sa rehiyong ito ang mga nakaratag na isla ng Surigao del Norte tulad ng [[Isla ng Dinagat]], [[Isla ng Siargao]], at [[Bucas Grande]]. |- |'''[[Bangsamoro|Bangsamoro (''BARMM'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph Bangsamoro Autonomous Region.png|170px]] |[[Lungsod ng Cotabato]] |Ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao ay isang espesyal na rehiyon na kinabibilangan ng mga teritoryo kung saan ang mayoriya ng populasyon ay [[Mga Moro|Moro]]. Kasama dito ang halos buong [[Kapuluang Sulu]] (ang [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]] ng [[Basilan]] ay bahagi ng rehiyong Peninsula ng Zamboanga) at dalawang probinsiya sa isla ng Mindanao. Ang mga lalawigang bumubuo sa Kapuluang Sulu ay [[Basilan]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]]. Ang Basilan at Tawi-Tawi ang mga pangunahing isla ng kanilang mga lalawigan, [[Isla ng Jolo]] naman ang sa [[Sulu]]. Ang mga probinsiya sa mismong isla ng Mindanao ay ang [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]]. |} {{center|{{Mindanao labelled map}}}} {{clear}} {{Largest cities | province = Mindanao | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Mindanaw | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Dabaw{{!}}''Davao City'' | div_1 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_1 = 1,776,949 | img_1 = Davao aerial view sunset (Davao City; 11-26-2021).jpg | city_2 = Lungsod ng Zamboanga{{!}}''Zamboanga City'' | div_2 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_2 = 977,234 | img_2 = Zamboanga City from Garden Orchid Hotel.jpg | city_3 = Cagayan de Oro{{!}}''Cagayan de Oro'' | div_3 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_3 = 728,402 | img_3 = CAG Skyline Nov 2018.jpg | city_4 = Heneral Santos{{!}}''General Santos'' | div_4 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_4 =697,315 | img_4 = Gen Santos city 3.jpg | city_5 = Butuan{{!}}''Butuan'' | div_5 = Caraga{{!}}Caraga | pop_5 = 372,910 | city_6 = Iligan{{!}}''Iligan'' | div_6 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_6 = 450,583 | city_7 = Lungsod ng Kotabato{{!}}Cotabato City | div_7 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_7 = 325,079 | city_8 = Tagum{{!}}Tagum | div_8 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_8 = 296,202 | city_9 = Valencia, Bukidnon{{!}}Valencia | div_9 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_9 = 216,546 | city_10 = Pagadian{{!}}Pagadian | div_10 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_10 = 210,452 | city_11 = Panabo{{!}}Panabo | div_11 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_11 = 209,230 | city_12 = Marawi{{!}}Marawi | div_12 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_12 = 207,010 | city_13 = Koronadal{{!}} Koronadal | div_13 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_13 = 195,398 | city_14 = Malaybalay{{!}}Malaybalay | div_14 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_14 = 190,712 | city_15 = Digos{{!}}Digos | div_15 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_15 = 188,376 | city_16 = Polomolok{{!}}Polomolok | div_16 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_16 = 172,605 | city_17 = Lungsod ng Surigao{{!}}Surigao City | div_17 = Caraga{{!}}Caraga | pop_17 = 171,107 | city_18 = Midsayap{{!}}Midsayap | div_18 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_18 = 165,376 | city_19 = Pikit, Cotabato{{!}}Pikit | div_19 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_19 = 164,646 | city_20 = Kidapawan{{!}}Kidapawan | div_20 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_20= 160,791 }} ==Mga kawing na panlabas== {{Commons category|Mindanao}} {{Wiktionary}} * [http://www.emindanao.org/ information on conflict affected area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828030927/http://www.emindanao.org/ |date=2013-08-28 }} * [http://www.peacebuildingdata.org/philippines Violent Conflicts and Displacement in Central Mindanao: Challenges for recovery and development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926102856/http://www.peacebuildingdata.org/philippines |date=2013-09-26 }} * [http://www.mindanao.com/blog Mindanao Magazine]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wayph.com/23-amazing-destinations-in-mindanao/ Tourist Destinations in Mindanao] * [http://www.morofriends.com/ Moro Friends Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816203649/http://www.morofriends.com/ |date=2018-08-16 }} * [http://www.mindanaw.net/ The Catalyst for Countryside Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226011100/http://mindanaw.net/ |date=2010-12-26 }} * [http://www.mindanews.com/ Mindanao News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601233820/http://www.mindanews.com/ |date=2011-06-01 }} * [http://www.onlinemindanao.com/ Online Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117082401/http://onlinemindanao.com/ |date=2013-11-17 }} * [http://www.taboan.net/ Taboan Mindanao]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ''Silipin din [[Mga Rehiyon ng Pilipinas]], [[Mga Lalawigan ng Pilipinas]], [[Luzon]], at [[Visayas]].'' {{Philippines political divisions}} {{English2|Mindanao}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] msj104nzgn1a1pyifd003aw5j18ljeo 0 1802 2232249 2215890 2026-10-07T03:41:37Z Ivan P. Clarin 84769 2232249 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Visayas<br>''Kabisay-an''<br>''Kabisayaan'' |image_map = Visayas Red.png |image_caption = Mapa ng Pilipinas<br>Ipinapakita ang Kabisayaan na nakapula |nickname = Gitnang Pilipinas [[Talaksan:Visayas_Red.png|thumb]] |location = [[Timog Silangang Asya]] |archipelago = [[Pilipinas]] |area_km2 = 61077 |major islands = [[Pulo ng Bohol|Bohol]], [[Pulo ng Cebu|Cebu]], [[Pulo ng Leyte|Leyte]], [[Pulo ng Masbate|Masbate]], [[Pulo ng Negros|Negros]], [[Pulo ng Panay|Panay]], at [[Pulo ng Samar|Samar]], [[Pulo ng Camotes]], [[Pulo ng Mactan]] |highest mount = [[Bulkan Kanlaon|Kanlaon]] |elevation m = 2435 |country = Pilipinas |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Gitnang Kabisayaan]], [[Silangang Kabisayaan]] at [[Kanlurang Kabisayaan]]. |country largest city = [[Lungsod ng Cebu]] (Cebu City) |country largest city area = 998&nbsp;km² |population = 11,203,760 |population as of = 2010 Philippines census<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/PHILS_summary_pop_n_PGR_1990to2010.pdf|title=Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities|publisher=National Statistics Office of the Republic of the Philippines|accessdate=11 Mayo 2012|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226130911/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/PHILS_summary_pop_n_PGR_1990to2010.pdf|url-status=dead}}</ref> |density_km2 = 294.28 |[[demonym]] = Kabisayaan, Mga ''Bisayâ'' |ethnic groups = [[Mga Bisaya]] ([[Mga Aklanon|Aklanon]], [[Mga Boholano|Boholano/Bol-anon]], [[Mga Caluyanon|Caluyanon]], [[Mga Capiznon]], [[MgaCebuano|Cebuano]], [[Mga Eskaya]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Karay-a]], [[Mga Masbateño|Masbateño]], [[Mga Porohanon]], [[Mga Romblomanon|Romblomanon]], [[Mga Waray|Waray]]), [[Mga Ati (tribo)|Ati]] at iba pang mga pangkat etniko.. }} Ang '''Visayas''' o '''Kabisayaan''' (sa [[Wikang Bisaya|Bisaya]]: ''Kabisay-an''), tinagurian ding '''Gitnang Pilipinas''', ay isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa [[Pilipinas]] kabilang ang [[Luzon]] at [[Mindanao]]. Binubuo ito ng mga kapuluan, pangunahin ang mga pulong pumapalibot sa [[Dagat Kabisayaan]], bagaman itinuturing na ang Kabisayaan ang pinakadulong hilagang bahagi ng [[Dagat Sulu]].<ref>C.Michael Hogan. 2011. ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC</ref> Ang mga pangunahing pulo sa kabisayaan ay ang [[Pulo ng Panay|Panay]], [[Pulo ng Negros|Negros]], [[Pulo ng Cebu|Cebu]], [[Pulo ng Bohol|Bohol]], [[Pulo ng Leyte|Leyte]], at [[Pulo ng Samar|Samar]].{{#Tag:Ref|On 23 Mayo 2005, Palawan and Puerto Princesa City were moved to Western Visayas by Executive Order No. 429.<ref name="EO429">{{cite web|url=http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm|title=Executive Order No. 429|publisher=President of the Philippines|accessdate=2009-05-18|archive-date=2007-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707191249/http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm|url-status=dead}}</ref> However, on 19 Agosto 2005, President Arroyo issued Administrative Order No. 129 to hold the earlier EO 429 in abeyance pending a review.<ref name="AO129">{{cite web|url=http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm|title=Administrative Order No. 129|publisher=President of the Philippines|accessdate=2009-05-18|archive-date=2009-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713202522/http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm|url-status=dead}}</ref> {{as of|2010}}, Ang Palawan at ang mataas na urbanisadong lungsod ng [[Puerto Princesa]] ay nanatiling bahagi ng rehiyon ng [[MIMAROPA]].}} Ang rehiyon ay maaaring isama ang mga pulo ng [[Romblon]] at [[Masbate]], kung ang populasyon nito ay kinikilalang [[mga Bisaya]]. ==Kasaysayan== Hanggang sa ngayon, nananatiling mahiwaga ang kasaysayan ng Kabisayaan bago dumating ang mga Kastila. Maraming mga alamat at mga salaysay tungkol sa kasaysayan ng Kabisayaan subalit maraming hindi sang-ayon kung may katotohanan ang mga ito. Ang mga sinaunang tao sa rehiyon ay mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]] at [[Negrito]] na dumayo sa kapuluan tinatayang 6,000 hanggang 30,000 taon ang nakalilipas. Ang mga unang nanirahan ay maituturing na [[animista]]. Noong ika-12 dantaon, ang mga mamamayan ng dating emperyo ng [[Srivijaya]], [[Majapahit]] at [[Brunei]], na pinamunuan ni [[Datu Puti]] at ang kanyang mga katribo, ay naglakbay at nanirahan sa pulo ng [[Panay]] at sa mga pulong nakapalibot dito.<ref>Jovito S. Abellana, "Bisaya Patronymesis Sri Visjaya" (Ms., Cebuano Studies Center, ca. 1960)</ref> Noong ika-14 na dantaon, Ang mga mangangalakal na [[Arabe]] at ang kanilang mga tagasunod ay nangahas na dinayo ang mga karagatan sa Timog Silangang Asya, at hinikayat ang mga tribong pangkat sa Islam. ==Mga Rehiyon at Lalawigan== [[Talaksan:Cebu Business Park, Archbishop Reyes Avenue top view (Cebu City; 01-16-2024).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Bisayas ang [[Lungsod ng Cebu]]]] Ang Visayas ay nahahati sa 4 na rehiyon na lalo pang nahahati sa 17 mga probinsiya. ===Kanlurang Kabisayaan (Rehiyon lV)=== [[Talaksan:Ph western visayas.png|thumb|Kanlurang Kabisayaan]] Ang [[Kanlurang Kabisayaan]] ay binubuo ng isla ng [[Panay]] at [[Guimaras]]. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Aklan]] * [[Antique]] * [[Capiz]] * [[Guimaras]] * [[Iloilo]] ;Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VI) * ''[[Lungsod ng Iloilo]]'' (Iloilo City) ===Rehiyon ng Pulo ng Negros (NIR)=== [[Talaksan:Negros Island Region 2024.png|thumb|Rehiyon ng Pulo ng Negros]] Ang [[Rehiyon ng Pulo ng Negros]] ay binubuo ng isla ng [[Negros]] at [[Siquijor]]. Ang mga lalawigan nito ay: *[[Negros Occidental]] *[[Negros Oriental]] * [[Siquijor]] ; Mga Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-NIR) * ''[[Lungsod ng Bacolod]]'' (Bacolod City) * ''[[Lungsod ng Dumaguete]]'' (Dumaguete City) ===Gitnang Kabisayaan (Rehiyon VII)=== [[Talaksan:Central Visayas in June 2024.png|thumb|Gitnang Kabisayaan]] Kabilang sa [[Gitnang Kabisayaan]] ang mga pulo ng [[Cebu]] at Bohol. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Bohol]] * [[Cebu]] ; Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VII) * ''[[Lungsod ng Cebu]]'' (Cebu City) ===Silangang Kabisayaan (Rehiyon VIII)=== [[Talaksan:Ph eastern visayas.png|thumb|Silanang Kabisayaan]] Ang [[Silangang Kabisayaan]] ay binubuo ng mga pulo ng [[pulo ng Leyte|Leyte]], Biliran, at [[Samar]]. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Biliran]] * [[Leyte]] * [[Timog Leyte]] * [[Silangang Samar]] * [[Hilagang Samar]] * [[Kanlurang Samar]] ; Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VIII) * ''[[Tacloban]]'' (Tacloban City) ==Kalakhan sa Kabisayaan== Ang Kalakhan sa Bisayas o Metro sa Visayas ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Bisayas ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan at pababa sa lunsod. ===Kalakhang Bisayas=== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:gold;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''[[Kalakhang Cebu]]''' || [[Lungsod ng Cebu|Cebu]] || [[Gitnang Kabisayaan]] |- | '''Kalakhang Iloilo-Guimaras''' || [[Lungsod ng Iloilo|Iloilo]] || [[Kanlurang Kabisayaan]] |- | '''[[Kalakhang Bacolod]]''' || [[Lungsod ng Bacolod|Bacolod]] || [[Rehiyon ng Pulo ng Negros]] |} ==Wika== Ang mga pangunahing wikang sinasalita sa Kabisayaan ay ang [[wikang Hiligaynon]] o Ilonggo sa halos kabuuan ng Kanlurang Kabisayaan, [[wikang Cebuano]] sa Gitnang Kabisayaan, at [[wikang Waray-Waray|Waray]] sa Silangang Kabisayaan. Ang iba pang mga wikang sinasalita ay ang [[wikang Aklanon]], [[wikang Kinaray-a]], at [[wikang Capiznon]]. Ang [[wikang Filipino]], ang pambansang wika na ibinatay sa [[Wikang Tagalog]], ay nauunawaan subalit bihirang gamitin sa pangkaraniwang pakikipagtalastasan. Ang [[wikang Ingles]], isa sa mga opisyal na wika ng bansa ay malawakang ginagamit at itinuturing na pangalawang wika sa mga pook urban sa Kabisayaan. Madalas din itong gamitin sa mga paaralan, mga pampublikong palatandaan at kalakalan. ==Alamat== May mga alamat na nakapaloob sa librong [[Maragtas]], tungkol sa sampung hepe ([[datu]]) na tumakas mula sa paniniin ni Datu Makatunaw ng Borneo papunta sa isla ng Panay. Ang mga datu at ang kanyang mga tagasunod ay pinaniniwalaang mga ninuno ng mga [[Bisaya]]. Ang pagdating nila ay pinagdiriwang sa pista ng [[Ati-atihan]] sa [[Kalibo]], [[Aklan]]. Bagama't ito ay isang alamat, base pa rin ito sa mga totohanang pangyayari. Ito ay nilikom sa isang aklat ni [[Pedro Alcantara Monteclaro]] noong 1907. {{Largest cities | province = [[Kabisayaan]] | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Kabisayaan | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Cebu{{!}}''Cebu City'' | div_1 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_1 = 922,611 | img_1 = Cebu Business Park and IT Park skyline, Kamputhaw (Cebu City; 09-07-2022).jpg | city_2 = Bacolod{{!}}''Bacolod'' | div_2 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_2 = 600,783 | img_2 = BacolodCityAerialbyJohnKimwellLaluma.jpg | city_3 = Lungsod ng Iloilo{{!}}''Iloilo City'' | div_3 = Kanlurang Kabisayaan{{!}}Western Visayas | pop_3 = 457,626 | img_3 = R. Mapa Street, Iloilo City (01-2019).jpg | city_4 = Lungsod ng Lapu-Lapu{{!}}''Lapu-Lapu City'' | div_4 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_4 = 408,112 | img_4 = Mactan resort xxy.jpg | city_5 = Mandaue{{!}}''Mandaue'' | div_5 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_5 = 362,654 | city_6 = Tacloban{{!}}''Tacloban'' | div_6 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_6 = 242,089 | city_7 = Talisay, Cebu{{!}}Talisay | div_7 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_7 = 227,645 | city_8 = Ormoc{{!}}Ormoc | div_8 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_8 = 215,031 | city_9 = Kabankalan{{!}}Kabankalan | div_9 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_9 = 200,198 | city_10 = Bago, Negros Occidental{{!}}Bago | div_10 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_10 = 191,210 | city_11 = Calbayog{{!}}Calbayog | div_11 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_11 = 183,851 | city_12 = Roxas, Capiz{{!}}Roxas | div_12 = Kanlurang Kabisayaan{{!}}Western Visayas | pop_12 = 179,292 | city_13 = Toledo, Cebu{{!}}Toledo | div_13 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_13 = 170,335 | city_14 = Cadiz, Negros Occidental{{!}}Cadiz | div_14 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_14 = 158,544 | city_15 = Danao, Cebu{{!}}Danao | div_15 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_15 = 136,471 | city_16 = San Carlos, Negros Occidental{{!}}San Carlos | div_16 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_16 = 132,650 | city_17 = Dumaguete{{!}}Dumaguete | div_17 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_17 = 131,377 | city_18 = Silay{{!}}Silay | div_18 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_18 = 130,478 | city_19 = Carcar, Cebu{{!}}Carcar | div_19 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_19 = 119,664 | city_20 = Bayawan{{!}}Bayawan | div_20 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_20 = 117,900 }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Visayas lateral}} [[Kategorya:Kabisayaan]] [[Kategorya:Mga kapuluan ng Pilipinas]] 8viz1s3hsxfkfz8vafm1cycuxyhj6m5 2232250 2232249 2026-10-07T03:42:01Z Ivan P. Clarin 84769 2232250 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Visayas<br>''Kabisay-an''<br>''Kabisayaan'' |image_map = Visayas Red.png |image_caption = Mapa ng Pilipinas<br>Ipinapakita ang Kabisayaan na nakapula |nickname = Gitnang Pilipinas |location = [[Timog Silangang Asya]] |archipelago = [[Pilipinas]] |area_km2 = 61077 |major islands = [[Pulo ng Bohol|Bohol]], [[Pulo ng Cebu|Cebu]], [[Pulo ng Leyte|Leyte]], [[Pulo ng Masbate|Masbate]], [[Pulo ng Negros|Negros]], [[Pulo ng Panay|Panay]], at [[Pulo ng Samar|Samar]], [[Pulo ng Camotes]], [[Pulo ng Mactan]] |highest mount = [[Bulkan Kanlaon|Kanlaon]] |elevation m = 2435 |country = Pilipinas |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Gitnang Kabisayaan]], [[Silangang Kabisayaan]] at [[Kanlurang Kabisayaan]]. |country largest city = [[Lungsod ng Cebu]] (Cebu City) |country largest city area = 998&nbsp;km² |population = 11,203,760 |population as of = 2010 Philippines census<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/PHILS_summary_pop_n_PGR_1990to2010.pdf|title=Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities|publisher=National Statistics Office of the Republic of the Philippines|accessdate=11 Mayo 2012|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226130911/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/PHILS_summary_pop_n_PGR_1990to2010.pdf|url-status=dead}}</ref> |density_km2 = 294.28 |[[demonym]] = Kabisayaan, Mga ''Bisayâ'' |ethnic groups = [[Mga Bisaya]] ([[Mga Aklanon|Aklanon]], [[Mga Boholano|Boholano/Bol-anon]], [[Mga Caluyanon|Caluyanon]], [[Mga Capiznon]], [[MgaCebuano|Cebuano]], [[Mga Eskaya]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Karay-a]], [[Mga Masbateño|Masbateño]], [[Mga Porohanon]], [[Mga Romblomanon|Romblomanon]], [[Mga Waray|Waray]]), [[Mga Ati (tribo)|Ati]] at iba pang mga pangkat etniko.. }} Ang '''Visayas''' o '''Kabisayaan''' (sa [[Wikang Bisaya|Bisaya]]: ''Kabisay-an''), tinagurian ding '''Gitnang Pilipinas''', ay isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa [[Pilipinas]] kabilang ang [[Luzon]] at [[Mindanao]]. Binubuo ito ng mga kapuluan, pangunahin ang mga pulong pumapalibot sa [[Dagat Kabisayaan]], bagaman itinuturing na ang Kabisayaan ang pinakadulong hilagang bahagi ng [[Dagat Sulu]].<ref>C.Michael Hogan. 2011. ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC</ref> Ang mga pangunahing pulo sa kabisayaan ay ang [[Pulo ng Panay|Panay]], [[Pulo ng Negros|Negros]], [[Pulo ng Cebu|Cebu]], [[Pulo ng Bohol|Bohol]], [[Pulo ng Leyte|Leyte]], at [[Pulo ng Samar|Samar]].{{#Tag:Ref|On 23 Mayo 2005, Palawan and Puerto Princesa City were moved to Western Visayas by Executive Order No. 429.<ref name="EO429">{{cite web|url=http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm|title=Executive Order No. 429|publisher=President of the Philippines|accessdate=2009-05-18|archive-date=2007-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707191249/http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm|url-status=dead}}</ref> However, on 19 Agosto 2005, President Arroyo issued Administrative Order No. 129 to hold the earlier EO 429 in abeyance pending a review.<ref name="AO129">{{cite web|url=http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm|title=Administrative Order No. 129|publisher=President of the Philippines|accessdate=2009-05-18|archive-date=2009-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713202522/http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm|url-status=dead}}</ref> {{as of|2010}}, Ang Palawan at ang mataas na urbanisadong lungsod ng [[Puerto Princesa]] ay nanatiling bahagi ng rehiyon ng [[MIMAROPA]].}} Ang rehiyon ay maaaring isama ang mga pulo ng [[Romblon]] at [[Masbate]], kung ang populasyon nito ay kinikilalang [[mga Bisaya]]. ==Kasaysayan== Hanggang sa ngayon, nananatiling mahiwaga ang kasaysayan ng Kabisayaan bago dumating ang mga Kastila. Maraming mga alamat at mga salaysay tungkol sa kasaysayan ng Kabisayaan subalit maraming hindi sang-ayon kung may katotohanan ang mga ito. Ang mga sinaunang tao sa rehiyon ay mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]] at [[Negrito]] na dumayo sa kapuluan tinatayang 6,000 hanggang 30,000 taon ang nakalilipas. Ang mga unang nanirahan ay maituturing na [[animista]]. Noong ika-12 dantaon, ang mga mamamayan ng dating emperyo ng [[Srivijaya]], [[Majapahit]] at [[Brunei]], na pinamunuan ni [[Datu Puti]] at ang kanyang mga katribo, ay naglakbay at nanirahan sa pulo ng [[Panay]] at sa mga pulong nakapalibot dito.<ref>Jovito S. Abellana, "Bisaya Patronymesis Sri Visjaya" (Ms., Cebuano Studies Center, ca. 1960)</ref> Noong ika-14 na dantaon, Ang mga mangangalakal na [[Arabe]] at ang kanilang mga tagasunod ay nangahas na dinayo ang mga karagatan sa Timog Silangang Asya, at hinikayat ang mga tribong pangkat sa Islam. ==Mga Rehiyon at Lalawigan== [[Talaksan:Cebu Business Park, Archbishop Reyes Avenue top view (Cebu City; 01-16-2024).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Bisayas ang [[Lungsod ng Cebu]]]] Ang Visayas ay nahahati sa 4 na rehiyon na lalo pang nahahati sa 17 mga probinsiya. ===Kanlurang Kabisayaan (Rehiyon lV)=== [[Talaksan:Ph western visayas.png|thumb|Kanlurang Kabisayaan]] Ang [[Kanlurang Kabisayaan]] ay binubuo ng isla ng [[Panay]] at [[Guimaras]]. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Aklan]] * [[Antique]] * [[Capiz]] * [[Guimaras]] * [[Iloilo]] ;Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VI) * ''[[Lungsod ng Iloilo]]'' (Iloilo City) ===Rehiyon ng Pulo ng Negros (NIR)=== [[Talaksan:Negros Island Region 2024.png|thumb|Rehiyon ng Pulo ng Negros]] Ang [[Rehiyon ng Pulo ng Negros]] ay binubuo ng isla ng [[Negros]] at [[Siquijor]]. Ang mga lalawigan nito ay: *[[Negros Occidental]] *[[Negros Oriental]] * [[Siquijor]] ; Mga Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-NIR) * ''[[Lungsod ng Bacolod]]'' (Bacolod City) * ''[[Lungsod ng Dumaguete]]'' (Dumaguete City) ===Gitnang Kabisayaan (Rehiyon VII)=== [[Talaksan:Central Visayas in June 2024.png|thumb|Gitnang Kabisayaan]] Kabilang sa [[Gitnang Kabisayaan]] ang mga pulo ng [[Cebu]] at Bohol. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Bohol]] * [[Cebu]] ; Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VII) * ''[[Lungsod ng Cebu]]'' (Cebu City) ===Silangang Kabisayaan (Rehiyon VIII)=== [[Talaksan:Ph eastern visayas.png|thumb|Silanang Kabisayaan]] Ang [[Silangang Kabisayaan]] ay binubuo ng mga pulo ng [[pulo ng Leyte|Leyte]], Biliran, at [[Samar]]. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Biliran]] * [[Leyte]] * [[Timog Leyte]] * [[Silangang Samar]] * [[Hilagang Samar]] * [[Kanlurang Samar]] ; Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VIII) * ''[[Tacloban]]'' (Tacloban City) ==Kalakhan sa Kabisayaan== Ang Kalakhan sa Bisayas o Metro sa Visayas ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Bisayas ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan at pababa sa lunsod. ===Kalakhang Bisayas=== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:gold;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''[[Kalakhang Cebu]]''' || [[Lungsod ng Cebu|Cebu]] || [[Gitnang Kabisayaan]] |- | '''Kalakhang Iloilo-Guimaras''' || [[Lungsod ng Iloilo|Iloilo]] || [[Kanlurang Kabisayaan]] |- | '''[[Kalakhang Bacolod]]''' || [[Lungsod ng Bacolod|Bacolod]] || [[Rehiyon ng Pulo ng Negros]] |} ==Wika== Ang mga pangunahing wikang sinasalita sa Kabisayaan ay ang [[wikang Hiligaynon]] o Ilonggo sa halos kabuuan ng Kanlurang Kabisayaan, [[wikang Cebuano]] sa Gitnang Kabisayaan, at [[wikang Waray-Waray|Waray]] sa Silangang Kabisayaan. Ang iba pang mga wikang sinasalita ay ang [[wikang Aklanon]], [[wikang Kinaray-a]], at [[wikang Capiznon]]. Ang [[wikang Filipino]], ang pambansang wika na ibinatay sa [[Wikang Tagalog]], ay nauunawaan subalit bihirang gamitin sa pangkaraniwang pakikipagtalastasan. Ang [[wikang Ingles]], isa sa mga opisyal na wika ng bansa ay malawakang ginagamit at itinuturing na pangalawang wika sa mga pook urban sa Kabisayaan. Madalas din itong gamitin sa mga paaralan, mga pampublikong palatandaan at kalakalan. ==Alamat== May mga alamat na nakapaloob sa librong [[Maragtas]], tungkol sa sampung hepe ([[datu]]) na tumakas mula sa paniniin ni Datu Makatunaw ng Borneo papunta sa isla ng Panay. Ang mga datu at ang kanyang mga tagasunod ay pinaniniwalaang mga ninuno ng mga [[Bisaya]]. Ang pagdating nila ay pinagdiriwang sa pista ng [[Ati-atihan]] sa [[Kalibo]], [[Aklan]]. Bagama't ito ay isang alamat, base pa rin ito sa mga totohanang pangyayari. Ito ay nilikom sa isang aklat ni [[Pedro Alcantara Monteclaro]] noong 1907. {{Largest cities | province = [[Kabisayaan]] | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Kabisayaan | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Cebu{{!}}''Cebu City'' | div_1 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_1 = 922,611 | img_1 = Cebu Business Park and IT Park skyline, Kamputhaw (Cebu City; 09-07-2022).jpg | city_2 = Bacolod{{!}}''Bacolod'' | div_2 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_2 = 600,783 | img_2 = BacolodCityAerialbyJohnKimwellLaluma.jpg | city_3 = Lungsod ng Iloilo{{!}}''Iloilo City'' | div_3 = Kanlurang Kabisayaan{{!}}Western Visayas | pop_3 = 457,626 | img_3 = R. Mapa Street, Iloilo City (01-2019).jpg | city_4 = Lungsod ng Lapu-Lapu{{!}}''Lapu-Lapu City'' | div_4 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_4 = 408,112 | img_4 = Mactan resort xxy.jpg | city_5 = Mandaue{{!}}''Mandaue'' | div_5 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_5 = 362,654 | city_6 = Tacloban{{!}}''Tacloban'' | div_6 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_6 = 242,089 | city_7 = Talisay, Cebu{{!}}Talisay | div_7 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_7 = 227,645 | city_8 = Ormoc{{!}}Ormoc | div_8 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_8 = 215,031 | city_9 = Kabankalan{{!}}Kabankalan | div_9 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_9 = 200,198 | city_10 = Bago, Negros Occidental{{!}}Bago | div_10 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_10 = 191,210 | city_11 = Calbayog{{!}}Calbayog | div_11 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_11 = 183,851 | city_12 = Roxas, Capiz{{!}}Roxas | div_12 = Kanlurang Kabisayaan{{!}}Western Visayas | pop_12 = 179,292 | city_13 = Toledo, Cebu{{!}}Toledo | div_13 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_13 = 170,335 | city_14 = Cadiz, Negros Occidental{{!}}Cadiz | div_14 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_14 = 158,544 | city_15 = Danao, Cebu{{!}}Danao | div_15 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_15 = 136,471 | city_16 = San Carlos, Negros Occidental{{!}}San Carlos | div_16 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_16 = 132,650 | city_17 = Dumaguete{{!}}Dumaguete | div_17 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_17 = 131,377 | city_18 = Silay{{!}}Silay | div_18 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_18 = 130,478 | city_19 = Carcar, Cebu{{!}}Carcar | div_19 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_19 = 119,664 | city_20 = Bayawan{{!}}Bayawan | div_20 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_20 = 117,900 }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Visayas lateral}} [[Kategorya:Kabisayaan]] [[Kategorya:Mga kapuluan ng Pilipinas]] 01jg0u5fnbowj8ytm9dsots1qdcyfx6 5 3742 2232192 2230119 2026-10-07T00:10:44Z Jojit fb 38 hiding old announcements of more than 14 days, so that the Kapihan will focus more on community discussions 2232192 wikitext text/x-wiki {{Tagagamit:Maskbot/config |maxarchivesize = 55K |counter = 19 |algo = old(90d) |archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d }} <div style="float:right; padding-left:5px; clear:right;"> {| style="text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;" bgcolor="#999999" |-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Usapan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| '''<span class="plainlinks"><font size=3>[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&section=new}} '''&rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']</font></span>''' |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Tuwirang daan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| [[WT:KAPE]], [[UW:KAPE]] ---- <div style="font-size:0.85em;"> __TOC__ </div> |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Mga sinupan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| <small> [[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 17|17]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 18|18]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 19|19]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 20|20]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 21|21]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 22|22]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 23|23]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 24|24]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 25|25]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 26|26]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 27|27]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 28|28]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 29|29]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|30]] <inputbox> type=fulltext prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/ break=yes width=40 searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan </inputbox> </small> |} </div> <!-- Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :). --> == Nakaarkibo na ang nakaraang usapan == Hi, inarkibo ko na ang nakaraang usapan dito sa Kapihan. Kung mayroon pa rin nabinbin na usapan sa nakaraan o kaya may pabatid na kailangan pa rin na nakapaskil, gumawa na lamang kayo ng bagong usapan o paskil dito at maari ninyo na lamang tukuyin ang nakaraang usapan o paskil mula sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|arkibo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Enero 2026 (UTC) == Request for Image Processing == Hello Filipino wiki-users. Meron po pang astronomer dito? Gumawa ako ng bagong artikulo ukol sa isang bulkan sa Io, isang buwan ng Hupiter. Ang bulkang ito ay pinangalanang [[Kanlaon Patera]]. Ang pangalang ito ay galing sa Bulkang Kanlaon sa Negros, Visayas, Pilipinas. Gusto ko po sanang ma-proseso ang mga filter-image greyscale na imahen ng Io sa baba para mapakita ang itsura ng Kanlaon Patera. Meron po bang marunong magprocessos ng mga filter images ng Galileo. [[Talaksan:Io processing request.png|center]] Maraming salamat. [[Tagagamit:IapetusCallistus|IapetusCallistus]] ([[Usapang tagagamit:IapetusCallistus|kausapin]]) 02:17, 12 Pebrero 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Reference Previews – experiment | content = == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:23, 20 Pebrero 2026 (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 13:30, 9 Marso 2026 (UTC) }} == Help == Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can someone help me improve it? [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 15:46, 23 Pebrero 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! | content = == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) | content = == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:11, 3 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> }} == Bagong mungkahi == Hello po. May bagong mungkahi po ako sa [[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:14, 6 Abril 2026 (UTC) == Hinggil sa mga salitang siyokoy == Sang-ayon [https://kwfdiksiyonaryo.ph/?query=siy%C3%B3koy sa Komisyon sa Wikang Filipino], ang mga [[Siyokoy (lingguwistika)|salitang siyokoy]] ay "alinman sa mga anyo ng salita na hindi tiyak ang pinagmulang wika (lalo na kung nakahahawig sa pinagsámang Ingles at Espanyol)." Pinauso marahil ng mga mamamahayag sa radyo ang mga salitang ito na mukhang Kastila pero inspirado pala sa ortograpiyang Ingles o sa di-malinaw na pinanggalingang ortograpiya (pero hindi Kastila). Marapat siguro na ipagbawal ang mga salitang siyokoy dito sa Wikipediang Tagalog, kahit na mas talamak ang mga ito sa pang-araw-araw na pananalita ng nakararami. Makikita sa ''userspace page'' kong [[Tagagamit:JWilz12345/Mga salitang siyokoy]] ang talaan ng mga salitang siyokoy at mga naaangkop na salita sa mga ito. Halimbawa: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Imbes na !Naaangkop na (mga) salita |- |adbenturero |abenturero / taong mapagsapalaran |- |aspeto |aspekto / mukha / dako |- |bentahe |bentaha / lamang |- |dayalekto |diyalekto / dayalek / wikain |- |dayalogo |diyalogo / <s>dayalog</s> / salitaan / usapan / pag-uusap |- |endorso |endoso / piliin / pinagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat |- |groserya |groseri / tindahan |- |imahe |imahen / larawan |- |intrigero |intrigante |- |kontemporaryo |kontemporaneo / kontemporanyo / kapanahon / panahong ito |- |konsernado ("''the mother of all ''siyokoy'' words'') |konsernido / nababahala / nababalisa / may kinalaman |- |lebel |nibel / level / antas / taas |- |misyonaryo |misyonero |- |obhektibo |obhetibo |- |parliyamentaryo |parlamentaryo / mambabatas |- |parliyamento |parlamento / batasan |- |pesante |paisano / magbubukid / magsasaka |- |prayoridad |priyoridad / <s>prayoriti</s> / pagkauna / karapatang mauna |- |sirkumstansiya |sirkunstansiya / pangyayari / kalagayan / katayuan / pagkakataon / halimbawa |- |subhektibo |subhetibo |- |subheto |suheto / disiplina |} Ping ko po para sa mga pananaw at ''input'', sina {{ping|Jojit fb|GinawasaHapon|LknFenix}} (ilan sa aktibong mga tagagamit) at sina {{ping|Yivan000|Ysrael214}} (mga nakausap ko po sa [[wiktionary:tl:Wiksiyonaryo:Kapihan/2025/Disyembre#"Kasingkahulugans"]]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:17, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi ipagbawal pero dapat iwasan. Dapat may balanse ng kung ano ang irikenomenda at sa maiintindihan pa din ng karamihan. Bagaman buhay ang lengguwahe, hindi ibig sabihin din noon na hahayaan natin ang kolokyalismo ang maging pamantayan. Pero, sana naman sa Tagalog Wikipedia iwasan ang salitang siyokoy sa mga pamagat ng mga konseptongg hindi nagagamit pang-araw-araw lalo na sa mga salitang akademiko. Halimbawa [[Girasyon]], dapat hirasyon kasi ang G ay nagiging H. Siguro mas lenient tayo sa mga madalas gamitin ng media tulad ng responsibilidad o asasinasyon. Basta pag ang salitang siyokoy ay gamit na gamit at maayos ang pagkakabaybay (hal. wag gamitin ang Akkadiano, Akadyano na lang kung maaari), ito ay ayos lang. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:48, 13 Abril 2026 (UTC) {{ping|GinawaSaHapon}} inayos na ping. Pasensiya sa maling baybay. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:22, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]: Ayos lang. :Hindi ako sang-ayon sa pagbabawal. ''Hindi'' dapat pagbawalan ang mga ganitong baybay, kahit na nagmula ito sa KWF. Likas na bahagi yan ng proseso ng pagbuo ng salita. At isa pa, marami sa mga ito ay madalas na'ng gamitin dahil sa midya. Wala tayo sa posisyon para manduhan ang itatakbo ng wika, hindi tayo ang guwardiya ng wika. Trabaho yan ng KWF. Sa pananaw ng hangarin ng Wikipedia, karaniwang paggamit ang mananaig pagdating sa pagbaybay ng mga salita. :Marami sa mga ito ay talamak na at karaniwan na'ng ginagamit ng madla. Halimbawa, ''responsibilidad'', ''prayoridad'', ''kontemporaryo'', ''endorso'', ''sirkumstansiya'', at mas lalo na sa ''imahe'', na kung tutuusin ay halos ginagamit bilang salin ng salitang Ingles na ''image'' ("larawan") (mas ginagamit sa kasalukuyan ang ''imahen'' sa mga banal na larawan, hal. ''imahen ng Birheng Maria''). Sapat din ang paggamit sa mga mapagkakatiwalaang sanggunian para sa ''dayalogo'', ''aspeto'', at ''lebel''. Magmumukhang hiwalay sa realidad ng kasalukuyang ginagamit na wika kung ipipilit natin na "itama" ang mga ito, kahit na sa totoo lang ay likas na bahagi ito ng kahit anong wika. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 12:45, 12 Abril 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] eh paano po ang ''claim'' ng enWiki article para sa TlWiki ([[w:en:Tagalog Wikipedia]]) na nagsasabing umaasa umano ang TlWiki sa ''UP Diksiyonaryong Filipino'' para sa mga saligang depinisyon? ([https://opinion.inquirer.net/9149/%E2%80%98utak%E2%80%99 Ginamit na sanggunian]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 13:56, 12 Abril 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi sa lahat ng pagkakataon ay ganon ang kaso rito. Pangunahing sanggunian ang UPDF, oo, pero hindi ito ang bibliya o saligang-batas ng wiki na ito. Mas mananaig pa rin ang karaniwang pagbaybay ng mga salitang Tagalog, kahit na hindi ito "tama" sa paningin ng iba. Muli, kailangang isalamin ng Wikipediang Tagalog ang kasalukuyang anyo ng wika upang manatili itong accessible sa mga mambabasa. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:39, 13 Abril 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] Sang-ayon sa dapat manatiling accessible sa mga mambabasa. Huwag ipilit na mag-imbento ng salitang Tagalog rin para lang masabing "naitagalog" ang salita. Ayos lang ang salitang siyokoy, pero kapag neolohismo, ibang usapan na iyon. Ang mga diksiyonaryo ay gabay lamang kung ano ang mas maiintindihan ng mga mambabasa. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:51, 13 Abril 2026 (UTC) :::::Ang nais ko lang sabihin ay kung gagamit ng salitang siyokoy, dapat alam nating gamit din. Hindi tayo mag-iimbento ng bagong salitang siyokoy din. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 05:51, 13 Abril 2026 (UTC) :Magandang gabi @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]], :Tulad ni @[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]], hindi rin ako sang-ayon sa pagbabawal. :Sa totoo lang, hindi ako sang-ayon sa rekomendasyon ng KWF. Hindi makatotohanang ituring ang mga impluwensiyang Espanyol at Ingles sa ating wika na parang tubig at langis na mapaghihiwalay. Ang mga impluwensyang ito ay matagal nang magkakahabi sa kultura at pagkakakilanlang Pilipino. Tulad ng madalas na pinagsasama sa ating mga kumbensyon sa pagpapangalan ang mga pangalang Ingles at mga apelyidong Espanyol, likas na sumasalamin ang ating wika sa paghahalong ito. Ang tinatawag nilang “salitang siyokoy” ay produkto ng organikong ebolusyon ng wika. :Nakikita ko rin na ang mahigpit na pagsusulong na ibalik sa orihinal na baybay ng Espanyol ang mga salitang hiram mula rito ay hindi praktikal at hindi kinakailangan. Ang nakararaming Pilipino ay hindi nagsasalita ng Espanyol, kaya ang pagpapatupad ng ortograpiyang Espanyol ay nagpapataw ng panlabas na pamantayan na hindi na umaayon sa aktuwal na paggamit ng wika. Nagtataas ito ng tanong: bakit dapat tayong patuloy na sumunod sa mga kumbensyon ng Espanyol na parang isa pa rin tayong kolonya? :Kahit sa mga bansang nagsasalita ng Espanyol sa Amerikang Latino, ang wika ay umunlad sa iba’t ibang paraan na sumasalamin sa mga lokal na konteksto, sa halip na mahigpit na pagsunod sa mga pamantayan ng Espanya. Sa parehong paraan, dapat pahintulutang umunlad ang Filipino sa sarili nitong landas, na hinuhubog ng mga nagsasalita nito, at hindi pinipigilan ng mga lipas na reseta. :Batay sa aking paninindigan, naniniwala ako na dapat payagan ang mga salitang siyokoy kung karaniwang ginagamit ang mga ito. Sa maraming pagkakataon, mas sumasalamin ang mga salitang ito sa likas na paggamit ng wika. :- [[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 14:33, 12 Abril 2026 (UTC) :{{ping|JWilz12345}}, wala na akong maidagdag pa. Sang-ayon ako sa mga argumento nina GinawaSaHapon at LknFenix. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:07, 13 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Ang problema ko dito ay hindi malinaw kung ano ang "siyokoy" (ayon sa Manwal sa Masinop na Pagsulat 4.9) at kung ano ang pwede (ayon sa MMP 4.10). Kahit ako na maigting na binasa ang dokumentong ito ay nalilito pa rin kung ano ang ipinapahiwatig dito — ang "kontemporaryo" ay bawal ("kontemporaneo" dapat) pero ang "siyentista" ay pwede ("siyentipiko" dapat). Walang concrete na definition patungkol sa dalawa, maliban lang sa ilang halimbawng hulapi. Kaya'y ito'y mahirap hustong ipagbawal, dahil maraming lalabas na edge cases. — <span style="font-size:25px">🍕</span> <span style="font-family:'Comic Sans MS';"><span style="color:#FFC83D">Yivan</span><span style="color:#F7894A">000</span> <small>^{[[User:Yivan000|view]]}_{[[User_talk:Yivan000|talk]]}</small></span> 13:34, 13 Abril 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Request for comment (global AI policy) | content = == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 26 Abril 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Program submissions open: Bikol WikiConference 2026 | content = == Program submissions open: Bikol WikiConference 2026 == [[File:Bikol_WikiConference_2026_logo.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Bikol Wikipedia Community/Bikol WikiConference 2026|Bikol WikiConference 2026]]''' will take place '''29–31 May 2026 in Naga City''', under the theme: ''Advancing Language and Culture in the Digital Age''. The Bikol WikiCon is an extraordinary regional gathering that brings together Bikolanos actively supporting and contributing to open educational resources (OERs) with the vibrant Wikimedia communities in the Philippines. Next year, Bikol Wikipedia will be turning 20 years old. Reaching 2 decades is a strong milestone therefore it is also the right moment to ask harder questions about sustainability, quality and direction. The conference will serve as a venue for the participants to exchange and share their experiences, new ideas, and collaboration results, and to discuss the challenges encountered and the solutions adopted. We can’t wait to see you at the event! The conference will cover topics pertaining to Digital Resources, Heritage Advocacy, Cultural Preservation, and Partnerships with various institutional, social, and cultural contexts. You may submit any of the following types of session proposals: * '''Lightning talk:''' One presenter gives a talk with no follow-up by the audience. The total time for a lightning talk will be 10-15 minutes. * '''Lecture:''' One or two presenters offer(s) a presentation followed by questions and comments from the audience. The total time for a lecture (including questions and comments) will be 30-45 minutes. * '''Roundtable:''' A group of 10-15 people discusses a particular topic. The total time for a roundtable discussion will be 60 minutes. * '''Workshop:''' One or two moderators present(s) a topic by actively interacting with the audience. The total time for a workshop will be 60-120 minutes. * '''Meetup:''' A group of people with common interests informally meets to discuss different topics. The total time for a meetup is not pre-determined and depends on the proposer’s preferences. Submissions will be evaluated by the Program Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [[m:Bikol Wikipedia Community/Bikol WikiConference 2026/Program|Submit your proposal on Meta]] or [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd1vYWPvrNltZS2ie51lYK-OB6cfS8E2NQFjH1I213dYl24NQ/viewform?usp=header Google Form]''' on or before '''May 15.''' For more information, or questions, contact: bikolwikicommunity(@)gmail.com Mabalos! On behalf of the Bikol WikiConference Organizing Team,<br> [[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|kausapin]]) 06:41, 2 Mayo 2026 (UTC) }} == Translation request: [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/tl]] == Hi, I'm Johannes from [[:meta:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Our team is currently preparing an [[:meta:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|experiment to test potential changes for Reference Previews]]. Tagalog Wikipedia will be one of the wikis taking part at the ~2 weeks A/B-test [[Usapang Wikipedia:Kapihan#Reference Previews – experiment|as announced]] – but tlwiki is still missing a translation for [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/tl]] ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-reference-previews-reflist-link&group=ext-cite-user&language=tl&filter=&optional=1&action=translate translation interface link] – [[:commons:File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|screenshot for context]]). Could someone help us by providing the translation? Thank you very much! [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:17, 25 Mayo 2026 (UTC) :{{ping|Johannes Richter (WMDE)}} ''Done. I translated it. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Mayo 2026 (UTC) ::Thank you! :) [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 05:19, 26 Mayo 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Vote now in the 2026 U4C election | content = == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons | content = == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|usapan]])</bdi> 17:12, 23 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :''Done. I translated this last July 4. Thanks for informing the community.'' :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:08, 8 Hulyo 2026 (UTC) == Translation request: Ube latte == Hello fellow Wikipedians, Shalom & Greetings from the Hebrew Wikipedia! I recently wrote an article about [[Ube latte]], which is currently published in Hebrew only. I also prepared a well-sourced draft on the English Wikipedia. Given the strong cultural connection of Ube to the Philippines, I think it would be absolutely wonderful to have this article available on the Tagalog Wikipedia as well. Since I don't speak the language, I wanted to ask if any local editors here might be interested in translating or adapting the article? We already have a dedicated Wikidata item and some great photos uploaded by the community on Wikimedia Commons. Here are the relevant links if anyone wants to take a look>> English Draft (for easy translation): https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Ube_latte Wikidata Item: https://www.wikidata.org/wiki/Q139718640 Maraming salamat po in advance for your time, and feel free to reach out if you have any questions! 💜 [[Tagagamit:Laliv g|Laliv g]] ([[Usapang tagagamit:Laliv g|kausapin]]) 06:58, 9 Hulyo 2026 (UTC) == Proteksyon laban sa pag-e-edit pa ng pahina upang gawing katatawanan == Kumusta po. Humihiling po ako na bigyan po ng proteksyon ang pahina pong ito [[Iglesia ni Cristo]] laban sa mga mali at abuso sa pag-edit. Ang mga edit ngayong July 11, 2026 ay naglalaman ng mga maling impormasyon layuning lituhin at gawing katatawanan ang nasabing pahina. Ito ay patuloy pang ie-edit ngayong ito ay pinag-uusapan at may panghihikayat na mag-edit ng mali: https://www.reddit.com/r/Philippines/comments/1utkoi8/iglesia_ni_cristo_tagalog_wikipedia_page_got/?sort=new. Kung maari po ay i-undo ang mga mali at katatawang pag-edit kung titingnan ang edit history. Maraming salamat po. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-39256-52|&#126;2026-39256-52]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-39256-52|talk]]) 14:42, 11 Hulyo 2026 (UTC) :Naiulat na ni GinawaSaHapon sa akin ito kaninang umaga. Naaksyunan ko na agad pagkatapos ng ulat. Ngayon ko lamang nakita ang abiso mo. Gayunpaman, maraming salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:42, 12 Hulyo 2026 (UTC) == Pagkarga ng fil.wikipedia.org patungong tl.wikipedia.org == Magandang araw po sa inyong lahat. Nais ko pong ipaalam sa pamayanan ng Wikipediang Tagalog na naghain po ako ng mungkahi sa Phabricator upang maikarga ang dominyo (''domain'') ng isang posibleng Wikipediang Filipino (fil.wikipedia.org) patungo sa Wikipediang Tagalog (tl.wikipedia.org). Sang-ayon sa [[Wikipedia:Pagsalin ng mga nilalaman ng Wikipedia na ito sa Filipino|konsensong ating naiabot noong 2005]] tungkol sa wikang ginagamit natin dito sa Wikipedia, naniniwala ako na hindi ito magdudulot ng kontrobersiya. [[:meta:Talk:Language committee#Redirecting fil.wikipedia.org to tl.wikipedia.org|Ipinaalam ko na rin]] ang Komite sa Wika ng Pundasyong Wikimedia tungkol sa mungkahing ito. Inaasahan ko na agaran itong mapapatupad, at maraming salamat po sa inyong lahat. --[[Tagagamit:Sky Harbor|<b style="color: #0066ff">Sky Harbor</b>]] ^{([[Usapang tagagamit:Sky Harbor|<b style="color:#0066ff">usapan</b>]])} 09:50, 23 Hulyo 2026 (UTC) :Para sa kaalaman ng lahat, ito ang link sa kahilingan ni Sky Harbor sa Phabricator: [[phab:T432946]]. Tatanungin ko sana siya kung saan ang link sa Phabricator, nag-Google na lamang ako at pinaskil ko na lamang dito para mabatid ang pamayanan. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:54, 29 Hulyo 2026 (UTC) ::Maraming salamat, Jojit, na ipinaskil mo rito ang kawing. Kasalukuyan akong bumabiyahe pauwi kaya hindi ko mailagay dito ang mungkahi sa Phabricator. Inaasahan kong agaran itong maitutupad. --[[Tagagamit:Sky Harbor|<b style="color: #0066ff">Sky Harbor</b>]] ^{([[Usapang tagagamit:Sky Harbor|<b style="color:#0066ff">usapan</b>]])} 15:21, 29 Hulyo 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons | content = == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:25, 24 Hulyo 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} == Hiling ng pagbabago sa kategorya == Mismong '''[[Wikipedia:Kapihan]]'''. Pakibaguhin po ang kategorya mula [[:Kategorya:Wikipedia]] sa <s>[[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]</s> [[:Kategorya:Wikipedia help]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 02:05, 28 Agosto 2026 (UTC) Patunay: sa Wikipediang Ingles, narito po ang kaayusan ng mga kategoryang kaugnay ng [[w:en:Wikipedia:Village pump]]: -> [[w:en:Category:Wikipedia village pump]] / [[w:en:Category:Wikipedia help forums]] -> [[en:Category:Wikipedia help]] <s>-> [[w:en:Category:Wikipedia administration]]</s>. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 02:10, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan na lamang ang kategorya sa [[:Kategorya:Mga talakayang pantulong sa Wikipedia]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 17:44, 29 Agosto 2026 (UTC) == Mga napiling larawan na binura sa Wikimedia Commons kalaunan == Hal.: [[:Talaksan:ZAM.jpg]]. Binura ito sa Wikimedia Commons dahil sa paglabag sa karapatang-sipi, ayon sa [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Log&page=File:ZAM.jpg mga tala ng midya na ito]. Katunayan, hindi kailanman naging malaya ang lisensiya nito batay sa ''license history'' ng [https://www.flickr.com/photos/adlaw/125555282/ talaksan sa Flickr]. Maaari po bang i-''delist'' ang katayuan nito bilang "napiling larawan," kung mayroong patakaran hinggil dito? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:01, 28 Agosto 2026 (UTC) Isa pa po: [[:Talaksan:Popebenxvi.jpg]]. Binura sa Wikicommons dahil: [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Log&page=File:Popebenxvi.jpg ''Copyright violation: from website'']. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:07, 28 Agosto 2026 (UTC) :Inarkibo ko na lamang ang mga pahinang tumuturo diyan sa mga pahinang iyan dahil sa layuning pangkasaysayan. 'Yung unang larawan nakalista subalit hindi ko tinanggal at sinabi na lamang napili subalit nabura sa Commons dahil uli sa layuning pangkasaysayan, at para malaman na napili iyon ng pamayanan. 'Yung pangalawa, hindi naman nakalista kaya walang aksyong ginawa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 18:04, 29 Agosto 2026 (UTC) == Kahilingan sa pagbabago ng kategorya 2 == *[[Wikipedia:WikiProyekto]] Mula [[:Kategorya:Wikipedia]] papuntang [[:Kategorya:WikiProyekto]], katulad ng sa enWiki na [[w:en:Wikipedia:WikiProject]]. Iminumungkahi ko pong ''code'': <code><nowiki>[[Kategorya:WikiProyekto| ]]</nowiki></code>. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:20, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:WikiProyekto]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:WikiProyekto]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:33, 29 Agosto 2026 (UTC) == Kahilingan sa pagbabago ng kategorya 3 == * [[Wikipedia:Mga malimit itanong]] Mula sa kasalukuyang [[:Kategorya:Wikipedia]] (na para na lang sa mga paksang tungkol sa Wikipedia, hindi sa administrasyon nito alinsunod sa enWiki) papunta sa [[:Kategorya:Wikipedia help]] ''at'' sa [[:Kategorya:Pangunahing impormasyon tungkol sa Wikipedia]]. Kawangis ng eskema ng katumbas nito sa enWiki ([[w:en:Wikipedia:FAQ]]) na nakakategorya sa [[w:en:Category:Wikipedia FAQs]] na siyang nakakategorya sa kapuwang [[w:en:Category:Wikipedia help]] at [[w:en:Category:Wikipedia basic information]]. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:45, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Tulong]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:Mga malimit itanong]]. Dinagdag din ang [[:Kategorya:Pangunahing impormasyon tungkol sa Wikipedia]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:27, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikaapat na kahilingan sa pagbabago ng kategorya == *[[Wikipedia:Mga napiling artikulo]] Mula [[:Kategorya:Wikipedia]] papuntang [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]. Patunay: sa bersiyong enWiki: Wikipedia:Featured articles -> Category:Wikipedia featured content (walang katumbas sa tlWiki sa ngayon) -> Category:Wikipedia editorial validation (walang katumbas) -> Category:Wikipedia administration. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:49, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:Mga napiling artikulo#Kahilingan sa pagbago ng kategorya]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:50, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikalimang kahilingan sa pagbabago ng kategorya == *[[Tulong:Paghahanap]] Mula sa kasalukuyang [[:Kategorya:Wikipedia]] papunta sa [[:Kategorya:Wikipedia help]]. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:05, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Tulong]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang tulong:Paghahanap]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:06, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikaanim na kahilingan sa pagbabago ng kategorya == [[Wikipedia:Pamantayang pangwika]], pakitanggal po ang [[:Kategorya:Wikipedia]]. Dahil itutuon na lang ang Kategorya:Wikipedia sa mga paksang tungkol sa mismong Wikipedia, hindi sa pangangasiwa nito. Gayundin, naniniwala po akong sapat na ang tatlong kategorya nito kaya hindi na kailangang ikategorya ito sa [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]. Salamat. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:15, 28 Agosto 2026 (UTC) :Tinanggal ko ang [[:Kategorya:Wikipedia]], at pinaskil ko din ang pagtanggal sa [[Usapang Wikipedia:Pamantayang pangwika#Kahilingan sa pagtanggal ng kategorya]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:58, 29 Agosto 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] maraming salamat po sa mga pagbabago. Ngayon lang po ako tumugon dahil naging abalá po ako sa matrabahong pag-rebyu ng mga larawang talaksan sa Commons hinggil sa ibinalik na mga larawan ng mga gusali sa [[Saudi Arabia]] dahil sa pagbabago ng kanilang batas sa karapatang-sipi. Mayroon na pong [[kalayaan sa panorama]] (FoP) sa KSA subalit para lang sa eksteryor ng mga likhang arkitektural, hindi sa mga disenyong interyor at sa mga bantayog gaya ng mga lilok, estatwa, miyural, at ''graffiti''. ''Regards'', <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:21, 30 Agosto 2026 (UTC) == [[:Kategorya:Wikipedia libro]] at [[Padron:Wikipedia-Books]] == Mukhang hindi na ginagamit ang nasabing mga pahina/nilalaman sa Wikipediang Ingles. Batay sa [[w:en:Wikipedia:Templates for discussion/Log/2021 April 7#Template:Wikipedia book]] at [[w:en:Wikipedia:Village pump (proposals)/Archive 177#Deprecate linking to Wikipedia books in templates and articles]], isang palyadong pagpupunyagi ang Wikipedia Books (huwag pong ikalito sa Wikiaklat o ''[[Wikibooks]]''). Ayon sa [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2021_April_7#Template:Wikipedia_books:~:text=Template%3AWikipedia%20bookedit nagkomentong ''anonymous IP user''], wala umanong interes ang Pundasyong Wikimedia sa pagsuporta ng ''Books extension''. Dagdag pa niya, "''the new PDF rendering engine (Proton) doesn't support books''" at "''it stands there is no point sending readers to an namespace where every page is flagged with a banner saying the service has been withdrawn, and this state of affairs that does not seem likely to change in the future''." Oras na rin po bang alisin na rin ng Wikipediang Tagalog ang anumang padron at kategorya na nagtuturo sa pumalyang eksperimentong "Wikipedia Books"? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:52, 28 Agosto 2026 (UTC) Iba pang konteksto: ang malaking ''boilerplate box'' sa [[w:en:Wikipedia:WikiProject Wikipedia-Books]]. Babanggitin ko po rito ang naglikha ng kategorya at padron na si {{ping|DragosteaDinTei}} para hingan ang kaniyang panig, kahit na [https://guc.toolforge.org/?by=date&user=DragosteaDinTei noong Abril 2022 pa ang huling ambag niya sa buong Wikimedia]. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:55, 28 Agosto 2026 (UTC) Marahil, iwan muna po nating bukas ang diskusyon na ito sa loob ng mga 3 buwan? Para may ''consensus'' kung gayahin na rin po natin ang naging pasiya sa enWiki na alisin na ang tampok na "Wikipedia Books"? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:54, 30 Agosto 2026 (UTC) Tila maraming nakaugnay sa Wikipedia Books. [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Ano_ang_nakakawing_dito/Padron:Wikipedia-Books Siyam na mga artikulo] ang gumagamit ng tampok na ito. Marahil, kailangan ng sapat na ''consensus'' sa pag-alis ng ''feature'' na ito dahil magiging malaki ang epekto kung susunod tayo sa naging pasiya sa Wikipediang Ingles. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 09:39, 18 Setyembre 2026 (UTC) == Mga talakayang nakasama pa rin sa Wikipedia backlog == Magandang araw mga tagapangasiwa. Narito ang apat na mga talakayan na nakabilang pa rin sa [[:Kategorya:Wikipedia backlog]] kahit na maraming taon nang binura ang mga midyang hiniling na burahin. *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Enero 28]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Pebrero 15]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Marso 25]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Marso 26]] Pakisara po ang mga talakayan na iyon. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 06:51, 7 Setyembre 2026 (UTC) :{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:09, 8 Setyembre 2026 (UTC) == Geography articles contributed by TentingZones1 == {{user|TentingZones1}}. Sample articles: [[Oyem]] and [[Bad Elster]]. For the benefit of the user being referred, I chose English as the main language for this discussion. While they might have good intentions, several of their contributions exhibit apparent reliance on some sophisticated method for machine translation and did not undergo manual human proofreading. I have already noticed their contributions since around April this year. While I initially ignored these contributions, thinking that other users would fix these articles, it appears no one fixed those articles. Here are some indicators of unedited machine translation passages: ;[[Oyem]] *Excessive reliance on Subject-Verb-Object (SVO) despite Tagalog being a mainly Verb-Subject-Object (VSO) language. *''{{xt|...ang Oyem ay naging kabisera ng agrikultura ng Woleu-Ntem...at gumana bilang isang node ng logistik na tumatawid sa hangganan kasama ang Cameroon at Ekwatoryal Guinea.}}''" - indicator of literal translations. "Node of logistics" literally translated instead of either "sentro ng transportasyon" or "sentro ng kalakalan" or "bagsakan ng mga kalakal" depending on the context of the sentence. *''{{xt|...pangangaso ng karne ng puno...}}'' - literally translated from "bushmeat." ;[[Bad Elster]] *''{{xt|...isang bayan ng spa sa distrito ng...}}'' - literal translation for "spa town." *Again, excessive SVO reliance instead of VSO. I have some suspicion that the sophisticated machine translation were made using AI chats. Google Translate does not generate too many "hyperliteral" translations, based from my experience on the extensive usage of it as the ''starting point''. Do note that I manually review and proofread the outputs with help from Glosbe, KWFDiksiyonaryo site, and DiksiyonaryoPH site, as well as my own understanding. Other users should act on these geography articles. With many articles having created, it's a challenge to fix them all. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 06:31, 9 Setyembre 2026 (UTC) :Napag-usapan na ang mga isyu. Gayunpaman, ang heograpiya ang mas pinipili sa ngayon. Dahil sa kakulangan ng mga katutubong salita upang payagan ang pag-konbert sa lokal na bersyon, kailangang magpokus ang diksyunaryo sa ngayon. :Minsan maaaring hindi maintindihan ang mga salita dahil sa kakulangan ng kaalaman sa ilang mga salitang may kaugnayan sa heograpiya bilang pangunahing alalahanin. :Gayunpaman, nagpasya akong huminto muna sa paggawa ng mga artikulo pagkatapos. :(Ang ilang artikulo ay isinalin sa [[:de:Thurmansbang|de]], [[:en:Dormaa Ahenkro|en]], at [[:fr:Larochemillay|fr]] bilang halimbawa. :Gayunpaman, sa susunod ay dapat ko itong maingat na iugnay bilang isang pinagmulan sa ibang mga edisyon ng wika.) :Hanggang sa makarating ang konsensya, maaari ninyo akong i-email, hangga't maaari, upang subukang maunawaan ang pangunahing problema tungkol sa "isyu sa paggamit ng mga salita" sa heograpiya. Salamat. :Sa kasalukuyan, lahat ng plano sa paggawa ng pahina ay itinigil muna. [[Tagagamit:TentingZones1|TentingZones1]] ([[Usapang tagagamit:TentingZones1|kausapin]]) 06:53, 9 Setyembre 2026 (UTC) :Minsan ang kahulugan ang pangunahing problema. Kapag isinasalin ang salita, hindi ito nagiging pangkalahatang termino na may kaugnayan dito. :Dahil kakaunti lamang ang mga salitang Tagalog na nasa humigit-kumulang sampung libo, posibleng makahanap ng ilang mga salitang hiram partikular tulad ng Espanyol (gayunpaman, nawala na ito pagkatapos ng pananakop ng mga Amerikano noong unang bahagi ng ika-20 siglo). :Sa [[Oyem]]: *"bush" = "palumpong" *"meat" = "karne" :Sa [[Bad Elster]]: *"spa town" = "bukal na mineral ng bayan" :Pati na rin ang marami pang mga artikulo na may kaugnayan sa heograpiya (hindi lang iyon, mayroon ding "luto") :Obserbahan ito hangga't maaari kung ang salita ay hindi nauugnay sa mga ibinigay. Suriin ito pagkatapos? [[Tagagamit:TentingZones1|TentingZones1]] ([[Usapang tagagamit:TentingZones1|kausapin]]) 07:00, 9 Setyembre 2026 (UTC) :Gayunpaman, dahil hindi ko pa naiintindihan ang pagkakasunod-sunod ng mga salita, napagpasyahan kong tuluyan nang itigil ang paggawa ng mga bagong artikulo dito sa proyekto maliban na lang kung magagawa ang mga posibleng plano sa hinaharap. Matagal ko pang naintindihan ang lahat ng aking makakaya dahil sa kakulangan ng pagsusuri sa pagkakasunod-sunod ng mga salita bago ko ito naisip para sa paggawa ng artikulo, sa palagay ko. (Maaari kang mag-email kung ayaw mong mabunyag ang ilang mga alalahanin sa privacy bukod pa sa mga ito? Minsan ay hindi na kailangan ang mga kasalukuyang isyu na naunang naobserbahan tungkol sa mga artikulo tungkol sa heograpiya. Babawiin ko ito hanggang sa maging maayos ang mga plano.) [[Tagagamit:TentingZones1|TentingZones1]] ([[Usapang tagagamit:TentingZones1|kausapin]]) 07:15, 9 Setyembre 2026 (UTC) ::Gayunpaman, hindi ako eksperto sa pag-aaral ng isa sa mga salitang literal na nangangahulugang "to". Sa kasalukuyan, nahihirapan akong isipin ang mga salitang "paano kung" na karaniwang ginagamit dahil karaniwang ginagamit ang VSO. Ngunit, sa hinaharap ay hindi pa tiyak kaya umaasa akong mauunawaan at masusuri ko ito sa malapit na hinaharap hangga't maaari. Ito ang aking huling pag-edit, kaya pagkatapos nito ay [[Natatangi:Tagagamit_ng_e-liham/TentingZones1|maaari ninyo akong kontakin sa pamamagitan ng email. / ''This is my final edit, so after that you can contact me by email.'' (Hanggang sa muli sa hinaharap hangga't maaari dito sa proyekto. Paalam. / ''Until I back in the future as possible here in the project. Farewell.'')]] [[Tagagamit:TentingZones1|TentingZones1]] ([[Usapang tagagamit:TentingZones1|kausapin]]) 07:33, 9 Setyembre 2026 (UTC) :::I'll leave to other users on evaluating {{u|TentingZones1}}'s responses. I feel their response isn't "natural." Even if I'm a ''[[Tsinong Pilipino|FilChi/Chinoy]]'', I can guess which Tagalog text is natural to read. Anyway, I made another research on at least one more contribution, '''[[Lalawigan ng Ogooué-Ivindo]]''': :::::1. It bears a tiny slip of English text, alongside excessive SVO usage: "''{{xt|Ang lalawigang ito, na naglalaman ng libu-libong kilometro kuwadrado ng rainforest, ang pinakamalaki at pinakakaunting populasyon at hindi gaanong maunlad kaysa sa ibang bahagi ng bansa. <u>As of 2013 it had a population of 63,293</u> Noong 2013, mayroon itong populasyon na 63,293 katao. Ang pangunahing bayan ay ang Makokou.}}''" :::::2. Using "tahanan" as a literal translation of "home" instead of a more natural word, like lokasyon. Or, altering the entire sentence but not sacrificing the message and context of the original thought: "''{{xt|Ang mga pangunahing kalsadang dumadaan sa probinsya ay ang mga kalsadang RN3 at RN4. Ang Makokou ay tahanan ng Paliparan ng Makokou.}}''" :::::3. Excessive translation of highly technical terms like "yellow fever" even if [https://diksiyonaryo.ph/search/yellow%20fever?page=1 diksiyonaryoPH did not translate it], as well as "sumiklab ang isang pagsiklab ng Ebola...": "{{xt|Noong Enero 1995, sumiklab ang isang pagsiklab ng Ebola virus sa mga kagubatan ng Ogooué-Ivindo. Siyam sa 19 na tao ang namatay sa mga kaso na naitala mula sa populasyon na 350 katao. Noong 2010, naiulat na patuloy na nakakaapekto ang dilaw na lagnat sa probinsya.}}" :::I do not call for the massive deletions of these articles, since they are quite valuable topics. However, I hope several users can help in cleaning up all of the translated articles they created. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:24, 9 Setyembre 2026 (UTC) ::::Hi @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]], I can help with polishing some of these articles during my spare time. They’re certainly valuable enough to keep, so I’d be happy to help clean up the translations and improve the wording where I can. - [[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 10:32, 10 Setyembre 2026 (UTC) :::::@[[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] Thank you for your efforts. Several categorizations need tweaking. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 10:51, 10 Setyembre 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Pagpapalit ng serbidor - May parating na panahon na maaari mo lamang basahin ang iyong wiki na hindi tatagal nang masyado | content = == Pagpapalit ng serbidor - May parating na panahon na maaari mo lamang basahin ang iyong wiki na hindi tatagal nang masyado == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Basahin ang mensaheng ito sa ibang wika]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Ililipat ng [[foundation:|Pundasyong Wikimedia]] ang trapikong dumadaloy sa pagitan ng mga sentro ng datos (''data centers'') nito. Sisiguraduhin nito na mananatiling ''online'' ang Wikipedia at ang mga iba pang wiki ng Wikimedia kahit kung lumipas ang isang sakuna. Ililipat ang lahat ng trapiko sa '''{{#time:j xg|2026-09-23|tl}}'''. Magsisimula ang pagpapalit sa '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Sa kasamaang palad, dahil sa limitasyon sa [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], kailangan munang ihinto ang lahat ng pagbabago habang ginagawa ang paglilipat. Humihingi po kami ng paumanhin para sa pagkagambalang ito, at sinisikap naming mabawasan ito sa mga susunod na panahon. May ipapakitang bandera sa lahat ng mga wiki 30 minuto bago magsimula ang operasyong ito. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This banner will remain visible until the end of the operation.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span> '''Makababasa ka, nguni hindi makakapagbago, ng lahat ng mga wiki sa loob lamang ng maikling panahon.''' * Hindi ka makakapagbago ng hanggang sa isang oras sa {{#time:l j xg Y|2026-09-23|tl}}. * Kung susubukin mong magbago o maglagak sa mga oras na ito, makakikita ka ng mensahe ng kamalian. Inaasahan namin na walang mawawala na pagbabago sa mga minutong ito, ngunit hindi namin ito maipapangako. Kung nakikita mo ang mensahe ng kamalian, mangyaring maghintay hanggang bumalik sa normal na ang lahat. Pagkatapos niyon ay maaari mo nang mai-save ang iyong edit. Pero, amin namin kayong pinapayuhan na gumawa muna ng kopya ng iyong mga pagbabago, upang makasigurado. ''Mga ibang epekto'': * Babagal ang mga ''background job'' at maaaring tanggalin ang ilan. Maaaring hindi maisasapanahon ang mga pulang kawing ng kasimbilis ng normal. Kung maglilikha ka ng artikulo na nakakawing na sa ibang lugar, mas matagal na mananatiling pula ang kawing. Kailangang pahintuin ang mga ilang pangmatagalang iskrip. * Inaasahan namin na ang mga ''code deployment'' ay mangyayari katulad ng sa anumang ibang mga linggo. Pero, may mga ''case-by-case code freezes'' na mangyayari sa tamang panahon kung kakailanganin nila ito pagkatapos. * Hindi magagamit ang [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ng mga nasa 90 minutos. Maaaring ipagpaliban ang proyektong ito kung kinakailangan. Maaari mong [[wikitech:Switch_Datacenter|basahin ang iskedyul sa wikitech.wikimedia.org]]. Ihahayag ang anumang pagbabago sa iskedyul. '''Mangyaring ibahagi ang impormasyon sa iyong pamayanan.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges | content = == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:16, 22 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> }} g6c9y5oitpw6a0f7x245xkrgn4ol1we 4 9923 2232260 2231868 2026-10-07T04:03:36Z Ryomaandres 8044 /* Oktubre 2026 */ 2232260 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyo?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsiyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Oktubre 2026 === *...na ilan sa simulain ng mga '''[[robot]]''' ay mula sa mga mitolohikong paglalarawan ng mga artipisyal na tao gaya ng '''[[Galatea (mitolohikal na estatwa)|Galatea]]''', '''[[Talos (mito)|Talos]]''', at '''[[automaton]]'''? *...na itinutulak ng '''[[Advocates of Science and Technology for the People|AGHAM]]''' ang hustisya hinggil sa pagkamatay ni Dr. '''[[Leonard Co]]'''? *...na ang isa sa mga pinakamamainit na [[Mga derby ng futbol ng Italya|derby]] sa '''[[Sistema ng ligang futbol ng Italya|Italyanong futbol]]''', ang '''[[Ribalang Juventus FC–SSC Napoli|ribalang]]''' '''[[Juventus FC]]''' at '''[[SSC Napoli]]''', ay sumasalamin sa mga tunggalian ng '''[[Hilagang Italya|Hilaga]]''' at [[Katimugang Italya]]? *...na ang adbokasiya ni [[Miss USA 2022]] '''[[Morgan Romano]]''' ay ang pagtataguyod ng '''[[Kababaihan sa STEM|kababaihan]]''' sa larangan ng '''[[Siyensiya, teknolohiya, inhenyeriya, at matematika|STEM]]'''? *...na ang '''[[Noli, Liguria|Noli]]''' ang luklukan ng '''[[Republika ng Noli]]''', isa sa mga '''[[mga republikang pandagat|republikang pandagat]]'''? *...na ang lumang estrukturang '''[[Gusaling First United]]''' sa [[Kalye Escolta]] ay napapanatili sa pamamagitan ng '''[[mapang-angkop na muling paggamit]]'''? *...na ang '''[[Bantayog ni Bonifacio]]''' ay pinagpupugayan bilang isa sa pinakamahusay na monumento sa buong mundo? === Setyembre 2026 === *...na sa '''[[Casa Hacienda de Mandaloya]]''' ibinunyag ng isang Katipunero sa isang paring '''[[Mga Agustino|Agustinong]]''' kura paroko ng '''[[Simbahan ng Tondo]]''' ang lihim na pag-iral ng [[Katipunan]], na nagbunga ng napaagang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayag na deklarasyon]] ng [[Rebolusyong Pilipino]]? *...na biktima ng [[pekeng balita]] sa pamamagitan ng '''[[lumilikhang AI]]''' si Kong. '''[[Renee Co]]''' ng [[Kabataan Partylist]], na ipinamukha siyang kapamilya ng kontrobersiyal na si Kong. '''[[Zaldy Co]]'''? *...na ang mga serye ng mga laro sa computer na '''''[[Age of Empires]]''''' at '''''[[Age of Mythology]]''''' ay kapuwa matagumpay sa komersiyo at sa mga kritiko? *...na tinatrato ng '''[[materyalismong istoriko]]''' nina [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]] ang [[tunggalian ng uri]] bilang pangunahing mekanismo ng pagbabago sa kasaysayan, kung saan nangyayari ang mga '''[[himagsikang panlipunan]]''' kapag sa loob ng '''[[moda ng produksiyon]]''', ang umiiral na '''[[mga relasyon sa produksiyon]]''' ay humadlang sa pag-unlad ng '''[[mga puwersa ng produksiyon]]'''? *...na ibinenta ni '''[[Jiro Manio]]''' ang kaniyang tropeo mula sa [[Gawad Urian]], bagay na napanaluhan niya bilang ang pinakabatang nagwagi bilang 'Pinakamahusay na Aktor' sa edad na 12? *...na ang '''[[Ilog Irawadi]]''' ay dumadaloy sa mga makasaysayang [[Talaan ng mga kabesera ng Myanmar|kabeserang Birmano]] gaya ng '''[[Bagan]]''', '''[[Mandalay]]''', '''[[Amarapura]]''', at '''[[Inwa|Ava]]'''? *...na ang mga ''[[comune]]'' ng '''[[Fiumefreddo di Sicilia]]''', '''[[Forza d'Agrò]]''', '''[[Motta Camastra]]''', at '''[[Savoca]]''' ay nagsilbing mga '''[[Pagkuha ng pelikula sa lokasyon|lokasyon]]''' ng '''[[Corleone]]''' para sa pelikulang '''''[[The Godfather]]''''' sa ilalim ng direksiyon ni '''[[Francis Ford Coppola]]'''? *...na ang '''[[Bundok Kenya]]''' ay mahalagang aspekto sa buhay at kultura ng mga pangkat etniko gaya ng '''[[mga Kikuyu|Kikuyu]]''', '''[[mga Meru|Meru]]''', '''[[mga Embu|Embu]]''', at '''[[mga Maasai|Maasai]]'''? === Mayo 2026 === *...na sa '''[[negosasyong pangkapayapaan ng Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas–Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas|negosasyong pangkapayapaan]]''' sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas]] at [[Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas]], ang unang nakalataga sa talaan ng mga kasunduan ay ang paggalang sa '''[[pandaigdigang makataong batas]]''' ng dalawang panig na [[nagdirigmaan]]? *...na ang mga [[Romanong villa|villa]] gaya ng kanila [[Emperador ng Roma|emperador]] '''[[Villa ni Adriano|Adriano]]''' at '''[[Villa ni Trajano|Trajano]]''' ay bukod sa pampahingahan, ay marahil nagsilbi ring paminsang tanggapan? *...na ang '''[[mga Kipot ng Turkiya]]''', na kinabibilangan ng mga anyong-tubig ng '''[[Dardanelos]]''' at '''[[Bosforo]]''', pati ang '''[[Dagat ng Marmara]]''', ay bumubuo ng isang '''[[Mga hangganan sa pagitan ng mga lupalop|hangganang lupalop]]''' ng [[Asya]] at [[Europa]]? *...na ang '''[[mga Kuweba ng Ajanta]]''', '''[[mga Kuweba ng Ellora]]''', '''[[Muog ng Agra]]''', at [[Tāj Mahal]] ang unang apat na itinala bilang bahagi ng mga [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa India|Pandaigdigang Pamanang Pook]] sa [[India]]? *...na ang '''[[Templo ng Mundeshwari]]''', matatagpuan sa '''[[mga talampas ng Kaimur]]''' at alay sa diyosang si '''[[Durga]]''' at sa diyos na si [[Shiva]], ay inaangking pinakamatandang gumaganang '''[[templong Hindu]]'''? *...na ang mga [[aktibismo|aktibista]] sa Pilipinas, bilang '''[[Mga protesta laban kay Donald Trump|pagprotesta laban kay Trump]]''', ay nagsunog ng epihiyeng anyong '''[[fidget spinner]]''' na tinawag na ''[[pasismo|fascist]] spinner''? *...na ang '''[[Simbahan ni San Porfirio]]''' at '''[[Dakilang Masjid ng Gaza|Dakilang Masjid]]''' sa '''[[Lungsod Gaza]]''' ay ilan sa maraming pook-sambahang napinsala buhat ng nangyayaring [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Palestina]]? === Abril 2026 === *...na ang mga unang nanirahan sa [[Roma]] ay mga '''[[Mga Italiko|Italikong]]''' '''[[Mga Latin (tribung Italiko)|Latin]]'''? *...na ang '''[[Digmaang Daang Taon]]''' ay bunsod ng tunggalian hinggil sa '''[[Dukado ng Aquitania]]'''? *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''', na nangangahulugang 'Limang Lupain', ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] h169yrdp1ax05j4nhogwx6zyfqc649o 2232261 2232260 2026-10-07T04:04:26Z Ryomaandres 8044 /* Oktubre 2026 */ 2232261 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyo?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsiyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Oktubre 2026 === *...na ilan sa mga simulain ng mga '''[[robot]]''' ay mula sa mga mitolohikong paglalarawan ng mga artipisyal na tao gaya ng '''[[Galatea (mitolohikal na estatwa)|Galatea]]''', '''[[Talos (mito)|Talos]]''', at '''[[automaton]]'''? *...na itinutulak ng '''[[Advocates of Science and Technology for the People|AGHAM]]''' ang hustisya hinggil sa pagkamatay ni Dr. '''[[Leonard Co]]'''? *...na ang isa sa mga pinakamamainit na [[Mga derby ng futbol ng Italya|derby]] sa '''[[Sistema ng ligang futbol ng Italya|Italyanong futbol]]''', ang '''[[Ribalang Juventus FC–SSC Napoli|ribalang]]''' '''[[Juventus FC]]''' at '''[[SSC Napoli]]''', ay sumasalamin sa mga tunggalian ng '''[[Hilagang Italya|Hilaga]]''' at [[Katimugang Italya]]? *...na ang adbokasiya ni [[Miss USA 2022]] '''[[Morgan Romano]]''' ay ang pagtataguyod ng '''[[Kababaihan sa STEM|kababaihan]]''' sa larangan ng '''[[Siyensiya, teknolohiya, inhenyeriya, at matematika|STEM]]'''? *...na ang '''[[Noli, Liguria|Noli]]''' ang luklukan ng '''[[Republika ng Noli]]''', isa sa mga '''[[mga republikang pandagat|republikang pandagat]]'''? *...na ang lumang estrukturang '''[[Gusaling First United]]''' sa [[Kalye Escolta]] ay napapanatili sa pamamagitan ng '''[[mapang-angkop na muling paggamit]]'''? *...na ang '''[[Bantayog ni Bonifacio]]''' ay pinagpupugayan bilang isa sa pinakamahusay na monumento sa buong mundo? === Setyembre 2026 === *...na sa '''[[Casa Hacienda de Mandaloya]]''' ibinunyag ng isang Katipunero sa isang paring '''[[Mga Agustino|Agustinong]]''' kura paroko ng '''[[Simbahan ng Tondo]]''' ang lihim na pag-iral ng [[Katipunan]], na nagbunga ng napaagang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayag na deklarasyon]] ng [[Rebolusyong Pilipino]]? *...na biktima ng [[pekeng balita]] sa pamamagitan ng '''[[lumilikhang AI]]''' si Kong. '''[[Renee Co]]''' ng [[Kabataan Partylist]], na ipinamukha siyang kapamilya ng kontrobersiyal na si Kong. '''[[Zaldy Co]]'''? *...na ang mga serye ng mga laro sa computer na '''''[[Age of Empires]]''''' at '''''[[Age of Mythology]]''''' ay kapuwa matagumpay sa komersiyo at sa mga kritiko? *...na tinatrato ng '''[[materyalismong istoriko]]''' nina [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]] ang [[tunggalian ng uri]] bilang pangunahing mekanismo ng pagbabago sa kasaysayan, kung saan nangyayari ang mga '''[[himagsikang panlipunan]]''' kapag sa loob ng '''[[moda ng produksiyon]]''', ang umiiral na '''[[mga relasyon sa produksiyon]]''' ay humadlang sa pag-unlad ng '''[[mga puwersa ng produksiyon]]'''? *...na ibinenta ni '''[[Jiro Manio]]''' ang kaniyang tropeo mula sa [[Gawad Urian]], bagay na napanaluhan niya bilang ang pinakabatang nagwagi bilang 'Pinakamahusay na Aktor' sa edad na 12? *...na ang '''[[Ilog Irawadi]]''' ay dumadaloy sa mga makasaysayang [[Talaan ng mga kabesera ng Myanmar|kabeserang Birmano]] gaya ng '''[[Bagan]]''', '''[[Mandalay]]''', '''[[Amarapura]]''', at '''[[Inwa|Ava]]'''? *...na ang mga ''[[comune]]'' ng '''[[Fiumefreddo di Sicilia]]''', '''[[Forza d'Agrò]]''', '''[[Motta Camastra]]''', at '''[[Savoca]]''' ay nagsilbing mga '''[[Pagkuha ng pelikula sa lokasyon|lokasyon]]''' ng '''[[Corleone]]''' para sa pelikulang '''''[[The Godfather]]''''' sa ilalim ng direksiyon ni '''[[Francis Ford Coppola]]'''? *...na ang '''[[Bundok Kenya]]''' ay mahalagang aspekto sa buhay at kultura ng mga pangkat etniko gaya ng '''[[mga Kikuyu|Kikuyu]]''', '''[[mga Meru|Meru]]''', '''[[mga Embu|Embu]]''', at '''[[mga Maasai|Maasai]]'''? === Mayo 2026 === *...na sa '''[[negosasyong pangkapayapaan ng Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas–Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas|negosasyong pangkapayapaan]]''' sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas]] at [[Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas]], ang unang nakalataga sa talaan ng mga kasunduan ay ang paggalang sa '''[[pandaigdigang makataong batas]]''' ng dalawang panig na [[nagdirigmaan]]? *...na ang mga [[Romanong villa|villa]] gaya ng kanila [[Emperador ng Roma|emperador]] '''[[Villa ni Adriano|Adriano]]''' at '''[[Villa ni Trajano|Trajano]]''' ay bukod sa pampahingahan, ay marahil nagsilbi ring paminsang tanggapan? *...na ang '''[[mga Kipot ng Turkiya]]''', na kinabibilangan ng mga anyong-tubig ng '''[[Dardanelos]]''' at '''[[Bosforo]]''', pati ang '''[[Dagat ng Marmara]]''', ay bumubuo ng isang '''[[Mga hangganan sa pagitan ng mga lupalop|hangganang lupalop]]''' ng [[Asya]] at [[Europa]]? *...na ang '''[[mga Kuweba ng Ajanta]]''', '''[[mga Kuweba ng Ellora]]''', '''[[Muog ng Agra]]''', at [[Tāj Mahal]] ang unang apat na itinala bilang bahagi ng mga [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa India|Pandaigdigang Pamanang Pook]] sa [[India]]? *...na ang '''[[Templo ng Mundeshwari]]''', matatagpuan sa '''[[mga talampas ng Kaimur]]''' at alay sa diyosang si '''[[Durga]]''' at sa diyos na si [[Shiva]], ay inaangking pinakamatandang gumaganang '''[[templong Hindu]]'''? *...na ang mga [[aktibismo|aktibista]] sa Pilipinas, bilang '''[[Mga protesta laban kay Donald Trump|pagprotesta laban kay Trump]]''', ay nagsunog ng epihiyeng anyong '''[[fidget spinner]]''' na tinawag na ''[[pasismo|fascist]] spinner''? *...na ang '''[[Simbahan ni San Porfirio]]''' at '''[[Dakilang Masjid ng Gaza|Dakilang Masjid]]''' sa '''[[Lungsod Gaza]]''' ay ilan sa maraming pook-sambahang napinsala buhat ng nangyayaring [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Palestina]]? === Abril 2026 === *...na ang mga unang nanirahan sa [[Roma]] ay mga '''[[Mga Italiko|Italikong]]''' '''[[Mga Latin (tribung Italiko)|Latin]]'''? *...na ang '''[[Digmaang Daang Taon]]''' ay bunsod ng tunggalian hinggil sa '''[[Dukado ng Aquitania]]'''? *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''', na nangangahulugang 'Limang Lupain', ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] bilwjag7ag9mkgiw8wsmox39o4t82kr 0 18700 2232304 2090198 2026-10-07T09:25:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232304 wikitext text/x-wiki Ang '''pandanggo''' ay isang Pilipinong [[sayawing pambayan]] na naging popular sa kanayunan sa [[Pilipinas]]. Umunlad ang sayaw mula sa ''fandango'', isang [[taga-Espanya|Kastila]]ng sayawing pambayan, na dumating sa Pilipinas noong [[Kasaysayan ng Pilipinas (1521–1898)|panahon ng pananakop ng Kastila]]. Sinasamahan ang sayaw ng mga [[kastanyedas]].<ref>{{cite book |last1=Casanova |first1=Arthur de la Peña |title=Diksyunaryo sa drama at teatro |date=2001 |publisher=Rex Bookstore, Inc. |isbn=978-971-23-3084-1 |page=510 |url=https://books.google.com/books?id=oQgxxjMu9FEC&pg=PA510 |accessdate=19 Mayo 2020}}</ref> Naging tanyag ang sayaw na ito, kasama ang [[jota]], sa mga [[ilustrado]] o ang mataas na uri at sa kalaunan, hinalaw ng mga lokal na pamayanan. Noong maagang [[ika-18 dantaon]], tinatawag na pandanggo ang kahit anumang sayaw na masayahin o masigla. ==Mga bersyon== Mayroong maraming bersyon ang [[sayaw]] at mayroon ang bawat lokalidad ng sariling bersyon nito. May maraming paraan ang mga lokal na mananayaw sa pagsasagawa ng pandanggo, subalit mayroon isang bagay na karaniwan sa pagitan ng iba't ibang bersyon: mayroon silang mga pigurang masaya at masigla. Maari itong sayawin sa kahit anumang pagtitipon at kadalasang sinasamahan ng pagpalakpak. Sa ilang mga lugar, may mga musikero ang hindi tumitigil sa pagtugtog hanggang sa nakasayaw ang apat o limang pares, isa pagkatapos ng isa. Kapag napagod ang isang pares, isang pares uli ang papalit hanggang wala ng maaring magsayaw. Nagpapatugtog ang mga musikero ng pabilis ng pabilis pagkatapos ng bawat pag-uulit hanggang napagod na ang mga sumasayaw. Dalawa sa pinakapopular na bersyon ng pandanggo, bilang isang [[sining ng pagtatanghal]], ay ang pandanggo sa ilaw mula sa [[Mindoro]] at ang oasioas. Nagmula ang pandanggo sa ilaw sa [[Pulo ng Lubang]], Mindoro, na kinabibilangan ng pagbalanse ng mga ilaw sa [[kandila]] ng mga mananayaw.<ref>{{cite news |last1=Soliman |first1=Michelle Anne P. |title=Oriental Mindoro eyes cultural heritage, agri-tourism as draws |url=https://www.bworldonline.com/oriental-mindoro-eyes-cultural-heritage-agri-tourism-as-draws/ |accessdate=19 Mayo 2020 |work=www.bworldonline.com |date=23 Mayo 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814020234/https://www.bworldonline.com/oriental-mindoro-eyes-cultural-heritage-agri-tourism-as-draws/ |archive-date=14 Agosto 2020 |url-status=dead}}</ref> Ginagamit ng isa pang [[Pilipino]]ng sayawing pambayan, ang [[Cariñosa]], ang pandanggo bilang batayang sayaw nito. Sinasayaw pa rin ang pandanggo ng maraming tao subalit karamihan sa mga pangrelihiyong ritwal at prusisyon tulad ng Pandangguhan sa Pasig, sa panahon ng prusisyon ni Santa Martha, at ang Sayaw sa [[Obando]] na may pandanggo para sa mag-asawang hindi magkaanak.<ref>{{cite news |last1=Hermosa |first1=Christina |title=Feast of San Pascual Baylon on May 17 |url=https://news.mb.com.ph/2020/05/15/feast-of-san-pascual-baylon-on-may-17/ |accessdate=19 Mayo 2020 |work=Manila Bulletin News |date=15 Mayo 2020 |language=en }}{{Dead link|date=Marso 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Habang napalitan ang fandango sa [[Espanya]] ng makabagong bersyon, ang flamenco, umunlad ang pandanggo sa isang popular na sayawing pambayan, at naging isang sayawing ritwal sa maraming prusisyong pangrelihiyon sa Pilipinas.<ref>PHILIPPINE NATIONAL DANCES. PHILIPPINE FOLK DANCES AND GAMES. Francisca Reyes-Aquino. "DAGAW: Eastern Visayan Culture" ng "Saiaopinoi", Ybabao Chapter of the Balangaw Kandabaw Foundation, Inc. (sa Ingles)</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Sayaw sa Pilipinas]] 46ac90ufl1tbhvsorsslpccu3eb2u9v 0 20873 2232167 2231041 2026-10-06T14:41:30Z Ryomaandres 8044 2232167 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Lalawigan ng Belluno|native_name=|native_name_lang=it<!-- ISO 639-2 code e.g. "it" for Italian -->|settlement_type=[[Provinces of Italy|Lalawigan]]|image_skyline=Faloria Cortina d'Ampezzo 10.jpg|image_alt=|image_caption=[[Cortina d'Ampezzo]]|image_flag=|flag_alt=|image_shield=Provincia di Belluno-Stemma.png|shield_alt=|image_map=Belluno in Italy.svg|map_alt=|map_caption=Mapang nagpapakita ng kinaroroonan ng Lalawigan ng Belluno sa Italya|coordinates={{Coord|46|8|27|N|12|12|56|E|source:itwiki_type:adm2nd_region:IT-BL|display=title,inline}}|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Bansa|subdivision_name={{flag|Italya}}|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name1=[[Veneto]]|established_title=|established_date=|seat_type=Kabesera|seat=[[Belluno]]|parts_type=[[Comune]]|parts_style=para|p1=61|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Pangulo|leader_name=Roberto Pedrin|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_footnotes=|area_total_km2=3610|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total=202950|population_as_of=31 Disyembre 2018|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=32100|area_code_type=Telephone prefix|area_code=0437|iso_code=|registration_plate=[[Italian car number plates|BL]]|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=025|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Lalawigan ng Belluno''' ({{Lang-it|Provincia di Belluno}}; {{lang-de-AT|Provinz Belluno}}; {{Lang-lld|Provinzia de Belum}}) ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa rehiyon ng [[Veneto]] ng [[Italya]]. Ang kabesera nito ay ang lungsod ng [[Belluno]]. Ito ay may lawak na {{Convert|3610|km2|mi2}} at isang kabuuang populasyon na humigit-kumulang 205,000. == Heograpiya == Matatagpuan sa [[Alpes]], ang lalawigan ng Belluno ay halos binubuo ng bulubunduking lupain. Sinasaklaw nito ang natural at makasaysayang mga rehiyon ng [[Cadore]], [[Feltre|Feltrino]], [[Alpago]], [[Val di Zoldo]], [[Agordino]], [[Comelico]], at [[Ampezzano]]. Ang silangang bahagi ng lalawigan ay tahanan ng mga [[Dolomitas]], kabilang ang [[Tofane]], [[Marmolada]], [[Tre Cime di Lavaredo]], at [[Antelao]]. Sa karamihan ng kurso nito, ang ilog [[Piave (ilog)|Piave]], ay dumadaloy sa Belluno, gayundin ang mga sapa ng [[Boite (ilog)|Boite]] at [[Cordevole]]. Ang katimugang bahagi ay tinatawag na [[Valbelluna]], ang pinakamalawak at pinakamataong lambak ng lalawigan, na nasa hangganan ng [[Venecianong Prealpes]]. Ang Pambansang Liwasan ng Belluno Dolomitas ay matatagpuan sa lalawigan. Isa sa pinakamahalagang salik ng ekonomiya ng Bellunese ay ang turismo. Ang [[Cortina d'Ampezzo]], [[Alleghe]], [[Livinallongo del Col di Lana|Arabba]], [[Sappada]], at iba pang mga lokasyon ay kilala sa Italya at sa ibang bansa. == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Belluno]] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] rrpubhumyv1605sodox51sd782gkgdk 0 22570 2232342 2204607 2026-10-07T11:58:37Z DZGU 91.3 167241 /* Demograpiko */ 2232342 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Talisay | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Camarines Norte]] na nagpapakita sa lokasyon ng Talisay. | region = [[Kabikulan]] (Rehiyong V) | province = [[Camarines Norte]] | barangays = 15 | class = Ika-4 Klase | mayor =Donovan A. Mancenido | areakm2 =30.76 km² (11.88 sq mi) | population_as_of = 2020 | population_total = 27244 | population_density_km2 =890/km² (2,300/sq mi) | founded =1908 | coordinates_wikidata = yes |vice_mayor=Juancho Z. Ramores|zip code=4602|area code=+63 (0)54|elevation=}} Ang '''Talisay''', o ang '''Bayan ng Talisay''' ay isang ika-4 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Camarines Norte]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. Ipinangalan ang bayan sa puno ng [[Talisay]], na laganap sa pook noon. == Kasaysayan == Ang kasaysayan ng bayan ng Talisay ay nauugnay sa mga unang misyonerong Espanyol sa rehiyong ito. Noo'y kilala bilang "Tarisay" ang bayan ay tinatag bilang [[Tuklong|bisita o visita]] sa ilalim ng Daet noong taong 1654. Itong panahon ay naging tanda sa pagpapalawak ng mga [[Franciscano|Franciscanong]] misyonero, na dumating sa [[Daet]] noong taong 1583 upang mapalaganap ang [[Kristiyanismo sa Pilipinas|Kristiyanismo]] sa buong [[Bicol|Kabikulan]]. == Panahon ng mga Kastila (Ika-16 hanggang Ika-19 na siglo) == Sa huling bahagi ng Ika-16 na siglo at ng simula ng ika-17 na siglo, ang Talisay noon ay sumailalim sa hurisdiksyon ng mga [[Franciscano]]. Subalit, dahil sa kakulangan ng mga kaparian, ang [[Daet]] at ang mga [[Tuklong|bisita]] nito (kabilang ang Talisay) ay pahirapang panatilihin ang relihiyong pamumuno. Sa gitnang bahagi ng ika-17 na siglo, ang pamumuno ng mga lugar na iyon ay nailipat mula sa mga [[Franciscano]] sa mga sekular na kaparian. Sa panahong ito, ang Talisay ay patuloy na umusbong at lumaki habang nakaugnay pa rin sa kolonyal na istraktura ng mga Espanyol. Ang bayan ay umuunlad sa pagsasaka ng palay, na naging pangunahing pang-ekonomiyang aktibidad. Sa ika-19 na siglo, ang Talisay ay nabuo bilang isang mas matatag na lugar ng tirahan, ginagaya ang uso sa urbanisasyon ng [[Daet]] at ng mga kalapit na komunidad. Ang Simbahang Parokya ng San Francisco ng Assisi, na nagmula pa sa panahon ng mga Kastila ay nagsisilbi ngayon sa bayan bilang isang palatandaang pangkasaysayan. At isa sa mga simbahang sumailalim noon sa hurisdiksyon ng [[Franciscano]]. == Ang Ikalawang Pandaigdigang Digmaan (taong 1941-1944) == Ang Talisay ay may papel sa noo'y pananakop ng mga [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|Hapon]] sa bansa, maalalang mga kilusan na tumulong sa noo'y [[Wenceslao Vinzons|Gobernador Wenceslao Q. Vinzons]] na mag-alsa mula sa Hapon. Bagamat napasakamay ng mga Hapon ang gobernador, ang mga kilusan ay patuloy na lumaban upang makamit ang kalayaan. Makaraan ng digmaan, may isang maliit na bantayog na iniluklok bilang pagaalaala sa mga beterano at bayani, na ngayon ay nasa tabi ng munisipyo ng bayan. == Ang Modernong Talisay sa Kasalukuyang Panahon == Sa ngayon, ang Talisay ay kilala sa kontribusyon sa [[Agrikultura sa Pilipinas|agrikultura]], particular sa pagsasaka ng [[palay]]. Bagamat lumaki na ito bilang natatanging komunidad sa kabila ng ilang siglo, ang kasaysayan ay nakaugat mula sa panahon ng mga kastila, pamumunong kolonyal, at ang katatagan ng mga mamamayan sa kabila ng pagsakop. Ang Pista ng Paruyan, na ginaganap tuwing Ika-4 ng Oktubre, ay nagsisilbing patunay sa malalim na koneksyon nito sa pagsasaka, na nagpapatibay sa pagkakakila bilang isa sa mga pinakamahalagang komunidad na pang-agrikultura. Magkasabay ang Pista ng Paruyan sa Pista ni [[Francisco ng Asisi|San Francisco ng Assisi]], na nagsisilbi bilang patron ng mismong parokya sa bayan ng Talisay. == Heograpiya == Ang Talisay ay isang munisipalidad na may baybayin, na kilala bilang San Jose Beach, na matatagpuan sa [[Camarines Norte]], sa loob ng Rehiyon ng Kabikulan ng Pilipinas. Ang Talisay ay kalapit ng [[Vinzons]] sa hilagang-kanluran, [[Daet]] sa timog-silangan, at [[San Vicente, Camarines Norte|San Vicente]] sa timog-kanluran. Bagamat matuturing na coastal town ang mga Talisay at ang mga kalapit na bayan nito, ang bayan ng Talisay ay pangunahing pang-agrikultural na komunidad kaysa coastal na komunidad. Samakatuwid, ang bayan ng Talisay ay nakasentro sa pagsasaka kaysa sa pangingisda. Ang topograpiya ng bayan ay halos patag, na may ilang pagulong na burol sa ilang mga lugar. Ang mga palayan ay nangingibabaw sa tanawin, sumasalamin sa ekonomiyang agrkultural, habang ang mga ilog at daluyan ng tubig ay nagbibigay na mahalagang irigasyon. Ang Talisay ay may tropikong klima, isinasalarawan ng malakas na pag-ulan tuwing Hunyo hanggang Disyembre at tagtuyo tuwing Enero hanggang Mayo. Kabilang sa Pacific typhoon belt, bulnerable ang bayan sa mga malalakas at baha lalo na sa mga komunidad na malalapit sa ilog. Sa kabila ng mga pagsubok, ang bayan ay nanatiling matatag, ang agrikultura nito'y may kritikal na papel sa pagsusustento ng lokal na ekonomiya. ==Mga Barangay== Ang Bayan ng Talisay ay nahahati sa 15 na mga [[barangay]]. * Binanuaan * Caawigan * Cahabaan * Calintaan * Del Carmen * Gabon * Itomang * Poblacion * San Francisco * San Isidro * San Jose * San Nicolas * Santa Cruz * Santa Elena * Santo Niño ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga Medya== *DZAU 1233 kHz *DZGU 1503 kHz (Audiovisual Communicators) *DWCV-FM 91.3 MHz == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Camarines Norte}} [[Kategorya:Mga bayan ng Camarines Norte]] {{stub}} o0b8a9eofnexawxdf02i6k1m35iaxsy 0 23177 2232201 1976096 2026-10-07T01:13:42Z ~2026-53789-91 167224 /* Demograpiko */ 2232201 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Cordon | sealfile = | caption = Mapa ng [[Isabela]] na nagpapakita sa lokasyon ng Cordon. | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | region = {{PH wikidata|region}} | province = {{PH wikidata|province}} | districts = | barangays = 26 | class = Ika-4 na Klase | mayor = | areakm2 = | website = | founded = }} Ang '''Bayan ng Cordon''' ay isang ika-4 na klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Isabela]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. ==Mga Barangay== Ang bayan ng Cordon ay nahahati sa 26 na mga [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Aguinaldo (Rizaluna Este) * Calimaturod * Capirpiriwan * Caquilingan (San Luis) * Dallao * Gayong * Laurel (Centro Norte) * Magsaysay (Centro Sur Oeste) * Malapat * Osmena (Centro Sur Este) * Quezon (Centro Norte Este) * Quirino (Manasin) * Rizaluna (Rizaluna Oeste) </td><td valign=top> * Roxas Pob. (Centro Sur) * Sagat * San Juan (San Juan Este) * Taliktik * Tanggal * Tarinsing * Turod Norte * Turod Sur * Villamiemban * Villamarzo * Anonang (Balitoc) * Camarao * Wigan </td></tr></table> ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga Transmiter== *DWJQ-AM 1503 kHz (Audiovisual Communicators) == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Isabela}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] {{stub}} ghewhvuvj4c3vai2rngqniih99qnjci 0 45542 2232199 2189683 2026-10-07T01:12:01Z ~2026-53789-91 167224 2232199 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine city 2 | infoboxtitle = Lungsod ng Santiago | sealfile = | caption = Mapa ng [[Isabela]] na ipinakikita ang lokasyon ng Lungsod ng Santiago. | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | region = {{PH wikidata|region}} | province = [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] | districts = Ika-4 Distrito ng Isabela | barangays = 37 | founded = Mayo 1858 | cityhood = Hulyo 6, 1994 | class = Ika-1 klaseng lungsod | mayor = Amelita Sison Navarro | areakm2 = 255 }} Ang '''Lungsod ng Santiago''' ay isang unang-klaseng [[mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Isabela]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. == Mga Barangay == Ang Lungsod ng Santiago ay nahahati sa 37 mga [[barangay]]. {| | * Abra * Ambalatungan * Balintocatoc * Baluarte * Bannawag Norte* * Batal * Buenavista * Cabulay * Calao East (Pob.) * Calao West (Pob.) * Calaocan * Villa Gonzaga * Centro East (Pob.) | * Centro West (Pob.) * Divisoria * Dubinan East * Dubinan West * Luna * Mabini * Malvar * Nabbuan * Naggasican * Patul * Plaridel * Rizal * Rosario * Sagana * Salvador * San Andres * San Isidro * San Jose * Sinili * Sinsayon * Santa Rosa * Victory Norte * Victory Sur * Villasis |} ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga Medya== *DWJQ-AM 1503 kHz Santiago, Isabela ([[Audiovisual Communicators]]) == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== * [http://www.cityofsantiago.gov.ph Websayt ng Pamahalaan ng Lungsod ng Santiago] * [http://www.batch2006.com/visit_santiago.htm Mga larawan at impormasyon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312061122/http://www.batch2006.com/visit_santiago.htm |date=2007-03-12 }} * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp ''Philippine Standard Geographic Code''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [https://web.archive.org/web/20010404080253/http://www.geocities.com/CapitolHill/Lobby/7788/ Impormasyon hinggil sa Lungsod ng Santiago] {{Isabela}} {{Philippine cities}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Santiago]] nl2kj9ffj9pshmi4g663mz7pjgab2zz 0 52774 2232161 2099034 2026-10-06T14:19:31Z Filipinohere 121541 /* */ 2232161 wikitext text/x-wiki {{original research|date=Agosto 2008}} Si '''Betti Chua Sy''' ay isang Filipino-Chinese executive ng [[Coca-Cola]] sa [[Pilipinas]] na dinukot noong Nobyembre 17, 2004 sa Novaliches habang siya ay patungo sa kanyang pinapasukan sakay ang kanyang Toyota Rav 4. Siya ay binaril sa hita nang ayaw niya bumaba mula sa kanyang sasakyan. Ayon sa talaan ng korte, Sampung milyon ang hininging patubos kay Chua-Si na dinala sa lungsod ng Tres Martires, Cavite kung saan siya ay namatay dahil sa natamong sugat sa pamamaril. Natagpuang patay at binalot sa "trash bag" sa kahabaan ng Diosdado Macapagal highway sa [[Lungsod ng Paranaque]] si Chua-Si. 19 na salarin ng Waray-Waray [[Kidnap for Ransom]] '''(KFR)''' gang ay inaresto ng mga pulis sa kasong pagdukot at pagpatay. Hinatulang mabilanggo pang-habang buhay sina Alvin Labra, Cesar Amado, Benedicto de Lima, Mariolito Demol, Edith Alazer, Silverio Superable, Renato Superable, Ramon Demol, Ernesto Callos, Fidel Superable, Rodolfo Artoza, Hector Cornista, Jose Artoza Jr., Vicencio Soliat, Ciderio Macanib, Ramil Victoriano, Gerardo Anover and Alejandro Aldas. Ang ika-labing siyam na salarin na si Herlito Cacalloso ay nagtestigo para sa estado. [[Kaurian:Mga Pilipinong liping-Intsik]] [[Kaurian:Mga krimen sa Pilipinas]] {{stub}} 6yk416ofpwzza481zo259tz1dwpf5pm 0 74067 2232170 2189744 2026-10-06T17:29:44Z CommonsDelinker 1732 Removing "Safavid_Flag.svg", it has been deleted from Commons by [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 2232170 wikitext text/x-wiki {{Infobox family|image=|image_caption=Watawat ng Sapabida pagkatapos ng 1576|surname=Dinastiyang Sapabida|native_name=دودمان صفوی,|coat of arms=|country=Sapabidang Iran|founding year=22 Disyembre 1501|founder=Ismail I (1501–1524)|dissolution={{C.|1736}}|final ruler=Abbas III (1732–1736)|traditions=Shi'ismong Panlabindalawa|titles=Shahanshah ng [[Iran]]<br>Anino ng Diyos}} Ang '''dinastiyang Sapabida''' ({{IPAc-en|'|s|æ|f|ə|v|ɪ|d|,_|ˈ|s|ɑː|-}} ; {{Langx|fa|دودمان صفوی|Dudmân-e Safavi}},<ref>{{Cite book |last=Afšār |first=ta·līf-i Iskandar Baig Turkmān. Zīr-i naẓar bā tanẓīm-i fihristhā wa muqaddama-i Īraǧ |title=Tārīkh-i ʻʻālamārā-yi ʻʻAbbāsī |date=2003 |publisher=Mu·assasa-i Intišārāt-i Amīr Kabīr |isbn=978-964-00-0818-8 |edition=3 Čāp-i |location=Tihrān |pages=17, 18, 19, 79 |language=fa}}</ref>) ay ang naghaharing dinastiya ng Sapabidang Iran, at isa sa pinakamahalagang naghaharing dinastiya ng [[Iran]] na namuno mula 1501 hanggang 1736.<ref>{{Cite encyclopedia |title=SAFAVID DYNASTY |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/safavids |language=en}}</ref> Ang kanilang pamumuno ay madalas itinuturing na simula ng makabagong kasaysayan ng Iran,<ref name="Iranica">{{Cite encyclopedia |title=SAFAVID DYNASTY |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |publisher=Columbia University |location=[[New York City|New York]] |url=https://www.iranicaonline.org/articles/safavids |access-date=23 Hunyo 2022 |date=13 Hunyo 2017 |author-link=Rudi Matthee |orig-date=28 Hulyo 2008 |language=en |doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_509 |issn=2330-4804 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525211301/https://www.iranicaonline.org/articles/safavids |archive-date=25 Mayo 2022}}</ref> gayundin bilang isa sa mga imperyong gumagamit ng pulbura. Itinatag ni Shah Ismail I ng Sapabida ang denominasyong [[Imamismo|Panlabindalawa]] ng [[Islam na Shia|Islam na Shi'a]] bilang opisyal na relihiyon ng [[Imperyong Persa]], na nagmarka ng isa sa pinakamahalagang pagbabago sa kasaysayan ng Islam.<ref name="savoryeiref">{{Cite encyclopedia |year=2012 |title=Ṣafawids |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |publisher=Brill Publishers |location=Leiden and [[Boston]] |orig-date=1995 |editor-last=Bosworth |editor-first=C. E. |volume=8 |language=en |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0964 |isbn=978-90-04-16121-4}}</ref> Nagmula ang dinastiyang Sapabida sa orden ng Safavid Sufi, na itinatag sa lungsod ng Ardabil sa rehiyon ng [[Aserbayan|Aserbayang]] Iran.<ref name="Matthee 2021">{{Cite book |last=Baltacıoğlu-Brammer |first=Ayşe |title=The Safavid World |publisher=Routledge |year=2021 |isbn=978-1-003-17082-2 |editor-last=Matthee |editor-first=Rudi |edition=1 |series=Routledge Worlds |location=[[New York City|New York]] and [[London]] |pages=15–36 |language=en |chapter=The emergence of the Safavids as a mystical order and their subsequent rise to power in the fourteenth and fifteenth centuries |doi=10.4324/9781003170822 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=gWBCEAAAQBAJ&pg=PA15}}</ref> IIsa itong dinastiya sa Iran na nagmula sa mga Kurdo, subalit sa panahon ng kanilang pamumuno, nakipag-asawa rin sila sa mga Turko, Heorhiyano,<ref>Aptin Khanbaghi (2006) ''The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early''. London & New York. IB Tauris. {{ISBN|1-84511-056-0}}, pp. 130–1 (sa Ingles)</ref> Sirkasiyano,{{Sfn|Yarshater|2001}}{{Sfn|Khanbaghi|2006}} at Griyegong Pontiko na mga dignitaryo; gayunpaman, para sa mga praktikal na layunin, hindi lamang sila nagsasalita ng [[Wikang Persa|Persa]], kundi pati na rin ng nagsasalita ng Turko at naisa-Turko.{{Sfn|Yarshater|2012}}<ref>{{Harvard citation no brackets|Dale|2020}} "Ismāʿīl – who evidently knew both Persian and what has been described as a Southern Turkic dialect" (sa Ingles)</ref> Mula sa kanilang base sa Ardabil, nakontrol ng mga Sapabida ang ilang bahagi ng [[Daigdig na Persia|Kalakhang Iran]] at muling pinagtibay ang [[Kultura ng Iran|pagkakakilanlang Iran]] ng rehiyon, kaya sila ang naging unang katutubong dinastiya mula noong [[Imperyong Sasanida]] na nagtatag ng pambansang estado na opisyal na tinatawag na Iran. Namuno ang mga Sapabida mula 1501 hanggang 1722 (na nagkaroon ng maikling muling pagpapanumbalik mula 1729 hanggang 1736 at 1750 hanggang 1773) at, sa kanilang rurok, kontrolado nila ang lahat ng kasalukuyang [[Iran]], [[Aserbayan]], [[Bahrain]], [[Armenya]], silangang [[Heorhiya]], ilang bahagi ng Hilagang Kaukaso kabilang ang [[Rusya]], [[Iraq]], [[Kuwait]] at [[Apganistan]], pati na rin ilang bahagi ng [[Turkiya]], [[Siria]], [[Pakistan]], [[Turkmenistan]], at [[Usbekistan]]. Sa kabila ng kanilang pagbagsak noong 1736, ang kanilang pamana ay ang muling pagbuhay ng Iran bilang isang ekonomikong sentro sa pagitan ng Silangan at [[Mundong Kanluranin|Kanluran]], ang pagtatatag ng isang mahusay na estado at burukrasya batay sa "[[Paghihiwalay ng mga kapangyarihan|pantay-pantay na kapangyarihan]]", ang kanilang mga inobasyon sa [[arkitektura]], at ang pagtaguyod sa [[sining]].<ref name="Iranica"/> Naipamana din ng mga Sapabida ang Shi'ismo na Panlabindalawa bilang relihiyon ng estado ng Iran at nakatulong sa pagpapalaganap ng [[Shia Islam|Shi’a Islam]] sa malaking bahagi ng [[Gitnang Silangan]], [[Gitnang Asya]], [[Kaukaso]], [[Asya Menor|Anatolya]], [[Golpong Persiko|Golpong Persa]], at [[Mesopotamya]].<ref name="Iranica" /><ref name="savoryeiref"/> == Salinlahi == Inaangkin mismo ng mga Hari ng Sapabida na sila ay mga ''sayyid'', mga inapo ng propetang Islam na si [[Muhammad]], bagaman maraming iskolar ang nagduda sa pag-aangkin na ito. Sa kasalukuyan, tila may pagkakasundo ang mga iskolar na ang pamilya ng Sapabida ay nagmula sa Kurdistang Iran,<ref name="savoryeiref"/> at kalaunan ay lumipat sa Aserbayang Iran, hanggang sa tuluyang manirahan sa Ardabil noong ika-11 dantaon CE. Ang mga tradisyonal na manuskrito ng Sapabida bago ang 1501 ay nagtuturo na nagmula ang linya ng mga Sapabida ay sa dignataryong Kurdo na si Firuz-Shah Zarrin-Kolah. == Pagkilala sa sarili at pananaw sa mundo == Ang pagkakakilanlan na nilikha ng mga [[Monarkiya|monarko]] ng Sapabida at ng mga [[Pook na urbano|urbanong]] Persanong elitistang sumuporta sa kanila ay nakabatay sa relihiyon. Ipinakita ng mga Sapabida ang kanilang sarili bilang karapat-dapat na tagapagmana ng Labindalawang Imam sa [[Shiismo|Shia Islam]] at pinatibay ang pag-aangkin na ito sa pamamagitan ng paglikha ng isang salinlahing patungo sa ikatlong Shi’a Imam na si Husayn ibn Ali, sa pamamagitan ng ipinapalagay na kasal niya kay Shahrbanu, ang anak na babae ng huling [[Imperyong Sasanida|Sasanida]] na si Yazdegerd III.{{Sfn|Matthee|2021}} Sa pamamagitan ng pagbuo ng linyang ito, binigyang-diin ng mga Sapabida ang kanilang Persanong pinagmulan ng pamilya.{{Sfn|Ashraf|2006}} == Kultura == Pagkatapos ng pagbagsak ng [[Imperyong Sasanida]] noong ika-7 dantaon, ang ideya ng Iran bilang isang pampulitikang estado ay tumigil sa pag-iral, subalit patuloy itong humubog sa damdaming pambansang Iraniyano. Sa ilalim ng [[Ilkanato|Ilkanatong]] [[Imperyong Monggol|Monggol]] (1256–1335), muling nabuhay ang kaisipang ito.{{Sfn|Melville|2019}} Matapos manirahan nang matatag sa Iran, aktibong sinuportahan ng mga Monggol ang kanyang pamana sa kultura, na nakasentro ang kanilang patronahe sa ''[[Shāhnāmeh|Shahnameh]]''. Ang pag-unlad na ito ay pinabilis ng pagsibol ng Bagong Wikang Persa bilang pangunahing wika ng kultura sa malaking rehiyong ito. Sa panahon ng Sapabida, nagsama-sama ang mga salik na ito, at pinangalagaan at pinangunahan ng mga Sapabida ang mga siglong tagumpay sa kultura. Napatunayan ang tibay ng pamana na ito, na nagpatuloy sa kabila ng kaguluhan matapos bumagsak ang pamahalaang Sapabida at ng agresibong pagpapataw ng kulturang Ruso pagkatapos ng mga Digmaang Ruso-Iraniyano sa unang bahagi ng ika-19 na dantaon.{{Sfn|Matthee|2021}} Lalo na sa mga urbanong lugar, ang [[panitikan]] ng Sapabida at tula sa Persa ay nag-ugnay sa nakaraan, kabilang ang nakaraang bago maging Islamiko, sa kasalukuyan at nagsilbing kolektibong pamana ng kultura para sa parehong karaniwang tao at mga elitista. Ang maalamat na nakaraan bago maging Islamiko ang Iran, kung saan ang mga hari ay nakikipaglaban sa mga walang hanggang puwersa ng kasamaan sa pambansang [[epiko]] ng Iran na ''Shahnameh'', ay iniuugnay sa Islamikong kasalukuyan ng Sapabida, na may sariling malalakas na simbolo ng katuwiran at pagtubos.{{Sfn|Matthee|2009}} == Pamana at pagtatasa == [[Talaksan:Shah_Abbas_Statue.jpg|thumb|Isang bantayog ni Shah Abbas I, na ipinakita sa [[Esfahān|Isfahan]] bago ang Rebolusyong Iraniyano]] Ang makabagong panahon ng Iran ay madalas na iniuugnay sa dinastiyang Sapabida, na naglatag din ng pundasyon para sa pambansang [[estado]] ng Iran. Sa ilalim nila, naging isang nagkakaisang pampulitikang yunit ang Iran, habang ang karamihang populasyong tribo at [[nomadiko]] ay naging nakapirmi na sa paninirahan, umaasa sa [[agrikultura]] at [[kalakalan]] para sa kita. Ang pamahalaang monarkiyang patrimoniyal, na pinagsama ang awtoridad sa teritoryo at lehitimong relihiyon, ay ipinakilala ng mga Sapabida at, na may ilang pagbabago, nagpatuloy hanggang ika-20 dantaon.{{Sfn|Matthee|2008}} == Mga Sapabidang Shah ng Iran == [[Talaksan:Safavid_dynasty_timeline-en.svg|thumb|Kronolohiya ng dinastiyang Sapabida]] * Ismail I 1501–1524 * Tahmasp I 1524–1576 * Ismail II 1576–1578 * Mohammad Khodabanda 1578–1587 * Abbas I 1587–1629 * Safi 1629–1642 * Abbas II 1642–1666 * Suleiman I 1666–1694 * Soltan Hoseyn 1694–1722 * Tahmasp II 1722–1732 * Abbas III 1732–1736 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Talababa == *{{cite book|last=Yarshater|first=Ehsan|title=Encyclopædia Iranica|publisher=Routledge & Kegan Paul|year=2001|isbn=978-0933273566|language=en}} *{{cite book|last=Khanbaghi|first=Aptin|title=The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early Modern Iran|url=https://archive.org/details/firestarcrossmin0000khan|publisher=I.B. Tauris|year=2006|isbn=978-1845110567|language=en}} *{{cite encyclopedia |title=IRAN ii. IRANIAN HISTORY (2) Islamic period (page 4): The Safavids |last=Yarshater |first=Ehsan |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |year=2012 |quote="The origins of the Safavids are clouded in obscurity. They may have been of Kurdish origin (see R. Savory, Iran Under the Safavids, 1980, p. 2; R. Matthee, “Safavid Dynasty” at iranica.com), but for all practical purposes they were Turkish-speaking and Turkified."|language=en }} * {{Encyclopædia Iranica Online|url=https://www.iranicaonline.org/articles/safavids/|title=Safavid dynasty|first=Rudi|last=Matthee|year=2008|isbn = 978-0933273948}}{{sfn whitelist|CITEREFMatthee2008}} * {{cite journal|last1=Matthee|first1=Rudi|title=Was Safavid Iran an Empire?|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|date=2009|volume=53|issue=1–2|pages=233–265|publisher=Brill|doi=10.1163/002249910X12573963244449}} * {{cite book |chapter=The idea of Iran in the Safavid period: Dynastic pre-eminence and Urban Pride|last=Matthee|first=Rudi|title=Safavid Persia in the Age of Empires: The Idea of Iran |volume=10 |editor-first=Charles |editor-last=Melville |publisher=I.B. Tauris |pages = 81–105 |year=2021}} * {{Encyclopædia Iranica Online|url=https://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iii-medieval-islamic-period/|title=Iranian Identity iii. Medieval Islamic Period|first=Ahmad|last=Ashraf|year=2006|isbn = 978-0933273955}}{{sfn whitelist|CITEREFAshraf2006}} * {{cite book|last=Melville|first=Charles|chapter=Concepts of government and state formation in Mongol Iran|editor-last=Babaie|editor-first=Sussan|year=2019|title=Iran After the Mongols|publisher=Bloomsbury Publishing|pages=33–54|isbn=978-1788315289}} [[Kategorya:Mga imperyo at kaharian ng Iran]] 5seg050r2ujlk1evmt18eeb4399yqbt 0 87738 2232233 2084070 2026-10-07T03:13:27Z Ryomaandres 8044 Nilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Hephaistos]] sa [[Hefesto]] mula sa redirect 2084070 wikitext text/x-wiki {{otheruses|Hephaestus}} [[File:Vulcan Coustou Louvre MR1814.jpg|thumb|right|Si Hephaistos.]] Sa [[mitolohiyang Griyego]], si '''Hefesto''', '''Hephaistos''', o '''Hephaestus'''<ref name=NBK>{{cite-NBK|Hephaestus, Vulcan, Blacksmith of the Gods}}, pahina 358.</ref> ang diyos ng [[apoy]] at ng masining na mga gawaing pambakal o pangmetal. May dalawang pangunahing mga mito kung saan siya nagmula. Sa isa, siya ang anak na lalaki nina [[Zeus]] at [[Hera]]. Sa ikalawa, siya ang anak na lalaking nanggaling kay Hera, kahit na walang [[katalik]] na lalaki. Hindi katulad ng ibang mga diyos, ipinanganak siyang mahina at may kapangitan. Asawa niya si [[Aprodita]] na diyos ng kagandahan, ngunit hindi matapat kay Hephaistos si Aprodita. Sa [[mitolohiyang Romano]], kilala siya bilang si '''Vulcan''' ('''Bulkan''')<ref name=Gardner>{{cite-Gardner|Hephaistos, Vulcan}}, pahina 107.</ref> o '''Mulciber''' ('''Mulsiber''', ang "tagatunaw" o "manununaw"). Sa [[mitolohiyang Etruskano]], kilala siya bilang si '''Sethlans'''. Bagaman may mga katangiang hindi katulad ng sa ibang mga diyos, gumaganap siya bilang [[panday]] at [[maninistis]] o [[siruhano]] ng mga diyos at diyosa, maging para sa tao. Siya ang lumikha ng baluti na isinuot ni [[Achilles]] para sa pakikipaglaban laban sa [[Troya]]. Siya ang gumawa ng [[setro]] o [[baston]] ni Zeus, maging ng [[piruya]] ni [[Poseidon]]. Siya ang nag-opera o gumanap na maninistis noong hatiin at buksan niya ang ulo ni Zeus upang maipanganak si [[Athena]]. Isa siyang diyos na maraming kasanayan sa maraming mga bagay-bagay.<ref name=Gardner/> Si Hephaistos rin ang isa mga lumikha ng lahi o lipi ng mga [[babae]]ng tao, alinsunod sa utos ni Zeus. Si Hephaistos ang humubog kay [[Pandora]] mula sa putik. May iba pang mga diyos at diyosang tumulong sa paglikha, pagdaramit, pagpapalamuti, at pagbibigay ng buhay kay Pandora, ang unang babaeng tao.<ref name=NBK/> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Greek mythology (deities)}} [[Kaurian:Mga Griyegong diyos]] [[Kaurian:Mga Romanong diyos]] gmpqqst41k50iqo6gdduzyz6noim33s 0 98740 2232172 2231241 2026-10-06T22:16:03Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232172 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist | name = Alan Mathison Turing | image = Turing statue Surrey.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}} | birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom | death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}} | death_place = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom | nationality = British | field = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]] | work_institutions = University of Cambridge<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]] | alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]] | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]] | doctoral_students = [[Robin Gandy]] | known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s | prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]] }} Si '''Alan Mathison Turing''', <small>[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]</small>, <small>[[Fellow of the Royal Society|FRS]]</small> ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]]. Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng "[[algoritmo]]" at "[[komputasyon]]" sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter. Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si "Turing" ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang "inilalaang programang pangkompyuter" (''stored program''). Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960. Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan. Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan. == Talambuhay == === Kabataan === [[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]] Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda. Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan. Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: " ''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''". Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag. Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay. === Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing === [[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]] Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]]. Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na "''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''" (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church. Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]]. Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers). Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing. Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS). === Kriptanalisis === [[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]] Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail</ref> Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. == Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) == {{main|Intelehensiyang artipisyal}} Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). [[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]] Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na "Computing machinery and intelligence" (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng "[[Intelehensiyang artipisyal]]" at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng "Turing Test" na tinatawag na CAPTCHA ("'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part") ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot). Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''. == Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad == Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park. == Kamatayan == Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing. == Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya == Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang "nakapangingilabot": {{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}} == Mga Parangal == [[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]] Ang Turing Award na ipinangalan sa "ama ng agham pangkompyuter" na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]]. Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News }}</ref> === Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo === [[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]] *Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)]. *Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. *Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.<ref name="bilgiuniv">{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref> *Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.<ref name="texturingschol">{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref> *Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.<ref name="stanforduniv">{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}</ref> *Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]<ref name="lifl">{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]). *Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing. *Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. *Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang "A. M. Turing" na nakaukit sa tuktok, "Read" sa ibaba ng kaliwang hita at "Write" sa ibaba ng kanang hita. *Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na "Turing". *Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.<ref name="Oregon">{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} == Mga sanggunian == {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}} * {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }} * {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} * {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }} * {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}} * {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }} * {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }} * {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }} * {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }} * {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}} * {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }} *{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} *Petzold, Charles (2008). "[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7 *Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana. *Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3 * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted. * {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q *Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2 *{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }} {{Refend}} == Karagdagang babasahin == *{{MathGenealogy|id=8014}} *{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}} *{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}} *{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}} * Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7 * Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006 == Panlabas na kawing == {{Wikiquote}} {{Commons category|Alan Turing}} *[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer *[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year] *[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference] *[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] *[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]] *[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} *[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]] *[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive] {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains Kings College, Cambridge archive *{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}} *[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa Sherborne School === Mga papel === *[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki *{{Turing 1950}} *[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]] * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]] {{authority control}} {{BD|1912|1954|Turing, Alan}} [[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]] [[Kategorya:Mga matematikong Ingles]] jkydasnk0g1z54nhktpdp6bqny20q9z 10 129175 2232206 1688055 2026-10-07T01:25:18Z Ryomaandres 8044 2232206 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Province of Belluno |title = {{Navbox Province of Italy/title|province_code=BL}} |listclass = hlist |list1 = * [[Agordo]] * [[Alleghe]] * [[Arsiè]] * [[Auronzo di Cadore]] * [[Belluno]] * [[Borca di Cadore]] * [[Calalzo di Cadore]] * [[Canale d'Agordo]] * [[Castellavazzo]] * [[Cencenighe Agordino]] * [[Cesiomaggiore]] * [[Chies d'Alpago]] * [[Cibiana di Cadore]] * [[Colle Santa Lucia]] * [[Comelico Superiore]] * [[Cortina d'Ampezzo]] * [[Danta di Cadore]] * [[Domegge di Cadore]] * [[Falcade]] * [[Farra d'Alpago]] * [[Feltre]] * [[Fonzaso]] * [[Forno di Zoldo]] * [[Gosaldo]] * [[La Valle Agordina]] * [[Lamon]] * [[Lentiai]] * [[Limana]] * [[Livinallongo del Col di Lana]] * [[Longarone]] * [[Lorenzago di Cadore]] * [[Lozzo di Cadore]] * [[Mel, Veneto|Mel]] * [[Ospitale di Cadore]] * [[Pedavena]] * [[Perarolo di Cadore]] * [[Pieve d'Alpago]] * [[Pieve di Cadore]] * [[Ponte nelle Alpi]] * [[Puos d'Alpago]] * [[Rivamonte Agordino]] * [[Rocca Pietore]] * [[San Gregorio nelle Alpi]] * [[San Nicolò di Comelico]] * [[San Pietro di Cadore]] * [[San Tomaso Agordino]] * [[San Vito di Cadore]] * [[Santa Giustina]] * [[Santo Stefano di Cadore]] * [[Sappada]] * [[Sedico]] * [[Selva di Cadore]] * [[Seren del Grappa]] * [[Setteville]] * [[Sospirolo]] * [[Soverzene]] * [[Sovramonte]] * [[Taibon Agordino]] * [[Tambre]] * [[Trichiana]] * [[Vallada Agordina]] * [[Valle di Cadore]] * [[Vas, Veneto|Vas]] * [[Vigo di Cadore]] * [[Vodo di Cadore]] * [[Voltago Agordino]] * [[Zoldo Alto]] * [[Zoppè di Cadore]] |state=autocollapse }} <!--Categories-->{{#if: y|| {{ #ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:{{ProvinciaIT (unlinked)|sigla=BL}}|[[Category:Italy province templates|{{ProvinciaIT (alpha-sort form)|sigla=BL }}]]|{{Navbox Province of Italy/Categories for commune|province_code=BL}} }} }}<noinclude> </noinclude> 1ej5inlpf21hp21iy8tohbd74za70nt 2232291 2232206 2026-10-07T06:28:22Z Ryomaandres 8044 2232291 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Province of Belluno |title = {{Navbox Province of Italy/title|province_code=BL}} |listclass = hlist |list1 = * [[Agordo]] * [[Alleghe]] * [[Alpago]] * [[Arsiè]] * [[Auronzo di Cadore]] * [[Belluno]] * [[Borca di Cadore]] * [[Calalzo di Cadore]] * [[Canale d'Agordo]] * [[Castellavazzo]] * [[Cencenighe Agordino]] * [[Cesiomaggiore]] * [[Chies d'Alpago]] * [[Cibiana di Cadore]] * [[Colle Santa Lucia]] * [[Comelico Superiore]] * [[Cortina d'Ampezzo]] * [[Danta di Cadore]] * [[Domegge di Cadore]] * [[Falcade]] * [[Feltre]] * [[Fonzaso]] * [[Gosaldo]] * [[La Valle Agordina]] * [[Lamon]] * [[Lentiai]] * [[Limana]] * [[Livinallongo del Col di Lana]] * [[Longarone]] * [[Lorenzago di Cadore]] * [[Lozzo di Cadore]] * [[Mel, Veneto|Mel]] * [[Ospitale di Cadore]] * [[Pedavena]] * [[Perarolo di Cadore]] * [[Pieve d'Alpago]] * [[Pieve di Cadore]] * [[Ponte nelle Alpi]] * [[Puos d'Alpago]] * [[Rivamonte Agordino]] * [[Rocca Pietore]] * [[San Gregorio nelle Alpi]] * [[San Nicolò di Comelico]] * [[San Pietro di Cadore]] * [[San Tomaso Agordino]] * [[San Vito di Cadore]] * [[Santa Giustina]] * [[Santo Stefano di Cadore]] * [[Sappada]] * [[Sedico]] * [[Selva di Cadore]] * [[Seren del Grappa]] * [[Setteville]] * [[Sospirolo]] * [[Soverzene]] * [[Sovramonte]] * [[Taibon Agordino]] * [[Tambre]] * [[Trichiana]] * [[Val di Zoldo]] * [[Vallada Agordina]] * [[Valle di Cadore]] * [[Vas, Veneto|Vas]] * [[Vigo di Cadore]] * [[Vodo di Cadore]] * [[Voltago Agordino]] * [[Zoldo Alto]] * [[Zoppè di Cadore]] |state=autocollapse }} <!--Categories-->{{#if: y|| {{ #ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:{{ProvinciaIT (unlinked)|sigla=BL}}|[[Category:Italy province templates|{{ProvinciaIT (alpha-sort form)|sigla=BL }}]]|{{Navbox Province of Italy/Categories for commune|province_code=BL}} }} }}<noinclude> </noinclude> 1qnx8bva9mg7a9h9cxcadda7jyl2slr 2232292 2232291 2026-10-07T06:31:25Z Ryomaandres 8044 2232292 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Province of Belluno |title = {{Navbox Province of Italy/title|province_code=BL}} |listclass = hlist |list1 = * [[Agordo]] * [[Alleghe]] * [[Alpago]] * [[Arsiè]] * [[Auronzo di Cadore]] * [[Belluno]] * [[Borca di Cadore]] * [[Calalzo di Cadore]] * [[Canale d'Agordo]] * [[Cencenighe Agordino]] * [[Cesiomaggiore]] * [[Chies d'Alpago]] * [[Cibiana di Cadore]] * [[Colle Santa Lucia]] * [[Comelico Superiore]] * [[Cortina d'Ampezzo]] * [[Danta di Cadore]] * [[Domegge di Cadore]] * [[Falcade]] * [[Feltre]] * [[Fonzaso]] * [[Gosaldo]] * [[La Valle Agordina]] * [[Lamon]] * [[Lentiai]] * [[Limana]] * [[Livinallongo del Col di Lana]] * [[Longarone]] * [[Lorenzago di Cadore]] * [[Lozzo di Cadore]] * [[Mel, Veneto|Mel]] * [[Ospitale di Cadore]] * [[Pedavena]] * [[Perarolo di Cadore]] * [[Pieve d'Alpago]] * [[Pieve di Cadore]] * [[Ponte nelle Alpi]] * [[Puos d'Alpago]] * [[Rivamonte Agordino]] * [[Rocca Pietore]] * [[San Gregorio nelle Alpi]] * [[San Nicolò di Comelico]] * [[San Pietro di Cadore]] * [[San Tomaso Agordino]] * [[San Vito di Cadore]] * [[Santa Giustina]] * [[Santo Stefano di Cadore]] * [[Sappada]] * [[Sedico]] * [[Selva di Cadore]] * [[Seren del Grappa]] * [[Setteville]] * [[Sospirolo]] * [[Soverzene]] * [[Sovramonte]] * [[Taibon Agordino]] * [[Tambre]] * [[Trichiana]] * [[Val di Zoldo]] * [[Vallada Agordina]] * [[Valle di Cadore]] * [[Vas, Veneto|Vas]] * [[Vigo di Cadore]] * [[Vodo di Cadore]] * [[Voltago Agordino]] * [[Zoldo Alto]] * [[Zoppè di Cadore]] |state=autocollapse }} <!--Categories-->{{#if: y|| {{ #ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:{{ProvinciaIT (unlinked)|sigla=BL}}|[[Category:Italy province templates|{{ProvinciaIT (alpha-sort form)|sigla=BL }}]]|{{Navbox Province of Italy/Categories for commune|province_code=BL}} }} }}<noinclude> </noinclude> 7vh5cqp2m01tltaaj1qmtgyv4rxm4bt 2232294 2232292 2026-10-07T06:37:24Z Ryomaandres 8044 2232294 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Province of Belluno |title = {{Navbox Province of Italy/title|province_code=BL}} |listclass = hlist |list1 = * [[Agordo]] * [[Alleghe]] * [[Alpago]] * [[Arsiè]] * [[Auronzo di Cadore]] * [[Belluno]] * [[Borca di Cadore]] * [[Calalzo di Cadore]] * [[Canale d'Agordo]] * [[Cencenighe Agordino]] * [[Cesiomaggiore]] * [[Chies d'Alpago]] * [[Cibiana di Cadore]] * [[Colle Santa Lucia]] * [[Comelico Superiore]] * [[Cortina d'Ampezzo]] * [[Danta di Cadore]] * [[Domegge di Cadore]] * [[Falcade]] * [[Feltre]] * [[Fonzaso]] * [[Gosaldo]] * [[La Valle Agordina]] * [[Lamon]] * [[Lentiai]] * [[Limana]] * [[Livinallongo del Col di Lana]] * [[Longarone]] * [[Lorenzago di Cadore]] * [[Lozzo di Cadore]] * [[Mel, Veneto|Mel]] * [[Ospitale di Cadore]] * [[Pedavena]] * [[Perarolo di Cadore]] * [[Pieve di Cadore]] * [[Ponte nelle Alpi]] * [[Rivamonte Agordino]] * [[Rocca Pietore]] * [[San Gregorio nelle Alpi]] * [[San Nicolò di Comelico]] * [[San Pietro di Cadore]] * [[San Tomaso Agordino]] * [[San Vito di Cadore]] * [[Santa Giustina]] * [[Santo Stefano di Cadore]] * [[Sappada]] * [[Sedico]] * [[Selva di Cadore]] * [[Seren del Grappa]] * [[Setteville]] * [[Sospirolo]] * [[Soverzene]] * [[Sovramonte]] * [[Taibon Agordino]] * [[Tambre]] * [[Trichiana]] * [[Val di Zoldo]] * [[Vallada Agordina]] * [[Valle di Cadore]] * [[Vas, Veneto|Vas]] * [[Vigo di Cadore]] * [[Vodo di Cadore]] * [[Voltago Agordino]] * [[Zoldo Alto]] * [[Zoppè di Cadore]] |state=autocollapse }} <!--Categories-->{{#if: y|| {{ #ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:{{ProvinciaIT (unlinked)|sigla=BL}}|[[Category:Italy province templates|{{ProvinciaIT (alpha-sort form)|sigla=BL }}]]|{{Navbox Province of Italy/Categories for commune|province_code=BL}} }} }}<noinclude> </noinclude> lhe3vi70zy4fmxfexseg4y63e1gf7pw 0 129258 2232138 1901899 2026-10-06T13:20:33Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Primiero San Martino di Castrozza]] 2232138 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Primiero San Martino di Castrozza]] 33nu5iow1xapoqh92pfwrnkmdcr8g9p 0 129434 2232135 1901783 2026-10-06T13:20:21Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Primiero San Martino di Castrozza]] 2232135 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Primiero San Martino di Castrozza]] 33nu5iow1xapoqh92pfwrnkmdcr8g9p 0 129560 2232136 1901871 2026-10-06T13:20:25Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Primiero San Martino di Castrozza]] 2232136 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Primiero San Martino di Castrozza]] 33nu5iow1xapoqh92pfwrnkmdcr8g9p 0 129579 2232137 1901896 2026-10-06T13:20:29Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Primiero San Martino di Castrozza]] 2232137 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Primiero San Martino di Castrozza]] 33nu5iow1xapoqh92pfwrnkmdcr8g9p 0 129849 2232165 1869931 2026-10-06T14:29:11Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375561685|Agordo]]" 2232165 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Agordo|official_name=Comune di Agordo|native_name={{native name|lld|Àgort}}|image=Agordo (BL) Italy village.jpg|image_size=300px|caption=Tanaw ng sentro ng bayan ng Agordo (2006)|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|16|N|12|2|E|type:city(4,225)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Brugnach, Colvignas, Crostolin, Farenzena, Giove, Le Grave, Mozzach ([[Ladin language|ladin]]: Mozach), Parech, Piasent, Ponte Alto, Rif, Toccol ([[Ladin language|ladin]]: Tocol), Valcozzena ([[Ladin language|ladin]]: Valcozena), Val di Frela, Veran|mayor_party=|mayor=Sisto Da Roit|area_footnotes=|area_total_km2=23.67|population_footnotes=|population_demonym=Agordini|elevation_footnotes=|elevation_m=611|saint=|day=|postal_code=32021|area_code=0437|website=|footnotes=}} [[File:Agordo_panorama_serale.jpg|left|thumb|300x300px| Agordo sa dapit-hapon (2006)]] Ang '''Agordo''' ({{IPA|it|ˈaːɡordo|lang}}; {{Langx|lld|Ègort}}, lokal na {{Lang|lld|Àgort}} ; {{Langx|de-AT|Augarten}}) ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|100|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|0|abbr=off}} sa hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Agordo ay dating punong-himpilan ng [[Luxottica|Luxottica Group SpA]], ang pinakamalaking kumpanya ng [[salaming pangmata]] sa mundo, bago ito inilipat sa Milan. == Mga kilalang mamamayan == * [[Antonio Pavanello]] (ipinanganak 1982), manlalaro ng rugby union * [[Carlo Lorenzi]] (ipinanganak noong 1974), manlalaro ng ice hockey * [[Filippo De Col]] (ipinanganak 1993), manlalaro ng futbol * [[Fulvio Scola]] (ipinanganak 1982), cross-country skier * [[Lino De Toni]] (ipinanganak noong 1972), manlalaro ng ice hockey * [[Luigi Favretti]] (1872–1950), sports shooter * [[Magda Genuin]] (ipinanganak noong 1979), cross-country skier * [[Manuela Friz]] (ipinanganak noong 1978), manlalaro ng ice hockey * [[Nadia De Nardin]] (ipinanganak noong 1975), manlalaro ng ice hockey * [[Tito Livio Burattini]] (1617–1681), polimata at imbentor == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}}[[Zugliano]], Italya * {{Flagicon|FRA}} [[Dolomieu, Isère|Dolomieu]], Pransiya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rve5hxtztv09mhy20d7i9d1y7zxvh27 2232166 2232165 2026-10-06T14:33:16Z Ryomaandres 8044 2232166 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Agordo|official_name=Comune di Agordo|native_name={{native name|lld|Àgort}}|image=Agordo (BL) Italy village.jpg|image_size=300px|caption=Tanaw ng sentro ng bayan ng Agordo (2006)|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|16|N|12|2|E|type:city(4,225)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Brugnach, Colvignas, Crostolin, Farenzena, Giove, Le Grave, Mozzach ([[Ladin language|ladin]]: Mozach), Parech, Piasent, Ponte Alto, Rif, Toccol ([[Ladin language|ladin]]: Tocol), Valcozzena ([[Ladin language|ladin]]: Valcozena), Val di Frela, Veran|mayor_party=|mayor=Sisto Da Roit|area_footnotes=|area_total_km2=23.67|population_footnotes=|population_demonym=Agordini|elevation_footnotes=|elevation_m=611|saint=|day=|postal_code=32021|area_code=0437|website=|footnotes=}} [[File:Agordo_panorama_serale.jpg|left|thumb|300x300px| Agordo sa dapit-hapon (2006)]] Ang '''Agordo''' ({{IPA|it|ˈaːɡordo|lang}}; {{Langx|lld|Ègort}}, lokal na {{Lang|lld|Àgort}} ; {{Langx|de-AT|Augarten}}) ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|100|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|0|abbr=off}} sa hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Agordo ay dating punong-himpilan ng [[Luxottica|Luxottica Group SpA]], ang pinakamalaking kumpanya ng [[salaming pangmata]] sa mundo, bago ito inilipat sa Milan. == Pingmulan ng pangalan == Ayon kay [[Giovan Battista Pellegrini]], ang toponimo ay nagtatago ng isang [[Mga Lombardo|Lombardo]] na personal na pangalan, marahil ay Agihard, bagaman mayroong pagkakaiba sa pagitan ng kasalukuyang accent at ng hulaping ''-hàrd''.<ref name="dizionario">{{cita libro |p=12|AA.|VV.|Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani|2006|UTET|Torino}}</ref> Ang mas angkop ay ang pinagmulan ng Retoromanse mula sa salitang ''Aga'' -tubig- na sinamahan ng hulaping -''ort''- sa [[Wikang Ladin|Ladin]] ay literal na nangangahulugang "lugar ng tubig" na may malinaw na pagtukoy sa makasaysayang alubyal at latian na kalagayan ng kapatagan kung saan nakatayo ang sentro ng bayan, na radikal na naresolba nang may mga medyebal na reklmasyon at tiyak sa pagbaha ng bayan noong 1748. == Ekonomiya == === Agrikultura === Ang espasyo na nakatuon sa [[agrikultura]] sa Agordo ay hindi partikular na mahalaga at karamihan ay binubuo ng mga pribadong hardin ng gulay, bagaman may ilang mga kompanyang pang-agrikultura. == Mga kilalang mamamayan == * [[Antonio Pavanello]] (ipinanganak 1982), manlalaro ng rugby union * [[Carlo Lorenzi]] (ipinanganak noong 1974), manlalaro ng ice hockey * [[Filippo De Col]] (ipinanganak 1993), manlalaro ng futbol * [[Fulvio Scola]] (ipinanganak 1982), cross-country skier * [[Lino De Toni]] (ipinanganak noong 1972), manlalaro ng ice hockey * [[Luigi Favretti]] (1872–1950), sports shooter * [[Magda Genuin]] (ipinanganak noong 1979), cross-country skier * [[Manuela Friz]] (ipinanganak noong 1978), manlalaro ng ice hockey * [[Nadia De Nardin]] (ipinanganak noong 1975), manlalaro ng ice hockey * [[Tito Livio Burattini]] (1617–1681), polimata at imbentor == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}}[[Zugliano]], Italya * {{Flagicon|FRA}} [[Dolomieu, Isère|Dolomieu]], Pransiya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ayfqmo920o49zy34a5f7c59imh9itpe 2232293 2232166 2026-10-07T06:33:52Z Ryomaandres 8044 2232293 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Agordo|official_name=Comune di Agordo|native_name={{native name|lld|Àgort}}|image=Agordo (BL) Italy village.jpg|image_size=300px|caption=Tanaw ng sentro ng bayan ng Agordo (2006)|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|16|N|12|2|E|type:city(4,225)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Brugnach, Colvignas, Crostolin, Farenzena, Giove, Le Grave, Mozzach ([[Ladin language|ladin]]: Mozach), Parech, Piasent, Ponte Alto, Rif, Toccol ([[Ladin language|ladin]]: Tocol), Valcozzena ([[Ladin language|ladin]]: Valcozena), Val di Frela, Veran|mayor_party=|mayor=Sisto Da Roit|area_footnotes=|area_total_km2=23.67|population_footnotes=|population_demonym=Agordini|elevation_footnotes=|elevation_m=611|saint=|day=|postal_code=32021|area_code=0437|website=|footnotes=}} [[File:Agordo_panorama_serale.jpg|left|thumb|300x300px| Agordo sa dapit-hapon (2006)]] Ang '''Agordo''' ({{IPA|it|ˈaːɡordo|lang}}; {{Langx|lld|Ègort}}, lokal na {{Lang|lld|Àgort}} ; {{Langx|de-AT|Augarten}}) ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|100|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|0|abbr=off}} sa hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Agordo ay dating punong-himpilan ng [[Luxottica|Luxottica Group SpA]], ang pinakamalaking kumpanya ng [[salaming pangmata]] sa mundo, bago ito inilipat sa Milan. == Pingmulan ng pangalan == Ayon kay [[Giovan Battista Pellegrini]], ang toponimo ay nagtatago ng isang [[Mga Lombardo|Lombardo]] na personal na pangalan, marahil ay Agihard, bagaman mayroong pagkakaiba sa pagitan ng kasalukuyang accent at ng hulaping ''-hàrd''.<ref name="dizionario">{{cita libro |p=12|AA.|VV.|Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani|2006|UTET|Torino}}</ref> Ang mas angkop ay ang pinagmulan ng Retoromanse mula sa salitang ''Aga'' -tubig- na sinamahan ng hulaping -''ort''- sa [[Wikang Ladin|Ladin]] ay literal na nangangahulugang "lugar ng tubig" na may malinaw na pagtukoy sa makasaysayang alubyal at latian na kalagayan ng kapatagan kung saan nakatayo ang sentro ng bayan, na radikal na naresolba nang may mga medyebal na reklmasyon at tiyak sa pagbaha ng bayan noong 1748. == Ekonomiya == === Agrikultura === Ang espasyo na nakatuon sa [[agrikultura]] sa Agordo ay hindi partikular na mahalaga at karamihan ay binubuo ng mga pribadong hardin ng gulay, bagaman may ilang mga kompanyang pang-agrikultura. == Mga kilalang mamamayan == * [[Antonio Pavanello]] (ipinanganak 1982), manlalaro ng rugby union * [[Carlo Lorenzi]] (ipinanganak noong 1974), manlalaro ng ice hockey * [[Filippo De Col]] (ipinanganak 1993), manlalaro ng futbol * [[Fulvio Scola]] (ipinanganak 1982), cross-country skier * [[Lino De Toni]] (ipinanganak noong 1972), manlalaro ng ice hockey * [[Luigi Favretti]] (1872–1950), sports shooter * [[Magda Genuin]] (ipinanganak noong 1979), cross-country skier * [[Manuela Friz]] (ipinanganak noong 1978), manlalaro ng ice hockey * [[Nadia De Nardin]] (ipinanganak noong 1975), manlalaro ng ice hockey * [[Tito Livio Burattini]] (1617–1681), polimata at imbentor == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}}[[Zugliano]], Italya * {{Flagicon|FRA}} [[Dolomieu, Isère|Dolomieu]], Pransiya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 6f9u0irr4gexoqj6p2n1uijog8a2xmt 0 129850 2232203 1869932 2026-10-07T01:21:39Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374586087|Alano di Piave]]" 2232203 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alano di Piave|official_name=|native_name=|image=Alano di piave.jpg|image_size=|caption=Tanaw panghimpapawid ng Alano di Piave|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map_of_comune_of_Alano_di_Piave_(province_of_Belluno,_region_Veneto,_Italy).svg|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|54|N|11|55|E|type:city(2,886)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=36.4|population_footnotes=|population_demonym=Alanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=308|saint=|day=|postal_code=32031|area_code=0439|website={{official website|https://www.comune.alanodipiave.bl.it/myportal/C_A121/home}}|footnotes=}}Ang '''Alano di Piave''' ay isang dating ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Belluno|Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2021, ito ay may populasyon na 2,665 at may lawak na {{Convert|36.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Noong Enero 22, 2024, ito ay isinanib sa [[Quero Vas]] upang mabuo ang munisipalidad ng [[Setteville]].<ref>{{Cite web |title=Il Comune di Setteville (BL) |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovo-comune-di-setteville/ |access-date=29 June 2024 |website=tuttitalia.it |language=it}}</ref> == Kasaysayan == Ang pinakamaagang kilalang pagtukoy kay Alano ay mula pa noong ika-8 siglo. Ayon sa ilang iskolar, ang pangalan ay nagmula sa mga Alan, isang mga nomadikong taong lumipat patimog mula sa Hilagang Europa. Iniuugnay naman ng iba ang pinagmulan nito sa makasaysayang pagkakasangkot ng rehiyon sa pagpoproseso ng lana, na dating isang malawakang aktibidad sa lugar. Mula ika-10 at ika-11 siglo, naging mas madalas ang dokumentasyon tungkol kay Alano. Ang mga hindi pagkakapare-pareho na matatagpuan sa mga kontemporaneong mapa ay sumasalamin sa madalas na pagbabago sa pamamahala, dahil ang kontrol sa Alano at mga nakapalibot na teritoryo nito ay lumipat sa pagitan ng mga panginoon ng Feltre at Treviso. Ang populasyon ay nagtiis ng matagalang mga tunggalian na nagpatuloy hanggang sa unang bahagi ng ika-16 na siglo, lalo na noong Digmaan ng Liga ng Cambrai, nag-agawan para sa pagmamay-ari ng kuta ng Castelnuovo, isang kuta noong ika-14 na siglo na nangangasiwa sa mga ruta ng kalsada at ilog. Noong Unang Digmaang Pandaigdig, ang Alano ay matatagpuan sa loob ng isang neutral na sona at nagtamo ng malawakang pinsala mula sa artilyeriyang Austriako at Italyano. Kasunod nito, maraming residente ang nandayuhan sa Europa at Estados Unidos, na nagpatuloy sa isang kalakaran na nagsimula noong ika-19 na siglo. Ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay nagdulot ng karagdagang pinsala, na sinundan ng isa pang alon ng emigrasyon, lalo na sa Belhika, Alemanya, at Pransiya.<ref>{{Cite web |title=myPortal {{!}} Comune di Alano di Piave |url=https://www.comune.alanodipiave.bl.it/myportal/C_A121/vivere/cenni_storici |archive-url=http://web.archive.org/web/20230305105553/https://www.comune.alanodipiave.bl.it/myportal/C_A121/vivere/cenni_storici |archive-date=2023-03-05 |access-date=2026-08-19 |website=www.comune.alanodipiave.bl.it |language=it}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.feltrino.bl.it/myportal/CMF64/home Unione Montana Feltrina] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] i1sj4xti8p71t5outywiudcg6noqx5q 0 129854 2232211 1869933 2026-10-07T01:52:57Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374794641|Alleghe]]" 2232211 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alleghe|official_name=Comune di Alleghe|native_name=|image=Alleghecivettaelago.JPG|caption=Alleghe at mga nakapaligid na bundok|image_shield=|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|24|26.45|N|12|1|31.16|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Fontanive, Coldemies, Casaril, Cordella ([[Ladin language|ladin]] : Cordela), Pradel, Pinié, Coi, Perencina, Col de Fontana, Fernazza ([[Ladin language|ladin]] : Fernaza), Scalon, Masarè, La Sala, Tos, Pian, Lagusel, Caprile ([[Ladin language|ladin]] : Ciauri)|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=29|population_footnotes=|population_demonym=Alleghesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1000|saint=[[San Blas]]|day=Pebrero 3|postal_code=32022|area_code=0437|website=|footnotes=}}Ang '''Alleghe''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Àlie'') ay isang nayon at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya. Sa kanluran, ang Alleghe ay nasa hangganan ng [[Lake Alleghe|Lawa ng Alleghe]], na nabuo noong 1771 dahil sa pagguho ng lupa mula sa katabing Mont Piz. == Pangalan == [[File:Alie_rid.jpg|left|thumb|200x200px| Ang Alleghe at ang lawa nito, kasama ang Monte Civetta sa likuran.]] Sa mga purista ng [[wikang Italyano]], hinango ang pangalang Alleghe mula sa [[Wikang Latin|Latin]] na ''alica'' o ''alicarius'', na nangangahulugang "kamalig", ngunit dahil walang butil na itinatanim sa Alpinong nayong ito, malamang na ang Alleghe ay isang pagpapaikli ng Ladin ''a l'agua'', na tumutukoy sa malalim na lambak ng bundok na nagmarka sa kanlurang hangganan ng nayon bago ang pagguho ng lupa noong 1771. Isang komunidad ang umiral noon pang ika-12 siglo CE.<ref name="dolomiti">{{Cite web |title=Alleghe |url=http://www.dolomiti.it/ita/zone/agordino/alleghe.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426063802/http://dolomiti.it/ita/zone/agordino/alleghe.htm |archive-date=26 April 2009 |access-date=27 April 2009 |website=Dolomiti |language=Italian}}</ref> == Turismo == Turismo ang pangunahing industriya ng Alleghe. Ang pinakasikat na mga aktibidad sa Alleghe ay ang [[pamumundok]] at [[pag-i-ski]]. Ang [[Monte Civetta]] ([[Wikang Ladin|Ladin]]: Zuita), ang pinakamataas na tuktok ng Alleghe, ay isang kilalang lugar para sa pag-akyat, na umaabot sa taas na {{Convert|3220|m|ft}}. Bukod pa rito, ang lawa sa Alleghe ay isang sikat na destinasyon para sa mga ice skater at mga manlalaro ng ice hockey sa taglamig.<ref name="dolomiti" /> Kasama rin sa mga tanawin ang [[I misteri di Alleghe]], [[Lago di Alleghe]], at [[Stazione meteorologica di Caprile]] . == Galeriya == <gallery mode="packed"> File:Lago_di_Alleghe,_Belluno,_Italy_(2).jpg File:Аллеге_в_снегу.JPG File:RifugioCoiDeiBaldi.jpg File:Happypark.jpg File:Lago_di_Alleghe_(6084654478).jpg File:Włochy_Alleghe.JPG </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] eyyo90uvk5blpxrq9c8p8vx1worp1p2 2232212 2232211 2026-10-07T01:53:36Z Ryomaandres 8044 2232212 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alleghe|official_name=Comune di Alleghe|native_name=|image=Alleghecivettaelago.JPG|caption=Alleghe at mga nakapaligid na bundok|image_shield=|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|24|26.45|N|12|1|31.16|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Fontanive, Coldemies, Casaril, Cordella ([[Ladin language|ladin]] : Cordela), Pradel, Pinié, Coi, Perencina, Col de Fontana, Fernazza ([[Ladin language|ladin]] : Fernaza), Scalon, Masarè, La Sala, Tos, Pian, Lagusel, Caprile ([[Ladin language|ladin]] : Ciauri)|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=29|population_footnotes=|population_demonym=Alleghesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1000|saint=[[San Blas]]|day=Pebrero 3|postal_code=32022|area_code=0437|website=|footnotes=}}Ang '''Alleghe''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Àlie'') ay isang nayon at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Sa kanluran, ang Alleghe ay nasa hangganan ng [[Lake Alleghe|Lawa ng Alleghe]], na nabuo noong 1771 dahil sa pagguho ng lupa mula sa katabing Mont Piz. == Pangalan == [[File:Alie_rid.jpg|left|thumb|200x200px| Ang Alleghe at ang lawa nito, kasama ang Monte Civetta sa likuran.]] Sa mga purista ng [[wikang Italyano]], hinango ang pangalang Alleghe mula sa [[Wikang Latin|Latin]] na ''alica'' o ''alicarius'', na nangangahulugang "kamalig", ngunit dahil walang butil na itinatanim sa Alpinong nayong ito, malamang na ang Alleghe ay isang pagpapaikli ng Ladin ''a l'agua'', na tumutukoy sa malalim na lambak ng bundok na nagmarka sa kanlurang hangganan ng nayon bago ang pagguho ng lupa noong 1771. Isang komunidad ang umiral noon pang ika-12 siglo CE.<ref name="dolomiti">{{Cite web |title=Alleghe |url=http://www.dolomiti.it/ita/zone/agordino/alleghe.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426063802/http://dolomiti.it/ita/zone/agordino/alleghe.htm |archive-date=26 April 2009 |access-date=27 April 2009 |website=Dolomiti |language=Italian}}</ref> == Turismo == Turismo ang pangunahing industriya ng Alleghe. Ang pinakasikat na mga aktibidad sa Alleghe ay ang [[pamumundok]] at [[pag-i-ski]]. Ang [[Monte Civetta]] ([[Wikang Ladin|Ladin]]: Zuita), ang pinakamataas na tuktok ng Alleghe, ay isang kilalang lugar para sa pag-akyat, na umaabot sa taas na {{Convert|3220|m|ft}}. Bukod pa rito, ang lawa sa Alleghe ay isang sikat na destinasyon para sa mga ice skater at mga manlalaro ng ice hockey sa taglamig.<ref name="dolomiti" /> Kasama rin sa mga tanawin ang [[I misteri di Alleghe]], [[Lago di Alleghe]], at [[Stazione meteorologica di Caprile]] . == Galeriya == <gallery mode="packed"> File:Lago_di_Alleghe,_Belluno,_Italy_(2).jpg File:Аллеге_в_снегу.JPG File:RifugioCoiDeiBaldi.jpg File:Happypark.jpg File:Lago_di_Alleghe_(6084654478).jpg File:Włochy_Alleghe.JPG </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1y1p8ekmyu5l601zzm5ucelwlq0dza0 0 129855 2232222 1869874 2026-10-07T02:06:38Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374752013|Arsiè]]" 2232222 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Arsiè|official_name=Comune di Arsiè|image=Arsiè.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|59|N|11|45|E|type:city(2,748)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Mellame, Rocca, Fastro, Rivai, San Vito|mayor_party=|mayor=Ivano Faoro|area_footnotes=|area_total_km2=65.0|population_footnotes=|population_demonym=Arsedesi|elevation_footnotes=|elevation_m=315|saint=|day=|postal_code=32030|area_code=0439|website={{official website|http://www.comune.arsie.bl.it/web/arsie}}|footnotes=}}Ang '''Arsiè''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya, na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|40|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]] . Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,748 at may lawak na {{Convert|65.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Arsiè ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Mellame, Rocca, Fastro, Rivai, at San Vito. Ang Arsiè ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castello Tesino]], [[Cismon del Grappa]], [[Enego]], [[Fonzaso]], [[Grigno]], [[Lamon]], [[Seren del Grappa]], at Pontet (isang ''frazione'' ng [[Imer, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Imer]], [[Lalawigang Awtonomo ng Trento|TN]]). == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|6884|1881|7051|1901|7694|1911|8675|1921|8264|1931|6827|1936|5704|1951|6318|1961|5304|1971|4050|1981|3325|1991|2920|2001|2806|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * www.arsie.info/[link removed] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] oedzg89mk8cg6wgrnc5nq9nlrhouueu 2232230 2232222 2026-10-07T02:25:15Z Ryomaandres 8044 2232230 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Arsiè|official_name=Comune di Arsiè|image=Arsiè.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|59|N|11|45|E|type:city(2,748)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Mellame, Rocca, Fastro, Rivai, San Vito|mayor_party=|mayor=Ivano Faoro|area_footnotes=|area_total_km2=65.0|population_footnotes=|population_demonym=Arsedesi|elevation_footnotes=|elevation_m=315|saint=|day=|postal_code=32030|area_code=0439|website={{official website|http://www.comune.arsie.bl.it/web/arsie}}|footnotes=}}Ang '''Arsiè''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya, na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|40|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]] . Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,748 at may lawak na {{Convert|65.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Arsiè ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Mellame, Rocca, Fastro, Rivai, at San Vito. Ang Arsiè ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castello Tesino]], [[Cismon del Grappa]], [[Enego]], [[Fonzaso]], [[Grigno]], [[Lamon]], [[Seren del Grappa]], at Pontet (isang ''frazione'' ng [[Imer, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Imer]], [[Lalawigang Awtonomo ng Trento|TN]]). == Lipunan == === Emigrasyon === Isang makasaysayang salik na malaki ang naiimpluwensiyahan sa kasalukuyang sitwasyong demograpiko ng munisipalidad ay ang emigrasyon. Ang ekonomiya ng bayan ay dating nakabatay halos eksklusibo sa agrikultura. Kasunod ng paglaki ng populasyon at labis na paghahati ng lupain, maraming taganayon, na labis na naapektuhan ng malupit na klima at mahinang ruta ng transportasyon, ang nandayuhan upang maghanap ng mas magandang oportunidad sa trabaho. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|6884|1881|7051|1901|7694|1911|8675|1921|8264|1931|6827|1936|5704|1951|6318|1961|5304|1971|4050|1981|3325|1991|2920|2001|2806|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * www.arsie.info/[link removed] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] cdikvnkebkrluhnws67ossf7362aacx 0 129856 2232213 1869934 2026-10-07T01:55:05Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374757108|Auronzo di Cadore]]" 2232213 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Auronzo di Cadore|official_name=Comune di Auronzo di Cadore|native_name=|image=2019 Auronzo di Cadore.jpg|image_size=|caption=|image_shield=Auronzo di Cadore-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|33|N|12|26|E|type:city(3,671)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Cima Gogna, Misurina|mayor_party=|mayor=Tatiana Pais Beche|area_footnotes=|area_total_km2=220.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Auronzani|elevation_footnotes=|elevation_m=862|saint=Sta. [[Justina ng Padua]]|day=Oktubre 7|postal_code=32041|area_code=0435|website={{official website|http://www.comune.auronzo.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Auronzo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya, na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. Bagaman ang Auronzo ay heograpikong {{Convert|11|km|mi}} mula sa hangganan ng Austria, ito ay humigit-kumulang {{Convert|48|km|mi}} sa pamamagitan ng sementadong kalsada dahil sa bulubunduking lupain. Kasama sa munisipalidad ng Auronzo di Cadore ang grupo ng bundok ng [[Tre Cime di Lavaredo]] at [[Lawa ng Misurina]]. Ang Ilog [[Ansiei]] ay pinalagyan ng prinsa upang mabuo ang Lawa ng Santa Caterina, na nasa hangganan ng bayan. Ang pangunahing kalsada na dumadaan sa Auronzo ay ang rutang SR48. == Mga kakambal na bayan / Mga kinakpatid na lungsod == * {{Flagicon|Italy}}[[Lipari]], Italya * {{Flagicon|Brazil}} [[Ilópolis]], [[Brasil|Brazil]] == Tingnan din == * [[Lawa ng Auronzo]] * [[Lawa ng Misurina]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20190109155523/https://traveldeal.store/misurina-auronzo-di-cadore/ Auronzo di Cadore kasaysayan at gabay] {{Commons category|Auronzo di Cadore}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] mlvwawkob56slpqgpv0ogsccuucgo8o 2232225 2232213 2026-10-07T02:12:19Z Ryomaandres 8044 2232225 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Auronzo di Cadore|official_name=Comune di Auronzo di Cadore|native_name=|image=2019 Auronzo di Cadore.jpg|image_size=|caption=|image_shield=Auronzo di Cadore-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|33|N|12|26|E|type:city(3,671)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Cima Gogna, Misurina|mayor_party=|mayor=Tatiana Pais Beche|area_footnotes=|area_total_km2=220.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Auronzani|elevation_footnotes=|elevation_m=862|saint=Sta. [[Justina ng Padua]]|day=Oktubre 7|postal_code=32041|area_code=0435|website={{official website|http://www.comune.auronzo.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Auronzo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya, na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. Bagaman ang Auronzo ay heograpikong {{Convert|11|km|mi}} mula sa hangganan ng Austria, ito ay humigit-kumulang {{Convert|48|km|mi}} sa pamamagitan ng sementadong kalsada dahil sa bulubunduking lupain. Kasama sa munisipalidad ng Auronzo di Cadore ang grupo ng bundok ng [[Tre Cime di Lavaredo]] at [[Lawa ng Misurina]]. Ang Ilog [[Ansiei]] ay pinalagyan ng prinsa upang mabuo ang Lawa ng Santa Caterina, na nasa hangganan ng bayan. Ang pangunahing kalsada na dumadaan sa Auronzo ay ang rutang SR48. == Pinagmulan ng pangalan == Hindi pa rin tiyak ang pinagmulan ng toponimo. Dahil ang Auronzo ay isang bayan bago ang panahon ng mga Romano, hindi posible na ang pangalan ay nagmula sa aurum, ginto sa Latin, o sa pilak, kahit na mayroong iba't ibang minahan ng mga mahahalagang metal na ito na nakakalat sa buong munisipalidad; gayunpaman, ang isang teoryang dapat isaalang-alang ay maglalapit dito sa mga Eboruntii o Aboruntii, na mga sinaunang naninirahan sa [[Cadore]].<ref name="dizionario">{{cita libro |p=55|AA.|VV.|Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani|2006|UTET|Torino}}</ref> == Kasaysayan == Mahalaga rin ang mga natuklasan sa [[Cima Gogna]], na, ayon sa lokal na alamat, ay dating kinaroroonan ng isang malaking pamayanan. Ang pamana ng kapaligirang ito ay pag-aari ng Magnificent Rules ng Villagrande at Villapiccola, mga sinaunang anyo ng pamamahala ng kolektibong ari-arian ng mga "regolieri," mga may-ari ng isang hindi maaalis, hindi mahahati, at hindi pinahihintulutang mana. Ang pamana na ito, na minana mula sa ating mga ninuno, ay dapat pangalagaan, pagbutihin, at ipasa sa mga susunod na henerasyon. Sa pagdating ni Napoleon noong 1806, ang pamana na ito, kasabay ng pagkawala ng "regole," ay ipinasa sa mga bagong munisipalidad para sa pangangasiwa. == Mga kakambal na bayan / Mga kinakpatid na lungsod == * {{Flagicon|Italy}}[[Lipari]], Italya * {{Flagicon|Brazil}} [[Ilópolis]], [[Brasil|Brazil]] == Tingnan din == * [[Lawa ng Auronzo]] * [[Lawa ng Misurina]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20190109155523/https://traveldeal.store/misurina-auronzo-di-cadore/ Auronzo di Cadore kasaysayan at gabay] {{Commons category|Auronzo di Cadore}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] r4nbspfm1goyaailgyo4lmpxdenj1bd 0 129867 2232214 1869935 2026-10-07T01:55:45Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374802343|Borca di Cadore]]" 2232214 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Borca di Cadore|official_name=Comune di Borca di Cadore|image=Borca di Cadore mit Monte Pelmo.jpg|image_size=|caption=Borca di Cadore kasama ang Monte Pelmo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|26|N|12|13|E|region:IT_type:city(774)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=BL}} (BL)|frazioni=Cancia, [[Corte di Cadore|Corte]], Villanova di Borca di Cadore|mayor_party=|mayor=Bortolo Sala|area_footnotes=|area_total_km2=26|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Borcesi|elevation_footnotes=|elevation_m=945|istat=025007|saint=[[Simon the Zealot|San Simon]]|day=Oktubre 28|postal_code=32040|area_code=0435|website=http://www.comune.borcadicadore.bl.it/|footnotes=}}Ang '''Borca di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya, na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilaga ng [[Belluno]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.prolocoborca.eu/ Pro Loco di Borca di Cadore] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 7d0ju1za5vd3ujhpkkfqz6nzcruyrm7 2232226 2232214 2026-10-07T02:15:37Z Ryomaandres 8044 2232226 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Borca di Cadore|official_name=Comune di Borca di Cadore|image=Borca di Cadore mit Monte Pelmo.jpg|image_size=|caption=Borca di Cadore kasama ang Monte Pelmo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|26|N|12|13|E|region:IT_type:city(774)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=BL}} (BL)|frazioni=Cancia, [[Corte di Cadore|Corte]], Villanova di Borca di Cadore|mayor_party=|mayor=Bortolo Sala|area_footnotes=|area_total_km2=26|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Borcesi|elevation_footnotes=|elevation_m=945|istat=025007|saint=[[Simon the Zealot|San Simon]]|day=Oktubre 28|postal_code=32040|area_code=0435|website=http://www.comune.borcadicadore.bl.it/|footnotes=}}Ang '''Borca di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya, na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilaga ng [[Belluno]]. == Kasaysayan == === Ang malaking pagguho ng lupa noong Abril 21, 1814 === Ang [[pagguho ng lupa]] noong 1814 ay isang napakalaking trahedya: ayon sa notaryo na si Belli, 314 katao ang namatay, at 62 katao lamang ang nakaligtas. Buong pamilya ang tuluyang nalipol, at 16 na pamilya ang namatay nang walang naiwang mga inapo. Ang pagguho ng lupa, na sa simula ay mabagal, ay nakapanlinlang sa maraming residente ng dalawang nayon, na, pagkatapos tumakas sa kanilang mga tahanan, ay bumalik upang kunin ang ilang gamit at palayain ang kanilang mga alagang hayop. Ngunit "sa isang kisap-mata," gaya ng isinulat ni Belli, na sinipi ang ''[[Divina Commedia]]'' ni [[Dante Alighieri|Dante]], ang napakalaking masa ng materyal ay tumapon sa dalawang nayon, nilamon ang lahat. == Lipunan == === Pagpaplano at mga pamayanan sa lungsod === Ang mga tradisyonal na pamayanan ng Borca, Cancia, Taulèn, Sala, at Marceana ay inorganisa ayon sa sinaunang modelo ng bundok, na may mga siksik na mga nukleo at mga bahay na gawa sa kahoy at bato. Ang mga pagbabago noong ikadalawampung siglo ay humantong sa malawakang paglawak. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.prolocoborca.eu/ Pro Loco di Borca di Cadore] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] pstq0zyxpu5xi2smvo4f9bryvcyzoee 0 129868 2232215 1869936 2026-10-07T01:58:20Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1378626561|Calalzo di Cadore]]" 2232215 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Calalzo di Cadore|official_name=Comune di Calalzo di Cadore|native_name=|image=CalalzoCadorePanorama.JPG|caption=Calalzo di Cadore and surrounding mountains|image_shield=CalalzodiCadore.gif|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|27|N|12|23|E|region:IT_type:city(2415)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=BL}} (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Luca Fanton|area_footnotes=|area_total_km2=56|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=806|saint=San Biagio|day=Pebrero 3|postal_code=32042|area_code=0435|website={{official website|https://www.comune.calalzo.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Calalzo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) na may mga 1,800 naninirahan sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]] . Ang pangalang ''Calalzo'' ay nagmula sa Latin ''na altus callis,'' na nangangahulugang "mataas na lugar."<ref>[https://www.venetocio.com/ita/belluno/calalzo+di+cadore/index.html Nome e origini] venetocio.com</ref><ref>[https://www.comune.calalzo.bl.it/it/page/100444 Cenni storici su Calalzo di Cadore] comune.calalzo.bl.it</ref> Ang pangalang heograpikal na "di Cadore" ay idinagdag sa pamamagitan ng Atas ng Pangulo noong Hunyo 30, 1959.<ref>{{Cite book |last=Dibona |first=Dino |title=Guida insolita ai misteri, ai segreti, alle leggende e alle curiosità delle Dolomiti |publisher=Newton Compton |year=2000 |isbn=9788882894061 |page=284}}</ref> == Kasaysayan == Ang Calalzo, na kilala bilang "Calaucio" sa isang sinaunang pergamino, ay bahagi ng Hundred of [[Pieve di Cadore]], luklukan ng Magnifica Comunità di Cadore.<ref>{{Cite book |last=Mario Ferruccio Belli |title=La Magnifica Comunità di Cadore e i suoi palazzi storici |publisher=Magnifica Comunità di Cadore |year=2008 |edition=2 |location=Pieve di Cadore |pages=9-10}}</ref><ref>[https://marioferrucciobelli.it/libro/la-magnifica-comunita-di-cadore-e-i-suoi-palazzi-storici/ La magnifica comunita di cadore e i suoi palazzi storici] marioferrucciobelli.it</ref> Ang kasaysayan at ekonomiya nito ay malapit na nauugnay sa kapalaran ng teritoryong ito.<ref>{{Cite web |title=Magnifica Comunità di Cadore |url=https://www.magnificacomunitadicadore.it/cadore/ |website=magnificacomunitadicadore.it |language=it}}</ref> Ang mga dokumentong administratibo sa sinupan ng munisipyo ay nagpapakita rin ng mga kontrata para sa paggamit (mga aktibidad sa pag-upa sa pamamagitan ng "consortia") ng mga lupang pagmamay-ari ng ibang mga munisipalidad kahit na malayo sa mga kalapit na teritoryo. Halimbawa, ang pagbili ng mga kagubatan at pastulan sa Ajarnola at Selvapiana sa munisipalidad ng [[Comelico Superiore]]. Mula noong 1420, kasabay ng pagsasanib ng [[Cadore]] sa Venecia, ang kalakalan ng troso, sa pamamagitan ng paglutang, ang pangunahing industriya ng mga nayon ng Cadore. Sa pagbagsak ng [[Republika ng Venecia]] noong 1797 at sa pamamahala ng Pransiya muna, at kalaunan ng Austria, dahil din sa kompetisyon mula sa mga bansang nasa loob ng [[Austria-Unggriya|Imperyong Austria-Unggriya]], ang aktibidad na ito ay sumailalim sa paghina na nagpatuloy kahit na matapos ang pagsasanib ng Cadore sa [[Kaharian ng Italya]]. Pagkatapos ay nagsimula ang penomeno ng emigrasyon sa Cadore. == Heograpiya == Ang Calalzo ay nasa loob ng [[Dolomitas]] ng Cadore. Ang Dolomitas ay isang hanay ng mga bundok na apog sa hilagang-silangang Italya. Ang malapit ay isang lawa na pinangalanang ''Lago di Calalzo'' (Lake Calalzo), na {{Convert|12|km|mi|0}} ang haba. == Palakasan == === Giro d'Italia === Ang ruta ng 2013 [[Giro d'Italia]] ay dumaan sa Calalzo di Cadore noong Yugtong 11.<ref name="giro2013">{{Cite news |title=Giro d'Italia 2019: Stage 11 Preview {{!}} Cyclingnews.com |language=en-gb |work=Cyclingnews.com |url=http://www.cyclingnews.com:80/giro-ditalia/stage-11/ |access-date=2026-08-19 |archive-url=http://web.archive.org/web/20190816074402/http://www.cyclingnews.com:80/giro-ditalia/stage-11/ |archive-date=2019-08-16}}</ref> == Mga Sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline|Calalzo di Cadore}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] so37v5vnim9o5b0p2bttvsf8n304u6g 2232216 2232215 2026-10-07T01:58:45Z Ryomaandres 8044 2232216 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Calalzo di Cadore|official_name=Comune di Calalzo di Cadore|native_name=|image=CalalzoCadorePanorama.JPG|caption=Calalzo di Cadore at mga nakapalibot na bundok|image_shield=CalalzodiCadore.gif|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|27|N|12|23|E|region:IT_type:city(2415)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=BL}} (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Luca Fanton|area_footnotes=|area_total_km2=56|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=806|saint=San Biagio|day=Pebrero 3|postal_code=32042|area_code=0435|website={{official website|https://www.comune.calalzo.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Calalzo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) na may mga 1,800 naninirahan sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]] . Ang pangalang ''Calalzo'' ay nagmula sa Latin ''na altus callis,'' na nangangahulugang "mataas na lugar."<ref>[https://www.venetocio.com/ita/belluno/calalzo+di+cadore/index.html Nome e origini] venetocio.com</ref><ref>[https://www.comune.calalzo.bl.it/it/page/100444 Cenni storici su Calalzo di Cadore] comune.calalzo.bl.it</ref> Ang pangalang heograpikal na "di Cadore" ay idinagdag sa pamamagitan ng Atas ng Pangulo noong Hunyo 30, 1959.<ref>{{Cite book |last=Dibona |first=Dino |title=Guida insolita ai misteri, ai segreti, alle leggende e alle curiosità delle Dolomiti |publisher=Newton Compton |year=2000 |isbn=9788882894061 |page=284}}</ref> == Kasaysayan == Ang Calalzo, na kilala bilang "Calaucio" sa isang sinaunang pergamino, ay bahagi ng Hundred of [[Pieve di Cadore]], luklukan ng Magnifica Comunità di Cadore.<ref>{{Cite book |last=Mario Ferruccio Belli |title=La Magnifica Comunità di Cadore e i suoi palazzi storici |publisher=Magnifica Comunità di Cadore |year=2008 |edition=2 |location=Pieve di Cadore |pages=9-10}}</ref><ref>[https://marioferrucciobelli.it/libro/la-magnifica-comunita-di-cadore-e-i-suoi-palazzi-storici/ La magnifica comunita di cadore e i suoi palazzi storici] marioferrucciobelli.it</ref> Ang kasaysayan at ekonomiya nito ay malapit na nauugnay sa kapalaran ng teritoryong ito.<ref>{{Cite web |title=Magnifica Comunità di Cadore |url=https://www.magnificacomunitadicadore.it/cadore/ |website=magnificacomunitadicadore.it |language=it}}</ref> Ang mga dokumentong administratibo sa sinupan ng munisipyo ay nagpapakita rin ng mga kontrata para sa paggamit (mga aktibidad sa pag-upa sa pamamagitan ng "consortia") ng mga lupang pagmamay-ari ng ibang mga munisipalidad kahit na malayo sa mga kalapit na teritoryo. Halimbawa, ang pagbili ng mga kagubatan at pastulan sa Ajarnola at Selvapiana sa munisipalidad ng [[Comelico Superiore]]. Mula noong 1420, kasabay ng pagsasanib ng [[Cadore]] sa Venecia, ang kalakalan ng troso, sa pamamagitan ng paglutang, ang pangunahing industriya ng mga nayon ng Cadore. Sa pagbagsak ng [[Republika ng Venecia]] noong 1797 at sa pamamahala ng Pransiya muna, at kalaunan ng Austria, dahil din sa kompetisyon mula sa mga bansang nasa loob ng [[Austria-Unggriya|Imperyong Austria-Unggriya]], ang aktibidad na ito ay sumailalim sa paghina na nagpatuloy kahit na matapos ang pagsasanib ng Cadore sa [[Kaharian ng Italya]]. Pagkatapos ay nagsimula ang penomeno ng emigrasyon sa Cadore. == Heograpiya == Ang Calalzo ay nasa loob ng [[Dolomitas]] ng Cadore. Ang Dolomitas ay isang hanay ng mga bundok na apog sa hilagang-silangang Italya. Ang malapit ay isang lawa na pinangalanang ''Lago di Calalzo'' (Lake Calalzo), na {{Convert|12|km|mi|0}} ang haba. == Palakasan == === Giro d'Italia === Ang ruta ng 2013 [[Giro d'Italia]] ay dumaan sa Calalzo di Cadore noong Yugtong 11.<ref name="giro2013">{{Cite news |title=Giro d'Italia 2019: Stage 11 Preview {{!}} Cyclingnews.com |language=en-gb |work=Cyclingnews.com |url=http://www.cyclingnews.com:80/giro-ditalia/stage-11/ |access-date=2026-08-19 |archive-url=http://web.archive.org/web/20190816074402/http://www.cyclingnews.com:80/giro-ditalia/stage-11/ |archive-date=2019-08-16}}</ref> == Mga Sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline|Calalzo di Cadore}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] i4ihj5ggx01fw9tk2rgb3dmls95ep6a 0 129869 2232281 1869950 2026-10-07T05:55:56Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375121525|Fonzaso]]" 2232281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fonzaso|official_name=Comune di Fonzaso|native_name=|image=FnzsPnrm3.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|11|48|E|type:city(3,412)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=27.5|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32030|area_code=0439|website=|footnotes=}}Ang '''Fonzaso''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,412 at may lawak na {{Convert|27.5|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Fonzaso ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arsiè]], [[Feltre]], [[Lamon]], [[Pedavena]], [[Seren del Grappa]], at [[Sovramonte]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|4965|1881|4793|1901|5854|1911|6383|1921|6868|1931|5224|1936|4438|1951|4523|1961|4251|1971|3536|1981|3536|1991|3418|2001|3414|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] er6s0t5c4xu3ri40mndglqt56c37o7f 2232286 2232281 2026-10-07T06:12:32Z Ryomaandres 8044 2232286 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fonzaso|official_name=Comune di Fonzaso|native_name=|image=FnzsPnrm3.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|11|48|E|type:city(3,412)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=27.5|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32030|area_code=0439|website=|footnotes=}}Ang '''Fonzaso''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,412 at may lawak na {{Convert|27.5|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Fonzaso ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arsiè]], [[Feltre]], [[Lamon]], [[Pedavena]], [[Seren del Grappa]], at [[Sovramonte]]. Ang munisipalidad ay matatagpuan sa sentro ng mahahalagang kalsada na nagdurugtong sa Bassano del Grappa sa lugar ng Feltre at sa Lambak Primiero. Ang munisipalidad ay tinatawid ng ika-46 na parallel sa hilaga. == Kasaysayan == Para sa iba pa, sinundan ng bayan ang kapalaran ng kalapit na [[Feltre]], ang luklukan ng isang obispo at nasangkot sa buong Gitnang Kapanahunan sa mga pakikibaka sa pagitan ng Imperyo, [[Republika ng Venecia]], at mga lokal na panginoon. Ang teritoryo ay naging tiyak na Veneciano noong 1404. Nagmula sa Fonzaso ang mga dakilang panday ng espada noong ika-labing-anim na siglo na sina Zandonà, Andrea Ferara, at Giacomo da Fonzaso, na ang mga de-kalidad na produkto ay kilala sa halos buong Kanlurang mundo noong panahong iyon. Ang ilan sa kanilang mga espada ay binili pa nga ng ilang mga pinuno.<ref>{{Cita pubblicazione|autore=|nome=|cognome=|data=2008-10-10|titolo=The diffusion of Norway spruce in the beechwoods of “Dolomiti Bellunesi” National Park, Italy|rivista=Forest@ - Rivista di Selvicoltura ed Ecologia Forestale|volume=5|numero=1|pp=265-268|accesso=2019-09-30|doi=10.3832/efor0547-005|url=http://dx.doi.org/10.3832/efor0547-005}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|4965|1881|4793|1901|5854|1911|6383|1921|6868|1931|5224|1936|4438|1951|4523|1961|4251|1971|3536|1981|3536|1991|3418|2001|3414|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 6vaiuaas7ydajoe2tenjlakyvqf0h9v 0 129870 2232278 1869875 2026-10-07T05:47:51Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1376509946|Feltre]]" 2232278 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Feltre|official_name=Comune di Feltre|native_name=|image=DuomoFeltre.jpg|image_size=|caption=The Cathedral of Feltre|image_shield=CoA_Feltre.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|01|07|N|11|54|36|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=see [[#Frazioni|list]]|mayor=Viviana Fusaro|area_footnotes=|area_total_km2=100|population_footnotes=|population_demonym=Feltrini|elevation_footnotes=|elevation_m=325|saint=San Victor at Santa Corona|day=Mayo 14|postal_code=32032|area_code=0439|website={{official website|https://www.comune.feltre.bl.it}}|footnotes=}}Ang '''Feltre''' ({{IPA|it|ˈfeltre}} {{Langx|vec|Fèltre}}) ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Isang bayan sa burol sa katimugang bahagi ng lalawigan, ito ay matatagpuan sa [[Stizzon River|Ilog Stizzon]], mga {{Convert|4|km|0|abbr=off}} mula sa sangandaan nito sa [[Piave (ilog)|Piave]], at {{Convert|20|km|0|abbr=on}} timog-kanluran mula sa [[Belluno]]. Matatagpuan ang [[Dolomitas]] sa hilaga ng bayan. [[File:PanoramaFeltre.jpg|left|thumb|220x220px| Panorama ng Feltre sa taglamig]] Ang isang lugar na kinabibilangan ng Feltre at 12 magkakatabing munisipalidad ay kilala bilang {{Interlanguage link|Feltrino (territory)|it|Feltrino (territorio)|lt=Feltrino}}. Noong 2014, ang lugar ng Feltrino ay pormal na ginawang [[Unione Montana Feltrina]] (Komunidad ng Bundok ng Feltrino). == Kasaysayan == Kilala ito noong panahon ng mga Romano bilang '''Feltria''' at inilarawan bilang isang ''[[oppidum]]'' ni [[Plinio ang Nakatatanda|Plinio]],<ref>Among ''Rhaetica oppida'' in ''Natural History'' iii, 130, amending ''Fertini'' to ''Feltrini''.</ref> na nagtalaga ng pundasyon nito sa tribong Alpino ng mga [[Raeti]]. Nakuha ng lungsod ang katayuan bilang ''[[municipium]]'' noong 49 BK nang ang mga mamamayan nito ay isinama sa tribong Romano ng ''Menenia''. Sa kabila ng mahigpit na klima nito, na nagtulak sa isang Romanong awtor, marahil kay Caesar, na sumulat:<blockquote>''Feltria perpetuo niveum damnata rigore'' ''Atque mihi posthac haud adeunda, vale'' <ref>"Feltria, condemned to the rigor of eternal snows, from me too, who henceforth will scarcely approach you, Farewell!"</ref></blockquote>Ang Feltria ay nasa isang Romanong kalsada na nabanggit sa [[Itineraryong Antonino]] bilang daan mula Opitergium ([[Oderzo]]) na dumadaan sa Feltria hanggang Tridentum ([[Trento]]).<ref>William Smith, ''A Dictionary of Greek and Roman Geography'', ''s.v.'' "Feltria".</ref> == Mga ''frazione'' == Mga ''[[frazione]]'': Anzù, Arson, Canal, Cart, Cellarda, Croci, Farra, Foen, Grum, Lamen, Lasen, Mugnai, Nemeggio, Pont, Pren, Sanzan, Tomo, Umin, Vellai, Vignui, Villabruna, Villaga, Villapaiera, Zermen. == Mga kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Feltre ang:<ref>{{Cite web |title=Migrazione e integrazione nel convegno internazionale tenuto a Feltre |url=https://www.marcopologeie.eu/5-marco-polo/news/124-convegno-gemellaggi-a-feltre |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228063949/https://www.marcopologeie.eu/5-marco-polo/news/124-convegno-gemellaggi-a-feltre |archive-date=2021-02-28 |access-date=2020-05-22 |website=marcopologeie.eu |publisher=Feltre |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |editor-last=Dudelange |title=Villes jumelées |url=https://www.dudelange.lu/fr/a-propos/d%C3%A9couvrir-la-ville/villes-jumel%C3%A9es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902174436/https://www.dudelange.lu/fr/a-propos/d%25C3%25A9couvrir-la-ville/villes-jumel%25C3%25A9es |archive-date=2019-09-02 |access-date=2020-05-22 |website=dudelange.lu |language=fr}}</ref>  {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|FRA}} [[Bagnols-sur-Cèze]], Pransiya *{{flagicon|GER}} [[Braunfels]], Alemanya *{{flagicon|ESP}} [[Carcaixent]], España *{{flagicon|LUX}} [[Dudelange]], Luxembourg *{{flagicon|BEL}} [[Eeklo]], Belhika *{{flagicon|HUN}} [[Kiskunfélegyháza]], Unggriya *{{flagicon|ENG}} [[Newbury, Berkshire|Newbury]], Inglatera, Reino Unido {{div col end}} == Galeriya == <gallery widths="180"> File:Feltre_piazzamaggiore.jpg| Piazza Maggiore File:Feltre0.jpg|alt=Historical Centre; view from via Panoramica| Sentrong Pangkasaysayan; tanaw mula Via Panoramica File:Feltre1.jpg|alt=View of via Roma| Tanawin ng Via Roma File:Feltre2.jpg|alt=View of the Dolomites from via Tezze| Tanawin ng [[Dolomitas]] mula sa via Tezze File:Feltre_015.jpg|alt=the Duomo of Feltre| Duomo ng Feltre </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Feltre}} * [https://www.paliodifeltre.it/le-origini-en/ Opisyal na website ng Palio ng Feltre] * {{OSM relation|46651}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] omdcbdsc0ffkseoa7fcwcc7xcoq52d2 2232279 2232278 2026-10-07T05:48:19Z Ryomaandres 8044 2232279 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Feltre|official_name=Comune di Feltre|native_name=|image=DuomoFeltre.jpg|image_size=|caption=Ang Katedral ng Feltre|image_shield=CoA_Feltre.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|01|07|N|11|54|36|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=see [[#Frazioni|list]]|mayor=Viviana Fusaro|area_footnotes=|area_total_km2=100|population_footnotes=|population_demonym=Feltrini|elevation_footnotes=|elevation_m=325|saint=San Victor at Santa Corona|day=Mayo 14|postal_code=32032|area_code=0439|website={{official website|https://www.comune.feltre.bl.it}}|footnotes=}}Ang '''Feltre''' ({{IPA|it|ˈfeltre}} {{Langx|vec|Fèltre}}) ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Isang bayan sa burol sa katimugang bahagi ng lalawigan, ito ay matatagpuan sa [[Stizzon River|Ilog Stizzon]], mga {{Convert|4|km|0|abbr=off}} mula sa sangandaan nito sa [[Piave (ilog)|Piave]], at {{Convert|20|km|0|abbr=on}} timog-kanluran mula sa [[Belluno]]. Matatagpuan ang [[Dolomitas]] sa hilaga ng bayan. [[File:PanoramaFeltre.jpg|left|thumb|220x220px| Panorama ng Feltre sa taglamig]] Ang isang lugar na kinabibilangan ng Feltre at 12 magkakatabing munisipalidad ay kilala bilang {{Interlanguage link|Feltrino (territory)|it|Feltrino (territorio)|lt=Feltrino}}. Noong 2014, ang lugar ng Feltrino ay pormal na ginawang [[Unione Montana Feltrina]] (Komunidad ng Bundok ng Feltrino). == Kasaysayan == Kilala ito noong panahon ng mga Romano bilang '''Feltria''' at inilarawan bilang isang ''[[oppidum]]'' ni [[Plinio ang Nakatatanda|Plinio]],<ref>Among ''Rhaetica oppida'' in ''Natural History'' iii, 130, amending ''Fertini'' to ''Feltrini''.</ref> na nagtalaga ng pundasyon nito sa tribong Alpino ng mga [[Raeti]]. Nakuha ng lungsod ang katayuan bilang ''[[municipium]]'' noong 49 BK nang ang mga mamamayan nito ay isinama sa tribong Romano ng ''Menenia''. Sa kabila ng mahigpit na klima nito, na nagtulak sa isang Romanong awtor, marahil kay Caesar, na sumulat:<blockquote>''Feltria perpetuo niveum damnata rigore'' ''Atque mihi posthac haud adeunda, vale'' <ref>"Feltria, condemned to the rigor of eternal snows, from me too, who henceforth will scarcely approach you, Farewell!"</ref></blockquote>Ang Feltria ay nasa isang Romanong kalsada na nabanggit sa [[Itineraryong Antonino]] bilang daan mula Opitergium ([[Oderzo]]) na dumadaan sa Feltria hanggang Tridentum ([[Trento]]).<ref>William Smith, ''A Dictionary of Greek and Roman Geography'', ''s.v.'' "Feltria".</ref> == Mga ''frazione'' == Mga ''[[frazione]]'': Anzù, Arson, Canal, Cart, Cellarda, Croci, Farra, Foen, Grum, Lamen, Lasen, Mugnai, Nemeggio, Pont, Pren, Sanzan, Tomo, Umin, Vellai, Vignui, Villabruna, Villaga, Villapaiera, Zermen. == Mga kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Feltre ang:<ref>{{Cite web |title=Migrazione e integrazione nel convegno internazionale tenuto a Feltre |url=https://www.marcopologeie.eu/5-marco-polo/news/124-convegno-gemellaggi-a-feltre |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228063949/https://www.marcopologeie.eu/5-marco-polo/news/124-convegno-gemellaggi-a-feltre |archive-date=2021-02-28 |access-date=2020-05-22 |website=marcopologeie.eu |publisher=Feltre |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |editor-last=Dudelange |title=Villes jumelées |url=https://www.dudelange.lu/fr/a-propos/d%C3%A9couvrir-la-ville/villes-jumel%C3%A9es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902174436/https://www.dudelange.lu/fr/a-propos/d%25C3%25A9couvrir-la-ville/villes-jumel%25C3%25A9es |archive-date=2019-09-02 |access-date=2020-05-22 |website=dudelange.lu |language=fr}}</ref> &nbsp;{{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|FRA}} [[Bagnols-sur-Cèze]], Pransiya *{{flagicon|GER}} [[Braunfels]], Alemanya *{{flagicon|ESP}} [[Carcaixent]], España *{{flagicon|LUX}} [[Dudelange]], Luxembourg *{{flagicon|BEL}} [[Eeklo]], Belhika *{{flagicon|HUN}} [[Kiskunfélegyháza]], Unggriya *{{flagicon|ENG}} [[Newbury, Berkshire|Newbury]], Inglatera, Reino Unido {{div col end}} == Galeriya == <gallery widths="180"> File:Feltre_piazzamaggiore.jpg| Piazza Maggiore File:Feltre0.jpg|alt=Historical Centre; view from via Panoramica| Sentrong Pangkasaysayan; tanaw mula Via Panoramica File:Feltre1.jpg|alt=View of via Roma| Tanawin ng Via Roma File:Feltre2.jpg|alt=View of the Dolomites from via Tezze| Tanawin ng [[Dolomitas]] mula sa via Tezze File:Feltre_015.jpg|alt=the Duomo of Feltre| Duomo ng Feltre </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Feltre}} * [https://www.paliodifeltre.it/le-origini-en/ Opisyal na website ng Palio ng Feltre] * {{OSM relation|46651}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] dkanj8qe3xegvj7i6vct2d3nftezjxb 0 129873 2232314 1869345 2026-10-07T10:19:25Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375484963|Mel, Veneto]]" 2232314 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Mel|official_name=|native_name=|image=Piazza Papa Luciani, Mel.jpg|caption=Sentro ng Mel kasama ng munisipyo at simbahan|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|4|N|12|5|E|type:city(6,311)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Bardies, Campo, Campo San Pietro, Carve, Carve Montagna, Col, Conzago, Cordellon, Corte, Farra, Follo, Gus, Marcador, Nave, Pagogna, Pellegai, Samprogno, San Candido, Signa, Tallandino, Tiago, Torta, Tremea, Valmaor, Vanie-Rive di Villa, Villa di Villa, Zottier|mayor_party=|mayor=Stefano Cesa|area_footnotes=|area_total_km2=85.7|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Zumellesi|elevation_footnotes=|elevation_m=362|istat=|saint=|day=|postal_code=32026|area_code=0437|website={{official website|http://www.comune.mel.bl.it}}|footnotes=}} [[File:Castrum_zumellarum_004.jpg|left|thumb|200x200px| Kastilyo ng Zumelle]] [[File:Mel_panorama.jpg|left|thumb|200x200px| Mel at mga nakapalibot na bundok]] Ang '''Mel''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|170|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|14|km|0|abbr=off}} sa timog-kanluran ng [[Belluno]] at mga {{Convert|16|km|0|abbr=off}} sa hilagang-silangan ng [[Feltre]]. Ito ay pinagsama sa mga munisipalidad ng [[Trichiana]] at [[Lentiai]] noong Enero 30, 2019 upang mabuo ang comune ng [[Borgo Valbelluna]].<ref name="tutti">{{Cite web |year=2019 |title=Il Comune di Borgo Valbelluna (BL) |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovo-comune-di-borgo-valbelluna/ |access-date=8 November 2019 |website=tuttitalia.it}}</ref> Isa ito sa {{Lang|it|[[I Borghi più belli d'Italia]]|italic=no}} ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Veneto |url=https://borghipiubelliditalia.it/veneto/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> Ang teritoryo ng Mel ay tahanan ng medyebal na [[Kastilyo ng Zumelle]]. Ang kasalukuyang pagkakaayos ng kastilyo ay mula pa noong 1311, bagaman ang lugar ay ginamit bilang kuta ng militar simula pa noong panahon ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]]. Kabilang sa iba pang mga tanawin ang Palazzo Zorzi (ika-16 na siglo, ngayon ay ang Munisipyo) at ang Palazzo delle Contesse (ika-17 siglo), na naglalaman ng isang museo ng arkeolohiya na may mga labi mula sa isang nekropolis mula sa [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]] ng mga [[Mga Veneto|Veneto]] na natagpuan sa labas ng bayan. Ang bayan ay tahanan ng ilang mga aktibidad na pangkultura: kabilang dito ang mga eksibisyon ng sining sa Palazzo delle Contesse at ang pagdiriwang ng [[Koro|musikang koro]] sa Hulyo sa liwasan ng palasyo ng ''Guarnieri''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline|Mel (Borgo Valbelluna)}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] drudfgsvlh5nmzv9c7j2f0iscjd37q1 0 129877 2232282 1869954 2026-10-07T06:01:10Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375139116|Lamon]]" 2232282 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lamon|official_name=Comune di Lamon|native_name=|image=Lamon_bl.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|02|50|N|11|44|56|E|type:city(3,322)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Arina, Bellotti, Cess, Chioè, Oltra, Piei, Pian del vescovo, Rugna, Ronche, San Donato, Sala, Zavena|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=54.3|population_footnotes=|population_demonym=Lamonesi|elevation_footnotes=|elevation_m=594|saint=|day=|postal_code=32033|area_code=0439|website={{official website|1=https://www.comunelamon.it/}}|footnotes=}}Ang '''Lamon''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], at mga {{Convert|35|km|mi}} kanluran ng [[Belluno]] . Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,322 at may lawak na {{Convert|54.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Lamon ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga sitio at nayon) ng Arina, Bellotti, Cess, Chioè, Oltra, Piei, Pian del vescovo, Rugna, Ronche, San Donato, Sala, at [[Zavena, Italy|Zavena]]. May hangganan ang Lamon sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arsiè]], [[Canal San Bovo]], [[Castello Tesino]], [[Cinte Tesino]], [[Fonzaso]], at [[Sovramonte]]. == Heograpiya == Ang teritoryo ng Lamon ay matatagpuan sa pagitan ng dalawang mahahabang lambak, kung saan ang sanga ng Ilog [[Cismon]] ay nasa silangan at ang sanga ng Ilog [[:it:Senaiga|Senaiga]] ay nasa timog, na dumadaloy patungo sa sanga ng Ilog Cismon na patungo sa [[:it:Lago del Senaiga|Lago di Senaiga]]. Ang munisipalidad ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng Belluno ng [[Arsiè]], [[Fonzaso]] at [[Sovramonte]] at ang mga munisipalidad ng Trentino ng [[Canal San Bovo]], [[Castello Tesino]], at [[Cinte Tesino]]. Ang malaking teritoryo ng munisipalidad, na sumasaklaw sa mahigit 54&nbsp;Ang km ², ay nahahati sa tatlong nayon na katumbas ng mga makasaysayang komunidad ng Lamon, San Donato, at Arina. Ang teritoryo ng Lamon ay nagsisimula sa taas na 360m asl sa nayon ng Maoli at nagtatapos sa [[:it:Monte Coppolo|Monte Coppolo]], 2069m. Ang klima ay alpino, na may malamig at tuyong taglamig at katamtamang mainit na tag-araw na may madalas na simoy ng hangin. Ang gitnang talampas, na umaabot sa halos 600 m abc, ay tahanan ng kabisera at mahigit kalahati ng buong populasyon ng munisipalidad. Sa unang pagsusuring heograpiko, ang malawak at bulubunduking teritoryo ng mga Lamones ay nagpapakita ng mga partikular na katangian ng isang kapansin-pansing kalituhan at kawalan ng pagkakaugnay-ugnay sa pagitan ng iba't ibang mababa, katamtaman, at mataas na lugar ng bundok. Maliban sa talampas at iba pang maliliit at patag na alubyal na terasa, ang morpolohiya ng lupa ay salitan ng matarik na dalisdis, malalaking tagaytay, maaraw na mga tagaytay, at mabatong mga tukod na bumababa sa pagitan ng makikipot na lambak ng ligaw at pambihirang kagandahan.<ref name=":0">"La storia, La cultura, Il Turismo, La Gastronomia, I servizi".</ref> [[File:Panorama_Lamon.jpg|center|thumb|800x800px]] == Ebolusyong demograpiko == <templatestyles src="Module:Historical populations/styles.css" /> == Galeriya ng larawan == <gallery> File:Lamon._May_2019.jpg|alt=Lamon in May| Lamon noong Mayo File:Lago_Senaiga._Lake_Senaiga.jpg|alt=Lake Senaiga| Lawa ng Senaiga File:Cascata_del_Salton.jpg| Cascata del Salton File:Monte_Coppolo.jpg|alt=Mountain Coppolo| Bundok Coppolo File:Via_Roma_and_Mount_Vallazza_in_Lamon.jpg|alt=Via Roma. View on Mount Vallazza| Via Roma. Tanawin sa Bundok Vallazza File:San_Donato_—_frazione_di_Lamon.jpg| San Donato — frazione di Lamon File:Ponte_Sera_in_Lamon.jpg|alt=Ponte Sera in Lamon| Ponte Sera sa Lamon File:Torrent_Cismon._View_from_Lamon.jpg|alt=Torrent Cismon. View from Lamon| Sapa ng Cismon. Tanawin mula sa Lamon File:The_trail_12_in_Arina,_frazione_di_Lamon.jpg|alt=The trail 12 in Arina, frazione di Lamon| Ang daang 12 sa Arina, [[Frazione|''frazione'']] di Lamon File:Sheep_of_Lamon.jpg|alt=Sheep of Lamon| Mga tupa ng Lamon File:Lamon_—_stage_19_of_Giro_d'Italia_2019.jpg|alt=Lamon — stage 19 of Giro d'Italia 2019| Lamon — yugto 19 ng Giro d'Italia 2019 File:Fagiolo_di_Lamon_in_the_garden.jpg|alt=Fagiolo di Lamon in the garden| Fagiolo di Lamon sa hardin File:Fagiolo_di_Lamon.jpg| Fagiolo di Lamon File:Arina_—_frazione_di_Lamon.jpg| Arina — frazione di Lamon File:Festa_del_fagiolo._Nel_tavolo_Feltrino_2013_in_Piazza_3_Novembre_in_Lamon.jpg|alt=Festa del fagiolo 2013| Pista ng mga pagdiriwang 2013 File:Ponte_Romano_on_the_Via_Claudia_Augusta_road_in_Lamon.jpg|alt=Ponte Romano on the Via Claudia Augusta| Ponte Romano sa Via Claudia Augusta </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * Comune di Lamon [https://www.comunelamon.it/] * Pro Loco Lamon [https://www.prolocolamon.it/] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 76d7i8sgqawftdddgqdf64hsgrqashg 0 129880 2232305 1869955 2026-10-07T10:05:37Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375140171|Lentiai]]" 2232305 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lentiai|official_name=Comune di Lentiai|native_name=|image=Lentiai.jpg|image_size=|caption=Piazza Crivellaro|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|3|N|12|1|E|type:city(3,020)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Dott. Flavio Tremea|area_footnotes=|area_total_km2=37.6|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website=http://www.comune.lentiai.bl.it/|footnotes=}}Ang '''Lentiai''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,020 at may lawak na {{Convert|37.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Lentiai ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cesiomaggiore]], [[Feltre]], [[Mel, Veneto|Mel]], [[Santa Giustina]], [[Valdobbiadene]], at [[Vas, Veneto|Vas]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2880|1881|3102|1901|3139|1911|3384|1921|3787|1931|3452|1936|2909|1951|2951|1961|2706|1971|2543|1981|2811|1991|2801|2001|2959|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] pxl1ylch1bx14rfrflded4gwr4o0o5v 2232323 2232305 2026-10-07T10:27:14Z Ryomaandres 8044 2232323 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lentiai|official_name=Comune di Lentiai|native_name=|image=Lentiai.jpg|image_size=|caption=Piazza Crivellaro|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|3|N|12|1|E|type:city(3,020)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Dott. Flavio Tremea|area_footnotes=|area_total_km2=37.6|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website=http://www.comune.lentiai.bl.it/|footnotes=}}Ang '''Lentiai''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,020 at may lawak na {{Convert|37.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Lentiai ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cesiomaggiore]], [[Feltre]], [[Mel, Veneto|Mel]], [[Santa Giustina]], [[Valdobbiadene]], at [[Vas, Veneto|Vas]]. == Kasaysayan == Ang unang sentro ng munisipalidad ay nagmula sa kalapit na bayan ng [[Cesana]], ang luklukan ng sinaunang "[[Kondado ng Cesana]]," kung saan nakatayo ang mga labi ng sinaunang kastilyo, na kalaunan ay ginawang isang tirahan at ang Renasimyentong Palazzo Pretorio. Sa Lentiai, noong 1898, itinatag ang [[Felice Cavallotti]] Workers' Mutual Aid Society, isang sentro ng komunidad para sa buong lambak, na aktibo pa rin hanggang ngayon.<ref>{{cita web|url=http://www.somslentiai.org/la-storia/|titolo=SOMS Felice Cavallotti - Lentiai}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2880|1881|3102|1901|3139|1911|3384|1921|3787|1931|3452|1936|2909|1951|2951|1961|2706|1971|2543|1981|2811|1991|2801|2001|2959|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 17l1nm0qclybd0vapctg0i3ft884p1k 0 129881 2232283 1869952 2026-10-07T06:01:34Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375135812|Gosaldo]]" 2232283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gosaldo|official_name=Comune di Gosaldo|native_name=|image=Tiser.jpg|caption=View of Tiser, Gosaldo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|13|N|11|57|E|type:city(843)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Don, Sarasin, Tiser|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=48.8|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=1141|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website|http://www.agordino.bl.it/gosaldo/}}|footnotes=}}Ang '''Gosaldo''' ([[Wikang Ladin|Ladin]] : ''Gosalt'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 843 at may lawak na {{Convert|48.8|km²|1|abbr=out}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Gosaldo ay binubuo ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at baryo) na Don, Sarasin, at Tiser. Ang Gosaldo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cesiomaggiore]], [[Rivamonte Agordino]], [[Sagron Mis]], [[Sedico]], [[Sospirolo]], [[Taibon Agordino]], [[Tonadico]], at [[Voltago Agordino]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2935|1881|2907|1901|3156|1911|3067|1921|3045|1931|2755|1936|2539|1951|2738|1961|2373|1971|1825|1981|1192|1991|1034|2001|884|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == Ang Gosaldo ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|FRA}}[[Saint-Marcel-Bel-Accueil]], Pransiya, mula noong 2011 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060204001818/http://www.agordino.bl.it/gosaldo/ www.agordino.bl.it/gosaldo/] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] crniw5633dpepysyexafnybln96hvyi 2232289 2232283 2026-10-07T06:21:24Z Ryomaandres 8044 2232289 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gosaldo|official_name=Comune di Gosaldo|native_name=|image=Tiser.jpg|caption=View of Tiser, Gosaldo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|13|N|11|57|E|type:city(843)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Don, Sarasin, Tiser|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=48.8|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=1141|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website|http://www.agordino.bl.it/gosaldo/}}|footnotes=}}Ang '''Gosaldo''' ([[Wikang Ladin|Ladin]] : ''Gosalt'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 843 at may lawak na {{Convert|48.8|km²|1|abbr=out}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Gosaldo ay binubuo ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at baryo) na Don, Sarasin, at Tiser. Ang Gosaldo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cesiomaggiore]], [[Rivamonte Agordino]], [[Sagron Mis]], [[Sedico]], [[Sospirolo]], [[Taibon Agordino]], [[Tonadico]], at [[Voltago Agordino]]. == Mga monumento at tanawin == === Simbahan ng San Giacomo === Ang lumang simbahan ng parokya ng Don ay matatagpuan sa tapat ng nauna. Itinayo sa estilong Gotiko noong unang kalahati ng ika-17 siglo at inilaan noon Agosto 2, 1635, ito ay naibalik kamakailan dahil sa pondo ng rehiyon.<ref name="dintorni">{{cita web|url=http://www.comune.gosaldo.bl.it/opencms/cmsinternaente.act?dir=/opencms/opencms/CMA/Gosaldo/Vivere/Comune_e_dintorni/|titolo=Comune e dintorni|editore=Comune di Gosaldo|accesso=15 ottobre 2011|urlmorto=sì}}</ref> == Kultura == === Edukasyon === ==== Museo ==== Ang Museo ng Etnograpiya at Paggawa ng Upuan ay itinatag sa isang gusaling munisipal na matatagpuan sa sentro ng Don. Ang eksibisyon ay nahahati sa tatlong seksiyon na nakatuon sa produksiyon ng gatas, paggawa ng upuan, at paggawa ng kahoy at bakal.<ref>{{cita web|url=http://www.galaltobellunese.com/files/ST_A4/ST_A4_80-81.pdf|titolo=Gosaldo – Museo Etnografico e del Seggiolaio|accesso=30 gennaio 2012|editore=GAL Alto Bellunese|urlmorto=sì}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2935|1881|2907|1901|3156|1911|3067|1921|3045|1931|2755|1936|2539|1951|2738|1961|2373|1971|1825|1981|1192|1991|1034|2001|884|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == Ang Gosaldo ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|FRA}}[[Saint-Marcel-Bel-Accueil]], Pransiya, mula noong 2011 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060204001818/http://www.agordino.bl.it/gosaldo/ www.agordino.bl.it/gosaldo/] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 8vo5mm6rwql1b88y9mmknzxvewztmw0 0 129884 2232273 1869944 2026-10-07T05:35:57Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375114874|Comelico Superiore]]" 2232273 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Comelico Superiore|official_name=Comune di Comelico Superiore|native_name=|image=Padola Comelico 5.JPG|caption=Padola ng Comelico Superiore|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Comelico Superiore (province of Belluno, region Veneto, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Location of the municipality of Comelico Superiore in the province of Belluno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|35|N|12|31|E|type:city(2,420)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Candide (seat of the municipality), Casamazzagno, Dosoledo, Padola|mayor_party=|mayor=[[Marco Staunovo Polacco]]|area_footnotes=|area_total_km2=95.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Comelicesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1210|saint=|day=|postal_code=32040|area_code=0435|website={{official website|https://www.comune.comelicosuperiore.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Comelico Superiore''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Cumelgu d Sora'') ay isang kalat-kalat na [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} hilaga ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]], sa hangganan ng Austria. Ang Comelico Superiore ay walang sitio na ipinangalan sa munisipalidad at ito ay nahahati sa apat na sitio: Candide, na siyang kabesera ng munisipyo, Casamazzagno, Dosoledo, at Padola. Ang Comelico Superiore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Auronzo di Cadore]], [[Danta di Cadore]], [[Kartitsch]] ([[Austria]]), [[San Nicolò di Comelico]], [[Sesto|Sexten]] ([[Lalawigang Awtonomo ng Bolzano|BZ]]). == Kasaysayan == Sa lugar ng munisipyo, ang Candide ay isang napakasinaunang nayon, sa katunayan noong 1186, ang mga Caminesi, o mga pyudal na panginoon ng Cadore, ay nagtakda ng kasulatan ng pagbebenta ng Monte Ombrio sa mga naninirahan. === Mga simbolo === Ang eskudo de armas ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng hari na may petsang Disyembre 10, 1942; ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo na may petsang Hulyo 27, 1987.<ref>{{Cite web |title=Comelico Superiore |url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?1484 |access-date=17 February 2025 |website=Archivio Centrale dello Stato |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |last=Comune di Comelico Superiore |date=27 November 2009 |title=Aggiornamento e modifica dello statuto comunale |url=https://bur.regione.veneto.it/BurvServices/pubblica/html2pdf.aspx%3Fid%3D219843%26tipoAtto%3D2%26storico%3DFalse |website=Bur |page=97}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://comelicosuperiore.info/ Comelico superiore] {{In lang|it}} * [https://www.valcomelicodolomiti.it/en/holidays-dolomites-comelico.htm Consorzio turistico Valcomelico] * {{OSM relation|9654197724}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] l50w2ezcdynae1bwbqrhswla7ezba9s 0 129885 2232276 1869948 2026-10-07T05:42:34Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377512582|Falcade]]" 2232276 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Falcade|official_name=Comune di Falcade|native_name=Falciade|image=ChiesaFalcade.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|22|N|11|52|E|type:city(2,175)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Sappade, Caviola, Valt, Coste, Somor, Le fratte, Marmolada, Tabiadon di Canes, Tabiadon di Val|mayor_party=|mayor=Michele Costa|area_footnotes=|area_total_km2=52.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Falcadini|elevation_footnotes=|elevation_m=1148|saint=[[Saint Sebastian|San Sebastian]]|day=Enero 20|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website |http://www.comune.falcade.bl.it}}|footnotes=}}Ang '''[[Falcade]]''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Falciade'', [[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Pfalden'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Falcade ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canale d'Agordo]], [[Moena]], [[Rocca Pietore]], [[Soraga di Fassa|Soraga]], at [[Tonadico]].  {{stack|[[Image:Caviola.jpg| thumb|Ang lumang Simbahan ng Caviola]]}} Ang Falcade ay nasa gilid ng Pook Ski ng Trevalli Ski: {{Convert|100|km|mi}} ng mga dalisdis na umaabot sa pagitan ng mga rehiyon ng Veneto at Trentino na siya namang bahagi ng lugar ng Dolomite Super Ski. Patok din ito sa mga naglalakad at mountain biker tuwing tag-araw. Kabilang sa mga palatandaan ang Simbahan ng Falcade, ang Focobon massif (3,504&nbsp;m), at ang Bundok Mulaz (2,906&nbsp;m). == Kakambal na bayan == Ang Falcade ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Brazil}}[[Massaranduba, Santa Catarina|Massaranduba]], Brazil, mula noong 2011 == Mga mamamayan == * Si [[Angelo Genuin]] (ipinanganak noong 1939), ski mountaineer at cross-country skier == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.falcade.bl.it Opisyal na website] * [https://www.wikivoyage.org/it/Falcade Gabay sa paglalakbay ni Falcade] sa [[Wikivoyage]] * [http://www.dolomitisuperski.com/home.athx?ccode=en-US Dolomite Super Ski] * [http://www.nordicofalcade.it/home.htm Scuola Italiana Sci Nordico Falcade] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1z4tlvgbdmsvsss7xw1ij1t2cfsuug3 2232277 2232276 2026-10-07T05:42:53Z Ryomaandres 8044 2232277 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Falcade|official_name=Comune di Falcade|native_name=Falciade|image=ChiesaFalcade.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|22|N|11|52|E|type:city(2,175)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Sappade, Caviola, Valt, Coste, Somor, Le fratte, Marmolada, Tabiadon di Canes, Tabiadon di Val|mayor_party=|mayor=Michele Costa|area_footnotes=|area_total_km2=52.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Falcadini|elevation_footnotes=|elevation_m=1148|saint=[[Saint Sebastian|San Sebastian]]|day=Enero 20|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website |http://www.comune.falcade.bl.it}}|footnotes=}}Ang '''[[Falcade]]''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Falciade'', [[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Pfalden'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Falcade ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canale d'Agordo]], [[Moena]], [[Rocca Pietore]], [[Soraga di Fassa|Soraga]], at [[Tonadico]].{{stack|[[Image:Caviola.jpg| thumb|Ang lumang Simbahan ng Caviola]]}} Ang Falcade ay nasa gilid ng Pook Ski ng Trevalli Ski: {{Convert|100|km|mi}} ng mga dalisdis na umaabot sa pagitan ng mga rehiyon ng Veneto at Trentino na siya namang bahagi ng lugar ng Dolomite Super Ski. Patok din ito sa mga naglalakad at mountain biker tuwing tag-araw. Kabilang sa mga palatandaan ang Simbahan ng Falcade, ang Focobon massif (3,504&nbsp;m), at ang Bundok Mulaz (2,906&nbsp;m). == Kakambal na bayan == Ang Falcade ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Brazil}}[[Massaranduba, Santa Catarina|Massaranduba]], Brazil, mula noong 2011 == Mga mamamayan == * Si [[Angelo Genuin]] (ipinanganak noong 1939), ski mountaineer at cross-country skier == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.falcade.bl.it Opisyal na website] * [https://www.wikivoyage.org/it/Falcade Gabay sa paglalakbay ni Falcade] sa [[Wikivoyage]] * [http://www.dolomitisuperski.com/home.athx?ccode=en-US Dolomite Super Ski] * [http://www.nordicofalcade.it/home.htm Scuola Italiana Sci Nordico Falcade] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] t7r7pgjclrfplsfxffmthpo62nwj991 0 129886 2232310 1869878 2026-10-07T10:17:17Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375484918|Limana]]" 2232310 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Limana|official_name=Comune di Limana|native_name={{lang|vec|Łimana}}|image=Limana BL.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=Limana-Gonfalone.png|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|6|N|12|11|E|type:city(4,667)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Canè, Centore, Ceresera, Cesa, Cros, Giaon, La Cal, Navasa, Navenze, Pieve di Limana, Polentes, Quartiere Europa, Triches, Valmorel, Villa|mayor_party=|mayor=Milena De Zanet|area_footnotes=|area_total_km2=39.2|population_footnotes=|population_demonym=Limanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=364|istat=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website|http://www.comune.limana.bl.it/web/limana}}|footnotes=}}Ang '''Limana''' ({{Langx|vec|Łimana}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|5|km|0|abbr=off}} sa timog-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2010, ito ay may populasyon na 5,027 at lawak na {{Convert|39.2|km²|1|abbr=out}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Limana ay matatagpuan sa gitna ng [[Valbelluna]], sa paanan ng prealpi at sa harap ng makiso ng [[Dolomitas]], na tinatawid ng ilog [[Piave (ilog)|Piave]] sa hilagang bahagi. Ang pinakamababang punto ay matatagpuan sa baybayin ng ilog sa taas na {{Convert|320|m|abbr=off}} mula sa antas ng dagat, habang ang pinakamataas ay nasa tuktok ng Monte Pezza sa taas na {{Convert|1,468|m|abbr=off}}. Ang komuna ay kabilang sa unyon ng bundok na tinatawag na Val Belluna. Ang Limana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Belluno]], [[Revine Lago]], [[Sedico]], [[Trichiana]], at [[Vittorio Veneto]].<gallery widths="180"> File:Colchicum_autumnale_ENBLA02.jpeg|alt=Colchicum autumnale in Valrmorel.| ''Colchicum autumnale'' sa Valrmorel. File:Valpiana.JPG|alt=Landscape in Valpiana| Tanawin sa Valpiana File:Limana_vista.JPG|alt=the town with the parish Church| Ang bayan kasama ang simbahang parokya </gallery> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2131|1881|2289|1901|2597|1911|3066|1921|3794|1931|3820|1936|3283|1951|3610|1961|3701|1971|3579|1981|3984|1991|4165|2001|4509|2011|5057|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Limana ang: * {{Flagicon|USA}}[[Grass Valley, California|Grass Valley]], California, Estados Unidos * {{Flagicon|FRA}} [[Longuyon]], Pransiya * {{Flagicon|GER}} [[Schmitshausen]], Alemanya * {{Flagicon|LUX}} [[Walferdange]], Luxembourg == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category}} * {{Official website|http://limana.valbelluna.bl.it/}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 336y52u15rgkjts7c2u3o57tj2m72q8 2232326 2232310 2026-10-07T10:35:03Z Ryomaandres 8044 2232326 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Limana|official_name=Comune di Limana|native_name={{lang|vec|Łimana}}|image=Limana BL.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=Limana-Gonfalone.png|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|6|N|12|11|E|type:city(4,667)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Canè, Centore, Ceresera, Cesa, Cros, Giaon, La Cal, Navasa, Navenze, Pieve di Limana, Polentes, Quartiere Europa, Triches, Valmorel, Villa|mayor_party=|mayor=Milena De Zanet|area_footnotes=|area_total_km2=39.2|population_footnotes=|population_demonym=Limanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=364|istat=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website|http://www.comune.limana.bl.it/web/limana}}|footnotes=}}Ang '''Limana''' ({{Langx|vec|Łimana}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|5|km|0|abbr=off}} sa timog-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2010, ito ay may populasyon na 5,027 at lawak na {{Convert|39.2|km²|1|abbr=out}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Limana ay matatagpuan sa gitna ng [[Valbelluna]], sa paanan ng prealpi at sa harap ng makiso ng [[Dolomitas]], na tinatawid ng ilog [[Piave (ilog)|Piave]] sa hilagang bahagi. Ang pinakamababang punto ay matatagpuan sa baybayin ng ilog sa taas na {{Convert|320|m|abbr=off}} mula sa antas ng dagat, habang ang pinakamataas ay nasa tuktok ng Monte Pezza sa taas na {{Convert|1,468|m|abbr=off}}. Ang komuna ay kabilang sa unyon ng bundok na tinatawag na Val Belluna. Ang Limana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Belluno]], [[Revine Lago]], [[Sedico]], [[Trichiana]], at [[Vittorio Veneto]]. == Kasaysayan == === Prehistorya === Ang unang "castellieri" ay lumitaw noong [[Panahon ng Tanso]]; sa lugar ng Limana, isang pinatibay na nayon ang itinayo sa burol ng San Pietro in Tuba, ang magiging lugar ng kastilyo na may parehong pangalan. == Galeriya == <gallery widths="180"> File:Colchicum_autumnale_ENBLA02.jpeg|alt=Colchicum autumnale in Valrmorel.| ''Colchicum autumnale'' sa Valrmorel. File:Valpiana.JPG|alt=Landscape in Valpiana| Tanawin sa Valpiana File:Limana_vista.JPG|alt=the town with the parish Church| Ang bayan kasama ang simbahang parokya </gallery> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2131|1881|2289|1901|2597|1911|3066|1921|3794|1931|3820|1936|3283|1951|3610|1961|3701|1971|3579|1981|3984|1991|4165|2001|4509|2011|5057|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Limana ang: * {{Flagicon|USA}}[[Grass Valley, California|Grass Valley]], California, Estados Unidos * {{Flagicon|FRA}} [[Longuyon]], Pransiya * {{Flagicon|GER}} [[Schmitshausen]], Alemanya * {{Flagicon|LUX}} [[Walferdange]], Luxembourg == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category}} * {{Official website|http://limana.valbelluna.bl.it/}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4fjzftudbo4b3nmvt9ktlf6zgh6epzy 0 129887 2232280 1869937 2026-10-07T05:54:00Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375327669|Canale d'Agordo]]" 2232280 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canale d'Agordo|official_name=Comune di Canale d'Agordo|native_name=Canal|image=File:CanaledAgordoBL-ASogne.jpg|image_size=|caption=view of Canale d'Agordo|image_shield=Canale d'Agordo-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|21|N|11|55|E|region:IT_type:city(2415)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=BL}} (BL)|frazioni=Fregona, Feder, Garés, Carfon, Pisoliva, Casate, Val, La Šota, Campion, Pàlafachina, La Mora, Tegosa, Colmean, Gares|mayor_party=|mayor=Massimo Murer|area_footnotes=|area_total_km2=46|population_footnotes=|population_demonym=Canalini|elevation_footnotes=|elevation_m=976|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|postal_code=32020|area_code=0437|website={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20121218214802/http://www.comune.canaledagordo.bl.it/opencms/comune.act?dir=/opencms/opencms/CMA/CanaleAg|title=Home town}}|footnotes=}}Ang '''Canale d'Agordo''' (kilala bilang '''Forno di Canale''' hanggang 1964; [[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Canal'', [[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Augartnerkanal'') ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay may 1,230 na naninirahan. Si [[Papa Juan Pablo I]] (ipinanganak na Albino Luciani) at ang pintor ng tanawin na si [[Giuseppe Zais]] ay isinilang sa Canale d'Agordo. Mayroon itong Museo na inialay kay Papa Juan Pablo I na tinatawag na Museo Papa Luciani.  {{stack|[[File:Canale d'Agordo - Chiesa di San Giovanni 2.JPG|thumb|Simbahang parokya na idinisenyo ni [[Giuseppe Segusini]]]]}} == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1641|1881|1717|1901|1856|1911|2033|1921|2023|1931|1782|1936|1653|1951|1818|1961|1786|1971|1684|1981|1472|1991|1285|2001|1236|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga kilalang mamamayan == * [[Papa Juan Pablo I]], ipinanganak na Albino Luciani * [[Giuseppe Zais]], pintor * [[Franco Manfroi]], ski mountaineer at cross-country skier == Mga kakambal na bayan == Ang Canale d &#x27; Agordo ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|FRA}} [[Lacenas]] sa [[Pransiya]] (mula noong 2006) * {{Flagicon|POL}} [[Wadowice]] sa [[Polonya]] (mula noong 2009) * {{Flagicon|BRA}} [[Massaranduba, Santa Catarina]] sa [[Brasil|Brazil]] (mula noong 2011) == Tingnan din == * [[Annea Clivana]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.fondazionepapaluciani.com/canale_d_agordo/ Kawing ng bansang Canale d'Agordo] {{In lang|it}} * {{Usurped|[https://web.archive.org/web/20080706134949/http://www.papaluciani.com/eng/places/canale.htm Papa Luciani link to Canale d'Agordo]}} {{In lang|it}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kxowarofj78rz7bn0xjvghpx6sd866o 2232287 2232280 2026-10-07T06:18:01Z Ryomaandres 8044 2232287 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canale d'Agordo|official_name=Comune di Canale d'Agordo|native_name=Canal|image=File:CanaledAgordoBL-ASogne.jpg|image_size=|caption=view of Canale d'Agordo|image_shield=Canale d'Agordo-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|21|N|11|55|E|region:IT_type:city(2415)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=BL}} (BL)|frazioni=Fregona, Feder, Garés, Carfon, Pisoliva, Casate, Val, La Šota, Campion, Pàlafachina, La Mora, Tegosa, Colmean, Gares|mayor_party=|mayor=Massimo Murer|area_footnotes=|area_total_km2=46|population_footnotes=|population_demonym=Canalini|elevation_footnotes=|elevation_m=976|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|postal_code=32020|area_code=0437|website={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20121218214802/http://www.comune.canaledagordo.bl.it/opencms/comune.act?dir=/opencms/opencms/CMA/CanaleAg|title=Home town}}|footnotes=}}Ang '''Canale d'Agordo''' (kilala bilang '''Forno di Canale''' hanggang 1964; [[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Canal'', [[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Augartnerkanal'') ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay may 1,230 na naninirahan. Si [[Papa Juan Pablo I]] (ipinanganak na Albino Luciani) at ang pintor ng tanawin na si [[Giuseppe Zais]] ay isinilang sa Canale d'Agordo. Mayroon itong Museo na inialay kay Papa Juan Pablo I na tinatawag na Museo Papa Luciani.   == Mga monumento at tanawin == {{stack|[[File:Canale d'Agordo - Chiesa di San Giovanni 2.JPG|thumb|Simbahang parokya na idinisenyo ni [[Giuseppe Segusini]]]]}}Ang Canale d'Agordo ay isa sa ilang bayan sa lugar ng Agordino na may maraming pinagmumulan ng inuming tubig (na pinapapasok sa akwedukto ng lungsod), na pinatutunayan ng 19 na bukal na matatagpuan sa loob ng bayan (hindi kasama ang mga lokalidad at nayon). Ang mga sinaunang pangalan ng lugar ay tumutulong sa atin na maunawaan ang pinagmulan ng iba't ibang lugar, tulad ng sinaunang pangalan ng plasa, "Col" (tinawag na ganito dahil ang plaza ay matatagpuan sa tuktok ng isang sinaunang terasang alubyal). Ang pangalang ito ay kalaunan ay nagbago sa "Prà di San Zuanne" (nangangahulugang ang parang ng San Giovanni kung saan nakatayo ang simbahan ng parokya o simbahan ng arsipreste na ilang siglo na ang tanda), kalaunan ay naging "Piazza della Pieve," at hanggang ngayon, Piazza Papa Luciani. Kung titingnang mabuti ang plasa noong ika-labing-anim na siglo, mapapansin ang pagkakatulad ng ilang mga gusali sa parehong estilo ng arkitektura. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1641|1881|1717|1901|1856|1911|2033|1921|2023|1931|1782|1936|1653|1951|1818|1961|1786|1971|1684|1981|1472|1991|1285|2001|1236|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga kilalang mamamayan == * [[Papa Juan Pablo I]], ipinanganak na Albino Luciani * [[Giuseppe Zais]], pintor * [[Franco Manfroi]], ski mountaineer at cross-country skier == Mga kakambal na bayan == Ang Canale d &#x27; Agordo ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|FRA}} [[Lacenas]] sa [[Pransiya]] (mula noong 2006) * {{Flagicon|POL}} [[Wadowice]] sa [[Polonya]] (mula noong 2009) * {{Flagicon|BRA}} [[Massaranduba, Santa Catarina]] sa [[Brasil|Brazil]] (mula noong 2011) == Tingnan din == * [[Annea Clivana]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.fondazionepapaluciani.com/canale_d_agordo/ Kawing ng bansang Canale d'Agordo] {{In lang|it}} * {{Usurped|[https://web.archive.org/web/20080706134949/http://www.papaluciani.com/eng/places/canale.htm Papa Luciani link to Canale d'Agordo]}} {{In lang|it}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] t8bc0xggotvyfk8or0gq6e8tfkl1ps5 2232288 2232287 2026-10-07T06:18:19Z Ryomaandres 8044 2232288 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canale d'Agordo|official_name=Comune di Canale d'Agordo|native_name=Canal|image=File:CanaledAgordoBL-ASogne.jpg|image_size=|caption=view of Canale d'Agordo|image_shield=Canale d'Agordo-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|21|N|11|55|E|region:IT_type:city(2415)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=BL}} (BL)|frazioni=Fregona, Feder, Garés, Carfon, Pisoliva, Casate, Val, La Šota, Campion, Pàlafachina, La Mora, Tegosa, Colmean, Gares|mayor_party=|mayor=Massimo Murer|area_footnotes=|area_total_km2=46|population_footnotes=|population_demonym=Canalini|elevation_footnotes=|elevation_m=976|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|postal_code=32020|area_code=0437|website={{Deprecated archive|url=https://archive.today/20121218214802/http://www.comune.canaledagordo.bl.it/opencms/comune.act?dir=/opencms/opencms/CMA/CanaleAg|title=Home town}}|footnotes=}}Ang '''Canale d'Agordo''' (kilala bilang '''Forno di Canale''' hanggang 1964; [[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Canal'', [[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Augartnerkanal'') ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay may 1,230 na naninirahan. Si [[Papa Juan Pablo I]] (ipinanganak na Albino Luciani) at ang pintor ng tanawin na si [[Giuseppe Zais]] ay isinilang sa Canale d'Agordo. Mayroon itong Museo na inialay kay Papa Juan Pablo I na tinatawag na Museo Papa Luciani.  == Mga monumento at tanawin == {{stack|[[File:Canale d'Agordo - Chiesa di San Giovanni 2.JPG|thumb|Simbahang parokya na idinisenyo ni [[Giuseppe Segusini]]]]}}Ang Canale d'Agordo ay isa sa ilang bayan sa lugar ng Agordino na may maraming pinagmumulan ng inuming tubig (na pinapapasok sa akwedukto ng lungsod), na pinatutunayan ng 19 na bukal na matatagpuan sa loob ng bayan (hindi kasama ang mga lokalidad at nayon). Ang mga sinaunang pangalan ng lugar ay tumutulong sa atin na maunawaan ang pinagmulan ng iba't ibang lugar, tulad ng sinaunang pangalan ng plasa, "Col" (tinawag na ganito dahil ang plaza ay matatagpuan sa tuktok ng isang sinaunang terasang alubyal). Ang pangalang ito ay kalaunan ay nagbago sa "Prà di San Zuanne" (nangangahulugang ang parang ng San Giovanni kung saan nakatayo ang simbahan ng parokya o simbahan ng arsipreste na ilang siglo na ang tanda), kalaunan ay naging "Piazza della Pieve," at hanggang ngayon, Piazza Papa Luciani. Kung titingnang mabuti ang plasa noong ika-labing-anim na siglo, mapapansin ang pagkakatulad ng ilang mga gusali sa parehong estilo ng arkitektura. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1641|1881|1717|1901|1856|1911|2033|1921|2023|1931|1782|1936|1653|1951|1818|1961|1786|1971|1684|1981|1472|1991|1285|2001|1236|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga kilalang mamamayan == * [[Papa Juan Pablo I]], ipinanganak na Albino Luciani * [[Giuseppe Zais]], pintor * [[Franco Manfroi]], ski mountaineer at cross-country skier == Mga kakambal na bayan == Ang Canale d &#x27; Agordo ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|FRA}} [[Lacenas]] sa [[Pransiya]] (mula noong 2006) * {{Flagicon|POL}} [[Wadowice]] sa [[Polonya]] (mula noong 2009) * {{Flagicon|BRA}} [[Massaranduba, Santa Catarina]] sa [[Brasil|Brazil]] (mula noong 2011) == Tingnan din == * [[Annea Clivana]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.fondazionepapaluciani.com/canale_d_agordo/ Kawing ng bansang Canale d'Agordo] {{In lang|it}} * {{Usurped|[https://web.archive.org/web/20080706134949/http://www.papaluciani.com/eng/places/canale.htm Papa Luciani link to Canale d'Agordo]}} {{In lang|it}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] dzkd6nnitrus986yjf4kpzd74gn4xj4 0 129888 2232316 1869961 2026-10-07T10:20:06Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375291050|Pedavena]]" 2232316 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pedavena|official_name=Comune di Pedavena|native_name=|image=PedavenaCentro.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|11|53|E|type:city(4,441)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Carpene, Facen, Festisei, Murle, Norcen, Sega Bassa, S. Osvaldo, Teven, Travagola|mayor_party=|mayor=Nicola Castellaz|area_footnotes=|area_total_km2=25.06|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Pedavenesi|elevation_footnotes=|elevation_m=356|saint=|day=|postal_code=32034|area_code=0439|website={{official website|http://www.feltrino.bl.it/pedavena}}|footnotes=}}Ang '''Pedavena''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|70|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Pedavena ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Feltre]], [[Fonzaso]], at [[Sovramonte]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] m6pxdq1kjix4tsvbuamm7t81wr2wrx2 2232330 2232316 2026-10-07T10:44:37Z Ryomaandres 8044 2232330 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pedavena|official_name=Comune di Pedavena|native_name=|image=PedavenaCentro.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|11|53|E|type:city(4,441)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Carpene, Facen, Festisei, Murle, Norcen, Sega Bassa, S. Osvaldo, Teven, Travagola|mayor_party=|mayor=Nicola Castellaz|area_footnotes=|area_total_km2=25.06|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Pedavenesi|elevation_footnotes=|elevation_m=356|saint=|day=|postal_code=32034|area_code=0439|website={{official website|http://www.feltrino.bl.it/pedavena}}|footnotes=}}Ang '''Pedavena''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|70|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Pedavena ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Feltre]], [[Fonzaso]], at [[Sovramonte]]. == Heograpiya == === ''Frazione'' === Ang ''[[frazione]]'' ng Teven ay matatagpuan sa timog-kanluran ng bayan ng Pedavena, sa taas na humigit-kumulang 330 metro mula sa antas ng dagat, at may populasyon na ilang dosena lamang. Wala itong sariling simbahan, ngunit umaasa sa santuwaryo ng Travagola, isang maliit na kalapit na nayon. Ang ''frazione'' ng Murle ay matatagpuan sa silangan ng bayan ng Pedavena. Dati itong nahiwalay sa sentro ng bayan, ngunit dahil sa pag-unlad ng lungsod, ito ay higit na nasisipsip sa estrukturang urbano ng Pedavena. Ang simbahan ay naglalaman ng isang mahalagang altar na gawa ng pintor ng Feltre na si [[Pietro Marescalchi]]. == Sport == === Mga pasilidad ng sport === Ang Pedavena ay tahanan ng mga pasilidad sa palakasan ng Boscherai: isang pasilidad ng soccer, na ginagamit ng Dolomiti Bellunesi at Pedavena Calcio, isang pasilidad ng rugby, na ginagamit ng Rugby Feltre, at ang Feltre Free Flight Center. Mayroon ding munisipal na swimming pool, ang nag-iisa sa lugar ng Feltre. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] qz26plbldho4a9q2eb2eat2rl0orblc 2232331 2232330 2026-10-07T10:45:33Z Ryomaandres 8044 /* Frazione */ 2232331 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pedavena|official_name=Comune di Pedavena|native_name=|image=PedavenaCentro.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|11|53|E|type:city(4,441)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Carpene, Facen, Festisei, Murle, Norcen, Sega Bassa, S. Osvaldo, Teven, Travagola|mayor_party=|mayor=Nicola Castellaz|area_footnotes=|area_total_km2=25.06|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Pedavenesi|elevation_footnotes=|elevation_m=356|saint=|day=|postal_code=32034|area_code=0439|website={{official website|http://www.feltrino.bl.it/pedavena}}|footnotes=}}Ang '''Pedavena''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|70|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Pedavena ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Feltre]], [[Fonzaso]], at [[Sovramonte]]. == Heograpiya == === Mga ''frazione'' === Ang ''[[frazione]]'' ng Teven ay matatagpuan sa timog-kanluran ng bayan ng Pedavena, sa taas na humigit-kumulang 330 metro mula sa antas ng dagat, at may populasyon na ilang dosena lamang. Wala itong sariling simbahan, ngunit umaasa sa santuwaryo ng Travagola, isang maliit na kalapit na nayon. Ang ''frazione'' ng Murle ay matatagpuan sa silangan ng bayan ng Pedavena. Dati itong nahiwalay sa sentro ng bayan, ngunit dahil sa pag-unlad ng lungsod, ito ay higit na nasisipsip sa estrukturang urbano ng Pedavena. Ang simbahan ay naglalaman ng isang mahalagang altar na gawa ng pintor ng Feltre na si [[Pietro Marescalchi]]. == Sport == === Mga pasilidad ng sport === Ang Pedavena ay tahanan ng mga pasilidad sa palakasan ng Boscherai: isang pasilidad ng soccer, na ginagamit ng Dolomiti Bellunesi at Pedavena Calcio, isang pasilidad ng rugby, na ginagamit ng Rugby Feltre, at ang Feltre Free Flight Center. Mayroon ding munisipal na swimming pool, ang nag-iisa sa lugar ng Feltre. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] r3qsqbtuva2rdd5ws9k7h4cscau90ja 0 129889 2232306 1869956 2026-10-07T10:06:17Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1378429718|Livinallongo del Col di Lana]]" 2232306 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Livinallongo del Col di Lana|official_name=Comune di Livinallongo del Col di Lana|native_name={{native name|lld-fodom|Fodóm}}|image=Arabba 2002-09-26 08.05.18.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|29|N|11|57|E|type:city(1,437)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=[[Arabba]]|mayor_party=|mayor=Ugo Ruaz|area_footnotes=|area_total_km2=99.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Fodomi|elevation_footnotes=|elevation_m=1645|saint=Santiago|day=Hunyo 25|postal_code=32020|area_code=0436|website=http://www.comune.livinallongo.bl.it|footnotes=}}Ang '''Livinallongo del Col di Lana''' ({{IPA|it|livinalˈloŋɡo del ˌkɔl di ˈlaːna|pron}}; {{Langx|lld|Fodóm}}; {{Langx|de|Buchenstein}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. [[File:Pieve_di_Livinallongo,_Decanato_Church.jpg|left|thumb|350x350px| Ang simbahan ng parokya]] Tinatayang kalahati ng populasyon ang nagsasalita ng [[Wikang Ladin|Ladin]] bilang kanilang katutubong wika.<ref>[https://iris.univr.it/bitstream/11562/1133366/1/A40.%20Casalicchio%2C%20Padovan%20%26%20Dorigo%20%282023%29.%20Il%20ladino%20di%20Souramont.pdf https://iris.univr.it/bitstream/11562/1133366/1/A40.]</ref> == Kakambal na bayan == Ang Livinallongo del Col di Lana ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Italy}}[[Gubbio]], Italya, simula noong 2014 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] lm8uw0y4kif0vqdgt73rgqgc7t94z36 2232324 2232306 2026-10-07T10:31:50Z Ryomaandres 8044 2232324 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Livinallongo del Col di Lana|official_name=Comune di Livinallongo del Col di Lana|native_name={{native name|lld-fodom|Fodóm}}|image=Arabba 2002-09-26 08.05.18.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|29|N|11|57|E|type:city(1,437)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=[[Arabba]]|mayor_party=|mayor=Ugo Ruaz|area_footnotes=|area_total_km2=99.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Fodomi|elevation_footnotes=|elevation_m=1645|saint=Santiago|day=Hunyo 25|postal_code=32020|area_code=0436|website=http://www.comune.livinallongo.bl.it|footnotes=}}Ang '''Livinallongo del Col di Lana''' ({{IPA|it|livinalˈloŋɡo del ˌkɔl di ˈlaːna|pron}}; {{Langx|lld|Fodóm}}; {{Langx|de|Buchenstein}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. [[File:Pieve_di_Livinallongo,_Decanato_Church.jpg|left|thumb|350x350px| Ang simbahan ng parokya]] Tinatayang kalahati ng populasyon ang nagsasalita ng [[Wikang Ladin|Ladin]] bilang kanilang katutubong wika.<ref>[https://iris.univr.it/bitstream/11562/1133366/1/A40.%20Casalicchio%2C%20Padovan%20%26%20Dorigo%20%282023%29.%20Il%20ladino%20di%20Souramont.pdf https://iris.univr.it/bitstream/11562/1133366/1/A40.]</ref> == Kasaysayan == Noong bandang 1141, itinatag ang [[Abadia ng Novacella]], kasama na rin ang mga ari-arian sa Livinallongo: isang dokumento mula 1142 ang nagdodokumento ng donasyon sa kumbento ng ''mansus Puchberc qui dicitur Wersil'' ng isang sakahan na kinilala bilang Fursil, sa lugar ng [[Colle Santa Lucia]]. Ito ang unang dokumento na tiyak na binanggit ang lugar. Kapansin-pansin, ang lugar ng Colle Santa Lucia ang unang nabanggit, na matatagpuan nang mas kaunti kaysa sa Livinallongo: malamang na ang mga obispo ay unang nag-aalala sa kolonisasyon sa mga teritoryo sa hangganan. Ang [[Itim na Kamatayan]] noong ika-14 na siglo ay lubhang nakaapekto sa lokal na populasyon. Ang pagkalipol ng mga siyerbo ay humantong sa pagpapalaya ng maraming magsasaka, ngunit pati na rin sa pag-abandona sa malaking bahagi ng lupain ng mga lokal na panginoon. Ang mga lupain ay binili ni [[Corrado Stuck]] na nagtangkang muling itatag ang [[serbidumbre]] ngunit, noong 1352 na, si [[Luis V ng Baviera|Luis ng Brandenburgo]], kasundo ni Obispo [[Matthäus Andergassen]], ay tuluyan na itong inalis. == Kakambal na bayan == Ang Livinallongo del Col di Lana ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Italy}}[[Gubbio]], Italya, simula noong 2014 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] p76eta49hemgbhjdt8ebyddhuxy5zvh 0 129892 2232315 1869960 2026-10-07T10:19:46Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375161065|Ospitale di Cadore]]" 2232315 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ospitale di Cadore|official_name=Comune di Ospitale di Cadore|native_name=|image=Ospitale di Cadore dalla Strada Statale.JPG|caption=Ospitale di Cadore|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|20|N|12|19|E|type:city(368)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Livio Sacchet|area_footnotes=|area_total_km2=40.1|population_footnotes=|population_demonym=Ospitalesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32010|area_code=0437|website=|footnotes=}}Ang '''Ospitale di Cadore''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Ospedal'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] nsqyokhnnia8ed0whsgfqewx6v5x1gk 2232328 2232315 2026-10-07T10:40:27Z Ryomaandres 8044 2232328 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ospitale di Cadore|official_name=Comune di Ospitale di Cadore|native_name=|image=Ospitale di Cadore dalla Strada Statale.JPG|caption=Ospitale di Cadore|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|20|N|12|19|E|type:city(368)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Livio Sacchet|area_footnotes=|area_total_km2=40.1|population_footnotes=|population_demonym=Ospitalesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32010|area_code=0437|website=|footnotes=}}Ang '''Ospitale di Cadore''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Ospedal'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. == Kasaysayan == Noong panahon ng pamamahala ng Republika ng Venecia, ang unang lagari na pinapagana ng tubig, na kilala bilang "Venecianong hasa," ay dinisenyo at itinayo sa Cadore noong bandang 1600. Binago nito ang mga pamamaraan ng paglalagari noong panahong iyon, na nagmarka ng isang makabuluhang pagtaas sa produktibidad sa produksyon ng mga tabla na kahoy na tumagal hanggang ikadalawampung siglo. Ang Ospitale ay sumailalim sa karagdagang pag-unlad sa ekonomiya sa unang kalahati ng ikalabingsiyam na siglo, nang magbukas ang Candido Coletti ng isang planta ng paggawa ng kahoy (kilala bilang Candidopoli).<ref name="drau">{{cita web|autore=Lucio Bonato, Francesco Vallerani|url=http://www.dravapiave.it/gis/drau/modules/informpoint/getDoc.php?mode=iframe&doc_id=147|titolo=Scheda n. 48 – Ospitale di Cadore|accesso=|editore=Progetto Drau-Piave}}</ref> Pagsapit ng kalagitnaan ng ikalabinsiyam na siglo, ang trabaho sa mga lagarian na matatagpuan sa kahabaan ng Piave ay napakaunlad pa rin, kaya't sa pagitan ng Rivalgo at Termine ay mayroong hanggang 30 (anim sa Rivalgo, labing-apat sa complex industriyal ng Candidopoli sa sahig ng lambak sa tapat ng istasyon ng Ospitale, at sampu, ang pinakamatanda, sa kaliwang pampang ng ilog sa tapat ng Termine). Ang mapaminsalang pagbaha noong 1924 at 1927 ay nagpakita ng kahinaan ng isang sistema ng produksiyon batay sa isang malaya ngunit hindi rin makontrol na pangunahing pinagmumulan ng enerhiya. Ang pagkakaroon ng mga bagong bagay o karanasan sa mga de-kuryenteng motor ay nagbigay-daan upang makapagtayo ng mga gilingng lagari nang direkta sa tabi ng mga lugar ng pagtotroso, at ang itaas na bahagi ng lalawigan ng Belluno ay nakaranas ng patuloy na pagdami ng mga gilingang ito. Pagkatapos ng 1914, ang taon na dumating ang riles ng tren sa lambak, marami sa mga gilingang matatagpuan sa tabi ng Ilog Piave sa loob at paligid ng Ospitale ay kalaunan ay inabandona, kadalasan para sa mga katulad na pasilidad malapit sa estasyon ng Calalzo. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] iokk6o6u1liheqru63y4nlyo9yuwoiz 10 129893 2232132 2198336 2026-10-06T12:52:30Z Ryomaandres 8044 2232132 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{{name|}}} | official_name = {{{official_name|Comune di {{{name}}}}}} | native_name = {{{native_name|}}} | native_name_lang = it | settlement_type = {{{settlement_type|[[Komuna]]}}} | image_skyline = {{{image_skyline|}}} | image = {{{image|}}} | imagesize = {{{imagesize|{{{image_size|}}}}}} | image_alt = {{{image_alt|}}} | image_caption = {{{image_caption|}}} | caption = {{{caption|}}} | image_flag = {{{image_flag|}}} | flag_size = {{{flag_size|}}} | flag_alt = {{{flag_alt|}}} | image_shield = {{#ifexist:media:{{{image_shield}}}|{{{image_shield}}}|{{#ifexist:media:{{{img_coa}}}|{{{img_coa}}}}}}} | shield_size = {{#if:{{{shield_size|}}}|{{{shield_size}}}|{{#if:{{{img_coa_small|}}}|px}}}} | shield_alt = {{{shield_alt|}}} | nickname = {{{nickname|}}} | nicknames = {{{nicknames|}}} | motto = {{{motto|}}} | mottoes = {{{mottoes|}}} | image_map = {{{image_map|{{{map|}}}}}} | mapsize = {{{map_size|{{{mapsize|}}}}}} | map_alt = {{{map_alt|}}} | map_caption = {{{map_caption|}}} | image_map1 = {{#if: {{Infobox mapframe}} | {{hidden | header = Lokasyon ng {{{name}}} | headercss=height:5px; | content = <div class="center" style="margin-top:1em">{{Infobox mapframe|area_km2={{{area_total_km2|}}} }}</div>}} }} | pushpin_map = {{#if: {{{region|}}} | Italy#Italy {{#switch: {{{region|}}} | | [[Trentino-Alto Adige/Südtirol]] = Trentino-South Tyrol | [[Toscana]] = Tuscany | {{flag|Apulia}} = Apulia | [[Latium]] = Lazio | [[Emilia–Romagna]] | [[Emilia Romagna]] = Emilia-Romagna |{{delink| {{{region|}}} }} }} }} | pushpin_label_position = {{{pushpin_label_position|{{{locator_position|right}}}}}} | pushpin_map_alt = {{{pushpin_map_alt|}}} | pushpin_mapsize = {{{pushpin_mapsize|}}} | pushpin_map_caption = Lokasyon ng {{{name|{{{official_name}}}}}} sa {{#if:{{{pushpin_map|}}}|{{#invoke:Location map|data|{{{pushpin_map}}}|name}}|Italya}} | coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{#if:{{#property:P625}}|{{coord|region:IT|format=dms|display={{#if:{{{coordinates|}}}||inline,title}}}}}}}} | coordinates_footnotes = {{{coordinates_footnotes|}}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Italya]] | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Italya|Rehiyon]] | subdivision_name1 = {{{region|}}} | subdivision_type2 = {{#if:{{{metropolitan_city|}}}|[[Mga kalakhang lungsod ng Italya|Kalakhang lungsod]]|[[Mga lalawigan ng Italya|Lalawigan]]}} | subdivision_name2 = {{#if:{{{metropolitan_city|}}}|{{{metropolitan_city}}}|{{{province|}}}}} | parts_type = Mga {{lang|it|[[frazione]]}} | parts_style = para | parts = | p1 = {{#if:{{{frazioni|}}}|<small>{{{frazioni}}}</small>}} | established_title = {{#if:{{{established_date|}}}|{{{established_title|Itinatag}}}}} | established_date = {{{established_date|}}} | leader_party = {{#if:{{{mayor_party|}}}|{{{mayor_party}}}}} | leader_title = {{#if:{{{mayor|}}}|Mayor}} | leader_name = {{{mayor|}}} | area_footnotes = {{#if: <!-- if wikidata area is set and has an external source --> {{wikidata|reference|raw|P2046|P585=2011-10-09}} | {{wikidata|reference|P2046|P585=2011-10-09}} | {{{area_footnotes|}}} }} | area_total_km2 = {{#if: <!-- if wikidata area is set and has an external source --> {{wikidata|reference|raw|P2046|P585=2011-10-09}} | {{wikidata|property|raw|P2046|P585=2011-10-09}} | {{{area_total_km2|}}} }} | population_footnotes = {{#if: <!-- wikidata pop is set --> {{wikidata|property|raw|P1082|P585=2018-01-01}} | {{wikidata|reference|P1082|P585=2018-01-01}} | <!-- no data from WD, use template paramenter --> {{{population_footnotes|}}} }} | population_total = {{#if: <!-- wikidata pop is set --> {{wikidata|property|raw|P1082|P585=2018-01-01}} | {{wikidata|property|raw|P1082|P585=2018-01-01}} | <!-- no data from WD, use template paramenter --> {{{population|}}} }} | population_as_of = {{#if: <!-- wikidata pop as of 01.01.18 is set --> {{wikidata|property|raw|P1082|P585=2018-01-01}} | 2018-01-01 | <!-- no data from WD, use template paramenter --> {{{populationof|}}} }} | population_density_km2 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}|auto}} | population_demonym = {{{population_demonym|{{{gentilic|}}}}}} | population_demonyms = {{{population_demonyms|}}} | elevation_footnotes = {{{elevation_footnotes|}}} | elevation_m = {{{elevation_m|}}} | elevation_min_m = {{{elevation_min_m|}}} | elevation_max_m = {{{elevation_max_m|}}} | blank_name_sec1 = {{#if:{{{istat|}}}|Kodigo ng [[National Institute of Statistics (Italya)|ISTAT]]}} | blank_info_sec1 = {{ISTAT|{{{istat|}}} }} | blank_name_sec2 = {{#if:{{{saint|}}}|Santong Patron}} | blank_info_sec2 = {{{saint|}}} | blank1_name_sec2 = {{#if:{{{day|}}}|Saint day}} | blank1_info_sec2 = {{{day|}}} | timezone1 = [[Central European Time|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodigong Postal | postal_code = {{{postal_code|{{{postalcode|}}}}}} | area_code_type = Kodigo sa pagpihit | area_code = {{{area_code|{{{telephone|}}}}}} | website = {{{website|}}} | footnotes = {{{footnotes|}}} }}<!-- Check for unknown parameters: -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check |unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|_VALUE_]]}} |preview=Page using [[Padron:Infobox Commune Italya]] with unknown parameter "_VALUE_" |ignoreblank=y <!-- whitelist 2019-01-09: 51+12 aliases --> | area_code | area_footnotes | area_total_km2 | coordinates | coordinates_footnotes | day | elevation_footnotes | elevation_m | elevation_max_m | elevation_min_m |established_date | established_title | flag_alt | flag_size | footnotes | frazioni | image_alt | image_caption | image_flag | image_shield | image_size | image_skyline |istat | map | map_alt | map_caption | mapsize | mayor | mayor_party | metropolitan_city | motto | name | native_name | nickname | official_name | population_as_of |population_demonym | population_footnotes | population_total | postal_code | province | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_mapsize | region | saint | settlement_type | shield_alt | shield_size | website <!-- Aliases: -->| population_demonyms | gentilic | image_map | imagesize | img_coa | img_coa_small |locator_position | map_size | mottoes | nicknames | postalcode | telephone }}<!-- CHECK administrative input (region, province, metropolitan_city) check 1: region missing? -->{{#if:{{{region|}}}|<!-- OK -->|<!-- -->{{main other|[[Category:Pages using Infobox Italian comune with administrative division issues|R]]}}<!-- -->{{#invoke:Preview warning|main|Using [[Template:Infobox Italian comune]]: input {{para|region}} is missing}} }}<!-- check 2: province and metropolitan_city input usage: Is Aosta? -->{{#ifeq:{{Str find|{{{region|}}}|Aosta}}|-1|<!-- IS NOT AOSTA so -->{{#switch:{{Count|{{{province|}}}|{{{metropolitan_city|}}}}} |0={{#invoke:Preview warning|main|Using [[Template:Infobox Italian comune]]: both {{para|province}} ''and'' {{para|metropolitan_city}} are missing. One is required.}}<!-- -->{{main other|[[Category:Pages using Infobox Italian comune with administrative division issues|0]]}} |1=<!-- OK --> |2={{#invoke:Preview warning|main|Using [[Template:Infobox Italian comune]]: ''both'' {{para|province}} and {{para|metropolitan_city}} are used. Only one can have input.}}<!-- -->{{main other|[[Category:Pages using Infobox Italian comune with administrative division issues|B]]}} }}<!-- -->|<!-- IS AOSTA so -->{{#switch:{{Count|{{{province|}}}|{{{metropolitan_city|}}}}} |0=<!-- OK --> |1|2={{main other|[[Category:Pages using Infobox Italian comune with administrative division issues|A]]}}<!-- -->{{#invoke:Preview warning|main|Using [[Template:Infobox Italian comune]]: Aosta does not have {{para|province}} and {{para|metropolitan_city}}, so cannot have this input.}} }} }}<!-- --><noinclude>{{Documentation}}</noinclude><!-- jloz5asc04n388mglvab54xppfdtgy9 0 129896 2232200 1917959 2026-10-07T01:13:29Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Lalawigan ng Belluno]] 2232200 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lalawigan ng Belluno]] eropogot779ibfnhbzw5rmhilrhzbb3 0 129899 2232218 1869940 2026-10-07T02:01:31Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375463816|Cesiomaggiore]]" 2232218 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cesiomaggiore|official_name=Comune di Cesiomaggiore|image=Žess_0.JPG|image_size=|caption=Cesio Maggiore seen from Cesio Minore.|image_shield=Cesiomaggiore-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|5|N|11|59|E|type:city(4,122)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=[[Busche]], Can, Calliol, Cesio, Cesio Minore, Cullogne, Fianema, Marsiai, Menin, Morzanch, Pez, Pullir, Soranzen|mayor_party=|mayor=Gianni De Bastiani|area_footnotes=|area_total_km2=82.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Cesiolini|elevation_footnotes=|elevation_m=479|saint=|day=|postal_code=32030|area_code=0439|website={{official website|1=http://www.comune.cesiomaggiore.bl.it/opencms/comune.act?dir=/opencms/opencms/CMF/Cesiomaggiore/}}{{dead link|date=November 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}|footnotes=}}Ang '''Cesiomaggiore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|0|abbr=on}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Ang pangalang Cesio ay nagmula sa gens Coesia, isang maharlikang pamilya mula sa [[Ravena]] na, noong panahon ng [[Imperyong Romano]], ay kinontrol ang teritoryong ito sa pamamagitan ng isang pinatibay na kastilyo, na kalaunan ay naipasa sa pamilyang Facino. Ang Via Claudia Augusta Altinate ay dumaan sa Cesiomaggiore, na nagmumula sa laguna ng Venice at nagpapatuloy sa kabila ng [[Alpes]]. Ang pamilyang Cesia ay nagmamay-ari rin ng isa pang kastilyo sa katabing bayan na Cesiominore, isang pamayanan na winasak ng mga Veneciano ilang sandali matapos mapasailalim sa kontrol ng [[Republika ng Venicia]] ang Feltre. Ang Cesio ay dating sentro na ng isang simbahang parokya (pieve) bago ang taong 1000 (naitala simula noong 1184), at binago nito ang pangalan nito sa Cesiomaggiore matapos itong maisama sa [[Kaharian ng Italya]] noong 1867. Ang parokya ng Cesio ang naging punong-abala ng lahat ng Regole ng teritoryo—mga kapulungan ng mga pinuno ng pamilya na, sa ilalim ng pamumuno ng mga marigo, ay namamahala sa buhay komunidad, namamahala sa parehong ari-arian ng lahat at pribadong lupain (lupa, pastulan, kalsada), at nangangasiwa sa mga simbahan. Noong panahon ng pamamahala ng mga Veneciano, na nagsimula noong 1423, maraming maharlikang tirahan ang itinayo sa lugar, dahil na rin sa partikular na kanais-nais na klima ng mga paanan ng bundok. Kabilang sa mga ito ang Villa Avogadro degli Azzoni sa Serravella, na ngayon ay tahanan ng museong etnograpiko ng probinsiya. == Ugnayang pandaigdig == === Kakambal na bayan - Kinakapatid na lungsod === * {{Flagicon|BRA}}'''[[Aratiba]]''', [[Brasil|Brazil]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 6tyk3asjdja6l0db88410limpmh3hze 2232219 2232218 2026-10-07T02:02:05Z Ryomaandres 8044 2232219 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cesiomaggiore|official_name=Comune di Cesiomaggiore|image=Žess_0.JPG|image_size=|caption=Cesio Maggiore na tanaw mula sa Cesio Minore.|image_shield=Cesiomaggiore-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|5|N|11|59|E|type:city(4,122)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=[[Busche]], Can, Calliol, Cesio, Cesio Minore, Cullogne, Fianema, Marsiai, Menin, Morzanch, Pez, Pullir, Soranzen|mayor_party=|mayor=Gianni De Bastiani|area_footnotes=|area_total_km2=82.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Cesiolini|elevation_footnotes=|elevation_m=479|saint=|day=|postal_code=32030|area_code=0439|website={{official website|1=http://www.comune.cesiomaggiore.bl.it/opencms/comune.act?dir=/opencms/opencms/CMF/Cesiomaggiore/}}{{dead link|date=November 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}|footnotes=}}Ang '''Cesiomaggiore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|0|abbr=on}} timog-kanluran ng [[Belluno]]. Ang pangalang Cesio ay nagmula sa gens Coesia, isang maharlikang pamilya mula sa [[Ravena]] na, noong panahon ng [[Imperyong Romano]], ay kinontrol ang teritoryong ito sa pamamagitan ng isang pinatibay na kastilyo, na kalaunan ay naipasa sa pamilyang Facino. Ang Via Claudia Augusta Altinate ay dumaan sa Cesiomaggiore, na nagmumula sa laguna ng Venice at nagpapatuloy sa kabila ng [[Alpes]]. Ang pamilyang Cesia ay nagmamay-ari rin ng isa pang kastilyo sa katabing bayan na Cesiominore, isang pamayanan na winasak ng mga Veneciano ilang sandali matapos mapasailalim sa kontrol ng [[Republika ng Venecia]] ang Feltre. Ang Cesio ay dating sentro na ng isang simbahang parokya (pieve) bago ang taong 1000 (naitala simula noong 1184), at binago nito ang pangalan nito sa Cesiomaggiore matapos itong maisama sa [[Kaharian ng Italya]] noong 1867. Ang parokya ng Cesio ang naging punong-abala ng lahat ng Regole ng teritoryo—mga kapulungan ng mga pinuno ng pamilya na, sa ilalim ng pamumuno ng mga marigo, ay namamahala sa buhay komunidad, namamahala sa parehong ari-arian ng lahat at pribadong lupain (lupa, pastulan, kalsada), at nangangasiwa sa mga simbahan. Noong panahon ng pamamahala ng mga Veneciano, na nagsimula noong 1423, maraming maharlikang tirahan ang itinayo sa lugar, dahil na rin sa partikular na kanais-nais na klima ng mga paanan ng bundok. Kabilang sa mga ito ang Villa Avogadro degli Azzoni sa Serravella, na ngayon ay tahanan ng museong etnograpiko ng probinsiya. == Ugnayang pandaigdig == === Kakambal na bayan - Kinakapatid na lungsod === * {{Flagicon|BRA}}'''[[Aratiba]]''', [[Brasil|Brazil]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] e0m6r32drl8zp1uhtyr8vm2p2ko3989 0 129901 2232284 1869953 2026-10-07T06:06:43Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375138775|La Valle Agordina]]" 2232284 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=La Valle Agordina|official_name=Comune di La Valle Agordina|native_name=|image=La_Valle_vista_centro.jpeg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|16|N|12|4|E|type:city(1,217)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Cugnago, Fadés, Lantrago, Matten, Conaggia, Chiesa, Torsas, Gaidòn, Ronche, Ronchet, Cancellade, Noàch, Le Campe, La Muda|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=48.7|population_footnotes=|population_demonym=Lavallesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website=|footnotes=}}Ang '''La Valle Agordina''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,217 at lawak na {{Convert|48.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng La Valle Agordina ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Cugnago, Fadés, Lantrago, Matten, Conaggia, Chiesa, Torsas, Gaidòn, Ronche, Ronchet, Cancellade, Noàch, Le Campe, at La Muda. Ang La Valle Agordina ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Agordo]], [[Forno di Zoldo]], [[Longarone]], [[Rivamonte Agordino]], [[Sedico]], at [[Zoldo Alto]]. == Teritoryo == Maraming bundok ang La Valle sa paligid at loob ng munisipalidad nito: Zelo (timog), Talvena (silangan), ang hanay ng San Sebastiano (hilagang-silangan), isang maliit na bahagi ng [[Moiazza]]. Mula sa nayon, makikita rin ang iba pang mga bundok sa labas ng munisipalidad: Framont (hilagang-kanluran, [[Agordo]]), Agner (kanluran, Agordo), Pale di San Lucano (kanluran-hilagang-kanluran, [[Taibon Agordino]]), Monti del Sole (tulad ng ''Monti de Sole'', timog-kanluran, [[Gosaldo]]), Imperina (timog-timog-kanluran, [[Rivamonte Agordino]]). Sa munisipalidad ng La Valle ay maraming maliliit na ilog, tulad ng Rova, Missiaga, Bordina, at Val Clusa. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2013|1881|2007|1901|2160|1911|2301|1921|2260|1931|2020|1936|1593|1951|1783|1961|1628|1971|1263|1981|1321|1991|1197|2001|1208|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] qz0g6jtn63n95azk9xgfcl8wx15ig0z 0 129903 2232217 1869939 2026-10-07T01:59:55Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375333710|Cencenighe Agordino]]" 2232217 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cencenighe Agordino|official_name=Comune di Cencenighe Agordino|native_name=Zenzenìghe|image=Cencenighe.jpg|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|21|N|11|58|E|type:city(1,470)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Morbiach, Ghirlo, Col da Campo ([[Ladin language|ladin]]: Col da Camp, Vare Basse, Vare Alte ([[Ladin language|ladin]]: Vare Aute), Faé, Pradimezzo ([[Ladin language|ladin]]: Prademez), Roa, Avoscan, Palù, Martin, Bogo, Cavarzan, Foch, Chenet, Bastiani, Lorenzon, Collaz ([[Ladin language|ladin]]: Colaz), Coi, Balestier|mayor_party=|mayor=Mauro Soppelsa|area_footnotes=|area_total_km2=18.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Cencenighesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website|http://www.comune.cencenigheagordino.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Cencenighe Agordino''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Zenzenìghe'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Cencenighe Agordino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canale d'Agordo]], [[San Tomaso Agordino]], [[Taibon Agordino]], at [[Vallada Agordina]]. == Kakambal na bayan == Ang Cencenighe Agordino ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Brazil}}[[Massaranduba, Santa Catarina]], Brazil, mula noong 2011 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2puo576ixlwvvizxawfy3l40xdk7yt7 2232227 2232217 2026-10-07T02:18:18Z Ryomaandres 8044 2232227 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cencenighe Agordino|official_name=Comune di Cencenighe Agordino|native_name=Zenzenìghe|image=Cencenighe.jpg|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|21|N|11|58|E|type:city(1,470)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Morbiach, Ghirlo, Col da Campo ([[Ladin language|ladin]]: Col da Camp, Vare Basse, Vare Alte ([[Ladin language|ladin]]: Vare Aute), Faé, Pradimezzo ([[Ladin language|ladin]]: Prademez), Roa, Avoscan, Palù, Martin, Bogo, Cavarzan, Foch, Chenet, Bastiani, Lorenzon, Collaz ([[Ladin language|ladin]]: Colaz), Coi, Balestier|mayor_party=|mayor=Mauro Soppelsa|area_footnotes=|area_total_km2=18.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Cencenighesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website|http://www.comune.cencenigheagordino.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Cencenighe Agordino''' ([[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Zenzenìghe'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Ang Cencenighe Agordino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canale d'Agordo]], [[San Tomaso Agordino]], [[Taibon Agordino]], at [[Vallada Agordina]]. == Kasaysayan == Ang populasyon ng lugar ay pinapaboran ng pagkakaroon ng mga kalapit na minahan, pati na rin ang kasaganaan ng mga kagubatan na nagpapahintulot sa pagpapatakbo ng mga tunawan para sa paggawa ng metal. Ang mga pinakalumang pamayanan ay ang Coi (kung saan matatagpuan ang simbahan) at Villagrande, na ang huli ang naging pangunahing sentro ng administratibo at ekonomiya hanggang sa unang bahagi ng ika-20 siglo. Ang Via Roma at Veronetta, na ngayon ay itinuturing na pinakasentral na mga lugar ng munisipalidad, ay nagmula pa noong mga nakaraang panahon. Ang lokasyon ng Cencenighe, sa tagpuan ng mga sapa ng [[Biois]] at [[Cordevole]], ay naging dahilan upang ito ay maging isang lugar na madalas bahain (sa diyalektong Brenta) kahit nitong mga nakaraang panahon, tulad noong 1882 at 1966.<ref>{{cita web|autore=Luisa Manfroi|url=http://www.comune.cencenigheagordino.bl.it/web/cencenigheagordino/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=/regioneveneto/myportal/html-generico-detail&uuid=75b5d6b8-29c1-4ca9-815e-2051fb1a5830&contentArea=_CencenigheAgordino_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_cedde440-f89a-4dc6-8475-923664eb8a42|titolo=Cenni storici|accesso=4 giugno 2014|editore=Comune di Cencenighe Agordino|dataarchivio=7 giugno 2014|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20140607001148/http://www.comune.cencenigheagordino.bl.it/web/cencenigheagordino/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=/regioneveneto/myportal/html-generico-detail&uuid=75b5d6b8-29c1-4ca9-815e-2051fb1a5830&contentArea=_CencenigheAgordino_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_cedde440-f89a-4dc6-8475-923664eb8a42|urlmorto=sì}}</ref> Ang huli ay partikular na madugo, na nagdulot ng pagkamatay ng isang tao at pagsira sa maraming gusali, kabilang ang sementeryo ng munisipyo na matatagpuan sa Veronetta (ito ay muling itinayo sa lugar ng Le Valesine, sa kaliwa ng Cordevole). == Kakambal na bayan == Ang Cencenighe Agordino ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Brazil}}[[Massaranduba, Santa Catarina]], Brazil, mula noong 2011 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] hiaa9v235nacmu2gypmgci6jygx8hlm 0 129904 2232220 1869941 2026-10-07T02:02:43Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375476058|Chies d'Alpago]]" 2232220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Chies d'Alpago|official_name=Comune di Chies d'Alpago|image=Chies_d'Alpago.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|10|N|12|24|E|type:city(1,530)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Gianluca Dal Borgo|area_footnotes=|area_total_km2=44.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=647|saint=|day=|postal_code=32010|area_code=0437|website={{official website|http://www.comune.chiesdalpago.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Chies d'Alpago''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya, na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} silangan ng [[Belluno]]. Ang Chies d'Alpago ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barcis]], [[Claut]], [[Pieve d'Alpago]], [[Puos d'Alpago]], at [[Tambre]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1m413qrzw06wmf8zkd9n6tntqelcjos 2232228 2232220 2026-10-07T02:20:53Z Ryomaandres 8044 2232228 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Chies d'Alpago|official_name=Comune di Chies d'Alpago|image=Chies_d'Alpago.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|10|N|12|24|E|type:city(1,530)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Gianluca Dal Borgo|area_footnotes=|area_total_km2=44.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=647|saint=|day=|postal_code=32010|area_code=0437|website={{official website|http://www.comune.chiesdalpago.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Chies d'Alpago''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} silangan ng [[Belluno]]. Ang Chies d'Alpago ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barcis]], [[Claut]], [[Pieve d'Alpago]], [[Puos d'Alpago]], at [[Tambre]]. == Pinagmulan ng pangalan == Hindi tiyak ang etimolohiya ng toponimo. Ang terminong Chies ay maaaring hango sa pangalan ng sinaunang itinalagang lugar - marahil Clesium o Claisum - ayon sa isang kaugalian na matatagpuan din sa iba pang mga kalapit na lugar (Lamosano, Codenzano, Spert, Broz).<ref>{{Cita news|url=https://ricerca.gelocal.it/corrierealpi/archivio/corrierealpi/2004/03/24/AT3PO_AT301.html|titolo=Nei nomi dei luoghi si legge la storia bellunese|pubblicazione=Corriere delle Alpi|data=24 marzo 2004}}</ref> == Heograpiyang pisikal == Ang teritoryo, na ganap na bulubundukin, ay may mga kapatagan, kung saan matatagpuan ang mga pangunahing nayon: Chies, Lamosano, Molini, Codenzano, San Martino d'Alpago, Irrighe, Funes, Carpinetto, at Palughetto. Ang mga pangunahing daluyan ng tubig ay: * Sapa ng Tesa * Sapa ng Borsoia * Sapa ng Fermega * Sapa ng Funesia * Sapa ng Tessina == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] owxaungdfhjeek45478lklg6jha9gs8 0 129905 2232223 1869942 2026-10-07T02:08:02Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375112499|Cibiana di Cadore]]" 2232223 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cibiana di Cadore|official_name=Comune di Cibiana di Cadore|image=L'eglise et la mairie 2004.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|23|N|12|17|E|type:city(454)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Boroughs: Masarié, Cibiana di Sotto, Pianezze, Strassei, Sù Gesia, Le Nove, Col, Pian Gran, Dèona|mayor_party=|mayor=Mattia Gosetti|area_footnotes=|area_total_km2=21.7|population_footnotes=|population_demonym=Cibianesi o Cibianotti|elevation_footnotes=|elevation_m=1025|saint=|day=|postal_code=32040|area_code=0435|website={{official website|http://www.comunecibianadicadore.it}}|footnotes=}}Ang '''Cibiana di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya, na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilaga ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 454 at lawak na {{Convert|21.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Cibiana di Cadore ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga sitio at nayon) ng Borgate: Masarié, Cibiana di Sotto, Pianezze, Strassei, Sù Gesia, Le Nove, Col, Pian Gran, at Dèona. Ang Cibiana di Cadore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Forno di Zoldo]], [[Ospitale di Cadore]], [[Valle di Cadore]], at [[Vodo di Cadore]]. [[File:Cibiana_di_Cadore_2.jpg|none|thumb| Cibiana di Cadore]] == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1328|1881|1517|1901|1636|1911|1893|1921|2172|1931|1588|1936|1260|1951|1272|1961|1054|1971|917|1981|740|1991|645|2001|483|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Cibiana Di Cadore}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9ogy1fjqpo6ogg57br9c60kubf8865m 2232231 2232223 2026-10-07T02:26:57Z Ryomaandres 8044 2232231 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cibiana di Cadore|official_name=Comune di Cibiana di Cadore|image=L'eglise et la mairie 2004.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|23|N|12|17|E|type:city(454)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Boroughs: Masarié, Cibiana di Sotto, Pianezze, Strassei, Sù Gesia, Le Nove, Col, Pian Gran, Dèona|mayor_party=|mayor=Mattia Gosetti|area_footnotes=|area_total_km2=21.7|population_footnotes=|population_demonym=Cibianesi o Cibianotti|elevation_footnotes=|elevation_m=1025|saint=|day=|postal_code=32040|area_code=0435|website={{official website|http://www.comunecibianadicadore.it}}|footnotes=}}Ang '''Cibiana di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilaga ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 454 at lawak na {{Convert|21.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Cibiana di Cadore ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga sitio at nayon) ng Borgate: Masarié, Cibiana di Sotto, Pianezze, Strassei, Sù Gesia, Le Nove, Col, Pian Gran, at Dèona. Ang Cibiana di Cadore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Forno di Zoldo]], [[Ospitale di Cadore]], [[Valle di Cadore]], at [[Vodo di Cadore]]. == Ekonomiya == [[File:Cibiana_di_Cadore_2.jpg|thumb| Cibiana di Cadore|left]]Ang bayan ay matatagpuan sa maliit at liblib na lambak ng sapa ng [[Rite (ilog)|Rite]], at ang kaaya-ayang lokasyong ito ang naghiwalay dito mula sa iba pang bahagi ng rehiyon ng [[Cadore]] sa loob ng mahabang panahon. Noong nakaraan, ang mga pangunahing gawain ay agrikultura, pastoralismo, at panggugubat, ngunit ang mga minahan ng bakal sa mga nakapalibot na bundok ay may malaking kahalagahan. Ang bakal ay pangunahing ginagamit para sa mahahalagang produksiyon, isang aktibidad na naroroon pa rin sa lugar ngayon sa isang modernong anyo. Sa kasalukuyan, ang mga residente ay nagtatrabaho sa mga pabrika ng lugar ng Alto Bellunese o sa iba pang mga aktibidad, karamihan ay sa tersiyaryong sektor. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1328|1881|1517|1901|1636|1911|1893|1921|2172|1931|1588|1936|1260|1951|1272|1961|1054|1971|917|1981|740|1991|645|2001|483|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Cibiana Di Cadore}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 07nr7kinfdnuitgcsebzjpjm0uwb0dc 0 129906 2232221 1869943 2026-10-07T02:04:26Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375114225|Colle Santa Lucia]]" 2232221 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Colle Santa Lucia|official_name=Comune di Colle Santa Lucia|native_name=|image=Colle Santa Lucia 002.jpg|caption=Colle Santa Lucia|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|27|N|12|1|E|type:city(408)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=15.3|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website=www.collesantalucia.eu|footnotes=}}Ang '''Kolehiyo ng Santa Lucia''' ({{IPA|it|ˈkɔlle ˈsanta luˈtʃiːa}} [[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Col'' ) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 408 at lawak na {{Convert|15.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang populasyon ay nagsasalita ng diyalektong Venetian na tinatawag na ''Ladin Venetian'' na lubos na naimpluwensiyahan ng wikang Ladin. Ang Colle Santa Lucia ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Alleghe]], [[Cortina d'Ampezzo]], [[Livinallongo del Col di Lana]], [[Rocca Pietore]], [[San Vito di Cadore]], at [[Selva di Cadore]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|?|1881|?|1901|?|1911|?|1921|754|1931|719|1936|664|1951|677|1961|623|1971|603|1981|556|1991|480|2001|418|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] oefd1necj2a53hmh3z3wia8goskddif 2232229 2232221 2026-10-07T02:24:09Z Ryomaandres 8044 2232229 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Colle Santa Lucia|official_name=Comune di Colle Santa Lucia|native_name=|image=Colle Santa Lucia 002.jpg|caption=Colle Santa Lucia|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|27|N|12|1|E|type:city(408)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=15.3|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website=www.collesantalucia.eu|footnotes=}}Ang '''Kolehiyo ng Santa Lucia''' ({{IPA|it|ˈkɔlle ˈsanta luˈtʃiːa}} [[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Col'' ) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 408 at lawak na {{Convert|15.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang populasyon ay nagsasalita ng diyalektong Venetian na tinatawag na ''Ladin Venetian'' na lubos na naimpluwensiyahan ng wikang Ladin. Ang Colle Santa Lucia ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Alleghe]], [[Cortina d'Ampezzo]], [[Livinallongo del Col di Lana]], [[Rocca Pietore]], [[San Vito di Cadore]], at [[Selva di Cadore]]. == Kasaysyan == Noong 1805, kasunod ng mga pagkatalo ng Austria laban sa hukbo ni Napoleon, ang Colle Santa Lucia, kasama ang [[Kondado ng Tirol]] at ang dating [[Prinsipalidad ng Trento]], ay isinama sa [[Kaharian ng Baviera]]. Noong 1809, kasunod ng [[Digmaan ng Ikalimang Koalisyon]], ang bayan ay naipasa sa [[Kaharian ng Italya (1805-1814)|Kaharian ng Italya]] ni Napoleon (1805-1814). Noong 1849, ang pag-akyat sa trono ni Emperador [[Francisco José I ng Austria|Francisco José]] ay humantong sa pag-aalis ng mataas na pagmamay-ari ng ari-arian at ang pagpapalaya sa lupa (Grundentlastung) at noong 1862 sa isang bagong balangkas ng batas para sa regulasyon ng mga munisipalidad. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|?|1881|?|1901|?|1911|?|1921|754|1931|719|1936|664|1951|677|1961|623|1971|603|1981|556|1991|480|2001|418|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jfqbngxfklio9xiy01wp2uoedzw4fee 2232272 2232229 2026-10-07T05:34:01Z Ryomaandres 8044 2232272 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Colle Santa Lucia|official_name=Comune di Colle Santa Lucia|native_name=|image=Colle Santa Lucia 002.jpg|caption=Colle Santa Lucia|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|27|N|12|1|E|type:city(408)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=15.3|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website=www.collesantalucia.eu|footnotes=}}Ang '''Colle Santa Lucia''' ({{IPA|it|ˈkɔlle ˈsanta luˈtʃiːa}} [[Wikang Ladin|Ladin]]: ''Col'' ) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 408 at lawak na {{Convert|15.3|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang populasyon ay nagsasalita ng diyalektong Venetian na tinatawag na ''Ladin Venetian'' na lubos na naimpluwensiyahan ng wikang Ladin. Ang Colle Santa Lucia ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Alleghe]], [[Cortina d'Ampezzo]], [[Livinallongo del Col di Lana]], [[Rocca Pietore]], [[San Vito di Cadore]], at [[Selva di Cadore]]. == Kasaysyan == Noong 1805, kasunod ng mga pagkatalo ng Austria laban sa hukbo ni Napoleon, ang Colle Santa Lucia, kasama ang [[Kondado ng Tirol]] at ang dating [[Prinsipalidad ng Trento]], ay isinama sa [[Kaharian ng Baviera]]. Noong 1809, kasunod ng [[Digmaan ng Ikalimang Koalisyon]], ang bayan ay naipasa sa [[Kaharian ng Italya (1805-1814)|Kaharian ng Italya]] ni Napoleon (1805-1814). Noong 1849, ang pag-akyat sa trono ni Emperador [[Francisco José I ng Austria|Francisco José]] ay humantong sa pag-aalis ng mataas na pagmamay-ari ng ari-arian at ang pagpapalaya sa lupa (Grundentlastung) at noong 1862 sa isang bagong balangkas ng batas para sa regulasyon ng mga munisipalidad. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|?|1881|?|1901|?|1911|?|1921|754|1931|719|1936|664|1951|677|1961|623|1971|603|1981|556|1991|480|2001|418|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 49m0snpt1wfy5nt3342xt3qc8c8hwq3 0 129907 2232271 1869945 2026-10-07T05:32:54Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377891046|Cortina d'Ampezzo]]" 2232271 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cortina d'Ampezzo|official_name=Comune di Cortina d'Ampezzo/Comun de Anpezo|native_name={{nativename|lld-anpezo|Anpezo}}|image=Faloria Cortina d'Ampezzo 10.jpg|image_size=250px|caption=Tanaw ng Cortina d'Ampezzo|image_shield=Cortina d'Ampezzo-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=Map of comune of Cortina d'Ampezzo (province of Belluno, region Veneto, Italy).svg|map_alt=|map_caption=The Comune of Cortina d'Ampezzo shaded red in the [[Province of Belluno]]|coordinates={{coord|46|32|25|N|12|08|10|E|type:city_region:IT-BL|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=see [[#Frazioni|list]]|mayor_party=|mayor=[[Gianluca Lorenzi]]|area_footnotes=|area_total_km2=254.51|population_footnotes=|population_demonym={{langx|it|ampezzani|links=no}}<br/>{{langx|lld-anpezo|label=Ampezzan|anpezan}}|elevation_footnotes=|elevation_m=1224|saint=[[Felipe ang Alagad]] at [[Santiagong Makakaunti]]|day=Mayo 3|postal_code=32043|area_code=0436|website={{Official|https://www.comune.cortinadampezzo.bl.it}} {{in lang|it}}|footnotes=}}Ang '''Cortina d'Ampezzo''' ({{IPA|it|korˈtiːna damˈpɛttso|lang}} lokal na {{Langx|lld-anpezo|Anpezo}}, sa ibang lugar {{Lang|lld|Ampëz}} ; makasaysayang {{Langx|de-AT|Hayden}}), kadalasang pinaikli bilang '''Cortina''', ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Matatagpuan sa ilog [[Boite (ilog)|Boite]], sa isang Alpinong lambak sa puso ng katimugang [[Dolomitas|Dolomitas Alpes]], ito ay isang marangyang [[Slo resort|resort para sa mga isports sa tag-init at taglamig]] na kilala sa mga skiing trail, tanawin, akomodasyon, mga tindahan, at sa eksena ng [[après-ski]] na pinangungunahan ng [[Jet set|jet-set]]. Ito ay bahagi ng rehiyong lingguwistiko at kultural ng [[Ladinia]]. Ang motto ng bayan [[Wikang Latin|sa Latin]], na ipinagkaloob noong 1928 sa bandila at [[eskudo de armas]] nito, ay mababasa: MODO VIVO AC TUTA QUIESCO (tinatayang salin, "Namumuhay ako nang matipid at tahimik na nagpapahinga".)<ref>{{Cite web |title=Modo Vivo |url=https://www.storycote.com/blog/modo-vivo |access-date=2026-03-08 |website=storycote.com |language=en}}</ref> Ilang pelikula na ang kinunan sa bayan, pinakakilala ang ''[[The Pink Panther (pelikula noong 1963)|The Pink Panther]]'' (1963), ''[[For Your Eyes Only (pelikula)|For Your Eyes Only]]'' (1981), at ''[[Cliffhanger (pelikula noong 1993)|Cliffhanger]]'' (1993). == Heograpiya at klima == [[File:Tofana-Massiv_2690_a.jpg|thumb| Ang pangkat ng bundok ng [[Tofane]]]] Ang Cortina ay matatagpuan halos sa gitna ng lambak ng Ampezzo, sa tuktok ng [[Boite (ilog)|Valle del Boite]] sa [[Dolomitas]], na nakapalibot sa bayan. Ang ilog Boite ay direktang dumadaloy sa bayan mismo ng Cortina. Ang mga bundok sa lugar ay inilarawan bilang "matarik" at "matatalon", "hindi mapagkakamalan; parang isang napakalaking bahura na napunit mula sa dagat, nababalutan ng mga konipera at nababalutan ng niyebe".{{Sfn|Bramblett|de Bruyn|Nadeau|Fink|2006}} === Mga ''frazione'' === Ang comune ay naglalaman ng mga sumusunod na ''[[frazione]]'' (parokya/sitio) kasama ang kanilang mga pangalang [[Wikang Ladin|Ladin]] sa panaklong: Acquabona (Agabòna), Alverà, Bigontina (Begontina), Cadelverzo (Cadelvèrzo), Cademai, Cadin (Ciadìn), Campo (Ciànpo), Chiamulera (Ciamulèies,ìCojana), Cojana (Ciamulèies), Chiave Col, Cortina, Crìgnes, Doneà, Fiames (Fiàmes), Fraìna, Gilardon (Jilardòn), Gnòche o Gràa, Guargné, Lacedel (Lazedèl), Manaigo, Majon, Melères, Mortisa (Mortìja), [[Pocol|Pecol]] (Pecòl), Peziòé, Pian danco, Poulin (Staulìn), Val, Verocai, Vera (Vèra), at Zuel (Zuèl).<ref>{{Cite web |title=Statudo Comunale |url=http://cdn1.regione.veneto.it/alfstreaming-servlet/streamer/resourceId/176f9152-8ddc-4d85-96d4-45eaca595dcd/statuto_comunale.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419094835/http://cdn1.regione.veneto.it/alfstreaming-servlet/streamer/resourceId/176f9152-8ddc-4d85-96d4-45eaca595dcd/statuto_comunale.pdf |archive-date=19 April 2015 |access-date=14 April 2015 |publisher=Comune Cortina d'Ampezzo |language=it}} ([[PDF]])</ref> == Ugnayang pandaigdig == === Mga kakambal na bayan / mga kinakapatid na lungsod === Ang Cortina ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|ITA}} [[Cattolica]], Italya (mula noong Marso 16, 1971) * {{Flagicon|PAK}} [[Skardu]], [[Pakistan]] (2010) == Mga sanggunian == === Mga sitasyon === {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline}} * [https://cortinadampezzo.it/en/ Cortina d’Ampezzo] The Queen of the Dolomites * {{Wikivoyage-inline}} * {{OSM relation|47235}} {{Cortina d'Ampezzo}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Aleman (de)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] fzqi8mrd2aat65efh9ooou79n2yff7y 0 129908 2232274 1869946 2026-10-07T05:37:46Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375118310|Danta di Cadore]]" 2232274 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Danta di Cadore|official_name=Comune di Danta di Cadore|native_name=|image=Danta Cadore.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|34|N|12|31|E|type:city(532)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Ivano Mattea|area_footnotes=|area_total_km2=8.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Dantini|elevation_footnotes=|elevation_m=1398|saint=|day=|postal_code=32040|area_code=0435|website={{official website|http://www.dantadicadore.info}}|footnotes=}}Ang '''Danta di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. [[File:Danta_Cadore_1.JPG|none|thumb| Danta di Cadore]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] a9ei1ru8aoepuxbb0x6vdgdkpha7wll 2232285 2232274 2026-10-07T06:10:17Z Ryomaandres 8044 2232285 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Danta di Cadore|official_name=Comune di Danta di Cadore|native_name=|image=Danta Cadore.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|34|N|12|31|E|type:city(532)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Ivano Mattea|area_footnotes=|area_total_km2=8.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Dantini|elevation_footnotes=|elevation_m=1398|saint=|day=|postal_code=32040|area_code=0435|website={{official website|http://www.dantadicadore.info}}|footnotes=}}Ang '''Danta di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. == Mga monumento at tanawin == Ang "Mga Ugat ng Buhay" na Museo ng Paleontolohiya Ito ay matatagpuan sa Via Roma, malapit sa munisipyo, sa dating Casa della Regola. Ang maliit ngunit mahalagang museo na ito, na nilikha ng naturalistang si Bruno Berti, ay nagtatampok ng isang serye ng mga kahanga-hangang natuklasang posil, ang ilan ay ibinigay ng Ligabue Foundation ng Venecia. Ang mga eksibit ng museo ay sumusubaybay sa kasaysayan ng buhay mula sa pinagmulan nito hanggang sa Panahon ng Bato. Kabilang sa mga eksibit ay isang pambihira at perpektong napreserbang kalansay ng isang sanggol na dinosauro, isang [[Mammoth|mamut]] na pangil, isang bungo ng oso sa kweba, mga bakas ng paa ni Dimetrodon (250 milyong taong gulang), at mga patak ng ulan mula 250 milyong taon na ang nakalilipas.[[File:Danta_Cadore_1.JPG|thumb| Danta di Cadore|left]] == Lipunan == Noong Disyembre 31, 2008, ang populasyon ay umabot sa 512. Sa pagitan ng Enero 1 at Disyembre 31, 2008, mayroong 5 buhay na kapanganakan (9.7‰) at 7 pagkamatay (13.6‰), na may natural na pagbabago na -2 (3.9‰). Ang mga pamilya ay may pangkaraniwang 2.2 miyembro. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9ukm6s4qm4ftwuvdti4k6e6ayzzos9l 0 129909 2232275 1869947 2026-10-07T05:39:54Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375118779|Domegge di Cadore]]" 2232275 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Domegge di Cadore|official_name=Comune di Domegge di Cadore|native_name=|image=Domegge cadore somacros 2.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|28|N|12|25|E|type:city(2,675)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Vallesella di Cadore, Grea di Cadore|mayor_party=|mayor=Lino Paolo Fedon|area_footnotes=|area_total_km2=50.4|population_footnotes=|population_demonym=Domeggesi|elevation_footnotes=|elevation_m=775|saint=San Jorge|day=Abril 23|postal_code=32040|area_code=0435|website={{official website|http://www.domeggedicadore.info/}}|footnotes=}}Ang '''Domegge di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. == Heograpiya == Ang bayan ay matatagpuan sa lambak ng [[Piave (ilog)|Ilog Piave]] sa loob ng [[Mga Dolomitas|Dolomitas]], sa pagitan ng grupo ng [[Marmarole]] sa hilagang-kanluran at ng [[Friulanong Dolomitas]] sa timog-silangan. Kabilang sa mga kinatawang taluktok ang [[Campanile Ciastelin]] (2,602 m) at [[Monte Cridola]] (2,581 m). [[File:LagoCadore2.jpg|left|thumb| Lawa ng Cadore]] Ang prinsa ng [[Pieve di Cadore]], na natapos noong 1949, ay nagresulta sa pagbuo ng [[Lawa ng Cadore]]. Maraming mga sanga ng ilog ang dumadaloy sa teritoryo patungo sa Piave, kabilang ang mga ilog Molinà, Talagona, at Cridola. Ang ''comune'' ay napapaligiran ng [[Auronzo di Cadore]], [[Calalzo di Cadore]], [[Cimolais]], [[Forni di Sopra]], [[Lorenzago di Cadore]], [[Lozzo di Cadore]], at [[Pieve di Cadore]]. == Galeriya == <gallery widths="180"> File:Domegge_Cadore.JPG|alt=Domegge in winter| Domegge sa taglamig File:Val_Toro_notte.JPG| Val di Toro File:SpaltiDiToro03.JPG| Gli Spalti di Toro File:DomeggeChiesa.jpg|alt=Church of San Giorgio| Simbahan ng San Giorgio File:Cridola_bridge_domegge_lorenzago.JPG|alt=Bridge over Cridola| Tulay sa ibabaw ng Cridola </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.domeggedicadore.info/ Opisyal na website] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] tcjc9okb8g0e53evi39fl8c3mlxiw6k 0 129911 2232309 1869958 2026-10-07T10:15:15Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375143360|Lorenzago di Cadore]]" 2232309 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lorenzago di Cadore|official_name=Comune di Lorenzago di Cadore|native_name=Lorenžàgo (ladin)|image=Lorenzago di Cadore 01.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|29|N|12|28|E|type:city(600)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=Civic List|mayor=Marco D’Ambros (simula Hunyo 2019)|area_footnotes=|area_total_km2=27.7|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32040|area_code=0435|website=|footnotes=}}Ang '''Lorenzago di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 600 at may lawak na {{Convert|27.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Lorenzago di Cadore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Domegge di Cadore]], [[Forni di Sopra]], [[Lozzo di Cadore]], at [[Vigo di Cadore]]. Sa loob ng ilang taon, sa Lorenzago nagbakasyon si [[Papa Juan Pablo II]] tuwing tag-init. Noong 2007, nagbakasyon dito si [[Papa Benedicto XVI]]. Si [[Giulio Tremonti]], dalawang beses na naging ministro ng pananalapi ng Italya, ay ginawaran ng onoraryong pagkamamamayan noong Disyembre 29, 2009. Bagaman ipinanganak sa [[Sondrio]], ang kaniyang ama ay isang katutubo mula sa Lorenzago<ref>{{Cite web |title=Official website of Lorenzago di Cadore |url=http://www.lorenzago.com/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20010407125518/http://www.lorenzago.com/ |archive-date=April 7, 2001}}</ref> at dito naging tahanan ng anak ang mga tagabalangkas ng panukalang panggitnang-kanang susog sa Konstitusyon.<ref>The text, initially drafted in the hut of Lorenzago, has been substantially improved in Parliament: {{Cite journal |last=Buonomo |first=Giampiero |date=2004 |title=La Costituzione targata Lorenzago: prima analisi della riforma che lascia da parte le questioni più difficili |url=https://www.questia.com/projects#!/project/89386971 |url-status=dead |journal=Diritto&Giustizia Edizione Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects#!/project/89386971 |archive-date=2012-08-01 |access-date=2016-04-06}}</ref><gallery widths="180" class="center"> File:Cridola_Lorenzago.JPG|alt=The valley of Cridola| Ang lambak ng Cridola File:Lorenzago_di_Cadore_-_Val_della_Tora.jpeg|alt=The valley of Tora| Ang lambak ng Tora File:Antelao_visto_da_Lorenzago.JPG|alt=Antelao (3.263 m) seen by the village| Antelao (3.263 m) na nakikita ng nayon File:Lorenzago_di_Cadore_-_il_castello_di_Mirabello.jpg|alt=The castle of Mirabello in 1930| Ang kastilyo ng Mirabello noong 1930 File:Marmarole_viste_da_Lorenzago.JPG|alt=Marmarole (2.932 m), the Titian mountains| Marmarole (2.932 m), ang mga bundok ng [[Titian]] File:Lorenzago_di_Cadore_Villa_Clarenza_1910.jpg|alt=Villa Clarenza was burned by Germans in 1944.| Ang Villa Clarenza ay sinunog ng mga Aleman noong 1944. File:Lorenzago_di_Gruppo_-_del_Cridola_1937.jpg|alt=Cridola's valley and Miaron in 1937| Lambak ng Cridola at Miaron noong 1937 File:Lorenzago_panorama.JPG|alt=Aerial view of the town| Tanawin mula sa himpapawid ng bayan </gallery> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1043|1881|1169|1901|1114|1911|1196|1921|1080|1931|873|1936|854|1951|775|1961|726|1971|675|1981|677|1991|646|2001|578|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons}} * http://www.lorenzago.com {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1q5giwz40blebz2iarbhaimjud9c6gw 2232325 2232309 2026-10-07T10:32:45Z Ryomaandres 8044 2232325 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lorenzago di Cadore|official_name=Comune di Lorenzago di Cadore|native_name=Lorenžàgo (ladin)|image=Lorenzago di Cadore 01.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|29|N|12|28|E|type:city(600)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=Civic List|mayor=Marco D’Ambros (simula Hunyo 2019)|area_footnotes=|area_total_km2=27.7|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32040|area_code=0435|website=|footnotes=}}Ang '''Lorenzago di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 600 at may lawak na {{Convert|27.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Lorenzago di Cadore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Domegge di Cadore]], [[Forni di Sopra]], [[Lozzo di Cadore]], at [[Vigo di Cadore]]. Sa loob ng ilang taon, sa Lorenzago nagbakasyon si [[Papa Juan Pablo II]] tuwing tag-init. Noong 2007, nagbakasyon dito si [[Papa Benedicto XVI]]. Si [[Giulio Tremonti]], dalawang beses na naging ministro ng pananalapi ng Italya, ay ginawaran ng onoraryong pagkamamamayan noong Disyembre 29, 2009. Bagaman ipinanganak sa [[Sondrio]], ang kaniyang ama ay isang katutubo mula sa Lorenzago<ref>{{Cite web |title=Official website of Lorenzago di Cadore |url=http://www.lorenzago.com/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20010407125518/http://www.lorenzago.com/ |archive-date=April 7, 2001}}</ref> at dito naging tahanan ng anak ang mga tagabalangkas ng panukalang panggitnang-kanang susog sa Konstitusyon.<ref>The text, initially drafted in the hut of Lorenzago, has been substantially improved in Parliament: {{Cite journal |last=Buonomo |first=Giampiero |date=2004 |title=La Costituzione targata Lorenzago: prima analisi della riforma che lascia da parte le questioni più difficili |url=https://www.questia.com/projects#!/project/89386971 |url-status=dead |journal=Diritto&Giustizia Edizione Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20120801002834/http://www.questia.com/projects#!/project/89386971 |archive-date=2012-08-01 |access-date=2016-04-06}}</ref> == Heograpiyang pisikal == Ang teritoryo ng Munisipalidad ay nasa pagitan ng 683 m at 2,581 m sa ibabaw ng antas ng dagat. == Galeriya == <gallery widths="180" class="center"> File:Cridola_Lorenzago.JPG|alt=The valley of Cridola| Ang lambak ng Cridola File:Lorenzago_di_Cadore_-_Val_della_Tora.jpeg|alt=The valley of Tora| Ang lambak ng Tora File:Antelao_visto_da_Lorenzago.JPG|alt=Antelao (3.263 m) seen by the village| Antelao (3.263 m) na nakikita ng nayon File:Lorenzago_di_Cadore_-_il_castello_di_Mirabello.jpg|alt=The castle of Mirabello in 1930| Ang kastilyo ng Mirabello noong 1930 File:Marmarole_viste_da_Lorenzago.JPG|alt=Marmarole (2.932 m), the Titian mountains| Marmarole (2.932 m), ang mga bundok ng [[Titian]] File:Lorenzago_di_Cadore_Villa_Clarenza_1910.jpg|alt=Villa Clarenza was burned by Germans in 1944.| Ang Villa Clarenza ay sinunog ng mga Aleman noong 1944. File:Lorenzago_di_Gruppo_-_del_Cridola_1937.jpg|alt=Cridola's valley and Miaron in 1937| Lambak ng Cridola at Miaron noong 1937 File:Lorenzago_panorama.JPG|alt=Aerial view of the town| Tanawin mula sa himpapawid ng bayan </gallery> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1043|1881|1169|1901|1114|1911|1196|1921|1080|1931|873|1936|854|1951|775|1961|726|1971|675|1981|677|1991|646|2001|578|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons}} * http://www.lorenzago.com {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] idoimvj6o9bgg62va07ffs38n9tw3bb 0 129912 2232312 1869959 2026-10-07T10:17:39Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375143575|Lozzo di Cadore]]" 2232312 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lozzo di Cadore|official_name=Comune di Lozzo di Cadore|native_name=|image=Pian Buoi Fortificazione.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|29|N|12|27|E|type:city(1,653)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Mario Manfreda|area_footnotes=|area_total_km2=30.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Lozzesi or Lucensi|elevation_footnotes=|elevation_m=753|saint=[[San Lorenzo]]|day=Agosto 10|postal_code=32040|area_code=0435|website={{official website|http://www.lozzodicadore.org}}|footnotes=}}Ang '''Lozzo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]] sa [[Cadore]]. [[File:Lozzo_loreto_front.JPG|none|thumb| Sanctuary ng Madonna di Loreto]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.lozzodicadore.org}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5w4uo67b5haxjvwxjtiupommazrw1ob 2232327 2232312 2026-10-07T10:38:30Z Ryomaandres 8044 2232327 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lozzo di Cadore|official_name=Comune di Lozzo di Cadore|native_name=|image=Pian Buoi Fortificazione.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|29|N|12|27|E|type:city(1,653)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Mario Manfreda|area_footnotes=|area_total_km2=30.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Lozzesi or Lucensi|elevation_footnotes=|elevation_m=753|saint=[[San Lorenzo]]|day=Agosto 10|postal_code=32040|area_code=0435|website={{official website|http://www.lozzodicadore.org}}|footnotes=}}Ang '''Lozzo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]] sa [[Cadore]]. [[File:Lozzo_loreto_front.JPG|thumb| Santuwaryo ng Madonna di Loreto|left]] == Kasaysayan == Ang pamayanan ay pinapaboran ng kalikasan ng lupain, mayaman sa yamang-tubig at mataba, na may mas banayad na klima kaysa sa iba pang bahagi ng rehiyon ng Cadore.<ref name="storia">{{cita web|cognome=Comune di Lozzo di Cadore|url=http://www.comune.lozzodicadore.bl.it/opencms/cmsinternaente.act?dir=/opencms/opencms/CMCC/Lozzo/Vivere/Cenni_Storici/|titolo=Cenni storici|accesso=26 marzo 2022|urlarchivio=|dataarchivio=18 dicembre 2012}}</ref> Ang [[lindol sa Friuli noong 1348]] ay nagdulot ng pagguho ng lupa na ganap na sumira sa bayan, na kalaunan ay itinayong muli nang mas mababa kaysa sa orihinal nitong lokasyon. Sa itaas ng bayan, ang malaking bitak ng bato na may katangiang hugis pamaypay ay nakikita pa rin. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng Munisipalidad ng Lozzo di Cadore ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Mayo 2, 1996.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?5343|titolo=DPR 1996-05-02 concessione di stemma e gonfalone|autore=Ufficio araldico, Fascicoli comunali|sito=Archivio centrale dello Stato|accesso=24 febbraio 2025}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.lozzodicadore.org}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 63h1gsao0st6o79rcgevnyt45l5x74s 0 129913 2232317 1869962 2026-10-07T10:21:00Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375291308|Perarolo di Cadore]]" 2232317 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Perarolo di Cadore|official_name=Comune di Perarolo di Cadore|native_name=|image=Perarolo_di_Cadore.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|24|N|12|21|E|type:city(363)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Caralte, Fontanelle, Macchietto, Peron|mayor_party=|mayor=Ruggero Lollato|area_footnotes=|area_total_km2=43.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Perarolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=532|saint=|day=|postal_code=32010|area_code=0435|website=|footnotes=}}Ang '''Perarolo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. Malapit ang [[Biadukto Cadore]] sa [[Strada statale 51 di Alemagna]] (SS51). [[File:BL-Perarolo-1941-ove-Piave-e-Boite-si-uniscono-m532.jpg|none|thumb| Perarolo noong 1941]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] lzmb165d53k4hp33yrjzgd15b0tjsv1 2232332 2232317 2026-10-07T10:47:13Z Ryomaandres 8044 2232332 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Perarolo di Cadore|official_name=Comune di Perarolo di Cadore|native_name=|image=Perarolo_di_Cadore.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|24|N|12|21|E|type:city(363)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Caralte, Fontanelle, Macchietto, Peron|mayor_party=|mayor=Ruggero Lollato|area_footnotes=|area_total_km2=43.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Perarolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=532|saint=|day=|postal_code=32010|area_code=0435|website=|footnotes=}}Ang '''Perarolo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. Malapit ang [[Biadukto Cadore]] sa [[Strada statale 51 di Alemagna]] (SS51). [[File:BL-Perarolo-1941-ove-Piave-e-Boite-si-uniscono-m532.jpg|thumb| Perarolo noong 1941|left]] == Kasaysayan == Mula sa lugar na ito umaalis ang mga balsa upang maghatid ng mga troso patungong [[Republika ng Venecia]] sa pamamagitan ng ilog. Sa loob ng maraming siglo, simula noong ikalawang kalahati ng ika-14 na siglo, ang kalakalang ito ang naging batayan ng ekonomiya ng lugar na ito na halos magubat. Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, bahagyang dahil sa pagdating ng riles sa lambak (1913), ang siglo-taong gulang na modelo ng ekonomiya na nakabatay sa pagsasamantala sa troso ay bumagsak, at kasama nito, ang estratehikong papel ng Perarolo bilang isang daungan sa ilog. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika na si [[Francesco Cossiga]] noong Enero 26, 1987.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?2412|titolo=Perarolo di Cadore ora Perarolo|accesso=14 dicembre 2025|editore=Archivio Centrale dello Stato|sito=Ufficio araldico - Fascicoli comunali}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5n5b73eyd286ojq1x19aee8e4ccd58j 2232333 2232332 2026-10-07T10:47:25Z Ryomaandres 8044 /* Simbolo */ 2232333 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Perarolo di Cadore|official_name=Comune di Perarolo di Cadore|native_name=|image=Perarolo_di_Cadore.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|24|N|12|21|E|type:city(363)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Caralte, Fontanelle, Macchietto, Peron|mayor_party=|mayor=Ruggero Lollato|area_footnotes=|area_total_km2=43.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Perarolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=532|saint=|day=|postal_code=32010|area_code=0435|website=|footnotes=}}Ang '''Perarolo di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. Malapit ang [[Biadukto Cadore]] sa [[Strada statale 51 di Alemagna]] (SS51). [[File:BL-Perarolo-1941-ove-Piave-e-Boite-si-uniscono-m532.jpg|thumb| Perarolo noong 1941|left]] == Kasaysayan == Mula sa lugar na ito umaalis ang mga balsa upang maghatid ng mga troso patungong [[Republika ng Venecia]] sa pamamagitan ng ilog. Sa loob ng maraming siglo, simula noong ikalawang kalahati ng ika-14 na siglo, ang kalakalang ito ang naging batayan ng ekonomiya ng lugar na ito na halos magubat. Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, bahagyang dahil sa pagdating ng riles sa lambak (1913), ang siglo-taong gulang na modelo ng ekonomiya na nakabatay sa pagsasamantala sa troso ay bumagsak, at kasama nito, ang estratehikong papel ng Perarolo bilang isang daungan sa ilog. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika na si [[Francesco Cossiga]] noong Enero 26, 1987.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?2412|titolo=Perarolo di Cadore ora Perarolo|accesso=14 dicembre 2025|editore=Archivio Centrale dello Stato|sito=Ufficio araldico - Fascicoli comunali}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] lg4aa8jw2xcxxb1ruk5h30e6ex2bimo 0 129915 2232321 1869964 2026-10-07T10:25:12Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375299717|Pieve di Cadore]]" 2232321 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pieve di Cadore|official_name=Comune di Pieve di Cadore|native_name=|image=Pieve di Cadore, Febbraio 2023 (1).jpg|image_size=|caption=|image_shield=Pieve di Cadore-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|26|N|12|22|E|type:city(4,038)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Damos, Nebbiù, Pozzale, Sottocastello, Tai|mayor_party=|mayor=Sindi Manushi|area_footnotes=|area_total_km2=66.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Pievani|elevation_footnotes=|elevation_m=878|saint=Kapanganakan ng Birhen|day=Setyembre 8|postal_code=32044|area_code=0435|website={{official website|URL=http://www.pievedicadore.org}}|footnotes=}}Ang '''Pieve di Cadore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], mga {{Convert|110|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|35|km|0|abbr=in}} hilagang-silangan ng [[Belluno]] . Ang "[[Pieve]]" ay nangangahulugang "[[simbahang parokya]]".<ref>[http://dictionary.reverso.net/italian-english/pieve Translation of "pieve"].</ref> Ito ang lugar ng kapanganakan ng Italyanong pintor na si [[Titian]];<ref name="Wolf">{{Cite book |last=Wolf |first=Norbert |title=I, Titian |publisher=Prestel |year=2006 |isbn=9783791333847 |location=New York and London}}</ref> ang bahay kung saan siya ipinanganak ay nananatiling halos buo, at isa itong maliit na museo. Dahil sa estratehikong lokasyon nito, ang bayan ay isang kuta noong medyebal na may mga kuta, na tinatawag na "napapaderang lungsod ng Veneto."<ref name="history">[http://www.comune.pievedicadore.bl.it/web/pievecadore/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=/regioneveneto/myportal/html-generico-detail&uuid=3efc2f94-85c3-443a-96ad-342b4874f9bf&contentArea=_PieveCadore_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_e2223d3f-cdf9-4745-9e9d-1c6784ed6815 Pieve di Cadore: History]</ref> Ang pangunahing tanawin ay ang ''Palazzo della Magnifica Comunità'' ("Palasyo ng Kahanga-hangang Komunidad"), na itinayo noong 1447 ng konseho ng parehong pangalan na noon ay namuno sa lungsod. Mayroon itong toreng na may disenyong [[merlon]] na natapos noong 1491. == Kasaysayan == Ang Pieve di Cadore ay nasa kagubatang Alpino, napakalapit sa hangganan ng [[Austria|Austri]] . Bilang bahagi ng ''terrafirma'' o mga teritoryo sa kalupaan ng [[Republika ng Venecia]], mahalaga ito dahil sa mga kahoy nito, na kailangan kapwa para sa lokal na[[arkitekturang Veneciano]] at para sa malaking [[Hukbong-dagat ng Venecia]]. Pagsapit ng Renasimyento, ang mga nasa hustong gulang na puno ng pino para sa mga palo ng barko ay nagiging bihira na. Ang pamilya ni Titian ay naninirahan sa kakahuyan, tulad ng karamihan sa populasyon. Inilarawan ni Sheila Hale ang bahay kung saan siya ipinanganak bilang "isang simpleng kubo na halos wala na, ito ay muling natuklasan sa likod ng isang kalaunang pagpapalawak noong unang bahagi ng ikalabingsiyam na siglo ng mga iskolar na detektib na nakilala ito mula sa paglalarawan nito sa isang dokumento ng pagbebenta noong 1580.<ref>Hale, Sheila, ''Titian, His Life'', p. 4, 2012, Harper Press, {{ISBN|978-0-00717582-6}}</ref> == Galeriya == <gallery widths="180"> File:Pieve_cadore_square.jpg|alt=The piazza| Ang plaza File:Pieve_di_Cadore_-_Chiesa_di_Santa_Maria_Nascente_-_2023-09-26_19-38-49_001.jpg| Chiesa di Santa Maria Nascente </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist|20em}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Pieve di Cadore}} * Official website {{In lang|it}} * [http://www.taidicadore.com Old postcards from Tai di Cadore (municipality of Pieve di Cadore)] {{In lang|it}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 7psj6qeibmg1qpzx2fgsum8d3c022jx 0 129916 2232337 1869965 2026-10-07T11:10:17Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1378500461|Ponte nelle Alpi]]" 2232337 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ponte nelle Alpi|official_name=Comune di Ponte nelle Alpi|native_name=|image=Ponte_nelle_alpi.JPG|image_size=|caption=|image_shield=PontenelleAlpi-Stemma.gif|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|10|58.8|N|12|16|44.76|E|type:city(8,157)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Arsiè, Cadola (communal seat), Canevoi, Casan, Col di Cugnan, Cornolade, Cugnan, La Secca, Lastreghe, Lizzona, Losego, Paiane, Piaia, Pian di Vedoia, Polpet, Ponte nelle Alpi, Quantin, Reveane, Roncan, Soccher, Vich|mayor_party=|mayor=Elena Levorato|area_footnotes=|area_total_km2=58.0|population_footnotes=|population_demonym=Pontalpini|elevation_footnotes=|elevation_m=397|saint=|day=|postal_code=32014|area_code=0437|website={{official website|https://www.comune.pontenellealpi.bl.it/}}|footnotes=}}Ang '''Ponte nelle Alpi''' (Tagalog: ''Tulay pa-Alpes'', [[Wikang Veneto|Veneciano]]: ''Pont'') ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Belluno]]. Ang Ponte nelle Alpi ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Belluno]], [[Alpago]], [[Longarone]], at [[Soverzene]]. == Heograpiya == Ang teritoryo ng munisipyo ay umaabot sa magkabilang pampang ng Ilog Piave, na may taas na mula 378 hanggang 2,133 metro mula sa antas ng dagat. Tatlong natatanging sona ang maaaring makilala: * Kanan Piave: Ponte nelle Alpi, Polpet, Pian di Vedoia; * Kaliwang Piave o Coi de Pera: Rione Santa Caterina, Lastreghe, Canevoi, Cadola (municipal seat), Piaia, Cugnan, Col di Cugnan, Losego, Roncan, Quantin, Cornolade, Lizzona, Vich, La Secca; * Oltrai: Soccher, Arsiè, Paiane, Casan, Reveane. == Kasaysayan == === Mula sa pinagmulan hanggang sa panahon ng mga Romano === Ang pinakamatandang ebidensiyang iniwan ng kabihasnan ay mula pa noong Panahong Bato at natukoy sa iba't ibang lokasyon sa buong rehiyon: Coi de Pera, Sass de Pescamon, at Losego. Ngunit ang mga hindi mapagkakamalang palatandaan ng isang matatag at laganap na presensiya ay nagsimula pa noong panahon ng mga Romano: lumitaw ang mga labi ng mga kampo, tirahan, libingan, at mga kalsada, pati na rin ang mga alahas, barya, at mga kagamitan. Ang mga natuklasan ay nakasentro sa Losego at Polpet.<ref name="history">{{Cite web |date=25 July 2024 |title=Cenni storici |url=https://www.comune.pontenellealpi.bl.it/vivere-il-comune/territorio/storia/ |website=comune.pontenellealpi.bl.it |language=it}}</ref> === Gitnang Kapanahunan === Mula noong unang bahagi ng Gitnang Kapanahunan, ang lugar ay nagkaroon ng estratehikong kahalagahan, at tatlong kuta ang itinayo upang ipagtanggol ang tatlong lambak na nagtatagpo doon. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline}} * {{Wikivoyage-inline}} * {{Official website|https://www.comune.pontenellealpi.bl.it}} {{In lang|it}} * {{OSM relation|5624670969}} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] bp2kmdcoq0jv82ufyqxpv0xrmn6zud2 0 132854 2232209 2231449 2026-10-07T01:44:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232209 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Milky Way 2005.jpg|thumb|right|200px|Isang pagsasalarawan kung ano ang hitsura ng [[Daang Lakteya]] (''Milky Way''), ang ating galaksiya.]] [[Talaksan:NGC 4414 (NASA-med).jpg|thumb|Ang [[NGC 4414]], isang galaksiyang espayral.]] Ang '''galaksiya''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''galaxy'') o '''sanlibutan''' ay isang pangkat ng mga [[bituin]] na kabilang ang [[gas]], [[alikabok]], at [[maitim na materya]]. Ang [[grabidad]] ang humahawak sa buong galaksiya ng sama-sama. Umiikot sa isang gitna ang lahat ng nasa "''galaxia''". Nagmula ang salitang ''galaxy'' sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] salita na "''galaxia''" na nangangahulugang [[gatas|magatas]], isang pantukoy sa sarili nating galaksiya, ang [[Daang Magatas]].<ref>{{Cite web |date= |title=Galaxies - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/universe/galaxies/ |access-date=2026-10-04 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-04-17 |title=Galaxy Information and Facts |url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/galaxies |website=[[National Geographic]] |language=en |access-date=2026-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304170034/https://www.nationalgeographic.com/science/article/galaxies |archive-date=2021-03-04 |url-status=dead}}</ref> Ang isang karaniwang galaksiya ay maaaring tumukoy sa isang "duwende" na naglalaman ng sampung milyong mga [[bituin]] o sa isang "higante" na may isang daang trilyong mga bituin na umiikot sa gitna ng [[masa]] (''mass'') ng galaksiya. Ang mga galaksiya ay maaaring maglaman ng mga sistemang bituin, [[Kumpol ng bituin|kumpol ng mga bituin]] (''star cluster'') at iba't ibang mga ulap na interstelar. Mayroong mga 170 bilyon ({{nowrap|1.7 × 10¹¹}}) na mga galaksiya sa [[uniberso|mapagmamasdang sansinukob]].<ref name=apj624_2>Gott III, J. R.; et al. (2005). "A Map of the Universe". Astrophysical Journal 624 (2): 463–484. arXiv:astro-ph/0310571. Bibcode 2005ApJ...624..463G. doi:10.1086/428890</ref><ref name=kackie020201>Mackie, G. (2002-02-01). "To see the Universe in a Grain of Taranaki Sand". Swinburne University. http://astronomy.swin.edu.au/~gmackie/billions.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260514195451/http://astronomy.swin.edu.au/~gmackie/billions.html |date=2026-05-14 }}</ref> Ang isa sa mga galaksiyang ito ang [[Daang Magatas]] na naglalaman ng [[Sistemang Solar]] na sistemang kinalalagyan ng [[Daigdig]] at iba pang mga [[planeta]]. Ang [[Araw (astronomiya)|Araw]] ang isa sa mga [[bituin]] sa galaksiyang [[Daang Magatas]]. == Mga sanggunian == {{reflist}} {{stub|Astronomiya}} [[Kategorya:Mga galaksiya| ]] bsgxx9cipv600f9j4sybhct1o1ulatw 0 139984 2232270 1996471 2026-10-07T05:11:09Z Ryomaandres 8044 2232270 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Capovalle|official_name=Comune di Capovalle|native_name={{native name|lmo|À}}|image_skyline=Capovalle 04maggio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Capovalle-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|45|N|10|33|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] (BS)|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=23|population_footnotes=<ref>[http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html ISTAT] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |date=March 3, 2016 }}</ref>|population_demonym=Capovallesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=1000|saint=[[San Juan Bautista|San Giovanni Battista]]|day=Abril 7|postal_code=25070|area_code=0365|website={{official website|http://www.comune.capovalle.bs.it/}}|footnotes=|istat=017036|frazioni=[[Gargnano]], [[Idro, Lombardy|Idro]], [[Treviso Bresciano]], [[Valvestino]], [[Vobarno]], frazioni = Vico, Viè, Zumiè}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Capovalle''' (bago ang 1907 '''Hano'''; [[Diyalektong Silangang Lombardo|Bresciano]]: ''À'') ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Brescia]], sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]] sa itaas na [[Valle Sabbia]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang munisipalidad na tinawag na Hano hanggang sa promulgasyon ng Maharlikang Dekreto ng 27 Oktubre 1907, n. 464 bilang ang sinaunang termino ay hinuhusgahan na "kita at bulgar", ay binubuo ng tatlong distrito ng Zumiè, Vico, at Viè. Ang terminong Zumiè mula sa "zum" na nagpapahiwatig ng isang pinaninirahan na paloob ay malamang na Retikong pinagmulan, habang ang mga entrada ng Vico at Viè ay tila nagmula sa panahon ng Romano, Vico mula sa "vicus" na nangangahulugang pamayanan at Viè mula sa "viae" na nagpapahiwatig isang sangandaan ng kalsada. Ang parehong etimolohiya ng mga pangalan ng mga distrito ay nagpapatunay na ang Capovalle ay gumaganap ng napakahalagang papel sa mga komunikasyon sa pagitan ng [[Valle Sabbia]], ang Garda Riviera, at [[Lalawigang Awtonomo ng Trentino|Trento]]. == Kasaysayan == Ang lugar ay madalas na dinarayo simula pa noong sinaunang panahon, sa katunayan, ang pagkakatuklas noong mga 1950 sa [[Bundok Manos]] at sa Cima Ingorello<ref name="ref_A">F. Zorzi, ''Tracce preistoriche sulle Prealpi bresciane'', Commentari Ateneo di Brescia, vol. CXLIX, 1950.</ref> ng mga natuklasang paleoarkeolohiko ay nagpapatotoo sa pagkakaroon ng mga sinaunang estasyon ng transit na maiuugnay sa [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]] na nagsilbing ugnayan sa pagitan ng [[Lawa ng Garda]] at ng [[Lambak ng Ledro]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Brescia}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] o6erebmiywllapkvww0euxbdhco2fzx 0 155375 2232238 2026352 2026-10-07T03:26:16Z Ryomaandres 8044 2232238 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Montesarchio|elevation_m=300|metropolitan_city=|province=[[lalawigan ng Benevento|Benevento]] (BN)|established_title=|established_date=|frazioni=Varoni, Cirignano, Tufara Valle|mayor=Francesco Damiano|mayor_party=|area_total_km2=26.51|area_footnotes=|elevation_max_m=|coordinates_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_footnotes=|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=http://demo.istat.it/pop2020/index3_e.html |title=Resident population |publisher=Istat |date=1 January 2020 |accessdate=6 May 2021 |archive-date=31 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210831200256/http://demo.istat.it/pop2020/index3_e.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210831200256/http://demo.istat.it/pop2020/index3_e.html |date=31 Agosto 2021 }}</ref>|population_demonym={{plainlist| *Montesarchiesi *Sarchiesi }}|postal_code=82016|area_code=0824|istat=062043|saint=[[San Nicolas]]<ref>{{cite web |url=http://www.comuni-italiani.it/062/043/index.html |title=Comune di Montesarchio |publisher=Comuni di Italia |accessdate=6 May 2021}}</ref>|day=Disyembre 6|website={{official website|http://www.comune.montesarchio.bn.it/}}|region=[[Campania]]|coordinates={{coord|41|3|40|N|14|38|0|E|region:IT_type:city(13542)|display=inline}}|official_name=Città di Montesarchio|image_shield=Montesarchio-Stemma.gif|native_name={{native name|nap|Muntesarchio}}|settlement_type=|image_skyline=Montesarchio.jpg|image_caption=Tanaw ng pamayanan ng Latonuovo, kasama ang Tore at Kastilyo, at ang Monte Taburno sa likuran|image_size=|image_alt=|image_flag=|flag_size=|flag_alt=|shield_size=|pushpin_map_alt=|shield_alt=|nickname=|motto=|map=|map_caption=|mapsize=|map_alt=|pushpin_map=|pushpin_mapsize=|pushpin_label_position=|footnotes=}} Ang '''Montesarchio''' ({{lang-nap|Muntesarchio}}; {{Lang-la|Caudium}}; {{lang-grc|Καύδιον|Kaúdion}} romanisado: ''Kaúdion'') ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Benevento]] sa rehiyon ng [[Campania]] ng [[Italya]]. Ito ay matatagpuan {{Convert|18|km|0}} timog-kanluran ng [[Benevento]] sa [[Valle Caudina]] sa paanan ng [[Monte Taburno]]. Ang komunidad ay pinagkalooban ng opisyal na katayuan bilang Lungsod (''Città'') sa pamamagitan ng isang [[Kautusan ng Pangulo|utos]] ng pangulo noong Hulyo 31, 1977.<ref>[http://www.comune.montesarchio.bn.it/statuto%20e%20regolamenti/statuto/STATUTO.DOC Statuto del Comune, articolo 3] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071025042852/http://www.comune.montesarchio.bn.it/statuto%20e%20regolamenti/statuto/STATUTO.DOC|date=2007-10-25}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == * Ang Kastilyo [[D'Avalos]], kalaunan ay ginawang kulungan ng Borbon na [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. * Abadia ng San Nicolas. * Simbahan ni San Francisco. * Sinaunang marmol na balong, sa pangunahing plaza. == Lipunan == === Mga grupong etniko at mga dayuhang minorya === Ayon sa datos ng [[ISTAT]], noong Disyembre 31, 2020, ang bilang ng mga dayuhang residente ay umabot sa 580, o 4.4% ng kabuuang populasyon. Ang mga pangunahing grupo ay nagmula sa mga sumusunod na bansa:<ref>{{Cita web|url=https://demo.istat.it/str2020/query.php?lingua=ita&Rip=S4&Reg=R15&Pro=P062&Com=43&paese=A9999&submit=Tavola|titolo=Cittadini Stranieri. Popolazione residente e bilancio demografico al 31 dicembre 2020 Comune: Montesarchio|autore=ISTAT|sito=demo.istat.it|accesso=30 marzo 2022}}</ref> * [[Romania|Rumanya]]: 261 * [[Ukranya]]: 51 * [[Nigeria]]: 43 * [[Albanya]]: 35 == Kultura == === Edukasyon === Ang lungsod ay tahanan ng dalawang sentrong pang-edukasyon, isang paaralang panggitna, tatlong hayskul (na nakatuon sa agham, sikopedagohiya, at mga wika), dalawang pampublikong institusyon (na nakatuon sa bokasyonal na pagsasanay at pamamahala ng otel), at isang pribadong institusyon (na may iba't ibang programa sa pag-aaral). == Kambal na bayan – kapatid na lungsod ==   Ang Montesarchio ay kambal sa:<ref>{{cite web|title=Città (Menu) => Gemellaggi|url=https://www.comune.montesarchio.bn.it/VecchioSito/index.php?option=com_content&view=category&layout=purity_iii:portfolio&id=47&Itemid=164&lang=it|website=comune.montesarchio.bn.it|publisher=Montesarchio|language=it|access-date=2021-05-26|archive-date=2021-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526132037/https://www.comune.montesarchio.bn.it/VecchioSito/index.php?option=com_content&view=category&layout=purity_iii:portfolio&id=47&Itemid=164&lang=it|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210526132037/https://www.comune.montesarchio.bn.it/VecchioSito/index.php?option=com_content&view=category&layout=purity_iii:portfolio&id=47&Itemid=164&lang=it |date=2021-05-26 }}</ref> * {{Flagicon|FRA}} [[La Garde, Var|La Garde]], Pransiya (1977) * {{Flagicon|PSE}} [[Belen|Bethlehem]], Palestina (2006) == Mga panlabas na link == == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Benevento}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 3ag05owvp9ysgia0fi5sy2xb1gv7scq 0 160735 2232178 1523373 2026-10-06T23:57:46Z Jojit fb 38 2232178 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=September 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 }}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 5, 7.</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. }}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212.</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] i4k1jffylfwdp7dyg0w396bcjzhn0zm 2232179 2232178 2026-10-06T23:58:08Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Pagkakaunawa (pagbabasa)]] sa [[Pag-unawa sa binabasa]] 2232178 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=September 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 }}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 5, 7.</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. }}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212.</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] i4k1jffylfwdp7dyg0w396bcjzhn0zm 2232183 2232179 2026-10-07T00:00:18Z Jojit fb 38 2232183 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=September 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 }}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 5, 7.</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. }}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212.</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] jz1bfn0f9d091tvdwhsp7gkyc0pf8ai 2232184 2232183 2026-10-07T00:00:52Z Jojit fb 38 2232184 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=Setyembre 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 5, 7.</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. }}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212.</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] 5zhgrmgje2l5b9r5z85znxqr05wup88 2232185 2232184 2026-10-07T00:01:19Z Jojit fb 38 2232185 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=Setyembre 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 5, 7.</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. }}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212.</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] riguaewxmktkjku53rvn4evak5nc82i 2232186 2232185 2026-10-07T00:01:44Z Jojit fb 38 2232186 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=Setyembre 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2|language=en}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 5, 7.</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. }}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212.</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] 434vjy8nsa103d5zlesy2k8uxc434f2 2232187 2232186 2026-10-07T00:02:13Z Jojit fb 38 /* Pangkalahatang-ideya */ 2232187 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=Setyembre 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2|language=en}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (Ikatolong edisyon), Boston, Pearson. pp. 5, 7. (sa Ingles)</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. }}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212.</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] 4qkw55hjgawy4rub8pg4oqciw46z63h 2232188 2232187 2026-10-07T00:02:59Z Jojit fb 38 /* Pangkalahatang-ideya */ 2232188 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=Setyembre 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2|language=en}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (Ikatolong edisyon), Boston, Pearson. pp. 5, 7. (sa Ingles)</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. |language=en}}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (3rd edition), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212.</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] 4gsxnp5k2lls3fz7j6ocfa52zvowzz0 2232189 2232188 2026-10-07T00:03:30Z Jojit fb 38 /* Pangkalahatang-ideya */ 2232189 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=Setyembre 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2|language=en}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (Ikatolong edisyon), Boston, Pearson. pp. 5, 7. (sa Ingles)</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. |language=en}}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (ikatlong edisyon), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212. (sa Ingles)</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] h8nao57krdospsc8trrm350555aj7ul 2232190 2232189 2026-10-07T00:06:28Z Jojit fb 38 /* Pangkalahatang-ideya */ 2232190 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=Setyembre 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2|language=en}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (Ikatolong edisyon), Boston, Pearson. pp. 5, 7. (sa Ingles)</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. |language=en}}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (ikatlong edisyon), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212. (sa Ingles)</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26|language=en}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] n276pb6bp626i1q4rk3c47qphlkgwq0 2232191 2232190 2026-10-07T00:06:57Z Jojit fb 38 /* Pangkalahatang-ideya */ 2232191 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PikiWiki Israel 4069 A girl on the bench.jpg|thumb|Isang babae sa [[Israel]] na [[Pagbabasa (gawain)|nagbabasa]] ng aklat sa isang [[upuan|bangko]]]] Ang '''pag-unawa sa binabasa''' ay ang kakayahang magproseso ng teksto, maunawaan ang kahulugan nito, at maiugnay ito sa mga dati nang nalalaman ng mambabasa.<ref>{{Cite web|url=http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|title=What is Reading Comprehension?|date=2008-05-29|website=Reading Worksheets, Spelling, Grammar, Comprehension, Lesson Plans|language=en-US|access-date=2016-05-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509110054/http://www.k12reader.com/what-is-reading-comprehension/|archive-date=2016-05-09}}</ref><ref>{{cite book|author=William Grabe|title=Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice|url=https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|year=2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-72974-1|quote=Koda, 2005:4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=prvRHZ7DrIcC|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing kasanayang kinakailangan para sa mahusay na pag-unawa sa binabasa ang pag-alam sa [[kahulugan]] ng mga [[salita]], kakayahang maunawaan ang kahulugan ng isang salita batay sa konteksto ng diskurso, kakayahang sundan ang pagkakaayos ng isang [[sipi]] at tukuyin ang mga tinutukoy at [[sanggunian]] dito, kakayahang gumawa ng mga hinuha mula sa isang sipi tungkol sa nilalaman nito, kakayahang tukuyin ang pangunahing [[kaisipan]] ng isang sipi, kakayahang sagutin ang mga tanong na sinasagot sa isang sipi, kakayahang kilalanin ang mga pamamaraang [[pampanitikan]] o mga istrukturang proposisyonal na ginamit sa isang sipi at tukuyin ang tono nito, maunawaan ang kalagayang ipinahihiwatig para sa mga pahayag, [[pagtatanong]], pag-uutos, pagpipigil at iba pa, kabilang ang mga kaugnay na tauhan, bagay, panandang panahunan at panlunan, at mga pagbabagong sanhi at [[layunin]], at sa huli ay kakayahang tukuyin ang layunin, hangarin at pananaw ng manunulat, at gumawa ng mga hinuha tungkol sa [[manunulat]] (diskurso-semantika).<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Frederick B. |title=Fundamental factors of comprehension in reading |journal=Psychometrika |date=Setyembre 1944 |volume=9 |issue=3 |pages=185–197 |doi=10.1007/BF02288722 |s2cid=67849226 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author1=Committee on Learning Sciences: Foundations and Applications to Adolescent and Adult Literacy|author2=Division of Behavioral and Social Sciences and Education|author3=National Research Council|title=Improving Adult Literacy Instruction: Options for Practice and Research|url=https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|year=2012|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-21960-0|page=41|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504225903/https://books.google.com/books?id=hb0oEptryuwC&pg=PA41|archive-date=2018-05-04|language=en}}</ref> Maraming [[estratehiya]] sa pagbasa upang mapabuti ang pag-unawa sa binabasa at paggawa ng mga hinuha, kabilang ang pagpapalawak ng [[bokabularyo]], kritikal na pagsusuri ng teksto (intertekstuwalidad, aktuwal na mga pangyayari kumpara sa [[pagsasalaysay]] ng mga pangyayari, at iba pa), at pagsasanay sa malalim na pagbasa.<ref>{{cite book|author=Maryanne Wolf|title=Tales of Literacy for the 21st Century: The Literary Agenda|url=https://books.google.com/books?id=HEq1DAAAQBAJ|year=2016|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-103613-2|language=en}}</ref> Ang kakayahang umunawa ng teksto ay naiimpluwensiyahan ng mga [[kasanayan]] ng mga mambabasa at ng kanilang kakayahang magproseso ng [[impormasyon]]. Kapag nahihirapan sa pagkilala ng mga salita, masyadong malaking bahagi ng kakayahan nilang magproseso ng impormasyon ang ginagamit ng mga mag-aaral sa pagbasa ng mga indibidwal na salita, na nakahahadlang sa kanilang kakayahang maunawaan ang kanilang binabasa. ==Pangkalahatang-ideya== Natututuhan ng mga tao ang mga kasanayan sa pag-unawa sa pamamagitan ng [[edukasyon]] o pagtuturo, at natututo ang ilan sa pamamagitan ng tuwirang karanasan.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (Ikatolong edisyon), Boston, Pearson. pp. 5, 7. (sa Ingles)</ref> Nakabatay ang mahusay na pagbasa sa kakayahang mabilis at walang kahirap-hirap na makilala ang mga salita.<ref>{{cite book |author=Adams, Marilyn McCord |title=Beginning to read: thinking and learning about print |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=1994 |isbn=978-0-262-51076-9 |oclc=62108874 |url=https://archive.org/details/beginningtoread00mari|url-access=registration |quote=Beginning to Read: Thinking and Learning about Print. |language=en}}</ref> Natutukoy din ito ng pag-unlad na [[kognitibo]] ng isang indibiduwal, na "pagbuo ng mga proseso ng pag-iisip." May mga tiyak na katangian na tumutukoy kung gaano kahusay na mauunawaan ng isang indibiduwal ang teksto, kabilang ang dating kaalaman tungkol sa paksa, mahusay na nabuong kasanayan sa [[wika]], at kakayahang gumawa ng mga hinuha sa pamamagitan ng sistematikong pagtatanong at pagsubaybay sa pag-unawa, gaya ng "Bakit ito mahalaga?" at "Kailangan ko bang basahin ang buong teksto?" na mga halimbawa ng pagtatanong tungkol sa sipi.<ref>Tompkins, G.E. (2011). ''Literacy in the early grades: A successful start for prek-4 readers'' (ikatlong edisyon), Boston, Pearson. pp. 205, 208–209, 211–212. (sa Ingles)</ref> Ang pagtuturo ng mga estratehiya sa pag-unawa ay karaniwang nagsisimula sa pagtulong sa mga mag-aaral sa pamamagitan ng panlipunang pagkatuto at pagkatuto sa pamamagitan ng paggaya, kung saan ipinapaliwanag ng mga [[guro]] ang mga estilo ng ''genre'' o uri at ipinakikita bilang halimbawa ang mga estratehiyang ''top-down'' (taas-baba) at ''bottom-up'' (baba-taas), at inihahanda ang mga mag-aaral sa kinakailangang antas ng pagiging kumplikado ng pag-unawa sa teksto.<ref>{{cite book|author1=Ula C. Manzo|author2=Anthony V. Manzo|title=Literacy Disorders: Holistic Diagnosis and Remediation|url=https://books.google.com/books?id=wyVL1YGnj7AC|year=1993|publisher=LiteracyLeaders|isbn=978-0-03-072633-0|page=26|language=en}}</ref> Pagkatapos ng yugto ng ''contiguity interface'' o ugnayang magkadikit, ang ikalawang yugto ay kinapapalooban ng unti-unting paglilipat ng pananagutan, kung saan sa paglipas ng panahon ay binibigyan ng mga guro ang mga [[mag-aaral]] ng indibiduwal na [[pananagutan]] sa malayang paggamit ng mga natutuhang estratehiya, kasama ang remediyal na pagtuturo kung kinakailangan, at nakatutulong ito sa pamamahala ng mga [[pagkakamali]]. Sa huling yugto, ginagabayan ang mga mag-aaral tungo sa kalagayan ng sariling regulasyon sa pagkatuto sa pamamagitan ng patuloy na pagsasanay at pagtatasa. Humahantong ito sa labis na pagsasanay, at ang mga natutuhang kasanayan ay nagiging awtomatiko o "ikalawang kalikasan."<ref>{{Cite web|url=https://psycnet.apa.org/record/1993-04376-001|title=Effect of overlearning on retention.|website=psycnet.apa.org|language=en|access-date=2019-11-19}}</ref> Ang guro bilang tagapagturo sa pagbasa ay nagsisilbing huwaran ng mambabasa para sa mga mag-aaral, na nagpapakita kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mahusay na mambabasa at ang mga pakinabang ng pagiging isa.<ref name="DayBamford1998">{{cite book|author1=Richard R. Day|author2=Julian Bamford|title=Extensive Reading in the Second Language Classroom|url=https://books.google.com/books?id=qo91VUx1TroC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-56829-6|language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Edukasyon]] ec1kjnas6znev2254110kmkdzhb50s2 0 160744 2232181 809814 2026-10-06T23:58:49Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Pagkakaunawa (pagbabasa)]] to [[Pag-unawa sa binabasa]] 2232181 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pag-unawa sa binabasa]] 08ik1ko6xzjgr1bzx6t19pba1onhzvg 0 160745 2232182 809825 2026-10-06T23:59:10Z Jojit fb 38 Changed redirect target from [[Pagkakaunawa (pagbabasa)]] to [[Pag-unawa sa binabasa]] 2232182 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pag-unawa sa binabasa]] 08ik1ko6xzjgr1bzx6t19pba1onhzvg 0 189256 2232139 2160232 2026-10-06T13:25:36Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Atomikong nukleyus]] sa [[Atomikong nukleo]] 2160232 wikitext text/x-wiki [[File:Nucleus drawing.svg|thumb|right|Isang modelo ng atomikong nukleyus na nagpapakita ng isang siksik na kumpol ng dalawang mga uri ng nukleon: mga [[proton]] (pula) at mga [[neutron]] (asul). Sa larawang ito, ang mga proton at neutron ay tulad ng mga munting bola na magkadikit ngunit ang aktuwal na nukleyus(gaya ng pagkakaunawa sa modernong pisikang nukleyar) ay hindi mukhang ganito. Ang aktuwal na nukleyus ay tanging tumpak na mailalarawan gamit ang [[mekanikang quantum]]. Halimbawa, sa isang tunay na nukleyus, ang bawat nukleyon ay nasa maraming mga lokasyon ng sabay sabay na nakakalat sa buong nukleyus.]] Ang '''nukleyus''' o '''nukleo''' ang labis na siksik na rehiyon na binubuo ng mga [[proton]] at [[neutron]] sa gitna ng isang [[atomo]]. Ito ay natuklasan noong 1911 bilang resulta ng interpretasyon ni [[Ernest Rutherford]] ng sikat na [[eksperimentong Rutherford]] noong 1909 na isinagawa nina [[Hans Geiger]] at [[Ernest Marsden]] sa ilalim ng direksiyon ni Rutherford. Ang modelong proton-neutron ay iminungkahi ni [[Dmitry Ivanenko]] noong 1932. Ang halos lahat ng [[masa]] ng atomo ay matatagpuan sa nukleyus na may isang napakaliit na kontribusyon mula sa [[atomikong orbital|umiikot na mga elektron]]. Ang [[diametro]] ng nukleyus ay nasa saklaw na {{val|1.75|ul=fm}} ([[femtometre]]) ({{val|1.75|e=-15|u=m}}) para sa [[hidroheno]](ang diametro ng isang proton)<ref name=Nature> {{cite journal |author=Geoff Brumfiel |date=July 7, 2010 |title=The proton shrinks in size |journal=Nature |doi=10.1038/news.2010.337 }}</ref> hanggang sa mga {{val|15|u=fm}} para sa pinakamabigat na mga atomo gaya ng [[uranium]]. Ang mga dimensiyong ito ay mas maliit sa diametro ng mismong atom(nukleus + ulap ng elektron) sa isang paktor ng mga 23,000(uranium) hanggang sa mga 145,000 (hidroheno). Ang sangay ng pisika na nauukol sa pag-aaral at pagkaunawa ng atomikong nukleyus kabilang ang komposisyon at mga pwersang nagbibigkis rito ay tinatawag na [[pisikang nukleyar]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Pisikang nukleyar]] 4duy1ta5dko281j598p8otmd2fkcvjf 0 194865 2232239 1506119 2026-10-07T03:29:48Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377073327|Talos]]" 2232239 wikitext text/x-wiki [[File:Comparable_to_the_Group_of_Polygnotos_ARV_extra_-_death_of_Talos_-_draped_youths_02.jpg|alt=A red figure Column Krater showing Talos falling backwards into the arms of Castor and Pollux while a crouching male figure tampers with a small nail-like circle on Talos's ankle.|right|thumb| The Pagkamatay ni Talos na inilalarawan sa isang column krater (Museo Archeologico Nazionale del Sannio Caudino, [[Montesarchio]])]] Sa [[mitolohiyang Griyego]], ang '''Talos''', na binabaybay din bilang '''Talus''' {{IPAc-en|ˈ|t|eɪ|l|ɒ|s}} {{Langx|el|Τάλως}} , ''Tálōs''''')''' {{IPAc-en|ˈ|t|eɪ|l|ɒ|n|,_|ən}} ; {{Langx|el|Τάλων}}, ''Tálōn''), ay isang lalaking [[Bronse|tanso]] na nagpoprotekta sa [[Creta]] mula sa mga [[Panunulisan|pirata]] at mananakop. Sa kabila ng popular na ideya na siya ay isang higante, walang sinaunang sanggunian ang tahasang nagsasaad nito.<ref name="Gantz">{{Cite book |last=Gantz |first=Timothy |title=Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources |publisher=The Johns Hopkins University Press |year=1993 |isbn=0-8018-4410-X |page=365}}</ref> == Naratibo == Ang iba't ibang sangguniang pampanitikan ay nagbibigay ng iba't ibang salaysay tungkol sa papel at talaangkanan ni Talos. Ang pinakasikat na variant ng mito ni Talos ay ang matatagpuan sa ''[[Argonautica]]'' ni [[Apolonio ng Rodas]] (mula noong unang kalahati ng ika-3 siglo BK). Sa salaysay na ito, inilalarawan si Talos bilang isang inapo ng [[Mga Panahon ng Tao|lahing tanso]] (χαλκοῦ γένους) na nagmula sa mga puno ng abo. Siya ay inilarawan bilang tanso at hindi tinatablan maliban sa isang ugat sa kaniyang bukung-bukong na pinoprotektahan lamang ng isang manipis na patong ng balat. Ibinigay siya ni [[Zeus]] kay [[Europa (konsorte ni Zeus)|Europa]] upang protektahan ang Creta, na ginagawa niya sa pamamagitan ng pagtakbo sa paligid ng isla nang tatlong beses.<ref>''Argonautica'' 4.1638-1644</ref> Nakasalubong siya ng mga [[Argonota]] sa kanilang pagbabalik na paglalakbay matapos makuha ang [[Ginintuang Balahibo ng Tupa]]. Habang papalapit ang ''[[Argo]]'' sa Creta, pinigilan sila ni Talos sa pamamagitan ng paghagis ng malalaking bato sa barko. Pagkatapos ay idineklara ni [[Medea]] na siya lamang ang makakatalo kay Talos, na ginawa niya sa pamamagitan ng pagsasagawa ng isang gawa ng mahika mula sa ''Argo''. Tinawag ni Medea ang mga ''[[Keres (mito)|keres]]'' (mga babaeng espiritu ng kamatayan), at pinagana niya si Talos na magasgas ang kanyang bukung-bukong, na naging dahilan ng pagkaubos ng [[ichor]] sa kaniyang katawan, at sa gayon ay napatay siya. Sa paglalarawan ng kanyang kamatayan, gumamit si Apolonio ng isang metapora na naghahambing kay Talos sa isang 'napakalaking puno ng pino' (πελωρίη πεύκη, ''pelōriē peukē'' )<ref>''Argonautica'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0001.tlg001.perseus-grc1:4.1652-4.1728 4.1682]</ref> na pinuputol, na maaaring ituring na nagpapahiwatig ng isang sukat na mas malaki kaysa tao.<ref name="buxton-89">{{Cite book |last=Buxton |first=Richard |title=Monsters and Monstrosity in Greek and Roman Culture |date=1998 |publisher=Levante Editori |isbn=887949290X |editor-last=Atherton |editor-first=Catherine |page=89 |chapter=The Myth of Talos}}</ref> j05me2huy292e88a80bzuu78widde90 2232241 2232239 2026-10-07T03:30:24Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Talos]] sa [[Talos (mitolohiya)]] 2232239 wikitext text/x-wiki [[File:Comparable_to_the_Group_of_Polygnotos_ARV_extra_-_death_of_Talos_-_draped_youths_02.jpg|alt=A red figure Column Krater showing Talos falling backwards into the arms of Castor and Pollux while a crouching male figure tampers with a small nail-like circle on Talos's ankle.|right|thumb| The Pagkamatay ni Talos na inilalarawan sa isang column krater (Museo Archeologico Nazionale del Sannio Caudino, [[Montesarchio]])]] Sa [[mitolohiyang Griyego]], ang '''Talos''', na binabaybay din bilang '''Talus''' {{IPAc-en|ˈ|t|eɪ|l|ɒ|s}} {{Langx|el|Τάλως}} , ''Tálōs''''')''' {{IPAc-en|ˈ|t|eɪ|l|ɒ|n|,_|ən}} ; {{Langx|el|Τάλων}}, ''Tálōn''), ay isang lalaking [[Bronse|tanso]] na nagpoprotekta sa [[Creta]] mula sa mga [[Panunulisan|pirata]] at mananakop. Sa kabila ng popular na ideya na siya ay isang higante, walang sinaunang sanggunian ang tahasang nagsasaad nito.<ref name="Gantz">{{Cite book |last=Gantz |first=Timothy |title=Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources |publisher=The Johns Hopkins University Press |year=1993 |isbn=0-8018-4410-X |page=365}}</ref> == Naratibo == Ang iba't ibang sangguniang pampanitikan ay nagbibigay ng iba't ibang salaysay tungkol sa papel at talaangkanan ni Talos. Ang pinakasikat na variant ng mito ni Talos ay ang matatagpuan sa ''[[Argonautica]]'' ni [[Apolonio ng Rodas]] (mula noong unang kalahati ng ika-3 siglo BK). Sa salaysay na ito, inilalarawan si Talos bilang isang inapo ng [[Mga Panahon ng Tao|lahing tanso]] (χαλκοῦ γένους) na nagmula sa mga puno ng abo. Siya ay inilarawan bilang tanso at hindi tinatablan maliban sa isang ugat sa kaniyang bukung-bukong na pinoprotektahan lamang ng isang manipis na patong ng balat. Ibinigay siya ni [[Zeus]] kay [[Europa (konsorte ni Zeus)|Europa]] upang protektahan ang Creta, na ginagawa niya sa pamamagitan ng pagtakbo sa paligid ng isla nang tatlong beses.<ref>''Argonautica'' 4.1638-1644</ref> Nakasalubong siya ng mga [[Argonota]] sa kanilang pagbabalik na paglalakbay matapos makuha ang [[Ginintuang Balahibo ng Tupa]]. Habang papalapit ang ''[[Argo]]'' sa Creta, pinigilan sila ni Talos sa pamamagitan ng paghagis ng malalaking bato sa barko. Pagkatapos ay idineklara ni [[Medea]] na siya lamang ang makakatalo kay Talos, na ginawa niya sa pamamagitan ng pagsasagawa ng isang gawa ng mahika mula sa ''Argo''. Tinawag ni Medea ang mga ''[[Keres (mito)|keres]]'' (mga babaeng espiritu ng kamatayan), at pinagana niya si Talos na magasgas ang kanyang bukung-bukong, na naging dahilan ng pagkaubos ng [[ichor]] sa kaniyang katawan, at sa gayon ay napatay siya. Sa paglalarawan ng kanyang kamatayan, gumamit si Apolonio ng isang metapora na naghahambing kay Talos sa isang 'napakalaking puno ng pino' (πελωρίη πεύκη, ''pelōriē peukē'' )<ref>''Argonautica'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0001.tlg001.perseus-grc1:4.1652-4.1728 4.1682]</ref> na pinuputol, na maaaring ituring na nagpapahiwatig ng isang sukat na mas malaki kaysa tao.<ref name="buxton-89">{{Cite book |last=Buxton |first=Richard |title=Monsters and Monstrosity in Greek and Roman Culture |date=1998 |publisher=Levante Editori |isbn=887949290X |editor-last=Atherton |editor-first=Catherine |page=89 |chapter=The Myth of Talos}}</ref> j05me2huy292e88a80bzuu78widde90 2232246 2232241 2026-10-07T03:36:46Z Ryomaandres 8044 2232246 wikitext text/x-wiki [[File:Comparable_to_the_Group_of_Polygnotos_ARV_extra_-_death_of_Talos_-_draped_youths_02.jpg|alt=A red figure Column Krater showing Talos falling backwards into the arms of Castor and Pollux while a crouching male figure tampers with a small nail-like circle on Talos's ankle.|right|thumb| The Pagkamatay ni Talos na inilalarawan sa isang column krater (Museo Archeologico Nazionale del Sannio Caudino, [[Montesarchio]])]] Sa [[mitolohiyang Griyego]], ang '''Talos''', na binabaybay din bilang '''Talus''' {{IPAc-en|ˈ|t|eɪ|l|ɒ|s}} {{Langx|el|Τάλως}} , ''Tálōs''''')''' {{IPAc-en|ˈ|t|eɪ|l|ɒ|n|,_|ən}} ; {{Langx|el|Τάλων}}, ''Tálōn''), ay isang lalaking [[Bronse|tanso]] na nagpoprotekta sa [[Creta]] mula sa mga [[Panunulisan|pirata]] at mananakop. Sa kabila ng popular na ideya na siya ay isang higante, walang sinaunang sanggunian ang tahasang nagsasaad nito.<ref name="Gantz">{{Cite book |last=Gantz |first=Timothy |title=Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources |publisher=The Johns Hopkins University Press |year=1993 |isbn=0-8018-4410-X |page=365}}</ref> == Naratibo == [[File:Didrachm_Phaistos_obverse_CdM.jpg|thumb|May pakpak na " {{Math|ΤΑΛΩΝ}} " na armado ng bato. Likuran ng pilak na [[Sinaunang drachma|didrachma]] mula sa [[Phaistos]], [[Creta]] ( {{Circa}} 300/280–270 BC) ([[Cabinet des Médailles]], Paris).]] Ang iba't ibang sangguniang pampanitikan ay nagbibigay ng iba't ibang salaysay tungkol sa papel at talaangkanan ni Talos. Ang pinakasikat na variant ng mito ni Talos ay ang matatagpuan sa ''[[Argonautica]]'' ni [[Apolonio ng Rodas]] (mula noong unang kalahati ng ika-3 siglo BK). Sa salaysay na ito, inilalarawan si Talos bilang isang inapo ng [[Mga Panahon ng Tao|lahing tanso]] (χαλκοῦ γένους) na nagmula sa mga puno ng abo. Siya ay inilarawan bilang tanso at hindi tinatablan maliban sa isang ugat sa kaniyang bukung-bukong na pinoprotektahan lamang ng isang manipis na patong ng balat. Ibinigay siya ni [[Zeus]] kay [[Europa (konsorte ni Zeus)|Europa]] upang protektahan ang Creta, na ginagawa niya sa pamamagitan ng pagtakbo sa paligid ng isla nang tatlong beses.<ref>''Argonautica'' 4.1638-1644</ref> Nakasalubong siya ng mga [[Argonota]] sa kanilang pagbabalik na paglalakbay matapos makuha ang [[Ginintuang Balahibo ng Tupa]]. Habang papalapit ang ''[[Argo]]'' sa Creta, pinigilan sila ni Talos sa pamamagitan ng paghagis ng malalaking bato sa barko. Pagkatapos ay idineklara ni [[Medea]] na siya lamang ang makakatalo kay Talos, na ginawa niya sa pamamagitan ng pagsasagawa ng isang gawa ng mahika mula sa ''Argo''. Tinawag ni Medea ang mga ''[[Keres (mito)|keres]]'' (mga babaeng espiritu ng kamatayan), at pinagana niya si Talos na magasgas ang kanyang bukung-bukong, na naging dahilan ng pagkaubos ng [[ichor]] sa kaniyang katawan, at sa gayon ay napatay siya. Sa paglalarawan ng kanyang kamatayan, gumamit si Apolonio ng isang metapora na naghahambing kay Talos sa isang 'napakalaking puno ng pino' (πελωρίη πεύκη, ''pelōriē peukē'' )<ref>''Argonautica'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0001.tlg001.perseus-grc1:4.1652-4.1728 4.1682]</ref> na pinuputol, na maaaring ituring na nagpapahiwatig ng isang sukat na mas malaki kaysa tao.<ref name="buxton-89">{{Cite book |last=Buxton |first=Richard |title=Monsters and Monstrosity in Greek and Roman Culture |date=1998 |publisher=Levante Editori |isbn=887949290X |editor-last=Atherton |editor-first=Catherine |page=89 |chapter=The Myth of Talos}}</ref> Nakakolekta ang [[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Pseudo-Apollodorus]] ng ilang tradisyon tungkol sa pinagmulan, anyo, at pagkamatay ni Talos. Kaugnay ng kaniyang pinagmulan, dalawang teorya ang ibinigay: alinman sa siya ay kabilang sa [[Mga Panahon ng Tao|Lahi ng Tanso]], o ibinigay siya kay [[Minos]] ni [[Hephaistos|Efesto]] (walang ibinigay na dahilan). May dalawa pang teorya na ibinigay tungkol sa kanyang anyo: siya ay alinman sa isang toro o isang lalaking tanso. Sinabi pa ni Pseudo-Apollodorus na binantayan ni Talos ang Creta sa pamamagitan ng pagtakbo sa paligid ng isla nang tatlong beses araw-araw at mayroon siyang iisang ugat na tumatakbo mula sa kaniyang leeg hanggang sa kanyang mga bukung-bukong, na pinahinto gamit ang isang tansong pako sa dulo.<ref name="Ps.Apollodorus">{{Cite book |last=pseudo-Apollodorus |author-link=Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)#Pseudo-Apollodorus |title=Bibliothēkē |title-link=Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus) |at=[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0548.tlg001.perseus-grc1:1.9.26 1.9.26] |script-title=el:{{mvar|Βιβλιοθήκη}} |trans-title=Library}}</ref> Nagbibigay din si Pseudo-Apollodorus ng tatlong variant patungkol sa kaniyang kamatayan. Ang unang dalawa ay nasa kamay ni Medea: alinman sa binaliw siya nito gamit ang droga, o, nangako sa kanya ng imortalidad, hinila niya ang pako mula sa kaniyang bukung-bukong, na naging dahilan upang lumabas ang ichor. Ang huling bersiyon ay napatay siya ng Argonotang si [[Poeas]], na nagpana sa kaniyang bukung-bukong.<ref name="Ps.Apollodorus2">{{Cite book |last=pseudo-Apollodorus |author-link=Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)#Pseudo-Apollodorus |title=Bibliothēkē |title-link=Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus) |at=[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0548.tlg001.perseus-grc1:1.9.26 1.9.26] |script-title=el:{{mvar|Βιβλιοθήκη}} |trans-title=Library}}</ref> == Mga sangguniang pansining == Ang mga sangguniang pansining ay nag-uugnay kay Talos sa mga Argonota nang higit na nauna pa sa salaysay ni Apolonio.<ref name="Sparks=1996-RedBlk">{{Cite book |last=Sparkes |first=Brian |author-link=Brian A. Sparkes |title=The Red and the Black: Studies in Greek pottery |publisher=Routledge |year=1996 |isbn=0-415-12661-4 |page=124}}</ref> Sa tatlong [[krater]] mula noong bandang 400 BK, inilalarawan ang kanyang pagkamatay sa kamay ng mga Argonota. Isang [[plorerang may pulang pigura]], na ngayon ay nasa [[Pambansang Museo Arkeolohiko ng Jatta]], ang [[Plorerang pangalan|plorera na ginamit sa pangalan]] ng Nagpinta ng Talos. Ipinapakita nito si Talos na nahuhulog patalikod, sa mga bisig ng [[Castor at Pollux|Dioskouroi]]. Upang maiba ang kaniyang anyo mula sa ibang mga pigura sa plorera, si Talos ay pininturahan ng puti, na may mga detalyeng pininturahan ng kayumanggi at dilaw.<ref name="LIMC">{{Cite encyclopedia |title=Talos I |encyclopedia=Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC) |publisher=Artemis & Winkler Verlag |last=Papadopoulos |first=John |date=1994 |volume=7: Oidipous - Theseus |pages=834–837}}</ref> Sa kaliwa ay nakatayo si Medea, may hawak na mangkok, at nakatingin kay Talos. Sa likuran niya ay ang Argo, kasama ang dalawa pang nakaupong pigura, na may nakasulat na [[Mga Boreada|Zetes at Calais]], habang ang pangatlo, na walang pangalang pigura, ay bumababa. Sa kanan, nakatingin ang mga nakaupong pigura nina [[Poseidon]] at [[Amphitrite]]. Sa ibaba nila ay makikita ang isang babae, na kinilala ng ilan bilang representasyon ng Creta, at ng iba bilang Europa, na tumatakas mula sa pinangyarihan.<ref name="LIMC" /> == Mga sanggunian == k338qr3xwwrmdeh5m9h9ip7leclla48 0 222024 2232240 2220256 2026-10-07T03:29:54Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232240 wikitext text/x-wiki {{For|kapanahunan sa kasaysayan|Panahon ng Kaliwanagan}}[[File:Phot-27e-07.jpg|thumb|230px|right|Larawan ng galaksiyang [[NGC 4945]] na nagpapakita ng napakalaking luminosidad ng ilang gitnang mga kumpol ng bituin, na nagmumungkahi na mayroong 10 hanggang 100 superhiganteng bituin sa bawat isa sa mga ito, na nakaimpake sa mga rehiyon ng ilang mga [[parsecs]] lamang ang lapad.]] Ang '''kaliwanagan''', '''luminosidad''' o '''''luminosity''''' ay pangkalahatang nauunawaan bilang isang [[sukatan]] ng [[liwanag]]. Sa bawat disiplina, gayunman, naiiba ang dipinisyon ng termino, depende sa kung ano ang sinusukat.<ref name="AUSTRALIA2004">{{cite web |title=Luminosity of Stars |publisher=[[Australia Telescope National Facility]] |url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_luminosity.html |date=12 July 2004 |accessdate=2 July 2012 |archive-date=9 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809120004/http://www.atnf.csiro.au/outreach//education/senior/astrophysics/photometry_specparallax.html |url-status=dead }}</ref> Sa [[astronomiya]], sinusukat ng luminosidad ang kabuuang nerehiya na inilalabas ng isang [[bituin]] o ng iba pang [[bagay astronomikal]] kada yunit ng oras. Kaya ang yunit [[SI]] ng ganitong depinisyon ng luminosidad ay [[joules]] kada segundo, na kung saan ay [[watt]]. Ang isang watt ay isang yunit ng lakas o power, at tulad ng isang [[bumbilya]] na nasusukta sa watt, tulad ng [[Araw]], ang huli ay may kabuuang labas na lakas na {{val|3.846|e=26|u=[[Watt|W]]}}.<ref name="COSMOS1">{{cite web |title=Luminosity |publisher=[[Swinburne University of Technology]] |url=http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/L/Luminosity |accessdate=2 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805232232/http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/L/Luminosity |archive-date=5 Agosto 2012 |url-status=dead}}</ref> Ito ay ang numerong bumubuo sa pangunahing metriko na ginagamit sa astronomiya at kilala sa tawag na 1 [[luminosidad ng Araw]], na may simbulong <math>L_\odot</math>.<ref name="BAHCALL1"> {{cite web |first=John |last=Bahcall |authorlink=John N. Bahcall |url=http://www.sns.ias.edu/~jnb/SNviewgraphs/snviewgraphs.html |title=Solar Neutrino Viewgraphs |publisher=[[Institute for Advanced Study]] School of Natural Science |accessdate=2012-07-03 }}</ref> Ang lakas radyasyon, gayunpaman, ay hindi lamang ang isang paraan para makita ang linawag, kaya maaaring gamitin ang iba pang metrikong yunit. Mas kilala o mas ginagamit ang [[malawak na kalakhan]], na kung saan ay ''napapansin ang liwanag'' ng isang bagay mula sa tagatingin sa [[Mundo]] at [[Visible spectrum|nakikitang]] [[alonghaba]]. Ang [[lubusang kalakhan]] ay isang ring metrikong ginagamit na kung saan ang ''intrinsikong liwanag'' ng isang bagay sa nakikitang alonghaba, kahit na hindi pakialaman ang layo, samantalang ang [[bolometrikong kalakhan]] ay ang kabuuang labas lakas sa loob ng [[Electromagnetic spectrum|lahat ng alonghaba]].<ref name="KARTTUNEN1">{{cite book | last1 = Karttunen | first1 = Hannu | title = Fundamental astronomy | url = https://archive.org/details/fundamentalastro0000unse_e1p9 | work = | publisher = Springer | year = 2003 | page = [https://archive.org/details/fundamentalastro0000unse_e1p9/page/289 289] | accessdate = 2012-06-02 | isbn = 978-3-540-00179-9}}</ref> ==Talababa== {{Reflist}} [[Kategorya:Astropisika]] [[Kategorya:Photometriya]] {{stub|Astronomiya}} 85g8abzfvyq2u8ee2eojcr4v8mf89p3 0 228925 2232340 2229039 2026-10-07T11:50:00Z Ryomaandres 8044 2232340 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{Infobox video game | title = Flappy Bird | image = | caption = | developer = Nguyễn Hà Đông (Dong Nguyen) | publisher = .GEARS Studios | released = '''iOS'''<br />{{Video game release|WW={{Start date|2013|5|24}}}} '''Android'''<br />{{Video game release|WW={{Start date|2013|5|24}}}} '''Amazon Fire TV'''<br />{{Video game release|WW={{Start date|2014|8|1}}}} | platforms = [[iOS]]<br>[[Android (operating system)|Android]]<br>[[Amazon Fire TV]]<br>[[Desktop PC]]<ref>{{cite web|url=http://www.flappybirds.co.uk/|title=Flappy Bird|publisher=flappybirds.co.uk|accessdate=4 Setyembre 2015|archive-date=2016-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160323201703/http://www.flappybirds.co.uk/|url-status=dead}}</ref> | genre = [[Arcade game#Arcade genre|Arcade]] <!-- Games on consoles or PCs can be referred to as "arcade games" if they share their qualities, as in the case of Flappy Bird with short gameplay and simple controls --> | modes = [[Single-player video game|Single-player]], [[Multiplayer video game|Multi-player]] }} Ang '''Flappy Bird''' ay isang [[larong bidyo]] na unang lumabas noong 2013 at ginawa ni Nguyễn Hà Đông<ref name="thanhnien">{{vi}} {{cite news|url=http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140206/chang-trai-viet-game-flappy-bird-gay-sot-toan-cau.aspx|title=Chàng trai viết game Flappy Bird gây sốt toàn cầu|author=Đan Hạ|work=Thanh Nien|date=Pebrero 6, 2014|accessdate=Pebrero 6, 2014}}</ref><ref name="telegraph">{{cite web|last=Williams| first=Rhiannon| title=What is Flappy Bird? The game taking the App Store by storm|url=http://www.telegraph.co.uk/technology/news/10604366/What-is-Flappy-Bird-The-game-taking-the-App-Store-by-storm.html|work=The Daily Telegraph|accessdate=Enero 30, 2014}}</ref> (Dong Nguyen) ng [[Vietnam]] at Nicole Anne Cabarlo ng Pilipinas, Inilathala ito ng .GEARS Studios, isang maliit, independenteng gumagawa ng mga larong bidyo na nakabase rin sa Vietnam.<ref name="philly">{{cite web|author=Mike Bertha, Philly.com |url=http://www.philly.com/philly/blogs/trending/Flappy-Bird-app-game-iPhone-Android-obsessed-cheats-impossible-Ironpants.html |title=Everything you need to know about your new favorite cell phone game, 'Flappy Bird' |work=Philadelphia Daily News |date=Oktubre 22, 2012 |accessdate=Enero 31, 2014}}</ref> Ang laro ay ''side-scroller'' kung saan kinokontrol ng manlalaro ang isang [[ibon]] na sinusubukang paliparin sa pagitan ng mga hilera ng mga [[luntian]]g [[tubo]] na hindi bumabangga dito. Si Nguyen ay nilikha ang laro ng ilang mga araw, gamit ang isang bidang ibon na kanyang dinisenyo para isang kinanselang laro noong 2012. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.flappy-bird-multiplayer.com ''Flappy Bird'' Desktop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801081917/http://flappy-bird-multiplayer.com/ |date=2015-08-01 }} * [https://web.archive.org/web/20170607105754/https://itunes.apple.com/gb/app/flappy-bird/id642099621?mt=8 ''Flappy Bird'' iTunes] [[Kategorya:Larong bidyo noong 2013]] [[Kategorya:Mga laro ng Android]] [[Kategorya:Mga laro ng iOS]] sofs4dgj86jvj6c2cul7pta6vpuls61 2232341 2232340 2026-10-07T11:50:18Z Ryomaandres 8044 2232341 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{Infobox video game | title = Flappy Bird | image = | caption = | developer = Nguyễn Hà Đông (Dong Nguyen) | publisher = .GEARS Studios | released = '''iOS'''<br />{{Video game release|WW={{Start date|2013|5|24}}}} '''Android'''<br />{{Video game release|WW={{Start date|2013|5|24}}}} '''Amazon Fire TV'''<br />{{Video game release|WW={{Start date|2014|8|1}}}} | platforms = [[iOS]]<br>[[Android (operating system)|Android]]<br>[[Amazon Fire TV]]<br>[[Desktop PC]]<ref>{{cite web|url=http://www.flappybirds.co.uk/|title=Flappy Bird|publisher=flappybirds.co.uk|accessdate=4 Setyembre 2015|archive-date=2016-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160323201703/http://www.flappybirds.co.uk/|url-status=dead}}</ref> | genre = [[Arcade game#Arcade genre|Arcade]] <!-- Games on consoles or PCs can be referred to as "arcade games" if they share their qualities, as in the case of Flappy Bird with short gameplay and simple controls --> | modes = [[Single-player video game|Single-player]], [[Multiplayer video game|Multi-player]] }} Ang '''Flappy Bird''' ay isang [[larong bidyo]] na unang lumabas noong 2013 at ginawa ni Nguyễn Hà Đông<ref name="thanhnien">{{vi}} {{cite news|url=http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140206/chang-trai-viet-game-flappy-bird-gay-sot-toan-cau.aspx|title=Chàng trai viết game Flappy Bird gây sốt toàn cầu|author=Đan Hạ|work=Thanh Nien|date=Pebrero 6, 2014|accessdate=Pebrero 6, 2014}}</ref><ref name="telegraph">{{cite web|last=Williams| first=Rhiannon| title=What is Flappy Bird? The game taking the App Store by storm|url=http://www.telegraph.co.uk/technology/news/10604366/What-is-Flappy-Bird-The-game-taking-the-App-Store-by-storm.html|work=The Daily Telegraph|accessdate=Enero 30, 2014}}</ref> (Dong Nguyen) ng [[Vietnam]]. Inilathala ito ng .GEARS Studios, isang maliit, independenteng gumagawa ng mga larong bidyo na nakabase rin sa Vietnam.<ref name="philly">{{cite web|author=Mike Bertha, Philly.com |url=http://www.philly.com/philly/blogs/trending/Flappy-Bird-app-game-iPhone-Android-obsessed-cheats-impossible-Ironpants.html |title=Everything you need to know about your new favorite cell phone game, 'Flappy Bird' |work=Philadelphia Daily News |date=Oktubre 22, 2012 |accessdate=Enero 31, 2014}}</ref> Ang laro ay ''side-scroller'' kung saan kinokontrol ng manlalaro ang isang [[ibon]] na sinusubukang paliparin sa pagitan ng mga hilera ng mga [[luntian]]g [[tubo]] na hindi bumabangga dito. Si Nguyen ay nilikha ang laro ng ilang mga araw, gamit ang isang bidang ibon na kanyang dinisenyo para isang kinanselang laro noong 2012. == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.flappy-bird-multiplayer.com ''Flappy Bird'' Desktop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801081917/http://flappy-bird-multiplayer.com/ |date=2015-08-01 }} * [https://web.archive.org/web/20170607105754/https://itunes.apple.com/gb/app/flappy-bird/id642099621?mt=8 ''Flappy Bird'' iTunes] [[Kategorya:Larong bidyo noong 2013]] [[Kategorya:Mga laro ng Android]] [[Kategorya:Mga laro ng iOS]] biigqsck3tx6l4pdtcez48n04lphfl4 10 249421 2232196 2184403 2026-10-07T00:55:35Z Bluemask 20 2232196 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{wikidata|label}} <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> | official_name = | native_name = {{#if: {{#property:P1705}} | {{#ifeq: {{wikidata|label}} | {{#property:P1705}} | | {{Replace|{{#property:P1705}}|,|<br/>}} }} }} <!-- if different from the English name --> | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | other_name = | settlement_type = {{#invoke:String2|ucfirst|{{wikidata|property|linked|P31}}}} <!-- transliteration(s) --> | translit_lang1 = {{#if: {{#property:P1814}} | Hapones }} | translit_lang1_type = Kana | translit_lang1_info = {{wikidata|property|qualifier|raw|P1814|P2125}} | translit_lang1_type1 = | translit_lang1_info1 = | translit_lang1_type2 = | translit_lang1_info2 = <!-- etc., up to translit_lang1_type6 / translit_lang1_info6 --> | translit_lang2 = | translit_lang2_type = | translit_lang2_info = | translit_lang2_type1 = | translit_lang2_info1 = | translit_lang2_type2 = | translit_lang2_info2 = <!-- etc., up to translit_lang2_type6 / translit_lang2_info6 --> <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = {{#if: {{#property:P2716}} | {{wikidata|property|raw|P2716}} | {{wikidata|property|raw|P18}} }} | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_flag = {{wikidata|property|raw|P41}} | flag_size = | flag_alt = | flag_border = | flag_link = {{wikidata|property|raw|P163}} | image_seal = | seal_size = | seal_alt = | seal_link = | seal_type = | image_shield = {{wikidata|property|raw|P94}} | shield_size = | shield_alt = | shield_link = {{wikidata|property|raw|P237}} | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = <!-- defaults to Logo --> | blank_emblem_size = | blank_emblem_alt = | blank_emblem_link = | etymology = | nickname = {{#property:P1449}} | motto = {{wikidata|property|linked|P1546}} | anthem = {{wikidata|property|linked|P85}} <!-- maps and coordinates --> | image_map = {{wikidata|property|raw|P242}} | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_map1 = {{maplink|frame=yes|type=shape|plain=yes}} | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = <!-- name of a location map as per Template:Location_map --> | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_label = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{#if:{{#property:P625}}|{{main other|{{coord|format=dms|display=inline,title}}}}}} | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | grid_name = <!-- name of a regional grid system --> | grid_position = <!-- position on the regional grid system --> <!-- location --> | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{wikidata|property|raw|{{wikidata|property|raw|P17}}|P41|format=\[\[File:%p {{!}} 22x20px \]\]}} {{wikidata|property|linked|P17}}<!-- the name of the country --> | subdivision_type1 = <!-- Bahagi ng --> | subdivision_name1 = <!-- {{wikidata|properties|linked|P361}} --> | subdivision_type2 = Lokasyon | subdivision_name2 = {{#invoke:WikidataIB|location|{{#invoke:WikidataIB|pageId}}}} <!-- etc., subdivision_type6 / subdivision_name6 --> <!-- established --> | established_title = <!-- Founded --> | established_date = | established_title1 = {{#if: {{#property:P571}} | Itinatag }}<!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = {{wikidata|property|P571}} | established_title2 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | established_title4 = | established_date4 = <!--| established_title5 = | established_date5 = | established_title6 = | established_date6 = | established_title7 = | established_date7 = --> | extinct_title = Binuwag | extinct_date = {{wikidata|property|P576}} | founder = | named_for = {{wikidata|property|linked|P138}} <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = Kabisera <!-- defaults to: Seat --> | seat = {{#statements:P36}} | seat1_type = <!-- defaults to: Former seat --> | seat1 = | parts_type = Bahagi <!-- defaults to: Boroughs --> | parts_style = coll <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = {{#if: {{#property:P150}} | Talaan }} <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = {{#statements:P150}} | p2 = <!-- etc., up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | government_type = {{wikidata|property|linked|P122}} | governing_body = {{wikidata|property|linked|P194}} | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- add &nbsp; (no-break space) to disable automatic links --> | leader_title1 = {{#if: {{#property:P1906}} | {{#statements:P1906}} | Pinuno ng estado }} | leader_name1 = {{#statements:P35}} <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> | leader_title2 = {{#if: {{#property:P1313}} | {{#statements:P1313}} | Pinuno ng pamahalaan }} | leader_name2 = {{#ifeq: {{#property:P1906}} | {{#property:P1313}} | <!-- do not repeat --> | {{#statements:P6}} }}<!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> | leader_title3 = {{wikidata|label| {{wikidata|qualifier|raw|P35|P1393}} }} | leader_name3 = {{{#statements:P1308|from={{wikidata|qualifier|raw|P35|P1393}}}} <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = <!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- area --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | dunam_link = <!-- If dunams are used, this specifies which dunam to link. --> | area_total_km2 = {{wikidata|property|raw|P2046}} <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> | area_total_sq_mi = <!-- see table @ Template:Infobox settlement for details --> | area_total_ha = | area_total_acre = | area_total_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_land_ha = | area_land_acre = | area_land_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_ha = | area_water_acre = | area_water_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_water_percent = {{wikidata|property|raw|P2927}} | area_urban_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_urban_ha = | area_urban_acre = | area_urban_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_rural_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_rural_km2 = | area_rural_sq_mi = | area_rural_ha = | area_rural_acre = | area_rural_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_metro_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_metro_ha = | area_metro_acre = | area_metro_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = | area_blank1_ha = | area_blank1_acre = | area_blank1_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_blank2_title = | area_blank2_km2 = | area_blank2_sq_mi = | area_blank2_ha = | area_blank2_acre = | area_blank2_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_note = <!-- dimensions --> | dimensions_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | length_km = | length_mi = | width_km = | width_mi = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_max_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_rank = | elevation_min_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_min_m = | elevation_min_ft = | elevation_min_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_min_rank = <!-- population --> | population_as_of = {{Infobox settlement/Wikidata/population_as_of}} | population_footnotes = <!--{{Infobox settlement/Wikidata/population_footnotes}}--> | population_total = {{Infobox settlement/Wikidata/population_total}} | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_est = | population_rank = | population_density_km2 = auto <!-- for automatic calculation of any density field, use: auto --> | population_density_sq_mi= | population_urban_footnotes = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_rural_footnotes = | population_rural = | population_density_rural_km2 = | population_density_rural_sq_mi = | population_metro_footnotes = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_density = | population_density_rank = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi= | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_density_blank2_km2 = | population_density_blank2_sq_mi= | population_demonym = {{wikidata|property|raw|P1549}} <!-- demonym, e.g. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = <!-- etc., up to demographics1_title5 / demographics1_info5 --> <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = <!-- etc., up to demographics2_title5 / demographics2_info5 --> <!-- time zone(s) --> | timezone1 = {{wikidata|properties|linked|P421}} | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | timezone2 = | utc_offset2 = | timezone2_DST = | utc_offset2_DST = <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = <!-- enter ZIP Code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | postal2_code_type = <!-- enter ZIP Code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal2_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = | geocode = | iso_code = {{#if: {{#property:P927}} | {{wikidata|property|raw|P297}} | {{wikidata|property|raw|P300}} }} | registration_plate_type = | registration_plate = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = {{#if: {{#property:P37}} | Wika}} | blank_info_sec1 = {{wikidata|properties|linked|P37}} | blank1_name_sec1 = {{#if: {{#property:P395}} | [[:en:Vehicle registration plate|Plaka ng sasakyan]] }} | blank1_info_sec1 = {{wikidata|property|P395}} | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = <!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 --> <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = | blank2_info_sec2 = <!-- etc., up to blank7_name_sec2 / blank7_info_sec2 --> <!-- website, footnotes --> | website = {{wikidata|property|raw|P856}} <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} gav166k7adv8cb6ict4d4llv4itvmmq 2232197 2232196 2026-10-07T00:58:17Z Bluemask 20 2232197 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{wikidata|label}} <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> | official_name = | native_name = {{#if: {{#property:P1705}} | {{#ifeq: {{wikidata|label}} | {{#property:P1705}} | | {{Replace|{{#property:P1705}}|,|<br/>}} }} }} <!-- if different from the English name --> | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | other_name = | settlement_type = {{#invoke:String2|ucfirst|{{wikidata|property|linked|P31}}}} <!-- transliteration(s) --> | translit_lang1 = {{#if: {{#property:P1814}} | Hapones }} | translit_lang1_type = Kana | translit_lang1_info = {{wikidata|property|qualifier|raw|P1814|P2125}} | translit_lang1_type1 = | translit_lang1_info1 = | translit_lang1_type2 = | translit_lang1_info2 = <!-- etc., up to translit_lang1_type6 / translit_lang1_info6 --> | translit_lang2 = | translit_lang2_type = | translit_lang2_info = | translit_lang2_type1 = | translit_lang2_info1 = | translit_lang2_type2 = | translit_lang2_info2 = <!-- etc., up to translit_lang2_type6 / translit_lang2_info6 --> <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = {{#if: {{#property:P2716}} | {{wikidata|property|raw|P2716}} | {{wikidata|property|raw|P18}} }} | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_flag = {{wikidata|property|raw|P41}} | flag_size = | flag_alt = | flag_border = | flag_link = {{wikidata|property|raw|P163}} | image_seal = | seal_size = | seal_alt = | seal_link = | seal_type = | image_shield = {{wikidata|property|raw|P94}} | shield_size = | shield_alt = | shield_link = {{wikidata|property|raw|P237}} | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = <!-- defaults to Logo --> | blank_emblem_size = | blank_emblem_alt = | blank_emblem_link = | etymology = | nickname = {{#property:P1449}} | motto = {{wikidata|property|linked|P1546}} | anthem = {{wikidata|property|linked|P85}} <!-- maps and coordinates --> | image_map = {{wikidata|property|raw|P242}} | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_map1 = {{maplink|frame=yes|type=shape|plain=yes}} | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = <!-- name of a location map as per Template:Location_map --> | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_label = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{#if:{{#property:P625}}|{{main other|{{coord|format=dms|display=inline,title}}}}}} | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | grid_name = <!-- name of a regional grid system --> | grid_position = <!-- position on the regional grid system --> <!-- location --> | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{wikidata|property|raw|{{wikidata|property|raw|P17}}|P41|format=\[\[File:%p {{!}} 22x20px \]\]}} {{wikidata|property|linked|P17}}<!-- the name of the country --> | subdivision_type1 = <!-- Bahagi ng --> | subdivision_name1 = <!-- {{wikidata|properties|linked|P361}} --> | subdivision_type2 = Lokasyon | subdivision_name2 = {{#invoke:WikidataIB|location|{{#invoke:WikidataIB|pageId}}}} <!-- etc., subdivision_type6 / subdivision_name6 --> <!-- established --> | established_title = <!-- Founded --> | established_date = | established_title1 = {{#if: {{#property:P571}} | Itinatag }}<!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = {{wikidata|property|P571}} | established_title2 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | established_title4 = | established_date4 = <!--| established_title5 = | established_date5 = | established_title6 = | established_date6 = | established_title7 = | established_date7 = --> | extinct_title = Binuwag | extinct_date = {{wikidata|property|P576}} | founder = | named_for = {{wikidata|property|linked|P138}} <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = Kabisera <!-- defaults to: Seat --> | seat = {{#statements:P36}} | seat1_type = <!-- defaults to: Former seat --> | seat1 = | parts_type = Bahagi <!-- defaults to: Boroughs --> | parts_style = coll <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = {{#if: {{#property:P150}} | Talaan }} <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = {{#statements:P150}} | p2 = <!-- etc., up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | government_type = {{wikidata|property|linked|P122}} | governing_body = {{wikidata|property|linked|P194}} | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- add &nbsp; (no-break space) to disable automatic links --> | leader_title1 = {{#if: {{#property:P1906}} | {{#statements:P1906}} | Pinuno ng estado }} | leader_name1 = {{#statements:P35}} <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> | leader_title2 = {{#if: {{#property:P1313}} | {{#statements:P1313}} | Pinuno ng pamahalaan }} | leader_name2 = {{#ifeq: {{#property:P1906}} | {{#property:P1313}} || {{#statements:P6}} }}<!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> | leader_title3 = {{wikidata|label| {{wikidata|qualifier|raw|P35|P1393}} }} | leader_name3 = {{#statements:P1308|from={{wikidata|qualifier|raw|P35|P1393}} }} <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = <!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- area --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | dunam_link = <!-- If dunams are used, this specifies which dunam to link. --> | area_total_km2 = {{wikidata|property|raw|P2046}} <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> | area_total_sq_mi = <!-- see table @ Template:Infobox settlement for details --> | area_total_ha = | area_total_acre = | area_total_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_land_ha = | area_land_acre = | area_land_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_ha = | area_water_acre = | area_water_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_water_percent = {{wikidata|property|raw|P2927}} | area_urban_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_urban_ha = | area_urban_acre = | area_urban_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_rural_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_rural_km2 = | area_rural_sq_mi = | area_rural_ha = | area_rural_acre = | area_rural_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_metro_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_metro_ha = | area_metro_acre = | area_metro_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = | area_blank1_ha = | area_blank1_acre = | area_blank1_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_blank2_title = | area_blank2_km2 = | area_blank2_sq_mi = | area_blank2_ha = | area_blank2_acre = | area_blank2_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_note = <!-- dimensions --> | dimensions_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | length_km = | length_mi = | width_km = | width_mi = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_max_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_rank = | elevation_min_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_min_m = | elevation_min_ft = | elevation_min_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_min_rank = <!-- population --> | population_as_of = {{Infobox settlement/Wikidata/population_as_of}} | population_footnotes = <!--{{Infobox settlement/Wikidata/population_footnotes}}--> | population_total = {{Infobox settlement/Wikidata/population_total}} | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_est = | population_rank = | population_density_km2 = auto <!-- for automatic calculation of any density field, use: auto --> | population_density_sq_mi= | population_urban_footnotes = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_rural_footnotes = | population_rural = | population_density_rural_km2 = | population_density_rural_sq_mi = | population_metro_footnotes = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_density = | population_density_rank = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi= | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_density_blank2_km2 = | population_density_blank2_sq_mi= | population_demonym = {{wikidata|property|raw|P1549}} <!-- demonym, e.g. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = <!-- etc., up to demographics1_title5 / demographics1_info5 --> <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = <!-- etc., up to demographics2_title5 / demographics2_info5 --> <!-- time zone(s) --> | timezone1 = {{wikidata|properties|linked|P421}} | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | timezone2 = | utc_offset2 = | timezone2_DST = | utc_offset2_DST = <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = <!-- enter ZIP Code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | postal2_code_type = <!-- enter ZIP Code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal2_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = | geocode = | iso_code = {{#if: {{#property:P927}} | {{wikidata|property|raw|P297}} | {{wikidata|property|raw|P300}} }} | registration_plate_type = | registration_plate = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = {{#if: {{#property:P37}} | Wika}} | blank_info_sec1 = {{wikidata|properties|linked|P37}} | blank1_name_sec1 = {{#if: {{#property:P395}} | [[:en:Vehicle registration plate|Plaka ng sasakyan]] }} | blank1_info_sec1 = {{wikidata|property|P395}} | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = <!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 --> <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = | blank2_info_sec2 = <!-- etc., up to blank7_name_sec2 / blank7_info_sec2 --> <!-- website, footnotes --> | website = {{wikidata|property|raw|P856}} <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} 7g3y3zevz64zreqqd156dd4wtsi75s5 0 251613 2232308 2229536 2026-10-07T10:10:43Z ChicagoGirlD 165468 Kinansela ang pagbabagong 2229536 ni [[Special:Contributions/~2026-52028-97|~2026-52028-97]] ([[User talk:~2026-52028-97|Usapan]]) 2232308 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Milenyal''' (kilala din sa katawagang [[wikang Ingles|Ingles]] na '''Millennials''', '''[[Henerasyong Y]]''', '''Generation Me''', '''Echo Boomers''', '''Peter Pan Generation''', '''Generation Next''' or '''90's Kids or Batang 90's''') ay isang [[demograpiya|demograpikong]] kohort na sinundan ang Henerasyong X. Walang tiyak na [[panahon]] kung kailan nagsimula o natapos ang henerasyon na ito; karaniwang ginagamit ng mga demograpo at mga [[pananaliksik|mananaliksik]] ang unang bahagi ng dekada [[1980]] bilang ang simula ng mga [[taon]] ng kapanganakan at ang kalagitnaan ng dekada [[1990]] hanggang unang bahagi ng dekada [[2000]] bilang ang katupusan ng mga taon ng kapanganakan. Ang mga milenyal ay sinusundan ng mga tao na isinilang sa henerasyong [[Mga zilenyal|zilenyals]]. ==Tingnan rin== * [[Mga zilenyal]] ==Mga Milenyal sa Pilipinas== sa Pilipinas, ang mga Milenyal o Henerasyon Y ay mga totoong "Batang 90's" at ipinanganak mula 1980 hanggang 1994. sila ay nabubuhay na walang internet at di uso ang mga gadgets at tanging bagay ay mga larong pang-bakuran gaya ng ''pantintero'', ''tumbang preso'' atbp, mga laruan gaya ng teks, pogs, trumpo atbp, mga pambatang palabas na uso para sa kanila tulad ng ''Shaider'', ''Bioman'', ''Masked Rider Black'', ''Sailor Moon'', ''Ghost Fighter'', ''Fiveman'', ''Ultraman'', ''Teenage Mutant Ninja Turtles'' na bersyong noong 1987, ''X-Men: The Animated Series'', ''Mighty Morphin Power Rangers'' atbp. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Demograpiya]] 6zaku52h7iwu6lfwvf6abzgpmqxq985 2232311 2232308 2026-10-07T10:17:20Z ChicagoGirlD 165468 /* */ 2232311 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Milenyal''' (kilala din sa katawagang [[wikang Ingles|Ingles]] na '''Millennials''', '''[[Henerasyong Y]]''', '''Generation Me''', '''Echo Boomers''', '''Peter Pan Generation''', '''Generation Next''' or '''90's Kids''') ay isang [[demograpiya|demograpikong]] kohort na sinundan ang Henerasyong X. Walang tiyak na [[panahon]] kung kailan nagsimula o natapos ang henerasyon na ito; karaniwang ginagamit ng mga demograpo at mga [[pananaliksik|mananaliksik]] ang unang bahagi ng dekada [[1980]] bilang ang simula ng mga [[taon]] ng kapanganakan at ang kalagitnaan ng dekada [[1990]] hanggang unang bahagi ng dekada [[2000]] bilang ang katupusan ng mga taon ng kapanganakan. Ang mga milenyal ay sinusundan ng mga tao na isinilang sa henerasyong [[Mga zilenyal|zilenyals]]. ==Tingnan rin== * [[Mga zilenyal]] ==Mga Milenyal sa Pilipinas== sa Pilipinas, ang mga Milenyal o Henerasyon Y ay mga totoong "Batang 90's" at ipinanganak mula 1980 hanggang 1994. sila ay nabubuhay na walang internet at di uso ang mga gadgets at tanging bagay ay mga larong pang-bakuran gaya ng ''pantintero'', ''tumbang preso'' atbp, mga laruan gaya ng teks, pogs, trumpo atbp, mga pambatang palabas na uso para sa kanila tulad ng ''Shaider'', ''Bioman'', ''Masked Rider Black'', ''Sailor Moon'', ''Ghost Fighter'', ''Fiveman'', ''Ultraman'', ''Teenage Mutant Ninja Turtles'' na bersyong noong 1987, ''X-Men: The Animated Series'', ''Mighty Morphin Power Rangers'' atbp. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Demograpiya]] qft06rgx4pz0jwmj0e8na677vlzw4u5 2232313 2232311 2026-10-07T10:18:44Z ChicagoGirlD 165468 /* Mga Milenyal sa Pilipinas */ 2232313 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Milenyal''' (kilala din sa katawagang [[wikang Ingles|Ingles]] na '''Millennials''', '''[[Henerasyong Y]]''', '''Generation Me''', '''Echo Boomers''', '''Peter Pan Generation''', '''Generation Next''' or '''90's Kids''') ay isang [[demograpiya|demograpikong]] kohort na sinundan ang Henerasyong X. Walang tiyak na [[panahon]] kung kailan nagsimula o natapos ang henerasyon na ito; karaniwang ginagamit ng mga demograpo at mga [[pananaliksik|mananaliksik]] ang unang bahagi ng dekada [[1980]] bilang ang simula ng mga [[taon]] ng kapanganakan at ang kalagitnaan ng dekada [[1990]] hanggang unang bahagi ng dekada [[2000]] bilang ang katupusan ng mga taon ng kapanganakan. Ang mga milenyal ay sinusundan ng mga tao na isinilang sa henerasyong [[Mga zilenyal|zilenyals]]. ==Tingnan rin== * [[Mga zilenyal]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Demograpiya]] 94otqgg6entmhfs8zhbl47vvc92e2iw 0 276842 2232173 2193591 2026-10-06T22:45:38Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232173 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Enero 2023}} {{Infobox person | name = Ayu Sakurai | image = 사쿠라이 아유(AYU SAKURAI) 팬싸인회 in 맨즈쇼 (3).jpg | caption = 2017 | native_name = 桜井 あゆ | native_name_lang = ja | birth_date = {{birth date and age|1991|4|15|df=yes}} | birth_place = [[Prepektura ng Miyazaki]], Hapon | other_names = {{hlist|Haruki Kato<ref>{{cite web|last=Sakurai|first=Ayu|date=3 Mayo 2013|url=https://twitter.com/ayu_sakurai/status/330307252235931648|title=桜井あゆのツイート 2013年5月3日の発言|language=Hapones|accessdate=13 Enero 2018}}</ref>|Sayu Aigura<ref>{{cite web|last=Sakurai|first=Ayu|date=13 Setyembre 2013|url=https://twitter.com/ayu_sakurai/status/378433207164608512|title=桜井あゆのツイート 2013年9月13日の発言|language=Hapones|accessdate=13 Enero 2018}}</ref>|Yoshimi Sakurai<ref>{{cite web|last=Sakurai|first=Yoshimi|date=13 Disyembre 2016|url=https://twitter.com/yoshimi_mio/status/808697524345126912|title=桜井よしみのツイート 2016年12月13日の発言|language=Hapones|accessdate=13 Enero 2018}}</ref>}} | years_active = 2013&ndash;16 | agent = [[KM Produce|Million]]<ref>{{cite web|url=http://www.km-produce.com/sakurai_ayu/|title=Million|language=Hapones|publisher=KM Produce|accessdate=13 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406201803/http://www.km-produce.com/sakurai_ayu|archive-date=6 Abril 2018|url-status=dead}}</ref> | known_for = {{hlist|Miyembro ng [[Million Girls Z]]<ref>{{cite web|url=http://mgz.tokyo/|title=ミリオンガールズZ公式サイト|language=Hapones|publisher=KMP|accessdate=13 Enero 2018|archive-date=15 Agosto 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815135728/http://mgz.tokyo/|url-status=dead}}</ref>|trabaho sa teatro}} | height_cm = 162<ref>{{cite web|url=http://mgz.tokyo/?p=119|title=桜井あゆ|language=Hapones|publisher=Opisyal na site ng Million Girls Z|accessdate=13 Enero 2018|archive-date=6 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150506101905/http://mgz.tokyo/?p=119|url-status=dead}}</ref> | awards = [[Gawad Pagsasahimpapawid sa Adulto]] 2016 Premyong Cyzo }} Si {{nihongo|'''Ayu Sakurai'''|桜井 あゆ|Sakurai Ayu|15 Abril 1991 -<ref>Mayroong mga gawa na nakasulat noong ika-28 Nobyembre 1992.</ref>}} ay isang artista ng pornograpiya (AV) sa bansang [[Hapon]]. Ipinanganak siya mula sa [[Prepektura ng Miyazaki]]<ref>{{cite web|url=http://www.t-powers.co.jp/official/talent/桜井あゆ/|title=タレントぷ一覧|language=Hapones|publisher=T-Powers|accessdate=13 Enero 2018|archive-date=2014-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001853/http://www.t-powers.co.jp/official/talent/%E6%A1%9C%E4%BA%95%E3%81%82%E3%82%86/|url-status=dead}}</ref>, siya ay dating kinakatawan ng T-Powers. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawil== *{{official website|http://twitcasting.tv/yoshimi_mio|yoshimi_mio-san no Live}} (31 Agosto 2016 –) &ndash; TwitCasting {{in lang|ja}} ;Bilang "Ayu Sakurai" *{{official website|http://twitcasting.tv/ayu_sakurai0415|ayu_sakurai0415-san no Live (19 Hulyo 2015 – 13 Enero 2016)}} &ndash; TwitCasting {{in lang|ja}} *[http://www.allcinema.net/prog/show_p.php?num_p=915910 Ayu Sakurai] &ndash; allcinema {{in lang|ja}} *[http://www.kinenote.com/main/public/cinema/person.aspx?person_id=322969 Ayu Sakurai] &ndash; Kinenote {{in lang|ja}} *[http://www.oricon.co.jp/prof/artist/642064/ Ayu Sakurai] &ndash; [[Oricon]] {{in lang|ja}} *{{official website|http://twitcasting.tv/v7fuw3paeez25tk|Ayu Sakurai Chippai Joyū (@v7fuw3paeez25tk)-san no Live}} (6 Marso – 18 Hulyo) &ndash; TwitCasting {{in lang|ja}} *{{official website|http://blog.livedoor.jp/sakurai_ayu/|Opisyal na blog}} (29 Marso 2013 – 25 Marso 2014) {{in lang|ja}} *{{official website|http://ameblo.jp/sakurai-ayu0415/|Mga blog ng Ayu Sakurai}} (23 Abril – 7 Hunyo 2013) {{in lang|ja}} {{BD|1991||Sakurai, Ayu}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Hapon]] {{stub}} kxvxpv10tcvwyst13da0dsgrhx1kj1e 0 281935 2232269 2126281 2026-10-07T05:09:08Z Ryomaandres 8044 2232269 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician | name = Erich Honecker | image = Bundesarchiv Bild 183-R1220-401, Erich Honecker (cropped).jpg | imagesize = | caption = | nationality = East German | office = [[Pangkalahatang Kalihim ng Sosyalista Unity Party ng Alemanya|Pangkalahatang Kalihim ng <br> Sosyalista Unity Party ng Alemanya]]<br> <small>([[East Germany]])</small> | term_start = 22 Mayo 1976 | term_end = 13 Oktubre 1989<br />{{small|[[Pangkalahatang Kalihim ng Sosyalista Unity Party ng Alemanya|Unang Kalihim]]: 3 Mayo 1971 – 22 Mayo 1976}} | predecessor = [[Walter Ulbricht]] | successor = [[Egon Krenz]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1912|8|25}} | birth_place = [[Neunkirchen, Saarland|Neunkirchen]], [[Imperyong Aleman]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|5|29|1912|8|25}} | death_place = [[Santiago, Chile]] | spouse = Charlotte Schanuel, née Drost<br>[[Edith Baumann]]<br>[[Margot Feist]] | party = [[Partido Komunista ng Alemanya|KPD]] (1922–1946)<br>[[Sosyalista Unity Party ng Alemanya|SED]] (1946–1989)<br> [[Partido Komunista ng Alemanya (1990)|KPD]] (1990–1994) | profession = [[Politiko]] | office1 = [[Konseho ng Estado ng Silangan ng Alemanya|Tagapangulo ng Konseho ng Estado]] | term_start1 = 29 Oktubre 1976 | term_end1 = 18 Oktubre 1989 | predecessor1 = [[Willi Stoph]] | successor1 = [[Egon Krenz]] | office2 = [[Leadership of East Germany|Chairman of the National Defence Council]] | term_start2 = 3 Mayo 1971 | term_end2 = 18 Oktubre 1989 | predecessor2 = [[Walter Ulbricht]] | successor2 = [[Egon Krenz]] | signature = Erich Honecker Signature.svg | children = Erika (b. 1950) <br> Sonja (b. 1952) }} Si '''Erich Honecker''' (Agosto 25, 1912 - Mayo 29, 1994) ay isang [[Alemanya|East German]] [[komunista|Komunistang]] [[pulitiko]] na namuno sa [[Demokratikong Republika ng Alemanya]] mula 1971 hanggang 1989. Pagkatapos ng [[muling pagsasama-sama ng Aleman]], nagpunta siya sa [[Unyong Sobyet]] ngunit ipinadala sa pamamagitan ng bagong pamahalaang Ruso sa Alemanya, kung saan siya ay nabilanggo at sinubukan para sa mataas na [[pagtataksil]] at mga krimeng ginawa noong [[Cold War]]. Gayunpaman, habang siya ay namamatay sa [[kanser sa atay]], siya ay inilabas mula sa bilangguan. Namatay siya sa pagkatapon sa Chile sa loob ng isang taon at kalahati pagkaraan.<ref>{{cite web |url=http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/erich1.htm |title=Erich Honecker Speech on Peace (1984) |first=Erich |last=Honeker |work=calvin.edu |year=1984 |accessdate=17 December 2011 |archive-date=16 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140816151817/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/erich1.htm |url-status=dead }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1912]] [[Kategorya:Namatay noong 1994]] [[Kategorya:Mga politiko ng Silangang Alemanya]] fzb7f8ct9p0tn9eop4uycipz2xbpr21 0 283149 2232175 1724212 2026-10-06T22:53:42Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2232175 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Crousecollegesu.jpg|thumb|261x261px|Crouse College, isang gusaling Romanesque na nakumpleto noong 1889, ang tahanan ng College of Visual and Performing Arts at ng Setnor School of Music.]] Ang '''Pamantasang Syracuse''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Syracuse University'') ay isang pribadong unibersidad sa pananaliksik na matatagpuan sa [[Syracuse, New York|Syracuse, Estado ng New York]], Estados Unidos. Ang institusyon ay maiuugat sa Genesee Wesleyan Seminary, itinatag noong 1831 ng Methodist Episcopal Church sa Lima, New York. Pagkatapos ng ilang taon ng debate hinggil sa relokasyon ng kolehiyo sa Syracuse, ang unibersidad ay itinatag noong 1870. Mula noong 1920, ang unibersidad ay kinikilala bilang di-pansekta, kahit pa nananatili ang relasyon nito sa [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|United Methodist Church]]. Ang pangunahing kampus nito ay may lawak na 270 ektarya<ref>{{Cite web |title=Syracuse University : Rankings, Fees & Courses Details {{!}} TopUniversities |url=https://www.topuniversities.com/universities/syracuse-university |access-date=2026-10-06 |website=www.topuniversities.com |language=en}}</ref>. {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan sa Estados Unidos]] rgnu5zinj21zq4zwo83vgz0tehe0xfg 0 284443 2232174 2093933 2026-10-06T22:49:05Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2232174 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Istanbul asv2021-10 img09 Taşkışla.jpg|thumb|300x300px|Taşkışla campus]] Ang '''Pamantasang Teknikal ng Istanbul''' ([[Wikang Turko|Turkish]] ''Istanbul Teknik Üniversitesi'', [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Istanbul Technical University'') ay isang pampublikong pandaigdigang teknikal na unibersidad na matatagpuan sa [[Istanbul]], [[Turkiya|Turkey]]. Ito ang ikatlong pinakamatandang <ref>[http://www.topuniversities.com/worlduniversityrankings/results/2007/overall_rankings/worlds_oldest_universities World Oldest Universities] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080115092116/http://www.topuniversities.com/worlduniversityrankings/results/2007/overall_rankings/worlds_oldest_universities|date=January 15, 2008}}</ref> teknikal na mga unibersidad sa bansa na nakatuon sa inhenyeriya pati na rin sa agham panlipunan, at isa sa pinakakilalang institusyong pang-edukasyon sa Turkey. Marami sa mga nagtapos dito ay naging miyembro ng mga akademya ng agham sa [[Estados Unidos]], [[United Kingdom|Britanya]] at [[Rusya]]. Ang unibersidad ay may 39 programang di-gradwado, 144 programang gradwado, 13 kolehiyo, 346 laboratoryo, at 12 sentro ng pananaliksik. Mayroon itong mahabang kasaysayan na nagsimula noong 1773 bilang "''Royal School of Naval Engineering.''"<ref>{{Cite web |title=Istanbul Technical University : Rankings, Fees & Courses Details {{!}} TopUniversities |url=https://www.topuniversities.com/universities/istanbul-technical-university |access-date=2026-10-06 |website=www.topuniversities.com |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] 9r7w60y33sp21f81elnxpfylbox3zc0 0 288127 2232193 2206942 2026-10-07T00:28:00Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232193 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Peter_Navarro,_Director_of_the_White_House_National_Trade_Council,_Addresses_in_the_Oval_Office_before_U.S._President_Donald_Trump_Signs_Executive_Orders_Regarding_Trade_on_March_31,_2017_4.jpg|thumb| Hinarap ng Direktor ng White House National Trade Council na si Peter Navarro ang mga pangako ni Pangulong [[Donald Trump]] sa mga Amerikan ([https://assets.donaldjtrump.com/DJT_DeclaringAmericanEconomicIndependence.pdf Ipinapahayag ang Kalayaan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110165242/https://assets.donaldjtrump.com/DJT_DeclaringAmericanEconomicIndependence.pdf |date=2021-01-10 }} sa [https://assets.donaldjtrump.com/DJT_DeclaringAmericanEconomicIndependence.pdf Ekonomiya ng Amerikano] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110165242/https://assets.donaldjtrump.com/DJT_DeclaringAmericanEconomicIndependence.pdf |date=2021-01-10 }} noong Marso 31, 2017) kasama si [[Pangalawang Pangulo ng Estados Unidos|Vice President]] Mike Pence at Commerce Secretary Wilbur Ross bago pumirma ang Pangulo ng Executive Order tungkol sa kalakalan.<ref>[https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2017/03/31/presidential-executive-order-regarding-omnibus-report-significant-trade Presidential Executive Order Regarding the Omnibus Report on Significant Trade Deficits] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170402165607/https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2017/03/31/presidential-executive-order-regarding-omnibus-report-significant-trade |date=2017-04-02 }}, [[White House]], 3/31/2016</ref><ref>[https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2017/03/31/presidential-executive-order-establishing-enhanced-collection-and Presidential Executive Order on Establishing Enhanced Collection and Enforcement of Antidumping and Countervailing Duties and Violations of Trade and Customs Laws] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209232254/https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2017/03/31/presidential-executive-order-establishing-enhanced-collection-and |date=2017-12-09 }}, [[White House]], 3/31/2016</ref> ]] Simula noong Enero 22, 2018, ang Tsina at Estados Unidos ay nakikibahagi sa isang [[digmaang pangkalakalan]] na kinasasangkutan ng magkaparehong paglalagay ng mga taripa sa isa't isa. [[Pangulo ng Estados Unidos|Ipinahayag ng Pangulo ng Estados Unidos na si]] [[Donald Trump]] sa kanyang kampanya na ayusin ang "matagal nang pang-aabuso ng Tsina sa sirang sistemang pang-internasyunal at di-makatarungang mga gawi". Noong Abril 2018, nag-file ang Estados Unidos ng kahilingan para sa konsultasyon sa [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan|World Trade Organization]] tungkol sa mga alalahanin na lumalabag ang [[Tsina]] sa mga karapatan sa intelektwal na ari-arian.<ref>{{Cite web|url=https://cen.acs.org/policy/intellectual-property/US-files-complaint-over-Chinas/96/i14|title=U.S. files complaint over China's patent policies|access-date=2018-11-01}}</ref> Sa pagdaragdag ng iba't ibang mga taripa, ang US administration ay umaasang bahagyang sa Seksiyon 301&nbsp;ng Trade Act of 1974 upang maiwasan ang tinatawag na di-patas na gawi sa kalakalan at pagnanakaw ng intelektwal na ari-arian.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://fortune.com/2018/04/02/china-tariffs-128-us-products/|title=These Are the 128 U.S. Products China Is Enacting Tariffs On|work=Fortune|access-date=May 28, 2018}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-04-04/as-china-fires-back-in-trade-war-here-are-the-winners-and-losers|title=As China Fires Back in Trade War, Here Are the Winners and Losers|access-date=April 4, 2018}}</ref> Nagbibigay ito sa presidente ng awtoridad na unilateral na magpataw ng mga multa o iba pang mga parusa sa isang kasosyo sa pangangalakal kung ito ay itinuturing na hindi makatarungang pumipinsala sa mga interes ng negosyo ng US, lalo na kung nilalabag nito ang mga internasyunal na kasunduan sa kalakalan.<ref>[http://www.abc.net.au/news/2018-03-10/intellectual-property-theft-not-steel-and-aluminum-is-the-real-/9531176 "Intellectual property theft, not metal, is the real trade war in US sights and it's a much bigger worry"], ''ABC'', March 9, 2018</ref> Ang resulta ay ang pag-angkin ng US na mga batas ng China na nagpapahina sa mga karapatan sa intelektwal na ari-arian sa pamamagitan ng pagpilit sa mga dayuhang kumpanya na makisali sa mga joint venture sa mga kumpanyang Tsino, na kung saan ay nagbibigay ng access at pahintulot ng mga kumpanyang Tsino upang gamitin, mapabuti, kopyahin o nakawin ang kanilang mga teknolohiya.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-11-01/u-s-says-china-state-owned-co-stole-micron-trade-secrets|title=China State-Owned Company Charged With Micron Secrets Theft|work=[[Bloomberg News]]|access-date=December 5, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/tech/china-is-using-economic-espionage-and-theft-to-grab-us-technology|title=China is using 'economic espionage' and 'theft' to grab US technology|work=[[Fox News]]|access-date=2018-12-05}}</ref><ref name="InnovationWall">{{Cite web|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/66753/adam-segal/chinas-innovation-wall|title=China's Innovation Wall|work=Foreign Affairs}}</ref> Tinitingnan din ni Trump ang teknikal na plano ng industriyang Made in China 2025 bilang isang banta sa ekonomiya ng US at pambansang seguridad, kaya ipinataw ang taripa sa mga kalakal na kasama sa plano,<ref>{{Cite web|title=President Donald J. Trump is Confronting China’s Unfair Trade Policies|url=https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/president-donald-j-trump-confronting-chinas-unfair-trade-policies/|work=[[White House]]|access-date=2019-05-15|archive-date=2020-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201172359/https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/president-donald-j-trump-confronting-chinas-unfair-trade-policies/|url-status=dead}}</ref> at hinimok din ang China na itigil ang buong programa.<ref>{{Cite web|title=U.S.-China Trade Talks End With Strong Demands, but Few Signs of a Deal|url=https://www.nytimes.com/2018/05/04/business/china-us-trade-talks.html}}</ref> Gayunpaman, pinagtatalunan ng China na pinalakas nito ang mga proteksyon ng karapatan sa intelektwal na ari-arian (IPR) at binale-wala ng US ang pagsisikap; binale-wala ng US ang mga patakaran ng WTO at binale-wala ang mga tawag ng sarili nitong mga industriya upang mabawasan ang mga taripa. Mahigpit na sinasalungat ng Tsina ang mga gawi sa kalakalan ng US, na naniniwala na kinakatawan nila ang " [[unilateralismo]] " at "[[proteksiyonismo]]".<ref>{{Cite web|url=http://finance.ifeng.com/a/20180323/16042707_0.shtml|title=中国驻美大使馆：若美国执意打贸易战 中国将奉陪到底|work=finance.ifeng.com|access-date=2019-02-19}}</ref> == Mga pinagmulan ng alitan == === Istraktura ng sistema ng pampulitikang ekonomiya ng Tsina === Sa ilalim ng komunistang partido na nakadirekta binalaking pang-ekonomiya, ang mga state-owned enterprises ng Tsina at state capitalism princelings ay kumukuha ng pinakamalaking benepisyo sa karamihan ng mga gawain kasama ang Belt and Road Initiative at ang Made in China 2025 .<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/harrybroadman/2017/10/31/party-on-comrade-xi-jinping/#611157f26e2e|title=Party On, Comrade Xi Jinping!|last=Broadman|first=Harry|date=2017-10-31|access-date=2019-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/command-and-control-chinas-communist-party-extends-reach-into-foreign-companies/2018/01/28/cd49ffa6-fc57-11e7-9b5d-bbf0da31214d_story.html|title=Command and control: China's Communist Party extends reach into foreign companies|date=2018-01-28}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtontimes.com/news/2017/jan/22/donald-trumps-45-percent-tariff-on-china/|title=The 45 percent tariff: Trump must be realistic in negotiations with China|date=2017-01-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.uscc.gov/sites/default/files/Hillman%20Testimony%20US%20China%20Comm%20w%20Appendix%20A.pdf|title=HEARING ON U.S. TOOLS TO ADDRESS CHINESE MARKET DISTORTIONS|date=2018-06-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonexaminer.com/americas-aluminum-industry-needs-trumps-fair-trade-vision|title=America's aluminum industry needs Trump's fair-trade vision|date=2018-02-09}}</ref> Ang Estados Unidos, Hapon, Canada, Mexico, mga bansa ng EU ay hindi kinikilala ang Tsina bilang isang ekonomiya ng merkado, na nagpapahiwatig ng mga distortion sa pamilihan.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-trade-wto/u-s-eu-japan-slam-market-distortion-in-swipe-at-china-idUSKBN1E62HA|title=U.S., EU, Japan slam market distortion in swipe at China|date=2017-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theepochtimes.com/us-japan-europe-agree-to-take-on-china-and-reform-wto_2673174.html|title=US, Japan, Europe Agree to Take on China and Reform WTO|date=2018-09-27|access-date=2019-05-20|archive-date=2019-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513042633/https://www.theepochtimes.com/us-japan-europe-agree-to-take-on-china-and-reform-wto_2673174.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/0ac90e6a-c16c-11e8-95b1-d36dfef1b89a|title=Donald Trump's global trade offensive gathers speed|date=2018-10-01}}</ref> Sinasabi ng ekonomista na si Irwin Stelzer na ang sentral na direktang ekonomya ng Tsina na ang layunin nito ay upang mapanatili ang kontrol ng partidong komunista sa pulitika at ekonomiya ay may kaugnayan sa patakaran sa kalakalan ng US .<ref>{{Cite web|url=https://www.hudson.org/research/13625-retaliation-nation|title=Retaliation Nation|date=2017-05-19}}</ref> Sinabi rin ng pambansang opisyal ng seguridad sa pulitika at dating [[White House|White House na]] opisyal ng seguridad na si Aaron Friedberg na ang rehimeng partido komunista ay pinalawak ang paggamit nito ng mga patakaran ng estado, direksiyon sa pamilihan, mercantilist, lalo na mula noong 2008.<ref>{{Cite web|url=https://docs.house.gov/meetings/AS/AS00/20180215/106848/HHRG-115-AS00-Wstate-FriedbergA-20180215.pdf|title=Testimony before the House Armed Services Committee Hearing on Strategic Competition with China|date=2018-02-25}}</ref> Ang 2018 Kongreso sa pagdinig na "Mga Kasangkapan sa US upang Matugunan ang Distortion sa Market ng Tsina" ay tinalakay kung paano ang "pinangunahan ng Partido ang lahat ng bagay" na doktrina ay nagpapahirap sa ekonomya ng China para sa mga panuntunan sa kalakalan upang harapin at magreresulta sa maraming negosyo sa US na yumuyuko sa presyon kahit na ang kanilang mga desisyon ay maaaring malagay sa hinaharap ng kanilang mga kumpanya at ang ekonomiyang US sa kabuuan.<ref name="USCC2018">{{Cite web|url=https://www.uscc.gov/sites/default/files/transcripts/Hearing%20Transcript%20-%20June%208%2C%202018.pdf|title=HEARING ON U.S. TOOLS TO ADDRESS CHINESE MARKET DISTORTIONS|date=2018-06-08}}</ref> Ang problema sa istruktura ng pundamental na pagsalungat ng Partido komunista ng Tsino sa kapitalismo ng malayang merkado at patas na kumpetisyon ay inaangkin ng US na maging ugat ng tensyong pang-ekonomiya ng US-Tsina.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/harrybroadman/2018/08/04/the-dangerous-myth-the-u-s-is-winning-the-trade-war-with-china/#36375fcfb2d0|title=The Dangerous Myth The U.S. Is Winning The Trade War With China|last=Broadman|first=Harry|date=2018-08-04|access-date=2019-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vox.com/world/2018/11/29/18114600/trump-xi-jinping-china-g20-trade-war|title=The US and China relationship is in shambles.|date=2018-12-01}}</ref> [[Talaksan:China_USA_trade.png|thumb|Ang mabilis na pagtaas ng kawalan ng balanse sa kalakalan ng US sa Tsina]] Sinabi ni Pangulong Trump sa kanyang [[wikisource:Remarks by President Trump to the 73rd Session of the United Nations General Assembly|2018 UN speech na]] "ang mga distortion sa pamilihan ng Tsina at ang paraan ng pakikitungo nila ay hindi maaaring disimulado," habang nagsasabing " sosyalismo o komunismo ... ay nagdudulot ng paghihirap, katiwalian ... humahantong sa paglawak, pagpasok at pang-aapi. Ang lahat ng mga bansa sa mundo ay dapat labanan ang sosyalismo at ang paghihirap na ibinibigay nito sa lahat, "na nakikita bilang naka-target din sa Tsina.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-09-27/end-of-trump-xi-friendship-may-accelerate-great-power-rivalry|title=End of Trump-Xi 'Friendship' May Accelerate Great Power Rivalry|date=2018-09-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/xis-china-has-instilled-fear-in-trumps-america/|title=Xi's China has instilled fear in Trump's America|date=2018-10-18|access-date=2019-05-20|archive-date=2019-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190205004306/http://www.atimes.com/xis-china-has-instilled-fear-in-trumps-america//|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Lpcx9u1kFoo|title=Trump Slams China and Socialism at UN|date=2018-09-28}}</ref> Pinipintasan ng White House ang mga patakaran sa pag-aalis ng market ng China sa loob ng Tsina at sa buong mundo. Ang ulat ng White House, ang ulat ng USTR, ang ulat ni Kongresista Mike Pence [[wikisource:Remarks by Vice President Pence on the Administration's Policy Toward China|na nakatuon sa China]] at ang ulat ng Kongreso ay nag- aangkin ng sapilitang pag-install ng mga komite ng partido komunista at mga miyembro ng communist board sa lahat ng kumpanya, ari-arian ng estado, hindi pang-estado, at pinagsamang mga banyagang kumpanya, upang ipatupad ang mga patakaran nito, impluwensiya at kahit na bumuo ng kapangyarihan ng beto sa pag-hire, pagpili ng pamumuno, at paggawa ng desisyon sa pamumuhunan at maaaring maging hindi naaayon sa mga signal ng merkado.<ref name="USCC2018"/><ref name="WH-China’s Economic Aggression">{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2018/06/FINAL-China-Technology-Report-6.18.18-PDF.pdf|title=How China's Economic Aggression Threatens the Technologies and Intellectual Property of the United States and the World|date=2018-06-18|access-date=2019-05-20|archive-date=2018-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628055548/https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2018/06/FINAL-China-Technology-Report-6.18.18-PDF.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="USTR Report 2017-2018">{{Cite web|url=https://ustr.gov/sites/default/files/files/Press/Reports/China%202017%20WTO%20Report.pdf|title=2017 Report to Congress On China's WTO Compliance|date=January 2018}}</ref> [[wikisource:Remarks by Vice President Pence on the Administration's Policy Toward China|Sinabi ni VP Pence na]] "Pinili ng Tsina ang agresyong agresyon, na sa kabila nito ay pinalakas ang lumalaking militar nito." Ang isyu ng tagapayo ni Pangulong Trump ng Tsina na si Michael Pillsbury ay nagsabi na hinahamon ng mga hinihingi ng administrasyon ang lahat ng mga pangunahing elemento ng sistema ng ekonomiya ng Tsina at ang mga link nito sa konstitusyon ng partido komunista.<ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/opinion/international/386286-trump-wins-the-first-round-in-us-china-trade-war|title=Trump wins the first round in US-China trade war|date=2018-09-03}}</ref> === Akusasyon ng pagnanakaw sa mga Tsino ng mga ari-ariang intelektuwal, teknolohiya at mga lihim ng kalakalan === [[Talaksan:Charlottesville-Richmond_091_(3008831458).jpg|thumb| Si US Senator Mark Warner, ang Vice Chair ng Senate Intelligence Committee, ang tumawag sa [[Huawei]] na isang banta sa pambansang seguridad ng US.<ref>{{Cite news|title=‘Basically kidnapping’: China’s state media lashes out at Canada over arrest of Huawei executive|url=https://globalnews.ca/news/4740048/china-state-media-canada-arrest-huawei-meng-wanzhou/|work=[[Global News]]|date=7 December 2018}}</ref> ]] [[Talaksan:Deputy_Attorney_General_Rod_Rosenstein_and_FBI_Director_Chris_Wray_Announce_Charges_Against_Chinese_government_hackers_for_economic_aggression_and_espionage_1.jpg|thumb|Sina Deputy Attorney General Rod Rosenstein at FBI Director Chris Wray sa 2018 ay nag-anunsyo ng mga singil laban sa mga hacker ng gobyerno ng China para sa agresyon at paniniktik sa ekonomiya.<ref>{{Cite web|url=https://www.justice.gov/opa/speech/deputy-attorney-general-rod-j-rosenstein-announces-charges-against-chinese-hackers|title=Deputy Attorney General Rod J. Rosenstein Announces Charges Against Chinese Hackers|date=December 20, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.justice.gov/opa/pr/two-chinese-hackers-associated-ministry-state-security-charged-global-computer-intrusion|title=Two Chinese Hackers Associated With the Ministry of State Security Charged with Global Computer Intrusion Campaigns Targeting Intellectual Property and Confidential Business Information|date=December 20, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.justice.gov/opa/documents-and-resources-related-december-20-2018-press-conference|title=Documents and Resources Related to December 20, 2018 Press Conference|date=December 20, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fbi.gov/news/pressrel/press-releases/fbi-director-christopher-wrays-remarks-regarding-indictment-of-chinese-hackers|title=FBI Director Christopher Wray’s Remarks Regarding Indictment of Chinese Hackers|date=December 20, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/u-s-to-unseal-criminal-charges-against-chinese-intelligence-officers-11545316450|title=U.S. Charges China Intelligence Officers Over Hacking Companies and Agencies|date=December 20, 2018}}</ref>]] [[Talaksan:U.S._Homeland_Security_Secretary_Kirstjen_Nielsen,_Acting_Attorney_General_Matthew_Whitaker,_Commerce_Secretary_Wilbur_Ross,_FBI_Director_Christopher_Wray_Announces_23_Criminal_Charges_Against_China's_Huawei_&_Wanzhou_Meng.jpg|thumb| Ang Kalihim ng Seguridad sa Homeland ng Estados Unidos na si Kirstjen Nielsen, ang Pansamatalang Pangkalahatang Abugado Heneral na si Matthew Whitaker, ang Kalihim sa Komersiyo na si Wilbur Ross, at ang FBI Director na si Christopher Wray sa 2019 ay nagpahayag ng 23 na kriminal na singil laban sa [[Huawei]] at Wanzhou Meng ng Tsina. ]] Si Richard Trumka, presidente ng AFL-CIO, na kumakatawan sa higit sa 12 milyong aktibo at retiradong manggagawa, ay nagsabi na ang Tsina ay nagnanakaw ng intelektwal na ari-arian ng US at "pinarusahan ang pagkuha ng kritikal na pag-unlad sa teknolohiya sa US." Sinabi niya noong Marso 2018 na "Ang mga taripa ay hindi isang layuning pangwakas, kundi isang mahalagang kasangkapan upang tapusin ang mga gawi sa kalakalan na pumatay sa mga trabaho sa Amerika at itaboy ang bayad sa Amerika." <ref>[https://aflcio.org/press/releases/strategic-tariffs-against-china-are-critical-part-trade-reform-create-more-jobs-and "Strategic Tariffs Against China Are Critical Part of Trade Reform to Create More Jobs and Better Pay"], AFL-CIO press release, March 22, 2018</ref> Maraming mga bansa at mga kumpanya ang inakusahan ng mga espiyang Tsino at mga hacker ng pagnanakaw ng mga teknolohikal at pang-agham na mga lihim sa pamamagitan ng pagtatanim ng mga bug ng software at ng mga infiltrating na industriya, institusyon, at mga unibersidad. Ang Tsina ay inakusahan din nito na nakinabang mula sa pagnanakaw ng mga dayuhang disenyo, pagbabawas ng mga karapatang sipi ng produkto at isang two-speed patent system na nagpapakita ng diskriminasyon laban sa mga dayuhang kumpanya na may hindi makatwirang mga oras.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2018-10-04/the-big-hack-how-china-used-a-tiny-chip-to-infiltrate-america-s-top-companies|title=The Big Hack: How China Used a Tiny Chip to Infiltrate U.S. Companies|date=2018-10-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.seattletimes.com/business/economy/beijings-trojan-chips-present-a-risk-to-more-than-corporations/|title=Beijing's 'Trojan chips' present a risk to more than corporations|date=2018-10-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/blogs/pundits-blog/international-affairs/346806-trump-takes-aim-at-chinas-bad-intellectual-property|title=Trump takes aim at China's bad intellectual property practices|date=2017-08-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.realclearpolitics.com/articles/2018/06/20/in_china_free_trade_means_steal_what_you_want_137322.html|title=In China, 'Free Trade' Means Steal What You Want|date=2018-06-20}}</ref><ref>{{Cite web|title=Vacuum Designer James Dyson: Chinese Students Steal Secrets from UK Schools|url=http://newsfeed.time.com/2011/03/30/vacuum-designer-james-dyson-chinese-students-steal-secrets-from-uk-schools/|date=30 March 2011}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Chinese students steal secrets: inventor James Dyson|url=https://www.theaustralian.com.au/news/world/chinese-students-steal-secrets-inventor-james-dyson/news-story/f00bfeed83e79a6db52a4eb67fae94a7|date=27 March 2011}}</ref><ref>{{Cite web|title=Dyson seeks to block copycat manufacturers in China|url=https://www.theguardian.com/business/2011/dec/04/dyson-intellectual-property-rights-china|date=4 December 2011}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sir James Dyson attacks China over designs 'theft'|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/yourbusiness/8936685/Sir-James-Dyson-attacks-China-over-designs-theft.html|date=6 December 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.washingtontimes.com/news/2017/jul/11/beijing-networks-us-maneuver-25000-spies/|title=Beijing networks in U.S. maneuver up to 25,000 spies|date=2017-07-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://freebeacon.com/national-security/chinas-spy-network-united-states-includes-25000-intelligence-officers/|title=China's Intelligence Networks in United States Include 25,000 Spies|date=2017-07-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theepochtimes.com/guo-wengui-chinese-regime-deploys-spies-to-subvert-us-political-system-and-way-of-life_2328610.html|title=Guo Wengui: Chinese Regime Deploys Spies to Subvert US Political System and Way of Life|date=2017-10-07}}</ref> Ang serbisyo ng Chinese intelligence ay inakusahan ng pagtulong sa mga kompanyang Tsino sa pamamagitan ng pagnanakaw ng mga lihim ng kumpanya.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2018/10/10/us/politics/china-spy-espionage-arrest.html|title=Chinese Officer Is Extradited to U.S. to Face Charges of Economic Espionage|date=October 10, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wcpo.com/news/local-news/i-team/affidavit-chinese-spies-targeted-ge-aviation-employee-may-have-stolen-sensitive-documents|title=Chinese intelligence officer arrested in attempt to steal GE Aviation trade secrets|date=Oct 12, 2018}}</ref> == Mga dahilan para maipatupad ng US ang mga parusa sa taripa == [[Talaksan:U.S._trade_deficit_in_2017.jpg|thumb|Deficit sa kalakalan ng US (sa bilyun-bilyon, kalakal at serbisyo) sa pamamagitan ng bansa sa 2017]] Noong Hunyo 2016, bilang kandidato sa pagkapangulo, si Donald Trump ay nanumpa na kanselahin ang mga internasyunal na kasunduan sa kalakalan at magsagawa ng isang opensiba laban sa mga gawaing pang-ekonomiyang Tsino, na naglalarawan sa kanyang pangako bilang isang reaksyon laban sa "isang lider ng pamumuno na sumasamba sa globalismo." <ref name=":12">[https://www.nytimes.com/2016/06/29/us/politics/donald-trump-trade-speech.html "Donald Trump Vows to Rip Up Trade Deals and Confront China"], ''New York Times'', June 28, 2016</ref> Mas mababa sa isang taon matapos siyang tumanggap ng tungkulin, ang Estados Unidos, European Union at Japan, ay sumang-ayon na magtrabaho sa loob ng [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan|World Trade Organization]] (WTO) at iba pang multilateral na grupo upang maalis ang mga di-makatarungang subsidyo ng mga bansa, na lumikha ng mga di-kakayahang kondisyon sa pamamagitan ng mga negosyo na pag-aari ng estado, "Sapilitang" paglipat ng teknolohiya at lokal na mga kinakailangan sa nilalaman.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-trade-wto/u-s-eu-japan-slam-market-distortion-in-swipe-at-china-idUSKBN1E62HA "U.S., EU, Japan slam market distortion in swipe at China"], ''Reuters'', Dec. 12, 2017</ref> Noong Abril 2018, tinanggihan ni Trump na ang alitan ay talagang isang digmaang pangkalakalan, na nagsasabing "ang digmaan ay nawala maraming taon na ang nakararaan sa pamamagitan ng mga hangal, o walang kakayahan, mga taong kumakatawan sa US" Idinagdag niya: "Ngayon ay mayroon kami ng depisit sa kalakalan na $ 500 bilyon isang taon, na may pagnanakaw ng intelektwal na ari-arian (IP) ng isa pang $ 300 bilyon. {{NoteTag|As of 2016, the total amount of U.S. imports equaled $2,248,209 million dollars whereas the total imports of China stood at $1,587,921 million dollars.<ref name=":7">{{cite web |url = https://ejournal.unsri.ac.id/index.php/sijdeb |title = The US-China Trade Competition: An Overview |year = 2018 |website = SRIWIJAYA INTERNATIONAL JOURNAL OF DYNAMIC ECONOMICS AND BUSINESS |access-date = 2019-05-20 |archive-date = 2018-11-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20181120055238/https://ejournal.unsri.ac.id/index.php/sijdeb |url-status = dead }}</ref> In regard to exports, U.S. exports were $1,450,457 million dollars whereas China exports were $2,097,637 million dollars.<ref name=":7" /> China has had a continuous trade surplus with the United States, amounting to $275.81 billion in 2017. Of the trade surplus, 68% of it is derived from the United States alone.<ref name=":7" /> While China experienced a trade surplus, the United States was faced with a trade deficit; therefore persuading the Trump Administration to take action.<ref name=":7" />}} natin maaaring ipagpatuloy ito. " <ref name=":2"><nowiki>{{Cite web |url = </nowiki>https://www.theguardian.com/business/2018/apr/04/trump-china-trade-war-concerns-import-taxes-stock-market |title = Trump plays down US-China trade war concerns: 'When you're $500bn down you can't lose' |last=Smith |first=David|date=April 4, 2018|website=The Guardian |access-date=May 28, 2018} }</ref><ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/04/04/commerce-secretary-wilbur-ross-china-tariffs-amount-to-0-point-3-percent-of-us-gdp.html|title=Commerce Secretary Wilbur Ross: China tariffs amount to only 0.3% of US GDP|date=April 4, 2018}}</ref> Noong Enero 2018, sinabi ni Trump na nais niya ang Estados Unidos na magkaroon ng isang mahusay na relasyon sa Tsina, ngunit pinilit na tratuhin nito ang Estados Unidos nang patas.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/01/17/trump-considers-big-fine-over-china-intellectual-property-theft-reuters.html|title=Trump considers big 'fine' over China intellectual property theft|publisher=CNBC|date=January 17, 2018}}</ref> Ang ilang mga gobyerno at mga eksperto sa industriya ay nag-aalok ng kanilang sariling rationales tungkol sa kung bakit ang mga taripa ay, o hindi, naaangkop: Si John Ferriola, ang CEO at Pangulo ng Nucor, ang pinakamalaking prodyuser ng bakal at ang pinakamalaking recycler ng metal, ay nagsabi na ang mga taripa ay hindi di-makatarungan, subalit "pinahihintulutan lamang ang paglalaro." Ipinaliwanag niya sa TV host na si Jim Cramer, na hindi lamang ang "European Union, ngunit karamihan ng mga bansa sa mundo, ay may 25 porsiyento o mas mataas na VAT, ang halaga na idinagdag na buwis, sa mga produkto na papasok sa kanilang mga bansa mula sa Estados Unidos. Kaya kung magpapataw tayo ng 25 porsiyentong taripa, ang lahat ng ginagawa natin ay tinatrato sila nang eksakto tulad ng pakikitungo nila sa atin. " <ref name="Ferriola">[https://www.cnbc.com/2018/03/05/nucor-ceo-trump-tariffs-are-treating-countries-how-they-treat-us.html "Nucor CEO on Trump tariffs: 'We're treating other countries how they treat us'"], ''CNBC'', March 5, 2018</ref> Ang VAT ( value added tax ) ay isang buwis sa pagbebenta na sinisingil alintana ng pinagmulan, ngunit, sa European form ng VAT, ibabalik lamang sa mga tagagawa sa loob ng isang kilalang VAT zone. Ang batas ng Europe ay hindi nakikilala ang sistema ng buwis sa kita ng US bilang isang VAT. == Pansamantalang palugit == [[Talaksan:Robert_E._Lighthizer_official_portrait.jpg|thumb|Inatasan ni Pangulong Trump ang Trade Representative na si Robert Lighthizer bilang nangunguna sa negosyante upang mamahala sa 90-araw na negosasyon.]] Ang nagbabantang pagtaas ng taripa sa karagdagang $ 200 bilyon sa mga kalakal ng Intsik sa pamamagitan ng US, at ang pagtaas ng pagtanggi sa mga taripa sa mga kalakal ng Amerika, ay ipinagpaliban noong unang bahagi ng Disyembre 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/12/02/trump-hails-trade-deal-with-china-as-one-of-the-largest-ever-made.html|title=Trump hails trade deal with China as one of the largest ever made December 2, 2018|date=December 2, 2018}}</ref> Sa panahon ng hapunan sa 2018 G20 Buenos Aires summit, Donald Trump at Xi Jinping sumang-ayon upang antalahin ang kanilang nakaplanong pagtaas sa tariffs <ref name="BBC News">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-46413196|title=US and China agree to suspend new tariffs|date=2018-12-02}}</ref> para sa 90 araw, simula noong Disyembre 1, upang payagan ang oras para sa dalawang bansa upang makipag-ayos ang kanilang mga alitan sa kalakalan. Ayon sa Pangasiwaan ng Trump, "Kung sa katapusan ng [90 araw], ang mga partido ay hindi maabot ang isang kasunduan, ang 10 porsiyentong taripa ay itataas sa 25 porsiyento." <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-46422320|title=Trump says China agreed to reduce tariffs on US car imports|date=December 3, 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKBN1O201A-OCATP|title=U.S. expects immediate action from China on trade commitments|date=December 3, 2018|access-date=Mayo 20, 2019|archive-date=Pebrero 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215084205/https://www.reuters.com/article/topNews/idCAKBN1O201A-OCATP?edition-redirect=ca|url-status=dead}}</ref> Kinumpirma ng tanggapan ng Trade Representative ng US ang mahirap na deadline para sa mga pagbabago sa istruktura ng China ay Marso 1, 2019. Nabigo ang Tsina na gumawa ng mga reporma na dapat gawin taon-taon na ang nakalipas, ang 25% na taripa sa $ 200 bilyon ng mga kalakal ng Intsik ay nilalayon na ipataw 12:01 &nbsp; am Eastern Time Zone noong Marso 2, 2019, gayunpaman mayroon pa silang ipinataw.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china/u-s-says-march-1-hard-deadline-for-trade-deal-with-china-idUSKBN1O80LX?il=0|title=U.S. says March 1 'hard deadline' for trade deal with China|date=December 9, 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china-tariffs/u-s-sets-new-march-2-date-for-china-tariff-increases-amid-talks-idUSKBN1OD2QL|title=U.S. sets new March 2 date for China tariff increases amid talks|date=December 14, 2018}}</ref> Sinabi ni Sarah Huckabee Sanders sa news media na sumang-ayon ang Tsina na bilhin ang "isang napakalaking" halaga ng toyo beans at iba pang mga agrikultura, enerhiya, pang-industriya, at iba pang mga produkto mula sa US. Sinabi ni Larry Kudlow na ang China ay sumang-ayon na bawasan ang 40% na taripa sa mga kotse na dumarating sa China mula sa US, bagaman hindi nakumpirma ng Beijing na sa Disyembre 4, 2018. Sa petsang iyon, isang artikulo sa pahayagang pahayagang pang-estado na ''Securities Daily ang'' nagsabi na ang gobyerno ng Tsina ay isinasaalang-alang ang pagbawas sa auto taripa ngunit walang ibinigay na detalye. Sinabi rin ng isang White House na ang dalawang lider ay "sumang-ayon na agad na magsimula ng mga negosasyon sa mga pagbabago sa istruktura may kinalaman sa paglipat ng sapilitang teknolohiya, proteksyon sa intelektwal na ari-arian, mga hindi hadlang sa taripa, cyber intrusion at cyber theft, serbisyo at agrikultura." <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-46436269|title=Trump's China car tariffs claim sows confusion later|publisher=BBC|date=December 4, 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/reuters/2018/12/04/business/04reuters-usa-trade-china-factbox.html|title=Factbox: Contrasting Chinese, U.S. Statements on Trade War Agreement|publisher=New York Times|date=December 4, 2018}}</ref> Nagkomento ang isang Tsinong diplomat noong Disyembre 1 na ang "dalawang ulo ng estado ay umabot sa pinagkasunduan upang ihinto ang pagbago ng mga bagong tariff" at na ang bansa ay magpapataas ng mga pagbili nito mula sa US upang "dahan-dahan na mabawasan ang kawalan ng timbang sa dalawang paraan ng kalakalan".<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/dec/02/donald-trump-and-xi-jinping-declare-trade-truce-at-g20|title=Donald Trump and Xi Jinping declare trade truce at G20|publisher=The Guardian|date=December 2, 2018}}</ref> Ang opisyal na anunsyong mula sa Beijing ay hindi nagpapatunay sa plano para sa mga naturang pagbili, ngunit sinabi na ang parehong mga lider ay nagsusumikap para sa kapwa-kapaki-pakinabang na kasunduan.<ref>{{Cite news|url=https://www.cbc.ca/news/world/china-us-trump-xi-jinping-trade-war-ceasefire-1.4931123|title=Truce on U.S.-China tariffs brings relief for now — but risks extending a trade war later|publisher=CBC|date=December 4, 2018}}</ref> == Impluwensya == === US Executive Branch === [[Talaksan:Secretary_Ross_Meets_with_Minister_of_Industry_and_Information_Technology_Miao_Wei_(37259919406).jpg|thumb|Tinatawagan ng Kalihim ng Negosyo ng US na si Wilbur Ross ang Intsik Ministro ng Industriya at Teknolohiya ng Impormasyon na Miao Wei, Beijing, Setyembre 2017]] Sinabi ng sekretarya ng US commerce na si Wilbur Ross na nakikita lamang ng mga binalak na tariff ng China ang 0.3% ng [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|gross domestic product]] ng US, at sinabi ni Press Secretary Sarah Huckabee Sanders na ang mga gumagalaw ay magkakaroon ng "panandaliang sakit" ngunit nagdudulot ng "pangmatagalang tagumpay".<ref name=":2"/><ref name=":3" /><ref>{{Cite news|url=https://www.politico.com/story/2018/04/04/china-tariffs-us-imports-trump-500163|title=White House sees 'short-term pain' as Trump stokes China trade war|work=Politico|access-date=May 28, 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/04/04/donald-trump-we-are-not-in-a-trade-war-with-china-we-lost-that-war-many-years-ago.html|title=Trump: 'We are not in a trade war with China, that war was lost many years ago'|access-date=May 28, 2018}}</ref> Sinabi ni Harry G. Broadman, dating negosyante sa kalakalan ng Estados Unidos, ang bilateral na pamamaraan ng Pangangasiwa ng Trump patungo sa Tsina, lalo na ang isang nakatutok sa pagpaparami ng mga taripa upang mabawasan ang balanse ng kalakal sa kalakalan sa pagitan ng Tsina at US, ay mapipigilan ang sarili, kung hindi mali. Naniniwala ang Broadman na magiging mas epektibo kung binuo at pinangunahan ng US ang isang koalisyon ng mga pangunahing kasosyo sa kalakalan upang pagpindot sa Tsina sa isang multilateral na batayan upang muling pag-renegotiate ang kasunduan sa pag-akyat sa 2001 para sa pagiging kasapi sa WTO.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/harrybroadman/2018/04/09/the-coalition-based-trade-strategy-trump-should-pursue-toward-china/#a4e9f307b9e7|title=The Coalition-Based Trade Strategy Trump Should Pursue Toward China|access-date=2018-12-02}}</ref> Sinabi ng New York Fed na si Pangulong John Williams noong Disyembre 4, 2018, na naniniwala siya na ang ekonomiya ng Estados Unidos ay mananatiling malakas sa 2019.<ref name=":15">{{Cite web|url=https://www.marketwatch.com/story/feds-williams-strong-outlook-for-2019-calls-for-continued-interest-rate-hikes-2018-12-04|title=Fed's Williams: 'Strong' outlook for 2019 calls for continued interest-rate hikes|work=MarketWatch|access-date=2018-12-05}}</ref> Inaasahan ni Williams na ang pagtaas sa mga rate ng interes ay kinakailangan upang mapanatili ang ekonomiya. Sabi niya, "Given na ito pananaw ng malakas na paglago, malakas na labor market at implasyon na malapit sa aming mga layunin at pagkuha ng account ang lahat ng mga iba't-ibang mga panganib sa paligid ng mga pananaw, gawin kong asahan karagdagang unti-unting pagtaas sa mga rate ng interes ay pinakamahusay na sponsor ng isang napapanatiling pang-ekonomiyang paglawak." <ref name=":15" /> Sinabi ni Directorate ng National Trade Council ng White House na si Peter Navarro na ang isang self-appointed na grupo ng mga billionaires na nauugnay sa Goldman Sachs o Wall Street ay pinindot sa White House, na nagsasabing ito ay bahagi ng impluwensyang operasyon ng gobyerno ng China na nagpapahina sa Pangulo at sa US negotiating posisyon. Tinawag niya sila na "hindi nakarehistrong dayuhang mga ahente" para sa nakakasagabal sa mga negosasyon at lumalabag sa Batas sa Pagpaparehistro ng Mga Ahente ng mga Ahente, na hinimok ang mga ito na mamuhunan sa mga lungsod ng pabrika ng [[Dayton, Ohio]] at Amerika kung saan kailangan ang muling pagsilang ng manufacturing base.<ref>{{Cite news|url=https://www.c-span.org/video/?454297-1/peter-navarro-globalist-billionaires-pushing-white-house-cut-trade-deal-china|title=Economic Policy and National Security}}</ref><ref name="CSIS181109-13">{{Cite web|url=https://www.csis.org/analysis/economic-security-national-security-discussion-dr-peter-navarro|title=Economic Security as National Security: A Discussion with Dr. Peter Navarro}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2018/11/10/business/white-house-adviser-peter-navarro-calls-wall-street-executives-unregistered-foreign-agents-weighing-u-s-china-trade-talks/|title=White House adviser Peter Navarro calls Wall Street executives ‘unregistered foreign agents’ for weighing in on U.S.-China trade talks}}</ref> === Ang malakas na dalawang partido ay nagtutulak para sa kompanya at mga karagdagang aksyon laban sa Tsina === Ang Senado Demokratikong Lider na si Chuck Schumer ay pinuri ang mas mataas na taripa ng President Trump laban sa pinaghihinalaang pagkuha ng China sa US at sinabi "Demokratiko, Republikano, Amerikano ng bawat ideolohiyang pulitikal, ang bawat rehiyon sa bansa ay dapat suportahan ang mga aksyon na ito." Samantala, binabalaan niya ang pangangasiwa ng Trump na huwag ipaalam sa China ang mga ito at hindi dapat ibalik ni Pangulong Trump ang kanyang pangako upang parusahan ang Beijing. Ang karamihan sa mga Demokratikong senador, kabilang ang mga miyembro ng pagranggo ng Committee na si Bob Menendez ( Foreign Relations ), Sherrod Brown ( Banking ), at Ron Wyden ( Finance ), ay nag-claim na ang mga Amerikano ay nakaharap sa laganap na pagnanakaw ng ari-ariang intelektuwal ng Estados Unidos, sapilitang data sa pag-iimbak ng mga lokalisasyon ng mga patakaran, mga patakaran sa agrikultura na kapansanan ng Amerikano magsasaka, paglalaglag sa maiinit na kalakal, paghihigpit sa pag-access sa merkado para sa mga tagapagkaloob ng serbisyo at tagagawa ng US, at mga patakaran sa industriya ng mercantilist na nagkakahalaga ng mga manggagawang US sa kanilang mga trabaho. Hinihiling nila ang susi sa mga kompanya ng Intsik, tulad ng ZTE, na di-umano'y nagbebenta ng mga sensitibong teknolohiya ng US sa Iran at Hilagang Korea at paulit-ulit na gumawa ng mga maling pahayag. Tumawag sa mga demokrata sa paglalagay ng mga Amerikanong manggagawa, magsasaka, negosyante, makabagong ideya at pambansang seguridad sa unahan ng Tsina at nananatiling matatag sa pagpapatupad ng mga batas ng America para sa mga na-claim na mapanirang at mapang-abuso na pag-uugali. Nauna pa sa negosasyon ng G-20, hiniling ng mga Senador na ang administrasyon ay mas mahihigpit sa pagtulak ng tunay na makabuluhang mga reporma sa istruktura sa Tsina.<ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/homenews/senate/379738-schumer-praises-trumps-china-trade-crackdown|title=Schumer praises Trump's China trade crackdown|date=2018-03-22}}</ref><ref name="LAT180322">{{Cite web|url=https://www.latimes.com/politics/la-na-pol-trump-china-tariffs-20180322-story.html|title=Trump's China tariffs get bipartisan support, reflecting widespread U.S. disillusionment with Beijing|date=2018-03-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.presstv.com/DetailFr/2018/04/22/559363/US-China-Trump-trade-war-Chuck-Schumer|title=US Senate minority leader backs Trump's trade war on China|date=2018-03-22|access-date=2019-05-20|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427175613/https://www.presstv.com/DetailFr/2018/04/22/559363/US-China-Trump-trade-war-Chuck-Schumer|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.democrats.senate.gov/newsroom/press-releases/schumer-wyden-brown-lead-33-senators-in-calling-on-trump-administration-to-put-american-jobs-national-security-before-china|title=Schumer, Wyden, Brown Lead 33 Senators In Calling On Trump Administration To Put American Jobs, National Security Before China ~ Senators: Trading American Security for Jobs in China is a Bad Deal|date=2018-05-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.menendez.senate.gov/news-and-events/press/menendez-democratic-senators-call-on-trump-administration-to-put-american-jobs-national-security-before-china|title=Menendez, Democratic Senators Call On Trump Administration To Put American Jobs, National Security Before China|date=2018-05-15|access-date=2019-05-20|archive-date=2020-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011145624/https://www.menendez.senate.gov/news-and-events/press/menendez-democratic-senators-call-on-trump-administration-to-put-american-jobs-national-security-before-china|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/05/18/chuck-schumer-tells-trump-not-to-let-xi-play-him-on-china-trade-talks.html|title=Senate Democratic leader Chuck Schumer warns Trump: 'Don't let President Xi play you' on trade talks|date=2018-05-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.democrats.senate.gov/newsroom/press-releases/ahead-of-g-20-summit-schumer-wyden-and-brown-urge-president-trump-to-not-back-down-on-further-action-against-china-for-sake-of-weak-and-meaningless-agreement|title=Ahead Of G-20 Summit, Schumer, Wyden, And Brown Urge President Trump To Not Back Down On Further Action Against China For Sake Of Weak And Meaningless Agreement|date=2018-11-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonexaminer.com/policy/economy/senate-democrats-urge-trump-not-to-back-off-china-in-meeting-with-xi-jinping|title=Senate Democrats urge Trump not to back off China in meeting with Xi Jinping|date=2018-11-28}}</ref>   Sinabi rin ng Chairman ng Komite ng Hukuman ng Republika ng Senado na si Chuck Grassley na pinararatang ang pagtaas ng paniniktik at pandaraya sa Tsina laban sa Estados Unidos. Sinasabi niya na ang China ay mas tunay na banta sa industriya ng pagmamanupaktura at high-tech na industriya ng Amerika, na sinasabing tungkol sa espionage, sinabi ni FBI Director Christopher A. Wray . "Walang bansa na malapit pa" sa China. Ang China ay inaangkin na responsable para sa 50 ~ 80% ng pagnanakaw sa intelektwal na cross-border sa buong mundo, at higit sa 90% ng pang-ekonomiyang paniniktik na may kinalaman sa cyber sa US <ref name="Grassley">{{Cite web|url=https://www.judiciary.senate.gov/grassley-on-chinese-espionage-its-called-cheating_and-its-only-getting-worse|title=Grassley on Chinese Espionage: It's called cheating. And it's only getting worse.|date=2018-11-28}}</ref> Ang House Democratic Leader na si Nancy Pelosi, isang mahabang panahon ng kritiko ng Tsina, ay sumuporta sa mga bagong tariff ng Trump Administration at nagsabi: "Kailangan ng US" ang malakas, matalino at madiskarteng aksyon laban sa mga walang patas na patakaran ng kalakalan ng China na walang patas ... ay dapat na gawin ang higit na labanan para sa mga Amerikanong manggagawa at mga produkto ... higit pa ay kailangan upang harapin ang buong hanay ng mga masamang pag-uugali ng China. Ang mga hadlang sa regulasyon ng Beijing, mga pangangailangan sa localization, mga pang-aabuso sa paggawa, patakaran sa anti-mapagkumpitensya at maraming iba pang di-makatarungang mga gawi sa kalakalan ay nangangailangan ng buo at komprehensibong tugon ... ay dapat magpakita ng katapangan ng moral na gamitin ang pang-ekonomiyang pagkilos upang hindi lamang ginagarantiyahan ang libreng kalakalan para sa mga produktong Amerikano sa Tsino mga merkado, ngunit din upang isulong ang mga karapatang pantao sa Tsina at Tibet . " <ref>{{Cite web|url=https://pelosi.house.gov/news/press-releases/pelosi-statement-on-trump-administration-s-new-tariffs-on-china|title=Pelosi Statement on Trump Administration's New Tariffs on China|date=2018-03-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.democraticleader.gov/newsroom/52918-2/|title=Pelosi Statement on Trump Trade Brinkmanship|date=2018-05-29|access-date=2019-05-20|archive-date=2018-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223103732/https://www.democraticleader.gov/newsroom/52918-2/|url-status=dead}}</ref> === Mga merkado at industriya === [[Talaksan:China's_Soybean_Production_and_Use_(11717585785).png|thumb|Ang agrikultura ng Intsik ay nakasalalay sa produksyon ng toyo ng US.<ref name="John W. Schoen">{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/12/12/chinas-soybean-purchase-just-a-drop-in-the-us-export-bucket.html|title=China bought 500,000 tons of U.S. soybeans. But that’s just a drop in the U.S. export bucket|author=John W. Schoen|date=Dec 12, 2018|access-date=2019-05-11}}</ref>]] [[File:Some_US_Farmers_Ditch_Soybeans_Amid_Trade_War_with_China.webm|right|thumb|'Some US Farmers Ditch Soybeans Amid Trade War with China' video news report from [[Voice of America]].]] Noong unang bahagi ng Hulyo 2018, may mga negatibo at positibong resulta na lumalabas sa ekonomiya bunga ng mga taripa, na may ilang mga industriya na nagpapakita ng paglago ng trabaho habang ang iba ay nagpaplano sa mga layoffs.<ref>[https://www.npr.org/2018/07/09/627376002/trade-war-with-china-heats-up-but-tariff-effects-are-already-rippling-across-u-s "Trade War With China Heats Up, But Tariff Effects Are Already Rippling Across U.S."], ''NPR'', July 9, 2018</ref> Nabanggit ng mga komenteng pangrehiyon na ang mga produkto ng mamimili ay ang pinaka-malamang na maapektuhan ng mga taripa. Ang isang timeline ng kung kailan ang mga [[gastos]] ay tumaas ay hindi sigurado kung ang mga kumpanya ay kailangang malaman kung maaari nilang sang-ayunan ang isang pagtaas ng taripa nang hindi makapasa sa mga gastos sa mga mamimili.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/video/2018/09/09/a-look-at-the-impact-of-the-us-china-trade-war-on-consumers.html|title=A look at the impact of the US-China trade war on consumers|work=www.cnbc.com|access-date=2019-01-16}}</ref> Sa pag-asam ng mga tariff na magkakaroon ng epekto, ang mga presyo ng stock sa US at China ay napakahalaga   pagkalugi para sa apat hanggang anim na linggo bago.   <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> takot sa kalakalan ng kalakalan ay humantong sa isang merkado ng oso sa Tsina kung saan sa huli ng Hunyo ang kabuuang halaga ng mga pamilihan ng pamilihan ng bansa ay 20% na mas mababa kaysa noong simula ng 2018 nang umabot na ang mga antas ng rekord.<ref name="Reuters-Bears">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/global-markets/global-markets-bears-prowl-world-markets-maul-chinese-stocks-as-trade-tensions-simmer-idUSL4N1TT2OQ|title=Bears prowl world markets, maul Chinese stocks as trade tensions simmer|last=Retuers Staff|date=June 27, 2018|work=Retuers|access-date=July 7, 2018}}</ref> Ang Hapon Nikkei ay nagdusa din ng "three-week pullback ".<ref name=":5">{{Cite news|url=https://www.investors.com/market-trend/stock-market-today/china-tariffs-dow-futures-investor-reaction/|title=Stocks Open Mixed On Payrolls Data, Trade War; This Big Biotech Spikes|last=Elliott|date=July 6, 2018|work=Investor's Business Daily|access-date=July 7, 2018}}</ref> Noong Hulyo 6, nang maganap ang mga taripa, ang mga merkado ay tumalbog at nagrali dahil sa positibong ulat ng mga trabaho sa mga merkado ng US <ref name=":6">{{Cite web|url=http://www.latimes.com/business/la-fi-markets-20180706-story.html|title=Stocks rally despite U.S.-China trade war|date=July 6, 2018|work=Los Angeles Times|access-date=July 7, 2018}}</ref> Asia ay may rebounding, na nagtatapos sa araw sa isang mataas na tala. Ayon sa Associated Press, ang positibong reaksyon sa tariffs sa US at Asian markets ay dahil sa isang dulo upang kawalan ng katiyakan <ref name=":6" /> at, ayon sa ''ni Investor Negosyo Araw-araw'', dahil ang "mga merkado ay higit sa lahat naka-presyo sa epekto".<ref name=":5" /> Sinabi ni Nucor na si John Ferriola na kahit na ang mga taripa sa bakal, ang gastos ng isang average na $ 36,000 na kotse ay umabot ng halos $ 160, mas mababa sa 1/2&nbsp;ng 1%, habang ang isang beer ay nagkakahalaga lamang ng dagdag na sentimos.<ref name="Ferriola"/> Noong Disyembre 4, 2018, ang Dow Jones Industrial Average ay bumaba ng malapit sa 600 puntos, na kung saan ang ilang mga argumento ay bahagi dahil sa trade war.<ref name=":14">{{Cite web|url=https://www.marketwatch.com/story/dow-futures-drop-100-points-as-doubts-over-us-china-trade-deal-emerge-2018-12-04|title=Dow closes down 800 points as U.S.-China trade, flattening yield curve spook investors|date=}}</ref> Kasunod ng mga anunsyo ng pagdami ng mga tariff ng US at China, ang mga kinatawan ng ilang mga pangunahing industriya ng US ay nagpahayag ng kanilang mga takot sa mga epekto sa kanilang mga negosyo. Ang mga organisasyong kritikal sa lumalawak na digmaang kalakalan ay kasama ang Association of Leadership ng Industriya . Ang ilang mga mayors na kumakatawan sa mga bayan na may mabigat na pag-uumasa sa sektor ng pagmamanupaktura ay nagpahayag din ng kanilang mga alalahanin.<ref name=":4">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/aponline/2018/07/06/business/ap-us-us-china-tariffs-reaction.html|title=Reaction to the Trade Battle Between China and the US|date=July 6, 2018}}</ref> Noong Setyembre, isang koalisyong negosyante ay nag-anunsyo ng isang kampanya sa lobbying na tinatawag na "Mga Hukuman na Nakasakit sa Puso" upang iprotesta ang mga iminungkahing tariff.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/09/11/trump-tariffs-targeted-in-new-campaign-by-business-group.html|title=Wide range of businesses step up campaign against Trump's tariffs|date=September 12, 2018}}</ref> Ang mga tariff sa Chinese steel, aluminum, at ilang mga kemikal ay nakatulong sa tumataas na [[pataba]] at gastos sa kagamitang pang-agrikultura sa Estados Unidos.<ref>{{Cite news|title=Farmers nearing crisis push back on Trump trade policies|date=February 6, 2019|url=https://www.politico.com/story/2019/02/06/farm-crisis-trump-trade-policies-1147987}}</ref> Sa kabila ng trade war, gayunpaman, ang demand para sa mga serbisyo ng kargamento ay nadagdagan at ang mga [[import]] mula sa Tsina sa US ay lumaki mula sa US $ 38,230 milyon hanggang US $ 50,032 milyon. Ang mga komentarista ay nakilala na kontra sa mga takot sa pagbagsak ng kalakalan, ito ang tunay na nagpahiwatig ng paglago ng demand para sa mga kalakal mula sa China.<ref>{{Cite web|url=http://logisym.org/trade-conflict-doom-or-boom-logisym-november-december-2018/|title=Trade Conflict, Doom or Boom? - LogiSYM November/December 2018|date=2018-12-19|access-date=2019-05-20|archive-date=2019-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124413/http://logisym.org/trade-conflict-doom-or-boom-logisym-november-december-2018/|url-status=dead}}</ref> Ang kalakalan digmaan ay sapilitang China upang i-import mula sa Brazil at iba pang mga toyo mga producer sa halip na mula sa US <ref name="John W. Schoen"/> Pambansang Pork producer Council at Amerikano toyo Association ay nagpahayag ng pag-aalala sa Amerikano agrikultura. Iminungkahi ni Forbes na dapat mabawasan ng mga magsasaka ng US ang mga produksyon ng toyo sa halip na depende sa China.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/12/12/chinas-soybean-purchase-just-a-drop-in-the-us-export-bucket.html|title=For American Farmers, China's Soy Tariffs Are Least Of Their Worries|author=Kenneth Rapoza|date=May 10, 2019|access-date=2019-05-11}}</ref> Tumugon si Pangulong Trump na gagastusin niya ang sampu-sampung bilyong dolyar sa mga taripa mula sa Tsina upang bumili ng mga produkto sa Mga Amerikanong Patriot ng Mga Amerikanong Patriot at ipamahagi ang pagkain sa gutom na mga tao sa mga bansa sa buong mundo.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1127681372896800768|title=We are right where we want to be with China. Remember, they broke the deal with us & tried to renegotiate. We will be taking in Tens of Billions of Dollars in Tariffs from China. Buyers of product can make it themselves in the USA (ideal), or buy it from non-Tariffed countries...|author=Donald J. Trump|date=May 12, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1127681373966409730|title=....We will then spend (match or better) the money that China may no longer be spending with our Great Patriot Farmers (Agriculture), which is a small percentage of total Tariffs received, and distribute the food to starving people in nations around the world! GREAT! #MAGA|author=Donald J. Trump|date=May 12, 2019}}</ref> Ang mga tagapagtaguyod ng mas mataas na mga taripa ng US ay kasama si Scott Paul, presidente ng Alliance para sa American Manufacturing .<ref name=":4"/> === Tsina === === International na komunidad === Noong Hunyo 1, 2018, matapos ang katulad na pagkilos ng Estados Unidos, inilunsad ng [[Unyong Europeo|European Union ang mga]] legal na reklamo ng [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan|WTO]] laban sa pinaghihinalaang sapilitang pagmamay-ari ng pagmamay-ari ng China at paggamit ng teknolohiya na inaangkin na magpakita ng diskriminasyon sa mga dayuhang kumpanya at pahinain ang mga karapatan sa intelektwal na ari-arian ng mga kompanya ng EU. Ang mga ito ay pinipilit na magtaguyod ng mga joint ventures para makakuha ng access sa merkado ng China. Sinabi ng European Commissioner for Trade Cecilia Malmström na "Hindi namin maaaring ipaalam sa anumang bansa na puwersahin ang aming mga kumpanya na isuko ang ganitong masipag na kaalaman sa hangganan nito. Ito ay laban sa mga internasyunal na patakaran na sinang-ayunan nating lahat sa WTO. " <ref>{{Cite news|url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-18-4027_en.htm|title=EU launches WTO case against China's unfair technology transfers|date=2018-06-01}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theepochtimes.com/european-union-files-wto-complaint-against-china-on-unfair-intellectual-property-practices_2548925.html|title=European Union Files WTO Complaint Against China on Unfair Intellectual Property Practices|publisher=[[Epoch Times]]|date=2018-06-04}}</ref> Sinabi ng mga opisyal ng Amerikano, European at Hapon ang pinagsamang estratehiya at kinuha ang mga aksyon laban sa di-makatarungang kompetisyon ng China.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/12/07/business/european-union-trump-china-trade.html|title=Europe and U.S. Agree on Chinese Threat, but Are Too Busy Feuding to Fight It|publisher=[[New York Times]]|date=2018-12-07}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://hbr.org/2018/11/how-the-u-s-the-eu-and-japan-are-trying-to-rein-in-chinas-state-capitalism|title=How the U.S., the EU, and Japan Are Trying to Rein in China’s State Capitalism|publisher=[[Harvard Business Review]]|date=2018-11-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.businesstimes.com.sg/government-economy/us-eu-japan-jointly-denounce-unfair-trade|title=US, EU, Japan jointly denounce unfair trade|publisher=[[Business Times (Singapore)|Business Times]]|date=2018-09-26}}</ref> Ang 2018 G20 summit concluded ang multilateral trading system "ay kasalukuyang bumababa ng mga layunin nito ... kinakailangang reporma ng [[Kapisanan ng Pandaigdigang Kalakalan|WTO]] upang mapabuti ang paggana nito." <ref>{{Cite news|url=https://www.theepochtimes.com/trumps-new-global-trade-order-aims-at-ramping-up-pressure-on-china_2685211.html|title=G20 leaders back WTO reform at summit|publisher=[[The Australian]]|date=2018-12-02}}</ref> Inilagay ni Pangulong Trump ang nabagong Kasunduan sa Libreng Trade ng US-Korea sa [[Lungsod ng New York|New York City]] noong Setyembre 24, 2018, at pagkatapos ay nilagdaan ang binagong Kasunduan ng US-Mexico-Canada sa [[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]], [[Arhentina|Argentina]] noong Nobyembre 30. Ang USMCA ay naglalaman ng isang artikulo 32.10 na naglalayong pigilan ang anumang di-market economy, lalo na ang China, upang samantalahin ang kasunduan.<ref>{{Cite news|url=https://www.newsmax.com/finance/economy/wilbur-ross-china-trade-poison/2018/10/06/id/885112/|title=Wilbur Ross Touts Anti-China 'Poison Pill' for New Trade Deals|publisher=[[Newsmax Media]]|date=2018-10-06}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.straitstimes.com/world/united-states/trump-has-cleared-deck-for-china-trade-war-by-striking-new-nafta-deal-say|title=Trump has cleared deck for China trade war by striking new Nafta deal, say analysts|publisher=[[Bloomberg News|Bloomberg]]|date=2018-10-01}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theepochtimes.com/trumps-new-global-trade-order-aims-at-ramping-up-pressure-on-china_2685211.html|title=Trump’s New Global Trade Order Aims at Ramping Up Pressure on China|publisher=[[Epoch Times]]|date=2018-10-14}}</ref> Sinabi ni Jorge Guajardo, dating ambasador ng Mexico sa Tsina, "Ang isang bagay na kinikilala ng mga Tsino ay hindi ito isang isyu sa Trump, isang isyu sa mundo. Ang lahat ay pagod sa paraan ng mga laro ng Tsina ang sistema ng pangangalakal at gumagawa ng mga pangako na walang halaga sa anumang bagay. " <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/economy/trump-a-global-loner-finds-his-china-trade-war-complaints-draw-a-crowd/2018/12/14/12a66458-ff00-11e8-ad40-cdfd0e0dd65a_story.html?noredirect=on&utm_term=.cbeddd874f29|title=Trump, a global loner, finds his China trade war complaints draw a crowd|publisher=[[Washington Post]]|date=2018-12-14}}</ref> === Potensyal na epekto === Ang isang simulation na isinagawa ng estado na na-back sa Guangdong University of Foreign Studies 'Research Center para sa International Trade at Economics at ang Chinese Academy of Social Sciences' Institute ng World Economics at Pulitika sinusukat ang mga potensyal na implikasyon ng isang trade digmaan sa pagitan ng Estados Unidos at Tsina. Sa pamamagitan ng paggamit ng isang pangkalahatang global multi-country equilibrium model, ang mga simulation ay gumawa ng mga numerong halaga na kumakatawan sa mga epekto ng digmaang kalakalan ng US-Tsina. Sa pangkalahatan, ang mga resulta ay nagpapahiwatig na ang China "ay lubhang nasaktan sa pamamagitan ng taripa ng kalakalan sa taripa sa lahat ng mga tagapagpahiwatig, kabilang ang welfare, gross domestic product (GDP), manufacturing employment at trade." <ref name=":02">{{Cite journal|date=July 1, 2018|title=Economic Impacts of the Possible China–US Trade War}}</ref> Gayunpaman, itinuturo na kahit na may tiyak na epekto sa China, ang mga gastos ay dapat mapanatili at hindi malubhang makapipinsala sa ekonomyang Tsino. Sa usapin sa Estados Unidos, ang kunwa ay nagbunga ng mga resulta na inilarawan, "ang US ay magkakaroon ng kapakanang pangkalusugan, GDP at non-manufacturing, ngunit nasaktan sa trabaho at kalakalan (parehong pag-export at import)." <ref name=":02" /> Dahil ang bawat bansa ay nagpapanatili ng isang malaking ekonomiya, ang kanilang mga pagkilos ay hindi lamang nakakaapekto sa bawat isa kundi pati na rin sa buong mundo. Bilang resulta ng digmang kalakalan, hinuhulaan ng kunwa na ang natitirang bahagi ng mundo ay makakakita rin ng mga epekto sa loob ng kanilang sariling ekonomiya. Para sa karamihan sa malalaking at binuo bansa, makikita nila ang mga positibong benepisyo mula sa digmaang kalakalan ng US-Tsina. Habang bumababa ang kalakalan sa pagitan ng Estados Unidos at Tsina, ang kalakalan ay maaaring tumaas sa pagitan ng ibang mga bansa bilang isang resulta. Halimbawa, sa loob ng industriya ng goma, inihahanda ng mga Intsik at internasyonal na kumpanya ang restructure ng kanilang supply chain sa pamamagitan ng paglilipat ng pagmamanupaktura ng mga produktong goma mula sa China papuntang mga kalapit na bansa sa Asya, Vietnam at Malaysia.<ref>{{Cite web|title=Will US-China trade war hurt Indian rubber industry?|url=https://www.rubberasia.com/2018/09/25/will-us-china-trade-war-hurt-indian-rubber-industry/|date=September 25, 2018|access-date=Mayo 20, 2019|archive-date=Abril 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410215132/https://www.rubberasia.com/2018/09/25/will-us-china-trade-war-hurt-indian-rubber-industry/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rubber producers seek to avoid damage from US-China trade war|url=https://english.vov.vn/economy/rubber-producers-seek-to-avoid-damage-from-uschina-trade-war-385781.vov|date=October 23, 2018|access-date=Mayo 20, 2019|archive-date=Pebrero 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228224846/https://english.vov.vn/economy/rubber-producers-seek-to-avoid-damage-from-uschina-trade-war-385781.vov|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Trade War Between the U.S. and China (and Its Effect on Rubber)|url=https://www.coirubber.com/trade-war-us-china/|date=December 21, 2018}}</ref> Gayunpaman, makakakita ang mga maliliit na bansa ng makabuluhang mga negatibong epekto. Halimbawa, ang "kabuuang kapakanang pangkalusugan, GDP, produksyon at trabaho sa trabaho, pag-export, pag-import, at kabuuang kalakalan" ay inaasahang bababa dahil marami sa mga bansang ito ay lubos na nakasalalay sa kalakalan .<ref name=":02" /> == Mga Tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 5kmc6mraxznkvq6nt80wrgdbkoaj6zd 0 304959 2232252 2232027 2026-10-07T03:46:29Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232252 wikitext text/x-wiki {{Infobox church|name=Katedral ni San Francisco Javier|viceprovost=|curate=|vicar=|rector=|prebendary=|archdeacon=|succentor=|canontreasurer=|canonpastor=|canonmissioner=|canon=|canonchancellor=|chancellor=|precentor=|subdean=|provost-rector=|priest=|provost=|dean=|bishop=|archbishop=Very Rev. Dr. [[Peter Machado]]|subdivision=|division=|district=|circuit=|synod=|presbytery=|province=[[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Bangalore|Arkidiyosesis ng Bangalore]]|diocese=|metropolis=|archdiocese=[[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Bangalore|Arkidiyosesis ng Bangalore]]|priestincharge=|asstpriest=|archdeaconry=|laychapter=|logolink=|logosize=|logo=|serversguild=|parishadmin=|musicgroup=|flowerguild=|youthmin=|rcia=|reledu=|liturgycoord=|businessmgr=|verger=|warden=|chapterclerk=|minister=|organscholar=|organist=|director=|organistdom=|student intern=|reader=|chaplain=|abbot=|pastor=|seniorpastor=|deaconness=|deacon=|honpriest=|assistant=|episcopalarea=|deanery=|fullname=ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್|denomination=[[Katoliko Romano]]|events=|relics=|cult=|consecrated date=|dedicated date=|dedication=[[Francisco Javier|San Francisco Javier]]|founder=|founded date=1851|bull date=|former name=|website={{URL|http://www.bangalorearchdiocese.org}}|attendance=|membership=|churchmanship=|country=[[India]]|people=|location=[[Cleveland Town Bangalore]]|osgridref=<!-- {{gbmappingsmall|TEXT}} -->|osgraw=<!-- TEXT -->|coordinates={{coord|12.992679|N|77.611314|E|region:IN_type:landmark|display=inline,title}}|map caption=Cleveland Town Bangalore|pushpin mapsize=|pushpin map alt=|pushpin label position=|pushpin map=India Karnataka#India|caption=Katedral ni San Francisco Javier|imagealt=Photo of St. Francis Xavier's Cathedral, Bangalore|imagelink=|imagesize=|image=St_Francis_Xavier_Cathedral,_Bangalore_oblique.jpg|past bishop=|status=[[Cathedral]]|parish=|diameter=<!-- {{convert|}} -->|bell weight=<!-- {{CwtQtrLb to kg|}} -->|bells hung=|bells=|materials=|spire height=<!-- {{convert|}} -->|spire quantity=|dome dia inner=<!-- {{convert|}} -->|dome dia outer=<!-- {{convert|}} -->|dome height inner=<!-- {{convert|}} -->|dome height outer=<!-- {{convert|}} -->|dome quantity=|floor area=<!-- {{convert|}} -->|floor count=|other dimensions=|height=<!-- {{convert|}} -->|functional status=active|width nave=<!-- {{convert|}} -->|width=<!-- {{convert|}} -->|length=<!-- {{convert|}} -->|capacity=|demolished date=|closed date=|construction cost=|completed date=|groundbreaking=|style=|architectural type=|architect=|designated date=|heritage designation=|logoalt=}} Ang '''Katedral ni San Francisco Javier''' ay ang katedral ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Bangalore]] sa [[India]]. Noong una, ang Bangalore ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Mysore|Diyosesis ng Mysore]] mula 1886 hanggang 1940 at sa panahong ito, ang simbahan ni San Patricio sa Bangalore ay ang katedral ng diyosesis.<ref>[http://www.dnaindia.com/lifestyle/slideshow_rediscovering-bangalore-s-museum-road_1738766-8#top Rediscovering Bangalore's Museum Road - DNA]</ref> Nang biniyak sa dalawa ang diyosesis ng Mysore noong 13 Pebrero 1940 upang mabuo ang diyosesis ng Bangalore, ang simbahan ni San Francisco Javier ay pinili bilang katedral nito. Ang unang simbahan ni [[Francisco Javier|San Francisco Xavier]] ay itinayo noong 1851 ng mga Pranses na misyonero ng [[Paris Foreign Missions Society]].<ref>{{Cite web |url=http://www.children-of-bangalore.com/sfxchrch.htm |title=St. Francis Xavier Cathedral , Bangalore<!-- Bot generated title --> |access-date=2026-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035051/http://www.children-of-bangalore.com/sfxchrch.htm |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead}}</ref> Dahil sa malaking pagtaas ng populasyon ng mga Katoliko, ang simbahang ito ay tuluyang naging hindi sapat. Kaya naman noong 1911, inilatag ang pundasyon para sa isang bagong simbahan. Ang simbahang ito ay pinasinayaan noong Mayo 26, 1932, na magiging isang katedral noong 1940. Dalawang bagong simboryo ng harapan ang pinasinayaan sa [[Platinum na hubileo|platinum]] [[Platinum na hubileo|na hubileo]] nito noong taong 2009. Muling inialay ng arsobispo ng Bangalore na si Bernard Moras ang katedral kay San Francisco Xavier. Ang mga [[simboryo]] ay itinayo kasama ng ilang iba pang mga renobasyon. Bagaman bahagi ang mga ito ng orihinal na plano ng katedral, hindi ito natapos dahil sa kakulangan ng pondo.<ref>{{cite news |date=23 May 2009 |title=Two new domes inaugurated at St Francis Xavier's Cathedral |newspaper=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/Two-new-domes-inaugurated-at-St-Francis-Xaviers-Cathedral/articleshow/4567157.cms |accessdate=17 August 2018}}</ref> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.gcatholic.org/churches/asia/1561.htm GCatholic.org] * [http://tektab.com/2012/11/12/st-francis-xaviers-cathedral-hdr/ Blog post tungkol sa katedral] mop6wxjch0y9iwhfv2comc4v2wxbsog 0 305683 2232164 2100873 2026-10-06T14:24:44Z Ryomaandres 8044 2232164 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Belluno|province=[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] (BL)|website={{official website|http://www.comune.belluno.it/}}|area_code=0437|postal_code=32100|day=Nobyembre 11|saint=[[Martin ng Tours|San Martin]]|elevation_m=390|elevation_footnotes=|population_demonym=Bellunesi|population_footnotes=|area_total_km2=147.18|area_footnotes=|mayor=[[Jacopo Massaro]]|mayor_party=|frazioni=see [[#Frazioni|list]]|region=[[Veneto]]|official_name=Città di Belluno|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|46|08|25|N|12|13|00|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Belluno-Stemma.png|image_caption=Panorama ng Belluno|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Belluno-Schiara.jpg|native_name={{native name|lld|Belum}}<br/>{{native name|vec|Belùn}}|footnotes=}} [[Talaksan:Palazzo_dei_Rettori(Belluno).jpg|thumb|250x250px| ''Palazzo dei Rettori'' sa gabi]] [[Talaksan:Piazza_Martiri_Belluno.jpg|thumb|333x333px| Patsada ng simbahan ng ''San Rocco'']] Ang '''Belluno''' (bigkas sa Italyano: [belˈluːno]; {{Lang-lld|Belum}}; {{Lang-vec|Belùn}}), ay isang bayan sa rehiyon ng [[Veneto]] sa hilagang Italya. Matatagpuan mga {{Convert|100|km|0}} hilaga ng [[Lungsod ng Venecia|Venecia]], ang Belluno ay ang [[Kabisera|kabesera]] ng [[lalawigan ng Belluno]] at ang pinakamahalagang lungsod sa rehiyon ng Silangan Dolomitas. Sa humigit-kumulang 36,000 mga naninirahan, ito ang pinakamalaking lugar na may populasyon ng Valbelluna. Ito ay isa sa 15 munisipalidad sa [[Pambansang Liwasang Dolomiti Bellunesi]]. == Heograpiya == Ang sinaunang lungsod ng Belluno ay pataas mula sa isang bangin na malapit sa pagtatagpo ng Torrente Ardo at ng [[Ilog ng Piave|Ilog Piave]]. Sa hilaga ay ang kahanga-hangang kabundukan ng [[Schiara]] ng [[Dolomitas]], kasama ang sikat na ''Gusela del Vescovà'' (karayom ng Obispo), at ang Bundok Serva at Bundok Talvena na pataas mula sa lungsod. Sa timog, pinaghiwalay ng [[Prealpes Venetos]] ang Belluno mula sa kapataganng Veneciano. Sa timog din ay ang [[Nevegal]], sa pook Castionese, isang skiing resort. Ang teritoryo ng munisipyo ay inookupahan sa hilagang lugar ng [[Liwasang Pambansa ng Dolomiti Bellunesi]], kung saan ang lungsod ay nagsisilbing "tarangkahan sa parke". Karamihan sa mga tinatahanang lugar ay nabubuo sa ilalim ng lambak. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20080808140334/http://bellunovirtuale.com/ Bellunovirtuale] * [http://adorable.belluno.it/en/ Kaibig-ibig na Belluno: opisyal na website ng turismo ng Belluno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170512114624/http://adorable.belluno.it/en/ |date=2017-05-12 }} {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] fcyj8kofsnbvfjnipb93wiqaw2or0l4 0 309622 2232195 2160899 2026-10-07T00:44:53Z GinawaSaHapon 102500 +for para sa kilusan 2232195 wikitext text/x-wiki {{For|kilusan|Bagong Alyansang Makabayan}}{{Ibang gamit}} [[Talaksan:Agdangan Horizon 2 - Flickr.jpg|thumb|Bayan ng [[Agdangan]] sa lalawigan ng [[Quezon]], Pilipinas]] [[Talaksan:San Quintin 2008 110.jpg|thumb|Bayan ng [[San Quintin, Abra|San Quintin]] sa lalawigan ng [[Abra]], Pilipinas]] [[Talaksan:Lemgo - Marktplatz mit Rathaus.jpg|thumb|Bayan ng [[Lemgo]], isang lumang bayang [[Ligang Hanseatiko|hanseatiko]] sa [[Alemanya]]]] [[Talaksan:View from tower of church st michal during skalica days.JPG|thumb|Makasaysayang bayan ng [[Skalica]] sa [[Eslobakiya]]]] [[Talaksan:Turkish.town.cesme.jpg|thumb|[[Çeşme]], isang bayan sa kanlurang baybayin ng [[Turkiya]] na may mga bahay na taglay ang estilong panrehiyon at isang kastilyong Otomano]] Ang '''bayan''' ({{lang-en|town}}; [[Wikang Kastila|Kastilla]]: ''villa'') ay isang [[pamayanang pantao]]. Pangkalahatang mas-malaki ang mga bayan kaysa mga [[nayon]] at mas-maliit kaysa mga [[lungsod]], bagamat naiiba sa bawat panig ng mundo ang mga panuntunan na nagbubukod sa mga ito. Karaniwang umiiral ang mga bayan bilang mga natatanging yunit ng pamahalaan, na may ligal na mga hangganang tukoy at ilan o lahat ng karapatan o pribilehiyo ng lokal na pamahalaan (tulad ng kapulisan). Sa Estados Unidos, tinatawag na "mga saping bayan" ("''incorporated towns''") ang mga ito. Sa ibang mga kaso walang sariling pamamahala ang isang bayan at ito naman ay "''unincorporated''" (hindi sapi). Tandaan na maaaring ligal na itinakda ang pag-iral ng isang hindi saping bayan sa pamamagitan ng ibang kaparaanan, tulad ng mga distrito sa pagsosona (''zoning districts''). Sa kaso ng ilang mga [[pamayanang planado]] (''planned communities'') umiiral ang bayan sa ligal na konteksto sa katauhan ng mga kasunduan sa mga ari-arian ng bayan. Sa isang kahalintulad na banda, ang pagkakaiba ng isang bayan sa isang lungsod ay nakadepende sa pamamaraan na ito: ang isang lungsod ay maaaring isang entidad administratibo na ginawaran ng gayong designasyon sa pamamagitan ng batas, ngunit sa impormal na paggamit maari ding tumutukoy ang terminong ito sa isang urbanong lokalidad na may tiyak na laki o kahalagahan. Ang isang lungsod noong [[Gitnang Kapanahunan]] ay may taglay ng hindi hihigit sa 10,000 katao, ngunit sa kabilang banda itinuturing ng ilan{{who|date=Nobyembre 2014}} ang isang pook urbano bilang isang bayan kung mas-kaunti sa 100,000 katao ang populasyon nito, kahit na maraming opisyal na mga lungsod ay may taglay na populasyong mas-maliit sa 100,000 katao. == Ayon sa bansa == === Pilipinas === [[Talaksan:Loboc Bohol 1.jpg|thumb|Ang liwasan ng [[Loboc]].]] {{Main|Talaan ng mga lungsod at bayan sa Pilipinas|Mga bayan ng Pilipinas}} Sa [[Pilipinas]], ang opisyal na katumbas ng isang bayan ay isang munisipalidad ({{lang-en|municipality}}). Bawat mga munisipalidad o bayan sa bansa ay may alkalde, bise alkalde, at pampook na mga [[Sangguniang Bayan]]. Ang mga bayan sa bansa ay binubuo ng mga nayon na kung tawagin ay mga [[barangay]], at may isa o ilang kumpol ng mga barangay ang nagsisilbing kabayanan ng bayan o [[poblasyon]]. Natatangi ang mga bayan sa Pilipinas kung ihahambing sa mga bayan sa ibang bansa, sapagkat may itinakdang mga rekisito sa badyet, populasyon, at sukat sa lupa para maging isang bayan: iyan ay, maging isang bayan mula sa isang barangay o ilang kumpol ng barangay o maging isang lungsod mula sa isang bayan. Ilang mga halimbawa ay ang bayan ng [[Braulio E. Dujali]] sa lalawigan ng [[Davao del Norte]], na binuo noong 1998 mula sa isang kumpol ng limang mga barangay, at ang lungsod ng [[El Salvador, Misamis Oriental|El Salvador]] sa lalawigan ng [[Misamis Oriental]], na itinaas sa lungsod mula sa pagiging bayan noong 2007. Ini-uri ang bawat mga bayan sa Pilipinas ayon sa kanilang [[Mga bayan ng Pilipinas#Pagkakauri ng mga Bayan|taunang kita at badyet]]. Umiiral ang isang maliwanag na pagkakaiba ayon sa pagkakaantas-antas sa pagitan ng mga lungsod at bayan ng Pilipinas, sapagkat ang mga bayan sa bansa ay iba sa mga lungsod ayon sa batas. Karaniwang mas-malaki at mas-matao ang mga lungsod (subalit mas-maliit at mas-kaunti ang populasyon ng ilan) at mas-angat ang katayuang pampolitika at ekonomiko ng mga ito kompara sa mga bayan. Ito ay ipinagtibay at tinutukoy ng sistemang klasipikasyon ng kita na ipinatutupad ng [[Kagawaran ng Pananalapi (Pilipinas)|Kagawaran ng Pananalapi]], kung saang itinakda sa kani-kanilang mga kategorya ang kapuwang mga bayan at lungsod na tumutukoy sa kanilang klase tulad ng ipinahahayag sa batas ng Pilipinas. Subalit parehong may katayuan ng mga [[Mga paghahating pampangasiwaan ng Pilipinas#Mga yunit ng lokal na pamahalaan|yunit ng lokal na pamahalaan]] (''local government units'' o LGU) ang mga bayan at lungsod na iginrupo sa mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] at [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]]; kapuwang binubuo ng mga barangay ang mga bayan at lungsod at pinamamahalaan ang mga ito ng isang alkalde at bise alkalde kalakip ng kani-kanilang mga sangguniang lehislatibo ng LGU. === Afghanistan === Sa [[Afghanistan]], karaniwang tinatawag na ''shār'' ([[Wikang Dari|Dari]]: شهر, [[Pashto]]: ښار) ang mga bayan at lungsod.<ref>{{Cite web|url=http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:687.raverty|title=A dictionary of the Puk'hto, Pus'hto, or language of the Afghans|website=dsalsrv0 2.uchicago.edu|access-date=2018-05-04|archive-date=2021-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129120655/http://dsalsrv02.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.1:1:687.raverty|url-status=dead}}</ref> Dahil isang lipunang rural ang bansa sa malaking bahagi ng kasaysayan nito, at wala pa sa 100,000 katao ang populasyon ng pangunahing mga lungsod nito bago sumapit ang dekada-2000, hindi ibinubukod ng lingguwistikong tradisyon ng bansa ang mga bayan at lungsod. === Canada === {{Main|Talaan ng mga bayan sa Canada|Pamahalaang munisipal sa Canada}} Naiiba ang ligal na kahulugan ng bayan sa [[Canada]] sa [[Mga lalawigan at teritoryo ng Canada|mga lalawigan at teritoryo nito]], dahil bawat isa sa kanila ay may hurisdiksiyon sa pagtukoy at pagsasabatas ng mga bayan, lungsod, at ibang mga uri ng organisasyong munisipal sa kani-kanilang mga nasasakupan. Natatangi ang lalawigan ng [[Québec]] dahil walang pagkakaiba ang mga bayan at lungsod sa kanilang batas. Walang panggitnang antas sa wikang Pranses sa pagitan ng ''village'' at ''ville'' (ang munisipalidad ay isang katawagang pampangasiwaan na kadalasang ikinakabit sa isang ligal na entidad, hindi pangheograpiyang entidad), kaya sinama ang kapuwa sa ilalim ng iisang katayuang ligal na ''[[ville]]''. Bagamat may impormal na kagustuhan sa mga nagsasalita ng Ingles kung alin sa ''ville'' ay mga bayan o lungsod, walang pagkakaiba at walang umiiral na obhetibong mga panuntunang ligal para sa gayong mga pagkakaiba sa ilalim ng batas. === Rusya === {{Main|Mga uri ng tinitirhang lokalidad sa Rusya}} [[Talaksan:Vyborg SevernyVal3-5 006 8242.jpg|thumb|Ang ''gorod'' (bayan/lungsod) ng [[Vyborg]] sa [[Leningrad Oblast]], Rusya]] Hindi tulad sa [[wikang Ingles]], hindi ibinubukod ng [[wikang Ruso]] ang mga katawagang "lungsod' at "bayan"—kapuwa ay tinatawag na "{{lang|ru|город}}" (''gorod''). Kung minsan, ikinakabit din ang terminong "{{lang|ru|город}}" sa mga [[pamayanang uring-urbano]] (''urban-type settlements''), kahit na hindi pareho ang katayuan ng mga ito sa mga bayan/lungsod. Sa Rusya, ang mga panuntunan para sa isang pamayanan na makamit ang katayuang panlungsod/pambayan (''gorod'') ay naiiba sa mga [[Mga kasakupang pederal ng Rusya|kasakupang pederal]] (mga pangunahing dibisyon ng Rusya). Sa panlahatan, upang mapabilang sa katayuang ito, dapat na hindi bababa sa 12,000 katao ang populasyon ng isang pamayanang pantao, at ang kabuhayan ng hindi bababa sa 85% ng mga nakatira ay hindi pang-agrikultura. Subalit sa kadahilanang pangkasaysayan, maaari pa ring panatilihin ng mga pamayanang ginawaran ng katayuang ''gorod'' noon ang kanilang katayuang pang-''gorod'' pero hindi na pumapasa sa nabanggit na mga panuntunan. ==Tingnan din== {{Div col}} * [[Bayang pangkomyuter]] * [[Bayang pangkompanya]] * [[Gusaling pambayan]] * [[Karta ng bayan]] * [[Liwasan ng bayan]] * [[Lokasyon (heograpiya)]] * [[Megalopolis (uri ng lungsod)]] * [[Mga hangganan ng bayan]] * [[Mga pribilehiyo ng bayan]] * [[Pinaunlad na mga kapaligiran]] * [[Proto-city]] * [[Talaan ng mga bayan]] {{colend}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga pinagkuhanan== * {{Cite book|last=Room|first=Adrian|title=An Alphabetical Guide to the Language of Name Studies|year=1996|location=Lanham and London|publisher=The Scarecrow Press|url=https://books.google.com/books?hl=sr&id=XEtiAAAAMAAJ}} ==Mga kawing panlabas== {{Wiktionary}} * [http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/0/9f0b5791ed98061fca256f1900128409?OpenDocument Australian Bureau of Statistics: Australian Standard Geographical Classification (ASGC) 2005] * [http://www.open-site.org/Regional Open-Site Regional] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129142135/http://www.open-site.org/Regional |date=2021-01-29 }} — Contains information about towns in numerous countries. * [http://arquivo.pt/wayback/20091226080929/http://www.e-geopolis.eu/ Geopolis] : research group, university of Paris-Diderot, France — Access to Geopolis Database {{Authority control}} [[Kategorya:Mga uri ng pamayanang pantao]] 0954o8hjlqct7bf5zmkpi3dgxspbxhr 10 320856 2232262 2231867 2026-10-07T04:06:02Z Ryomaandres 8044 2232262 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:RobotsMODO.jpg|right|100px]] *...na ilan sa mga simulain ng mga '''[[robot]]''' (''nakalarawan'') ay mula sa mga mitolohikong paglalarawan ng mga artipisyal na tao gaya ng '''[[Galatea (mitolohikal na estatwa)|Galatea]]''', '''[[Talos (mito)|Talos]]''', at '''[[automaton]]'''? *...na itinutulak ng '''[[Advocates of Science and Technology for the People|AGHAM]]''' ang hustisya hinggil sa pagkamatay ni Dr. '''[[Leonard Co]]'''? *...na ang isa sa mga pinakamamainit na [[Mga derby ng futbol ng Italya|derby]] sa '''[[Sistema ng ligang futbol ng Italya|Italyanong futbol]]''', ang '''[[Ribalang Juventus FC–SSC Napoli|ribalang]]''' '''[[Juventus FC]]''' at '''[[SSC Napoli]]''', ay sumasalamin sa mga tunggalian ng '''[[Hilagang Italya|Hilaga]]''' at [[Katimugang Italya]]? *...na ang adbokasiya ni [[Miss USA 2022]] '''[[Morgan Romano]]''' ay ang pagtataguyod ng '''[[Kababaihan sa STEM|kababaihan]]''' sa larangan ng '''[[Siyensiya, teknolohiya, inhenyeriya, at matematika|STEM]]'''? *...na ang '''[[Noli, Liguria|Noli]]''' ang luklukan ng '''[[Republika ng Noli]]''', isa sa mga '''[[mga republikang pandagat|republikang pandagat]]'''? 5ae47fp92y1tt2jhvfkqd4djz9rx1ce 0 322521 2232307 2229370 2026-10-07T10:09:52Z ChicagoGirlD 165468 Kinansela ang pagbabagong 2229370 ni [[Special:Contributions/~2026-45720-32|~2026-45720-32]] ([[User talk:~2026-45720-32|Usapan]]) 2232307 wikitext text/x-wiki Ang '''Henerasyong Z''' o '''Gen Z''' at '''iGen''' ay isang demograpikong grupo na sumunod sa [[Mga milenyal]] at nauna sa [[Henerasyong Alpha]]. Ayon sa mga mananaliksik at midya, ang taon ng kapanganakan ng mga miyembro ng Gen Z ay nasa kalagitnaan o huli ng 1990s hanggang sa unang bahagi ng 2010s. Karamihan sa mga miyembro ng Generation Z ay mga anak ng Generation X.<ref>{{Cite web |date=26 August 2021 |title=Who Are the Parents of Gen Z? |url=https://www.signalvine.com/texting-best-practices/who-are-the-parents-of-gen-z-2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407075919/https://www.signalvine.com/texting-best-practices/who-are-the-parents-of-gen-z-2 |archive-date=April 7, 2022 |access-date=10 March 2022 |website=Signal Vine}}</ref> Sila ang unang [[Henerasyon|henerasyong panlipunan]] na lumaki na may susi sa [[Internet]] mula sa murang edad. Ang mga miyembro ng Gen Z, bagamat sanay sa digital na teknolohiya, hindi lahat ay maituturing digitally literate.<ref name="turner">{{Cite journal |last=Turner |first=Anthony |year=2015 |title=Generation Z: Technology And Social Interest |journal=Journal of Individual Psychology |volume=71 |issue=2 |pages=103–113 |doi=10.1353/jip.2015.0021}}</ref><ref name="Twenge-2017">{{Cite news |last=Twenge |first=Jean |date=October 19, 2017 |title=Teens are sleeping less – but there's a surprisingly easy fix |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/teens-are-sleeping-less-but-theres-a-surprisingly-easy-fix-85157 |url-status=live |access-date=November 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112042641/https://theconversation.com/teens-are-sleeping-less-but-theres-a-surprisingly-easy-fix-85157 |archive-date=November 12, 2020}}</ref><ref name="Strauss-2019">{{Cite news |last=Strauss |first=Valerie |date=November 16, 2019 |title=Today's kids might be digital natives — but a new study shows they aren't close to being computer literate |work=The Washington Post |department=Education |url=https://www.washingtonpost.com/education/2019/11/16/todays-kids-may-be-digital-natives-new-study-shows-they-arent-close-being-computer-literate/?outputType=amp |url-status=live |access-date=November 21, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117165337/https://www.washingtonpost.com/education/2019/11/16/todays-kids-may-be-digital-natives-new-study-shows-they-arent-close-being-computer-literate/?outputType=amp |archive-date=November 17, 2019}}</ref> Kung ikukumpara sa mga nakaraang henerasyon, ang Gen Z ay may mas mabagal na estilo ng pamumuhay kaysa sa mga mas nauna sa kanila sa kaparehong edad o [[adolesente]];<ref name="Economist-2018">{{Cite news |date=January 10, 2018 |title=Teenagers are better behaved and less hedonistic nowadays |work=The Economist |department=International |url=https://www.economist.com/international/2018/01/10/teenagers-are-better-behaved-and-less-hedonistic-nowadays |url-status=live |access-date=September 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919200157/https://www.economist.com/international/2018/01/10/teenagers-are-better-behaved-and-less-hedonistic-nowadays |archive-date=September 19, 2020}}</ref><ref>{{Cite news |last=Twenge |first=Jean |date=September 19, 2017 |title=Why today's teens aren't in any hurry to grow up |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/why-todays-teens-arent-in-any-hurry-to-grow-up-83920 |url-status=live |access-date=November 13, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201115174603/https://theconversation.com/why-todays-teens-arent-in-any-hurry-to-grow-up-83920 |archive-date=November 15, 2020}}</ref> may mas mababang dami ng maagang (<18) nabuntis; at mas konti uminom ng alak.<ref name="Schepis-2020">{{Cite news |last=Schepis |first=Ty |date=November 19, 2020 |title=College-age kids and teens are drinking less alcohol – marijuana is a different story |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/college-age-kids-and-teens-are-drinking-less-alcohol-marijuana-is-a-different-story-149895 |url-status=live |access-date=November 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201121005043/https://theconversation.com/college-age-kids-and-teens-are-drinking-less-alcohol-marijuana-is-a-different-story-149895 |archive-date=November 21, 2020}}</ref><ref name="Hymas-2020">{{Cite news |last=Hymas |first=Charles |date=December 9, 2020 |title=Generation Z swap drink for drugs as class A use by 16-24-year-olds rises by half in seven years |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/12/09/generation-z-swap-drink-drugs-class-use-16-24-year-olds-rises/ |url-status=live |access-date=December 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210113519/https://www.telegraph.co.uk/news/2020/12/09/generation-z-swap-drink-drugs-class-use-16-24-year-olds-rises/ |archive-date=December 10, 2020}}</ref><ref name="Chandler-Wilde-2020">{{Cite news |last=Chandler-Wilde |first=Helen |date=2020-08-06 |title=The future of Gen Z's mental health: How to fix the 'unhappiest generation ever' |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/health-fitness/mind/future-gen-zs-mental-health-fix-unhappiest-generation-ever/ |url-status=live |url-access=subscription |access-date=2020-08-08 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/health-fitness/mind/future-gen-zs-mental-health-fix-unhappiest-generation-ever/ |archive-date=January 10, 2022 |issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Cite web |last=UCL |date=2020-08-06 |title=How to fix the 'unhappiest generation ever' |url=https://www.ucl.ac.uk/news/headlines/2020/aug/how-fix-unhappiest-generation-ever |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926151426/https://www.ucl.ac.uk/news/headlines/2020/aug/how-fix-unhappiest-generation-ever |archive-date=September 26, 2020 |access-date=2020-08-08 |website=UCL News |language=en}}</ref> Ang Gen Z ay mas nababahala kaysa sa mga matatandang henerasyon sa pag-aaral at pagtatrabaho,<ref name="Economist-2019">{{Cite news |date=2019-02-27 |title=Generation Z is stressed, depressed and exam-obsessed |work=The Economist |url=https://www.economist.com/graphic-detail/2019/02/27/generation-z-is-stressed-depressed-and-exam-obsessed |url-status=live |url-access=subscription |access-date=2019-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328223442/https://www.economist.com/graphic-detail/2019/02/27/generation-z-is-stressed-depressed-and-exam-obsessed |archive-date=March 28, 2019 |issn=0013-0613}}</ref><ref name="Economist-2018" /> at mas mahusay magtimpi sa pagliwaliw kaysa sa kanilang mga katapat mula noong 1960s sa kabila ng mga alalahanin sa kabaligtaran.<ref name="Protzko-2020">{{Cite journal |last=Protzko |first=John |date=May–June 2020 |title=Kids These Days! Increasing delay of gratification ability over the past 50 years in children |url=https://doi.org/10.1016/j.intell.2020.101451 |url-status=live |journal=Intelligence |volume=80 |issue=101451 |doi=10.1016/j.intell.2020.101451 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203075832/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0160289620300295?via%3Dihub |archive-date=February 3, 2023 |access-date=September 26, 2020}}</ref> Ang sexting sa mga kabataan ay lumago; ang mga kahihinatnan nito ay nananatiling hindi gaanong nauunawaan.<ref name="DelRey-2019">{{Cite journal |last=Del Rey |first=Rosario |last2=Ojeda |first2=Mónica |last3=Casas |first3=José A. |last4=Mora-Merchán |first4=Joaquín A. |last5=Elipe |first5=Paz |date=August 21, 2019 |editor-last=Rey |editor-first=Lourdes |title=Sexting Among Adolescents: The Emotional Impact and Influence of the Need for Popularity |department=Educational Psychology |journal=Frontiers in Psychology |volume=10 |issue=1828 |page=1828 |doi=10.3389/fpsyg.2019.01828 |pmc=6712510 |pmid=31496968 |doi-access=free}}</ref> Bukod pa rito, ang ilan sa mga Gen Z ay naging mas tahimik kahit na hindi naman sila nawawala.<ref name="Petridis-2014">{{Cite news |last=Petridis |first=Alexis |date=March 20, 2014 |title=Youth subcultures: what are they now? |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/mar/20/youth-subcultures-where-have-they-gone |url-status=live |access-date=January 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201122160414/https://www.theguardian.com/culture/2014/mar/20/youth-subcultures-where-have-they-gone |archive-date=November 22, 2020}}</ref><ref name="Watts-2017">{{Cite news |last=Watts |first=Peter |date=April 10, 2017 |title=Is Youth Culture A Thing of the Past? |work=Apollo |url=https://www.apollo-magazine.com/is-youth-culture-a-thing-of-the-past/ |url-status=live |access-date=January 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107035622/https://www.apollo-magazine.com/is-youth-culture-a-thing-of-the-past/ |archive-date=January 7, 2021}}</ref> Sa buong mundo, ang mga miyembro ng Gen Z ay gumugugol ng mas maraming oras sa mga elektronikong gamit at mas kaunting oras sa pagbabasa ng mga libro kaysa dati,<ref name="Thomas-2019">{{Cite news |last=Thomas |first=Leigh |date=December 3, 2019 |title=Education levels stagnating despite higher spending: OECD survey |work=Reuters |department=World News |url=https://www.reuters.com/article/us-oecd-education/education-levels-stagnating-despite-higher-spending-oecd-survey-idUSKBN1Y70Q8 |url-status=live |access-date=February 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205193120/https://www.reuters.com/article/us-oecd-education/education-levels-stagnating-despite-higher-spending-oecd-survey-idUSKBN1Y70Q8 |archive-date=February 5, 2020}}</ref><ref name="Ferguson-2020">{{Cite news |last=Ferguson |first=Donna |date=February 29, 2020 |title=Children are reading less than ever before, research reveals |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/education/2020/feb/29/children-reading-less-says-new-research |url-status=live |access-date=November 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101045021/https://www.theguardian.com/education/2020/feb/29/children-reading-less-says-new-research |archive-date=November 1, 2020}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sliwa |first=Jim |date=August 20, 2018 |title=Teens Today Spend More Time on Digital Media, Less Time Reading |work=American Psychological Association |url=https://www.apa.org/news/press/releases/2018/08/teenagers-read-book |url-status=live |access-date=November 8, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101124343/https://www.apa.org/news/press/releases/2018/08/teenagers-read-book |archive-date=November 1, 2020}}</ref> na may mga implikasyon sa kanilang atensyon,<ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=How Technology Affects the Attention Span of Children |url=https://www.yourtherapysource.com/blog1/2019/04/18/how-technology-affects-the-attention-span-of-children-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417162809/https://www.yourtherapysource.com/blog1/2019/04/18/how-technology-affects-the-attention-span-of-children-2/ |archive-date=April 17, 2021 |access-date=2021-03-31 |website=Your Therapy Source}}</ref><ref>{{Cite web |title=Too Much Screen Time? |url=https://5210.psu.edu/too-much-screen-time/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417173522/https://5210.psu.edu/too-much-screen-time/ |archive-date=April 17, 2021 |access-date=2021-03-31 |website=Penn State University}}</ref> [[Talasalitaan|bokabularyo]],<ref name="Massey-U-2010">{{Cite news |last=Massey University |date=September 20, 2010 |title=Vocabulary on decline due to fewer books |work=Phys.org |department=Social Sciences |url=https://phys.org/news/2010-09-vocabulary-decline-due.html |url-status=live |access-date=November 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126181459/https://phys.org/news/2010-09-vocabulary-decline-due.html |archive-date=January 26, 2021}}</ref><ref>{{Cite news |last=Adams |first=Richard |date=April 19, 2018 |title=Teachers in UK report growing 'vocabulary deficiency' |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/education/2018/apr/19/teachers-in-uk-report-growing-vocabulary-deficiency |url-status=live |access-date=November 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033525/https://www.theguardian.com/education/2018/apr/19/teachers-in-uk-report-growing-vocabulary-deficiency |archive-date=November 12, 2020}}</ref> pang-akademikong kakayahan,<ref>{{Cite news |last=Busby |first=Eleanor |date=April 19, 2018 |title=Children's grades at risk because they have narrow vocabulary, finds report |work=The Independent |department=Education |url=https://www.independent.co.uk/news/education/education-news/child-vocabulary-literacy-reading-word-primary-schools-a8311676.html |url-status=live |access-date=November 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109024047/https://www.independent.co.uk/news/education/education-news/child-vocabulary-literacy-reading-word-primary-schools-a8311676.html |archive-date=November 9, 2020}}</ref> at mga kontribusyon sa ekonomiya sa hinaharap.<ref name="Thomas-2019" /> Sa Asya, noong 2000s at 2010s, ang mga guro ay karaniwang binibigyang prayoridad ang mga nangungunang mag-aaral; sa Kanlurang Europa at Estados Unidos, ang diin naman ay sa mga nahuhuling mag-aaral.<ref>{{Cite journal |last=Clynes |first=Tom |date=September 7, 2016 |title=How to raise a genius: lessons from a 45-year study of super-smart children |url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-09-08_537_7619/page/152 |journal=Nature |volume=537 |issue=7619 |pages=152–155 |bibcode=2016Natur.537..152C |doi=10.1038/537152a |pmid=27604932 |doi-access=free}}</ref> Higit pa rito, ang mga estudyante sa [[Silangang Asya]] at [[Singapore]] ay patuloy na nangunguna sa mga internasyonal na standard na pagsusulit noong 2010s.<ref name="Chhor-2016">{{Cite news |last=Chhor |first=Khatya |date=December 8, 2016 |title=French students rank last in EU for maths, study finds |work=France24 |url=https://www.france24.com/en/20161129-french-students-rank-last-europe-eu-maths-science-timss-study |url-status=live |access-date=December 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108130227/https://www.france24.com/en/20161129-french-students-rank-last-europe-eu-maths-science-timss-study |archive-date=November 8, 2020}}</ref><ref>{{Cite news |last=Alphonso |first=Caroline |date=December 3, 2019 |title=Canadian high school students among top performers in reading, according to new international ranking |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/canada/article-canadian-high-school-students-among-top-performers-in-reading/ |url-status=live |access-date=November 13, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203165458/https://www.theglobeandmail.com/canada/article-canadian-high-school-students-among-top-performers-in-reading/ |archive-date=December 3, 2019}}</ref><ref>{{Cite news |last=DeSilver |first=Drew |date=February 15, 2017 |title=U.S. students' academic achievement still lags that of their peers in many other countries |work=Pew Research Center |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/02/15/u-s-students-internationally-math-science/ |url-status=live |access-date=November 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201120124120/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/02/15/u-s-students-internationally-math-science/ |archive-date=November 20, 2020}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wai |first=Jonathan |last2=Makel |first2=Matthew C. |date=September 4, 2015 |title=How do academic prodigies spend their time and why does that matter? |work=The Conversation |url=https://theconversation.com/how-do-academic-prodigies-spend-their-time-and-why-does-that-matter-46594 |url-status=live |access-date=December 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123215628/https://theconversation.com/how-do-academic-prodigies-spend-their-time-and-why-does-that-matter-46594 |archive-date=January 23, 2021}}</ref> == Mga katangian == [[Talaksan:Young_People_Net_Happiness_2016.png|right|420x420px]] Inilarawan ng ''The Economist ang'' Generation Z bilang isang mas [[Edukasyon|edukado]], [[Ugali|maayos ang ugali]], stressed at depressed na henerasyon kumpara sa mga nakaraang henerasyon.<ref name="Economist-2019"/> Noong 2016, nagsagawa ng internasyonal na pag-aaral ang Varkey Foundation at Populus na sinusuri ang mga saloobin ng mahigit 20,000 taong may edad 15 hanggang 21 sa dalawampung bansa: Argentina, Australia, Brazil, Canada, China, France, Germany, India, Indonesia, Israel, Italy, Japan, New Zealand, Nigeria, Russia, South Africa, South Korea, Turkey, United Kingdom, at United States. Nalaman nila na ang mga kabataan ng Gen Z ay masaya sa pangkalahatan sa mga estado ng mga gawain sa kanilang mga personal na buhay (59%). Ang pinaka-hindi-masayang kabataan ay mula sa South Korea (29%) at Japan (28%) habang ang pinakamasaya ay mula sa Indonesia (90%) at Nigeria (78%) (tingnan sa larawan). Upang matukoy ang kabuuang 'puntos ng kaligayahan' para sa bawat bansa, ibinawas ng mga mananaliksik ang porsyento ng mga taong nagsabing hindi sila nasisiyahan sa mga nagsabing sila ay masaya. Ang pinakamahalagang mapagkukunan ng kaligayahan ay ang pagiging malusog sa pisikal at mental (94%), pagkakaroon ng magandang relasyon sa pamilya (92%), at mga kaibigan (91%). Sa pangkalahatan, mas masaya ang mga respondent na mas bata at lalaki. Ang relihiyosong pananampalataya ay huling pumasok sa 44%. Gayunpaman, ang relihiyon ay isang pangunahing pinagmumulan ng kaligayahan para sa mga kabataang Gen Z mula sa Indonesia (93%), Nigeria (86%), Turkey (71%), China, at Brazil (parehong 70%). Ang mga pangunahing dahilan para sa pagkabalisa at stress ay pera (51%) at paaralan (46%); social media at pagkakaroon ng access sa mga pangunahing mapagkukunan (tulad ng pagkain at tubig) natapos ang listahan, parehong sa 10%. Ang mga alalahanin sa pagkain at tubig ay pinakamalubha sa China (19%), India (16%), at Indonesia (16%); Ang mga kabataang Indian ay mas malamang kaysa sa karaniwan na mag-ulat ng stress dahil sa social media (19%).<ref name="Broadbent-2017">{{Cite news |last=Broadbent |first=Emma |last2=Gougoulis |first2=John |last3=Lui |first3=Nicole |last4=Pota |first4=Vikas |last5=Simons |first5=Jonathan |date=January 2017 |title=Generation Z: Global Citizenship Survey |publisher=[[Varkey Foundation]] |url=https://www.varkeyfoundation.org/media/4487/global-young-people-report-single-pages-new.pdf |url-status=live |access-date=November 15, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820230036/https://www.varkeyfoundation.org/media/4487/global-young-people-report-single-pages-new.pdf |archive-date=August 20, 2019}}</ref> Isiniwalat ng Nielsen at Magna Global na ang mga nanonood ng mga cable television channel na pambata tulad ng [[Disney Channel]], [[Cartoon Network]], at [[Nickelodeon]] ay nagpatuloy sa kanilang tuluy-tuloy na pagbaba mula sa unang bahagi ng 2010s. Sa kabilang banda, ang mga serbisyo ng streaming ay nakakita ng malusog na paglago.<ref>{{Cite news |last=Low |first=Elaine |date=April 9, 2020 |title=Nickelodeon, Cartoon Network and other kids cable channels see viewership declines as streaming grows |work=Chicago Tribune |url=https://www.chicagotribune.com/coronavirus/ct-ent-cartoon-network-nickelodeon-see-viewership-declines-20200409-sa5z5zzrlzchzpxx34ejv77fe4-story.html |url-status=live |access-date=December 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107170801/https://www.chicagotribune.com/coronavirus/ct-ent-cartoon-network-nickelodeon-see-viewership-declines-20200409-sa5z5zzrlzchzpxx34ejv77fe4-story.html |archive-date=January 7, 2021}}</ref><ref name="WhatsOnDisneyPlus-2020">{{Cite news |date=December 29, 2020 |title=Disney Channels Lose 33% Of Its Audience In 2020 |work=What's on Disney Plus |url=https://whatsondisneyplus.com/disney-channels-loses-33-of-its-audience-in-2020/ |url-status=live |access-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101005804/https://whatsondisneyplus.com/disney-channels-loses-33-of-its-audience-in-2020/ |archive-date=January 1, 2021}}</ref> Ang Disney Channel sa partikular ay nawalan ng ikatlong bahagi ng kanilang mga manonood noong 2020, na humantong sa mga pagsasara sa Scandinavia, United Kingdom, Australia, at [[Timog-silangang Asya]].<ref name="WhatsOnDisneyPlus-2020" /> Ang Generation Z ay may napakaraming opsyon pagdating sa pagkonsumo ng musika, na nagbibigay-daan para sa isang napaka-personal na karanasan.<ref name="terBogt-2019">{{Cite journal |last=ter Bogt |first=Tom |last2=Canale |first2=Natale |last3=Lenzi |first3=Michela |last4=Vieno |first4=Alessio |last5=van den Eijnden |first5=Regina |date=June 9, 2019 |title=Sad music depresses sad adolescents: A listener's profile |journal=Psychology of Music |volume=49 |issue=2 |pages=257–272 |doi=10.1177/0305735619849622 |doi-access=free}}</ref> Ayon sa ''2018 Gen Z Music Consumption & Spending Report'' ng kumpanya ng digital media na Sweety High, ang Spotify ay unang niraranggo para sa pakikinig ng musika sa mga babaeng Gen Z, ang terrestrial radio ay pumangalawa, habang [[YouTube|ang YouTube]] ay pinipiling platform para sa pagtuklas ng musika.<ref>{{Cite news |last=Hodak |first=Brittany |title=New Study Spotlights Gen Z's Unique Music Consumption Habits |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/brittanyhodak/2018/03/06/new-study-spotlights-gen-zs-unique-music-consumption-habits/ |url-status=live |access-date=6 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180901114550/https://www.forbes.com/sites/brittanyhodak/2018/03/06/new-study-spotlights-gen-zs-unique-music-consumption-habits/ |archive-date=September 1, 2018}}</ref> Sinasabi ng karagdagang pananaliksik na sa loob ng nakalipas na ilang dekada, ang sikat na musika ay naging mas mabagal; na karamihan ng mga tagapakinig, bata man o matanda, ay mas gusto ang mas lumang mga kanta kaysa sa mga bago; na ang wika ng mga sikat na kanta ay nagiging mas negatibo sa sikolohikal; at ang mga liriko na iyon ay nagiging mas simple at mas paulit-ulit, na lumalapit sa isang salita na mga sheet, isang bagay na masusukat sa pamamagitan ng pagmamasid sa kung gaano kahusay ang mga lossless compression algorithm (gaya ng LZ algorithm ) sa paghawak sa ng kanta.<ref>{{Cite web |last=McAlpine |first=Fraser |date=February 12, 2018 |title=Has pop music lost its fun? |url=https://www.bbc.co.uk/music/articles/fb84bf19-29c9-4ed3-b6b6-953e8a083334 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211083725/https://www.bbc.co.uk/music/articles/fb84bf19-29c9-4ed3-b6b6-953e8a083334 |archive-date=February 11, 2021 |access-date=December 29, 2020 |publisher=BBC}}</ref> Ang malungkot na musika ay medyo sikat sa mga kabataan, bagaman maaari nitong mapahina ang kanilang mga pakiramdam, lalo na sa mga batang babae.<ref name="terBogt-2019" /> Sa South Korea, ang mga taong wala pang 40 taong gulang ay mas lalong interesado na lumipat mula sa mga lungsod(lalo na sa Seoul) papunta sa kanayunan at magtrabaho sa bukid. Ang pagtatrabaho sa isang conglomerate tulad ng Samsung o Hyundai ay hindi na nakakaakit sa mga kabataan, marami sa kanila ay mas pinipiling iwasan ang pagiging sobrang mapagtrabaho o hindi umaasa na sila ay magiging matagumpay gaya ng kanilang mga ama.<ref>{{Cite news |date=September 1, 2022 |title=Young Koreans are moving to the countryside to farm |work=The Economist |url=https://www.economist.com/asia/2022/09/01/young-koreans-are-moving-to-the-countryside-to-farm |url-status=bot: unknown |access-date=September 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220903035039/https://www.economist.com/asia/2022/09/01/young-koreans-are-moving-to-the-countryside-to-farm |archive-date=September 3, 2022}}</ref> Sinasamantala nila ang Internet upang magkumbinsi at magbenta ng kanilang mga sariwang ani. Sa United Kingdom, mas gusto na ngayon ng mga teenager na kunin ang kanilang mga balita mula sa mga social-media network gaya ng Instagram at TikTok at ang video-sharing site na YouTube kaysa sa mas tradisyonal na media, gaya ng radyo o telebisyon.<ref name="Carnegie-2022">{{Cite news |last=Carnegie |first=Megan |date=August 8, 2022 |title=Gen Z: How young people are changing activism |work=BBC Worklife |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20220803-gen-z-how-young-people-are-changing-activism |url-status=live |access-date=August 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203075814/https://www.bbc.com/worklife/article/20220803-gen-z-how-young-people-are-changing-activism |archive-date=February 3, 2023}}</ref> === Mga gawi sa pagbabasa === Sa New Zealand, binanggit ng psychologist na si Tom Nicholson ang isang kapansin-pansing pagbaba sa paggamit ng bokabularyo at pagbabasa sa mga mag-aaral, marami sa kanila ay madalas hindi gumamit ng diksyunaryo. Ayon sa isang survey noong 2008 ng National Education Monitoring Project, humigit-kumulang isa kada limang mag-aaral (apat na taon at walong taong gulang) ang nagbabasa ng mga libro bilang isang libangan, 10% ang ibinaba mula noong 2000.<ref name="Massey-U-2010"/> Sa United Kingdom, natuklasan ng isang survey mula 2013 ng Nielsen Book kasama ang 2,000 magulang at mga bata na 36% ng mga bata ay nagbabasa ng mga libro para sa kasiyahan araw-araw, 60% sa lingguhan, at 72% ay binabasa ng kanilang mga magulang kahit man lang isang beses bawat linggo. Sa mga batang British, ang pinakasikat na aktibidad sa paglilibang ay ang panonood ng telebisyon (36%), pagbabasa (32%), social networking (20%), panonood ng mga video sa YouTube (17%), at paglalaro sa mga mobile phone (16%). Sa pagitan ng 2012 at 2013, ang mga bata ay gumugugol ng mas maraming oras sa mga video game, YouTube, at pagte-text ngunit mas kaunting oras sa pagbabasa (bumababa ng walong porsyento). Sa mga batang nasa pagitan ng edad na 11 at 17, ang bahagi ng mga hindi nagbabasa ay lumago mula 13% hanggang 27% sa pagitan ng 2012 at 2013. Ang mga nagbabasa nang 1-3 beses/buwan (paminsan-minsang mga mambabasa) ay bumaba mula 45% hanggang 38%. Ang mga nagbabasa nang <15 minuto/linggo (light readers) ay tumaas mula 23% hanggang 27%, ang mga nagbabasa nang 15-45 minuto/linggo (medium readers) ay bumaba mula 23% hanggang 17%, at ang mga nagbabasa nang >45 minuto/linggo (mga mabibigat na mambabasa) ay bahagyang lumago mula 15% hanggang 16%.<ref name="Dredge-2013">{{Cite news |last=Dredge |first=Stuart |date=September 26, 2013 |title=Children's reading shrinking due to apps, games and YouTube |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/appsblog/2013/sep/26/children-reading-less-apps-games |url-status=live |access-date=November 7, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106214929/https://www.theguardian.com/technology/appsblog/2013/sep/26/children-reading-less-apps-games |archive-date=November 6, 2020}}</ref> Ayon sa survey ng National Literacy Trust mula 2019, 26% lang ng mga taong wala pang 18 taong gulang ang gumugol ng hindi bababa sa ilang oras bawat araw sa pagbabasa, ang pinakamababang antas mula noong nagsimula ang mga talaan noong 2005. Ang kusang pagbabasa ay bumababa habang tumatanda, kung saan ang mga lima hanggang walong taong gulang ay dalawang beses na malamang na magsabi na sila ay nasiyahan sa pagbabasa kumpara sa labing apat hanggang labing anim na taong gulang. Mayroong malaking agwat ang kasarian sa boluntaryong pagbabasa, na may 47% lamang ng mga lalaki kumpara sa 60% ng mga batang babae ang nagsabing nasisiyahan silang magbasa. Isa sa tatlong bata ang nahihirapan sa paghahanap ng isang bagay na kawili-wiling basahin.<ref name="Ferguson-2020"/> == Pagbili == Bilang mga mamimili, ang mga miyembro ng Generation Z ay karaniwang umaasa sa Internet upang magsaliksik ng kanilang mga opsyon at mag-order. Sila ay mas nag-aalinlangan at umiiwas sa mga kumpanya na iba ang sinasabing pinahahalagahan nila sa kung ano naman ang ginagawa nila.<ref name="Economist-2023a">{{Cite news |date=January 19, 2023 |title=How to sell to the young |work=The Economist |url=https://www.economist.com/leaders/2023/01/19/how-to-sell-to-the-young |access-date=January 29, 2023 |archive-url=https://archive.today/20230122104027/https://www.economist.com/leaders/2023/01/19/how-to-sell-to-the-young |archive-date=January 22, 2023}}</ref><ref name="Economist-2023b">{{Cite news |date=January 16, 2023 |title=How the young spend their money |work=The Economist |url=https://www.economist.com/business/2023/01/16/how-the-young-spend-their-money |access-date=January 29, 2023 |archive-url=https://archive.today/20230128084943/https://www.economist.com/business/2023/01/16/how-the-young-spend-their-money |archive-date=January 28, 2023}}</ref> Ang kanilang mga pagbili ay labis na naiimpluwensyahan ng mga uso na nasa social media.<ref name="Reice-2021">{{Cite news |last=Reice |first=Alex |date=December 1, 2021 |title=The most eco-conscious generation? Gen Z's fashion fixation suggests otherwise. |work=The Week |url=https://theweek.com/culture/1007212/gen-zs-fast-fashion-hypocrisy |access-date=January 29, 2023 |archive-url=https://archive.today/20230129224124/https://theweek.com/culture/1007212/gen-zs-fast-fashion-hypocrisy |archive-date=January 29, 2023}}</ref> == Edukasyon == Mula noong kalagitnaan ng ika-20 siglo, ang dami ng pumapasok sa mga pangunahing paaralan ay tumaas nang malaki sa mga [[bansang umuunlad]].<ref>{{Cite journal |last=Worthman |first=Carol |last2=Trang |first2=Kathy |date=2018 |title=Dynamics of body time, social time and life history at adolescence |url=https://archive.org/details/nature-uk_2018-02-22_554_7693/page/449 |journal=Nature |volume=554 |issue=7693 |pages=451–457 |bibcode=2018Natur.554..451W |doi=10.1038/nature25750 |pmid=29469099}}</ref> Noong 2019, natapos ng OECD ang isang pag-aaral na nagpapakita na habang ang paggasta sa edukasyon ay tumaas ng 15% sa nakaraang dekada, ang pagtaas ng mga iskor ay nanatili. Ipinakita ng organisasyon ng Trends in International Mathematics and Science Study na ang mga mag-aaral na may pinakamataas na marka sa matematika ay nagmula sa Singapore, Hong Kong, South Korea, Taiwan, at Japan. Sa agham, ang mga hurisdiksyon na may pinakamataas na marka ay ang South Korea, Japan, Singapore, Russia, at Hong Kong.<ref name="Chhor-2016"/> == Mga isyu sa kalusugan == ==== Kakulangan sa pagtulog ==== Ang kakulangan ng tulog ay tumataas sa mga kabataan,<ref>{{Cite journal |last=Lo |first=June |last2=Chee |first2=Michael WL |date=June 2020 |title=Cognitive effects of multi-night adolescent sleep restriction: current data and future possibilities |journal=Current Opinion in Behavioral Sciences |volume=33 |pages=34–41 |doi=10.1016/j.cobeha.2019.12.005 |doi-access=free}}</ref><ref name="Kansagra-2020">{{Cite journal |last=Kansagra |first=Sujay |date=May 2020 |title=Sleep Disorders in Adolescents |url=https://pediatrics.aappublications.org/content/145/Supplement_2/S204 |url-status=live |journal=Pediatrics |publisher=American Academy of Pediatrics |volume=145 |issue=Supplement 2 |pages=S204–S209 |doi=10.1542/peds.2019-2056I |pmid=32358212 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729044548/https://pediatrics.aappublications.org/content/145/Supplement_2/S204 |archive-date=July 29, 2022 |access-date=January 1, 2021 |doi-access=free}}</ref> dahil sa kumbinasyon ng distraksyon(naabala ang tulog ng isang tao dahil sa ingay, ilaw, at mga elektronikong aparato), pag-inom [[Kapeina|ng caffeine]], sobrang init ng mga kama, isang hindi pagkakatugma sa pagitan ng biologically preferred sleep schedules sa paligid ng puberty at social demands, insomnia, lumalaking homework load, at pagkakaroon ng napakaraming extracurricular na aktibidad.<ref name="Kansagra-2020" /><ref name="U-Rochester-2020">{{Cite news |last=University of Rochester |date=January 9, 2020 |title=Parents aren't powerless when it comes to sleep-deprived teenagers |work=Science Daily |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2020/01/200109130203.htm |url-status=live |access-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417175707/https://www.sciencedaily.com/releases/2020/01/200109130203.htm |archive-date=April 17, 2021}}</ref> Kabilang sa mga kahihinatnan ng kawalan ng tulog ang mababang mood, mas masahol na emosyonal na regulasyon, [[pagkabalisa]], [[depresyon]], mas mataas na posibilidad na masaktan ang sarili, ideyang magpakamatay, at may kapansanan sa paggana ng pag-iisip.<ref name="Kansagra-2020" /><ref name="U-Rochester-2020" /> Bilang karagdagan, ang mga teenager at young adult na mas gustong mapuyat ay may mataas na antas ng pagkabalisa, impulsivity, pag-inom ng alak, paninigarilyo at paghuhumantong sa mga online games at makrimeng palabas.<ref>{{Cite news |last=University of Surrey |date=December 14, 2020 |title=Young people who go to bed later drink and smoke more due to their impulsivity |work=Science Daily |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2020/12/201214104708.htm |url-status=live |access-date=January 5, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203075846/https://www.sciencedaily.com/releases/2020/12/201214104708.htm |archive-date=February 3, 2023}}</ref> Nalaman ng isang pag-aaral ng Glasgow University na ang bilang ng mga mag-aaral sa Scotland na nag-uulat ng kahirapan sa pagtulog ay tumaas mula 23% noong 2014 hanggang 30% noong 2018. 37% ng mga teenager ay itinuring na may mahinang mood (33% lalaki at 41% babae), at 14% ay nasa panganib ng depresyon (11% lalaki at 17% babae). Ang mga matatandang babae ay nahaharap sa mataas na presyon mula sa gawain sa paaralan, pagkakaibigan, pamilya, paghahanda sa karera, pagpapanatili ng magandang imahe sa katawan at mabuting kalusugan.<ref>{{Cite news |date=January 30, 2020 |title=Sleep deprivation makes Scots teenage girls' anxiety worse |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-51302485 |url-status=live |access-date=December 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203075815/https://www.bbc.com/news/uk-scotland-51302485 |archive-date=February 3, 2023}}</ref> == Relihiyon == Ang Gen Z ay ang pinaka-di-relihiyosong henerasyon sa kasaysayan.<ref>{{Cite web |last=Manning |first=Christel J. |title=Gen Z Is the Least Religious Generation. Here's Why That Could Be a Good Thing. |url=https://psmag.com/ideas/gen-z-is-the-least-religious-generation-heres-why-that-could-be-a-good-thing |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114191920/https://psmag.com/ideas/gen-z-is-the-least-religious-generation-heres-why-that-could-be-a-good-thing |archive-date=November 14, 2022 |access-date=2022-11-14 |website=Pacific Standard}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 April 2022 |title=Perspective: Young adults are losing their religion. Are their parents to blame? |url=https://www.deseret.com/2022/4/23/23013578/perspective-young-adults-are-losing-their-religion-are-their-parents-to-blame-gen-z-generation-x |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114191920/https://www.deseret.com/2022/4/23/23013578/perspective-young-adults-are-losing-their-religion-are-their-parents-to-blame-gen-z-generation-x |archive-date=November 14, 2022 |access-date=2022-11-14 |website=Deseret News}}</ref><ref name="Manalang" /> Mas maraming miyembro ng Generation Z kaysa sa alinmang nakaraang henerasyon ang nagsasabing hindi sila nananampalataya at tinatanggihan ang kaugnayan sa mga relihiyon, kahit na marami pa rin sa kanila ang naglalarawan sa kanilang sarili bilang espirituwal.<ref name="Manalang">{{Cite journal |last=Manalang |first=Aprilfaye T. |year=2021 |title=Generation Z, Minority Millennials and Disaffiliation from Religious Communities: Not Belonging and the Cultural Cost of Unbelief |url=https://wikipedialibrary.idm.oclc.org/login?auth=production&url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=154529170&site=eds-live&scope=site |journal=Interdisciplinary Journal of Research on Religion |volume=17 |pages=1–24 }}{{Dead link|date=Marso 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa [[Estados Unidos|United States]], ang Generation Z na ipinanganak mula 1997 hanggang 2012 ay doble ang dami ng [[Ateismo|mga ateista]] kumpara sa mga naunang henerasyon.<ref>{{Cite web |title=Atheism Doubles Among Generation Z |url=https://www.barna.com/research/atheism-doubles-among-generation-z/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023100615/https://www.barna.com/research/atheism-doubles-among-generation-z/ |archive-date=October 23, 2019 |access-date=2022-11-14 |website=Barna Group}}</ref> Sa buong mundo, bumababa ang relihiyon sa mga bansang Euro-American ngunit lumalaki sa ibang bahagi ng mundo.<ref name="Sherwood-2018">{{Cite news |last=Sherwood |first=Harriet |date=August 27, 2018 |title=Religion: why faith is becoming more and more popular |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/news/2018/aug/27/religion-why-is-faith-growing-and-what-happens-next |url-status=live |access-date=June 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301113948/https://www.theguardian.com/news/2018/aug/27/religion-why-is-faith-growing-and-what-happens-next |archive-date=March 1, 2021}}</ref> Ayon sa World Religious Database, ang proporsyon ng populasyon ng tao na nagpapakilala sa isang relihiyon ay tumaas mula 81% noong 1970 hanggang 85% noong 2000 at tinatayang tataas sa 87% noong 2025. Ang Simbahang Katoliko ay nakakuha ng 12% karagdagang mga tagasunod sa pagitan ng 2000 at 2010, pangunahin mula sa Asia at Africa.<ref name="Kaufmann-2010">{{Cite journal |last=Kaufmann |first=Eric |author-link=Eric Kaufmann |date=Winter 2010 |title=Shall the Religious Inherit the Earth? |journal=Studies: An Irish Quarterly Review |volume=99 |issue=396, the future of religion |pages=387–94 |jstor=27896504}}</ref> Ang Islam ang pinakamabilis na lumalagong relihiyon sa mundo,<ref name="Sherwood-2018" /> pangunahin dahil sa karaniwang mas bata na edad at mas mataas na fertility rate ng mga Muslim.<ref>{{Cite web |title=The Future of World Religions p.70 |url=http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429153811/http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |archive-date=29 April 2015}}</ref> Ang demograpo na si Erick Kaufmann ay hinuhulaan na ang pagpapalawak ng sekularismo ay mabagal sa Europa habang umuunlad ang ika-21 siglo.<ref name="Kaufmann-2010" /> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-21 siglo]] [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] glqfimol5vk40afr0tc36vrnl8hehpe 0 327696 2232204 2100872 2026-10-07T01:21:43Z Ryomaandres 8044 /* Talaan */ 2232204 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang listahan ng 63 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo sa [[Istat|ISTAT]] !''Comune'' !Populasyon |- |25001 |[[Agordo]] | align="right" |4,230 |- |25003 |[[Alleghe]] | align="right" |1,354 |- |25004 |[[Arsiè]] | align="right" |2,535 |- |25005 |[[Auronzo di Cadore]] | align="right" |3,513 |- |25006 |[[Belluno]] | align="right" |36,599 |- |25007 |[[Borca di Cadore]] | align="right" |826 |- |25008 |[[Calalzo di Cadore]] | align="right" |2,246 |- |25010 |[[Cencenighe Agordino]] | align="right" |1,418 |- |25011 |[[Cesiomaggiore]] | align="right" |4,187 |- |25012 |[[Chies d'Alpago]] | align="right" |1,440 |- |25013 |[[Cibiana di Cadore]] | align="right" |447 |- |25014 |[[Colle Santa Lucia]] | align="right" |395 |- |25015 |[[Comelico Superiore]] | align="right" |2,366 |- |25016 |[[Cortina d'Ampezzo]] | align="right" |6,097 |- |25017 |[[Danta di Cadore]] | align="right" |514 |- |25018 |[[Domegge di Cadore]] | align="right" |2,600 |- |25019 |[[Falcade]] | align="right" |2,065 |- |25021 |[[Feltre]] | align="right" |20,924 |- |25022 |[[Fonzaso]] | align="right" |3,329 |- |25023 |[[Canale d'Agordo]] | align="right" |1,200 |- |25025 |[[Gosaldo]] | align="right" |738 |- |25026 |[[Lamon]] | align="right" |3,124 |- |25027 |[[La Valle Agordina]] | align="right" |1,162 |- |25028 |[[Lentiai]] | align="right" |2,997 |- |25029 |[[Limana]] | align="right" |5,027 |- |25030 |[[Livinallongo del Col di Lana]] | align="right" |1,405 |- |25032 |[[Lorenzago di Cadore]] | align="right" |579 |- |25033 |[[Lozzo di Cadore]] | align="right" |1,528 |- |25034 |[[Mel, Veneto|Mel]] | align="right" |6,304 |- |25035 |[[Ospitale di Cadore]] | align="right" |336 |- |25036 |[[Pedavena]] | align="right" |4,435 |- |25037 |[[Perarolo di Cadore]] | align="right" |388 |- |25039 |[[Pieve di Cadore]] | align="right" |4,017 |- |25040 |[[Ponte nelle Alpi]] | align="right" |8,533 |- |25043 |Rivamonte Agordino | align="right" |678 |- |25044 |Rocca Pietore | align="right" |1,324 |- |25045 |[[San Gregorio nelle Alpi]] | align="right" |1,616 |- |25046 |San Nicolò di Comelico | align="right" |407 |- |25047 |[[San Pietro di Cadore]] | align="right" |1,719 |- |25048 |[[Santa Giustina]] | align="right" |6,800 |- |25049 |[[San Tomaso Agordino]] | align="right" |696 |- |25050 |[[Santo Stefano di Cadore]] | align="right" |2,680 |- |25051 |San Vito di Cadore | align="right" |1,827 |- |25053 |[[Sedico]] | align="right" |9,928 |- |25054 |[[Selva di Cadore]] | align="right" |520 |- |25055 |[[Seren del Grappa]] | align="right" |2,611 |- | |[[Setteville]] | align="right" | |- |25056 |[[Sospirolo]] | align="right" |3,246 |- |25057 |[[Soverzene]] | align="right" |424 |- |25058 |[[Sovramonte]] | align="right" |1,541 |- |25059 |[[Taibon Agordino]] | align="right" |1,787 |- |25060 |[[Tambre]] | align="right" |1,421 |- |25061 |[[Trichiana]] | align="right" |4,810 |- |25062 |[[Vallada Agordina]] | align="right" |515 |- |25063 |[[Valle di Cadore]] | align="right" |2,080 |- |25065 |[[Vigo di Cadore]] | align="right" |1,553 |- |25066 |[[Vodo di Cadore|Vodo Cadore]] | align="right" |922 |- |25067 |[[Voltago Agordino]] | align="right" |928 |- |25069 |[[Zoppè di Cadore]] | align="right" |271 |- |25070 |Quero Vas | align="right" |3,166 |- |25071 |[[Longarone]] | align="right" |5,254 |- |25072 |Alpago | align="right" |6,878 |- |25073 |Val di Zoldo | align="right" |3,173 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya|Listahan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian == {{Reflist|refs=<ref name=istat>[http://www.istat.it/it/files/2011/01/elenco_comuni.zip?title=Codici+comuni%2C+province+e+regioni+-+30%2Fset%2F2011+-+elenco_comuni.zip Codici dei comuni, delle province e delle regioni] Istituto Nazionale di Statistica, October 2011. Accessed November 2011. (in Italian) "Codes of the comuni, of the provinces and of the regions".</ref>}}{{Province of Belluno}} 55gn98mnmlndot5pam9znl9l9mrp4e9 2232205 2232204 2026-10-07T01:25:01Z Ryomaandres 8044 /* Talaan */ 2232205 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang listahan ng 63 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo sa [[Istat|ISTAT]] !''Comune'' !Populasyon |- |25001 |[[Agordo]] | align="right" |4,230 |- |25003 |[[Alleghe]] | align="right" |1,354 |- |25004 |[[Arsiè]] | align="right" |2,535 |- |25005 |[[Auronzo di Cadore]] | align="right" |3,513 |- |25006 |[[Belluno]] | align="right" |36,599 |- |25007 |[[Borca di Cadore]] | align="right" |826 |- |25008 |[[Calalzo di Cadore]] | align="right" |2,246 |- |25010 |[[Cencenighe Agordino]] | align="right" |1,418 |- |25011 |[[Cesiomaggiore]] | align="right" |4,187 |- |25012 |[[Chies d'Alpago]] | align="right" |1,440 |- |25013 |[[Cibiana di Cadore]] | align="right" |447 |- |25014 |[[Colle Santa Lucia]] | align="right" |395 |- |25015 |[[Comelico Superiore]] | align="right" |2,366 |- |25016 |[[Cortina d'Ampezzo]] | align="right" |6,097 |- |25017 |[[Danta di Cadore]] | align="right" |514 |- |25018 |[[Domegge di Cadore]] | align="right" |2,600 |- |25019 |[[Falcade]] | align="right" |2,065 |- |25021 |[[Feltre]] | align="right" |20,924 |- |25022 |[[Fonzaso]] | align="right" |3,329 |- |25023 |[[Canale d'Agordo]] | align="right" |1,200 |- |25025 |[[Gosaldo]] | align="right" |738 |- |25026 |[[Lamon]] | align="right" |3,124 |- |25027 |[[La Valle Agordina]] | align="right" |1,162 |- |25028 |[[Lentiai]] | align="right" |2,997 |- |25029 |[[Limana]] | align="right" |5,027 |- |25030 |[[Livinallongo del Col di Lana]] | align="right" |1,405 |- |25032 |[[Lorenzago di Cadore]] | align="right" |579 |- |25033 |[[Lozzo di Cadore]] | align="right" |1,528 |- |25034 |[[Mel, Veneto|Mel]] | align="right" |6,304 |- |25035 |[[Ospitale di Cadore]] | align="right" |336 |- |25036 |[[Pedavena]] | align="right" |4,435 |- |25037 |[[Perarolo di Cadore]] | align="right" |388 |- |25039 |[[Pieve di Cadore]] | align="right" |4,017 |- |25040 |[[Ponte nelle Alpi]] | align="right" |8,533 |- |25043 |Rivamonte Agordino | align="right" |678 |- |25044 |Rocca Pietore | align="right" |1,324 |- |25045 |[[San Gregorio nelle Alpi]] | align="right" |1,616 |- |25046 |San Nicolò di Comelico | align="right" |407 |- |25047 |[[San Pietro di Cadore]] | align="right" |1,719 |- |25048 |[[Santa Giustina]] | align="right" |6,800 |- |25049 |[[San Tomaso Agordino]] | align="right" |696 |- |25050 |[[Santo Stefano di Cadore]] | align="right" |2,680 |- |25051 |San Vito di Cadore | align="right" |1,827 |- |25053 |[[Sedico]] | align="right" |9,928 |- |25054 |[[Selva di Cadore]] | align="right" |520 |- |25055 |[[Seren del Grappa]] | align="right" |2,611 |- | |[[Setteville]] | align="right" | |- |25056 |[[Sospirolo]] | align="right" |3,246 |- |25057 |[[Soverzene]] | align="right" |424 |- |25058 |[[Sovramonte]] | align="right" |1,541 |- |25059 |[[Taibon Agordino]] | align="right" |1,787 |- |25060 |[[Tambre]] | align="right" |1,421 |- |25061 |[[Trichiana]] | align="right" |4,810 |- |25062 |[[Vallada Agordina]] | align="right" |515 |- |25063 |[[Valle di Cadore]] | align="right" |2,080 |- |25065 |[[Vigo di Cadore]] | align="right" |1,553 |- |25066 |[[Vodo di Cadore|Vodo Cadore]] | align="right" |922 |- |25067 |[[Voltago Agordino]] | align="right" |928 |- |25069 |[[Zoppè di Cadore]] | align="right" |271 |- |25071 |[[Longarone]] | align="right" |5,254 |- |25072 |Alpago | align="right" |6,878 |- |25073 |Val di Zoldo | align="right" |3,173 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya|Listahan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian == {{Reflist|refs=<ref name=istat>[http://www.istat.it/it/files/2011/01/elenco_comuni.zip?title=Codici+comuni%2C+province+e+regioni+-+30%2Fset%2F2011+-+elenco_comuni.zip Codici dei comuni, delle province e delle regioni] Istituto Nazionale di Statistica, October 2011. Accessed November 2011. (in Italian) "Codes of the comuni, of the provinces and of the regions".</ref>}}{{Province of Belluno}} 6xqjtmizr829to4oh1fj0hye18zf5za 2232290 2232205 2026-10-07T06:27:00Z Ryomaandres 8044 2232290 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang listahan ng 63 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo sa [[Istat|ISTAT]] !''Comune'' !Populasyon |- |25001 |[[Agordo]] | align="right" |4,230 |- |25003 |[[Alleghe]] | align="right" |1,354 |- | |[[Alpago]] | align="right" | |- |25004 |[[Arsiè]] | align="right" |2,535 |- |25005 |[[Auronzo di Cadore]] | align="right" |3,513 |- |25006 |[[Belluno]] | align="right" |36,599 |- |25007 |[[Borca di Cadore]] | align="right" |826 |- |25008 |[[Calalzo di Cadore]] | align="right" |2,246 |- |25010 |[[Cencenighe Agordino]] | align="right" |1,418 |- |25011 |[[Cesiomaggiore]] | align="right" |4,187 |- |25012 |[[Chies d'Alpago]] | align="right" |1,440 |- |25013 |[[Cibiana di Cadore]] | align="right" |447 |- |25014 |[[Colle Santa Lucia]] | align="right" |395 |- |25015 |[[Comelico Superiore]] | align="right" |2,366 |- |25016 |[[Cortina d'Ampezzo]] | align="right" |6,097 |- |25017 |[[Danta di Cadore]] | align="right" |514 |- |25018 |[[Domegge di Cadore]] | align="right" |2,600 |- |25019 |[[Falcade]] | align="right" |2,065 |- |25021 |[[Feltre]] | align="right" |20,924 |- |25022 |[[Fonzaso]] | align="right" |3,329 |- |25023 |[[Canale d'Agordo]] | align="right" |1,200 |- |25025 |[[Gosaldo]] | align="right" |738 |- |25026 |[[Lamon]] | align="right" |3,124 |- |25027 |[[La Valle Agordina]] | align="right" |1,162 |- |25028 |[[Lentiai]] | align="right" |2,997 |- |25029 |[[Limana]] | align="right" |5,027 |- |25030 |[[Livinallongo del Col di Lana]] | align="right" |1,405 |- |25032 |[[Lorenzago di Cadore]] | align="right" |579 |- |25033 |[[Lozzo di Cadore]] | align="right" |1,528 |- |25034 |[[Mel, Veneto|Mel]] | align="right" |6,304 |- |25035 |[[Ospitale di Cadore]] | align="right" |336 |- |25036 |[[Pedavena]] | align="right" |4,435 |- |25037 |[[Perarolo di Cadore]] | align="right" |388 |- |25039 |[[Pieve di Cadore]] | align="right" |4,017 |- |25040 |[[Ponte nelle Alpi]] | align="right" |8,533 |- |25043 |Rivamonte Agordino | align="right" |678 |- |25044 |Rocca Pietore | align="right" |1,324 |- |25045 |[[San Gregorio nelle Alpi]] | align="right" |1,616 |- |25046 |San Nicolò di Comelico | align="right" |407 |- |25047 |[[San Pietro di Cadore]] | align="right" |1,719 |- |25048 |[[Santa Giustina]] | align="right" |6,800 |- |25049 |[[San Tomaso Agordino]] | align="right" |696 |- |25050 |[[Santo Stefano di Cadore]] | align="right" |2,680 |- |25051 |San Vito di Cadore | align="right" |1,827 |- |25053 |[[Sedico]] | align="right" |9,928 |- |25054 |[[Selva di Cadore]] | align="right" |520 |- |25055 |[[Seren del Grappa]] | align="right" |2,611 |- | |[[Setteville]] | align="right" | |- |25056 |[[Sospirolo]] | align="right" |3,246 |- |25057 |[[Soverzene]] | align="right" |424 |- |25058 |[[Sovramonte]] | align="right" |1,541 |- |25059 |[[Taibon Agordino]] | align="right" |1,787 |- |25060 |[[Tambre]] | align="right" |1,421 |- |25061 |[[Trichiana]] | align="right" |4,810 |- | |[[Val di Zoldo]] | align="right" | |- |25062 |[[Vallada Agordina]] | align="right" |515 |- |25063 |[[Valle di Cadore]] | align="right" |2,080 |- |25065 |[[Vigo di Cadore]] | align="right" |1,553 |- |25066 |[[Vodo di Cadore|Vodo Cadore]] | align="right" |922 |- |25067 |[[Voltago Agordino]] | align="right" |928 |- |25069 |[[Zoppè di Cadore]] | align="right" |271 |- |25071 |[[Longarone]] | align="right" |5,254 |- |25072 |Alpago | align="right" |6,878 |- |25073 |Val di Zoldo | align="right" |3,173 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya|Listahan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian == {{Reflist|refs=<ref name=istat>[http://www.istat.it/it/files/2011/01/elenco_comuni.zip?title=Codici+comuni%2C+province+e+regioni+-+30%2Fset%2F2011+-+elenco_comuni.zip Codici dei comuni, delle province e delle regioni] Istituto Nazionale di Statistica, October 2011. Accessed November 2011. (in Italian) "Codes of the comuni, of the provinces and of the regions".</ref>}}{{Province of Belluno}} mzg088i8pe8hg5z5kcl4e1smc7di6j7 2232336 2232290 2026-10-07T11:07:32Z Ryomaandres 8044 2232336 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang listahan ng 63 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. == Talaan == {| class="wikitable sortable" !Kodigo sa [[Istat|ISTAT]] !''Comune'' !Populasyon |- |25001 |[[Agordo]] | align="right" |4,230 |- |25003 |[[Alleghe]] | align="right" |1,354 |- | |[[Alpago]] | align="right" | |- |25004 |[[Arsiè]] | align="right" |2,535 |- |25005 |[[Auronzo di Cadore]] | align="right" |3,513 |- |25006 |[[Belluno]] | align="right" |36,599 |- |25007 |[[Borca di Cadore]] | align="right" |826 |- |25008 |[[Calalzo di Cadore]] | align="right" |2,246 |- |25010 |[[Cencenighe Agordino]] | align="right" |1,418 |- |25011 |[[Cesiomaggiore]] | align="right" |4,187 |- |25012 |[[Chies d'Alpago]] | align="right" |1,440 |- |25013 |[[Cibiana di Cadore]] | align="right" |447 |- |25014 |[[Colle Santa Lucia]] | align="right" |395 |- |25015 |[[Comelico Superiore]] | align="right" |2,366 |- |25016 |[[Cortina d'Ampezzo]] | align="right" |6,097 |- |25017 |[[Danta di Cadore]] | align="right" |514 |- |25018 |[[Domegge di Cadore]] | align="right" |2,600 |- |25019 |[[Falcade]] | align="right" |2,065 |- |25021 |[[Feltre]] | align="right" |20,924 |- |25022 |[[Fonzaso]] | align="right" |3,329 |- |25023 |[[Canale d'Agordo]] | align="right" |1,200 |- |25025 |[[Gosaldo]] | align="right" |738 |- |25026 |[[Lamon]] | align="right" |3,124 |- |25027 |[[La Valle Agordina]] | align="right" |1,162 |- |25028 |[[Lentiai]] | align="right" |2,997 |- |25029 |[[Limana]] | align="right" |5,027 |- |25030 |[[Livinallongo del Col di Lana]] | align="right" |1,405 |- |25032 |[[Lorenzago di Cadore]] | align="right" |579 |- |25033 |[[Lozzo di Cadore]] | align="right" |1,528 |- |25034 |[[Mel, Veneto|Mel]] | align="right" |6,304 |- |25035 |[[Ospitale di Cadore]] | align="right" |336 |- |25036 |[[Pedavena]] | align="right" |4,435 |- |25037 |[[Perarolo di Cadore]] | align="right" |388 |- |25039 |[[Pieve di Cadore]] | align="right" |4,017 |- |25040 |[[Ponte nelle Alpi]] | align="right" |8,533 |- |25043 |[[Rivamonte Agordino]] | align="right" |678 |- |25044 |Rocca Pietore | align="right" |1,324 |- |25045 |[[San Gregorio nelle Alpi]] | align="right" |1,616 |- |25046 |San Nicolò di Comelico | align="right" |407 |- |25047 |[[San Pietro di Cadore]] | align="right" |1,719 |- |25048 |[[Santa Giustina]] | align="right" |6,800 |- |25049 |[[San Tomaso Agordino]] | align="right" |696 |- |25050 |[[Santo Stefano di Cadore]] | align="right" |2,680 |- |25051 |San Vito di Cadore | align="right" |1,827 |- |25053 |[[Sedico]] | align="right" |9,928 |- |25054 |[[Selva di Cadore]] | align="right" |520 |- |25055 |[[Seren del Grappa]] | align="right" |2,611 |- | |[[Setteville]] | align="right" | |- |25056 |[[Sospirolo]] | align="right" |3,246 |- |25057 |[[Soverzene]] | align="right" |424 |- |25058 |[[Sovramonte]] | align="right" |1,541 |- |25059 |[[Taibon Agordino]] | align="right" |1,787 |- |25060 |[[Tambre]] | align="right" |1,421 |- |25061 |[[Trichiana]] | align="right" |4,810 |- | |[[Val di Zoldo]] | align="right" | |- |25062 |[[Vallada Agordina]] | align="right" |515 |- |25063 |[[Valle di Cadore]] | align="right" |2,080 |- |25065 |[[Vigo di Cadore]] | align="right" |1,553 |- |25066 |[[Vodo di Cadore|Vodo Cadore]] | align="right" |922 |- |25067 |[[Voltago Agordino]] | align="right" |928 |- |25069 |[[Zoppè di Cadore]] | align="right" |271 |- |25071 |[[Longarone]] | align="right" |5,254 |- |25072 |Alpago | align="right" |6,878 |- |25073 |Val di Zoldo | align="right" |3,173 |- |} == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya|Listahan ng mga munisipalidad ng Italya]] == Mga sanggunian == {{Reflist|refs=<ref name=istat>[http://www.istat.it/it/files/2011/01/elenco_comuni.zip?title=Codici+comuni%2C+province+e+regioni+-+30%2Fset%2F2011+-+elenco_comuni.zip Codici dei comuni, delle province e delle regioni] Istituto Nazionale di Statistica, October 2011. Accessed November 2011. (in Italian) "Codes of the comuni, of the provinces and of the regions".</ref>}}{{Province of Belluno}} qe4i2n4hx4uv196j80jydx4ef7fs0h4 0 332510 2232320 2229759 2026-10-07T10:23:19Z ChicagoGirlD 165468 /* Sa Pilipinas */ Not what the sources say. 2232320 wikitext text/x-wiki Ang '''Henerasyong X''' (Ingles: '''Generation X''', kadalasang pinaikli sa '''Gen X''') ay ang isang [[Mundong Kanluranin|Kanluraning]] [[Demograpiya|demograpikong]] kohorte (o isang pangkat na may magkakasamang katangian) na sumusunod sa mga Baby Boomer ({{lit|Mga Dumadagundong na Sanggol}}) at nauna sa [[Mga milenyal|mga Millenyal]]. Kadalasang ginagamit ng mga mananaliksik at midyang popular ang kalagitnaan ng dekada 1960 bilang simula ng mga taon ng kapanganakan ng mga ito at ang huling bahagi ng dekada 1970 bilang pagtatapos ng mga taon ng kapanganakan ng mga ito, na karaniwang tinutukoy ang [[henerasyon]] bilang mga taong ipinanganak mula 1965 hanggang 1980.<ref name="Twenge">{{Cite web |last=Twenge |first=Jean |date=26 Enero 2018 |title=How Are Generations Named? |url=https://trend.pewtrusts.org/en/archive/winter-2018/foreword-how-are-generations-named |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830135027/http://trend.pewtrusts.org/en/archive/winter-2018/foreword-how-are-generations-named |archive-date=30 Agosto 2018 |access-date=30 Nobyembre 2019 |website=Trend |publisher=The Pew Charitable Trusts |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Miller |first=Sarah |date=2023-08-25 |title=Hate Gen X? Get in Line (Behind a Gen X-er). |language=en |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/08/25/style/gen-x-generation-discourse.html |access-date=2024-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826080748/https://www.nytimes.com/2023/08/25/style/gen-x-generation-discourse.html |archive-date=2023-08-26}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bump |first=Philip |date=2023-08-21 |title=Gen X is not the Trumpiest generation |language=en |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2023/08/21/trump-genx-voters/ |access-date=2024-07-22}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hecht |first=Evan |date=2022-09-02 |title=What years were Gen X born? Detailed breakdown of the age range for each generation. |language=en |work=USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/news/2022/09/02/what-years-gen-x-millennials-baby-boomers-gen-z/10303085002/ |access-date=2024-07-22}}</ref> Sa kahulugang ito at sa datos ng Senso ng Estados Unidos, mayroong 65.2 milyong Gen X<ref>{{Cite web |title=Gen Xer |url=https://www.lexico.com/en/definition/gen_xer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227180206/https://www.lexico.com/en/definition/gen_xer |archive-date=27 Pebrero 2020 |access-date=2 Disyembre 2019 |website=Lexico |publisher=Oxford Dictionaries |language=en}}</ref> sa [[Estados Unidos]] noong 2019.<ref name="2020Overtake">{{Cite web |last=Fry |first=Richard |date=28 Abril 2020 |title=Millennials overtake Baby Boomers as America's largest generation |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/28/millennials-overtake-baby-boomers-as-americas-largest-generation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428233813/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/28/millennials-overtake-baby-boomers-as-americas-largest-generation/ |archive-date=28 April 2020 |access-date=28 April 2020 |website=Pew Research Center |language=en}}</ref> Karamihan sa Henerasyon X ay mga anak ng Silent Generation ({{lit|Henerasyong Tahimik}}) at unang mga Baby Boomer.<ref name="Strauss 2000 54">{{Cite book |last=Strauss |first=William |url=https://books.google.com/books?id=To_Eu9HCNqIC |title=Millennials Rising: The Next Great Generation |last2=Howe |first2=Neil |publisher=Vintage Original |others=Cartoons by R.J. Matson |year=2000 |isbn=978-0-375-70719-3 |location=New York |page=54 |language=en |access-date=17 Oktubre 2013}}</ref><ref name="Gordinier">{{Cite book |last=Gordinier |first=Jeff |url=https://archive.org/details/xsavesworldhowg00gord |title=X Saves the World: How Generation X Got the Shaft but Can Still Keep Everything from Sucking |date=27 Marso 2008 |publisher=Viking Adult |isbn=978-0-670-01858-1 |language=en}}</ref> Madalas din ang mga Gen X na mga magulang ng Milenyal<ref name="Strauss 2000 54" /> at [[Henerasyong Z|Henerasyong Z]].<ref name=":23">{{Cite news |last=Williams |first=Alex |date=18 Setyembre 2015 |title=Move Over, Millennials, Here Comes Generation Z |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2015/09/20/fashion/move-over-millennials-here-comes-generation-z.html |url-status=live |access-date=8 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919162333/http://www.nytimes.com/2015/09/20/fashion/move-over-millennials-here-comes-generation-z.html |archive-date=19 Setyembre 2015}}</ref> == Mga katangian == === Sa Estados Unidos === Magkasabay na naganap ang pagkabata ng Gen X at [[rebolusyong seksuwal]] noong dekada 1960 hanggang dekada 1980, na inilarawan ni Susan Gregory Thomas sa kanyang aklat na ''In Spite of Everything'' (Sa Kabila ng Lahat) bilang nakakalito at nakakatakot para sa mga bata sa mga kaso kung saan nagdadala ang isang magulang ng mga bagong seksuwal na katalik sa kanilang bahay.<ref>{{Cite news |last=Thomas |first=Susan |date=22 Oktubre 2011 |title=All Apologies: Thank You for the 'Sorry' |language=en |work=The Huffington Post |url=https://www.huffingtonpost.com/susan-gregory-thomas/all-apologies-thank-you-f_b_931718.html |url-status=live |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415055600/http://www.huffingtonpost.com/susan-gregory-thomas/all-apologies-thank-you-f_b_931718.html |archive-date=15 Abril 2016}}</ref> Ang takot sa paparating na epidemya ng [[AIDS]] noong dekada 1980 at dekada 1990 ay bumalot sa mga unang yugto ng buhay Gen X. Iniakma ang mga programa sa [[Araling pangpagtatalik|edukasyong pang-seks]] sa mga paaralan upang tugunan ang epidemya ng AIDS, na nagturo sa mga mag-aaral na Gen X na maaaring silang mamatay sa pagtatalik.<ref>{{Cite news |date=2016 |title=Generation X Reacts to AIDS |language=en |publisher=National Geographic Channel |url=http://channel.nationalgeographic.com/generation-x/videos/gen-x-reacts-to-aids/ |url-status=dead |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427015344/http://channel.nationalgeographic.com/generation-x/videos/gen-x-reacts-to-aids/ |archive-date=27 Abril 2016}}</ref><ref>{{Cite news |last=Halkitis |first=Perry |date=2 Pebrero 2016 |title=The Disease That Defined My Generation |language=en |work=The Huffington Post |url=https://www.huffingtonpost.com/perry-n-halkitis-phd-ms/the-disease-that-defined-_b_5881884.html |url-status=live |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809002203/http://www.huffingtonpost.com/perry-n-halkitis-phd-ms/the-disease-that-defined-_b_5881884.html |archive-date=9 Agosto 2016}}</ref> [[Talaksan:Apple_II_tranparent_800.png|thumb| Isang 8-bit na Apple II noong 1977]] Ang mga Gen X ay ang mga unang bata na nagkaroon ng mga [[Kompyuter|personal na kompyuter]] sa kanilang mga tahanan at sa mga paaralan.<ref name="GenMap">{{Cite news |title=The Generation Map |language=en |publisher=McCrindle Research |url=https://2qean3b1jjd1s87812ool5ji-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2016/12/McCrindle-Research_ABC-03_The-Generation-Map_Mark-McCrindle.pdf |url-status=live |access-date=2 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190618103906/https://2qean3b1jjd1s87812ool5ji-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2016/12/McCrindle-Research_ABC-03_The-Generation-Map_Mark-McCrindle.pdf |archive-date=18 Hunyo 2019}}</ref> Noong unang bahagi ng dekada 1980, bumilis ang paglago ng paggamit ng mga personal na kompyuter. Tumugon ang mga tagapagmanapaktura tulad ng Commodore, Atari, at [[Apple Inc.|Apple]] sa pangangailangan sa pamamagitan ng makinang 8-bit at 16-bit. Nagpasigla naman ito sa mga industriya ng [[software]] na may kaukulang mga pagpapaunlad para sa imbakang ''backup'', paggamit ng [[floppy disk]], zip drive, at [[CD|CD-ROM]].<ref>{{Cite book |last=Clark Northrup |first=Cynthia |url=https://archive.org/details/americaneconomyh12nort |title=The American economy : a historical encyclopedia |publisher=ABC Clio |year=2003 |isbn=978-1-57607-866-2 |pages=[https://archive.org/details/americaneconomyh12nort/page/n166 144] |language=en |url-access=limited}}</ref> Ang [[indibidwalismo]] ay isa sa mga katangian ng Henerasyong X, at makikita sa kanilang diwang maka-negosyo.<ref>{{Cite journal |last=Sirias |first=Danilo |date=Setyembre 2007 |title=Comparing the levels of individualism/collectivism between Baby Boomers and generation X: Implications for teamwork |url=https://www.emerald.com/ |url-status=live |journal=Management Research News |language=en |doi=10.1108/01409170710823467 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127044449/http://emerald.com/ |archive-date=27 Enero 2019 |access-date=3 Pebrero 2023}}</ref> Sa 2008 na aklat na ''X Saves the World: How Generation X Got the Shaft but Can Still Keep Everything from Sucking'' (Niligtas ng X ang Mundo: Paano Di Trinato ng Patas ang Henerasyong X subalit Napanatili pa rin na Di Maganda ang Lahat), inilalarawan ng may-akda na si Jeff Gordinier ang Henersyong X bilang isang "demograpikong ''dark horse''" ({{lit|kabayong maitim}}, na isang [[Idiyoma|kasabihan]] na nangangahulugang "isang nanalong di inaasahan") na "hindi naghahanap ng atensyong pampuliko". Binanggit ni Gordiner ang mga halimbawa ng mga kontribusyon ng mga Gen X sa lipunan tulad ng: [[Google]], [[Wikipedia]], Amazon.com, at [[YouTube]]. Sa aklat, inihambing ni Gordinier ang mga Gen X sa mga Baby Boomer, na nagsasabing may posibilidad na ipalandakan ng mga Boomer ang kanilang mga nagawa nang higit pa kaysa sa mga Gen X. Binanggit ni Gordine si [[Steve Jobs]] bilang isang halimbawa, habang ang Gen X, ayon sa kanya, ay mas malamang na "tahimik lamang na gawin ang kanilang gawain".<ref name="Gordinier"/><ref>{{Cite magazine |last=Stephey |first=M.J. |date=16 Abril 2008 |title=Gen-X: The Ignored Generation? |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620201749/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html |archive-date=20 Hunyo 2016 |access-date=19 Hunyo 2016 |magazine=Time |language=en}}</ref> ===Sa Pilipinas=== Ang mga ganitong pagpapangkat ng henerasyon sa Kanluran tulad ng Henerasyong X ay sa sarili nito, hindi kinakailangang may kahulugan.<ref name=":0">{{Cite web |last=Guiang |first=Jules |date=2020-12-08 |title=[ANALYSIS] How are generations formed? |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-how-are-generations-formed/ |access-date=2025-01-15 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> Bagaman, sa pananaw pang-[[sosyolohiya]], nagbibigyan kahulugan ang mga henerasyon sa mga karanasan na sama-samang naranasan ng isang pangkat ng mga tao sa isang partikular na panahon na dulot ng mga pagbabagong panlipunan.<ref name=":0" /> Kaya, maaaring iba ang pagpapangkat ng mga henerasyono sa ibang lugar tulad ng sa [[Pilipinas]]. Ayon kay Jayeel Cornelio, isang kasamang propesor, maaari daw na isipin ang mga henerasyon sa Pilipinas bilang ang mga hinubog ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang panahon ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|batas militar]], at pagluluwas ng mga manggagawang Pilipino sa palibot ng mundo.<ref name=":0" /> Ikinumpara naman ni [[Michael Tan]] ang katumbas na Pilipinong Henerasyong X mula sa Amerikanong Henerasyong X.<ref name=":1">{{Cite web |last=Tan |first=Michael L. |author-link=Michael Tan |date=2013-06-27 |title=Pinoy generations |url=https://opinion.inquirer.net/55415/pinoy-generations |access-date=2025-01-15 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sabi ni Tan na ang malapit na pagkakatulad ng Amerikanong Henerasyong X sa Pilipinong Henerasyong X ay mailalapat lamang sa mga gitna at mas mataas na uri ng lipunan at hindi sa mga [[kahirapan|mahihirap]].<ref name=":1" /> Kung susundin ang Silanganing paghahati ng henerasyon, ang mga taong ipinanganak mula 1965 hanggang 1980, ang bersyong Pilipino ng Henerasyong X ay lumaki na nakikilala lamang ang iisang [[Pangulo ng Pilipinas]], si [[Ferdinand Marcos]].<ref name=":1" /> Bagaman, tumanda patungong mamamayang senyor na nakilala ang pitong iba pang pangulo.<ref name=":2">{{Cite news |last=Ignacio |first=Alwin |date=2024-07-01 |title=My Gen X take |language=en |work=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2024/06/30/my-gen-x-take |access-date=2025-01-15}}</ref> Naranasan din ng mga Pilipinong Henerasyong X ang pag-unlad ng [[telekomunikasyon]] mula sa [[telepono]] hanggang sa [[Teleponong selular|selpon]] hanggang sa [[smartphone]].<ref name=":2" /> Sa [[musika]], naranasan nila ang [[oyayi]], ang mga midyum na plaka, [[casette]], [[CD]] hanggang digital streaming.<ref name=":2" /> Ang Pilipinong Henerasyong X tulad ng Amerikanong Henerasyong X ay naranasan ang mabilis na pagbabago ng [[teknolohiya]] at lipunan.<ref>{{Cite journal |last=Henry E. Lemana II |last2=Junnitte Rulona |last3=May Grace Bretaña |last4=Remark Mortalla |last5=Cyndiarelle Abordo |last6=Jayson Barnes |date=2023 |title=Navigating the Digital Age: Insights from Gen X Educators in the Philippines |url=https://ejournals.ph/article.php?id=21805#:~:text=Among%20these%20educators,%20Generation%20X,teach%20in%20the%20digital%20age. |journal=Psychology and Education: A Multidisciplinary Journal |language=en-US |volume=14 |issue=6 |pages=1–1}}</ref> Mga Kanluraning tulad ng mga Amerikanong Henerasyong X na may diwang maka-negosyo, ang karamihan sa mga Pilipinong Henerasyong X ay mas ninanais na magmay-ari ng [[negosyo]].<ref>{{Cite web |last=Mirasol |first=Patricia B. |date=2024-03-05 |title=Filipino Gen X, Y prefer owning their business |url=https://www.bworldonline.com/bw-launchpad/2024/03/06/579724/filipino-gen-x-y-prefer-owning-their-business/ |access-date=2025-01-15 |website=BusinessWorld Online |language=en-US}}</ref> Bagaman sa [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]], mayroong 9.2 milyong Henerasyong X ang walang akawnt sa [[bangko]] noong 2021 na nasa 29% ng mga kabuuang walang akawnt sa bangko na Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Sy |first=Aaron Michael C. |date=2024-01-14 |title=Gen X, Boomers are an overlooked opportunity for digital banks expanding in the Philippines |url=https://www.bworldonline.com/top-stories/2024/01/15/568840/gen-x-boomers-are-an-overlooked-opportunity-for-digital-banks-expanding-in-the-philippines/#google_vignette |access-date=2025-01-15 |website=BusinessWorld Online |language=en-US}}</ref> Mas maalam pa ang mga Pilipinong [[Mga milenyal|Milenyal]] sa pananalapi.<ref>{{Cite web |last=Simeon |first=Louise Maureen |date=2024-04-28 |title=‘Millennials most financially literate generation in Philippines’ |url=https://www.philstar.com/business/2024/04/28/2350892/millennials-most-financially-literate-generation-philippines |access-date=2025-01-15 |website=Philstar.com}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kulturang popular]] [[Kategorya:Ika-20 siglo]] dijzv0f99b2ja4b1gx55jbwpltbzsre 0 332588 2232235 2201314 2026-10-07T03:14:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232235 wikitext text/x-wiki {{short description|Kastilang conquistador (1549–1576)}}{{Infobox person|birth_date=c.1549|birth_place=[[Lungsod ng Mehiko]], [[Bireynato ng Bagong Espanya]]|caption=Juan de Salcedo, ika-16 dantaon na Kastilang conquistador sa Pilipinas.|image=Juan de Salcedo, Spanish conquistador.png|death_date={{death date and age|df=yes|1576|03|11|1549}}|death_place=[[Vigan|Vigan, Ilocos]], [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas]]|spouse=Prinsesa Kandarapa|awards=Binigyang kontrol ng Rehiyong Ilocos at ng Lungsod ng Vigan ni Haring [[Felipe II]] ng Espanya}} Si '''Juan de Salcedo''' (1549 – Marso 11, 1576) ay isang [[Espanya|Kastilang]] conquistador. Siya ang apo ng Kastilang heneral na si [[Miguel López de Legazpi]]. Si Salcedo ay isa sa mga kawal na sumama sa pananakop ng mga Kastila sa [[Pilipinas]] noong 1565. Sumama siya sa hukbo ng Espanya noong 1564 sa edad ng 15, sa kanilang paglalayag para sa paggalugad sa Silangang Indiyas at sa [[Karagatang Pasipiko|Pasipiko]], upang maghanap ng maraming yaman tulad ng ginto at mga pampalasa, at upang makanap ng daanan papunta sa mga isla kung saan nakaraang dumayo sina [[Fernando de Magallanes]] noong 1521 at si [[Ruy López de Villalobos]] noong 1543. Noong 1567, sa edad na 18, si Salcedo na pinakabatang sundalo sa impanterya ng Espanya, ay namuno sa isang hukbo na may humigit-kumulang 300 sundalong Espanyol at Mehikano (ang istoryador ng Filipino at Espanyol na si Carlos Quirino ay tinantiya na higit sa kalahati ng mga miyembro ng ekspedisyon kung saan ang mga Mexicano mula sa iba't ibang magkakahalong mga pangkat-etniko, pangunahin ay Criollo, Mestizo at Indio, na ang natitirang mga Kastila mula sa Espanya)<ref>Schurz, Manila Galleon, 22; Carlos Quirino, “Mexican Connection,” 933–934. </ref> at 600 kaalyado na Bisaya kasama si Martín de Goiti para sa kanilang pananakop sa Muslim na kaharian ng Maynila. Doon sila ay nakipaglaban sa mga katutubo at ang mga pinuno nito, at higit sa lahat laban sa pinunong si Tarik Sulayman (isang pangalan na hango sa Arabe na طارق بن زياد "Tāriq"), ang mga pamayanang Muslim sa Pilipinas ay naging maunlad bago pa man at sa panahon ng pananakop ng Mehikano-Kastila. Ang mga sundalong Kastila, kasama ang kanilang mga kaalyadong mga katutubong Bisaya ay nagsanib noong 1570 at 1571, upang salakayin ang mga katutubong tribo at ang mga pamayanang Islamiko sa isla ng Luzon, upang kontrolin ang kanilang mga lupain. Tinawag ng Amerikanong istoryador na si William Henry Scott si Salcedo bilang "ang huli sa mga Conquistadores." Noong Mayo 1572, pinangunahan ni Salcedo ang isang ekspedisyon ng mga 45 Kastila upoang maggalugad pahilaga at nagtatag ng ilang pamayanang Espanyol, kabilang ang [[Ilocos]] at ang lungsod ng [[Vigan]]. Iniwan ang 30 sa kanyang mga tauhan sa Vigan, nagpatuloy si Salcedo sa paglalayag sa paligid ng hilagang baybayin ng Luzon, at pababa sa silangang baybayin, kasama ang 15 lalaki sa 2 bukas na bangka. Bumalik siya sa Maynila pagkaraan ng 3 buwan na may dalang 50 libra ng ginto.<ref name="Scott">{{cite book |last1=Scott |first1=William |title=The Discovery of the Igorots |date=1974 |publisher=New Day Publishers |isbn=9711000873 |location=Quezon City |pages=9–10, 48–49}}</ref> Si Salcedo ay pinagkalooban ng mga ari-arian na tinatawag na haciendas, kasama ang lungsod ng Vigan, para sa mga lupaing nasakop niya ni Haring [[Felipe II]] ng Espanya. Noong 1574, nagmamadaling bumalik si Salcedo sa Maynila, nang ang lungsod na iyon ay binantaan ng isang malaking pagsalakay ng mga pirata sa pangunguna ni [[Limahong]] na naglayag mula sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas. Nagtipon si Salcedo ng 600 sundalong impanterya na binubuo ng 300 Kastila at Mehikano, kasama ang kanilang mga kaalyado ng 300 katutubong Pilipino upang ipagtanggol ang mga pamayanan at palayasin ang 6,500 pirata ng dagat na Tsino na kumubkob sa lugar. Pagkatapos ay naganap ang matinding labanan, at ilan sa kanyang mga sundalo ang namatay sa panahon ng alitan. Naitaboy ng mga Espanyol ang mga pirata. Kasunod ng tagumpay ng mga Espanyol sa Labanan sa Maynila noong 1574, hinabol ni Salcedo si Limahong hanggang Pangasinan noong 1575. Doon kinubkob ng mga Kastila ang mga pirata sa loob ng apat na buwan, bago sumuko si Limahong at naging matagumpay sa kanyang pagtakas.<ref name="Igawa">{{cite book |last1=Kenji |first1=Igawa |title=at the Crossroads: Limahon and Wako in Sixteenth-Century Philippines, in Elusive Pirates, Persavie Smugglers |date=2010 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=9789888028115 |editor1-last=Antony |editor1-first=Robert |location=Hong Kong |pages=78–82}}</ref><ref name="Sande">{{cite book |last1=Sande |first1=Francisco de |url=http://www.gutenberg.org/cache/epub/12635/pg12635-images.html |title=Relation of the Filipinas Islands: Manila, June 7, 1576. In The Philippine Islands 1493–1898, Vol. 4 of 55 1576–1582 |date=2004 |publisher=Project Gutenberg EBook |editor1-last=Blair |editor1-first=E.H. |access-date=19 January 2019 |editor2-last=Robertson |editor2-first=J.A.}}</ref><ref name="Scott" /> Matapos ang digmaan ay bumalik siya sa Ilocos upang pamahalaan ang mga pamayanan. Doon niya ginugol ang kanyang mga huling taon. Biglaang pumanaw si Salcedo noong Marso 1576 matapos ang panandaliang sakit, na maaring pagi-iiti, sa edad na 27.<ref name="Scott" /> == Pansariling buhay == Si Salcedo ay ipinanganak noong 1549 sa lupain ng Espanya sa [[Mehiko]] bilang ang kolonya ng viceroyalty ng [[Bireynato ng Bagong Espanya|Bagong Espanya]]. Siya ay isang anak nina Pedro de Salcedo at Teresa López de Legazpi. Siya ay may isang nakatatandang kapatid na lalaki na nagngangalang Felipe de Salcedo, na isa ring sundalo sa hukbong Kastila, at sumama sa kanya at sa kanyang lolo sa kanilang kampanya sa Pilipinas. Ang kanilang ina ay anak nina Miguel López de Legazpi at Isabel Garcés. Si Salcedo ay ikinasal kay Prinsesa Kandarapa, ang katutubong Prinsesa ng [[Bayan ng Tondo|Tondo]] noong 1572, sa edad na 23. Ayon sa mga makasaysayang dokumento ng Pilipinas at isang nakasulat na salaysay ni Don Felipe Cepeda, ang katulong ni Salcedo,<ref name=":0">{{Cite web |url=https://studyhippo.com/the-goddess-36495/ |title=Don Felipe Cepeda by Nick Joaquin |access-date=2025-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110125335/https://studyhippo.com/the-goddess-36495/ |archive-date=2025-01-10 |url-status=dead}}</ref> na bumalik sa Acapulco, ay nagsalaysay na pagkatapos ng pananakop ng mga Espanyol sa Luzon sa tulong ng Mehikano at Bisaya, at ang resulta ng kanilang pagpapasailalim sa bayan ng Tondo, na dating pangunahing estado sa Luzon kasama ang [[Kaharian ng Maynila|Islamikong Maynila]], si Juan de Salcedo, noon ay mga 22 taong gulang, ay umibig sa 18-taong-gulang na "Dayang-dayang" (isang katutubong salitang Filipino para sa "Prinsesa") Kandarapa, na ipinangalan sa lark of the rice fields, na ang kanta ay ginaya niya ng kanyang magandang boses sa pag-awit,<ref name="Kahimyang">[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1674/the-romance-of-juan-de-salcedo-and-lakandolas-niece-dayang-dayang-candarapa "The romance of Juan de Salcedo and Lakandula's niece, Dayang-Dayang Candarapa"] inilathala sa Kahimyang Project, Binanggit mula: Romance and adventure in old Manila, ni Walter Robb, sa mga sulat ni Percy A. Hill, Philippine Education Company, Manila, 1935</ref> ay sinasabing pamangkin ni Lakandula, Lakan ng Tondo ("pinakanakatataas na pinuno").<ref name="Ordoñez20120819">{{Cite news |last=Ordoñez |first=Minyong |date=2012-08-19 |title=Love and power among the 'conquistadors' |language=en |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=http://lifestyle.inquirer.net/62474/love-and-power-among-the-conquistadors |access-date=2017-09-28}}</ref> Si Juan ay umibig, nang makita ang pagkababae ng kanyang pigura habang siya at ang kanyang mga alipin ay naliligo sa Ilog Pasig. Si Salcedo ay nagkaroon ng paghanga sa natural na pisikal na kagandahan ng Kandarapa, kabilang ang kanyang mahabang itim na uwak na buhok, kakaibang ginintuang kayumangging balat, at marangyang pamumuhay ng hari. Pinahahalagahan din niya ang mga Prinsesa na "Indio" (isang salitang Espanyol para sa katutubong Malay).<ref name="Kahimyang" /> Ang kanilang pag-iibigan ay lubos na labag sa kagustuhan ng kanilang mga ninuno sapagkat ninanais ni Lakandula na ang kanyang pamangkin, si Dayang-dayang Kandarapa, ay mapangasawa sa Rajah ng Macabebe na hindi gusto ni Kandarapa dahil siya ay ikinasal nang maraming beses sa ibang mga babae dahil sa nakaugalian sa relihiyong Islam;<ref name="Kahimyang" /> at ninanais ni Miguel López de Legazpi na ang kanyang apo na ipinanganak sa Mehiko, si Salcedo, ay pakasalan ang isang purong puting Europeong Kastilang babae. Ang Rajah ng Macabebe na nakatanggap ng balita tungkol sa namumuong pag-iibigan mula kay Rajah Sulayman na kapwa Muslim na Rajah, ng Maynila, ay nagalit at kaniyang isinigaw: {{Blockquote |text="Hatiin nawa ng araw ang aking katawan sa dalawa, at ipalamon sa mga buwaya, at ang aking mga asawa'y makipagsalawahan, kung ako ma'y makikipagkaibigan sa mga Kastila!" |author=(طارق بن زياد )Tariq Sulayman, Rajah ng Macabebe }} Ang pinunong si Rajah Tariq Sulayman matapos ay naglunsad ng Labanan sa Bangkusay laban sa mga Kastila, upang kumontra kung saan naman ay ipinadala ng heneral ng Espanyol na si Miguel López de Legazpi sina Martin de Goiti at Juan de Salcedo sa larangan ng digmaan kung saan napatay nila si Sulayman sa pamamagitan ng isang kanyon sa dibdib, sa gayon ay nahulog sa dagat upang kainin ng mga buwaya na kanyang isinumpa. Ang mga Espanyol pagkatapos ay napuno ng pagnakawan at mga bilanggo. Kabilang sa mga nahuli ay ang anak at pamangkin ni Lakandula, na pinalaya ni López de Legazpi habang itinatago ang kanyang kaalaman sa mga rajah ng pagtataksil sa Tondo. Naglayag si de Goiti sa Bulakan sa pamamagitan ng paikot-ikot na mga daluyan ng Pampanga, kasama sina Lakandula at [[Rajah Sulayman]] upang himukin ang mga naninirahan na magpasakop. Ipinakulong ni López de Legazpi si Lakandula pagkatapos niyang bumalik sa Tondo nang walang pahintulot sa kabila ng kanyang kahusayan sa pananalita sa paghikayat sa ibang mga datu (pinuno) na sumapi sa mga Kastila. Nang bumalik sina de Goiti at Salcedo, siyempre, nagpetisyon si Salcedo para sa kalayaan ni Lakandula, at siya ay pinalaya.<ref name="Kahimyang" /> Matapos ay palihim na ikinasal sina Juan at Kandarapa, nagpalitan ng mga liham at singsing sina Juan at Kandarapa kung saan sila'y umaasa na ang hinaharap ay malulutas at makapagbibigay sa kanila ng kaligayahan. Mabilis na bininyagan ni Fray Alvarado si Kandarapa, kasama ang marami pang miyembro ng pamilya ni Lakandula, sa pananampalatayang Romano Katoliko at binigyan ng Kandarapa ang Kristiyanong pangalang Dolores. Ang kanyang pangalan galing binyag ay Dolores de Salcedo.<ref name="Kahimyang" /> Nagpadala si Kandarapa kay Salcedo ng mensahe sa loob ng isang kumpol ng mga puting bulaklak ng lotus (Ang bulaklak ng lotus ay ang pinakasagradong bulaklak sa Mystisismong Tantriko dahil ito ay dalisay at maganda sa kabila ng paglaki mula sa putik ng kanyang paligid. Ito ay sabay-sabay na isang punong simbolo ng Hindu God Vishnu<ref>{{Cite journal |year=1968 |title=The Burlington Magazine |url=https://www.jstor.org/stable/875819 |volume=110 |issue=788 |pages=629–631 |issn=0007-6287 |jstor=875819 |website=JSTOR}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Kenoyer |first1=Jonathan M. |url=https://books.google.com/books?id=7CjvF88iEE8C&dq=lotus+vishnu&pg=PA93 |title=The Ancient South Asian World |last2=Heuston |first2=Kimberley Burton |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-522243-2 |pages=93 |language=en}}</ref> at nauugnay din sa Budismong Zen).<ref>{{Citation |last1=Groner |first1=Paul |title=Editors' Introduction: The "Lotus Sutra" in Japan |date=2014 |url=http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/4327 |journal=Japanese Journal of Religious Studies |volume=41 |issue=1 |pages=1–23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140614012026/http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/4327 |archive-date=June 14, 2014 |last2=Stone |first2=Jacqueline I. |url-status=dead}}</ref> Gayunpaman, nagkamali si Prinsesa Kandarapa na nagtaksil sa kanya si Salcedo bilang kinahatnan ng di-pagsangayon ni de Legazpi kung saan kaniyang pinadala sa kanyang apong Mehikano sa malayong mga ekspedisyon upang hadlangan ang kanyang pagmamahal kay Kandarapa, at maging ang kaniyang pagsisinungaling na si Salcedo raw ay nagpakasal sa anak na babae ng Rajah ng Kaog na si Santa Lucia.<ref name="Kahimyang" /> Kaya naman namatay siya dahil sa kalungkutan na kaniyang naramdaman sa kaniyang puso. Sa pagbabalik mula sa kanyang mga kampanya, nalaman ni Salcedo ang kanyang pagkamatay ngunit iningatan niya ang kanyang tanda ng katapatan sa kanya hanggang sa katapusan. Nang mamatay daw siya sa Ilocos, nasa bulsa ng dibdib niya, ang mga tuyong dahon ng bulaklak ng Lotus na binigay ni Kandarapa sa kanya. Ang pag-iibigan na ito na naitala ni Don Felipe Cepeda sa Mehiko, ay kinuha ng Hesuwitong Katalan na si Fr. Jose Ibañez, na naglathala ng romansang ito sa Espanya.<ref>{{cite book |last1=Besa |first1=Emmanuel |url=https://books.google.com/books?id=Q0I3DwAAQBAJ&q=princess+kandarapa&pg=PA183 |title=Tales of Intramuros |date=22 September 2017 |isbn=9781365753626 |access-date=19 January 2019}}</ref> == Legado == Ang kaniyang mga labi ay nasa libingan ng mga kabalyero sa Simbahan ng San Agustin sa [[Intramuros]] sa Pilipinas. == Tingnan din == * [[Kasaysayan ng Pilipinas]] * [[Miguel López de Legazpi]] ==Sanggunian== {{Reflist}} == Mga babasahin == * Morga, Antonio de. (2004). ''The Project Gutenberg Edition Book : History of the Philippine Islands – 1521 to the beginning of the XVII century''. Volume 1 and 2. * Legazpi, Don Miguel López de. (1563–1572). ''Cartas al Rey Don Felipe II : sobre la expedicion, conquistas y progresos de las islas Felipinas''. Sevilla, España. {{DEFAULTSORT:Salcedo, Juan de}} qtr8qawghvt53d62z8thue35uxcz57o 0 333027 2232334 2149156 2026-10-07T10:52:00Z DZGU 91.3 167241 2232334 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Radyo Bantayog | callsign = DZAU | logo = | city = [[Talisay, Camarines Norte|Talisay]] | area = [[Camarines Norte]] at mga karatig na lugar | branding = DZAU 1233 | airdate = 2010 | frequency = 1233 kHz | repeater = DZGU 91.3 MHz | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs (broadcasting)|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 [[watt]]s | erp = | class = | callsign_meaning = | owner = [[Polytechnic Foundation of Cotabato and Asia]] | webcast = https://www.facebook.com/dzau1233/ | website = }} Ang '''DZAU''' (1233 [[:en:AM_broadcasting|AM]]) '''Radyo Bantayog''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Polytechnic Foundation of Cotabato and Asia]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Heritage Homes, Brgy. Binanuan, [[Talisay, Camarines Norte]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=August 11, 2019}}</ref><ref>[http://www.bicolstandard.com/2015/03/tallado-cyber-libel-photo-voyeurism-case-netizens.html For posting Tallado scandal photos | Cam Norte gov files criminal complaints vs netizens]</ref><ref>[https://ifex.org/filipino-broadcaster-receives-threatening-text-messages/ Filipino broadcaster receives threatening text messages]</ref><ref>[https://www.philstar.com/nation/2012/06/28/821996/camarines-norte-police-chief-sacked-alleged-extortion Camarines Norte police chief sacked for alleged extortion]</ref><ref>[https://cmfr-phil.org/press-freedom-protection/press-freedom/seven-broadcasters-facing-libel-suit/ Seven broadcasters facing libel suit]</ref><ref>[https://fenixfilesblog.wordpress.com/2016/10/07/special-report-imbistigasyon-sa-involvement-ni-gob-edgardo-tallado-sa-illegal-mining-activities-iniutos-ng-tanggapan-ni-pangulong-duterte-sa-denr-the-fenix-files/ SPECIAL REPORT: Imbestigasyon sa involvement ni Gob. Edgardo Tallado sa illegal mining activities iniutos ng tanggapan ni Pangulong Duterte sa DENR]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Daet Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Norte]] sdvb49kr9bx54194y2mv8uyh0gnjj7a 2232338 2232334 2026-10-07T11:16:00Z DZGU 91.3 167241 2232338 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Radyo Bantayog | callsign = DZAU | logo = | city = [[Talisay, Camarines Norte|Talisay]] | area = [[Camarines Norte]] at mga karatig na lugar | branding = DZAU 1233 | airdate = 2010 | frequency = 1233 kHz | repeater = DZGU 1503 kHz<br>DWCV 91.3 MHz | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs (broadcasting)|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 [[watt]]s | erp = | class = | callsign_meaning = | owner = [[Polytechnic Foundation of Cotabato and Asia]] | webcast = https://www.facebook.com/dzau1233/ | website = }} Ang '''DZAU''' (1233 [[:en:AM_broadcasting|AM]]) '''Radyo Bantayog''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Polytechnic Foundation of Cotabato and Asia]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Heritage Homes, Brgy. Binanuan, [[Talisay, Camarines Norte]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=August 11, 2019}}</ref><ref>[http://www.bicolstandard.com/2015/03/tallado-cyber-libel-photo-voyeurism-case-netizens.html For posting Tallado scandal photos | Cam Norte gov files criminal complaints vs netizens]</ref><ref>[https://ifex.org/filipino-broadcaster-receives-threatening-text-messages/ Filipino broadcaster receives threatening text messages]</ref><ref>[https://www.philstar.com/nation/2012/06/28/821996/camarines-norte-police-chief-sacked-alleged-extortion Camarines Norte police chief sacked for alleged extortion]</ref><ref>[https://cmfr-phil.org/press-freedom-protection/press-freedom/seven-broadcasters-facing-libel-suit/ Seven broadcasters facing libel suit]</ref><ref>[https://fenixfilesblog.wordpress.com/2016/10/07/special-report-imbistigasyon-sa-involvement-ni-gob-edgardo-tallado-sa-illegal-mining-activities-iniutos-ng-tanggapan-ni-pangulong-duterte-sa-denr-the-fenix-files/ SPECIAL REPORT: Imbestigasyon sa involvement ni Gob. Edgardo Tallado sa illegal mining activities iniutos ng tanggapan ni Pangulong Duterte sa DENR]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Daet Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Norte]] 0d7j1xb6e7s43fprkoumu3ex4wezszb 0 334465 2232198 2188619 2026-10-07T01:04:52Z Mwagwiquosbeh 165826 /* */ 2232198 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant |winner='''[[Fernanda Alves]]''' |represented={{Flagu|Portugal}} |date=26 Oktubre 1996 |presenters=Masumi Okada |image=Fernanda Schmelz (née Alves).jpg |venue= Kanazawa Kagekiza, [[Kanazawa]], Hapon |broadcaster=TV Tokyo |entrants=48 |placements=15 |debuts={{Hlist|Masedonya|Toho}} |withdraws={{Hlist|Dinamarka|El Salvador|Guam|Honduras|Mehiko|Seykelas|Taylandiya|Tsipre}} |returns={{Hlist|Bagong Kaledonia|Pinlandiya|Polonya|Rusya|Tsile|Tunisya|Ukranya}} |before=[[Miss International 1995|1995]] |next=[[Miss International 1997|1997]] |photo size=200px |caption=Ang Miss International 1996 na si Fernanda Alves noong 2006 |congeniality=Kathleen Williams<br>{{flagicon|MNP}} Hilagang Kapuluang Mariana |photogenic=Jung-hwa Kim<br>{{flagu|Timog Korea}} |best national costume=Claudia Inés Mendoza<br>{{flagu|Kolombya}} }} Ang '''Miss International 1996''' ay ang ika-36 na edisyon ng [[Miss International]] pageant, na ginanap sa Kanazawa Kagekiza, [[Kanazawa]], Hapon noong 26 Oktubre 1996. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Anne Lena Hansen]] ng Noruwega si [[Fernanda Alves]] ng Portugal bilang Miss International 1996. Ito ang unang beses na nanalo ang Portugal bilang Miss International. Nagtapos bilang first runner-up si Ibticem Lahmar ng Tunisya, habang nagtapos bilang second runner-up si Claudia Inés Mendoza ng Kolombya. Mga kandidata mula sa apatnapu't-pitong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Masumi Okada ang kompetisyon. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss International 1996''' | * '''{{Flagicon|POR}} [[Portugal]]''' – '''[[Fernanda Alves]]''' |- |1st runner-up | * '''{{Flagicon|TUN}}''' [[Tunisia|Tunisya]] – Ibticem Lahmar |- |2nd runner-up | * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Claudia Inés Mendoza |- |Top 15 | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Kylie Watson * {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Bagong Kaledonia]] – Tania Chitty * {{flagicon|Venezuela|variant=1954}} [[Venezuela|Beneswela]] – Carla Steinkopf * '''{{flagicon|BOL}}''' [[Bolivia|Bulibya]] – Elka Pacheco * {{Flagicon|ESP}} [[Espanya]] – Rosa Casado * '''{{Flagicon|GRE}}''' [[Gresya]] – Rania Likoudi * {{Flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]] – Akiko Sugano<ref name=":0222">{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Oktubre 2010 |title=RP only Asian country with Miss Int'l winners |url=https://www.philstar.com/entertainment/2010/10/22/622844/rp-only-asian-country-miss-intl-winners |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Eva Stenset * '''{{Flagicon|PHI|variant=1945}}''' [[Pilipinas]] – [[Yedda Marie Romualdez|Yedda Marie Mendoza]] * {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] – Kim Jung-hwa<ref name=":0222" /> * '''{{flagicon|TUR}}''' [[Turkiya]] – Gokce Yanardag * {{Flagicon|UKR}} [[Ukranya]] – Nataliya Kozitskaya |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missinternational.org/en/}} {{Miss International}} r6mx8kxxp19pga7p48n8df0evs8f8wf 0 336998 2232171 2195092 2026-10-06T19:54:59Z Krok6kola 108585 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:ManilaOperaHousejf7591 23.JPG]] → [[File:Inauguration of the First Philippine Assembly historical marker at the Manila Grand Opera Hotel & Casino entrance - 1.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 2232171 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = Asambleang Pilipino | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = | coa_pic = | coa_caption = | coa_res = | coa_alt = | logo_pic = | logo_caption = | logo_res = | logo_alt = | house_type = Mababang Kapulungan | body = Lehislaturang Pilipino | houses = | term_limits = | foundation = {{Start date|1907|10|16}} | disbanded = {{End date|1916|10|16}} | preceded_by = Komisyong Pilipino | succeeded_by = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | new_session = | leader1_type = Tagapagsalita | leader1 = | party1 = | election1 = | leader2_type = | leader2 = | party2 = | election2 = | leader3_type = | leader3 = | party3 = | election3 = | leader4_type = | leader4 = | party4 = | election4 = | leader5_type = | leader5 = | party5 = | election5 = | leader6_type = | leader6 = | party6 = | election6 = | seats = 80<ref>{{cite web|title=The History of the First Philippine Assembly (1907–1916)|url=http://nhcp.gov.ph/the-history-of-the-first-philippine-assembly-1907-1916/|publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]]|date=September 5, 2012}}</ref> | house1 = | house2 = | structure1 = | structure1_res = | structure1_alt = | structure2 = | structure2_res = | structure2_alt = | political_groups1 = | political_groups2 = | committees1 = | committees2 = | joint_committees = | voting_system1 = | voting_system2 = | last_election1 = | last_election2 = | next_election1 = | next_election2 = | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = [[Manila Grand Opera House]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = | motto = }} [[File:Taft Addressing First Philippine Assembly 1907.jpg|thumb|Si [[William Howard Taft]] ay nagtatalumpati sa Unang Asamblea ng Pilipinas sa Manila Grand Opera House.]] [[File:Inauguration of the First Philippine Assembly historical marker at the Manila Grand Opera Hotel & Casino entrance - 1.jpg|thumb|Plaka kung saan dating nakatayo ang Manila Grand Opera House , lugar ng inagurasyon ng asamblea.]] Ang '''Asambleang Pilipino''' (minsan tinatawag na '''Pambansang Asamblea ng Pilipinas''' ) ay ang mababang kapulungan ng Lehislatura ng Pilipinas mula 1907 hanggang 1916, nang palitan ang pangalan nito bilang [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] . Ang Asambleang Pilipino ang unang pambansang lehislatibong katawan na ganap na pinili sa pamamagitan ng halalan. Ang Asamblea ay nilikha sa pamamagitan ng 1902 Philippine Organic Act ng Kongreso ng Estados Unidos , na nagtatag ng Pamahalaang Insular ng Pilipinas . Kasama ng isang mataas na kapulungan (ang itinalagang Komisyon ng Pilipinas ), binuo nito ang bicameral na Lehislatura ng Pilipinas noong panahon ng kolonyal na Amerikano . Noong 1916, pinalitan ng Jones Act ang Philippine Organic Act at ang Asamblea ay naging kasalukuyang Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas. Ang unang halalan sa Asemblea ng Pilipinas ay ginanap noong Hulyo 30, 1907. Ito ang mga unang pambansang halalan na ginanap sa Pilipinas. Ang Asemblea ay pinasinayaan noong Oktubre 16, 1907 kung saan si Sergio Osmeña ang Ispiker ng Asemblea, si Manuel L. Quezon ang pinuno ng mayorya , at si Vicente Singson ang pinuno ng minorya . Ang pagpapasinaya ng asamblea ay nagmarka ng isang "puntong pagbabago sa kasaysayan ng bansa, dahil ang pagkakatatag nito ay nagmarka ng pagsisimula ng pakikilahok ng mga Pilipino sa pamamahala sa sarili at isang malaking hakbang tungo sa sariling pagpapasya ." == Mga sanggunian == {{Reflist}} 9yuaz3vghsl7e8r0fctgj25cvojxo8j 0 339255 2232302 2229666 2026-10-07T08:04:27Z Allyriana000 119761 2232302 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=10 Oktubre 2026|venue=MGI Hall, [[Bangkok]], Taylandiya|debuts=|returns={{Hlist|Baybaying Garing|Bangglades|Honduras|Iran|Moldabya|Mongolya|Noruwega|Pakistan|Rumanya|Rusya|Sierra Leone|Suwisa|Timog Sudan|Tsile|Urugway}}|before=[[Miss Grand International 2025|2025]]|withdraws={{Hlist|Alemanya|Anggola|Arhentina|Dinamarka|Hilagang Masedonya|Kirgistan|Lupangyelo|Martinika|Palestina|Panama|Sambia|Suwesya|Suwisa|Trinidad at Tobago|Unggriya}}|entrants=78|placements=20}} Ang '''Miss Grand International 2026''' ang ika-14 na [[Miss Grand International]] pageant, na gaganapin sa Hall sa Bangkok, Taylandiya, sa 10 Oktubre 2026.<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2026 |title=Miss Grand International reveals official schedule for 2026 pageant in Thailand |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1001150/miss-grand-international-reveals-official-schedule-for-2026-pageant-in-thailand/story/ |access-date=15 Setyembre 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Kokoronahan ni [[Emma Tiglao]] ng Pilipinas ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 18 Oktubre 2025, sa kasagsagan ng pangwakas na kompetisyon ng [[Miss Grand International 2025]], opisyal na inanunsyo bilang mangungunang bansa ang Indiya para sa taong 2026, at ang pangwakas na kompetisyon ay nakatakdang idaos sa Oktubre 2026, kung saan gaganapin ang mga gawain sa kompetisyon sa tatlong lungsod: [[Jaipur]], [[Agra]], at New Delhi.<ref>{{Cite web |date=18 Oktubre 2025 |title=India será sede del Miss Grand International 2026, que se celebrará en octubre |trans-title=India will host Miss Grand International 2026 in October |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018150621/https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |archive-date=18 Oktubre 2025 |website=22 Agosto 2026 |publisher=El Universo |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Oktubre 2025 |title=Emma Tiglao gives PH a back-to-back win at Miss Grand International 2025 |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |archive-date=5 Pebrero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=25 Oktubre 2025 |title=India Bakal Jadi Tuan Rumah Miss Grand International 2026, Perdana! |trans-title=India Will Host Miss Grand International 2026 For The First Time! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Ang huling kompetisyon ay nakatakdang gaganapin sa 10 Oktubre 2026. Noong Agosto 2026, inanunsyo ng mga tagapag-ayos na ang Indira Gandhi Arena sa New Delhi, India, ang magiging lugar para sa mga paunang at panghuling mga kompetisyon. Nakatakdang dumating ang mga kalahok sa 18 Setyembre 2026.<ref>{{cite news|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/999907/miss-grand-international-2026-to-take-place-in-india-this-october/story/|title=Miss Grand International 2026 to take place in India this October|date=26 Agosto 2026|work=GMA News|publisher=GMA Network|language=en|quote=India will host the Miss Grand International 2026 pageant in October.|access-date=30 Agosto 2026}}</ref> Gayunpaman, noong 3 Setyembre 2026, inanunsyo ng Miss Grand International Organization na ililipat ang kompetisyon mula sa Indiya patungo sa Taylandiya.<ref>{{cite news |date=3 Setyembre 2026 |title=Miss Grand International finals ditches India for Thailand |language=en |trans-title=Miss Grand International moves its 2026 finals to Thailand after the India organization fails to fulfill its contractual obligations |work=GMA News Lifestyle |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/news/137917/miss-grand-international-finals-ditches-india-for-thailand/story |access-date=15 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=3 Setyembre 2026 |title=Miss Grand International 2026 moved from India to Thailand amid contract issues |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/9/3/miss-grand-international-2026-moved-from-india-to-thailand-amid-contract-issues-1916 |access-date=15 Setyembre 2026 |website=ABS-CBN Lifestyle |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=3 Setyembre 2026 |title=Miss Grand International 2026 relocates competition from India to Thailand |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1000989/miss-grand-international-2026-relocates-competition-from-india-to-thailand/story/ |access-date=15 Setyembre 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Ang desisyon ay kasunod ng hindi pagtupad ng punong-abalang bansa sa mga obligasyon nito sa kontrata at sa hindi pagtugon sa mga pamantayang napagkasunduan kasama ang Miss Grand International.<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=4 Setyembre 2026 |title=Miss Grand International 2026 moves from India to Thailand |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/09/04/2554043/miss-grand-international-2026-moves-india-thailand |access-date=15 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=3 Setyembre 2026 |title=India no longer hosting Miss Grand International 2026 finals in October |url=https://entertainment.inquirer.net/682576/india-no-longer-hosting-miss-grand-international-2026-finals-in-october |access-date=15 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=3 Setyembre 2026 |title=Miss Grand International 2026 Moves from India to Thailand: Host Country Change, New Dates and Details |url=https://tribune.net.ph/2026/09/03/miss-grand-international-2026-moves-competition-from-india-to-thailand |access-date=15 Setyembre 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref> Itinakda sa kasunduan ang mga pamantayang "five-star" para sa parehong serbisyo at produksyon sa kabuuan ng kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Serato |first=Arniel C. |date=3 Setyembre 2026 |title=Miss Grand International 2026 relocated from India to Thailand |url=https://www.pep.ph/news/local/193670/miss-grand-international-2026-thailand-from-india-a718-20260903 |access-date=15 Setyembre 2026 |website=PEP.ph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=3 Setyembre 2026 |title=เฉลยสาเหตุ MGI ยกเลิกเจ้าภาพอินเดีย ย้าย Miss Grand International 2026 กลับมาจัดที่ไทย |trans-title=Reason revealed: MGI cancels India as host and moves Miss Grand International 2026 back to Thailand |url=https://www.thebangkokinsight.com/news/lifestyle/entertainment/1692445/ |access-date=15 Setyembre 2026 |website=The Bangkok Insight |language=th}}</ref> Matapos ang mga talakayan at pagsisikap na lutasin ang mga suliranin, ipinahayag ng Miss Grand International Organization na hindi natugunan ang mga kinakailangang pamantayan, kaya itinigil nito ang mga gawain sa Indiya at inilipat ang patimpalak sa Taylandiya.<ref>{{cite news |date=3 Setyembre 2026 |title=Miss Grand International 2026 hủy tổ chức ở Ấn Độ, dời toàn bộ lịch trình sang Thái Lan |language=vi |trans-title=Miss Grand International 2026 cancels its India events and moves the entire competition schedule to Thailand |work=Vietnam.vn |url=https://www.vietnam.vn/th/miss-grand-international-2026-huy-to-chuc-o-an-do-doi-toan-bo-lich-trinh-sang-thai-lan |access-date=15 Setyembre 2026}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Sa mga kandidatang itinalaga noong Agosto 2026, pitong kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata. ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan nina Tanin Alemi Baygy ng Iran, Ayu Zhafira Kynbråten ng Noruwega, at Lang Sa ng Timog Korea sina Nina Izadpanah, Erica Iren Vihovde, at Hyun-jin Kim, ayon sa pagkakabanggit, sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite news |last=원 |first=용길 |date=23 Hulyo 2026 |title=2026 미스 인터내셔널·그랜드 코리아 성료···"K-뷰티 사절단 탄생" |language=ko |trans-title=2026 Miss International & Grand Korea Successfully Conclude... "K-Beauty Ambassadors Born" |work=Seoul Finance |url=https://www.seoulfn.com/news/articleView.html?idxno=633905 |access-date=22 Agosto 2026}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=17 Setyembre 2026 |title=Norwegia Comeback di Miss Grand 2026, Wakilnya Keturunan Indonesia |trans-title=Norway Makes a Comeback at Miss Grand 2026, Its Representative is of Indonesian Descent |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/norwegia-comeback-di-miss-grand-2026-wakilnya-keturunan-indonesia-c1c2-01-l8vsm-jgpz51 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Pinalitan nina Adelaide Somuah Twum ng Gana at ni Menna El Batran ng Ehipto sina Rebecca Attiogbe at Sara Gouda, ayon sa pagkakabanggit, dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa mga naturang bansa.<ref>{{Cite web |last=Panassa |first=Abidé |date=21 Agosto 2025 |title=Rebecca Attiogbe, la Togolaise sacrée Miss Grand Ghana 2026 |trans-title=Rebecca Attiogbe, the Togolese crowned Miss Grand Ghana 2026 |url=https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020090524/https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |archive-date=20 Oktubre 2025 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Actu Lomé |language=fr}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Andini |first=Dewi |date=16 Setyembre 2026 |title=Profil Menna El Batran Miss Grand Mesir 2026, Menawan! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/profil-menna-el-batran-miss-grand-mesir-2026-c1c2-01-cw2f3-4h4yhf |access-date=23 Setyembre 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Pinalitan g ''first runner-up'' ng Miss Grand Malaysia 2026 na si Vyan Trisni ang orihinal na nagwagi na si Sunochini Thanabalon sa mga kadahilanang pangkalusugan.<ref>{{cite news |date=24 Hulyo 2026 |title=Miss Grand Malaysia 2026 to represent nation at Miss Grand International in India |language=en |work=Bernama |publisher=Bernama |url=https://lifestyle.bernama.com/news.php?id=2585172 |access-date=23 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724064244/https://lifestyle.bernama.com/news.php?id=2585172 |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref><ref name="mgmys2026">{{cite news |last=Andini |first=Dewi |date=11 Setyembre 2026 |title=Daftar Finalis Miss Grand International 2026 dari Asia Tenggara |language=id |trans-title=List of Miss Grand International 2026 Finalists from Southeast Asia |work=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/daftar-finalis-miss-grand-international-2026-dari-asia-tenggara-c1c2-01-cw2f3-kd3tb1 |access-date=23 Setyembre 2026}}</ref> Pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Grand USA 2026 na si Victoria Oluwakotanmi ang orihinal na nagwagi na si Mekyla Li, dahil sa paglabag nito sa kaniyang kontrata.<ref name="deth2026">{{cite web |author=Fernando |first=Jefferson |date=20 Agosto 2026 |title=Miss Grand USA ends Mekayla Li’s reign ahead of 2026 international pageant |url=https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820120713/http://web.archive.org/screenshot/https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-date=20 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sơn |first=Vũ |date=22 Agosto 2026 |title=Hoa hậu Hòa bình Mỹ 2026 Mekayla Li bị tước vương miện, Á hậu 1 Victoria Oluwakotanmi thay thế |trans-title=Miss Grand USA 2026 Mekayla Li was stripped of her crown, and first runner-up Victoria Oluwakotanmi replaced her |url=https://baohatinh.vn/tv/hoa-hau-hoa-binh-my-2026-mekayla-li-bi-tuoc-vuong-mien-a-hau-1-victoria-oluwakotanmi-thay-the-51230.html |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Hà Tĩnh TV |language=vi}}</ref> Pinalitan ni Hana Dědková si Dominique Alagia bilang kinatawan ng Republikang Tseko matapos magtamo ng pinsala sa kaniyang katawan.<ref name="mgcze2026">{{Cite web |date=23 Mayo 2026 |title=Novou Miss Czech Republic 2026 se stala Lucie Pisková |trans-title=Lucie Pisková became the new Miss Czech Republic 2026 |url=https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523234420/https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |archive-date=23 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Nova.cz |language=cs}}</ref><ref>{{Cite web |date=15 Setyembre 2026 |title=Jsem zlomená, napsala Dominique Alagia. Nepoletí na světové finále Miss |trans-title=I am heartbroken, wrote Dominique Alagia. She will not fly to the Miss World finals |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-grand-international-dominique-alagia-zraneni-vymena-hana-dedkova.A260914_204842_missamodelky_zar |access-date=23 Setyembre 2026 |website=iDNES.cz |language=cs}}</ref><ref>{{Cite news |date=14 Setyembre 2026 |title=Obrovská rána pro Domi Alagiu. O finále Miss Grand ji připravilo ošklivé zranění |language=cs-CZ |trans-title=A huge blow for Domi Alagia. A nasty injury deprived her of the Miss Grand finals |work=Extra.cz |url=https://www.extra.cz/obrovska-rana-pro-domi-alagiu-o-finale-miss-grand-ji-pripravilo-osklive-zraneni-9360c |access-date=23 Setyembre 2026}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Timog Sudan na huling sumali noong [[Miss Grand International 2017|2017]]; Moldabya, Noruwega at Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Grand International 2018|2018]];<ref name="mgmda2026b">{{cite web |date=3 Agosto 2026 |title=Republica Moldova și-a ales reprezentanta la Miss Grand International 2026. Cine este Regina Ganzenko? |trans-title=Moldova selects Regina Ganzenko as its representative for Miss Grand International 2026 |url=https://perfecte.md/lifestyle/republica-moldova-si-a-ales-reprezentanta-la-miss-grand-international-2026-cine-este-regina-ganzenko---2764468.html |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Perfecte.md |language=ro}}</ref> Iran at Urugway na huling sumali noong noong [[Miss Grand International 2020|2020]]; Rumanya na huling sumali noong [[Miss Grand International 2023|2023]]; at ang Baybaying Garing Banggades, Honduras, Pakistan, Rusya, Suwisa, at Tsile na huling sumali noong [[Miss Grand International 2024|2024.]]<ref>{{cite web |date=9 Abril 2026 |title=Miss Grand Honduras 2026 de visita en las Institución Postal |trans-title=Miss Grand Honduras 2026 Emili Alemán visits the country's postal institution ahead of her international representation |url=https://honducor.gob.hn/index.php/2026/04/09/miss-grand-honduras-2026-de-visita-en-las-institucion-postal/ |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Correos de Honduras |language=es}}</ref><ref>{{cite web |author=Francisca Bórquez |date=18 Hulyo 2026 |title=Ignacia Michelson va por una nueva corona: confirmó que competirá en Miss Grand Chile 2026 |trans-title=Ignacia Michelson is going for a new crown: she confirmed that she will compete in Miss Grand Chile 2026 |url=https://www.radioagricultura.cl/entretencion/ignacia-michelson-va-por-una-nueva-corona-confirmo-que-competira-en-miss-grand-chile-2026_20260718 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260719101058/https://www.radioagricultura.cl/entretencion/ignacia-michelson-va-por-una-nueva-corona-confirmo-que-competira-en-miss-grand-chile-2026_20260718/ |archive-date=19 Hulyo 2026 |access-date=23 Setyembre 2026 |publisher=Radio Agricultura Chile |language=es}}</ref> Bumitiw sina Matangaro Tarabay ng Kapuluang Cook, Rufina Gasanova ng Kirgistan, Charity Mumba ng Sambia, at Maria Kolotilo ng Ukranya sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last=Melina Etches |date=3 Nobyembre 2025 |title=Spectacular finale for Miss Cook Islands 2025: High-value prizes for the top three winners |url=https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cook Islands News |language=en}}</ref><ref>{{cite news |author=Supplied |date=25 Oktubre 2025 |title=Blending cultures for Miss Cook Islands |language=en |trans-title=Miss Cook Islands returns after a five-year break, with seven contestants competing for the national crown |work=Cook Islands News |url=https://www.cookislandsnews.com/internal/features/entertainment/art/blending-cultures-for-miss-cook-islands/ |access-date=23 Setyembre 2026}}</ref><ref name="mgukr2026">{{Cite web |date=3 Oktubre 2025 |title=Детский врач из «Охматдета» победила в конкурсе «Королева Украины 2025» |trans-title=Pediatrician from "Okhmatdet" won the "Queen of Ukraine 2025" contest |url=https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311202254/https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Oboz.ua}}</ref> Bumitiw si Roxana Ngouadi ng Republika ng Konggo dahil sa mga suliranin sa paglalakbay at sasali na lamang sa susunod na edisyon. Bumitiw si Sarah-Louisa Rohrer ng Suwisa matapos makansela ang kaniyang paglipad papuntang Taylandiya.<ref>{{Cite web |date=14 Setyembre 2026 |title=Grabserin ist Miss Grand Switzerland |trans-title=Grabserin is Miss Grand Switzerland |url=https://www.wundo.ch/artikel/grabserin-ist-miss-grand-switzerland/ |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Wundo.ch |location=Werdenberger & Obertoggenburger |language=de}}</ref> == Mga ''pre-pageant event'' == === Mga ''fan vote'' === ==== ''Pre-arrival voting'' ==== Noong 15 Setyembre 2026, nagsimula ang botohan para sa ''pre-arrival voting challenge'' sa mga opisyal na websayt at mga pahina ng kompetisyon sa ''Facebook'' at ''Instagram'' sa pamamagitan ng pagbabahagi ng mga larawan ng mga kandidata. Maaaring bumoto ang mga tao sa pamamagitan ng pagbigay ng puso at pagbabahagi ng mga ''post''. Ang lima kandidata na may pinakamataas na bilang ng mga boto sa websayt at lima mula sa hatirang pangmadla ay nagkaroon ng pagkakataong dumalo sa isang espesyal na pormal na hapunan kasama ang mga ehekutibo ng Miss Grand Organization noong 19 Setyembre 2026.<ref>{{cite news|title=Angelica Lopez seeks votes for Miss Grand International 2026 ‘pre-arrival’|trans-title=Angelica Lopez seeks public votes for a place in the Top 10 pre-arrival of Miss Grand International 2026|url=https://entertainment.inquirer.net/683817/angelica-lopez-seeks-votes-for-miss-grand-international-2026-pre-arrival|date=15 Setyembre 2026|work=[[Philippine Daily Inquirer]]|access-date=23 Setyembre 2026|language=en}}</ref> Kabilang sa sampung nagwagi sa ''pre-arrival voting'' ay sina: Emoura Phạm ng Biyetnam, Shyare Andrade ng Ekwador, Victoria Oluwakotanmi ng Estados Unidos, Ximena Carrillo ng Guwatemala, Alyanni Gómez ng Kuba, Micaela Viveros ng Paragway, [[Angelica Lopez]] ng Pilinas, Jihan Dimack ng Tansaniya, at Ignacia Michelson ng Tsile.<ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=19 Setyembre 2026 |title=Angelica Lopez carries the Philippine sash into Miss Grand International 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/09/19/angelica-lopez-carries-the-philippine-sash-into-miss-grand-international-2026 |access-date=23 Setyembre 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en-PH}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mitra |first=Elijah Gaven |date=20 Setyembre 2026 |title=Angelica Lopez officially sashed as PH representative to Miss Grand International 2026 |url=https://www.dzrh.com.ph/post/angelica-lopez-officially-sashed-as-ph-representative-to-miss-grand-international-2026 |access-date=23 Setyembre 2026 |website=DZRH News |language=en}}</ref> ==== ''Grand Day Experience'' ==== Noong 21 Setyembre 2026, nagsimula ang botohan para sa ''Grand Day Experience'' sa opisyal na websayt ng Miss Grand Internaitonal Organization. Maaaring bumoto ang mga tao sa pamamagitan ng pagbigay ng puso at pagbabahagi ng mga ''post''.<ref name=":4">{{Cite web |last=Vinh |first=Thành |date=24 Setyembre 2026 |title=Đại diện Emoura Phạm dẫn đầu bình chọn Grand Day Experience tại Miss Grand International 2026 |trans-title=Emoura Pham, representing Vietnam, leads the voting for Grand Day Experience at Miss Grand International 2026. |url=https://baonghean.vn/dai-dien-emoura-pham-dan-dau-binh-chon-grand-day-experience-tai-miss-grand-international-2026-10352028.html |access-date=25 Setyembre 2026 |website=Báo và Phát thanh, Truyền hình Nghệ An |language=vi}}</ref> Ang sampung kandidata na may pinakamataas na bilang ng mga boto sa websayt ay magkakaroon ng pagkakataong bumisita sa MGI Headquarters at Grand Clinic, pati na rin ang dumalo sa isang panghapong tsaa kasama ang mga ehekutibo ng Miss Grand Organization sa 28 Setyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Vân |first=Mi |date=24 Setyembre 2026 |title=Emoura Phạm xử lý khéo khi suýt ngã trên sân khấu Miss Grand International |trans-title=Vietnam's representative caused a sensation with her quick thinking when she nearly fell on the beauty pageant stage |url=https://dantri.com.vn/giai-tri/dai-dien-viet-nam-gay-sot-voi-pha-xu-ly-khi-suyt-nga-tren-san-khau-hoa-hau-20260924000956405.htm |access-date=25 Setyembre 2026 |website=Báo điện tử Dân trí |language=vi}}</ref><ref name=":4" /> Ang mga botong nalikom para sa kaganapang ito ay idaragdag din sa kabuuang bilang ng mga boto para sa ''Miss Popular Vote''. Kabilang sa sampung nagwagi sa ''Grand Day Experience'' ay sina: Emoura Phạm ng Biyetnam, Paula Assunção ng Brasil, Ximena Carrillo ng Guwatemala, Tanin Alemi Baygy ng Iran, Catalina Murillo ng Kosta Rika, Alyanni Gómez ng Kuba, Zara Younus ng Pakistan, Jihan Dimack ng Tansaniya, Patthama Jitsawat ng Taylandiya, at Ignacia Michelson ng Tsile.<ref>{{Cite web |last= |date=23 Setyembre 2026 |title=Ignacia Michelson sorprende en el Miss Grand International y entra al Top 10: así puedes apoyarla |trans-title=Ignacia Michelson stuns at Miss Grand International and makes the Top 10: here’s how you can support her. |url=https://www.pagina7.cl/redes-sociales/ignacia-michelson-sorprende-en-el-miss-grand-international-y-entra-al-top-10-asi-puedes-apoyarla/ |access-date=25 Setyembre 2026 |website=Página 7 |language=es}}</ref> == Mga kandidata == Pitumpu't-walong kandidata ang lalahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{Sortname|Sara|Shehu|nolink=1}}<ref name="mgalb2026">{{Cite web |date=9 Pebrero 2026 |title=Sara Shehu, fituese e Miss Grand Albania 2026 |trans-title=Sara Shehu, winner of Miss Grand Albania 2026 |url=https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311201318/https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Shqipëria Post |language=sq}}</ref> |22 |[[Tirana]] |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Amest|Arutiunian|nolink=1}} |25 |Sisian |- |{{Flag icon|AUS}} [[Australya]] |{{Sortname|Cat Jane|Shepherd|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Andini |first=Dewi |date=20 Setyembre 2026 |title=Potret Keberangkatan Finalis Miss Grand International 2026 ke Thailand |trans-title=7 Portraits of the Miss Grand International 2026 Finalists' Departure to Thailand |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-keberangkatan-finalis-miss-grand-international-2026-ke-thailand-c1c2-01-cw2f3-lhqj7y |access-date=24 Setyembre 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |26 |[[Perth]] |- |{{Flag icon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] |{{Sortname|Anonna |Fatima|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=10 Setyembre 2026 |title=মিস গ্র্যান্ড ইন্টারন্যাশনালে বাংলাদেশের প্রতিনিধি অনন্যা ফাতিমা |trans-title=Ananya Fatima, Bangladesh's representative at Miss Grand International |url=https://www.channelionline.com/miss-grand-international-ananna/ |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Channel I Online |language=bn}}</ref> |25 |Jashore |- |{{Flag icon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{Sortname|Marlène-Kany|Kouassi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Youant |first=Christ-Asaph |date=24 Agosto 2026 |title=Miss grand international 2026: Marlene Kouassi annonce sa candidature à la grande finale le 10 octobre en Inde |trans-title=Miss Grand International 2026: Marlene Kouassi announces her candidacy for the grand final on October 10th in India |url=https://quoideneuf.info/ |access-date=24 Agosto 2026 |website=Quoideneuf |language=fr}}</ref> |27 |Aboisso |- |{{flagdeco|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Emily|Baesen|nolink=1}} |21 |Bierges |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{Sortname|Lady Di|Mosquera|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 Abril 2026 |title=Lady Di Mosquera is Miss Grand Venezuela 2026 |url=https://en.ultimasnoticias.com.ve/chevere/Lady-Di-Mosquera-is-Miss-Grand-Venezuela-2026/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Últimas Noticias |language=en}}</ref> |26 |Carora |- |{{flagdeco|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{Sortname|Emoura|Phạm|nolink=1}}<ref name="mgvnm2026">{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Emoura Phạm trở thành tân Miss Grand Vietnam 2026, đại diện Việt Nam tại đấu trường quốc tế |language=vi |trans-title=Emoura Phạm crowned Miss Grand Vietnam 2026, to represent Vietnam on the international stage |publisher=Thanh Niên |url=https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821202040/https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |26 |[[Lungsod Ho Chi Minh]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brasil]] |{{Sortname|Paula|Assunção|nolink=1}}<ref name="mgbra2026">{{Cite web |date=25 Hulyo 2026 |title=Paula Assunção é confirmada como Miss Grand Brasil 2026 após indicação oficial |trans-title=Paula Assunção is confirmed as Miss Grand Brazil 2026 after official nomination. |url=https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725200109/https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-date=25 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Correio dos Municípios |language=pt-br}}</ref> |33 |Foz do Iguaçu |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Kaithlyn|da Rocha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Duy |first=Nam |date=19 Setyembre 2026 |title=77 hoa hậu đổ bộ Thái Lan |trans-title=77 beauty queens arrive in Thailand |url=https://tienphong.vn/77-hoa-hau-do-bo-thai-lan-post1877666.tpo |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> |27 |Cochabamba |- |{{flagicon|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Menna|El Batran||nolink=1}}<ref name=":1" /> |22 |[[Cairo]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{Sortname|Shyare|Andrade|nolink=1}}<ref name="mgecu2026">{{Cite web |last=Hidalgo |first=Kevin |date=16 Agosto 2026 |title=Shyare Andrade, srta Manabí, representará a Ecuador en el Miss Grand International |trans-title=Shyare Andrade, Miss Manabí, will represent Ecuador at Miss Grand International |url=https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817194508/https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Vistazo |language=es}}</ref> |23 |Portoviejo |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |{{Sortname|Valeria|Amaya|nolink=1}}<ref name="mgslv2026">{{Cite web |last=Serrano |first=Oscar |date=12 Hulyo 2026 |title=¿Quién es Valeria Amaya, la nueva Miss Grand El Salvador 2026? |trans-title=Who is Valeria Amaya, the new Miss Grand El Salvador 2026? |url=https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712173214/https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-date=12 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Xpot |language=es}}</ref> |19 |Santa Tecla |- |{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{Sortname|Viktória|Kloknerová|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Korem |first=Kristián |date=10 Hulyo 2026 |title=Rodáčka z Pezinka Viktória Kloknerová mieri po titule do Indie |trans-title=Viktória Kloknerová, a native of Pezinok, is heading to India after winning the title |url=https://www.bratislavak.sk/clanky/14423/slovenku-caka-svetove-finale-v-indii-viktoria-kloknerova-z-pezinka-ziskala-prestizny-titul-miss-grand |access-date=22 Agosto 2026 |website=Bratislavak.sk |language=sk}}</ref> |21 |Pezinok |- |{{flagicon|SPA}} [[Espanya]] |{{Sortname|Alba María|Ruiz|nolink=1}}<ref name="mgesp2026">{{Cite web |date=14 Hunyo 2026 |title=La belleza jiennense triunfa en el Miss Grand Spain |trans-title=The beauty from Jaén triumphs in Miss Grand Spain |url=https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260616032146/https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-date=16 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Diario Jaén |language=es}}</ref> |22 |Baeza |- |{{flagicon|USA}} [[Miss USA|Estados Unidos]] |{{Sortname|Victoria|Oluwakotanmi|nolink=1}}<ref name="mgusa2026">{{Cite web |last=Serato |first=Arniel C. |date=21 Agosto 2026 |title=Victoria Oluwakotanmi officially becomes Miss Grand USA 2026 |url=https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201558/https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> |25 |[[San Antonio, Texas|San Antonio]] |- |{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] |{{Sortname|Adelaide|Somuah|nolink=1}} |29 |[[Accra]] |- |{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{Sortname|Ximena|Carrillo|nolink=1}}<ref name="mggtm2026">{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=14 Hunyo 2026 |title=Quién fueron las ganadoras del Miss Guatemala Contest 2026 |language=es |trans-title=Who were the winners of the Miss Guatemala Contest 2026? |work=Agencia Guatemalteca de Noticias |url=https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615074054/https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |archive-date=15 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Lungsod ng Guatemala]] |- |{{flagdeco|GUY}} [[Guyana]] |{{sortname|Khadesia|Walker|nolink=1}} |27 |New Haven |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{Sortname|Simone|Gardner|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Hulyo 2026 |title=Attorney Simone Gardner ready to represent Ja in India |url=http://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260708/attorney-simone-gardner-ready-represent-ja-india |access-date=22 Agosto 2026 |website=The Gleaner |language=en}}</ref> |30 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{Sortname|Sara|Chiba|nolink=1}}<ref name="mgjpn2026">{{Cite web |date=14 Agosto 2026 |title=ミス・グランド・ジャパン2026、日本代表に千葉サラが決定！世界大会で「伝説に残る結果」を目指す |trans-title=Sara Chiba has been selected as Miss Grand Japan 2026's representative for Japan! She aims for a "legendary result" at the world competition. |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260814191939/https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-date=14 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=PR Times |language=ja}}</ref> |21 |[[Higashiura, Aichi|Higashiura]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Estephanie|Charles|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Regis |first=Oggi |date=15 Setyembre 2026 |title=Estephanie Charles, un parcours de reine pour porter Haïti à Miss Grand International 2026 |trans-title=Estephanie Charles, a queen's journey to represent Haiti at Miss Grand International 2026 |url=https://belidemag.net/culture/estephanie-charles-un-parcours-de-reine-pour-porter-haiti-a-miss-grand-international-2026/ |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Belide Magazine |language=en-US}}</ref> |26 |Puerto Plata |- |{{flagicon|GEO}} [[Heorhiya]] |{{sortname|Ioanna|Shervashidze|nolink=1}} |18 |[[Tbilisi]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{Sortname|Emely|Alemán|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=14 Enero 2026 |title=Emely Alemán, la bella Miss Grand Honduras 2026 |trans-title=Emely Alemán, the beautiful Miss Grand Honduras 2026 |url=https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/emely-aleman-bella-miss-grand-honduras-2026-MA28931580 |access-date=22 Agosto 2026 |website=La Prensa |language=es-HN}}</ref> |27 |Catacamas |- |{{flag|Hong Kong}} |{{Sortname|Xuebing|Liu|nolink=1}}<ref name="mghkg&mac2026">{{Cite web |date=6 Mayo 2026 |title=2026 万国小姐港澳总决赛落幕，林旻诗斩获双冠剑指国际总决赛 |trans-title=The 2026 Miss Grand Hong Kong & Macau pageant concluded, with Lin Minshi winning two crowns and setting her sights on the international finals. |url=https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603004540/https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |archive-date=3 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Sina.com.cn |language=zh}}</ref> |27 |Kowloon |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{Sortname|Lakshita|Thilagaraj|nolink=1}}<ref name="mgind2026">{{Cite web |date=13 Mayo 2026 |title=Assam's Mrigashree Baruah shines as first runner-up at Miss Grand India 2026 |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513124610/https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |archive-date=13 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> |23 |[[Chennai]] |- |{{flagicon|INA}} [[Indonesya]] |{{Sortname|Dilza|Salsabila|nolink=1}}<ref name="mgidn2026">{{Cite web |last=Berkat Prima |date=12 Agosto 2026 |title=Hasil Lengkap Ajang Miss Grand Indonesia 2026, Juaranya dari Kepri |trans-title=Complete Results of the Miss Grand Indonesia 2026 Event, the Champion from Riau Islands |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-url=https://web.archive.org/web/20260812045824/http://web.archive.org/screenshot/https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-date=12 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |25 |[[Batam]] |- |{{flagicon|IRN}} [[Iran]] |{{sortname|Tanin|Alemi Baygy|nolink=1}} |26 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Angelica|Marziali|nolink=1}}<ref name="mgita2026">{{cite news |last=Mercanti |first=Luca |date=7 Setyembre 2026 |title=La schermitrice Angelica Marziali trionfa a Miss Grand Italy Champions |language=it |trans-title=Fencer Angelica Marziali wins Miss Grand Italy Champions 2026 after being crowned Miss Valle d’Aosta and earns the right to represent Italy internationally |work=Gazzetta Matin |url=https://www.gazzettamatin.com/2026/09/07/la-schermitrice-angelica-marziali-trionfa-a-miss-grand-italy-champions/ |access-date=23 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907233028/https://www.gazzettamatin.com/2026/09/07/la-schermitrice-angelica-marziali-trionfa-a-miss-grand-italy-champions/ |archive-date=7 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Civitavecchia]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Patricia|Seward|nolink=1}} |26 |[[Washington (estado)|Vancouver]] |- |{{flagdeco|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Brianna|Stern|nolink=1}} |25 |[[:en:O'Fallon,_Missouri|O'Fallon]] |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{Sortname|Anel|Emel|nolink=1}}<ref name="mgkaz2026">{{Cite web |last=Akhmetov |first=Albert |date=5 Disyembre 2025 |title=22-летняя девушка из Шымкента стала Miss Qazaqstan 2025 |trans-title=A 22-year-old girl from Shymkent became Miss Kazakhstan 2025 |url=https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121090358/https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |archive-date=21 Enero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Kazinform |language=ru}}</ref> |21 |[[Almaty]] |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|María Paula|Berrio|nolink=1}} |20 |[[Cartagena, Colombia|Cartagena]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Alba|Fazlija|nolink=1}} |23 |Prishtina |- |{{flagicon|CRC}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{Sortname|Catalina|Murillo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Céspedes |first=Anniel |date=14 Agosto 2026 |title=Catalina Murillo es Miss Grand Costa Rica 2026 y va para India |trans-title=Catalina Murillo is Miss Grand Costa Rica 2026 and is going to India |url=https://trivisioncr.com/estilo-de-vida/catalina-murillo-es-miss-grand-costa-rica-2026-y-va-para-india/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Trivisión Costa Rica |language=es}}</ref> |28 |Heredia |- |{{flagicon|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{Sortname|Alyanni|Gómez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Nam |first=Duy |date=22 Setyembre 2026 |title=Emoura Phạm được khen, cạnh tranh gay gắt với các hoa hậu quốc tế |trans-title=Emoura Pham receives praise and faces fierce competition from international beauty queens |url=https://tienphong.vn/emoura-pham-duoc-khen-canh-tranh-gay-gat-voi-cac-hoa-hau-quoc-te-post1878388.tpo |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> |25 |Guanajay |- |{{flagdeco|LAO}} [[Laos]] |{{sortname|Louise|Chanthalangsy|nolink=1}}<ref name="mglao2026">{{cite news |last=Andini |first=Dewi |date=31 Agosto 2026 |title=Pesona Miss Grand Laos 2026, Louise Chanthalangsy |language=id |trans-title=Louise Chanthalangsy, Miss Grand Laos 2026, brings previous pageant experience to her new international title |work=IDN Times |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/pesona-miss-grand-laos-2026-louise-chanthalangsy-c1c2-01-cw2f3-61xz06 |access-date=23 Setyembre 2026}}</ref> |24 |[[Vientian]] |- |{{flagicon|LBN}} [[Lebanon|Libano]] |{{Sortname|Perla|Abou Rjeily|nolink=1}} |24 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|MAC}} [[Macau|Makaw]] |{{Sortname|Minshi|Lin|nolink=1}}<ref name="mghkg&mac2026" /> |23 |[[Shenzhen]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Vyan|Trisni|nolink=1}}<ref name="mgmys2026" /> |22 |Selangor |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |{{Sortname|Natalia|Galea|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Abril 2026 |title=Natalia Galea tirbaħ Miss Grand Malta 2026 biex issa tirrapreżenta lil pajjiżna fl-Indja |trans-title=Natalia Galea wins Miss Grand Malta 2026 and will now represent our country in India. |url=https://one.com.mt/natalia-galea-tirbah-miss-grand-malta-2026-biex-issa-tirraprezenta-lil-pajjizna-fl-indja/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=One Malta |language=mt }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |27 |Birkirkara |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{Sortname|Pety|Juárez|nolink=1}}<ref name="mgmex2026">{{Cite web |last=Favela |first=Fernanda |date=7 Agosto 2026 |title=La sinaloense Pety Juárez es coronada Miss Grand México 2026 |trans-title=Pety Juárez from Sinaloa is crowned Miss Grand Mexico 2026 |url=https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807064851/https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-date=7 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |publisher=El Sol de Sinaloa |language=es}}</ref> |29 |Angostura |- |{{flagdeco|MDA}} [[Moldabya]] |{{Sortname|Regina|Ganzenko|nolink=1}}<ref name="mgmda2026">{{Cite web |date=3 Agosto 2026 |title=Cine este noua Miss Grand Moldova 2026 |trans-title=Who is the new Miss Grand Moldova 2026 |url=https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805182107/https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |archive-date=5 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=NOI MD |language=ro}}</ref> |24 |[[Chișinău]] |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Amber|Yuhan|nolink=1}}<ref name="mgmng2026">{{cite web |author=Lkhagvadulam |first=M. |date=24 Setyembre 2026 |title=Х.Бадамгэрэл: Монгол Улсын нэрээр миссийн тэмцээнд оролцсон эмэгтэйн иргэншлийг шалгуулна |trans-title=Kh. Badamgerel: Citizenship of woman who competed in beauty pageant representing Mongolia to be verified. |url=https://gogo.mn/r/kqqq6w |archive-url=https://web.archive.org/web/20260926162547/https://gogo.mn/r/kqqq6w |archive-date=26 Setyembre 2026 |access-date=27 Setyembre 2026 |website=Gogo.mn |language=mn}}</ref> |24 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Andrijana|Delibašić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Andrijana Delibašić ponovo na svjetskoj sceni: Sada kao Miss Grand Montenegro 2026 |trans-title=Andrijana Delibašić is back on the world stage: You are Miss Grand Montenegro 2026 |url=https://www.antenam.net/clanak/andrijana-delibasic-ponovo-na-svjetskoj-sceni-sada-kao-miss-grand-montenegro-2026 |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Antena M |language=cnr}}</ref> |26 |[[Podgorica]] |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|Christine|Nan Seng|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=23 Setyembre 2026 |title=Admire the beauty of the Southeast Asian contestants competing in Miss Grand International 2026. |url=https://www.vietnam.vn/en/ngam-nhan-sac-dan-thi-sinh-dong-nam-a-du-thi-miss-grand-international-2026 |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Vietnam.vn |language=en}}</ref> |20 |Hpakant |- |{{flagdeco|NPL}} [[Nepal]] |{{sortname|Sumnima|Puri|nolink=1}} |23 |Birendranagar |- |{{flagdeco|NZL}} [[Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Emily|Faulkner|nolink=1}} |22 |Dunedin |- |{{flagdeco|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] |{{sortname|Uzogheli|Ifeoma|nolink=1}}<ref name="mgnga2026">{{cite web |last=Fajebe |first=Abolade Ishola |date=4 Agosto 2026 |title=Delta State’s Uzogheli Nkemonyekpe named Miss Grand Nigeria 2026 |url=https://naijatv.ng/delta-states-uzogheli-nkemonyekpe-named-miss-grand-nigeria-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830142852/https://naijatv.ng/delta-states-uzogheli-nkemonyekpe-named-miss-grand-nigeria-2026/ |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=23 Setyembre 2026 |publisher=Naija TV |language=en}}</ref> |21 |[[Lagos]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Nahomy|Hill|nolink=1}}<ref name="mgnic2026">{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Eli Zamora tiene reina: Nahomy Martínez representará a Nicaragua en Miss Grand 2026 |language=es |trans-title=Eli Zamora has a queen: Nahomy Martínez will represent Nicaragua in Miss Grand 2026 |work=Articulo 66 |url=https://www.articulo66.com/2026/09/15/nahomy-martinez-representante-nicaragua-miss-grand-2026/ |access-date=23 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916094705/https://www.articulo66.com/2026/09/15/nahomy-martinez-representante-nicaragua-miss-grand-2026/ |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Managua]] |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Ayu Zhafira|Kynbråten|nolink=1}}<ref name=":2" /> |23 |Lørenskog |- |{{flagdeco|NLD}} [[Holland|Olanda]] |{{sortname|Beau Megan|Goos|nolink=1}}<ref name=":3">{{Cite web |last=Andini |first=Dewi |date=19 Setyembre 2026 |title=Potret Finalis Miss Grand International 2026 Menuju Karantina |trans-title=7 Portraits of Miss Grand International 2026 Finalists Heading into Quarantine |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-finalis-miss-grand-international-2026-menuju-karantina-c1c2-01-cw2f3-g2vppk |access-date=24 Setyembre 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |22 |Groningen |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Zara|Younus|nolink=1}} |25 |[[Islamabad]] |- |{{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |{{Sortname|Micaela|Viveros|nolink=1}}<ref name="mgpry2026">{{Cite web |date=4 Mayo 2026 |title=Coronaron a la nueva Miss Grand [Paraguay] |trans-title=The new Miss Grand [Paraguay] was crowned |url=https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504211344/https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |archive-date=4 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cronica |language=es}}</ref> |21 |Pedro Juan Caballero |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Zuliet|Seminario|nolink=1}}<ref name="mgper2026">{{cite news |last=Molero |first=Jhosselyn |date=27 Agosto 2026 |title=Zuliet Seminario representará al Perú en el Miss Grand International 2026 |language=es |trans-title=Zuliet Seminario will represent Peru at Miss Grand International 2026 after her Miss Latinoamérica 2023 victory in Panama and a career spanning athletics, pageantry and entrepreneurship |work=Perú21 |url=https://peru21.pe/espectaculos/zuliet-seminario-representara-al-peru-en-el-miss-grand-international-2026/ |access-date=23 Setyembre 2026}}</ref> |26 |Arequipa |- |{{flagicon|PHL}} [[Miss Grand Philippines|Pilipinas]] |{{Sortname|Angelica|Lopez}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=7 Agosto 2026 |title=Angelica Lopez from Palawan crowned Reina Filipinas Grand International |url=https://entertainment.inquirer.net/679767/angelica-lopez-from-palawan-crowned-reina-filipinas-grand-international |access-date=22 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |25 |[[Bataraza]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Vicky|Carbonell|nolink=1}}<ref name="mgpri2026">{{cite news |last=Sepúlveda Núñez |first=Bárbara |date=31 Agosto 2026 |title=Nuestra Belleza Puerto Rico apuesta por tres reinas para conquistar escenarios internacionales |language=es |trans-title=Puerto Rico crowns three new queens to pursue international pageant titles, with Vicky Carbonell named Miss Grand International Puerto Rico 2026 |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/nuestra-belleza-puerto-rico-apuesta-por-tres-reinas-para-conquistar-escenarios-internacionales/ |access-date=23 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831214223/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/nuestra-belleza-puerto-rico-apuesta-por-tres-reinas-para-conquistar-escenarios-internacionales/ |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |24 |Toa Baja |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Milena|Rabelo|nolink=1}}<ref name=":3" /> |27 |[[Lisboa]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |{{sortname|Axelle|Varin|nolink=1}} |20 |Honfleur |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{Sortname|Keitty|Familia|nolink=1}}<ref name="mgdom2026">{{Cite news |last=De Los Santo |first=Elizabeth |date=19 Hulyo 2026 |title=¡Monte Plata tiene reina! Keitty Familia es coronada Miss Grand República Dominicana 2026 |language=es |trans-title=Monte Plata has a queen! Keitty Familia is crowned Miss Grand Dominican Republic 2026 |work=Noticias Telemicro |url=https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721020319/https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |archive-date=21 Hulyo 2026}}</ref> |19 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Hana|Dědková|nolink=1}}<ref name="mgcze20262">{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Záskok za zraněnou Alagiu! Hana Dědková z Love Islandu míří na světovou Miss |language=cs |trans-title=Hana Dědková replaces injured Dominique Alagia as the Czech representative at Miss Grand International 2026 in Thailand |work=Expres.cz |url=https://www.expres.cz/celebrity/zaskok-za-zranenou-alagiu-hana-dedkova-z-love-islandu-miri-na-svetovou-mis.A260915_070512_dx-celebrity_bpet |access-date=23 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Ostrava |- |{{flagdeco|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |{{Sortname|Pooja|Ghodekar|nolink=1}}<ref name="mggrb2026">{{Cite web |date=18 Agosto 2026 |title=Pooja Ghodekar, Miss Grand United Kingdom 2026, Joins Newly Crowned British Beauty Queens in Cebu |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201855/https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=SunStar Cebu |language=en}}</ref> |25 |[[Mumbai]] |- |{{flagdeco|ROU}} [[Rumanya]] |{{sortname|Andreea|Ciucǎ|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Buinoschi |first=Andreea |date=11 Setyembre 2026 |title=Cine este Lala, tânăra care va participa la Miss Grand International. Andreea Georgiana Ciuca este pregătită să se întoarcă acasă cu premiul cel mare: „În spate sunt săptămâni de pregătire” |trans-title=Who is Lala, the young woman who will participate in Miss Grand International? Andreea Georgiana Ciuca is ready to return home with the big prize: "There are weeks of preparation behind her" |url=https://www.protv.ro/articol/131821-cine-este-lala-tanara-care-va-participa-la-miss-grand-international-andreea-georgiana-ciuca-este-pregatita-sa-se-intoarca-acasa-cu-premiul-cel-mare-in-spate-sunt-saptamani-de-pregatire |access-date=23 Setyembre 2026 |website=PRO TV |language=ro}}</ref> |27 |Râmnicu Vâlcea |- |{{flagdeco|RUS}} [[Rusya]] |{{sortname|Polina|Ammosova|nolink=1}} |24 |[[Saratov]] |- |{{flagdeco|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{Sortname|Adel Caroline|Jusu|nolink=1}}<ref name="mgsle2026">{{cite news |last=Kannah |first=Sia Lucy |date=18 Setyembre 2026 |title=Adel Caroline Jusu Set to Represent Sierra Leone at Miss Grand International in Thailand |language=en |work=SierraLoaded |url=https://sierraloaded.sl/entertainment/adel-jusu-miss-grand-thailand/ |access-date=23 Setyembre 2026}}</ref> |24 |Pujehun |- |{{flagdeco|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Shelly|Usman|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=10 Setyembre 2026 |title=Shelly Usman Ready to Represent Zimbabwe at Miss Grand International 2026 |url=https://youthvillage.co.zw/sport-entertainment/celebrity-news/shelly-usman-ready-to-represent-zimbabwe-at-miss-grand-international-2026/ |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Youth Village Zimbabwe |language=en-US}}</ref> |27 |Gweru |- |{{flagdeco|SIN}} [[Singapura]] |{{Sortname|Nicole|Bacon|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=17 Setyembre 2026 |title=Miss Grand Singapore mặc váy in hình ông Nawat, gây xôn xao trước thềm cuộc thi |trans-title=Miss Grand Singapore caused a stir ahead of the competition by wearing a dress printed with Mr. Nawat's image. |url=https://baomoi.com/miss-grand-singapore-mac-vay-in-hinh-ong-nawat-gay-xon-xao-truoc-them-cuoc-thi-c56072416.epi |access-date=23 Setyembre 2026 |website=Báo Mới |language=vi}}</ref> |23 |[[Singapura]] |- |{{flagdeco|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nethaki|Lokugamage|nolink=1}}<ref name="mgsri2026">{{cite news |last=Karunakarawana |first=Kurulu Koojana |date=4 Setyembre 2026 |title=Miss GRAND Sri Lanka 2026 |language=en |work=Daily Mirror (Sri Lanka) |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20260904/281968909558692 |access-date=23 Setyembre 2026 |via=PressReader}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{Sortname|Jihan|Dimack|nolink=1}}<ref name="mgtan2026">{{Cite news |date=9 Agosto 2026 |title=Jihan Dimack crowned Miss Grand Tanzania 2026 |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809095902/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagdeco|THA}} [[Taylandiya]] |{{Sortname|Patthama|Jitsawat|nolink=1}}<ref name="mgtha2026">{{Cite web |date=28 Marso 2026 |title=ไม่พลิกโผ! 'หนิง ปัทมา' นักร้องลูกทุ่งสาว ฝ่าดราม่า คว้ามงมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2026 |trans-title=No surprise! 'Ning Patthama', the Thai country singer, overcame the drama to win the Miss Grand Thailand 2026 crown |url=https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328232429/https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-date=28 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Khaosod |language=th}}</ref> |33 |[[Lalawigan ng Surin|Surin]] |- |{{flagdeco|ROC}} [[Taiwan|Taywan]] |{{sortname|Xingxue|Yan|nolink=1}} |25 |[[Taipei]] |- |{{flagdeco|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{Sortname|Estèe-Mari|Smit|nolink=1}}<ref name="mgzaf2026">{{Cite web |last=Tleane |first=Lebo |title=Estée-Mari Smit Crowned Miss Grand South Africa 2026 |url=https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260627204840/https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-date=27 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Youth Village |language=en}}</ref> |18 |Roodepoort |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Lang|Sa|nolink=1}}<ref name="mgkor2026">{{cite news |date=1 Setyembre 2026 |title=사랑, '2026 미스 그랜드 인터내셔널' 세계 대회 한국 대표 출전 |language=ko |trans-title=Sarah to represent South Korea at the 2026 Miss Grand International pageant in India |work=NewsFreeZone |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706946 |access-date=23 Setyembre 2026}}</ref> |28 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|SSD}} [[Timog Sudan]] |{{sortname|Akoi|Arok|nolink=1}} |29 |[[Melbourne]] |- |{{flagdeco|CHL}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Ignacia|Michelson|nolink=1}}<ref name="mgchl2026">{{cite news |last=Acuña |first=Isidora |date=30 Agosto 2026 |title=Ignacia Michelson se corona como la nueva Miss Grand Chile 2026: “Esta corona no es solo mía” |language=es |trans-title=Ignacia Michelson is crowned the new Miss Grand Chile 2026: “This crown is not mine alone”, after winning the final among 34 contestants and earning the right to represent Chile internationally |work=TV+ |url=https://www.tvmas.tv/noticias/ignacia-michelson-se-corona-como-la-nueva-miss-grand-chile-2026-esta-corona-no-es-solo-mia_20260830/ |access-date=23 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135607/https://www.tvmas.tv/noticias/ignacia-michelson-se-corona-como-la-nueva-miss-grand-chile-2026-esta-corona-no-es-solo-mia_20260830/ |archive-date=30 Agosto 2026}}</ref> |33 |[[Santiago de Chile|Santiago]] |- |{{flagdeco|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Mengmeng|Liu|nolink=1}} |24 |[[Suzhou]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Ronika |Başaran|nolink=1}} |24 |Antalya |- |{{flagdeco|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{Sortname|Francie|Millan|nolink=1}}<ref name="mgury2026">{{Cite web |date=17 Agosto 2026 |title=Hija de sanduceros, Francie Millan, fue electa Miss Grand Uruguay |trans-title=Francie Millan, daughter of parents from Paysandú, was elected Miss Grand Uruguay |url=https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818094906/https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-date=18 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=El Telégrafo |language=es}}</ref> |24 |[[New Orleans]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Panlabas na kawing == * [https://missgrandinternational.com Opisyal na website ng Miss Grand International] {{Miss Grand International}} p1e8zyg5t6stmh1my8l5lz7r5gutgal 0 339352 2232177 2231877 2026-10-06T23:50:56Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232177 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = | image = | alt = | caption = Si dela Fuente noong 2020 | birth_name = Clarita Crisostomo Dela Fuente | birth_date = {{Birth date|1958|12|28}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2021|03|30|1958|12|28}} | death_place = [[Las Piñas]], Pilipinas | years_active = 1978–2021 | genre = OPM | label = Dyna<br />Viva Records | website = {{URL|http://www.clairedelafuente.com/}} }} Si '''Clarita Crisostomo Dela Fuente-De Guzman''', na kilala sa propesyon bilang si '''Claire dela Fuente.'''<ref name="bwdeath">{{cite news |title=Singer Claire Dela Fuente, 62 |url=https://www.bworldonline.com/arts-and-leisure/2021/03/30/354275/singer-claire-dela-fuente-62/ |access-date=22 August 2025 |work=BusinessWorld |date=30 March 2021}}</ref> (Disyembre 28, 1958 – Marso 30, 2021). Lumabas si Claire de la Fuente sa ilang pelikula at palabas sa telebisyon, bagaman higit siyang kilala bilang isang tanyag na mang-aawit ng OPM at negosyante.<ref>{{cite web |title=Claire Dela Fuente |url=https://www.imdb.com/name/nm2823513/}}</ref> Unang nakilala si Dela Fuente sa pag-awit ng jingle para sa isang patalastas ng sigarilyong ''Hope'' noong 1978. , at kalaunan ay sa pag-awit ng awiting "Sayang".<ref name="rightplace">{{cite news |title=OPM icon Claire De la Fuente: 'I was there at the right place at the right time' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/04/01/21/opm-icon-claire-de-la-fuente-i-was-there-at-the-right-place-at-the-right-time |access-date=22 August 2025 |work=ABS-CBN Entertainment |date=1 April 2021}}</ref> == Maagang yugto ng buhay at edukasyon == Si Dela Fuente ay nagmula sa Caloocan at isinilang noong Disyembre 28, 1958. Noong siya ay siyam na taong gulang at medyo mataba, si Dela Fuente ay tinukso dahil sa kanyang timbang. Noong siya ay nag-aaral sa mataas na paaralan, nagbenta siya ng pabango, mga kosmetiko, at shampoo na kinuha niya sa Divisoria at Quinta sa kanyang mga kaklase. Nag-aral siya sa [[Pamantasan ng Silangan]] <small>(en. Univerwsity of the East; U.E)</small>.<ref name="bwdeath"/><ref name="songbird">{{cite news |last1=Salaverria |first1=Leila |title=From songbird to transport leader |url=https://www.inq7.net/globalnation/sec_sho/2003/may/26-04.htm |access-date=22 August 2025 |work=www.inq7.net |agency=Inquirer News Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20051111233253/https://www.inq7.net/globalnation/sec_sho/2003/may/26-04.htm |archive-date=11 November 2005|date=26 May 2003}}</ref> == Karera sa pag-aawit == Si Dela Fuente ay 15 taong gulang nang manalo siya ng grand prize sa isang paligsahan sa pag-awit sa U.E. Inawit niya ang ''"Love Me for What I Am"'' ng sikat na grupong Carpenters. Natuklasan siya ni George Canseco, na punong hurado ng kumpetisyon.<ref name="songbird"/> Pinadali ni Canseco ang unang pagpapakita ni Dela Fuente sa pambansang telebisyon nang awitin niya ang jingle para sa isang patalastas ng sigarilyong Hope noong 1978.<ref name=balita>{{cite news |title=De la Fuente is RP’s ‘Karen Carpenter’ |url=http://www.balita.com/_2005/012205/entertainment3.shtml |access-date=25 August 2025 |work=Balita.com |publisher=Balita Media Inc. |date=22 January 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071111005341/http://www.balita.com/_2005/012205/entertainment3.shtml |archive-date=11 November 2007}}</ref><ref name="songbird"/><ref name="rightplace"/><ref>{{cite news |title=Claire dela Fuente: Still with an audience |url=https://www.pep.ph/lifestyle/13149/claire-dela-fuente-still-with-an-audience?ref=article_tag |access-date=22 August 2025 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=30 January 2009 |language=en}}</ref> Noong una, ginamit niya ang kanyang estado bilang "Hope girl" para makakuha ng mas maraming proyekto. Ang kanyang mga rekording ng ''"This Girl Has Turned into a Woman"'' at ''"Take My Hand For Awhile"'' ay hindi gaanong nagtagumpay.<ref name="rightplace"/> Sumali siya sa Dyna Records kung saan nakilala siya sa kanyang pag-awit ng awiting "Sayang". Ang awiting ito ay adaptasyon ng isang awiting Malaysian. Ipinakilala ni Marilyn Villapando ang mga titik sa Tagalog upang malikha ang ''"Sayang"''.<ref name="rightplace"/> Si Dela Fuente ay madalas na ikinukumpara sa Amerikanong mang-aawit na si [[Karen Carpenter]].<ref name=balita/><ref name="whois">{{cite news |last1=Baclig |first1=Cristina Eloisa |title=Who was Claire dela Fuente? |url=https://entertainment.inquirer.net/406898/who-is-claire-dela-fuente |access-date=22 August 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=30 March 2021 |language=en}}</ref> Binigyan siya ng iba't-ibang bansag tulad ng "Asia's Sweetest Voice" at "Queen of Tagalog Songs". Itinuring din siyang "Reyna ng Jukebox" <small>(en. ''Jukebox Queen'')</small>, isang pagkilalang binigay rin kina [[Imelda Papin]], [[Eva Eugenio]], at [[Didith Reyes]].<ref name="whois"/> Lumabas si Dela Fuente sa pagreretiro noong 2006 matapos siyang mabalo.<ref name="rightplace"/> Noong 2008, nakipagtulungan siya kay Richard Carpenter para sa kanyang internasyonal na album na Something in Your Eyes kung saan inawit niya ang cover ng awit na may kaparehong pamagat.<ref>{{cite news |last1=Lo |first1=Ricky |author1-link=Ricky Lo |title=Claire to record original Carpenter song |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/12/07/31781/claire-record-original-carpenter-song |access-date=22 August 2025 |work=The Philippine Star |date=7 December 2007}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lo |first1=Ricky |author1-link=Ricky Lo |title=Claire: The soundtrack of her life |url=https://www.philstar.com/entertainment/2008/10/15/407265/claire-soundtrack-her-life |access-date=22 August 2025 |work=The Philippine Star |date=15 October 2008}}</ref> == Karera sa negosyo == Nagretiro si Dela Fuente mula sa industriya ng paglilibang noong siya ay nasa kalagitnaan ng edad na 20s. Noong 1993, itinatag niya ang King of Kings Transport na isang nabigong negosyo. Noong 1997, tumulong siya sa pagtatatag ng kumpanya ng transportasyong bus na pagmamay-ari ng pamilya, ang Philippine Corinthian Liner. Noong 2000, si dela Fuente ay nahalal bilang pangulo ng Integrated Metro Bus Operators Association.<ref name="songbird"/> Pinangunahan ni Dela Fuente ang isang welga sa transportasyon noong 2003 upang tutulan ang pagpapataw ng number coding scheme sa Metro Manila para sa mga pampublikong sasakyan.<ref name="songbird"/> Noong 2011, kinansela ang mga prangkisa ng 129 na yunit ng Philippine Corinthian Liner.<ref>{{cite news |last1=Montecillo |first1=Paolo G. |title=LTFRB cancels franchise of Claire de la Fuente’s bus line ‘permanently’ |url=https://newsinfo.inquirer.net/91243/ltfrb-cancels-franchise-of-claire-de-la-fuente’s-bus-line-‘permanently’ |access-date=22 August 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=9 November 2011 |language=en}}</ref> Nagtatag din siya ng isang chain ng restawran ng ihawan at pagkaing-dagat sa Pasay. Nakipagsosyo siya sa isang chef na Thai na nakabase sa Lungsod ng Davao upang itayo ang Asian Noodle Co. ni Chef Off noong 2011.<ref name="whois"/> == Personal na buhay at pagpanaw == Si Dela Fuente ay ikinasal sa negosyanteng si Moises "Boy" de Guzman. Siya ay 19 taong gulang at si de Guzman naman ay 29 na taon nang sila ay ikinasal; at sila ay may dalawang anak na lalaki. Nabiyuda si Claire Dela Fuente kay de Guzman noong 2006 sanhi sa karamdaman. Pumawi naman si Dela Fuente noong Marso 30, 2021 sa edad na 62, dahil sa ''cardiac arrest'' na nagmula sa mga komplikasyon ng COVID-19. Siya ay ipinasok sa Pope John Paul II Hospital and Medical Center sa Las Piñas,<ref>{{Cite news |author=Requintina, Robert |url=https://mb.com.ph/2021/03/30/claire-dela-fuente-passes-away/ |title=Claire dela Fuente passes away |work=Manila Bulletin |date=March 30, 2021 |access-date=March 30, 2021}}</ref><ref>{{Cite news |author=Dumaual, Mario |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/03/30/21/claire-de-la-fuentes-son-gigo-rues-her-sudden-passing-ang-last-thought-niya-ayaw-niya-akong-iwanan |title=Claire de la Fuentes' son Gigo rues her sudden passing: 'Ang last thought niya ayaw niya akong iwanan' |work=ABS-CBN News|date=March 30, 2021 |access-date=March 30, 2021}}</ref> kung saan siya naka-ospital matapos mag-positibo sa COVID-19.<ref>{{cite news |last1=Felipe |first1=MJ |title=OPM icon Claire dela Fuente passes away |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/03/30/21/claire-dela-fuente-passes-away |access-date=March 30, 2021 |work=ABS-CBN News |date=March 30, 2021}}</ref> Siya ay may iba pang mga naunang kondisyong medikal tulad ng hypertension at diabetes.<ref>{{cite news |last1=Biong |first1=Ian |title=Claire dela Fuente, OPM icon, passes away at 63 |url=https://entertainment.inquirer.net/406880/claire-dela-fuente-dies-due-to-cardiac-arrest-at-62 |access-date=22 August 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=30 March 2021 |language=en}}</ref> ==Pilmograpiya== {| class="wikitable mw-collapsible" |- ! Taon ! Pamagat |- | 1980 | Nang Bumuka ang Sampaguita |- | 1982 | Moral |- | 2017 | I Can See Your Voice |- |} ==Diskograpiya== ===Mga album=== {| class="wikitable" |- ! Titulo ! Mga detalye ng album ! Sertipikasyon |- | ''Sayang'' | * Nailabas: 1978 * Label: [[Dyna Music|Himig Records]] * Format: [[Cassette tape|Cassette]], [[LP record|LP]] | * [[PARI]]: Gantimpalang Platinum (x2) |- | ''Mga Bulong ng Pag-ibig'' | * Nailabas: 1979 * Label: Himig Records * Format: Cassette, LP | |- | ''Nangingiti ang Puso Ko'' | * Nailabas: 1980 * Label: Himig Records * Format: Cassette, LP | * [[PARI]]: Gantimpalang Gold |- | ''Claire'' | * Nailabas: 1980 * Label: [[Jive Records]] * Format: Cassette, LP | |- | ''Ikaw ang Simula'' | * Nailabas: 1981 * Label: [[Polydor Records]] * Format: Cassette, LP | |- | ''The Christmas Album'' | * Nailabas: 2009 * Label: [[Viva Records (Philippines)|Viva]] * Format: [[Compact disc|CD]] | |} ====Mga kompilasyon na album==== {| class="wikitable" |- ! Titulo ! Mga detalye ng album ! Sertipikasyon |- | ''Claire: Greatest Hits'' | * Nailabas: 1980 * Label: Himig Records * Format: Cassette, LP | |- | ''The Best of Claire'' | * Nailabas: 1989 * Label: Dyna Records * Format: Cassette, CD | [[PARI]]: Gantimpalang Platinum (x2) |- | ''Sayang'' | * Nailabas: 2008 * Label: Dyna Music * Format: [[CD]] | |- |} ===Mga single=== * "Baliw"<ref>{{Cite web |url=http://forum.philboxing.com/viewtopic.php?f=97&t=110613 |title=Songs of Claire Dela Fuente |access-date=2026-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200208203253/http://forum.philboxing.com/viewtopic.php?f=97&t=110613 |archive-date=2020-02-08 |url-status=dead}}</ref> * "'Di Magbabago" * "Ibulong Mo sa Hangin" * "Ikaw ang Simula" * "Kailangan Ko'y Ikaw" * "Makikita Mo" * "Marupok Ka Man" * "Mga Bulong ng Pag-Ibig" * "Mga Nakaw na Sandali" * "Minsan Minsan" * "Nakaw na Pag-Ibig" * "Nangingiti ang Puso Ko" * "Pag-Ibig Mo... Langit Ko" * "Sa Dulo ng Landas" * "[[Something in Your Eyes" ''(likha ni Richard Carpenter)'' * "Sayang" * "Unang Pag-Ibig" ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * {{IMDb name|2823513|Claire de la Fuente}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas|Fuente dela, Claire]] 4td24tuw14f6vxacorqp5ajejgbkghd 0 340062 2232339 2231825 2026-10-07T11:34:13Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232339 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Seborga|official_name=Comune di Seborga|native_name=''A Seborca/A Seburca''|image_shield=Seborga-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|43|49|34|N|7|41|40|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=LIG}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=IM}} (IM)|mayor_party=|mayor=Enrico Ilariuzzi|area_footnotes=|area_total_km2=4.87|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Seborghini|elevation_footnotes=|elevation_m=500|saint=[[Bernard of Clairvaux|San Bernardo]]|day=20 August|postal_code=18012|area_code=0184|website={{official website|http://www.comuneseborga.it}}|footnotes=|image_skyline=Seborga-panorama.jpg}}Ang '''Seborga''' ({{Langx|lij|A Seborca/A Seburca}})<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genova |language=it}}</ref> is a ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Imperia]], rehiyon ng [[Liguria]], hilagang-kanlurang [[Italya]]. Ito ay isang pamayanan malapit sa hangganang [[Pransiya|Pranses]]. Simula 1963, ito ay inaangkin din ng [[Prinsipalidad ng Seborga]], isang 'di-kinikilalang [[mikronasyon]]. Ang pangunahing mga gawaing ekonomiko ay ortikultura at turismo. Ang populasyon noong 2025 ay 283.<ref name="population2"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref> Nasa talaan ito ng [[I borghi più belli d'Italia|''I Borghi più belli d'Italia'']] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Liguria |url=https://borghipiubelliditalia.it/liguria/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Demograpiko == {{Historical populations|1861|358|1871|367|1881|339|1901|295|1911|304|1921|328|1931|198|1936|203|1951|222|1961|247|1971|277|1981|267|1991|352|2001|340|2011|323|2021|281|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web |title=Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991|trans-title=Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref><ref name="timeseries">{{cite web|title=Dashboard Permanent census of population and housing|url=https://esploradati.censimentopopolazione.istat.it/databrowser/#/en/censtest/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]|access-date=2026-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523181501/https://esploradati.censimentopopolazione.istat.it/databrowser/#/en/censtest/dashboards|archive-date=2025-05-23|url-status=dead}}</ref>}} == Ekonomiya == Kilala ang Seborga sa rehiyon para sa gawaing pang-agrikultura nito: sa partikular, ang paglilinang at pagkolekta ng mga [[olibo]] at mga pananim sa [[florikultura]]. Dahil sa publisidad ng Seborga bilang isang prinsipalidad, lumawak ang turismo nitong mga nakaraang taon. Naibalik din ang makasaysayang sentro ng bayan ng prinsipalidad, na tinitiyak na ang mga kagandahan nito ay protektado mula sa labis na pagpapaunlad ng komersiyo. == Kultura == Isang mahalagang pangyayaring kultural sa Seborga ang taunang pagdiriwang ni [[Bernardo ng Clairvaux|San Bernardo]], ang patron ng bayan, na isinasagawa tuwing Agosto 20. Kasama sa pagdiriwang ang isang prusisyon ng mga mamamayan at ang pagdadala ng isang estatwa ni Bernard.<ref>{{Citation |last=Principato di Seborga |title=Festa di San Bernardo 2016 - 20/08/16 |date=2016-08-22 |url=https://www.youtube.com/watch?v=eSkgC3q4dcs |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219015603/https://www.youtube.com/watch?v=eSkgC3q4dcs&feature=youtu.be |access-date=2016-10-12 |archive-date=2020-02-19 |url-status=bot: unknown}}</ref> Ang [[Kinakapatid na lungsod|kakambal na lungsod]] ng Seborga ay [[L'Escarène]], [[Pransiya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link ==   * {{In lang|it}} [http://www.comuneseborga.it Opisyal na website ng Seborga] * [https://www.nytimes.com/2009/12/13/world/europe/13carbone.html?_r=2 Si Giorgio Carbone, Nahalal na Prinsipe ng Seborga, ay Pumanaw sa Edad na 73] {{Province of Imperia}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1nv9qadn1agx9zhs8797ip14im4tpct 0 340281 2232207 2231421 2026-10-07T01:29:21Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232207 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fiumicello Villa Vicentina|official_name=|native_name={{native name|fur|Flumisel Vile Visintine}}|image_size=|frazioni=[[Fiumicello]], San Valentino, Papariano, San Lorenzo, Sant'Antonio, Capo di Sopra, [[Villa Vicentina]]|image_map=Map of comune of Fiumicello Villa Vicentina (province of Udine, region Friuli-Venezia Giulia, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Location of the municipality of Fiumicello Villa Vicentina in the former province of Udine|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|47|N|13|25|E|type:city(4,463)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Udine|Udine]] (UD)|mayor=Alessandro Dijust|area_footnotes=|area_total_km2=28.80|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[Istituto Nazionale di Statistica|Istat]].</ref> fiumicellesi and vicentinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=6|saint=|day=|postal_code=31090|area_code=0431|website=|footnotes=|image_skyline=Chiesa di San Valentino (San Valentino, Fiumicello Villa Vicentina) 02.jpg|image_caption=Simbahan ng San Valentino Ermitanyo}} Ang '''Fiumicello Villa Vicentina''' ({{Langx|fur|Flumisel Vile Visintine}})<ref>{{Cite web |title=Dizionario toponomastico fiul.net |url=http://www.friul.net/diz_toponomastico/diz_toponomastico.php?lingua=it&mostra=68 |access-date=7 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207182948/http://www.friul.net/diz_toponomastico/diz_toponomastico.php?lingua=it&mostra=68 |archive-date=7 Pebrero 2018 |url-status=dead}}</ref> ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Udine|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Udine]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Itinatag ito noong Pebrero 1, 2018 sa pamamagitan ng pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Fiumicello]] at [[Villa Vicentina]]. Ang Fiumicello Villa Vicentina ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Aquileia|Aquilea]], [[Cervignano del Friuli]], [[Grado, Friul-Venecia Julia|Grado]] (GO), [[Ruda, Friul-Venecia Julia|Ruda]], [[San Canzian d'Isonzo]] (GO), [[Terzo d'Aquileia]], and [[Turriaco]] (GO). == Kasaysayan == Noong ika-24 ng Setyembre 2017, isang reperendo ang isinagawa sa parehong munisipalidad na nagbigay ng positibong resulta (kabuuang 1353 boto pabor at 1077 laban), bagaman ang mayorya ng mga boto pabor ay nakamit lamang sa munisipalidad ng Fiumicello (sa Villa Vicentina ay nanaig ang "Hindi", na may 52.53% ng mga boto).<ref>{{Cite news |last=udinetoday.it |title=Fusione tra Fiumicello e Villa Vicentina, vittoria divisa „Fusione tra Fiumicello e Villa Vicentina, vince il "Nì"“ |language=it |publisher=UdineToday.it |url=https://www.udinetoday.it/politica/fusione-fiumicello-villa-vicentina-risultato.html/ |access-date=31 December 2017}}</ref><ref>{{Cite news |last=Messaggero Veneto |title=Referendum, a Fiumicello vince il sì mentre Villa Vicentina boccia la fusione |language=it |publisher=messaggeroveneto.gelocal.it |url=https://messaggeroveneto.gelocal.it/udine/cronaca/2017/09/24/news/fusione-villa-vicentina-fiumicello-urne-aperte-fino-alle-23-1.15897633 |access-date=31 December 2017}}</ref><ref>[https://www.comune.fiumicellovillavicentina.ud.it/it/page/cenni-storici-9 Cenni Storici] comune.fiumicellovillavicentina.ud.it</ref> Noong Nobyembre 15, 2017, ang Ikalimang Permanenteng Komisyon ng Konseho ng Rehiyon ng Friul-Venecia Julia, na isinasaalang-alang ang pangkalahatang resulta ng botohan sa reperendo, ay nagpahayag ng paborableng opinyon sa draft na batas blg. 235 na iniharap ng Konseho ng Rehiyon noong Nobyembre 7, 2017 na nagtatatag ng munisipalidad ng Fiumicello Villa Vicentina at ito ang humantong sa pag-ooperasyon ng bagong munisipalidad simula Pebrero 1, 2018.   == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|?|1881|?|1901|?|1911|?|1921|5164|1931|5097|1936|5196|1951|5928|1961|5471|1971|5280|1981|5664|1991|5620|2001|5639|2011|6408|2021|6299|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Ekonomiya == Dati itong malatiang lupain, ngunit sinusundan nito ang natural na ebolusyon mula sa isang lugar ng mga mangingisda (dahil sa kapansin-pansing konsentrasyon ng mga daluyan ng tubig) hanggang sa halos "natural" nitong hilig sa agrikultura na hanggang ngayon ay isang mahalagang tagapagtulak pa rin ng ekonomiya ng Fiumicello, dahil na rin sa mga pagbabago ng mga kompanya, na dating nakatuon halos eksklusibo sa pagtatanim ng cereal, ngayon ay nakatuon partikular sa mga prutas at gulay at mga kawili-wiling eksperimento sa pagtatanim ng bulaklak sa bahay-patubuan.<ref>[https://www.comune.fiumicellovillavicentina.ud.it/it/page/luoghi-e-ambiti-naturali luoghi-e-ambiti-naturali] comune.fiumicellovillavicentina.ud.it</ref> == Antropikong heograpiya == Kasama sa munisipalidad ng Fiumicello Villa Vicentina ang mga [[Frazione|''frazione'']] ng Borgo Candaletis, Borgo Malborghetto, Borgo Pacco, Borgo Sandrigo, Capo di Sopra, Papariano, San Lorenzo, San Valentino, Sant'Antonio, at Villa Vicentina.<ref>{{Cite web |title=Statuto Comunale |url=https://comune.fiumicellovillavicentina.ud.it/it/page/statuto-7 |access-date=14 October 2022 |website=comune.fiumicellovillavicentina.ud.it |language=it}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Friuli-Venezia Giulia}}{{Province of Udine|nocat=yes}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] tqa2ud4vfprkusg74z3huvh3v2edlkk 0 340296 2232267 2231534 2026-10-07T04:31:58Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232267 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Latisana|official_name=Città di Latisana|native_name={{native name|fur|Tisana}}|image_size=|image_shield=Latisana-Stemma.svg|shield_alt=|shield_size=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|47|N|13|07|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Udine|Udine]] (UD)|frazioni=Latisanotta, Gorgo, Pertegada, Latisana Marittima, Bevazzana|mayor_party=centre-right|mayor=Lanfranco Sette|area_footnotes=|area_total_km2=37.8|population_footnotes=|population_demonym=Latisanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=7|istat=030046|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|postal_code=33053|area_code=0431|website={{official website|https://www.comune.latisana.ud.it}}|footnotes=|image_caption=Katedral ng Latisana|image_skyline=Cathedral of Latisana (3).jpg}}Ang '''Latisana''' ({{Langx|fur|Tisane}}, lokal na {{Lang|fur|Tisana}}) ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Udine|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Udine]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], sa ilog [[Tagliamento]]. == Kasaysayan == Ang lungsod ay malamang na isang estasyon ng koreo ng mga Romano (''Mansio Apicilia'') sa [[Via Annia]] na nag-uugnay sa [[Concordia Sagittaria|Concordia]] at [[Romanong Aquilea|Aquilea]]. Ang lungsod ay unang nabanggit noong 1072, at naging isang mahalagang daungan sa ilog noong ika-12 at ika-13 siglo, na kilala lalo na sa kalakalan ng asin, sa ilalim ng mga konde ng [[Gorizia]]. Noong ika-12 siglo, ito ay naging isang awtonomong komuna, na isinama ng [[Republika ng Venecia]] noong 1420. == Kakambal na bayan == Ang Latisana ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Austria}}[[Reichenau an der Rax]], Austria, mula noong 2005 == Mga pangunahing tanawin == [[File:Latisana_bell_tower.jpg|left|thumb| Tore ng kampana ng Latisana]] Ang Katedral ([[Duomo]]) ay muling itinayo noong ika-17 siglo sa ibabaw ng lumang gusali na itinayo noong 1504. Ang mga pangunahing atraksiyon ay ang kanbas na naglalarawan ng ''Pagbibinyag kay Hesus'' (1567) ni [[Paolo Veronese]] at isang ''Krusipiho na'' gawa sa kahoy (1566) ni Andrea Fosco. Ang koro ay may isang ''Transpigurasyon'' (1591) ni Marco Moro at ang unang altar sa kaliwa ay may isang ''Banal na Pamilya kasama ang mga Santo'' ni Giovan Battista Grassi (1568). == Transportasyon == * [[Estasyon ng tren ng Latisana-Lignano-Bibione]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20110201204338/http://latisana.com/ Opisyal na website] Archived {{Province of Udine}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] hnkw6tfkiwl4y64pgkg6h547i0lc2d1 0 340301 2232208 2231544 2026-10-07T01:34:34Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232208 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Forni di Sotto|official_name=Comune di Forni di Sotto|native_name={{nativename|fur|For Disot}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|24|N|12|40|E|type:city(701)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Udine|Udine]] (UD)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=93.0|population_footnotes=|population_demonym=Fornesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=33020|area_code=0433|website={{official website|http://www.comune.fornidisotto.ud.it}}|footnotes=|image_skyline=For di Sot.JPG|image_caption=Forni di Sotto sa taglamig}}Ang '''Forni di Sotto''' ({{Langx|fur|For Disot}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Udine|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Udine]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Udine]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 701 at lawak na {{Convert|93.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Forni di Sotto ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Ampezzo]], [[Claut]], [[Forni di Sopra]], [[A|Sauris]], [[Socchieve]], at [[Tramonti di Sopra]]. [[File:FornidiSotto-fontanaottocentesca.jpg|thumb| Isa sa tatlong puwente mula noong ikalabinsiyam na siglo|left]] == Kasaysayan == May ilang natuklasan na nagpapatunay na ang bayan ay tinitirhan na ng mga Galo-Selta noong panahon bago ang panahon ng mga Romano. Noong 2008, nangyari ang unang kampanya ng paghuhukay sa lugar na tinatawag na "Pra di Got", kung saan may mga labi ng isang kuta na malamang na huling bahagi ng panahon ng mga Romano o unang bahagi ng medyebal. Gayunpaman, ang unang dokumento na nag-uulat ng pangalan ng Forni ay isang donasyon na may petsang 778 (ni Masselione o marahil ni Tassilone Duke ng Baviera sa monasteryo ng Sesto - ang iba ay nagbabasa ng Salto sul Torre -), ngunit hindi maaaring sabihin kung alin sa mga Forni na umiiral ngayon ang tinutukoy ng dokumento. Ang mga tumutukoy dito sa Forni di Sopra ay kumukuha ng mga argumento mula sa pagkakaroon sa munisipalidad na iyon ng isang nayon na tinatawag na "Cella". Sa halip, maaaring ito ay ang Forni di Sotto, ang luklukan ng [[Simbahan ng Santa Maria del Rosario (Forni di Sotto)|Pieve Matrice]] (isa sa labing-isang sinaunang Pievi ng Carnia, ngayon ang ikawalong yugto ng Cammino delle Pievi).<ref>{{cita web|url=http://www.camminodellepievi.it/it/tappe/dettaglio/ottava-tappa#pieve-di-santa-maria-del-rosario|titolo=Pieve di Santa Maria del Rosario|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20170624005648/http://www.camminodellepievi.it/it/tappe/dettaglio/ottava-tappa#pieve-di-santa-maria-del-rosario|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170624005648/http://www.camminodellepievi.it/it/tappe/dettaglio/ottava-tappa#pieve-di-santa-maria-del-rosario |date=2017-06-24 }}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1879|1881|1947|1901|1816|1911|1821|1921|1888|1931|1717|1936|1446|1951|1598|1961|1406|1971|878|1981|877|1991|761|2001|716|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.fornidisotto.ud.it www.comune.fornidisotto.ud.it] {{Province of Udine}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 64phl2jhc4xpzumk7vckwmtkbd9q3zg 0 340311 2232245 2231576 2026-10-07T03:32:42Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232245 wikitext text/x-wiki {{Reflist}}{{Infrastructure}}{{Rivers, streams and springs}} [[File:Alter_Strom.jpg|thumb| Ang Alter Strom, sa resort sa dagat ng [[Warnemünde]], Alemanya]] [[File:IMG_RoyalCanalnrKinnegad5706w.jpg|thumb| Ang [[Maharlikang Kanal]] sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]]] [[File:Basingstoke_Canal_-_Lock.JPG|thumb| Ang maliliit na kanal ng bangka tulad ng [[Kanal ng Basingstoke]] ang nagpasigla sa Rebolusyong Industriyal sa halos buong [[Europa]] at [[Estados Unidos]].]] [[File:Ponte_sul_Naviglio.jpg|right|thumb| Tulay sa [[Naviglio Grande]], sa bayan ng [[Cassinetta di Lugagnano]], [[Italya]]]] [[File:Broek_in_Waterland,_woonhuis_aan_het_Ee.jpg|thumb| Canal sa [[Broek in Waterland]], Olanda]] [[File:Wenecja,_kanał_wodny_(Aw58TF).jpg|thumb| Kanal sa [[Venecia]]]] Ang '''kanal''' o '''artipisyal na daluyan ng tubig''' ay mga daluyan ng tubig o mga [[Inhinyeriya sa ilog|ininhinyerong]] [[Daluyan (heograpiya)|daluyan]] na ginawa para sa pamamahala ng [[paagusan]] (hal. [[pagkontrol ng baha]] at [[Patubig|irigasyon]]) o para sa pagdadala ng mga [[Sasakyang pantubig|sasakyang]] [[Sasakyang maritima|pangkarga ng tubig]] (hal. [[pantubig na taxi]]). Nagdadala ang mga ito ng malaya at kalmadong daloy sa ibabaw sa ilalim ng [[presyon ng atmospera]], at maaaring ituring na mga artipisyal na [[ilog]]. Sa karamihan ng mga kaso, ang isang kanal ay may serye ng mga [[Dam|prinsa]] at [[Kandado (nabigasyong pantubig)|kandado]] na lumilikha ng mga [[imbakan]] ng daloy ng mababang bilis. Ang mga imbakang ito ay tinutukoy bilang ''mga slack water level'', kadalasang tinatawag lamang na mga ''level'' o antas. Ang isang kanal ay maaaring tawaging isang '''kanal pangnabigasyon''' kapag ito ay kahanay ng isang natural na ilog at nagbabahagi ng bahagi ng mga [[Deskarga (idrolohiya)|deskarga]] at [[drainage basin]] ng huli, at ginagamit ang mga mapagkukunan nito sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga dam at kandado upang mapataas at pahabain ang mga kahabaan ng maluwag na antas ng tubig habang nananatili sa [[lambak]] nito. Ang isang kanal ay maaaring tumawid sa isang [[drainage divide]] sa ibabaw ng isang [[Tagaytay (anyong-lupa)|tagaytay]], na karaniwang nangangailangan ng panlabas na pinagmumulan ng tubig sa itaas ng pinakamataas na [[elebasyon]]. Ang pinakakilalang halimbawa ng naturang kanal ay ang [[Kanal ng Panama]]. Maraming kanal ang naitayo sa matataas na lugar, sa ibabaw ng mga lambak at iba pang daluyan ng tubig. Ang mga kanal na may mas mataas na pinagmumulan ng tubig ay maaaring maghatid ng tubig sa isang destinasyon tulad ng isang lungsod kung saan kailangan ang tubig. Ang mga [[Akwedukto (tulay)|akwedukto]] ng [[Imperyong Romano]] ay ang mga naturang kanal na [[suplay ng tubig]]. == Mga sanggunian == == Mga panlabas na link == * [http://www.waterscape.com/ Website ng paglilibang ng British Waterways – Opisyal na gabay ng Britanya sa mga kanal, ilog at lawa] * [http://www.towpathtreks.co.uk/ Gabay sa Potograpiya ng Kanal ng Leeds Liverpool] * [https://web.archive.org/web/20080724103315/http://www.nycanals.com/ Impormasyon at Gabay ng mga Mangangangabayo sa Sistema ng Kanal ng Estado ng New York] Archived * [https://web.archive.org/web/20110719194715/http://academic.emporia.edu/aberjame/wetland/canal/canals.htm "Mga Kanal at Mga Ilog na Maaaring I-navigate" ni James S. Aber, Emporia State University] * [https://canals.org/ Pambansang Museo ng Kanal (US)] * [https://www.canalmuseum.org.uk/ Museo ng Kanal ng London (UK)] * [https://web.archive.org/web/20080914101104/http://www.world-city-photos.org/Amsterdam/photos/Canals_and_Bridges/ Mga Kanal sa Amsterdam] Archived * [https://web.archive.org/web/20081019215505/http://www.canaldumidi.com/ Kanal ng Midi] * [https://web.archive.org/web/20080922170409/http://www.canaldumidi.com/Canal-des-Deux-Mers.php Kanal ng Deux Mers] * [https://web.archive.org/web/20070717234045/http://www.usbr.gov/pmts/hydraulics_lab/water/bubbler/index.htm Pagsukat ng daloy ng kanal gamit ang isang sensor] . * [[Kategorya:Impraestruktura]] [[Kategorya:Mga kanal]] fz7aj2bsiy9toc455uoad90u8ljhki1 0 340329 2232301 2231625 2026-10-07T07:33:36Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232301 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Mortegliano|official_name=Comune di Mortegliano|native_name={{native name|fur|Mortean}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|57|N|13|10|E|type:city(5,089)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Udine|Udine]] (UD)|frazioni=[[Chiasiellis]], {{ill|Lavariano|it}}|mayor_party=|mayor=Roberto Zuliani|area_footnotes=|area_total_km2=30.05|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Morteglianesi|elevation_footnotes=|elevation_m=41|saint=|day=|postal_code=33050|area_code=0432|website={{official website|https://www.comune.mortegliano.ud.it/}}|footnotes=|image_caption=[[Katedral ng Mortegliano]]|image_skyline=Mortegliano.jpg}}Ang '''Mortegliano''' ({{IPA|it|morteʎˈʎaːno}} {{Langx|fur|Mortean}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Udine|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Udine]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|abbr=in}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at humigit-kumulang{{Convert|14|km|abbr=in|frac=4}} timog-kanluran ng [[Udine]]. Ang Mortegliano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bicinicco]], [[Castions di Strada]], [[Lestizza]], [[Pavia di Udine]], [[Pozzuolo del Friuli]], at [[Talmassons]]. Ang Kampanaryo ngMortegliano ay ang pinakamataas na [[kampanaryo]], isang nakatayong kampana sa buong mundo na may taas na {{Cvt|113.2|m}} ang taas.<ref name="CTBUH">{{Cite web |date=January 2008 |title=25 tallest clock towers/government structures/palaces |url=http://www.ctbuh.org/Portals/0/Tallest/CTBUH_TallestClockGovernmentPalace.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030215503/http://www.ctbuh.org/Portals/0/Tallest/CTBUH_TallestClockGovernmentPalace.pdf |archive-date=2008-10-30 |access-date=2008-08-09 |publisher=Council on Tall Buildings and Urban Habitat}}</ref><ref>{{Cite web |title=Campus tour booklet |url=http://www.studyhere.bham.ac.uk/documents/B2362_Campus_tour_booklet_AW.pdf |access-date=2008-08-09 |publisher=University of Birmingham |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902181940/http://www.studyhere.bham.ac.uk/documents/B2362_Campus_tour_booklet_AW.pdf |archive-date=2009-09-02 |url-status=dead}}</ref> == Palakasan == Ang [[Chiasiellis]], isang pangkababaihang club ng futbol na ilang beses nang naglaro sa top flight, ay nakabase sa nayon na may parehong pangalan. Mayroon ding isang club ng futbol ng kalalakihan, ang ASD Lavarian Mortean, na kasalukuyang naglalaro sa [[Promozione]].<ref>[https://int.soccerway.com/teams/italy/ac-chiasiellis/7141/ ASD CALCIO CHIASIELLIS] int.soccerway.com</ref> == Kakambal na bayan == Si Mortegliano ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Italy}}[[Arborea]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.prolocomortegliano.it/index.html Komunidad ng Pro Loco ng Mortegliano] {{Province of Udine}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9kmt5xzcxya0feurvx0zs4yrtlfy8za 0 340355 2232319 2231745 2026-10-07T10:22:06Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232319 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Preone|official_name=Comune di Preone|native_name={{native name|fur|Preon}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|24|N|12|52|E|type:city(292)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Udine|Udine]] (UD)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Anna Lenisa|area_footnotes=|area_total_km2=22.47|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Preonesi|elevation_footnotes=|elevation_m=461|saint=|day=|postal_code=33020|area_code=0433|website={{official website |www.comune.preone.ud.gov.it}}|footnotes=|image_skyline=Preone-panorama.jpg}}Ang '''Preone''' ({{Langx|fur|Preon}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Udine|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Udine]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Udine]]. May hangganan ang Preone sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Enemonzo]], [[Socchieve]], [[Tramonti di Sotto]], [[Verzegnis]], at [[Vito d'Asio]]. == Kasaysayan == Ang pagkakatuklas ng mga buto at armas ng tao ay nagbibigay-diin sa teorya na ang Preone ay itinayo sa maaaring isang posteng pang-obserbasyon.<ref>{{Cita web|url=http://www.turismofvg.it/Preone|titolo=Tusismo FVG}}</ref> Ang munisipal na entidad ay binuwag noong 1928 upang maisama sa munisipalidad ng Enemonzo, at pagkatapos ay muling binuo bilang isang malayang munisipalidad noong 1946.<ref>{{cita web|url=http://www.friulinprin.beniculturali.it//pdf/preone.pdf|titolo=Fonte <!--creato automaticamente, da ricontrollare manualmente -->|lingua=|data=|accesso=}}</ref> Pinaniniwalaan na ang apelyidong Lupieri ay nagmula sa Preone mula sa pagbabago ng isang pariralang Friulano tulad ng "''<nowiki/>'l frut de lu Pieri''," na nangangahulugang "Ang anak ni Piero," tungo sa "'''l frut de Lupieri''," kung saan ang pantukoy ay idinagdag sa pangalan upang bumuo ng isang bagong apelyido. Nangyari ito sa pagtatapos ng ika-16 na siglo, at ang apelyido ay kumalat sa buong lambak ng Carnia at kasunod nito sa iba pang bahagi ng [[Friul]]. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20160304042333/http://www.museifriuliveneziagiulia.it/scheda_museo.php?id=168&lang=1 Museo ng Paleontolohiya] {{Province of Udine}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] hoqt9l4updp82uc3bg881tswawbsppv 0 340358 2232322 2231752 2026-10-07T10:26:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pulfero|official_name=Comune di Pulfero|native_name={{native name|sl|Podbonesec}}<br />{{native name|fur|Pulfar}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|10|N|13|29|E|type:city(1,174)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]] |province=[[Lalawigan ng Udine|Udine]] (UD)|frazioni=Antro/''Landar'', Biacis/''Bijača'', Brischis/''Brišča'', Calla/''Kau'', Cicigolis/''Ščigla'', Coliessa/''Kolieša'', Comugnero/''Kamunjar'', Cras/''Kras'', Erbezzo/''Arbeč'', Goregnavas/''Gorenja Vas'', Ialig/''Jalči'', Lasiz/''Laze'', Linder/''Linder'', Loch/''Log'', Mersino (collectiv name of following villages: Bardo/''Nabardo'', Clin/''Klin'', Ierep/''Jerebi'', Iuretig/''Juretiči'', Marseu/''Marsieli'', Medves/''Medvieži'', Oballa/''Obali'', Pozzera/''Pocera'', Zorza/''Žorži''), Molino/''Malin'', Montefosca/''Čarni Varh'', Paceida/''Pačejda'', Pegliano/''Ofijan'' (collectiv name of following villages: Cedarmas/''Čedarmaci'', Cocianzi/''Kočjanci'', Dorbolò/''Dorboli'', Flormi/''Floram'', Parmizi/''Parmici'', Sosgne/''Šošnja'', Stonder/''Štonderi''), Perovizza/''Peruovca'', Podvarschis/''Podvaršč'', Pulfero/''Podbuniesac'', Rodda collectiv name of following villages: Bizonta/''Bizonti'', Brocchiana/''Bročjana'', Buttera/''Butera'', Clavora/''Klavora'', Cranzove/''Kranjcove'', Domenis/''Domejža'', Lacove/''Lahove'', Oriecuia/''Oriehuje'', Ossiach/''Ošjak'', Pocovaz/''Pokovac'', Puller/''Pulerji'', Scubina/''Skubini'', Sturam/''Šturmi'', Tumaz/''Tuomac'', Uodgnach/''Uodnjak'', Zeiaz/''Zejci''), Spagnut/''Podšpanjud'', Specognis/''Špehuonja'', Spignon/''Varh'', Stupizza/''Štupca'', Tarcetta/''Tarčet'', Zapatocco/''Zapatok''|mayor_party=Lista civica|mayor=Camillo Melissa 25 May 2014|area_footnotes=|area_total_km2=48.1|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=184|saint=[[Saint Florian|Florian]]|day=Mayo 4|postal_code=33046|area_code=0432|website=[http://www.comune.pulfero.ud.it/portale/cms/ Institutional website]|footnotes=|image_skyline=La lastra della Banca di Antro.jpg|image_caption=Ang bato ng Antro}}Ang '''Pulfero''' ({{Langx|sl|Podbonesec}} {{Langx|fur|Pulfar}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Udine|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Udine]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Udine]], sa hangganan ng Slovenia, at nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Faedis]], [[Kobarid]] (Eslobenya), [[San Pietro al Natisone]], [[Savogna]], at [[Torreano]]. Ang mga lokalidad ng Pulfero (''[[frazione]]'') ay kinabibilangan ng:<ref name="comuni-italiani">[http://www.comune.pulfero.ud.it/portale/export/sites/pulfero/allegati/archivio_file/atti_documenti/statuto/pulfero.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303191218/http://www.comune.pulfero.ud.it/portale/export/sites/pulfero/allegati/archivio_file/atti_documenti/statuto/pulfero.pdf |date=2016-03-03 }}, Municipal statute.</ref> Antro/ ''Landar'', Biacis/ ''Bijača'', Brischis/ ''Brišča'', Calla/ ''Kau'', Cicigolis/ ''Ščigla'', Coliessa/ ''Kolieša'', Comugnero/ ''Kamunjar'', Cras/ ''Kras'', Erbezzo/ ''Arbeč'', Goregnavas/ ''Lazeč'', ''Goregnavas'' / ''Ialigre'' ''.​​​​​​​​​​​''Montefosca/ ''Čarni Varh'', Paceida/ ''Pačejda'', Pegliano/ ''Ofijan'' (kolektibong pangalan ng mga sumusunod na nayon: Cedarmas/ ''Čedarmaci'', Cocianzi/ ''Kočjanci'', Dorbolò/ ''Dorboli'', Flormi/ ''Floram'', Parmizi/ ''Parmici'', Sosgne/ ''Šošnja'', Stonder/ ''Štonderi'' ''/'' Stonderi ''Podvaršč'', Pulfero/ ''Podbuniesac'', Rodda (collective name of following villages: Bizonta/ ''Bizonti'', Brocchiana/ ''Bročjana'', Buttera/ ''Butera'', Clavora/ ''Klavora'', Cranzove/ ''Kranjcove'', Domenis/ ''Domejža'', Lacove/ ''Lahove'' / ''Ojakuia'' / Ojakuia/ ''Ojak'' Pocovaz/ ''Pokovac'', Puller/ ''Pulerji'', Scubina/ ''Skubini'', Sturam/ ''Šturmi'', Tumaz/ ''Tuomac'', Uodgnach/ ''Uodnjak'', Zeiaz/ ''Zejci'' ), Spagnut/ ''Podšpanjud'', Specognis/ ''Špehuonja'', Spignon/ ''Varh'', Stupizza/ ''Štupca'', ''Zatok Tarcco'', Zatok ''Tarcco'' Noong Disyembre 31, 2011, ito ay may populasyon na 1,047 at lawak na {{Cvt|48.1|km2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Stupizza multipurpose center ay isang mahusay na panimulang punto para sa mga pamamasyal sa Bundok Mia, sa nayon ng Montefosca, at sa lambak ng Pradolino.<gallery widths="180"> File:Grotta_San_Giovanni_d'Antro_0904_2.jpg|alt=Church of San Giovanni d'Antro| Simbahan ng San Giovanni d'Antro File:Grotta_San_Giovanni_d'Antro_0904_1.jpg|alt=Church of San Giovanni d'Antro| Simbahan ng San Giovanni d'Antro File:Grotta_San_Giovanni_d'Antro_0904_4.jpg|alt=San Giovanni d'Antro cave| Kuweba ng San Giovanni d'Antro File:Grotta_San_Giovanni_d'Antro_0904_3.jpg|alt=Skull of a cave bear (Ursus spelaeus) in the cave San Giovanni d'Antro| Bungo ng isang [[osong kuweba]] (''Ursus spelaeus'') sa kuweba ng San Giovanni d'Antro </gallery> == Demograpiko == {{Pangunahin|Slovene minority in Italy (1920-1947)|Slovene minority in Italy (after 1947)}} Ayon sa senso noong 1971, 84.6% ng populasyon ay [[Mga Eslobeno|mga Eslobeno.]]<ref>Thomas, Lee; Lokar A. (1977) [https://journals.lib.washington.edu/index.php/ssj/issue/view/346 Socioeconomic structure of the Slovene population in Italy], [[Slovene Studies]], Chicago, Illinois, p.28.</ref> {{historical populations|1861|?|1871|3491|1881|3492|1901|3779|1911|3991|1921|4066|1931|3864|1936|3681|1951|3735|1961|3306|1971|2237|1981|1832|1991|1398|2001|1202|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Udine}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Eslobeno]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] fuzff5s4vebjdw2y4xmgh2cpssuqepw 0 340363 2232329 2231742 2026-10-07T10:44:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232329 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Resia|official_name=Comune di Resia|native_name={{native name|sl-rozaj|Reśija}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|23|N|13|18|E|type:city(1,244)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Udine|Udine]] (UD)|frazioni=Prato, San Giorgio, Gniva, Oseacco and Stolvizza|mayor_party=Civic Party|mayor=Sergio Chinese|area_footnotes=|area_total_km2=119.0|population_footnotes=|population_demonym=Resiani|elevation_footnotes=|elevation_m=492|istat=|saint=[[Pag-aakyat ni Maria sa Langit]]|day=Agosto 15|postal_code=33010|area_code=0433|website=[http://www.comune.resia.ud.it/ Comune di Resia]|footnotes=|image_skyline=Rezija4.jpg|image_caption=Tanawin ng nayon ng Stolvizza kasama ang simbahan ng San Carlo}}Ang '''Resia''' ([[Diyalektong Resiano|Resiano]]: {{Lang|sl|Reśija}} {{Langx|sl|Rezija}} {{Langx|fur|Resie}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Udine|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Udine]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Chiusaforte]], [[Lusevera]], [[Resiutta]], at [[Venzone]], at gayundin ng dalawa sa mga munisipalidad ng [[Eslobenya]] ([[Kobarid]] at [[Bovec]]). Ang mga residente nito ay nagsasalita ng isang sinaunang diyalekto na kilala bilang [[Diyalektong Resiano|Resiano]], na – ayon sa karamihan ng mga lingguwista – isang transisyonal na diyalekto sa pagitan ng mga diyalektong [[Pangkat diyalektong Carintia|Carintia]] at [[Pangkat diyalektong Littoral|Littoral]] ng [[Wikang Esloveno|Eslobeno]]. Bagama't pinapanatili nila ang sarili nilang tradisyonal na sistema ng mga apelyido, na nagmula sa [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]], ang mga tao ng Resia ay may mga apelyidong Italyano o Italyano, katulad ng ilang lugar sa [[Venetian Slovenia|Venecianong Eslobenya]]. Ito ay matatagpuan sa lambak ng alpine na may parehong pangalan sa [[Alpes Julianos]], mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilaga ng [[Udine]], sa hangganan ng [[Eslobenya]] at humigit-kumulang {{Convert|20|km|mi}} mula sa hangganan ng [[Austria]]. Noong Enero 1, 2015, ito ay may populasyon na 1,048 at may lawak na {{Convert|119.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Lokasyong heograpiko == [[File:Val_Resia.JPG|left|thumb| Ang Lambak ng Resia]] Binubuo ang munisipalidad ng Lambak Resia, isang tipikal na Alpinong [[glasyal na lambak]], na napapalibutan ng matataas na bundok ng [[Alpes Julianos]], na may makitid na bukana patungong kanluran. Ang lambak ay matatagpuan sa kanlurang gilid ng mataas na [[Bulubundukin|hanay ng bundok]] ng Alpes Julianos. Sa silangan, ito ay natatakpan ng pangkat ng bundok na [[Kabundukang Kanin|Kanin]] na nasa Alpes Julianos din, na naghihiwalay dito mula sa lambak ng [[Soča]] sa [[Eslobenong Littoral]]. Sa kanluran, ang lambak ay bumubukas patungo sa lambak ng Fella, na patungo sa itaas na kapatagan ng [[Friul]]. Ito ang pinakakaraniwang paraan upang makapasok sa liblib na lambak na ito. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1871|3275|1881|3703|1901|3952|1911|4671|1921|3695|1931|3114|1936|2994|1951|3350|1961|2830|1971|1805|1981|1547|1991|1318|2001|1285|2011|1064|2014|1048|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Resia ang: * {{Flagicon|Russia}}[[Fryazino]], Rusya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.resia.ud.it/ Website ng Munisipalidad (sa Italyano at Resian)] * [http://www.resianet.org www.resianet.org] Archived * [https://web.archive.org/web/20230321015544/https://www.mojvideo.com/video-rezija-nasi-slovenski-rojaki-v-rezijanski-dolini-5/f1b5fec9bb325737a9fa Ang kantang 'Lipa ma Mariza', isa sa mga pangunahing simbolo ng kultura ng lambak] * [https://www.youtube.com/watch?v=fCMbGJ9Nywk&feature=player_embedded Musikang bayan mula sa Resia] * [https://www.youtube.com/watch?v=JgbPJxgqILo Awiting bayan ng Resian] * [https://www.youtube.com/watch?v=9zgykZ-sCRk Awiting bayan ng Resian] {{Province of Udine}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Eslobeno]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 409yvk95c28kfwe6mo0m33lum688bak 0 340375 2232268 2231784 2026-10-07T04:34:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232268 wikitext text/x-wiki Si '''Leonardo Legaspi Co''' (Disyembre 29, 1953 sa [[Maynila]] – Nobyembre 15, 2010 sa [[Kananga, Leyte]]<ref name=":0">{{Cite web |last=Barcelona |first=Julie |date= |title=About Leonard Co |url=https://www.philippineplants.org/AboutLeonard.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201115070842/https://www.philippineplants.org/AboutLeonard.html |archive-date=2020-11-15 |access-date=2020-07-17 |website=Co's Digital Flora of the Philippines}}</ref> ) ay isang [[Mga Pilipino|Pilipinong]] botanista at [[Taksonomiya|taksonomista]] ng halaman<ref name="philippineplantsorgProfile">{{Cite web |date= |title=About Leonard Co |url=http://www.philippineplants.org/AboutLeonard.html |access-date=2014-06-15 |publisher=Philippineplants.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215224138/http://philippineplants.org/AboutLeonard.html |archive-date=2013-12-15 |url-status=dead}}</ref> na itinuturing na "nangungunang awtoridad sa etnobotaniya sa Pilipinas" noong nabubuhay pa siya.<ref name="mercado20130709">{{Cite web |date=2013-07-09 |title='Once upon a time' book &#124; Inquirer News |url=http://newsinfo.inquirer.net/441457/once-upon-a-time-book |access-date=2014-06-15 |publisher=Newsinfo.inquirer.net}}</ref> == Edukasyon at maagang karera == Ang edukasyon ni Co sa Botanika ay hindi sumunod sa karaniwang landas. Hindi niya natapos ang kanyang digring batsilyer hanggang 2008 dahil palagi siyang abala sa pagsasaliksik sa larangan.<ref name="UPhome">{{Cite web |title=Global News - Breaking International News and Headlines &#124; Inquirer.net |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101121-304405/Leonard-Co-son-of-UP-is-home |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123150750/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101121-304405/Leonard-Co-son-of-UP-is-home |archive-date=November 23, 2010 |access-date=June 15, 2014}}</ref> Ibinuod ito ni [[Dr. Perry Ong]], direktor ng Surian ng Biyolohiya sa [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman|University of the Philippines Diliman]], sa [[Burol (seremonya)|burol]] ni Co sa pagsasabing "Pumasok si Leonard Co sa UP bilang freshman sa botaniko noong mga unang taon ng dekada '70 at hindi na umalis".<ref name="Passion">{{Cite web |last=Manuel Wempa |date=2011-11-17 |title=The passion of famed botanist Leonard Co – Bulatlat |url=http://bulatlat.com/main/2011/11/17/the-passion-of-famed-botanist-leonard-co/ |access-date=2016-03-07 |website=Bulatlat.com}}</ref> Habang nagsasagawa ng [[akupungktura]], nakilala niya ang kanyiang asawang si Glenda Flores, na pinakasalan niya noong Hunyo 12, 1990.<ref name=":02">{{Cite web |last=Barcelona |first=Julie |date= |title=About Leonard Co |url=https://www.philippineplants.org/AboutLeonard.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201115070842/https://www.philippineplants.org/AboutLeonard.html |archive-date=2020-11-15 |access-date=2020-07-17 |website=Co's Digital Flora of the Philippines}}</ref> Noong 2008, dahil impormal nang itinuturing si Co bilang isa sa mga nangungunang eksperto sa kaniyang larangan, itinalaga siya ng [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman|Unibersidad ng Pilipinas Diliman]] bilang huling nagtapos ng BS degree sa Botany;<ref name="Passion2">{{Cite web |last=Manuel Wempa |date=2011-11-17 |title=The passion of famed botanist Leonard Co – Bulatlat |url=http://bulatlat.com/main/2011/11/17/the-passion-of-famed-botanist-leonard-co/ |access-date=2016-03-07 |website=Bulatlat.com}}</ref> ilang panahon sa mga dekada mula nang mag-enroll si Co, ang kurso ay pinagsama sa digreing batsilyer sa [[Soolohiya]] upang mabuo ang programang [[Biyolohiya]]. Ang kakaibang akademikong landas na ito ay nagbigay din kay Co ng isa pang pagkilala sa mga talaan ng UP: Isinumite ni Co ang kaniyang aklat tungkol sa mga halamang gamot ng Cordillera bilang kapalit ng isang tesis, na siyang dahilan kung bakit siya ang tanging estudyanteng nagtapos ng BS Botany nang hindi nagsumite ng tesis.<ref name="UPhome2">{{Cite web |title=Global News - Breaking International News and Headlines &#124; Inquirer.net |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101121-304405/Leonard-Co-son-of-UP-is-home |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123150750/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101121-304405/Leonard-Co-son-of-UP-is-home |archive-date=November 23, 2010 |access-date=June 15, 2014}}</ref> Si Co ay nagtrabaho bilang isang mananaliksik sa museo sa Surian ng Biyolohiya sa [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman]], at bilang isang senior botaniko sa [[Conservation International]]-Pilipinas. == Karera == Si Leonard Co ang nagtatag na pangulo ng [[Philippine Native Plants Conservation Society]].<ref name="philippineplantsorgProfile2">{{Cite web |date= |title=About Leonard Co |url=http://www.philippineplants.org/AboutLeonard.html |access-date=2014-06-15 |publisher=Philippineplants.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215224138/http://philippineplants.org/AboutLeonard.html |archive-date=2013-12-15 |url-status=dead}}</ref> Siya ang kinikilala sa pagtuklas ng walong bagong uri ng halaman.<ref name="Doyo20110423">{{Cite web |title=A Glimpse of Paradise Lost |url=http://showbizandstyle.inquirer.net/sim/sim/view/20110423-332553/A-Glimpse-of-Paradise-Lost |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120928062308/http://showbizandstyle.inquirer.net/sim/sim/view/20110423-332553/A-Glimpse-of-Paradise-Lost |archive-date=September 28, 2012 |access-date=June 11, 2014}}</ref> Bukod sa mga ito, dalawang uri ng halamang endemiko sa Pilipinas ang ipinangalan sa kaniya: ang orkideyang ''Mycaranthes leonardi''<ref name="Doyo20110423" /> at ang ''[[Rafflesia leonardi]]'', isang parasitikong uri ng halaman ng genus na Rafflesia na endemiko sa Pilipinas at kilala sa pagkakaroon ng pangatlong pinakamalaking bulaklak sa mundo.<ref name="Doyo20110423" /> == Pagkamatay == {{Pangunahin|Pagkamatay nina Leonard Co, Sofronio Cortez, at Julius Borromeo}} Sina Co, ang silbikultor na si Sofronio Cortez, at ang magsasakang si Julius Borromeo, ay nagtatrabaho sa isang proyektong saribuhay sa ilalim ng pangangasiwa ng [[Energy Development Corporation]] nang sila ay mapatay sa isang insidente na kinasasangkutan ng siyam na miyembro ng [[19th Infantry Battalion]] ng [[8th Infantry Division (Pilipinas)|8th Infantry Division]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Armed Forces of the Philippines]] sa kagubatan ng [[Kananga, Leyte]], noong Nobyembre 15, 2010.<ref>{{Cite web |last= |date=2016-03-03 |title=Philippines' top botanist killed in crossfire |url=http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/11/17/10/philippines-top-botanist-killed-crossfire |access-date=2016-03-07 |publisher=ABS-CBN News}}</ref> Sinusuri niya at ng grupo ang isang puno nang magsimula ang pamamaril, at tatlong bala ang tumama kay Co; na nagresulta sa pagkamatay sa loob ng 20 minuto. Siya ay 56 taong gulang.<ref>{{Cite web |last=Ranada |first=Pia |author-link=Pia Ranada |date=November 14, 2014 |title=4 years on, no justice for slain botanist Leonard Co |url=https://www.rappler.com/philippines/75020-four-year-death-anniversary-leonard-co-botanist/ |access-date=2020-07-17 |website=Rappler |language=en}}</ref> Iginiit ng mga miyembro ng yunit ng hukbo na ang grupo ni Co ay nadamay sa isang labanan sa pagitan ng kanilang yunit at ng [[Bagong Hukbong Bayan]],<ref>{{Cite web |date=2010-12-08 |title=Scientists: Army's bullets killed top Filipino botanist Leonard Co &#124; News &#124; GMA News Online |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/207819/news/nation/scientists-army-s-bullets-killed-top-filipino-botanist-leonard-co |access-date=2016-03-07 |website=Gmanetwork.com}}</ref><ref name="Severino20101118">{{Cite web |date=2010-11-18 |title=No crossfire when botanist Leonard Co was shot, witness says |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/206324/news/nation/no-crossfire-when-botanist-leonard-co-was-shot-witness-says |access-date=2016-03-07 |website=Gmanetwork.com}}</ref> ngunit ang pahayag na ito ay kinuwestiyon ng maraming grupong nag-iimbestiga, kabilang ang [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]]<ref name="Salaverria20110222">{{Cite web |date=2011-02-22 |title=Police say military liable for botanist's death - INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos |url=http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20110222-321531/Police-say-military-liable-for-botanists-death |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714195323/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20110222-321531/Police-say-military-liable-for-botanists-death |archive-date=2014-07-14 |access-date=2014-06-15 |publisher=Newsinfo.inquirer.net}}</ref> at ang [[Komisyon ng Karapatang Pantao]] ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last= |date=2016-03-03 |title=Soldiers liable for death of botanist Leonard Co |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/regions/12/18/12/soldiers-liable-death-botanist-leonard-co |access-date=2016-03-07 |publisher=ABS-CBN News}}</ref> Kalaunan ay nagsampa ng mga kaso ang [[Kagawaran ng Katarungan|Kagawaran ng Hustisya]] laban sa mga sundalong sangkot, at ang kaso ay kasalukuyang nasa korte,<ref name="DepartmentofJustice20130301">{{Cite web |date= |title=Charges Filed in Connection with the Death of Botanist Leonardo Co :: Department of Justice - Republic of the Philippines :: Tel: (+632) 523 8481, (+632) 523 6826 |url=http://doj.gov.ph/news.html?title=Charges%20Filed%20in%20Connection%20with%20the%20Death%20of%20Botanist%20Leonardo%20Co&newsid=161 |access-date=2014-06-15 |publisher=Doj.gov.ph}}</ref> na kinasuhan ng reckless imprudence resulting in multiple homicide ang siyam na sundalo. Ang apela ng pamilyang Co sa DOJ na itaas ang mga kaso sa pagpatay ay nananatiling nakabinbin hanggang 2022.<ref name=":1">{{Cite web |last=Cuyco |first=Jan |date=2022-08-05 |title='Justice for Leonard Co': Fundraiser drive launched anew for slain renowned botanist |url=https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2022/08/05/224277/justice-for-leonard-co-fundraiser-drive-slain-leonard-co/ |access-date=2025-11-15 |website=Interaksyon |language=en-US}}</ref> == Libing at pamana == Sa kaniyang burol, ginawaran si Co ng pambihirang karangalan na maipakita ang kaniyang kabaong sa harap ng kopya ng [[UP Oblation]] ng [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman|Unibersidad ng Pilipinas sa Diliman]] - ang ikonikong simbolo ng [[Unibersidad ng Pilipinas]].<ref name="UPhome3">{{Cite web |title=Global News - Breaking International News and Headlines &#124; Inquirer.net |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101121-304405/Leonard-Co-son-of-UP-is-home |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123150750/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101121-304405/Leonard-Co-son-of-UP-is-home |archive-date=November 23, 2010 |access-date=June 15, 2014}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.philippineplants.org/ Digital Flora ng Pilipinas ng Co.] {{Authority control}} [[Kategorya:Namatay noong 2010]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1953]] [[Kategorya:Articles with hCards]] lfqw9ekka9e5lgdmub8auth9dk95cl1 0 340419 2232202 2231940 2026-10-07T01:15:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232202 wikitext text/x-wiki Sa [[pisika]], ang isang '''estado ng materya''' o '''yugto ng materya''' ay isa sa mga natatanging anyo kung saan maaaring umiral ang [[materya]]. Apat na estado ng materya ang naoobserbahan sa pang-araw-araw na buhay: [[solido]], [[likido]], [[gas]], at [[plasma]]. Ang iba't ibang estado ay nakikilala sa pamamagitan ng kung paano nakaayos ang mga bahaging partikulo (mga [[atomo]], [[molekula]], [[ion]], at [[elektron]]), at kung paano sila kumikilos nang sama-sama. Sa isang solido, ang mga partikulo ay mahigpit na nakaimpake at nakahawak sa mga nakapirming posisyon, na nagbibigay sa materyal ng isang tiyak na hugis at [[Volyum|bolumen]]. Sa isang likido, ang mga partikulo ay nananatiling magkakalapit ngunit maaaring gumalaw lampas sa isa't isa, na nagpapahintulot sa sangkap na mapanatili ang isang nakapirming bolumen habang umaangkop sa hugis ng lalagyan nito. Sa isang gas, ang mga partikulo ay magkakalayo sa isa't isa at malayang gumagalaw, na nagpapahintulot sa sustansiya na lumawak at punan ang parehong hugis at volume ng lalagyan nito. Ang plasma ay katulad ng isang gas, ngunit naglalaman din ito ng mga kargadong partikulo (mga ion at mga malayang elektron) na gumagalaw nang nakapag-iisa at tumutugon sa mga larangang elektriko at magnetiko. Ang ilang estado ay nangyayari lamang sa ilalim ng matinding mga kondisyon, tulad ng mga [[Kondensadang Bose-Einstein]] at [[Kondensadang Fermioniko]] (kapuwa sa matinding lamig), [[Materya dehenerada|neutron-materya dehenerada]] (sa matinding densidad), at [[plasmang guark–gluon]] (sa [[mataas na enerhiyang pisikang nuklear]]). == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|States of aggregation}} * [https://web.archive.org/web/20230330074533/http://www.vega.org.uk/video/subseries/30 Maiikling bidyo na nagpapakita ng mga Estado ng Materya, mga solido, mga likido at mga gas ni Prof. JM Murrell, University of Sussex] Archived {{Katayuan ng materya|state=expanded}}{{Condensed matter physics topics}} [[Kategorya:Anyo ng materya]] [[Kategorya:Pisikang kondensadang materya]] 51k10ofikgkw1fzb9w9du9vzptp1env 0 340443 2232159 2232012 2026-10-06T14:18:18Z Ryomaandres 8044 2232159 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelnovo del Friuli|official_name=Comune di Castelnovo del Friuli|native_name={{native name|fur|Cjastelnouf}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|12|N|12|54|E|type:city(928)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Juri Del Toso|area_footnotes=|area_total_km2=22.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Castellani|elevation_footnotes=|elevation_m=234|saint=|day=|postal_code=33091|area_code=0427|website=|footnotes=|image_skyline=Chiesa di San Nicolò Vescovo (Vigna, Castelnovo del Friuli) 04.jpg|image_caption=Ang simbahan ng San Nicolò Vescovo ay makikita mula sa pag-akyat patungo sa kastilyo}}Ang '''Castelnovo del Friuli''' ({{Langx|fur|Cjastelgnûf}}, [[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]] : {{Lang|fur|Cjastelnouf}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang Castelnovo del Friuli ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Clauzetto]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[Tramonti di Sotto]], [[Travesio]], at [[Vito d'Asio]]. == Heograpiyang pisikal == Ang lugar na kadalasang maburol ay mayaman sa mga halaman at tahanan ng magkakaibang mga hayop, kabilang ang mga usa, baboy-ramo, usa, mga lobo, at iba pang kilalang mga hayop sa kagubatan. == Lipunan == === Wika === Sa Castelnovo del Friuli, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa Castelnovo del Friuli ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] htqb8ac6cb1plcgwotz57clufx6wf8b 0 340448 2232176 2232008 2026-10-06T23:26:03Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232176 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Budoia|official_name=Comune di Budoia|native_name={{native name|fur|Buduoia}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|3|N|12|32|E|type:city(2,311)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Dardago and Santa Lucia|mayor_party=|mayor=Roberto De Marchi (From 2009)|area_footnotes=|area_total_km2=37.7|population_footnotes=|population_demonym=Budoiese|elevation_footnotes=|elevation_m=135|saint=L'Assunta (Dardago), Sant'Andrea (Budoia), Santa Lucia (Santa Lucia)|day=Agosto 15, Nobyembre 30, Disyembre 13|postal_code=33070|area_code=0434|website=|footnotes=|image_skyline=Budoia - Chiesa di S. Andrea - Foto di Paolo Steffan.jpg|image_caption=Simbahan ng Sant'Andrea}}Ang '''Budoia''' ([[Wikang Friulano|Pamantayang Friulano]]: {{Lang|fur|Budoie}} [[Wikang Friulano|Kanlurang Friulian]]: {{Lang|fur|Buduoia}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Matatagpuan sa paanan ng [[Dolomitas]], ito ay matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|13|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Pordenone]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,311 at may lawak na {{Convert|37.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Budoia ay binubuo ng mga ''[[frazione]]'' (mga sitio) ng Dardago at Santa Lucia. Ang Budoia ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Aviano]], [[Fontanafredda]], [[Polcenigo]], at [[Tambre]]. == Kasaysayan == Ang lugar ng San Tomé, sa hilaga ng bayan ng Dardago, ang siyang kinaroroonan ng mga unang pamayanan ng tao sa lugar. Sa katunayan, maraming mga natuklasang arkeolohiko (mga punto, mga pangkayod, mga ulo ng palaso) ang nagpapatotoo sa isang napakalayong presensiya ng tao ([[Neolitiko]]). Noong [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang]] [[Gitnang Kapanahunan|Kapanahunan]], ang Budoia ay napasailalim sa impluwensiya ng mga Konde ng [[Polcenigo]], na may hawak na legal na kapangyarihan at nagbigay ng proteksiyon kapalit ng tributo. Noong 1419, ang Budoia, kasama ang Polcenigo, ay sumuko sa [[Republika ng Venecia]].<ref>{{Cita web|url=http://www.viaggioinfriuliveneziagiulia.it/wcms/index.php?budoia_storia|titolo=Budoia - Storia|accesso=2015-11-24}} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3438|1881|3269|1901|3631|1911|4320|1921|4374|1931|3774|1936|2776|1951|2657|1961|2622|1971|2095|1981|2105|1991|2024|2001|2147|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.budoia.pn.it/ Opisyal na Site ng komyun] * [http://www.artugna.it/ Lugar ng Artugna] * Pook ng Pro Loco {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] tlg3nngi4re69pudyb5guey0u5d40cs 0 340457 2232210 2232034 2026-10-07T01:46:18Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 2232210 wikitext text/x-wiki Ang '''gasolinang posil'''{{Efn|The term has been considered a [[misnomer]] because it does not actually originate from [[fossil]]s, but from decomposed [[organic matter]].<ref>{{Cite book |last=Fleckenstein |first=Joseph E. |url=https://books.google.com/books?id=s-SYCgAAQBAJ&pg=PA58 |publisher=CRC Press |title=Three-phase electrical power |date=2016 |isbn=978-1-4987-3778-4 |location=Boca Raton |page=58 |oclc=958799795}}</ref>}} ay isang nasusunog na materyal na naglalaman ng kompuwestong karbono o [[Hidrokarburo|idrokarburo]]<ref>{{Cite web |title=Fossil fuel |url=https://www.sciencedaily.com/terms/fossil_fuel.htm |access-date=29 October 2021 |website=[[ScienceDaily]]}}</ref> na natural na nabuo sa [[balat ng Daigdig]] mula sa mga nakabaong labi ng mga sinaunang [[organismo]] (mga hayop, halaman o [[Mikroorganismong marino|mikroplankton]]), isang proseso na nangyayari sa loob ng mga [[Pagkakabuo (stratigrapiya)|pagkakabuong heolohiko]]. Ang mga imbakan ng mga naturang pinaghalong kompuwesto, tulad ng [[Karbon (bato)|karbon]], [[petrolyo]], at [[natural gas]], ay maaaring kunin at sunugin bilang panggatong para sa pagkonsumo ng tao upang magbigay ng enerhiya para sa direktang paggamit (tulad ng pagluluto, pagpapainit o pag-iilaw), upang paganahin ang mga [[Motor ng init|heat engine]] (tulad ng singaw o internal na motor komustiyon) na maaaring magpaandar ng mga sasakyan, o upang makabuo ng kuryente sa pamamagitan ng mga [[turbinang singaw]] na henerador.<ref>{{Cite web |title=Fossil fuels |url=https://www.gsi.ie/en-ie/education/earth-resources/Pages/Fossil-fuels.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030000429/https://www.gsi.ie/en-ie/education/earth-resources/Pages/Fossil-fuels.aspx |archive-date=30 October 2021 |access-date=29 October 2021 |publisher=Geological Survey Ireland}}</ref> Ang ilang gasolinang posil ay higit pang [[Proseso ng pagdadalisay ng petrolyo|pinoproseso]] upang maging mga deribatibo tulad ng [[keroseno]], [[gasolina]], at [[diesel]], o ibinabaling sa mga[[petrokimiko]] tulad ng mga polyolefins ([[plastik]]), [[Kompuwestong aromatiko|aromatiko]], at [[sintetikong resina]]. Ang pagkilala sa [[krisis sa klima]], polusyon, at iba pang negatibong epekto na dulot ng mga gasolinang posil ay humantong sa isang malawakang [[Transisyon sa enerhiya|transisyon sa patakaran]] at [[Kilusang klima|kilusang aktibista]] na nakatuon sa pagtatapos ng paggamit ng mga ito pabor sa enerhiyang [[Nababagong enerhiya|nagbabago]] at [[Enerhiyang sostenible|sostenible]].<ref>{{Cite news |last=Dickie |first=Gloria |author-link=Gloria Dickie |date=2022-04-04 |title=Factbox: Key takeaways from the IPCC report on climate change mitigation |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/environment/key-takeaways-ipcc-report-climate-change-mitigation-2022-04-04/ |access-date=2022-04-05}}</ref> Dahil ang [[industriya ng gasolinang posil]] ay lubos na nakapaloob sa pandaigdigang ekonomiya at [[Mga subsidyo sa gasolinang posil|lubos na tinutustusan]],<ref>{{Cite web |date=2022-04-14 |title=Price Spike Fortifies Fossil Fuel Subsidies |url=https://www.energyintel.com/0000017f-db65-d6e9-a1ff-dfe5df610000 |access-date=2022-04-23 |website=Energy Intelligence |language=en}}</ref> ang transisyong ito ay inaasahang magkakaroon ng makabuluhang epekto sa ekonomiya.<ref>{{Cite web |date=2020-06-08 |title=Why are fossil fuels so hard to quit? |url=https://www.brookings.edu/essay/why-are-fossil-fuels-so-hard-to-quit/ |access-date=2022-04-05 |website=Brookings |language=en-US}}</ref> Maraming stakeholder ang nangangatwiran na ang pagbabagong ito ay kailangang maging isang [[makatarungang transisyon]]<ref>{{Cite web |date=2022-04-05 |title=IPCC: We can tackle climate change if big oil gets out of the way |url=https://www.theguardian.com/environment/2022/apr/05/ipcc-report-scientists-climate-crisis-fossil-fuels |access-date=2022-04-05 |website=the Guardian |language=en}}</ref> at lumikha ng patakaran na tutugon sa mga pasanin ng lipunan na dulot ng mga [[natigil na asset]] ng industriya ng gasolinang posil.<ref>{{Cite news |last=Monga |first=Jean Eaglesham and Vipal |date=2021-11-20 |title=Trillions in Assets May Be Left Stranded as Companies Address Climate Change |language=en-US |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/trillions-in-assets-may-be-left-stranded-as-companies-address-climate-change-11637416980 |access-date=2022-04-05 |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Bos |first=Kyra |last2=Gupta |first2=Joyeeta |date=2019-10-01 |title=Stranded assets and stranded resources: Implications for climate change mitigation and global sustainable development |journal=Energy Research & Social Science |language=en |volume=56 |bibcode=2019ERSS...5601215B |doi=10.1016/j.erss.2019.05.025 |issn=2214-6296 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Ang internasyonal na patakaran, sa anyo ng mga layunin ng napapanatiling pag-unlad ng [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]] para sa abot-kaya at malinis na enerhiya at aksyon sa klima, pati na rin ang [[Kasunduang Paris sa Klima]], ay idinisenyo upang mapadali ang transisyong ito sa pandaigdigang antas. Noong 2021, napagpasyahan ng [[Pandaigdigang Ahensiyang Pang-enerhiya]] na walang mga bagong proyekto sa pagkuha ng gasolinang posil ang maaaring buksan kung nais ng pandaigdigang ekonomiya at lipunan na maiwasan ang pinakamasamang epekto ng pagbabago ng klima at matugunan ang mga internasyonal na layunin para sa [[mitigasyon sa pagbabago ng klima]].<ref>{{Cite web |date=2021-05-18 |title=No new oil, gas or coal development if world is to reach net zero by 2050, says world energy body |url=http://www.theguardian.com/environment/2021/may/18/no-new-investment-in-fossil-fuels-demands-top-energy-economist |access-date=2021-10-15 |website=the Guardian |language=en}}</ref> == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Wikiquote}} * [https://web.archive.org/web/20191210235316/https://globalenergymonitor.org/oil-and-gas/global-fossil-infrastructure-tracker/ Global Fossil Infrastructure Tracker] Archived * [https://energyandcleanair.org/ Sentro para sa Pananaliksik sa Enerhiya at Malinis na Hangin] {{Global Warming}}{{Natural resources}}{{Footer energy}}{{Automobile configuration}}{{Authority control}} 8ik5a7ronvgfzow7q3kb9ksbndqa2nq 10 340460 2232303 2232040 2026-10-07T09:07:47Z GinawaSaHapon 102500 WIP 2232303 wikitext text/x-wiki {{Navbox with collapsible groups |name = Industries |title = Mga pangunahing [[Industriya (ekonomika)|industriya]] batay sa [[sektor ng ekonomiya]] <!-- This navbox mostly follows the ISIC v4; exceptions are noted in HTML comments --> |selected = {{{1|}}} |state = {{{state<includeonly>|expanded</includeonly>}}} |bodyclass = hlist |group1 = [[Unang sektor]], o likas na sektor ([[hilaw na materyales]]) |abbr1 = 1ary |list1 = {{Navbox|child <!-- Begin level 2: Primary sector--> |group1 = Biotiko <!-- ISIC: Sec A --> |list1 = {{Navbox|child <!-- Begin level 3: Biotic --> |group1 = [[Agrikultura]] <!-- ISIC: Div 1 --> |list1 = * [[Pagsasaka]] <!-- ISIC: Group 011 --> ** [[Angkak]] ** [[Legumbre]] ** [[Pagsasaka ng gulay|Gulay]] ** [[Hibla (tanim)|Hibla]] ** [[Langis ng gulay]] ** [[Industriya ng asukal|Asukal]] ** [[Industriya ng tabako|Tabako]] * [[Permanenteng tanim]] <!-- ISIC: Group 012 --> ** [[Pomo]] ** [[Beri]] ** [[Produksiyon ng sitrus|Sitrus]] ** [[Drupa]] ** [[Pagtatanim ng ubas|Ubas]] ** [[Kakaw]] ** [[Industriya ng kape|Kape]] ** [[Tsaa]] ** [[Nuwes]] ** [[Olibo]] ** [[Halamang-gamot]] ** [[Pampalasa]] * [[Industriya ng hortikultura|Hortikultura]] <!-- Non-standard... Technically only "plant propagation" at ISIC: Group 013 ISIC places these subitems with annual or perennial, not part --> ** [[Industriya ng bulaklak|Bulaklak]] * [[Paghahayupan]] <!-- ISIC: Group 014 --> ** [[Paghahayupan para sa karne|Para sa karne]] ** [[Paghahayupan para sa gatas|Para sa gatas]] ** [[Paghahayupan para sa balahibo|Para sa balahibo]] ** [[Industriya ng kabayo|Kabayo]] ** [[Alagang-bukid]] ** [[Pagbababuyan|Baboy]] ** [[Lana]] ** [[Pagmamanukan|Manok]] ** [[Pagpukyutan|Pulot]] ** [[Sutla]] <!-- Omit: Mixed-farming & support services in ISIC: Groups 015 & 016 Sufficiently distinct industries? --> * [[Pangangaso]] <!-- ISIC: Group 017 --> ** [[Pagpapatibong]] |group2 = [[Agham pangkagubatan|Panggugubat]] <!-- ISIC: Div 2 --> |list2 = * [[Silbikultura]] <!-- ISIC: Group 021 --> ** [[Pagtatanim ng kawayan|Kawayan]] * [[Pagtotroso]] <!-- ISIC: Group 022 --> ** [[Panggatong]] <!-- Gathering of all non-wood forest products ISIC: Group 023 --> * [[Yantok]] * [[Dagta]] <!-- Non-standard... If extracted from managed groves, ISIC places under agriculture --> ** [[Kamanyang]] ** [[Goma arabika]] ** [[Gutapertsa]] ** [[Arnibal ng meypol]] ** [[Mastike]] ** [[Goma]] * [[Pangangalap ng kabute]] ** [[Pungikultura]] <!-- Non-standard... ISIC keeps managed fungus cultivation under agriculture --> ** [[Trupo]] <!-- Omit: Support services in ISIC: Group 024 Sufficiently distinct industry? --> |group3 = Pantubig <!-- ISIC: Div 3 --> |list3 = <!-- Non-standard... ISIC subdivides fishing & aquaculture first by salt- vs fresh-water Species emphasized instead to make list more accessible --> * [[Industriya ng pangingisda|Pangingisda]] <!-- ISIC: Group 031 --> ** [[Dilis]] ** [[Tamban]] ** [[Sardinas]] ** [[Bakalaw]] ** [[Eglepino]] ** [[Alumahan]] ** [[Pating]] ** [[Isdang espada]] ** [[Tulingan]] ** [[Panghuhuli ng alimango|Alimango]] ** [[Panghuhuli ng ulang|Ulang]] ** [[Salungo]] ** [[Pusit]] ** [[Pagbabalyena]] * [[Akuwakultura]] <!-- ISIC: Group 032 --> ** [[Karpa]] ** [[Akuwakultura ng hito|Hito]] ** [[Akuwakultura ng tilapia|Tilapia]] ** [[Abulon]] ** [[Tahong]] ** [[Pagpapalaki ng talaba|Talaba]] ** [[Kinulturang perlas|Perlas]] ** [[Pagtatanim ng halamang-dagat|Halamang-dagat]] * Pareho <!-- Non-standard: Catch-all --> ** [[Paghuhukay sa kabibe|Kabibe]] ** [[Balatan bilang pagkain|Balatan]] ** [[Kapis]] ** [[Salmon]] ** [[Hipon]] }} <!-- End level 3: Biotic --> |group2 = Heolohiko <!-- ISIC: Sec B --> |list2 = * [[Gasolinang posil]] <!-- Non-standard: Combination --> ** [[Karbon (bato)|Karbon]] <!-- ISIC: Div 5 --> ** [[Uling]] <!-- Non-std... Placed with other mined compounds in ISIC: Class 0892 --> ** [[Likas na gas]] <!-- ISIC: Div 6 --> ** [[Industriya ng eskitong langis|Eskitong langis]] ** [[Industriya ng petrolyo|Petrolyo]] ** [[Buhanging langis]] * Pagmimina <!-- ISIC: Div 7 --> ** [[Aluminyo]] ** [[Tanso]] ** [[Minang bakal]] ** [[Pagmimina ng ginto|Ginto]] ** [[Pagmimina ng pilak|Pilak]] ** [[Paladyo]] ** [[Platino]] ** [[Lityo]] ** [[Bihirang elementong panlupa]] ** [[Pagmimina ng uranyo|Uranyo]] <!-- Non-standard: splitting out 1st category from ISIC: Div 8 --> * Iba pa ** [[Batong-hiyas]] ** [[Posporo (elemento)|Posporo]] ** [[Potasa]] ** [[Asin]] <!-- Note... Both evaporated & mined salt are inclued here --> ** [[Asupre]] <!-- Non-standard: splitting out 2nd category from ISIC: Div 8 --> * [[Minahan ng bato]] ** [[Minahan ng graba|Graba]] ** [[Pagmimina ng buhangin|Buhangin]] ** [[Pagmimina ng tisa|Tisa]] ** [[Minahan ng luwad|Luwad]] ** [[Yeso]] ** [[Apog]] ** [[Granito]] ** [[Marmol]] <!-- Omit: Support services in ISIC: Div 9 Sufficiently distinct industry? --> }} <!-- End level 2: Primary sector--> |group2 = [[Ikalawang sektor]], o industriyal na sektor ([[pagmamanupaktura]] ng [[produkto]]) |abbr2 = 2ary |list2 = {{Navbox|child <!-- Begin level 2: Secondary sector --> |group1 = [[Pagmamanupaktura]]<!-- ISIC: Sec C --> |list1 = {{Navbox|child <!-- Begin level 3: Manufacturing --> |group1 = [[Maliliit na industriya]] |list1 = * [[Industriya ng pagkain|Pagkain]] <!-- ISIC: Div 10 --> ** [[Pagmamanupaktura ng pakain|Pakain]] ** [[Paghuhurno]] ** [[Paglalata]] ** [[Industriya ng karne|Karne]] ** [[Pagkaing handa na|Handa na]] <!-- Omit: Sugar processing here in ISIC: Class 1072 Current sugar article under primary sector also covers processing --> ** [[Pagpepreserba ng pagkain|Pagpepreserba]] ** [[Paggawa ng kendi|Kendi]] * [[Industriya ng inumin|Inumin]] <!-- ISIC: Div 11 --> ** [[Industriya ng serbesa|Serbesa]] ** [[Nakaboteng tubig]] ** [[Paggawa ng alak|Alak]] <!-- Omit: Tobacco finished products here in ISIC: Div 12 Tobacco article currently under primary sector also covers finishing --> * [[Industriya ng kayo|Káyo]] <!-- ISIC: Div 13 --> ** [[Pagkakarda]] ** [[Pagtitina]] ** [[Pag-iimprenta ng kayo|Pag-iimprenta]] ** [[Pagpupulupot ng kayo|Pagpupulupot]] ** [[Paghahabi]] ** [[Alpombra]] ** [[Puntas]] ** [[Lino (gamit)|Lino]] ** [[Tali]] <!-- --> * [[Industriya ng pananamit|Pananamit]] <!-- ISIC: Div 14 --> ** [[Palamuti]] ** [[Modista]] ** [[Pananamit na gawa sa balahibo|Gawa sa balahibo]] ** [[Paggawa ng sumbrero|Sumbrero]] ** [[Pananahi]] ** [[Paggawa ng sapatos|Sapatos]] <!-- Non-standard... All footwear grouped with leather in ISIC: Group 152 --> ** [[Sastre]] <!-- Move: Leather, wood, & pulp/paper here in ISIC: Divs 15-17 Requirements (e.g. air quality) may exclude from light-industry Placed below under Materials Non-standard: splitting out 1st category from ISIC Div 18 --> * [[Paglilimbag]] ** [[Paggawa ng aklat|Paggawa]] ** [[Pag-uukit]] <!-- engraving --> ** [[Pag-iimprentang panseguridad|Seguridad]] <!-- No explicit class... But implied by product list given in ISIC: Class 1811 --> ** [[Pagtititik]] <!-- Non-standard: splitting out 2nd category from ISIC Div 18 --> * Reproduksiyong pangmidya ** [[Kaset]] ** [[Pagrerekord sa ponograpo|Ponograpo]] ** [[Pagmamanupaktura ng CD|CD]] <!-- Move: Refining & chemicals here in ISIC: Divs 19-21 Shifted below to bring forward other light manufacturing Move: Polymers, minerals, & metals here in ISIC: Divs 22-24 Placed below under Materials to bring forward other light manufacturing --> * [[Pabrikasyon ng metal]] <!-- ISIC: Div 25 --> ** [[Kalderero]] ** [[Kubyertos]] ** [[Armero]] <!-- Non-standard... Move: Ammo, artillery, & bombs here under ISIC: Group 252 Grouping with heavy defense industry below --> ** [[Serahero]] ** [[Pagawaan ng makina|Pagmamakina]] ** [[Metalurhiyang pampulbos]] ** [[Prepabrikasyon]] ** [[Pagtatapos sa ibabaw]] * Other fabrication <!-- Non-standard... ISIC groups other fine goods fabrication with underlying material See talk-page for details; common processes here for more intuitive list --> ** [[Pag-iimprentang 3D]] ** [[Pagmomoldeng de-ihip]] ** [[Pagbabanat (pagmamanupaktura)|Pagbabanat]] ** [[Ekstrusiyon]] ** [[Pag-iihip sa salamin]] ** [[Pagmomoldeng de-turok]] ** [[Pagpapalayok]] ** [[Sinterisasyon]] ** [[Kanterya]] ** [[Paggawa sa kahoy]] <!-- Move: Electronic & precision devices here in ISIC: Div 26 Borderline of light industry; moved below to group with larger electricals Move: Electrical equipment here in ISIC: Div 27 Shifted below to bring forward last light manufacturing Move: Machinery, autos, & equipment here in ISIC: Divs 28-30 Shifted below to bring forward last light manufacturing --> * Iba pa <!-- ISIC: Div 32 --> <!-- Non-standard... Grouped under leather (with tanning) in ISIC: Class 1512 --> ** [[Industriya ng bisikleta|Bisikleta]] <!-- Non-standard... Grouped with heavier transport in ISIC: Class 3092 --> ** [[Alahas]] ** [[Kasangkapang pangmedisina]] ** [[Instrumentong pangmusika]] ** [[Personal na kagamitang pamprotekta]] ** [[Laruan]] <!-- Move: Repair & installation here in ISIC: Div 33 Grouping with other services to be more intuitive --> |group2 = Electrical <br /> and<br/> optical <!-- More level 3: Manufacturing --> |list2 = <!-- The next 8 group codes all come from ISIC: Div 26 --> * [[Electronics industry|Electronics]] <!-- ISIC: Group 261 --> ** [[Electronic component|Component]]s ** [[Printed circuit board#Manufacturing|Circuit board]]s ** [[Semiconductor industry|Semiconductor]]s * [[Computer industry|Computer]]s <!-- ISIC: Group 262 --> ** [[List of computer system manufacturers|Computer system]]s ** [[List of computer hardware manufacturers|Parts and peripherals]] <!-- To-do: Could use more/better entries --> ** Blank [[Computer data storage#Storage media|storage media]] <!-- Non-standard... Moved from a less intuitive spot under ISIC: Group 268 --> * [[Telecommunications equipment|Communications equipment]] <!-- ISIC: Group 263 --> ** [[Mobile phone#Sales|Mobile phone]]s ** [[Network equipment provider|Network infrastructure]] <!-- To-do: Could use more entries --> * [[Consumer electronics#Products|Consumer electronics]] <!-- ISIC: Group 264 --> ** [[Television set#Major manufacturers|Television]]s ** [[Video game console#Market|Video game console]]s <!-- To-do: Could use more entries - Home speakers & headsets - Media recording / streaming / playback - Radio & satellite receivers --> * [[Instrumentation]] <!-- ISIC: Group 265 --> ** Clocks and watches ** [[Satellite navigation device#Consumer applications|GPS device]]s ** [[Scientific_instrument#List of scientific instruments manufacturers|Scientific instrument]]s <!-- To-do: Could use more/better entries - Control systems - Data recorders & indicators - Detectors & complex sensors - Flight & navigational instruments - Surveying instruments - Test equipment --> * [[Medical imaging#Industry|Medical imaging system]]s <!-- ISIC: Group 266 --> * [[Optical instrument]]s <!-- ISIC: Group 267 --> ** [[Camera]]s ** [[Telescopic sight|Gun]] and [[spotting scope]]s ** [[Laser construction]] ** [[Optical manufacturing and testing|Lens grinding]] ** [[Microscope]]s <!-- Note... Electron microscopes are with electronics under ISIC: Class 2651 --> ** [[Telescope]]s <!-- Note... Eyeglasses et al. are with medical supplies under ISIC: Class 3250 To-do: Could use more actual industry information --> * [[Electrical device|Electrical equipment]] <!-- ISIC: Div 27 --> ** [[Electric battery|Batteries]] ** [[Electrical cable|Electrical]] and [[Optical fiber|fiber optic]] cables ** [[Electric light]]ing ** [[Electric motor]]s ** [[Home appliance]]s ** [[Transformer]]s |group3 = [[Chemical industry|Chemical]]s <!-- More level 3: Manufacturing --> |list3 = * Coal and [[Oil refinery|oil refining]] <!-- ISIC: Div 19 --> ** [[Bitumen]] ** [[Coke (fuel)|Coke]] ** [[Diesel fuel]] ** [[Fuel oil]] ** [[Gasoline]] ** [[Jet fuel]] ** [[Kerosene]] ** [[Mineral oil]] ** [[Paraffin wax]] ** [[Petrochemical]]s ** [[Petroleum jelly]] ** [[Propane]] ** [[Synthetic oil]] ** [[Tar]] <!-- Note: The next 3 categories are all split from ISIC: Div 20 --> * [[Commodity chemicals]] <!-- ISIC: Group 201 --> ** [[Fertilizer#Production|Fertilizer]]s ** [[Industrial gas]]es ** [[Pigment]]s ** [[Chemical element#Allotropes|Pure element]]s <!-- Move: Raw synthetic plastic & rubber located under ISIC: Class 2013 Grouped with other solid materials below --> * [[Speciality chemicals]] <!-- ISIC: Group 202 --> ** [[Adhesive]]s ** [[Agrochemical]]s ** [[Aroma compound]]s ** [[Cleaning agent|Cleaning products]] ** [[Cosmetics]] ** [[Explosive]]s ** [[Fireworks]] ** [[Paint]]s and [[ink]]s ** [[Perfume]]s ** [[Soap]] ** [[Toiletries]] * [[Fine chemical]]s <!-- ISIC: Class 2029 Move: Synthetic polymer fibers located under ISIC: Group 203 Grouped with other solid materials below --> * [[Pharmaceutical industry|Pharmaceuticals]] <!-- ISIC: Div 21 --> ** [[Production of antibiotics|Antibiotics]] ** [[Blood product]]s ** Chemical and hormonal [[Birth control|contraceptives]] ** [[Generic drug]]s ** [[Illegal drug trade|Illegal drug]]s ** [[Dietary supplement|Supplement]]s ** [[Vaccine]]s |group4 = Materials <!-- More level 3: Manufacturing --> |list4 = <!-- Non-standard: Fabrication & final goods placed above with light-industry --> * [[Leather]] <!-- ISIC: Div 15 --> ** [[Liming (leather processing)|Liming]] and [[deliming]] ** [[Tanning (leather)|Tanning]] ** [[Currier|Currying]] and [[Oiling (leather processing)|oiling]] <!-- Non-standard: ISIC places leather products & footwear here --> * [[Wood industry|Wood]] <!-- ISIC: Div 16 --> ** [[Wood drying|Drying]] ** [[Sawmill]]ing ** [[Engineered wood|Engineered]] ** [[Lumber]] ** [[Wood-plastic composite|Composite]] <!-- Non-standard: ISIC places wooden consumer-goods ex. furniture here --> *[[Pulp and paper industry|Paper]] <!-- ISIC: Div 17 --> ** [[Sizing#Papermaking|Sizing]] ** [[Cardboard]] ** [[Pulp (paper)|Pulp]] ** [[Tissue paper|Tissue]] <!-- Note: The next 2 categories are both split from ISIC: Div 22 --> * [[Synthetic rubber|Rubber]] <!-- Group 221 --> ** [[Tire manufacturing|Tire]]s ** [[Vulcanization|Vulcanized rubber]] * [[Plastics industry|Plastic]]s <!-- Group 222 --> ** [[Commodity plastics|Commodity]] ** [[Engineering plastic|Engineered]] ** [[High-performance plastics|Specialty]] ** [[Pelletizing|Pellet]]s ** [[Synthetic fiber]]s ** [[Thermoplastic]]s and [[Thermosetting polymer|thermosets]] <!-- Note: The next 4 categories are all split from ISIC: Div 23 --> * [[Glass production|Glass]] <!-- ISIC: Group 231 --> ** [[Borosilicate glass|Borosilicate]] ** [[Fused quartz]] ** [[Soda–lime glass|Soda-lime]] ** [[Float glass]] ** [[Glass fiber]] ** [[Glass wool]] and [[fiberglass]] ** [[Safety glass]] * [[Ceramic]]s <!-- ISIC: Classes 2391-2393 --> ** [[Brickworks|Brick]] ** [[Earthenware]] ** [[Porcelain#Other uses|Porcelain]] ** [[Refractory]] ** [[Tile]] * [[Cement#Cement industry in the world|Cement]] <!-- ISIC: Classes 2394 & 2395 --> ** [[Mortar (masonry)|Mortar]] ** [[Plaster]] ** [[Ready-mix concrete]] * Other mineral <!-- ISIC: Class 2399 --> ** [[Abrasive]]s ** [[Carbon fibers]] and [[Allotropes of carbon|advanced material]]s ** [[Mineral wool]] ** [[Synthetic gem]]s <!-- Note: The next 4 categories are all split from ISIC: Div 24 --> * [[Extractive metallurgy|Metal refining]] ** [[Ironworks|Iron]] ** [[Aluminium smelting|Aluminum]] ** [[Copper extraction|Copper]] * [[Alloy]]s ** [[Steel mill|Steel]] * [[Forming (metalworking)|Formed metal]] ** [[Rolling (metalworking)|Rolled]] ** [[Forging|Forged]] * [[Foundry|Cast metal]] <!-- ISIC: Group 243 --> |group5 = [[Heavy industry|Heavy<br/> industry]] <!-- More level 3: Manufacturing --> |list5 = * [[Machine industry|Machinery]] <!-- ISIC: Div 28 --> ** [[Conveyor system|Conveyors]] ** [[Heavy equipment|Heavy]] ** [[Hydraulic machinery|Hydraulic]] ** [[Machine tool builder|Machine tool]]s ** [[Turbo generator|Power]] and [[wind turbine]]s * [[Automotive industry|Automobile]]s <!-- ISIC: Div 29 --> * Other heavy [[vehicle]]s <!-- ISIC: Div 30 --> ** [[Aerospace industry|Aerospace]] and [[space industry|space]] ** [[Rolling stock|Rail vehicle]]s ** [[Shipbuilding|Ship]]s and [[Oil platform|offshore platform]]s * [[Arms industry|Weapon]]s <!-- Note... Military fighting vehicles are around here under ISIC: Group 304 Non-standard: Smaller weapons & ammo normally separate under ISIC: Group 252 --> }} <!-- End level 3: Manufacturing --> |group2 = [[Public utility|Utilities]] <!-- ISIC: 2 sections... --> |list2 = * Power <!-- ISIC: Sec D --> ** [[Electric power industry|Electric]] ** [[Natural gas#Domestic use|Gas distribution]] ** [[Renewable energy commercialization|Renewable]] <!-- Note: Next 3 categories are both included under ISIC: Sec E --> * [[Water industry|Water]] <!-- ISIC: Div 36 --> ** [[Sewage treatment|Sewage]] <!-- ISIC: Div 37 --> * [[Waste management industry|Waste management]] <!-- ISIC: Div 38 --> ** [[Waste collection|Collection]] ** [[Landfill|Dumping]] ** [[Hazardous waste|Hazardous]] ** [[Recycling]] * [[Environmental remediation|Remediation]] <!-- ISIC: Div 39 Non-standard: Network providers normally with services in ISIC: Sec J, Div 61 --> * [[Telecommunications industry|Telecom network]]s ** [[Cable television|Cable TV]] ** [[Internet service provider|Internet]] ** [[Mobile phone operator|Mobile]] ** [[Communications satellite|Satellite]] ** [[Telephone company|Telephone]] |group3 = [[Construction]] <!-- ISIC: Sec F --> |list3 = * [[Building]]s <!-- ISIC: Div 41 --> ** [[Commercial property|Commercial]] ** [[Industrial architecture|Industrial]] ** [[Home construction|Residential]] * [[Civil engineering]] <!-- ISIC: Div 42 --> ** [[Bridge building|Bridge]]s ** [[Railway track|Railway]]s ** [[Roadbuilding|Road]]s ** [[Tunnel#Construction|Tunnel]]s ** [[Canal#Construction|Canal]]s ** [[Dam]]s ** [[Dredging#Major dredging companies|Dredging]] ** [[Harbor]]s * Specialty trades <!-- ISIC: Div 43 --> ** [[Cabinetry]] ** [[Demolition]] ** [[Electrical wiring]] ** [[Elevator mechanic|Elevator]]s ** [[Heating, ventilation, and air conditioning#HVAC industry and standards|HVAC]] ** [[House painter and decorator|Painting and decorating]] ** [[Plumbing]] ** [[Earthworks (engineering)|Site preparation]] }} <!-- End level 2: Secondary sector--> |group3 = [[Tertiary sector]], or service sector ([[Service (economics)|services]]) |abbr3 = 3ary |list3 = {{Navbox|child <!-- Begin level 2: Tertiary sector--> |group1 = [[Sales]] <!-- ISIC: Sec G --> |list1 = <!-- Non-standard: Divisions reordered from ISIC to be more intuitive --> * [[Retail]] <!-- ISIC: Div 47 --> ** [[Car dealership]] <!-- ISIC: Div 45 --> ** [[Fast-moving consumer goods|Consumer goods]] ** [[General store]] ** [[Grocery store]] ** [[Department store]] ** [[Mail order]] ** [[E-commerce]] *** [[Online shopping]] ** [[Specialty store]] <!-- Non-standard: ISIC categorizes wholesale by product, not method --> * [[Wholesaling|Wholesale]] <!-- ISIC: Div 46 --> ** [[Auction]] ** [[Broker]]age ** [[Distribution (marketing)|Distribution]] |group2 = [[Transport]] <br /> and storage <!-- ISIC: Sec H --> |list2 = <!-- Non-standard: Divisions reordered from ISIC to be more intuitive... Land & pipeline transport: ISIC: Div 49 Water transport: ISIC: Div 50 Air transport: ISIC: Div 51 --> * [[Cargo]] ** [[Air cargo]] ** [[Intermodal freight transport|Intermodal]] ** [[Mail]] <!-- ISIC: Div 53 --> ** [[Moving company]] ** [[Rail freight transport|Rail]] ** [[Trucking]] * [[Passenger transport]] ** [[Airline]]s ** [[Car rental]]s ** [[Passenger rail]] ** [[Ridesharing company|Ridesharing]] ** [[Taxi]]s * [[Warehouse|Warehousing]] <!-- ISIC: Div 52 --> ** [[Self storage]] |group3 = [[Hospitality industry|Hospitality]] <!-- ISIC: Sec I --> |list3 = <!-- Non-standard: Divisions reordered from ISIC to be more intuitive --> * [[Food service]] <!-- ISIC: Div 56 --> ** [[Drinking establishment|Drink service]] ** [[Coffeehouse|Cafés]] ** [[Catering]] ** [[Fast food]] ** [[Food delivery]] ** [[Restaurant]]s ** [[Teahouse]]s * [[Hotel]]s <!-- ISIC: Div 55 Move: Information/communication industries split into other sectors from ISIC: Sec J --> |group4 = [[Asset management]] |list4 = <!-- The next two groups fall under ISIC: Sec K --> * [[Financial services]] <!-- ISIC: Div 64 --> ** [[Bank]]ing ** [[Credit]] ** [[Financial adviser|Financial advice]] ** [[Holding company]] ** [[Electronic funds transfer|Money transfer]] ** [[Payment card industry|Payment card]]s ** [[Risk management]] ** [[Security (finance)|Securities]] * [[Insurance]] <!-- ISIC: Div 65 --> ** [[Health insurance|Health]] ** [[Life insurance|Life]] ** [[Pension fund]]ing ** [[Property insurance|Property]] ** [[Reinsurance]] <!-- Non-standard: Auxiliary financial & insurance activities listed under ISIC: Div 66 --> * [[Real estate economics|Real estate]] <!-- ISIC: Sec L:68--> ** [[Real estate agent|Brokerage]] ** [[Property management]] |group5 = [[Professional services|Professional]] <!-- ISIC: Sec M --> |list5 = <!-- Non-standard: Divisions reordered to alphabetize; several moved elsewhere --> * [[Accounting network|Accounting]] <!-- ISIC: Div 69, Group 692 --> ** [[Assurance services|Assurance]] ** [[Audit]] ** [[Bookkeeping]] ** [[Tax advisor|Tax advice]] * [[Architectural firm|Architecture]] and [[engineering]] <!-- ISIC: Div 71 --> ** [[Inspection]] ** [[Surveying]] ** [[Physical test|Physical]], [[product testing|product]], [[system testing]] * [[Design]] <!-- ISIC: Div 74 --> ** [[Fashion design|Fashion]] ** [[Interior design|Interior]] ** [[Industrial design|Product]] <!-- Move: Less physical fields of design with creative activity in quaternary --> * [[Practice of law|Legal services]] <!-- ISIC: Div 69, Group 691 --> * [[Management]] <!-- ISIC: Div 70 --> ** [[Consulting firm|Consulting]] ** [[Public relations]] * [[Marketing]] <!-- ISIC: Div 73 --> ** [[Advertising industry|Advertising]] <!-- Move: Scientific research moved to quaternary sector, listed under ISIC: Div 72 --> * [[Creative industries|Creative]] * [[Language industry|Language]] * [[Research and development]] <!-- ISIC: Sec M, Div 72 --> ** [[Basic research]] |group6 = [[Healthcare industry|Healthcare]] <!-- ISIC: Sec Q --> |list6 = * Medicine <!-- ISIC: Div 86 --> ** [[Dentist office]]s ** [[Hospital]]s ** [[Nursing]] * [[Residential care]] <!-- ISIC: Div 87 --> * [[Veterinary medicine]] <!-- Non-standard... Normally grouped near other professional services under ISIC: Div 75 --> |group7 = [[Entertainment#Industry|Entertainment]]<br /> <!-- ISIC: Sec R -->and [[Leisure industry|leisure]] |list7 = <!-- ISIC: Div 90 ISIC: Div 91 --> * Audio-visual <!-- ISIC: Div 59 --> ** [[Film industry|Film]] ** [[Music industry|Music]] ** [[Video game industry|Video games]] <!-- Non-standard... ISIC groups with other software--> * [[Broadcasting]] <!-- ISIC: Div 60 --> ** [[News agency|News]] <!-- Non-standard... Grouped with other data services under ISIC: Group 639 --> ** [[Radio industry|Radio]] ** [[Television#Content|Television]] * [[Sport industry|Sport]] <!-- ISIC: Group 931 --> * Travel <!-- ISIC: Div 79 --> ** [[Business travel]] ** [[Cruise line]]s ** [[Tourism]] * [[Casino|Gambling]] <!-- ISIC: Div 92 --> ** [[Online gambling|Online]] * Venues <!-- ISIC: Group 932 --> ** [[Amusement arcade|Arcade]]s ** [[Amusement park]]s ** [[Fair|Fairground]]s ** [[Nightclub]]s * [[Tabletop game industry|Tabletop games]] |group8 = [[Publishing]] and <br /> [[mass media]] <!-- ISIC: Sec J --> |list8 = * Written <!-- ISIC: Div 58 --> ** [[Book]]s ** [[Periodical literature|Periodicals]] ** [[Software industry|Software]] * [[Internet]] <!-- ISIC: Div 63 --> ** [[Web hosting service|Hosting]] ** [[Social networking service|Social network]]s ** [[Streaming media|Streaming]] ** [[Website]]s |group9 = [[Education]] <!-- ISIC: Sec P --> |list9 = * [[Primary education|Primary]] * [[Secondary education|Secondary]] * [[Tertiary education|Tertiary]] ** [[Vocational school]] ** [[University]] * [[Standardized test|Testing]] * [[Tutoring]] |group10 = Other |list10 = <!-- Non-standard: Combination of... Admin & support services ISIC: Sec N Other services ISIC: Sec S --> * Administrative ** [[Customer service]] <!-- ISIC: Group 822 --> ** [[Lease|Leasing]] <!-- ISIC: Div 77 --> ** [[Renting]] ** [[Employment agency|Staffing]] <!-- ISIC: Div 78 --> ** [[Private investigator|Private investigation]] and [[Security company|security]] <!-- ISIC: Div 80 --> * Maintenance <!-- ISIC: Div 81 --> ** [[Janitor]]s ** [[Landscape maintenance|Landscaping]] * [[Maintenance (technical)|Repairs]] <!-- ISIC: Div 95 --> * Personal services <!-- ISIC: Div 96 --> ** [[Beauty salon|Beauty]] ** [[Dry cleaning]] ** [[Funeral industry|Funeral]] ** [[Maid service]] ** [[Pet industry|Pet care]] ** [[Sex industry|Sex]] * [[Poverty industry|Poverty]] }} |group4 = Related |abbr4 = other |list4= {{Navbox|child <!-- Related: Begin level 2 --> |group1 = [[Industry classification|Classification <br /> standards]] |list1 = * Production-based ** [[Australian and New Zealand Standard Industrial Classification|ANZSIC]] ** [[International Standard Industrial Classification|ISIC]] ** [[Statistical Classification of Economic Activities in the European Community|NACE]] ** [[North American Industry Classification System|NAICS]] ** [[Standard Industrial Classification|SIC]] ** [[United Kingdom Standard Industrial Classification of Economic Activities|UKSIC]] * Market-based ** [[Global Industry Classification Standard|GICS]] ** [[Industry Classification Benchmark|ICB]] ** [[The Refinitiv Business Classification|TRBC]] * Other ** [[Automotive aftermarket|Aftermarket]] ** [[Generic brand|Generic]] ** [[Original equipment manufacturer|OEM]] |group2 = [[Factors of production|Inputs]] and <br /> [[Output (economics)|outputs]] |list2 = * [[Externality|Externalities]] ** [[Community]] ** [[Crime]] ** [[Culture]] ** [[Pollution]] ** [[Well-being]] * [[Funding]] * [[Goods]] ** [[Commodity|Commodities]] ** [[Final good|Final]] ** [[Intermediate good|Intermediate]] ** [[Raw material]] * [[Innovation]] * Primary inputs ** [[Work (human activity)|Labor]] ** [[Natural resource]]s ** [[Physical capital]] * [[Service (economics)|Service]]s * [[Technology]] |group3 = [[Organization]] |list3 = * [[Centralization]] ** [[Cartel]] ** [[Conglomerate (company)|Conglomerate]] ** [[Horizontal integration]] ** [[Mergers and acquisitions]] ** [[Monopoly]] ** [[Monopsony]] ** [[Vertical integration]] * [[Decentralization]] ** [[Competition law|Enforced breakup]] ** [[Freelancer|Freelancing]] ** [[Homesteading]] ** [[Outsourcing]] ** [[Putting-out system]] ** [[Corporate spin-off|Spinning-off]] ** [[Temporary work]] * [[Ownership]] ** [[Cooperative]] ** [[Joint-stock company]] ** [[Nationalization]] ** [[Nonprofit organization]] ** [[Partnership]] ** [[Privatization]] ** [[Sole proprietorship]] ** [[State-owned enterprise]] }} <!-- Related: End level 2 --> |below = {{flatlist| * {{icon|category}} [[:Category:Industry (economics)|Category]] * {{Icon|Outline}} [[Outline of industry|Outline]] }} }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage and interwikis in Wikidata, not here! --> </noinclude> g70qcyekg9qm4immtzg1ar01j1rmqkg 0 340469 2232156 2232095 2026-10-06T14:17:42Z Ryomaandres 8044 2232156 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Meduno|official_name=Comune di Meduno|native_name={{native name|fur|Midun}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|13|N|12|48|E|type:city(1,737)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Navarons|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=31.2|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=313|saint=|day=|postal_code=33093|area_code=0427|website=|footnotes=|image_skyline=Chiesa di Santa Maria Maggiore (Meduno).jpg}}Ang '''Meduno''' ({{Langx|fur|Midun}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,737 at may lawak na {{Convert|31.2|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Meduno ay naglalaman ng {{Lang|it|[[frazione]]}} (sitio) ng Navarons. Ang Meduno ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cavasso Nuovo]], [[Frisanco]], [[Sequals]], [[Tramonti di Sopra]], [[Tramonti di Sotto]], at [[Travesio]]. Ginugol ng Italyano-Amerikanong eskultor na si [[Luigi Del Bianco]], ang punong manlililok ng [[Bundok Rushmore]], ang kaniyang kabataan sa Meduno. == Kultura == === Wika === Sa Meduno, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa Meduno ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2748|1881|2465|1901|3145|1911|3458|1921|3357|1931|2987|1936|2671|1951|2799|1961|2150|1971|1787|1981|1909|1991|1770|2001|1730|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Pordenone}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] bamqrj7znjruqzr91t9l9saftgucufb 0 340476 2232141 2232104 2026-10-06T13:29:22Z Niqkscribewondersandwise 142118 2232141 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |image= |alt= |caption= |native_name={{Infobox name module|ru|Про Красную Шапочку}} |director=Leonid Nechayev |producer= |writer= |screenplay= |story= |based_on=''[[Little Red Riding Hood]]'' |starring=Yana Poplavskaya |music=Alexey Rybnikov |cinematography= |editor= |company=Belarusfilm |network= |released={{Start date|1977}} |runtime=132 minutos |country=[[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] |language=Ruso |budget=}} Ang '''Pro Krasnuyu Shapochku''' ({{Langx|ru|Про Красную Шапочку|en|About the Little Red Riding Hood}}) ay isang dalawang-bahaging pambatang pelikulang musikal ng Unyong Sobyet na inilabas noong 1977. Ito ay isinulat at idinirehe ni Leonid Nechayev, at nagsisilbing malayang karugtong ng tradisyonal na kuwentong-bayan na Little Red Riding Hood. Tampok sa pelikula si Yana Poplavskaya bilang Little Red Riding Hood, kasama sina Dmitry Iosifov, Rolan Bykov, at iba pang mga aktor. == Plot == Isang taon matapos ang mga pangyayari sa kuwentong Little Red Riding Hood, nagbalak maghiganti ang pamilya ng lobong napatay ng mangangahoy kay Little Red Riding Hood. Nilinlang siya ng Payat na Lobo upang maniwalang muling nagkasakit ang kanyang lola, kaya naglakbay siya sa kagubatan upang dalawin ito. Sa kanyang paglalakbay, paulit-ulit siyang tinangkang hulihin ng Payat at Matabang Lobo sa pamamagitan ng iba't ibang pagbabalatkayo, ngunit nabigo sila sa bawat pagkakataon. Samantala, ang anak ng namatay na lobo, na kilala bilang Wolf Cub, ay tumutol sa paghihiganti ng kanyang pamilya at lihim na tumulong kay Little Red. Nang sa wakas ay malaman ni Little Red ang tunay na pagkatao ng mga lobo, nilinlang niya ang mga ito gamit ang isang pampatulog. Nang matagpuan silang natutulog ng isang mangangaso, pinigilan siya ni Little Red na saktan ang mga lobo at hiniling na dalhin sila sa nayon upang sila ay mapanagot at magsisi. Sa huli, sa halip na parusahan sila, pinili ni Little Red na palayain ang mga lobo. == Mga tauhan == * Yana Poplavskaya bilang si Little Red Riding Hood * Evgeni Evstigneev bilang Star Counter * Dmitry Iosifov bilang Kuting Lobo * Rina Zelyonaya bilang Lola ni Little Red Riding Hood * Vladimir Basov bilang Manipis na Lobo * Nikolay Trofimov bilang Matabang Lobo * Galina Volchek bilang Inang Lobo * Rolan Bykov bilang Hunter * Stefaniya Stanyuta bilang unang masamang matandang babae * Mariya Barabanova bilang ikalawang masamang matandang babae * Maria Vinogradova bilang ikatlong masamang matandang babae * Yuri Belov bilang Lolo * Inna Stepanova bilang Bata == Produksyon == Ang pagkuha ng pelikula ay isinagawa sa iba't ibang bahagi ng Unyong Sobyet, kabilang ang Belarus, Kaliningrad Oblast, at Crimea. Sa Belarus, kabilang sa mga lokasyon ang Ilog Plissa, Smolevichi, Novogrudok at nayon ng Kamenka sa Minsk Oblast. Sa Kaliningrad Oblast naman, kinunan ang ilang eksena sa Curonian Spit malapit sa Rybachy at sa lungsod ng Svetlogorsk, kung saan ginamit ang isang gusali bilang tahanan ng Astrologer.<ref>{{Cite web|title=Охотничий домик|url=https://turkaliningrad.ru/dostoprimechatelnosti/okhotnichii-domik/|website=turkaliningrad.ru }}</ref> Orihinal na isinulat ang iskrip para kay Tatyana Protsenko, na kilala sa pagganap bilang Malvina sa ''Priklyucheniya Buratino''. Gayunpaman, hindi siya nakasali sa pagkuha ng pelikula matapos siyang maospital dahil sa isang aksidente.<ref>{{Cite web|title=Talambuhay ni Tatyana Protsenko|url=https://24smi.org/celebrity/26384-tatiana-protsenko.html|website=24smi.org }}</ref> Dahil dito, pinili ni Leonid Nechayev si Yana Poplavskaya upang gumanap bilang Little Red Riding Hood. Binago rin ni Nechayev ang ilang bahagi ng iskrip upang umangkop sa bagong bersyon ng karakter ni Poplavskaya. == Musika == Ang musika ay nilikha ni Alexey Rybnikov, na may mga liriko ni Yuli Kim, na gumamit ng sagisag-panulat na Yuli Mikhaylov.<ref>{{Cite web|title=Сценарий фильма про Красную Шапочку переписали под задорную песню Юлия Кима|url=https://www.doverie-tv.ru/articles/442|website=doverie-tv.ru }}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist}} m0sncnrd7s2xdshi7ee8g2yr88m2m3k 2232168 2232141 2026-10-06T14:57:49Z Niqkscribewondersandwise 142118 2232168 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |image= |alt= |caption= |native_name={{Infobox name module|ru|Про Красную Шапочку}} |director=Leonid Nechayev |producer= |writer= |screenplay= |story= |based_on=''[[Little Red Riding Hood]]'' |starring=Yana Poplavskaya |music=Alexey Rybnikov |cinematography= |editor= |company=Belarusfilm |network= |released={{Start date|1977}} |runtime=132 minutos |country=[[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] |language=Ruso |budget=}} Ang '''Pro Krasnuyu Shapochku''' ({{Langx|ru|Про Красную Шапочку|About the Little Red Riding Hood}}) ay isang dalawang-bahaging pambatang pelikulang musikal ng Unyong Sobyet na inilabas noong 1977. Ito ay isinulat at idinirehe ni Leonid Nechayev, at nagsisilbing malayang karugtong ng tradisyonal na kuwentong-bayan na ''Little Red Riding Hood''. Tampok sa pelikula si Yana Poplavskaya bilang Little Red Riding Hood, kasama sina Dmitry Iosifov, Rolan Bykov, at iba pang mga aktor. == Plot == Isang taon matapos ang mga pangyayari sa kuwentong Little Red Riding Hood, nagbalak maghiganti ang pamilya ng lobong napatay ng mangangahoy kay Little Red Riding Hood. Nilinlang siya ng Payat na Lobo upang maniwalang muling nagkasakit ang kanyang lola, kaya naglakbay siya sa kagubatan upang dalawin ito. Sa kanyang paglalakbay, paulit-ulit siyang tinangkang hulihin ng Payat at Matabang Lobo sa pamamagitan ng iba't ibang pagbabalatkayo, ngunit nabigo sila sa bawat pagkakataon. Samantala, ang anak ng namatay na lobo, na kilala bilang Batang Lobo, ay tumutol sa paghihiganti ng kanyang pamilya at lihim na tumulong kay Little Red. Nang sa wakas ay malaman ni Little Red ang tunay na pagkatao ng mga lobo, nilinlang niya ang mga ito gamit ang isang pampatulog. Nang matagpuan silang natutulog ng isang mangangaso, pinigilan siya ni Little Red na saktan ang mga lobo at hiniling na dalhin sila sa nayon upang sila ay mapanagot at magsisi. Sa huli, sa halip na parusahan sila, pinili ni Little Red na palayain ang mga lobo. == Mga tauhan == * Yana Poplavskaya bilang si Little Red Riding Hood * Evgeny Evstigneyev bilang Star Counter * Dmitry Iosifov bilang Batang Lobo * Rina Zelyonaya bilang Lola ni Little Red Riding Hood * Vladimir Basov bilang Payat na Lobo * Nikolay Trofimov bilang Matabang Lobo * Galina Volchek bilang Inang Lobo * Rolan Bykov bilang Hunter * Stefaniya Stanyuta bilang unang masamang matandang babae * Mariya Barabanova bilang ikalawang masamang matandang babae * Maria Vinogradova bilang ikatlong masamang matandang babae * Yuri Belov bilang Lolo * Inna Stepanova bilang Bata == Produksyon == Ang pagkuha ng pelikula ay isinagawa sa iba't ibang bahagi ng Unyong Sobyet, kabilang ang Belarus, Kaliningrad Oblast, at Crimea. Sa Belarus, kabilang sa mga lokasyon ang Ilog Plissa, Smolevichi, Novogrudok at nayon ng Kamenka sa Minsk Oblast. Sa Kaliningrad Oblast naman, kinunan ang ilang eksena sa Curonian Spit malapit sa Rybachy at sa lungsod ng Svetlogorsk, kung saan ginamit ang isang gusali bilang tahanan ng Astrologer.<ref>{{Cite web|title=Охотничий домик|url=https://turkaliningrad.ru/dostoprimechatelnosti/okhotnichii-domik/|website=turkaliningrad.ru}}</ref> Orihinal na isinulat ang iskrip para kay Tatyana Protsenko, na kilala sa pagganap bilang Malvina sa ''Priklyucheniya Buratino''. Gayunpaman, hindi siya nakasali sa pagkuha ng pelikula matapos siyang maospital dahil sa isang aksidente.<ref>{{Cite web|title=Talambuhay ni Tatyana Protsenko|url=https://24smi.org/celebrity/26384-tatiana-protsenko.html|website=24smi.org }}</ref> Dahil dito, pinili ni Leonid Nechayev si Yana Poplavskaya upang gumanap bilang Little Red Riding Hood. Binago rin ni Nechayev ang ilang bahagi ng iskrip upang umangkop sa bagong bersyon ng karakter ni Poplavskaya. == Musika == Ang musika ay nilikha ni Alexey Rybnikov, na may mga liriko ni Yuli Kim, na gumamit ng sagisag-panulat na Yuli Mikhaylov.<ref>{{Cite web|title=Сценарий фильма про Красную Шапочку переписали под задорную песню Юлия Кима|url=https://www.doverie-tv.ru/articles/442|website=doverie-tv.ru}}</ref> Ang opisyal na 1978 EP ng Melodiya ay binubuo ng anim na track: ''Pesenka Krasnoi Shapochki'' (Песенка Красной Шапочки), ''Pesnya Okhotnika'' (Песня Охотника), ''Pesnya o masterakh'' (Песня о мастерах), ''Neobitaemyy ostrov'' (Необитаемый остров), ''Pesnya o zvezdakh'' (Песня о звездах), ''Pesnya Volchitsy'' (Песня Волчицы).<ref>{{cite web |title= Diskograpiya ni Alexey Rybnikov|date= 22 Abril 2003 |url=https://www.alexeirybnikov.narod.ru/music.htm|url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225005131/https://www.alexeirybnikov.narod.ru/music.htm|archive-date= 25 Pebrero 2020 |access-date= 6 Oktubre 2026}}</ref> Karamihan sa mga awitin para sa karakter ni Little Red Riding Hood ay inawit ni Olga Rozhdestvenskaya, habang si Yana Poplavskaya, na gumanap sa karakter, ay personal na umawit sa isang awit na ginanap sa eksena malapit sa balon.<ref>{{Cite web|title=Актриса и телеведущая яна поплавская: «за гонорар, полученный за роль в фильме «про красную шапочку», мне сшили дорогущее платье для школьного бала, купили джинсы и дубленку»|url=https://fakty.ua/ru/48737-aktrisa-i-televeducshaya-yana-poplavskaya-quot-za-gonorar-poluchennyj-za-rol-v-filme-quot-pro-krasnuyu-shapochku-quot-mne-sshili-dorogucshee-plate-dlya-shkolnogo-bala-kupili-dzhinsy-i-dublenku-quot|website=fakty.ua}}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist}} d9eitrf7gg3rzblky3xp2g7vgj5ls69 2232169 2232168 2026-10-06T15:12:46Z Niqkscribewondersandwise 142118 2232169 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |image= |alt= |caption= |native_name={{Infobox name module|ru|Про Красную Шапочку}} |director=Leonid Nechayev |producer= |writer= |screenplay= |story= |based_on=''[[Little Red Riding Hood]]'' |starring=Yana Poplavskaya |music=Alexey Rybnikov |cinematography= |editor= |company=Belarusfilm |network= |released={{Start date|1977}} |runtime=132 minutos |country=[[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] |language=Ruso |budget=}} Ang '''Pro Krasnuyu Shapochku''' ({{Langx|ru|Про Красную Шапочку|4=About the Little Red Riding Hood}}) ay isang dalawang-bahaging pambatang pelikulang musikal ng Unyong Sobyet na inilabas noong 1977. Ito ay isinulat at idinirehe ni Leonid Nechayev, at nagsisilbing malayang karugtong ng tradisyonal na kuwentong-bayan na ''Little Red Riding Hood''. Tampok sa pelikula si Yana Poplavskaya bilang Little Red Riding Hood, kasama sina Dmitry Iosifov, Rolan Bykov, at iba pang mga aktor. == Plot == Isang taon matapos ang mga pangyayari sa kuwentong Little Red Riding Hood, nagbalak maghiganti ang pamilya ng lobong napatay ng mangangahoy kay Little Red Riding Hood. Nilinlang siya ng Payat na Lobo upang maniwalang muling nagkasakit ang kanyang lola, kaya naglakbay siya sa kagubatan upang dalawin ito. Sa kanyang paglalakbay, paulit-ulit siyang tinangkang hulihin ng Payat at Matabang Lobo sa pamamagitan ng iba't ibang pagbabalatkayo, ngunit nabigo sila sa bawat pagkakataon. Samantala, ang anak ng namatay na lobo, na kilala bilang Batang Lobo, ay tumutol sa paghihiganti ng kanyang pamilya at lihim na tumulong kay Little Red. Nang sa wakas ay malaman ni Little Red ang tunay na pagkatao ng mga lobo, nilinlang niya ang mga ito gamit ang isang pampatulog. Nang matagpuan silang natutulog ng isang mangangaso, pinigilan siya ni Little Red na saktan ang mga lobo at hiniling na dalhin sila sa nayon upang sila ay mapanagot at magsisi. Sa huli, sa halip na parusahan sila, pinili ni Little Red na palayain ang mga lobo. == Mga tauhan == * Yana Poplavskaya bilang si Little Red Riding Hood * Evgeny Evstigneyev bilang Star Counter * Dmitry Iosifov bilang Batang Lobo * Rina Zelyonaya bilang Lola ni Little Red Riding Hood * Vladimir Basov bilang Payat na Lobo * Nikolay Trofimov bilang Matabang Lobo * Galina Volchek bilang Inang Lobo * Rolan Bykov bilang Hunter * Stefaniya Stanyuta bilang unang masamang matandang babae * Mariya Barabanova bilang ikalawang masamang matandang babae * Maria Vinogradova bilang ikatlong masamang matandang babae * Yuri Belov bilang Lolo * Inna Stepanova bilang Bata == Produksyon == Ang pagkuha ng pelikula ay isinagawa sa iba't ibang bahagi ng Unyong Sobyet, kabilang ang [[Biyelorusya]], [[Oblast ng Kaliningrad|Oblast ng Kaliningrad]], at [[Awtonomong Republika ng Crimea|Crimea]]. Sa Biyelorusya, kabilang sa mga lokasyon ang Ilog Plissa, Smolevichi, Novogrudok at nayon ng Kamenka sa Minsk Oblast. Sa Kaliningrad, kinunan ang ilang eksena sa Curonian Spit malapit sa Rybachy at sa lungsod ng Svetlogorsk, kung saan ginamit ang isang gusali bilang tahanan ng Astrologer.<ref>{{Cite web|title=Охотничий домик|url=https://turkaliningrad.ru/dostoprimechatelnosti/okhotnichii-domik/|website=turkaliningrad.ru}}</ref> Orihinal na isinulat ang iskrip para kay Tatyana Protsenko, na kilala sa pagganap bilang Malvina sa ''Priklyucheniya Buratino''. Gayunpaman, hindi siya nakasali sa pagkuha ng pelikula matapos siyang maospital dahil sa isang aksidente.<ref>{{Cite web|title=Talambuhay ni Tatyana Protsenko|url=https://24smi.org/celebrity/26384-tatiana-protsenko.html|website=24smi.org }}</ref> Dahil dito, pinili ni Leonid Nechayev si Yana Poplavskaya upang gumanap bilang Little Red Riding Hood. Binago rin ni Nechayev ang ilang bahagi ng iskrip upang umangkop sa bagong bersyon ng karakter ni Poplavskaya. == Musika == Ang musika ay nilikha ni Alexey Rybnikov, na may mga liriko ni Yuli Kim, na gumamit ng sagisag-panulat na Yuli Mikhaylov.<ref>{{Cite web|title=Сценарий фильма про Красную Шапочку переписали под задорную песню Юлия Кима|url=https://www.doverie-tv.ru/articles/442|website=doverie-tv.ru}}</ref> Ang opisyal na 1978 EP ng Melodiya ay binubuo ng anim na track: ''Pesenka Krasnoi Shapochki'' (Песенка Красной Шапочки), ''Pesnya Okhotnika'' (Песня Охотника), ''Pesnya o masterakh'' (Песня о мастерах), ''Neobitaemyy ostrov'' (Необитаемый остров), ''Pesnya o zvezdakh'' (Песня о звездах), ''Pesnya Volchitsy'' (Песня Волчицы).<ref>{{cite web |title= Diskograpiya ni Alexey Rybnikov|date= 22 Abril 2003 |url=https://www.alexeirybnikov.narod.ru/music.htm|url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225005131/https://www.alexeirybnikov.narod.ru/music.htm|archive-date= 25 Pebrero 2020 |access-date= 6 Oktubre 2026}}</ref> Karamihan sa mga awitin para sa karakter ni Little Red Riding Hood ay inawit ni Olga Rozhdestvenskaya, habang si Poplavskaya, na gumanap sa karakter, ay personal na umawit sa isang awit na ginanap sa eksena malapit sa balon.<ref>{{Cite web|title=Актриса и телеведущая яна поплавская: «за гонорар, полученный за роль в фильме «про красную шапочку», мне сшили дорогущее платье для школьного бала, купили джинсы и дубленку»|url=https://fakty.ua/ru/48737-aktrisa-i-televeducshaya-yana-poplavskaya-quot-za-gonorar-poluchennyj-za-rol-v-filme-quot-pro-krasnuyu-shapochku-quot-mne-sshili-dorogucshee-plate-dlya-shkolnogo-bala-kupili-dzhinsy-i-dublenku-quot|website=fakty.ua}}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist}} lplm6ikodptw7vrzrbcc9dgodwaet6a 0 340477 2232119 2232105 2026-10-06T12:27:38Z Ryomaandres 8044 2232119 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pinzano al Tagliamento|official_name=Comune di Pinzano al Tagliamento|native_name={{native name|fur|Pinçan}}|image_size=|image_shield=Pinzano al Tagliamento-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|11|N|12|56|E|type:city(1,672)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Manazzons, Valeriano|mayor_party=|mayor=Emiliano De Biasio|area_footnotes=|area_total_km2=21.8|population_footnotes=|population_demonym=Pinzanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=201|istat=|saint=|day=|postal_code=33094|area_code=0432|website={{official website|http://www.comune.pinzanoaltagliamento.pn.it/}}|footnotes=|image_skyline=Pinzano dal monte di Ragogna.jpg}}Ang '''Pinzano al Tagliamento''' ({{Langx|fur|Pinçan}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang Pinzano al Tagliamento ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelnovo del Friuli]], [[Clauzetto]], [[Forgaria nel Friuli]], [[Ragogna]], [[San Daniele del Friuli]], [[Sequals]], [[Spilimbergo]], [[Travesio]], at [[Vito d'Asio]]. == Kasaysayan == Ang mga toponimong Pinzano, Valeriano, at malamang din na Ampiano ay nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]], at nagpapahiwatig na ang mga nayong ito kasama ang kanilang lupang pang-agrikultura ay ipinagkaloob sa mga kolonistang Romano. Kaya maaaring ipagpalagay na ang mga pamayanan na ito ay may katangiang kolonyal-militar, na kumokontrol sa mga ruta ng komunikasyon at sa mga tribong Selta na tiyak na patuloy na naninirahan sa lugar. Kinumpirma ng mga arkeolohikong paghahanap ang bahagyang nakakalat na katangian ng pamayanan, na may laganap na mga pasilidad sa lalawigan na may katamtamang sukat, ngunit isang kapansin-pansing komersiyal na kasiglahan.<ref>{{Cita|Anastasia et al. 2001|pp. 15-16}}.</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Nobyembre 16, 1962.<ref>{{Cita testo|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-pn-pinzano-al-tagliamento.pdf|accesso=14 dicembre 2017|autore=Comune di Pinzano al Tagliamento|titolo=Statuto comunale|posizione=Art. 3 - ''Stemma e Gonfalone''}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rkxttirae27b8kckh7hnsbuhf9tzoxy 0 340478 2232106 2026-10-06T11:59:01Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377885835|Polcenigo]]" 2232106 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Polcenigo|official_name=Comune di Polcenigo|native_name={{native name|fur|Al Borc}}|image_size=|image_shield=Polcenigo-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|12|30|E|type:city(3,205)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Mezzomonte, San Giovanni, Range, Coltura, Gorgazzo|mayor_party=|mayor=Mario Della Toffola|area_footnotes=|area_total_km2=49.2|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=42|saint=|day=|postal_code=33070|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.polcenigo.pn.it/}}|footnotes=|image_skyline=Polcenigo Livenza.JPG}}Ang '''Polcenigo''' ({{Langx|fur|Polcenic}}, lokal na {{Lang|fur|Al Borc}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]], {{Convert|95|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|14|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Pordenone]]. Matatagpuan sa mga dalisdis ng Kanlurang Alpes Carnicos, sa isang tahimik na rehiyon na napapalibutan ng isang kaakit-akit na tanawin, ito ay isang kilalang lugar ng mga bukal ng tubig na nailalarawan sa pamamagitan ng maraming maliliit na sapa, agos, at mala-lawang bukal na lahat ay dumadaloy sa Ilog [[Livenza]], na ang tubig ay nagmumula sa lugar na tinatawag na Santissima. Ang Polcenigo ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Budoia]], [[Caneva]], [[Fontanafredda]], at [[Tambre]]. Isa ito sa mga {{Lang|it|[[I Borghi più belli d'Italia]]|italic=no}} ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Friuli Venezia Giulia |url=https://borghipiubelliditalia.it/friuli/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Kasaysayan == Ang mga labi ng mga sinaunang bahay na stilt, mula noong ika-4 na milenyo BK, ay natagpuan sa lugar ng Palu', malapit sa mga bukal ng Livenza, na bahagi ng mga [[mga prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]] na [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref name="UNESCO">[https://whc.unesco.org/en/list/1363/ UNESCO World Heritage Site - Prehistoric Pile dwellings around the Alps]</ref> Pagkatapos, noong mga unang milenyo BK, nanirahan ang [[Mga Veneto|Adriaticong Veneto]] sa lugar, na nag-iwan ng mga tansong arkeolohikong labi. Sa burol ng San Floriano, natagpuan ng mga arkeologo ang isang [[Sinaunang Roma|sinaunang]] [[nekropolis]] ng mga Romano na mula pa noong ika-5 o ika-4 na siglo BK. Kabilang sa iba pang mga tanawin ang kastilyo at ang Museo ng Kulturang Gastronomiya. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Province of Pordenone}}{{Authority control}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] p9oj2x1d65cwn8hvw5r7ptrxgmmrhcp 0 340479 2232107 2026-10-06T12:05:08Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375296548|Prata di Pordenone]]" 2232107 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Prata di Pordenone|official_name=Comune di Prata di Pordenone|native_name={{native name|fur|Prate}}|image_size=|image_shield=Prata_di_Pordenone-Stemma.png|shield_alt=|shield_size=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|54|N|12|36|E|type:city(7,453)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Ghirano, Prata di Sopra, Prata di Sotto (municipal seat), Puja, Villanova|mayor_party=|mayor=Katia Cescon|area_footnotes=|area_total_km2=22.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Pratensi|elevation_footnotes=|elevation_m=|elevation_min_m=17|elevation_max_m=50|saint=|day=|postal_code=33080|area_code=0434|website={{official website|https://www.comune.prata.pn.it}}|footnotes=|image_skyline=Prata di Pordenone, Municipio e Chiesa di Santa Lucia.jpg|image_caption=Munisipyo at ang simbahan ng Santa Lucia}}Ang '''Prata di Pordenone''' ({{Langx|fur|Prate}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Pordenone]]. Ang Prata di Pordenone ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brugnera]], [[Mansuè]], [[Pasiano di Pordenone]], [[Porcia, Friuli-Venezia Giulia|Porcia]], [[Pordenone]], at [[Portobuffolé]]. Ang lungsod ay tahanan ng punong-tanggapan ng kampanya ng muwebles na [[Friul Intagli Industries S.p.A.|Friul Intagli Industries SpA.]] == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ng Prata di Pordenone ay matatagpuan sa [[Friul-Venecia Julia]], sa hangganan ng rehiyon ng [[Veneto]]. Binubuo ito ng pangunahing bayan, ang Prata di Pordenone at ang mga nayon ng Villanova, Ghirano, Borgo Passo, Puja, Peressine, Prata di Sopra, at Le Monde. Ito ay bahagi ng 16 na munisipalidad ng pook ng sinasaluhan ng ilog [[Livenza]]. == Mga monumento at tanawin == === Museo della Miniera (Museo ng Mina) === Ang Museo ng Minahan ay matatagpuan sa sentro ng Prata (sa via Manin, katabi ng aklatang sibiko) at inilalarawan ang buhay ng mga dayuhang Friulano na nagtrabaho sa mga minahan ng karbon sa ibang bansa, lalo na sa Belhika, sa pamamagitan ng detalyadong muling pagtatayo ng isang galeriya, mga kagamitan, mga litrato at mga dokumento. Ang mga eksibit na naka-display ay hango sa minahan ng karbon sa lungsod ng Roton. Pagbalik sa kanilang tinubuang-bayan, na lubhang minarkahan ng silicosis, ngunit gayundin ng alaala ng maraming paghihirap at aksidente, ng mga kahirapan ng integrasyon at ng poot ng kapaligiran, ang mga dating minero, na itinulak ni Luigi Agnoletto, ay nagpasyang isagawa ang gawaing ito upang ang isang mahirap na panahon ng ating kasaysayan, na minarkahan ng maraming trahedya, tulad ng sa Marcinelle noong ika-8 ng Agosto 1956, ay laging nasa alaala. Ang museo, na inialay kay Santa Barbara (Santa Barbara), ang patron ng mga minero, ay isa ring sentro kung saan ipinagdiriwang din ang mga relihiyosong pagtitipon. Noong 2009, ang dating asosasyon ng mga minero, ang Gemp, ay nag-donate ng museo sa unisipalidad ng Prata di Pordenone. Maaaring bisitahin ang museo kapag hiniling. == Kakambal na bayan at kinakapatid na lungsod == Ang Prata di Pordenone ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Belgium}}[[Floreffe]], Belhika == Mga mamamayan == * [[Ben Ormenese]] (1930–2013), Italyanong [[Sining na sinetika|artistang sinetika]] * [[Giorgia Moll]] (1938), artistang Italyano == Mga Sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://www.comune.prata.pn.it}} {{In lang|it}} {{Commons category|Prata di Pordenone}} * [https://www.turismofvg.it/locality/prata-di-pordenone?LangSetCMS=en Turismo sa Prata di Pordenone] * {{OSM relation|179244}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5x2x5er9l06jgrjnkxw2yi07ok38wax 0 340480 2232108 2026-10-06T12:06:34Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375296678|Pravisdomini]]" 2232108 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Pravisdomini|official_name=Comune di Pravisdomini|image=Municipio di Pravisdomini.jpg|caption=Town hall|image_shield=Pravisdomini-Stemma.png|coordinates={{coord|45|49|N|12|41|E|type:city(2,923)_region:IT|display=inline}}|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Barco, Frattina, Panigai|mayor=Graziano Campaner|area_total_km2=16.1|population_total=3463|population_as_of=April 2009<ref>Data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_demonym=Pravisdominiesi|elevation_m=10|postal_code=33076|area_code=0434|image_skyline=Municipio di Pravisdomini.jpg|image_caption=Munisipyo}}Ang '''Pravisdomini''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog ng [[Pordenone]]. Ang Pravisdomini ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Annone Veneto]], [[Azzano Decimo]], [[Chions]], [[Meduna di Livenza]], [[Pasiano di Pordenone]], at [[Pramaggiore]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] k2buswk3d53j2bfkpoqr6ejs5hsw1g5 2232120 2232108 2026-10-06T12:30:42Z Ryomaandres 8044 2232120 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Pravisdomini|official_name=Comune di Pravisdomini|image=Municipio di Pravisdomini.jpg|caption=Town hall|image_shield=Pravisdomini-Stemma.png|coordinates={{coord|45|49|N|12|41|E|type:city(2,923)_region:IT|display=inline}}|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Barco, Frattina, Panigai|mayor=Graziano Campaner|area_total_km2=16.1|population_total=3463|population_as_of=April 2009<ref>Data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_demonym=Pravisdominiesi|elevation_m=10|postal_code=33076|area_code=0434|image_skyline=Municipio di Pravisdomini.jpg|image_caption=Munisipyo}}Ang '''Pravisdomini''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog ng [[Pordenone]]. Ang Pravisdomini ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Annone Veneto]], [[Azzano Decimo]], [[Chions]], [[Meduna di Livenza]], [[Pasiano di Pordenone]], at [[Pramaggiore]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang toponimo ay nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]] na pratum vice domini, isang ekspresyong ginagamit upang ipahiwatig ang mga ari-arian na pinangangasiwaan ng isang [[visdomino]] para sa Patriyarka ng Aquilea o ng obispo ng Concordia.<ref name="comuneprav2">{{cita web|http://www.comune.pravisdomini.pn.it/Pravisdomini.11930.0.html|Pravisdomini|23 giugno 2012|editore=Comune di Pravisdomini}}</ref> == Kasaysayan == Noong 1477, ang bayan ay winasak ng bantog na pagsalakay ng mga Turko na nakaapekto sa buong [[Friul]].<ref name="comuneprav">{{cita web|http://www.comune.pravisdomini.pn.it/Pravisdomini.11930.0.html|Pravisdomini|23 giugno 2012|editore=Comune di Pravisdomini}}</ref><ref name="comunestor">{{cita web|http://www.comune.pravisdomini.pn.it/La-Storia.10986.0.html|La Storia|23 giugno 2012|editore=Comune di Pravisdomini}}</ref> == Sport == Ang A.S.D. Pravis 1971 club ng futbol, na naglalaro sa Unang Kategorya, kampeonato ng Group A, ay nakabase sa munisipalidad. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 0jk4gp2ihdj7lcmv2qtwydo5c2gttw7 0 340481 2232109 2026-10-06T12:07:21Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375301656|Roveredo in Piano]]" 2232109 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roveredo in Piano|official_name=Comune di Roveredo in Piano|native_name={{native name|fur|Lavoréit}}|image_size=|image_shield=RoveredoinPiano.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|12|37|E|type:city(5,113)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Tornielli, Villote|mayor_party=|mayor=Paolo Nadal|area_footnotes=|area_total_km2=15.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Roveredani|elevation_footnotes=|elevation_m=99|saint=San Bartolomeo|day=Agosto 24|postal_code=33080|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it}}|footnotes=}}Ang '''Roveredo sa Piano''' ([[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|Lavorêt}}, lokal na {{Lang|fur|Lavoréit}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|6|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Pordenone]]. Ang Roveredo sa Piano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aviano]], [[Fontanafredda]], [[Porcia, Friuli-Venezia Giulia|Porcia]], [[Pordenone]], at [[San Quirino]]. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jsiht5t5jl51teuknhrygfm6dz59h96 2232121 2232109 2026-10-06T12:33:19Z Ryomaandres 8044 2232121 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roveredo in Piano|official_name=Comune di Roveredo in Piano|native_name={{native name|fur|Lavoréit}}|image_size=|image_shield=RoveredoinPiano.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|12|37|E|type:city(5,113)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Tornielli, Villote|mayor_party=|mayor=Paolo Nadal|area_footnotes=|area_total_km2=15.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Roveredani|elevation_footnotes=|elevation_m=99|saint=San Bartolomeo|day=Agosto 24|postal_code=33080|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it}}|footnotes=}}Ang '''Roveredo sa Piano''' ([[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|Lavorêt}}, lokal na {{Lang|fur|Lavoréit}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|6|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Pordenone]]. Ang Roveredo sa Piano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aviano]], [[Fontanafredda]], [[Porcia, Friuli-Venezia Giulia|Porcia]], [[Pordenone]], at [[San Quirino]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekretong Maharlika noong Pebrero 1, 1938.<ref name="ACS">{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?6405|titolo=Roveredo in Piano|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Lipunan == === Mga wika at diyalekto === Ayon sa isang survey na isinagawa para sa Friulian Historical-Linguistic-Ethnographic Atlas noong 1966 at binago noong 1968, ang Roveredo ay mahalagang sa wikang [[Wikang Veneto|Veneciano]], bagaman may mga bakas pa rin ng [[Wikang Friulano|Friulano]]. Nabanggit sa pananaliksik na mas laganap ang mga ito sa mga nakatatandang henerasyon kaysa sa mga nakababata, ngunit walang nakitang pagkakaiba sa pagitan ng mga diyalektong "bulgar" at "sibil".<ref>{{cita libro |pp=176-177 |autore=[[Giovan Battista Pellegrini]] |titolo=Introduzione all'Atlante storico-linguistico-etnografico friulano (ASLEF) |anno=1972 |editore=Istituto di glottologia dell'Università di Padova-Istituto di filologia romanza della Facoltà di lingue e letterature straniere di Trieste |città=Padova-Udine}}</ref> Samakatuwid, ang Roveredo ay hindi kabilang sa mga opisyal na kinikilalang munisipalidad na nagsasalita ng Friulano.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/app/uploads/page/comuni_friulanofoni-divisi-per-provincia-1.pdf|titolo=Elenco dei comuni delimitati in ambito friulanofono|accesso=29 settembre 2020}}</ref> == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4795bg75z81muzumuevqh2c9dmtrz6g 2232122 2232121 2026-10-06T12:33:33Z Ryomaandres 8044 2232122 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roveredo in Piano|official_name=Comune di Roveredo in Piano|native_name={{native name|fur|Lavoréit}}|image_size=|image_shield=RoveredoinPiano.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|12|37|E|type:city(5,113)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Tornielli, Villote|mayor_party=|mayor=Paolo Nadal|area_footnotes=|area_total_km2=15.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Roveredani|elevation_footnotes=|elevation_m=99|saint=San Bartolomeo|day=Agosto 24|postal_code=33080|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it}}|footnotes=}}Ang '''Roveredo in Piano''' ([[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|Lavorêt}}, lokal na {{Lang|fur|Lavoréit}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|6|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Pordenone]]. Ang Roveredo sa Piano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aviano]], [[Fontanafredda]], [[Porcia, Friuli-Venezia Giulia|Porcia]], [[Pordenone]], at [[San Quirino]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekretong Maharlika noong Pebrero 1, 1938.<ref name="ACS">{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?6405|titolo=Roveredo in Piano|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Lipunan == === Mga wika at diyalekto === Ayon sa isang survey na isinagawa para sa Friulian Historical-Linguistic-Ethnographic Atlas noong 1966 at binago noong 1968, ang Roveredo ay mahalagang sa wikang [[Wikang Veneto|Veneciano]], bagaman may mga bakas pa rin ng [[Wikang Friulano|Friulano]]. Nabanggit sa pananaliksik na mas laganap ang mga ito sa mga nakatatandang henerasyon kaysa sa mga nakababata, ngunit walang nakitang pagkakaiba sa pagitan ng mga diyalektong "bulgar" at "sibil".<ref>{{cita libro |pp=176-177 |autore=[[Giovan Battista Pellegrini]] |titolo=Introduzione all'Atlante storico-linguistico-etnografico friulano (ASLEF) |anno=1972 |editore=Istituto di glottologia dell'Università di Padova-Istituto di filologia romanza della Facoltà di lingue e letterature straniere di Trieste |città=Padova-Udine}}</ref> Samakatuwid, ang Roveredo ay hindi kabilang sa mga opisyal na kinikilalang munisipalidad na nagsasalita ng Friulano.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/app/uploads/page/comuni_friulanofoni-divisi-per-provincia-1.pdf|titolo=Elenco dei comuni delimitati in ambito friulanofono|accesso=29 settembre 2020}}</ref> == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] h31al7ecuqt42kv6ivzbfm8lmz7ngih 2232123 2232122 2026-10-06T12:33:39Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Roveredo sa Piano]] sa [[Roveredo in Piano]] 2232122 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Roveredo in Piano|official_name=Comune di Roveredo in Piano|native_name={{native name|fur|Lavoréit}}|image_size=|image_shield=RoveredoinPiano.gif|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|12|37|E|type:city(5,113)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Tornielli, Villote|mayor_party=|mayor=Paolo Nadal|area_footnotes=|area_total_km2=15.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Roveredani|elevation_footnotes=|elevation_m=99|saint=San Bartolomeo|day=Agosto 24|postal_code=33080|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it}}|footnotes=}}Ang '''Roveredo in Piano''' ([[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|Lavorêt}}, lokal na {{Lang|fur|Lavoréit}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|0|abbr=off}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|6|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Pordenone]]. Ang Roveredo sa Piano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aviano]], [[Fontanafredda]], [[Porcia, Friuli-Venezia Giulia|Porcia]], [[Pordenone]], at [[San Quirino]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekretong Maharlika noong Pebrero 1, 1938.<ref name="ACS">{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?6405|titolo=Roveredo in Piano|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Lipunan == === Mga wika at diyalekto === Ayon sa isang survey na isinagawa para sa Friulian Historical-Linguistic-Ethnographic Atlas noong 1966 at binago noong 1968, ang Roveredo ay mahalagang sa wikang [[Wikang Veneto|Veneciano]], bagaman may mga bakas pa rin ng [[Wikang Friulano|Friulano]]. Nabanggit sa pananaliksik na mas laganap ang mga ito sa mga nakatatandang henerasyon kaysa sa mga nakababata, ngunit walang nakitang pagkakaiba sa pagitan ng mga diyalektong "bulgar" at "sibil".<ref>{{cita libro |pp=176-177 |autore=[[Giovan Battista Pellegrini]] |titolo=Introduzione all'Atlante storico-linguistico-etnografico friulano (ASLEF) |anno=1972 |editore=Istituto di glottologia dell'Università di Padova-Istituto di filologia romanza della Facoltà di lingue e letterature straniere di Trieste |città=Padova-Udine}}</ref> Samakatuwid, ang Roveredo ay hindi kabilang sa mga opisyal na kinikilalang munisipalidad na nagsasalita ng Friulano.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/app/uploads/page/comuni_friulanofoni-divisi-per-provincia-1.pdf|titolo=Elenco dei comuni delimitati in ambito friulanofono|accesso=29 settembre 2020}}</ref> == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] h31al7ecuqt42kv6ivzbfm8lmz7ngih 0 340482 2232110 2026-10-06T12:11:33Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377330597|Sacile]]" 2232110 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sacìle|official_name=Città di Sacìle|native_name={{native name|vec|Sacìl}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45.9543|N|12.5030|E|region:IT_type:city(19987)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Camolli, Cavolano, Cornadella, [[Ronche (Sacile)|Ronche]], S. Giovanni del Tempio, S.Giovanni di Livenza, S. Michele, S. Odorico, Schiavoi, Topaligo, Villorba, Vistorta|mayor_party=|mayor=Carlo Spagnol|area_footnotes=|area_total_km2=32.62|population_footnotes=|population_demonym=Sacilesi|elevation_footnotes=|elevation_m=25|saint=[[San Nicolas]]|day=Disyembre 6|postal_code=33077|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.sacile.pn.it}}|footnotes=|image_skyline=Sacile, vista su Livenza e campanile.jpg|image_caption=Ilog Livenza at ng sentro ng bayan}}Ang '''Sacile''' ({{IPA|it|saˈtʃiːle|lang}} {{Langx|vec|Sacil}} {{IPA|vec|saˈθil|}} [[Wikang Friuliano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|Sacîl}} {{IPA|fur|saˈtʃiːl|}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay kilala bilang "Hardin ng {{Lang|it|[[La Serenissima|Serenissima]]|italic=no}} "mula sa maraming palasyo na itinayo sa tabi ng ilog [[Livenza]] para sa mga maharlika ng [[Republika ng Venecia|Pinakapayapang na Republika ng Venecia]]." == Heograpiya == Ang makasaysayang sentro ay matatagpuan sa dalawang isla ng ilog [[Livenza]] ; hindi malinaw kung ang mga isla ay natural o gawa ng tao. == Kasaysayan == Ang Sacile ay umunlad noong ikapitong siglo bilang isang matibay na punto sa ruta mula [[Veneto]] patungong [[Friul]]. Isang katedral at isang kastilyo ang itinayo sa mas malaking isla, habang ang mas maliit ay may daungan at lugar pangkomersiyo. Ang bayan ay naging bahagi ng [[Patria del Friuli|Patriyarkal na Estado ng Friul]] nang itatag ito noong 1077; noong 1190 ay ipinagkaloob ng Patriyarka dito ang mga [[Pribilehiyong pambayan|karapatan bilang lungsod]]. Ang Sacile ang unang lungsod sa Friuli na nagkaroon ng Batas Komunal. Ang lungsod ay ilang beses na kinubkob ng mga tropa ng [[Venecia]] at [[Treviso]]. Noong 1420, ang Sacile, kasama ang natitirang bahagi ng Friuli, ay isinama ng [[Republika ng Venecia]]. Sa ilalim ng pamamahala ng mga Veneciano, lumawak ang kalakalan sa ilog at maraming maharlikang pamilya ang nagtayo ng mga palasyo sa pampang ng Livenza. == Ugnayang pandaigdig == === Mga kakambal na bayan — mga kapatid na lungsod === Ang Sacile ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|FRA}}[[La Réole]], Pransiya, mula noong 2000 * {{Flagicon|ITA}} [[Giffoni Valle Piana]], Italya, mula noong 2011 * {{Flagicon|CRO}} [[Novigrad, Istria County|Novigrad]], Kroasya, mula noong 2015 == Mga kilalang mamamayan == * [[Massimo Borgobello]] (1971), Italyanong manlalaro ng futbol * [[Francesca Cima]] (ipinanganak noong 1967 o 1968), Italyanong prodyuser * [[Ferruccio Furlanetto]] (1949), Italyanong [[Bass (tipo ng boses)|bass]] * [[Enrico Gasparotto]] (1982), propesyonal na [[Karera ng bisikletang pangkalsada|siklista sa karera sa kalsada]] * [[Luigi Gasparotto]] (1873–1954), Italyano na abogado at politiko * [[Giovanni Micheletto]] (1889–1958), Italyanong propesyonal na siklista sa karera sa kalsada * [[Giuseppe Antonio Pujati]] (1701–1760), Italyanong manggagamot * [[Fausto Rossi (mananawit-manunulat ng awit)|Fausto Rossi]] (1954), Italyanong mang-aawit at manunulat ng kanta == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Commons}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] aayaxgp6sx85emcettvqnxovi7n5ntn 0 340483 2232111 2026-10-06T12:16:10Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375303876|San Giorgio della Richinvelda]]" 2232111 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Giorgio della Richinvelda|native_name={{native name|fur|San 'Sors}}|official_name=Comune di San Giorgio della Richinvelda|image_shield=San Giorgio della Richinvelda-Stemma.svg|image_map=|coordinates={{coord|46|3|N|12|52|E|type:city(4,639)_region:IT |display=inline,title}}|pushpin_label_position=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Aurava, Cosa, Domanins, Pozzo, Provesano, Rauscedo|mayor=Michele Leon|mayor_party=|elevation_footnotes=|elevation_m=86|area_footnotes=|area_total_km2=47.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sangiorgini|saint=|day=|website={{official website|http://www.comune.san-giorgio-della-richinvelda.pn.it/}}|footnotes=|shield_alt=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|coordinates_footnotes=|postal_code=33095|area_code=0427}}Ang '''San Giorgio della Richinvelda''' ([[Wikang Friulano|Pamantayang Friulano]]: {{Lang|fur|San Zorç da la Richinvelde}}, [[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|San 'Sors}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ito ay may populasyon na 4,626 na naninirahan. Ang pitong ''[[frazione]]'' (mga sitio) na bumubuo sa munisipalidad ay Rauscedo, Domanins, Cosa, Pozzo, Provesano, Aurava at San Giorgio. Ang agrikultura ang kumakatawan sa pinakakaraniwang gawain sa teritoryo. == Mga kilalang mamamayan == * Donato Casella, eskultor ng Renasimyento mula sa [[Carona, Ticino|Carona]] * [[Pim Fortuyn]], Olandes na politiko, sosyologo, may-akda, at propesor, [[Pagpaslang kay Pim Fortuyn|pinaslang]] sa panahon ng [[pangkalahatang halalang Olandes noong 2002]], na nagmay-ari ng bahay bakasyunan sa bayan at nakalubing sa sementeryo ng ''frazione'' Provesano. * [[Gino Pancino]], siklista * [[Tarcisio Petracco]] * [[Beltran ng St. Genesius]], [[Talaan ng mga obispo at patriyarka ng Aquilea|Patriyarka ng Aquilea]], pinaslang sa pananambang sa Giorgio della Richinvelda noong Hunyo 6, 1350. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.san-giorgio-della-richinvelda.pn.it/}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] m4v5lkj3o0r10j5xzoemnq3yld2psc8 2232125 2232111 2026-10-06T12:35:50Z Ryomaandres 8044 2232125 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Giorgio della Richinvelda|native_name={{native name|fur|San 'Sors}}|official_name=Comune di San Giorgio della Richinvelda|image_shield=San Giorgio della Richinvelda-Stemma.svg|image_map=|coordinates={{coord|46|3|N|12|52|E|type:city(4,639)_region:IT |display=inline,title}}|pushpin_label_position=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Aurava, Cosa, Domanins, Pozzo, Provesano, Rauscedo|mayor=Michele Leon|mayor_party=|elevation_footnotes=|elevation_m=86|area_footnotes=|area_total_km2=47.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sangiorgini|saint=|day=|website={{official website|http://www.comune.san-giorgio-della-richinvelda.pn.it/}}|footnotes=|shield_alt=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|coordinates_footnotes=|postal_code=33095|area_code=0427|image_skyline=Chiesa di San Giorgio Martire (San Giorgio della Richinvelda) 01.jpg}}Ang '''San Giorgio della Richinvelda''' ([[Wikang Friulano|Pamantayang Friulano]]: {{Lang|fur|San Zorç da la Richinvelde}}, [[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|San 'Sors}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ito ay may populasyon na 4,626 na naninirahan. Ang pitong ''[[frazione]]'' (mga sitio) na bumubuo sa munisipalidad ay Rauscedo, Domanins, Cosa, Pozzo, Provesano, Aurava at San Giorgio. Ang agrikultura ang kumakatawan sa pinakakaraniwang gawain sa teritoryo. == Kasaysayan == Ang lugar sa pagitan ng pangunahing bayan ng San Giorgio at ng nayon ng Rauscedo ay kilala sa maliit na simbahan ng San Nicolò, kung saan namatay si Patriyarkang [[Beltran ng Aquilea]] noong Hunyo 6, 1350. Ang munisipalidad ay kilala bilang lupain ng "Mga Ugat ng Alak" dahil sa masinsinang pagtatanim nito ng mga baging at alak. == Mga kilalang mamamayan == * Donato Casella, eskultor ng Renasimyento mula sa [[Carona, Ticino|Carona]] * [[Pim Fortuyn]], Olandes na politiko, sosyologo, may-akda, at propesor, [[Pagpaslang kay Pim Fortuyn|pinaslang]] sa panahon ng [[pangkalahatang halalang Olandes noong 2002]], na nagmay-ari ng bahay bakasyunan sa bayan at nakalubing sa sementeryo ng ''frazione'' Provesano. * [[Gino Pancino]], siklista * [[Tarcisio Petracco]] * [[Beltran ng St. Genesius]], [[Talaan ng mga obispo at patriyarka ng Aquilea|Patriyarka ng Aquilea]], pinaslang sa pananambang sa Giorgio della Richinvelda noong Hunyo 6, 1350. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.san-giorgio-della-richinvelda.pn.it/}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 7t1zjgxfkmzoefjzwtgxaanzjvrbdnu 0 340484 2232112 2026-10-06T12:17:41Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375305450|San Quirino]]" 2232112 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=San Quirino|official_name=Comune di San Quirino|native_name={{native name|fur|San Quarìn}}|image=Chiesa_di_San_Quirino_(San_Quirino)_01.jpg|image_size=|alt=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|12|41|E|type:city(3,996)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Sedrano, San Foca|mayor_party=|mayor=Gianni Giugovaz|area_footnotes=|area_total_km2=51.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=4383|population_as_of=Disyembre 31, 2015|pop_density_footnotes=|population_demonym=Sanquirinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=116|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=33080|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.sanquirino.pn.it/}}|footnotes=|image_skyline=Chiesa di San Quirino (San Quirino) 01.jpg}}Ang '''San Quirino''' ({{Langx|fur|San Quarìn}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang San Quirino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aviano]], [[Cordenons]], [[Maniago]], [[Montereale Valcellina]], [[Pordenone]], [[Roveredo in Piano]], at [[Vivaro]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] nsrq0ucikz5royhebad86nkne1vzuv0 2232126 2232112 2026-10-06T12:38:00Z Ryomaandres 8044 2232126 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=San Quirino|official_name=Comune di San Quirino|native_name={{native name|fur|San Quarìn}}|image=Chiesa_di_San_Quirino_(San_Quirino)_01.jpg|image_size=|alt=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|12|41|E|type:city(3,996)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Sedrano, San Foca|mayor_party=|mayor=Gianni Giugovaz|area_footnotes=|area_total_km2=51.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=4383|population_as_of=Disyembre 31, 2015|pop_density_footnotes=|population_demonym=Sanquirinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=116|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=33080|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.sanquirino.pn.it/}}|footnotes=|image_skyline=Chiesa di San Quirino (San Quirino) 01.jpg}}Ang '''San Quirino''' ({{Langx|fur|San Quarìn}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang San Quirino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aviano]], [[Cordenons]], [[Maniago]], [[Montereale Valcellina]], [[Pordenone]], [[Roveredo in Piano]], at [[Vivaro]]. == Heograpiyang pisikal == Ang teritoryo, kabilang ang mga nayon ng San Foca, Sedrano, at ang lokalidad ng Villotte, ay isinama sa "[[magredi]]" at dahil sa posisyong heograpikal na ito ay angkop para sa isang bokasyon sa agrikultura. == Kultura == === Wika === Sa San Quirino, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa San Vito di Fagagna ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] lilh8a3c4ks8t12xmefnhm6luxtms3x 2232157 2232126 2026-10-06T14:17:56Z Ryomaandres 8044 2232157 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=San Quirino|official_name=Comune di San Quirino|native_name={{native name|fur|San Quarìn}}|image=Chiesa_di_San_Quirino_(San_Quirino)_01.jpg|image_size=|alt=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|12|41|E|type:city(3,996)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Sedrano, San Foca|mayor_party=|mayor=Gianni Giugovaz|area_footnotes=|area_total_km2=51.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=4383|population_as_of=Disyembre 31, 2015|pop_density_footnotes=|population_demonym=Sanquirinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=116|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=33080|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.sanquirino.pn.it/}}|footnotes=|image_skyline=Chiesa di San Quirino (San Quirino) 01.jpg}}Ang '''San Quirino''' ({{Langx|fur|San Quarìn}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang San Quirino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aviano]], [[Cordenons]], [[Maniago]], [[Montereale Valcellina]], [[Pordenone]], [[Roveredo in Piano]], at [[Vivaro]]. == Heograpiyang pisikal == Ang teritoryo, kabilang ang mga nayon ng San Foca, Sedrano, at ang lokalidad ng Villotte, ay isinama sa "[[magredi]]" at dahil sa posisyong heograpikal na ito ay angkop para sa isang bokasyon sa agrikultura. == Kultura == === Wika === Sa San Quirino, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa San Quirino ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] c5l8qifqmc1dak4rzggeqou4o2whldz 0 340485 2232113 2026-10-06T12:18:25Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375304615|San Martino al Tagliamento]]" 2232113 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Martino al Tagliamento|official_name=Comune di San Martino al Tagliamento|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|12|52|E|type:city(1,449)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Arzenutto, Postoncicco, Sant'Osvaldo|mayor_party=|mayor=Francesco Del Bianco|area_footnotes=|area_total_km2=17.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sammartinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=71|saint=|day=|postal_code=33096|area_code=0434|website=http://www.comune.sanmartinoaltagliamento.pn.it/|footnotes=}}Ang '''San Martino al Tagliamento''' ({{Langx|sl|Šmartin}} ; {{Langx|fur|San Martin dal Tiliment}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang San Martino al Tagliamento ay may hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Arzene]], [[San Giorgio della Richinvelda]], [[Sedegliano]], at [[Valvasone]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 6a6ek72h5hq5p3jqct0emurl5or9w1t 2232127 2232113 2026-10-06T12:39:57Z Ryomaandres 8044 2232127 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Martino al Tagliamento|official_name=Comune di San Martino al Tagliamento|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|12|52|E|type:city(1,449)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Arzenutto, Postoncicco, Sant'Osvaldo|mayor_party=|mayor=Francesco Del Bianco|area_footnotes=|area_total_km2=17.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sammartinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=71|saint=|day=|postal_code=33096|area_code=0434|website=http://www.comune.sanmartinoaltagliamento.pn.it/|footnotes=|image_skyline=San Martino al Tagliamento - chiesa.jpg}}Ang '''San Martino al Tagliamento''' ({{Langx|sl|Šmartin}} ; {{Langx|fur|San Martin dal Tiliment}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang San Martino al Tagliamento ay may hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Arzene]], [[San Giorgio della Richinvelda]], [[Sedegliano]], at [[Valvasone]]. == Heograpiyang pisikal == Isang sentro ng agrikultura sa [[Kapatagan ng Friul]] sa kanang pampang ng Ilog [[Tagliamento]]. Ang bayan ay nasa pagitan ng mga kanal ng Rupa at Molini at halos pinagsama sa mga kalapit na bayan ng Arzenutto at Postoncicco. == Kultura == === Wika === Sa San Martino al Tagliamento, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa San Vito di Fagagna ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] f3gi4qtvmm0c09k8rh34ncec3sirml2 2232158 2232127 2026-10-06T14:18:07Z Ryomaandres 8044 2232158 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Martino al Tagliamento|official_name=Comune di San Martino al Tagliamento|native_name=|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|1|N|12|52|E|type:city(1,449)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Arzenutto, Postoncicco, Sant'Osvaldo|mayor_party=|mayor=Francesco Del Bianco|area_footnotes=|area_total_km2=17.8|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sammartinesi|elevation_footnotes=|elevation_m=71|saint=|day=|postal_code=33096|area_code=0434|website=http://www.comune.sanmartinoaltagliamento.pn.it/|footnotes=|image_skyline=San Martino al Tagliamento - chiesa.jpg}}Ang '''San Martino al Tagliamento''' ({{Langx|sl|Šmartin}} ; {{Langx|fur|San Martin dal Tiliment}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang San Martino al Tagliamento ay may hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Arzene]], [[San Giorgio della Richinvelda]], [[Sedegliano]], at [[Valvasone]]. == Heograpiyang pisikal == Isang sentro ng agrikultura sa [[Kapatagan ng Friul]] sa kanang pampang ng Ilog [[Tagliamento]]. Ang bayan ay nasa pagitan ng mga kanal ng Rupa at Molini at halos pinagsama sa mga kalapit na bayan ng Arzenutto at Postoncicco. == Kultura == === Wika === Sa San Martino al Tagliamento, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa San Martino al Tagliamento ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5ex2ou4nb51wm21rhdpu75ejs51sksk 0 340486 2232114 2026-10-06T12:22:17Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375309654|Sesto al Reghena]]" 2232114 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sesto al Reghena|official_name=Comune di Sesto al Reghena|native_name={{native name|fur|Siest}}|image_size=|image_shield=Sesto_al_Reghena-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|51|N|12|49|E|type:city(5,675)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Bagnarola, Ramuscello, Marignana|mayor_party=|mayor=Ivo Chiarot|area_footnotes=|area_total_km2=40.5|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=13|saint=|day=|postal_code=33079-33071-33070-33073|area_code=0434|website={{official website|http://www.comune.sesto-al-reghena.pn.it/}}|footnotes=|image_skyline=7556 - Abbazia Sesto al Reghena.JPG|image_caption=Pangunahing tarangkahan ng Abadia ng Santa Maria in Sylvis}}Ang '''Sesto al Reghena''' ({{Langx|fur|Siest}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan sa ibabang kapatagan ng Friul-Veneto mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-silangan ng [[Pordenone]]. Ang Sesto al Reghena ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Chions]], [[Cinto Caomaggiore]], [[Cordovado]], [[Gruaro]], [[Morsano al Tagliamento]], at [[San Vito al Tagliamento]]. Isa ito sa mga {{Lang|it|[[I Borghi più belli d'Italia]]|italic=no}} ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Friuli Venezia Giulia |url=https://borghipiubelliditalia.it/friuli/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == Kabilang sa mga tanawin ang: * Ang [[Abadia ng Santa Maria in Sylvis]], isang monasteryo ng Benedictine na itinayo noong ika-8 siglo * Villa Freschi, isang villa mula sa Venecia noong ika-18 siglo sa lokalidad ng Ramuscello<ref>{{Cite web |title=Comune di Sesto al Reghena |url=https://sac2.halleysac.it/c093043/zf/index.php/servizi-aggiuntivi/index/index/idtesto/28 |access-date=2019-07-02 |website=sac2.halleysac.it}}</ref> * Simbahan ng Lahat ng Santo, isang [[simbahang parokya]] mula noong 1300 na matatagpuan sa Bagnarola<ref>{{Cite web |last=masterlineitaly |title=Sesto al Reghena |url=https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/sesto-al-reghena/ |access-date=2019-07-02 |website=I Borghi più Belli d'Italia |language=en-US}}</ref> * Ang bukal ng Venchiaredo, isang lugar pampanitikan sa [[Friul|Friuli]], na ipinagdiwang ng Italyanong manunulat na si [[Ippolito Nievo]] at muling natuklasan ng Italyanong makatang si [[Pier Paolo Pasolini]] * Simbahan ng San Pedro, isang maliit na simbahan na orihinal na medyebal na may [[fresco]] noong ika-15 siglo na naglalarawan sa [[Maria|Birheng Maria]], [[Hesus]], at [[San Sebastian]] * [[Maliit na Simbahan ng San Antonio ng Padua (Sesto al Reghena)]], isang simbahang [[Simbahang Katoliko|Katoliko]] na matatagpuan sa isang pribadong ari-arian == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.sesto-al-reghena.pn.it/ Opisyal na website] {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] odtov78o1ygqyidlo3toaljwjb7am8a 0 340487 2232115 2026-10-06T12:22:19Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375305803|San Vito al Tagliamento]]" 2232115 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Vito al Tagliamento|native_name={{native name|fur|San Vît dal Tiliment}}|official_name=Comune di San Vito al Tagliamento|image_shield=San Vito al Tagliamento-Stemma.svg|image_map=|coordinates={{coord|45|54|N|12|52|E|type:city(13,686)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_label_position=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Carbona, Gleris, Ligugnana, Madonna di Rosa, Prodolone, Rosa, Savorgnano|mayor=Alberto Bernava|mayor_party=civic list|elevation_footnotes=|elevation_m=30|area_footnotes=|area_total_km2=60.88|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sanvitesi|saint=San Vito|day=Hunyo 15|website={{official website|http://www.comune.san-vito-al-tagliamento.pn.it}}|footnotes=|image_size=|shield_alt=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|coordinates_footnotes=|postal_code=33078|area_code=0434|image_skyline=SanVitoT-piazzadelpopolo.jpg|image_caption=Piazza del Popolo}}Ang '''San Vito al Tagliamento''' ( {{Langx|fur|San Vît dal Tiliment}} ) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-silangan ng [[Pordenone]]. == Mga tanawin == [[File:San_Vito_al_Tagliamento,_Torre_Scaramuccia,_facciata_orientale.jpg|thumb| Tore sa Silangan (ika-13 siglo)]] Ito ay isang bayan noong panahong medyebal sa kanang pampang ng ilog [[Tagliamento]]. Ang mga pangunahing tanawin ay: * Tatlong tore ng mga lumang pader ng medyebal, kung saan ang isa ay naglalaman ng isang maliit na museong arkeolohiko * Simbahan ng San Lorenzo (1479) * Simbahan ng Santa Maria dei Battuti, mga gawaing pabahay nina [[Pomponio Amalteo]] at [[Giovanni Antonio Pilacorte]] . * Palazzo Rota, na ngayon ay Munisipyo * Ang ''Duomo'', na may triptiko ni [[Andrea Bellunello]] at mga likha nina Amalteo, [[Gaspare Diziani]], at [[Padovanino]] == Ugnayang pandaigdig == === Mga kakambal na bayan — mga kinakapatid na lungsod === Ang San Vito al Tagliamento ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|FRA}}[[Rixheim]], Pransiya * {{Flagicon|GER}} [[Stadtlohn]], Alemanya * {{Flagicon|HUN}} [[Nagyatád]], Unggriya * {{Flagicon|AUT}} [[Sankt Veit an der Glan]], Austria == Galeriya == <gallery> File:8788_-_San_Vito_al_Tagliamento_-_Santa_Maria_dei_Battuti_-_Facciata.JPG|alt=Church of Santa Maria dei Battuti| Simbahan ng Santa Maria dei Battuti File:San_Vito_Al_Tagliamento_-_Municipio.JPG|alt=Palazzo Rota palace (town hall) in Piazza del Popolo| Palazzo Rota (munisipyo) sa Piazza del Popolo File:Palazzi_San_Vito_al_Tagliamento.jpg|alt=Frescoed palaces on the north-east side of Piazza del Popolo| Mga palasyong may fresco sa hilagang-silangang bahagi ng Piazza del Popolo File:San_Vito_al_Tagliamento_-_torrione_ang_SE_Frto_v1.jpg|alt=Tower at the south-east corner of the walls (16th century)| Tore sa timog-silangang sulok ng mga pader (ika-16 na siglo) File:San_Vito_al_Tagliamento_-_castello_lato_NO_part_affreschi_Frto_v1.jpg|alt=Palace of the old castle – detail of the frescoes on the north-west wall| Palasyo ng lumang kastilyo – detalye ng mga fresco sa pader sa hilagang-kanluran File:San_Vito_al_Tagliamento_-_castello_gall_ang_NO_part_Frto_v1.jpg|alt=Frescoed gallery in the northwest corner of the old castle's palace| Galeriya na may fresco sa hilagang-kanlurang sulok ng palasyo ng lumang kastilyo </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://sanvitoaltagliamento.fvg.it/}} {{In lang|it}} * [https://www.turismofvg.it/locality/san-vito-al-tagliamento Page on the website for the development of tourism in the Friuli Venezia Giulia region] {{In lang|en}} {{Province of Pordenone}}  [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 3jn0t6i3f25kauqvewgjtzc0xiqlmnl 2232128 2232115 2026-10-06T12:42:26Z Ryomaandres 8044 2232128 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Vito al Tagliamento|native_name={{native name|fur|San Vît dal Tiliment}}|official_name=Comune di San Vito al Tagliamento|image_shield=San Vito al Tagliamento-Stemma.svg|image_map=|coordinates={{coord|45|54|N|12|52|E|type:city(13,686)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_label_position=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Carbona, Gleris, Ligugnana, Madonna di Rosa, Prodolone, Rosa, Savorgnano|mayor=Alberto Bernava|mayor_party=civic list|elevation_footnotes=|elevation_m=30|area_footnotes=|area_total_km2=60.88|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sanvitesi|saint=San Vito|day=Hunyo 15|website={{official website|http://www.comune.san-vito-al-tagliamento.pn.it}}|footnotes=|image_size=|shield_alt=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|coordinates_footnotes=|postal_code=33078|area_code=0434|image_skyline=SanVitoT-piazzadelpopolo.jpg|image_caption=Piazza del Popolo}}Ang '''San Vito al Tagliamento''' ({{Langx|fur|San Vît dal Tiliment}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-silangan ng [[Pordenone]]. == Mga tanawin == [[File:San_Vito_al_Tagliamento,_Torre_Scaramuccia,_facciata_orientale.jpg|thumb| Tore sa Silangan (ika-13 siglo)]] Ito ay isang bayan noong panahong medyebal sa kanang pampang ng ilog [[Tagliamento]]. Ang mga pangunahing tanawin ay: * Tatlong tore ng mga lumang pader ng medyebal, kung saan ang isa ay naglalaman ng isang maliit na museong arkeolohiko * Simbahan ng San Lorenzo (1479) * Simbahan ng Santa Maria dei Battuti, mga gawaing pabahay nina [[Pomponio Amalteo]] at [[Giovanni Antonio Pilacorte]] . * Palazzo Rota, na ngayon ay Munisipyo * Ang ''Duomo'', na may triptiko ni [[Andrea Bellunello]] at mga likha nina Amalteo, [[Gaspare Diziani]], at [[Padovanino]] == Kultura == === Mga pangyayari === Tuwing Mayo, isinasagawa ang Piazza in Fiore, isang serye ng mga pangyayari na kinasasangkutan sa Piazza del Popolo, ang puso ng lungsod, na halos ganap na pinalamutian ng bulaklak ang arkitektura. == Ugnayang pandaigdig == === Mga kakambal na bayan — mga kinakapatid na lungsod === Ang San Vito al Tagliamento ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|FRA}}[[Rixheim]], Pransiya * {{Flagicon|GER}} [[Stadtlohn]], Alemanya * {{Flagicon|HUN}} [[Nagyatád]], Unggriya * {{Flagicon|AUT}} [[Sankt Veit an der Glan]], Austria == Galeriya == <gallery> File:8788_-_San_Vito_al_Tagliamento_-_Santa_Maria_dei_Battuti_-_Facciata.JPG|alt=Church of Santa Maria dei Battuti| Simbahan ng Santa Maria dei Battuti File:San_Vito_Al_Tagliamento_-_Municipio.JPG|alt=Palazzo Rota palace (town hall) in Piazza del Popolo| Palazzo Rota (munisipyo) sa Piazza del Popolo File:Palazzi_San_Vito_al_Tagliamento.jpg|alt=Frescoed palaces on the north-east side of Piazza del Popolo| Mga palasyong may fresco sa hilagang-silangang bahagi ng Piazza del Popolo File:San_Vito_al_Tagliamento_-_torrione_ang_SE_Frto_v1.jpg|alt=Tower at the south-east corner of the walls (16th century)| Tore sa timog-silangang sulok ng mga pader (ika-16 na siglo) File:San_Vito_al_Tagliamento_-_castello_lato_NO_part_affreschi_Frto_v1.jpg|alt=Palace of the old castle – detail of the frescoes on the north-west wall| Palasyo ng lumang kastilyo – detalye ng mga fresco sa pader sa hilagang-kanluran File:San_Vito_al_Tagliamento_-_castello_gall_ang_NO_part_Frto_v1.jpg|alt=Frescoed gallery in the northwest corner of the old castle's palace| Galeriya na may fresco sa hilagang-kanlurang sulok ng palasyo ng lumang kastilyo </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://sanvitoaltagliamento.fvg.it/}} {{In lang|it}} * [https://www.turismofvg.it/locality/san-vito-al-tagliamento Page on the website for the development of tourism in the Friuli Venezia Giulia region] {{In lang|en}} {{Province of Pordenone}}  [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rku1atb346zzoyq17mt3vou83xkego6 0 340488 2232116 2026-10-06T12:23:22Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375309156|Sequals]]" 2232116 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sequals|official_name=Comune di Sequals|native_name={{native name|fur|Secuals}}|image_size=200px|image_shield=Sequals-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|10|N|12|50|E|type:city(2,187)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Lestans, Solimbergo|mayor_party=|mayor=Enrico Odorico|area_footnotes=|area_total_km2=27.70|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sequalsese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=226|saint=San Andrés|day=Nobyembre 30|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.sequals.pn.it}}|footnotes=|image_skyline= Chiesa Santi Nomi di Gesù e Maria (Solimbergo) 01.jpg|image_caption=Simbahan ng Banal na Pangalan ni Hesus at Maria sa Solimbergo}}Ang '''Sequals''' ({{Langx|fur|Secuals}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. May hangganan ang Sequals sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arba, Friul-Venecia Julia|Arba]], [[Cavasso Nuovo]], [[Meduno]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[Spilimbergo]], at [[Travesio]]. == Mga mamamayan == * [[Stefano Balassone]] (ipinanganak noong 1943), prodyuser at manunulat sa telebisyon * [[Primo Carnera]] (1906–1967), boksingero * [[Giandomenico Facchina]] (1826–1903), artistang mosaïc * [[Ciro Mora]] (1889 Sequals, Italya -–1960), pintor ng mosaic == Kakambal na bayan at kinakapatid na lungsod == * {{Flagicon|ITA}}[[Ripa Teatina]], [[Lalawigan ng Chieti|Chieti]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [http://www.comune.sequals.pn.it Opisyal na website] {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] k5p16l1cbj2yo5pt1jgggh62ehaxvbb 2232129 2232116 2026-10-06T12:44:01Z Ryomaandres 8044 2232129 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sequals|official_name=Comune di Sequals|native_name={{native name|fur|Secuals}}|image_size=200px|image_shield=Sequals-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|10|N|12|50|E|type:city(2,187)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Lestans, Solimbergo|mayor_party=|mayor=Enrico Odorico|area_footnotes=|area_total_km2=27.70|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sequalsese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=226|saint=San Andrés|day=Nobyembre 30|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.sequals.pn.it}}|footnotes=|image_skyline= Chiesa Santi Nomi di Gesù e Maria (Solimbergo) 01.jpg|image_caption=Simbahan ng Banal na Pangalan ni Hesus at Maria sa Solimbergo}}Ang '''Sequals''' ({{Langx|fur|Secuals}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. May hangganan ang Sequals sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arba, Friul-Venecia Julia|Arba]], [[Cavasso Nuovo]], [[Meduno]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[Spilimbergo]], at [[Travesio]]. == Kultura == === Mga wika === Sa Sequals, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa San Vito di Fagagna ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga mamamayan == * [[Stefano Balassone]] (ipinanganak noong 1943), prodyuser at manunulat sa telebisyon * [[Primo Carnera]] (1906–1967), boksingero * [[Giandomenico Facchina]] (1826–1903), artistang mosaïc * [[Ciro Mora]] (1889 Sequals, Italya -–1960), pintor ng mosaic == Kakambal na bayan at kinakapatid na lungsod == * {{Flagicon|ITA}}[[Ripa Teatina]], [[Lalawigan ng Chieti|Chieti]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [http://www.comune.sequals.pn.it Opisyal na website] {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] l1eci8pcawn1pux1r5syb8y2gfuz4cg 2232155 2232129 2026-10-06T14:16:30Z Ryomaandres 8044 /* Mga wika */ 2232155 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sequals|official_name=Comune di Sequals|native_name={{native name|fur|Secuals}}|image_size=200px|image_shield=Sequals-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|10|N|12|50|E|type:city(2,187)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Lestans, Solimbergo|mayor_party=|mayor=Enrico Odorico|area_footnotes=|area_total_km2=27.70|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sequalsese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=226|saint=San Andrés|day=Nobyembre 30|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.sequals.pn.it}}|footnotes=|image_skyline= Chiesa Santi Nomi di Gesù e Maria (Solimbergo) 01.jpg|image_caption=Simbahan ng Banal na Pangalan ni Hesus at Maria sa Solimbergo}}Ang '''Sequals''' ({{Langx|fur|Secuals}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. May hangganan ang Sequals sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arba, Friul-Venecia Julia|Arba]], [[Cavasso Nuovo]], [[Meduno]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[Spilimbergo]], at [[Travesio]]. == Kultura == === Mga wika === Sa Sequals, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa Sequals ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga mamamayan == * [[Stefano Balassone]] (ipinanganak noong 1943), prodyuser at manunulat sa telebisyon * [[Primo Carnera]] (1906–1967), boksingero * [[Giandomenico Facchina]] (1826–1903), artistang mosaïc * [[Ciro Mora]] (1889 Sequals, Italya -–1960), pintor ng mosaic == Kakambal na bayan at kinakapatid na lungsod == * {{Flagicon|ITA}}[[Ripa Teatina]], [[Lalawigan ng Chieti|Chieti]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [http://www.comune.sequals.pn.it Opisyal na website] {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 963bxg90013lv02dar010gbjw5o4y1j 0 340489 2232117 2026-10-06T12:23:51Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375478124|Vivaro]]" 2232117 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vivaro|official_name=Comune di Vivaro|native_name={{native name|fur|Vivâr}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|5|N|12|47|E|type:city(1,302)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Basaldella, Tesis|mayor_party=|mayor=Mauro Candido|area_footnotes=|area_total_km2=37.68|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Vivarini|elevation_footnotes=|elevation_m=138|saint=|day=|postal_code=33099|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.vivaro.pn.it/}}|footnotes=}}Ang '''Vivaro''' ({{Langx|fur|Vivâr}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang Vivaro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arba, Friul-Venecia Julia|Arba]], [[Cordenons]], [[Maniago]], [[San Giorgio della Richinvelda]], [[San Quirino]], at [[Spilimbergo]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2ivhvg3cnolpfsscu1cosgkz6dr70ih 2232130 2232117 2026-10-06T12:45:40Z Ryomaandres 8044 2232130 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vivaro|official_name=Comune di Vivaro|native_name={{native name|fur|Vivâr}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|5|N|12|47|E|type:city(1,302)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Basaldella, Tesis|mayor_party=|mayor=Mauro Candido|area_footnotes=|area_total_km2=37.68|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Vivarini|elevation_footnotes=|elevation_m=138|saint=|day=|postal_code=33099|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.vivaro.pn.it/}}|footnotes=|image_skyline=Chiesa di Santa Maria Assunta (Vivaro) 01.jpg|image_caption=Simbahang parokya at kampanaryo}}Ang '''Vivaro''' ({{Langx|fur|Vivâr}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang Vivaro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arba, Friul-Venecia Julia|Arba]], [[Cordenons]], [[Maniago]], [[San Giorgio della Richinvelda]], [[San Quirino]], at [[Spilimbergo]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Hulyo 15, 1954. == Kultura == === Mga wika === Sa Vivaro, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa San Vito di Fagagna ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] t85eblmlmdbpcnvq3w2209hhu71yqs4 2232160 2232130 2026-10-06T14:18:49Z Ryomaandres 8044 /* Mga wika */ 2232160 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vivaro|official_name=Comune di Vivaro|native_name={{native name|fur|Vivâr}}|image_size=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|5|N|12|47|E|type:city(1,302)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Basaldella, Tesis|mayor_party=|mayor=Mauro Candido|area_footnotes=|area_total_km2=37.68|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Vivarini|elevation_footnotes=|elevation_m=138|saint=|day=|postal_code=33099|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.vivaro.pn.it/}}|footnotes=|image_skyline=Chiesa di Santa Maria Assunta (Vivaro) 01.jpg|image_caption=Simbahang parokya at kampanaryo}}Ang '''Vivaro''' ({{Langx|fur|Vivâr}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang Vivaro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arba, Friul-Venecia Julia|Arba]], [[Cordenons]], [[Maniago]], [[San Giorgio della Richinvelda]], [[San Quirino]], at [[Spilimbergo]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Hulyo 15, 1954. == Kultura == === Mga wika === Sa Vivaro, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa Vivaro ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 78xhwjrc2vadbl6yab1te7jqnu3nilc 0 340490 2232118 2026-10-06T12:24:41Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375478055|Vito d'Asio]]" 2232118 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vito d'Asio|official_name=Comune di Vito d'Asio|native_name={{native name|fur|Vît}}|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|14|N|12|56|E|type:city(922)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Pietro Gerometta|area_footnotes=|area_total_km2=53.72|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Vitesi|elevation_footnotes=|elevation_m=320|saint=|day=|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.vitodasio.pn.it}}|footnotes=|image_skyline=Vito d'Asio.jpg}}Ang '''Vito d'Asio''' ({{Langx|fur|Vît}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Kabilang dito ang mga ''[[frazione]]'' (mga sitio) ng Anduins, Casiacco, San Francesco, Pielungo, Battaias, Battain, Brich, Ringans, Carlutz, Castello Ceconi, Cedolins, Cerdevol, Chiaval, Clementins, Dean, Pert, Pian del Ferro, Chiamp, Cosoi, Forno, Giallinars, Valutz, La Carlo Michiai, Tinei, Fruinz, Sacoças, Marins, Nandrus, Paveon, Reonis, Selets, Stallon, Valentins, Vallata, Celante di Vito, Zanetz Ang Vito d'Asio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelnovo del Friuli]], [[Cavazzo Carnico]], [[Clauzetto]], [[Forgaria nel Friuli]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[Preone]], [[Tramonti di Sotto]], [[Trasaghis]], at [[Verzegnis]]. == Mga mamamayan == * [[Fiorenza Cedolins]] (1966), Italyanong [[soprano]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.vitodasio.pn.it}} * {{Commonscatinline}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] mqo2ezbl988ogly86z37yi8jm00mamy 2232131 2232118 2026-10-06T12:48:01Z Ryomaandres 8044 2232131 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vito d'Asio|official_name=Comune di Vito d'Asio|native_name={{native name|fur|Vît}}|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|14|N|12|56|E|type:city(922)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Pietro Gerometta|area_footnotes=|area_total_km2=53.72|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Vitesi|elevation_footnotes=|elevation_m=320|saint=|day=|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.vitodasio.pn.it}}|footnotes=|image_skyline=Vito d'Asio.jpg}}Ang '''Vito d'Asio''' ({{Langx|fur|Vît}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Kabilang dito ang mga ''[[frazione]]'' (mga sitio) ng Anduins, Casiacco, San Francesco, Pielungo, Battaias, Battain, Brich, Ringans, Carlutz, Castello Ceconi, Cedolins, Cerdevol, Chiaval, Clementins, Dean, Pert, Pian del Ferro, Chiamp, Cosoi, Forno, Giallinars, Valutz, La Carlo Michiai, Tinei, Fruinz, Sacoças, Marins, Nandrus, Paveon, Reonis, Selets, Stallon, Valentins, Vallata, Celante di Vito, Zanetz Ang Vito d'Asio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelnovo del Friuli]], [[Cavazzo Carnico]], [[Clauzetto]], [[Forgaria nel Friuli]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[Preone]], [[Tramonti di Sotto]], [[Trasaghis]], at [[Verzegnis]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang unang bahagi ng toponimo ay nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]] na vicus na "nayon", kung saan ang [[Wikang Friulano|Friulanong]] Vît, ay ginawang [[Wikang Italyano|Italyano]] bilang [[Vito]] (pinaniniwalaang nagmula ito sa personal na pangalang Vito). Ang pangalawang bahagi ay isang kolektibong pangalan na dating tumutukoy sa teritoryo kabilang ang mga nayon ng Vito, Anduins, at Clauzetto; pinatunayan mula noong 1289 bilang "Asium" na ito ay hindi tiyak ang pinagmulan.<ref name="dizionario">{{cita libro |url=https://archive.org/details/dizionarioditopo00unse/page/712/mode/2up |ISBN=88-11-30500-4 |p=713 |nome=Carla |cognome=Marcato |capitolo=Vito d'Asio |titolo=Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani |anno=1996 |editore=Garzanti |città=Milano}}</ref> == Mga mamamayan == * [[Fiorenza Cedolins]] (1966), Italyanong [[soprano]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.vitodasio.pn.it}} * {{Commonscatinline}} {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jgbnjgvcb2ovde0s66lk6mo3f5fzsg7 0 340491 2232124 2026-10-06T12:33:40Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Roveredo sa Piano]] sa [[Roveredo in Piano]] 2232124 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Roveredo in Piano]] k4dl6kervxc7yw9g61e1ebgkwdr82gm 0 340492 2232133 2026-10-06T12:55:41Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375470099|Vajont]]" 2232133 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vajont|official_name=Comune di Vajont|native_name={{native name|fur|Vaiònt}}|image=Vajont.png|image_size=250px|caption=Panoramikong tanaw|image_shield=Vajont-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|8|N|12|41|E|region:IT_type:city(1603)|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Virgilio Barzan (simula 2022)<ref>{{cite web |title=Anagrafe degli Amministratori Locali e Regionali |url=https://amministratori.interno.gov.it/index.php?page=InfoCarica&ente=Comune&IdCarica=3267165&IdAnagrafica=687424&DataRicerca=10%2F05%2F2024&ProvinciaDesc=PORDENONE&ComuneDesc=VAJONT |website=amministratori.interno.gov.it |access-date=10 May 2024}}</ref>|area_footnotes=|area_total_km2=1.58|population_footnotes=<ref>{{cite web |title=Bilancio demografico mensile |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |website=demo.istat.it |access-date=10 May 2024}}</ref>|population_demonym=Vajontini|elevation_footnotes=|elevation_m=287|saint=Nakapakong Kristo|day=Setyembre 14|postal_code=33080|area_code=0427|website={{url|https://www.comune.vajont.pn.it/it}}|footnotes=}}Ang '''Vajont''' ([[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|Vaiònt}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang munisipalidad ay itinatag noong 1971 sa teritoryong munisipal ng [[Maniago]].<ref>{{Cite book |last=Reberschak |first=Maurizio |url=https://books.google.com/books?id=mO0rAQAAIAAJ&q=Vajont+%221971%22+Maniago |title=Il Vajont dopo il Vajont: 1963-2000 |last2=Mattozzi |first2=Ivo |date=2009 |publisher=Marsilio |isbn=978-88-317-9659-0 |page=395 |language=it |access-date=10 May 2024}}</ref> Itinayo ito upang maging muling tirahan ng mga taong inilikas mula sa [[Erto e Casso]] pagkatapos ng sakuna sa [[Prinsa ng Vajont]] noong 1963. == Mga wika == Bukod sa [[wikang Italyano]], ang mga diyalektong [[Wikang Friulano|Friulano]] na Ertano at Cassano, na nagmula sa Erto e Casso, ay sinasalita rin sa teritoryo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4rei9npzuhinzd1jk0objkk7mcb6ke2 2232134 2232133 2026-10-06T12:57:46Z Ryomaandres 8044 2232134 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vajont|official_name=Comune di Vajont|native_name={{native name|fur|Vaiònt}}|image=Vajont.png|image_size=250px|caption=Panoramikong tanaw|image_shield=Vajont-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|8|N|12|41|E|region:IT_type:city(1603)|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Virgilio Barzan (simula 2022)<ref>{{cite web |title=Anagrafe degli Amministratori Locali e Regionali |url=https://amministratori.interno.gov.it/index.php?page=InfoCarica&ente=Comune&IdCarica=3267165&IdAnagrafica=687424&DataRicerca=10%2F05%2F2024&ProvinciaDesc=PORDENONE&ComuneDesc=VAJONT |website=amministratori.interno.gov.it |access-date=10 May 2024}}</ref>|area_footnotes=|area_total_km2=1.58|population_footnotes=<ref>{{cite web |title=Bilancio demografico mensile |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |website=demo.istat.it |access-date=10 May 2024}}</ref>|population_demonym=Vajontini|elevation_footnotes=|elevation_m=287|saint=Nakapakong Kristo|day=Setyembre 14|postal_code=33080|area_code=0427|website={{url|https://www.comune.vajont.pn.it/it}}|footnotes=}}Ang '''Vajont''' ([[Wikang Friulano|Kanlurang Friulano]]: {{Lang|fur|Vaiònt}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ang munisipyo ay isang gusali na may orihinal na hugis; kung titingnan ito, lalo na sa mga litrato, parang nakatingin ka sa isang alon o isang representasyon ng hangin. Ito ay may hugis tatsulok at maaaring magmukhang halos nakabitin, sa kalagitnaan, sa hangin. Ang aklatan ng munisipyo ay matatagpuan sa ilalim ng munisipyo. Ang simbahan sa Vajont ay mayroon ding kakaibang kasaysayan: ang unang "kapilya" ay matatagpuan sa isang garahe. Noong Enero 19, 1969, nagpulong ang mga pinuno ng mga pamilyang Vajont upang suriin ang posibilidad ng pagtatayo ng isang malaking kapilya na angkop para sa serbisyong liturhiko. Noong Hunyo 5, 1969, binasbasan ni Monsignor Roberto Carniello, katuwang na obispo, ang pansamantalang kapilya na itinayo sa isang luntiang lugar sa interseksyon ng Viale Colomber at Viale SS. Gervasio e Protasio, salamat sa kabutihang-loob ng mga mamamayan, mga kompanya ng konstruksiyon, at ng munisipalidad. == Kasaysayan == Ang munisipalidad ay itinatag noong 1971 sa teritoryong munisipal ng [[Maniago]].<ref>{{Cite book |last=Reberschak |first=Maurizio |url=https://books.google.com/books?id=mO0rAQAAIAAJ&q=Vajont+%221971%22+Maniago |title=Il Vajont dopo il Vajont: 1963-2000 |last2=Mattozzi |first2=Ivo |date=2009 |publisher=Marsilio |isbn=978-88-317-9659-0 |page=395 |language=it |access-date=10 May 2024}}</ref> Itinayo ito upang maging muling tirahan ng mga taong inilikas mula sa [[Erto e Casso]] pagkatapos ng sakuna sa [[Prinsa ng Vajont]] noong 1963. == Mga wika == Bukod sa [[wikang Italyano]], ang mga diyalektong [[Wikang Friulano|Friulano]] na Ertano at Cassano, na nagmula sa Erto e Casso, ay sinasalita rin sa teritoryo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2iiuo2p1r2a7v9ceyhe5vch4jd0gegf 0 340493 2232140 2026-10-06T13:25:36Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Atomikong nukleyus]] sa [[Atomikong nukleo]] 2232140 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Atomikong nukleo]] a18p5aobibbry5ozeoqsv1opz1o43ij 0 340494 2232142 2026-10-06T13:34:59Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377221715|Radioactive decay]]" 2232142 wikitext text/x-wiki Ang '''pagkabulok na radyoaktibo''' (kilala rin bilang '''pagkabulok na nuklear''', '''radioaktibidad''', '''desintegrasyong radyoaktibo''', o '''desintegrasyong nuklear''') ay ang proseso kung saan ang isang hindi matatag na [[atomikong nukleo]] ay nawawalan ng enerhiya sa pamamagitan ng [[Radiyasyon|radyasyon]]. Ang isang materyal na naglalaman ng hindi matatag na nuclei ay itinuturing na ''radyoaktibo''. Tatlo sa mga pinakakaraniwang uri ng pagkabulok ay ang pagkabulok na [[Pagkabulok na alpha|alpha]], [[Pagkabulok na beta|beta]], at [[Sinag gamma|gamma]]. Ang [[Interaksiyong mahina|mahinang puwersa]] ang [[Interaksyong pundamental|mekanismong]] responsable para sa pagkabulok na beta, habang ang dalawa pa ay pinamamahalaan ng mga puwersang [[Elektromagnetismo|elektromagnetiko]] at [[Puwersang nukleo|nukleo]].<ref name="edp">{{Cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |archive-date=12 August 2021 |access-date=4 March 2020 |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences}}</ref> Ang pagkabulok na radyoaktibo ay isang [[Pagkaalisaga|random]] na proseso sa antas ng mga atomo lamang. Ayon sa [[Mekanikang quantum|teoryang quantum]], imposibleng hulaan kung kailan mabubulok ang isang partikular na atomo, gaano man katagal na umiiral ang atomo.<ref name="IntroductionToHealthPhysics">{{Cite book |last=Stabin |first=Michael G. |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |year=2007 |isbn=978-0-387-49982-6 |editor-last=Stabin |editor-first=Michael G. |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3 |chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894}}</ref><ref name="RadiationOncologyPrimer">{{Cite book |last=Best |first=Lara |title=Radiation Oncology Primer and Review |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |isbn=978-1-62070-004-4 |chapter=1.3}}</ref><ref>{{Cite book |last=Loveland |first=W. |title=Modern Nuclear Chemistry |last2=Morrissey |first2=D. |last3=Seaborg |first3=G.T. |author-link3=Glenn T. Seaborg |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |isbn=978-0-471-11532-8 |page=57 |bibcode=2005mnc..book.....L}}</ref> Gayunpaman, para sa isang makabuluhang bilang ng magkakaparehong mga atomo, ang pangkalahatang tantos ng pagkabulok ay maaaring ipahayag bilang isang [[decay constant]] o bilang isang [[kalahating-buhay]]. Ang kalahating-buhay ng mga isotopong radyoaktibo ay may malawak na saklaw: mula halos madalian hanggang sa mas mahaba kaysa sa [[gulang ng uniberso]]. Ang nabubulok na nukleo ay tinatawag na magulang na [[radyoisotopo]] (o magulang na [[Isotope|isotopo]]), at ang proseso ay lumilikha ng kahit isang [[Produkto ng pagkabulok|anak na nukleido]]. Maliban sa pagkabulok na gamma o [[kombersiyong internal]] mula sa isang nuklear na [[estadong sabik]], ang pagkabulok ay isang [[transmutasyong nuklear]] na nagreresulta sa isang anak na naglalaman ng ibang bilang ng mga [[proton]] o [[neutron]] (o pareho). Kapag nagbabago ang bilang ng mga proton, nalilikha ang isang atomo ng ibang [[Elemento (kimika)|kimikang elementong]]. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Radiation|state=uncollapsed}}{{Marie & Pierre Curie}} 07xpvxmduk99y7tci8k5e93x1d9hzq2 2232143 2232142 2026-10-06T13:35:30Z Ryomaandres 8044 2232143 wikitext text/x-wiki Ang '''pagkabulok na radyoaktibo''' (kilala rin bilang '''pagkabulok na nuklear''', '''radioaktibidad''', '''desintegrasyong radyoaktibo''', o '''desintegrasyong nuklear''', o ''radioactive decay'' sa Ingles) ay ang proseso kung saan ang isang hindi matatag na [[atomikong nukleo]] ay nawawalan ng enerhiya sa pamamagitan ng [[Radiyasyon|radyasyon]]. Ang isang materyal na naglalaman ng hindi matatag na nuclei ay itinuturing na ''radyoaktibo''. Tatlo sa mga pinakakaraniwang uri ng pagkabulok ay ang pagkabulok na [[Pagkabulok na alpha|alpha]], [[Pagkabulok na beta|beta]], at [[Sinag gamma|gamma]]. Ang [[Interaksiyong mahina|mahinang puwersa]] ang [[Interaksyong pundamental|mekanismong]] responsable para sa pagkabulok na beta, habang ang dalawa pa ay pinamamahalaan ng mga puwersang [[Elektromagnetismo|elektromagnetiko]] at [[Puwersang nukleo|nukleo]].<ref name="edp">{{Cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |archive-date=12 August 2021 |access-date=4 March 2020 |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences}}</ref> Ang pagkabulok na radyoaktibo ay isang [[Pagkaalisaga|random]] na proseso sa antas ng mga atomo lamang. Ayon sa [[Mekanikang quantum|teoryang quantum]], imposibleng hulaan kung kailan mabubulok ang isang partikular na atomo, gaano man katagal na umiiral ang atomo.<ref name="IntroductionToHealthPhysics">{{Cite book |last=Stabin |first=Michael G. |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |year=2007 |isbn=978-0-387-49982-6 |editor-last=Stabin |editor-first=Michael G. |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3 |chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894}}</ref><ref name="RadiationOncologyPrimer">{{Cite book |last=Best |first=Lara |title=Radiation Oncology Primer and Review |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |isbn=978-1-62070-004-4 |chapter=1.3}}</ref><ref>{{Cite book |last=Loveland |first=W. |title=Modern Nuclear Chemistry |last2=Morrissey |first2=D. |last3=Seaborg |first3=G.T. |author-link3=Glenn T. Seaborg |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |isbn=978-0-471-11532-8 |page=57 |bibcode=2005mnc..book.....L}}</ref> Gayunpaman, para sa isang makabuluhang bilang ng magkakaparehong mga atomo, ang pangkalahatang tantos ng pagkabulok ay maaaring ipahayag bilang isang [[decay constant]] o bilang isang [[kalahating-buhay]]. Ang kalahating-buhay ng mga isotopong radyoaktibo ay may malawak na saklaw: mula halos madalian hanggang sa mas mahaba kaysa sa [[gulang ng uniberso]]. Ang nabubulok na nukleo ay tinatawag na magulang na [[radyoisotopo]] (o magulang na [[Isotope|isotopo]]), at ang proseso ay lumilikha ng kahit isang [[Produkto ng pagkabulok|anak na nukleido]]. Maliban sa pagkabulok na gamma o [[kombersiyong internal]] mula sa isang nuklear na [[estadong sabik]], ang pagkabulok ay isang [[transmutasyong nuklear]] na nagreresulta sa isang anak na naglalaman ng ibang bilang ng mga [[proton]] o [[neutron]] (o pareho). Kapag nagbabago ang bilang ng mga proton, nalilikha ang isang atomo ng ibang [[Elemento (kimika)|kimikang elementong]]. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Radiation|state=uncollapsed}}{{Marie & Pierre Curie}} r7gi7o547r4s18v3oi3gepu5qbz286h 0 340495 2232144 2026-10-06T13:35:51Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Pagkabulok na radyoaktibo]] 2232144 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pagkabulok na radyoaktibo]] 3560lra8elkhuqeybl02pw0ukl98zkm 0 340496 2232145 2026-10-06T13:39:02Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377914778|Robot]]" 2232145 wikitext text/x-wiki [[File:HONDA_ASIMO.jpg|thumb| [[ASIMO]] (2000) sa [[Expo 2005]]]] Ang '''robot''' ay isang [[makina]], lalo na ang isa na [[Computer programming|maaaring iprograma]] sa pamamagitan ng isang [[Kompyuter|computer]], na may kakayahang awtomatikong magsagawa ng isang komplikadong serye ng mga aksiyon.<ref>Definition of 'robot'. Oxford English Dictionary. Retrieved 27 November 2016.</ref> Ang isang robot ay maaaring gabayan ng isang panlabas o panloob na aparato ng [[Kontrol ng robot|kontrol]]. Ang mga robot ay maaaring [[Umanoide na robot|umanoide]], ngunit karamihan ay mga makinang gumaganap ng mga gawain na inuuna ang paggana kaysa sa estetika. rgtwo3zxxrsitulnu7h7xevtpv9pt3x 2232146 2232145 2026-10-06T13:41:11Z Ryomaandres 8044 2232146 wikitext text/x-wiki [[File:HONDA_ASIMO.jpg|thumb| [[ASIMO]] (2000) sa [[Expo 2005]]]] Ang '''robot''' ay isang [[makina]], lalo na ang isa na [[Computer programming|maaaring iprograma]] sa pamamagitan ng isang [[Kompyuter|computer]], na may kakayahang awtomatikong magsagawa ng isang komplikadong serye ng mga aksiyon.<ref>Definition of 'robot'. Oxford English Dictionary. Retrieved 27 November 2016.</ref> Ang isang robot ay maaaring gabayan ng isang panlabas o panloob na aparato ng [[Kontrol ng robot|kontrol]]. Ang mga robot ay maaaring [[Umanoide na robot|umanoide]], ngunit karamihan ay mga makinang gumaganap ng mga gawain na inuuna ang paggana kaysa sa estetika. Ang [[robotika]] ay ang sangay ng teknolohiya na tumatalakay sa disenyo, konstruksiyon, operasyon, at aplikasyon ng mga robot,<ref name="OED">{{Cite web |title=robotics |url=http://www.oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0714530#m_en_gb0714530 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518152729/http://www.oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0714530#m_en_gb0714530 |archive-date=18 May 2011 |access-date=4 February 2011 |publisher=Oxford Dictionaries}}</ref> pati na rin ang mga sistema ng kompyuter para sa kanilang kontrol, punang pakiramdam, at [[pagproseso ng datos]]. Ang mga teknolohiyang ito ay tumatalakay sa mga awtomatikong makina na maaaring pumalit sa mga tao sa mga mapanganib na kapaligiran o [[Pagmamanupaktura|proseso ng pagmamanupaktura]], o kahawig ng mga tao sa hitsura, pag-uugali, o kognisyon. Marami sa mga robot ngayon ay inspirasyon ng kalikasan na nakakatulong sa larangan ng [[bioinspiradang robotika]]. Ang mga robot na ito ay lumikha rin ng isang mas bagong sangay ng robotika: ang [[robotikang malambot]]. == Buod == Walang pinagkasunduan kung aling mga makina ang maituturing na mga robot ngunit mayroong pangkalahatang kasunduan sa mga eksperto, at sa publiko, na ang mga robot ay may posibilidad na magtaglay ng ilan o lahat ng mga sumusunod na kakayahan at tungkulin: tumatanggap ng elektronikong programming, nagpoproseso ng datos o [[Persepsiyon ng makina|pisikal na persepsiyon]] sa elektronikong paraan, nagpapatakbo nang awtonomiya sa ilang antas, gumalaw, nagpapatakbo ng mga pisikal na bahagi ng sarili nito o mga pisikal na proseso, nakakaramdam at nagmamanipula sa kanilang kapaligiran, at nagpapakita ng matalinong pag-uugali, lalo na ang pag-uugali na ginagaya ang mga tao o iba pang mga hayop.<ref>{{Cite web |last=Polk |first=Igor |date=16 November 2005 |title=RoboNexus 2005 robot exhibition virtual tour |url=http://www.virtuar.com/click/2005/robonexus/index.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070812071030/http://www.virtuar.com/click/2005/robonexus/index.htm |archive-date=12 August 2007 |access-date=10 September 2007 |publisher=Robonexus Exhibition 2005}}</ref><ref>{{Cite web |last=Harris |first=Tom |date=16 April 2002 |title=How Robots Work |url=http://science.howstuffworks.com/robot.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070826213640/http://science.howstuffworks.com/robot.htm |archive-date=26 August 2007 |access-date=10 September 2007 |publisher=How Stuff Works}}</ref> == Mga sanggunian == k81gwo6myl00jdi8tfr7k97qdt5eo2g 2232236 2232146 2026-10-07T03:19:02Z Ryomaandres 8044 /* Buod */ 2232236 wikitext text/x-wiki [[File:HONDA_ASIMO.jpg|thumb| [[ASIMO]] (2000) sa [[Expo 2005]]]] Ang '''robot''' ay isang [[makina]], lalo na ang isa na [[Computer programming|maaaring iprograma]] sa pamamagitan ng isang [[Kompyuter|computer]], na may kakayahang awtomatikong magsagawa ng isang komplikadong serye ng mga aksiyon.<ref>Definition of 'robot'. Oxford English Dictionary. Retrieved 27 November 2016.</ref> Ang isang robot ay maaaring gabayan ng isang panlabas o panloob na aparato ng [[Kontrol ng robot|kontrol]]. Ang mga robot ay maaaring [[Umanoide na robot|umanoide]], ngunit karamihan ay mga makinang gumaganap ng mga gawain na inuuna ang paggana kaysa sa estetika. Ang [[robotika]] ay ang sangay ng teknolohiya na tumatalakay sa disenyo, konstruksiyon, operasyon, at aplikasyon ng mga robot,<ref name="OED">{{Cite web |title=robotics |url=http://www.oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0714530#m_en_gb0714530 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518152729/http://www.oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0714530#m_en_gb0714530 |archive-date=18 May 2011 |access-date=4 February 2011 |publisher=Oxford Dictionaries}}</ref> pati na rin ang mga sistema ng kompyuter para sa kanilang kontrol, punang pakiramdam, at [[pagproseso ng datos]]. Ang mga teknolohiyang ito ay tumatalakay sa mga awtomatikong makina na maaaring pumalit sa mga tao sa mga mapanganib na kapaligiran o [[Pagmamanupaktura|proseso ng pagmamanupaktura]], o kahawig ng mga tao sa hitsura, pag-uugali, o kognisyon. Marami sa mga robot ngayon ay inspirasyon ng kalikasan na nakakatulong sa larangan ng [[bioinspiradang robotika]]. Ang mga robot na ito ay lumikha rin ng isang mas bagong sangay ng robotika: ang [[robotikang malambot]]. == Buod == Walang pinagkasunduan kung aling mga makina ang maituturing na mga robot ngunit mayroong pangkalahatang kasunduan sa mga eksperto, at sa publiko, na ang mga robot ay may posibilidad na magtaglay ng ilan o lahat ng mga sumusunod na kakayahan at tungkulin: tumatanggap ng elektronikong programming, nagpoproseso ng datos o [[Persepsiyon ng makina|pisikal na persepsiyon]] sa elektronikong paraan, nagpapatakbo nang awtonomiya sa ilang antas, gumalaw, nagpapatakbo ng mga pisikal na bahagi ng sarili nito o mga pisikal na proseso, nakakaramdam at nagmamanipula sa kanilang kapaligiran, at nagpapakita ng matalinong pag-uugali, lalo na ang pag-uugali na ginagaya ang mga tao o iba pang mga hayop.<ref>{{Cite web |last=Polk |first=Igor |date=16 November 2005 |title=RoboNexus 2005 robot exhibition virtual tour |url=http://www.virtuar.com/click/2005/robonexus/index.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070812071030/http://www.virtuar.com/click/2005/robonexus/index.htm |archive-date=12 August 2007 |access-date=10 September 2007 |publisher=Robonexus Exhibition 2005}}</ref><ref>{{Cite web |last=Harris |first=Tom |date=16 April 2002 |title=How Robots Work |url=http://science.howstuffworks.com/robot.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070826213640/http://science.howstuffworks.com/robot.htm |archive-date=26 August 2007 |access-date=10 September 2007 |publisher=How Stuff Works}}</ref> Ang salitang ''robot'' ay maaaring tumukoy sa parehong pisikal na mga robot at mga [[Katulong na birtuwal|birtuwal]] na [[Ahente ng sfotware|ahente ng software]], ngunit ang huli ay karaniwang tinutukoy bilang mga [[Internet bot|bot]].<ref>{{Cite web |date=26 September 2023 |title=Telecom glossary "bot" |url=https://glossary.atis.org/search-results/?search=bot |publisher=Alliance for Telecommunications Solutions}}</ref> Kaugnay ng konsepto ng isang ''robot'' ang larangan ng [[sintetikong biyolohiya]], na nag-aaral ng mga entidad na ang kalikasan ay mas maihahambing sa mga [[Buhay|nabubuhay na bagay]] kaysa mga makina. == Kasaysayan == {{Pangunahin|Kasaysayan ng mga robot}} === Mga maagang simula === Maraming sinaunang kultura ang naglalarawan ng mga artipisyal na tao sa kanilang mga sulatin. Kabilang sa mga halimbawa mula sa [[mitolohiyang Griyego]] ay ang [[Galatea (estatwang mito)|Galatea]] (ang estatwang mito na inukit ni [[Pygmalion]] na nabuhay), [[Talos]] (isang lalaking tanso na nagbantay sa [[Creta]] mula sa mga pirata), at ang mga [[Automaton|mekanikal na tagapaglingkod]] na ginawa ng Griyegong diyos na si [[Hefesto]].<ref>{{Cite book |last=Deborah Levine Gera |url=https://books.google.com/books?id=h5tKJvApybsC&q=hephaestus+handmaidens&pg=PA114 |title=Ancient Greek Ideas on Speech, Language, and Civilization |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-925616-7 |access-date=2016-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161205062218/https://books.google.com/books?id=h5tKJvApybsC&pg=PA114&lpg=PA114&dq=hephaestus+handmaidens |archive-date=5 December 2016 |url-status=live}}</ref> Ang mga higanteng gawa sa bato o luwad ay matatagpuan sa mitolohiyang [[Golem (karakter sa prankisa ng Golem)|Hudyo]] at [[Hrungnir|Nordiko]].<ref>{{Cite web |title=The Myth of the Golem: The Animated Clay Man of Jewish Legend |url=https://www.thearchaeologist.org/blog/the-myth-of-the-golem-the-animated-clay-man-of-jewish-legend |access-date=2026-06-15 |website=The Archaeologist}}</ref> ==== Mga tekstong Tsino ==== Inilarawan sa mga sinaunang tekstong Tsino ang mga automata, na ang ilan ay may kakayahang lumipad. Halimbawa, iniulat ni ''[[Han Feizi]]'' na noong ika-5 siglo BCE, ang pilosopo ng [[Moismo]] na si [[Mozi]] at ang kaniyang kontemporaneong [[Lu Ban|si Lu Ban]] ay gumawa ng mga artipisyal na ibong gawa sa kahoy na maaaring lumipad. Inilalarawan ng ''[[Liezi]]'' (na iniuugnay kay [[Lie Yukou]], isang pilosopong Tsino noong ika-4 na siglo BK) ang [[Umanoide na robot|humanoid automata]].<ref name="Needham1991">{{Cite book |last=Needham |first=Joseph |author-link=Joseph Needham |title=Science and Civilisation in China |publisher=Cambridge University Press |year=1991 |isbn=978-0-521-05800-1 |volume=2 |location=Cambridge, England |pages=53–54}}</ref> === Mga maagang robot === [[File:Bundesarchiv_Bild_102-13018,_Maschinenmensch_"Robot".jpg|thumb|Si William H. Richards kasama si "George", 1932]] Noong 1928, isa sa mga unang umanoide na robot, si [[Eric (robot)|Eric]], ay ipinakita sa taunang eksibisyon ng Samahan ng mga Modelong Inhenyeto sa Londres, kung saan ito ay nagbigay ng isang talumpati. Inimbento ni WH Richards, ang balangkas ng robot ay binubuo ng isang [[Body armour|baluti]] na aluminyo na may labing-isang [[elektromagnetiko]] at isang motor na pinapagana ng labindalawang-boltahe na pinagmumulan ng koryente. Kayang igalaw ng robot ang mga kamay at ulo nito at maaaring kontrolin sa pamamagitan ng kontrol ng remote o kontrol ng boses.<ref>{{Cite web |title=AH Reffell & Eric the Robot (1928) - the UK's Firs Robot |url=https://www.reffell.org.uk/the-reffell-family-history-website/people/ah-reffell-eric-robot-1928-the-uks-first-robot/ |access-date=26 September 2023}}</ref> Parehong sina Eric at ang kaniyang "kapatid" na si George ay inilibot sa buong mundo. <ref>{{Cite news |title=1932 - George Robot - Capt. W.H. Richards (British) |work=cyberneticzoo.com |url=https://cyberneticzoo.com/robots/1932-–-george-robot-–-capt-w-h-richards-british/ |access-date=26 September 2023}}</ref> == Mga sanggunian == 3255b45arhhsewaqwx9gq2u0wj34rjd 2232237 2232236 2026-10-07T03:19:53Z Ryomaandres 8044 /* Mga maagang simula */ 2232237 wikitext text/x-wiki [[File:HONDA_ASIMO.jpg|thumb| [[ASIMO]] (2000) sa [[Expo 2005]]]] Ang '''robot''' ay isang [[makina]], lalo na ang isa na [[Computer programming|maaaring iprograma]] sa pamamagitan ng isang [[Kompyuter|computer]], na may kakayahang awtomatikong magsagawa ng isang komplikadong serye ng mga aksiyon.<ref>Definition of 'robot'. Oxford English Dictionary. Retrieved 27 November 2016.</ref> Ang isang robot ay maaaring gabayan ng isang panlabas o panloob na aparato ng [[Kontrol ng robot|kontrol]]. Ang mga robot ay maaaring [[Umanoide na robot|umanoide]], ngunit karamihan ay mga makinang gumaganap ng mga gawain na inuuna ang paggana kaysa sa estetika. Ang [[robotika]] ay ang sangay ng teknolohiya na tumatalakay sa disenyo, konstruksiyon, operasyon, at aplikasyon ng mga robot,<ref name="OED">{{Cite web |title=robotics |url=http://www.oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0714530#m_en_gb0714530 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518152729/http://www.oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_gb0714530#m_en_gb0714530 |archive-date=18 May 2011 |access-date=4 February 2011 |publisher=Oxford Dictionaries}}</ref> pati na rin ang mga sistema ng kompyuter para sa kanilang kontrol, punang pakiramdam, at [[pagproseso ng datos]]. Ang mga teknolohiyang ito ay tumatalakay sa mga awtomatikong makina na maaaring pumalit sa mga tao sa mga mapanganib na kapaligiran o [[Pagmamanupaktura|proseso ng pagmamanupaktura]], o kahawig ng mga tao sa hitsura, pag-uugali, o kognisyon. Marami sa mga robot ngayon ay inspirasyon ng kalikasan na nakakatulong sa larangan ng [[bioinspiradang robotika]]. Ang mga robot na ito ay lumikha rin ng isang mas bagong sangay ng robotika: ang [[robotikang malambot]]. == Buod == Walang pinagkasunduan kung aling mga makina ang maituturing na mga robot ngunit mayroong pangkalahatang kasunduan sa mga eksperto, at sa publiko, na ang mga robot ay may posibilidad na magtaglay ng ilan o lahat ng mga sumusunod na kakayahan at tungkulin: tumatanggap ng elektronikong programming, nagpoproseso ng datos o [[Persepsiyon ng makina|pisikal na persepsiyon]] sa elektronikong paraan, nagpapatakbo nang awtonomiya sa ilang antas, gumalaw, nagpapatakbo ng mga pisikal na bahagi ng sarili nito o mga pisikal na proseso, nakakaramdam at nagmamanipula sa kanilang kapaligiran, at nagpapakita ng matalinong pag-uugali, lalo na ang pag-uugali na ginagaya ang mga tao o iba pang mga hayop.<ref>{{Cite web |last=Polk |first=Igor |date=16 November 2005 |title=RoboNexus 2005 robot exhibition virtual tour |url=http://www.virtuar.com/click/2005/robonexus/index.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070812071030/http://www.virtuar.com/click/2005/robonexus/index.htm |archive-date=12 August 2007 |access-date=10 September 2007 |publisher=Robonexus Exhibition 2005}}</ref><ref>{{Cite web |last=Harris |first=Tom |date=16 April 2002 |title=How Robots Work |url=http://science.howstuffworks.com/robot.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070826213640/http://science.howstuffworks.com/robot.htm |archive-date=26 August 2007 |access-date=10 September 2007 |publisher=How Stuff Works}}</ref> Ang salitang ''robot'' ay maaaring tumukoy sa parehong pisikal na mga robot at mga [[Katulong na birtuwal|birtuwal]] na [[Ahente ng sfotware|ahente ng software]], ngunit ang huli ay karaniwang tinutukoy bilang mga [[Internet bot|bot]].<ref>{{Cite web |date=26 September 2023 |title=Telecom glossary "bot" |url=https://glossary.atis.org/search-results/?search=bot |publisher=Alliance for Telecommunications Solutions}}</ref> Kaugnay ng konsepto ng isang ''robot'' ang larangan ng [[sintetikong biyolohiya]], na nag-aaral ng mga entidad na ang kalikasan ay mas maihahambing sa mga [[Buhay|nabubuhay na bagay]] kaysa mga makina. == Kasaysayan == {{Pangunahin|Kasaysayan ng mga robot}} === Mga maagang simula === Maraming sinaunang kultura ang naglalarawan ng mga artipisyal na tao sa kanilang mga sulatin. Kabilang sa mga halimbawa mula sa [[mitolohiyang Griyego]] ay ang [[Galatea (estatwang mito)|Galatea]] (ang estatwang mito na inukit ni [[Pygmalion]] na nabuhay), [[Talos (mitolohiya)|Talos]] (isang lalaking tanso na nagbantay sa [[Creta]] mula sa mga pirata), at ang mga [[Automaton|mekanikal na tagapaglingkod]] na ginawa ng Griyegong diyos na si [[Hefesto]].<ref>{{Cite book |last=Deborah Levine Gera |url=https://books.google.com/books?id=h5tKJvApybsC&q=hephaestus+handmaidens&pg=PA114 |title=Ancient Greek Ideas on Speech, Language, and Civilization |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-925616-7 |access-date=2016-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161205062218/https://books.google.com/books?id=h5tKJvApybsC&pg=PA114&lpg=PA114&dq=hephaestus+handmaidens |archive-date=5 December 2016 |url-status=live}}</ref> Ang mga higanteng gawa sa bato o luwad ay matatagpuan sa mitolohiyang [[Golem (karakter sa prankisa ng Golem)|Hudyo]] at [[Hrungnir|Nordiko]].<ref>{{Cite web |title=The Myth of the Golem: The Animated Clay Man of Jewish Legend |url=https://www.thearchaeologist.org/blog/the-myth-of-the-golem-the-animated-clay-man-of-jewish-legend |access-date=2026-06-15 |website=The Archaeologist}}</ref> ==== Mga tekstong Tsino ==== Inilarawan sa mga sinaunang tekstong Tsino ang mga automata, na ang ilan ay may kakayahang lumipad. Halimbawa, iniulat ni ''[[Han Feizi]]'' na noong ika-5 siglo BCE, ang pilosopo ng [[Moismo]] na si [[Mozi]] at ang kaniyang kontemporaneong [[Lu Ban|si Lu Ban]] ay gumawa ng mga artipisyal na ibong gawa sa kahoy na maaaring lumipad. Inilalarawan ng ''[[Liezi]]'' (na iniuugnay kay [[Lie Yukou]], isang pilosopong Tsino noong ika-4 na siglo BK) ang [[Umanoide na robot|humanoid automata]].<ref name="Needham1991">{{Cite book |last=Needham |first=Joseph |author-link=Joseph Needham |title=Science and Civilisation in China |publisher=Cambridge University Press |year=1991 |isbn=978-0-521-05800-1 |volume=2 |location=Cambridge, England |pages=53–54}}</ref> === Mga maagang robot === [[File:Bundesarchiv_Bild_102-13018,_Maschinenmensch_"Robot".jpg|thumb|Si William H. Richards kasama si "George", 1932]] Noong 1928, isa sa mga unang umanoide na robot, si [[Eric (robot)|Eric]], ay ipinakita sa taunang eksibisyon ng Samahan ng mga Modelong Inhenyeto sa Londres, kung saan ito ay nagbigay ng isang talumpati. Inimbento ni WH Richards, ang balangkas ng robot ay binubuo ng isang [[Body armour|baluti]] na aluminyo na may labing-isang [[elektromagnetiko]] at isang motor na pinapagana ng labindalawang-boltahe na pinagmumulan ng koryente. Kayang igalaw ng robot ang mga kamay at ulo nito at maaaring kontrolin sa pamamagitan ng kontrol ng remote o kontrol ng boses.<ref>{{Cite web |title=AH Reffell & Eric the Robot (1928) - the UK's Firs Robot |url=https://www.reffell.org.uk/the-reffell-family-history-website/people/ah-reffell-eric-robot-1928-the-uks-first-robot/ |access-date=26 September 2023}}</ref> Parehong sina Eric at ang kaniyang "kapatid" na si George ay inilibot sa buong mundo. <ref>{{Cite news |title=1932 - George Robot - Capt. W.H. Richards (British) |work=cyberneticzoo.com |url=https://cyberneticzoo.com/robots/1932-–-george-robot-–-capt-w-h-richards-british/ |access-date=26 September 2023}}</ref> == Mga sanggunian == 370fautuws6sewv5i7drg9thkkixrh4 0 340497 2232147 2026-10-06T13:43:16Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Gasolinang posil]] 2232147 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[gasolinang posil]] h6x1ysiiuupr13z8ewa6yw17z22d88k 0 340498 2232148 2026-10-06T14:03:10Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375314118|Tramonti di Sopra]]" 2232148 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tramonti di Sopra|official_name=Comune di Tramonti di Sopra|native_name={{native name|fur|Vildisora}}|image=|image_size=|caption=|image_shield=Tramonti di Sopra-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|19|N|12|48|E|type:city(406)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Maleon, Chievolis|mayor_party=|mayor=Antonino Titolo|area_footnotes=|area_total_km2=123.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Tramontini|elevation_footnotes=|elevation_m=420|saint=|day=|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.tramonti-di-sopra.pn.it}}|footnotes=}}Ang '''Tramonti di Sopra''' ({{Langx|fur|Tramonç Disore}}, lokal na {{Lang|it|Vildisora}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang Tramonti di Sopra ay ang tradisyonal na tahanan ng {{Lang|fur|[[pitina]]}}, isang partikular na [[almondigas]], na pinausukan ng mga aroma at herbs (ibig sabihin, enebro). Kasama sa iba pang lokal na pagkain {{Lang|fur|formaj dal cit}}, isang tipikal na lasa ng kesong cottage na may paminta. Ang Tramonti di Sopra ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Claut]], [[Forni di Sotto]], [[Frisanco]], [[Meduno]], [[Socchieve]], at [[Tramonti di Sotto]]. == Tingnan din == * [[Lawa ng Tramonti]] == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kzhnx6er9szxh7akjgjsctgnelmo6h6 2232154 2232148 2026-10-06T14:16:12Z Ryomaandres 8044 2232154 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tramonti di Sopra|official_name=Comune di Tramonti di Sopra|native_name={{native name|fur|Vildisora}}|image=Piazza Giuseppe Verdi e Municipio a Tramonti di Sopra.jpg|image_size=|caption=Piazza Giuseppe Verdi at munisipyo|image_shield=Tramonti di Sopra-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|19|N|12|48|E|type:city(406)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Maleon, Chievolis|mayor_party=|mayor=Antonino Titolo|area_footnotes=|area_total_km2=123.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Tramontini|elevation_footnotes=|elevation_m=420|saint=|day=|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.tramonti-di-sopra.pn.it}}|footnotes=}}Ang '''Tramonti di Sopra''' ({{Langx|fur|Tramonç Disore}}, lokal na {{Lang|it|Vildisora}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Ang Tramonti di Sopra ay ang tradisyonal na tahanan ng {{Lang|fur|[[pitina]]}}, isang partikular na [[almondigas]], na pinausukan ng mga aroma at herbs (ibig sabihin, enebro). Kasama sa iba pang lokal na pagkain {{Lang|fur|formaj dal cit}}, isang tipikal na lasa ng kesong cottage na may paminta. Ang Tramonti di Sopra ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Claut]], [[Forni di Sotto]], [[Frisanco]], [[Meduno]], [[Socchieve]], at [[Tramonti di Sotto]]. == Kultura == === Mga wika === Sa Tramonti di Sopra, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa Tramonti di Sopra ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Tingnan din == * [[Lawa ng Tramonti]] == Mga sanggunian == <references /> {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] j9rkx4831dd0y4m0mfa6qbgzrq76ein 0 340499 2232149 2026-10-06T14:06:44Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377258992|Spilimbergo]]" 2232149 wikitext text/x-wiki  {{Infobox Commune Italya|name=Spilimbergo|official_name=Città di Spilimbergo|native_name={{native name|fur|Spilinberc}}|image=DuomoDiSpilimbergo.jpg|caption=Katedral|image_shield=Spilimbergo-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|07|41|N|12|53|06|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Barbeano, Baseglia, Gaio, Gradisca, Istrago, Tauriano, Vacile|mayor_party=centre-right|mayor=Enrico Sarcinelli|area_footnotes=|area_total_km2=71.88|population_footnotes=|population_demonym=Spilimberghesi|elevation_footnotes=|elevation_m=132|saint=[[San Roque]]|day=Agosto 16|postal_code=33097|area_code=0427|website={{official website|https://www.comune.spilimbergo.pn.it/}}}}Ang '''Spilimbergo''' ({{Langx|de|Spengenberg}} {{Langx|fur|Spilimberc}} o {{Lang|fur|Spilinberc}}<ref>{{Cite web |title=Toponomastica ufficiale |url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/}}</ref>) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan sa kanang bahagi ng ilog Tagliamento . Ang bayan ay kilala bilang tahanan ng Mosaic School of Friuli ( {{Lang|it|Scuola Mosaicisti del Friuli}} ), na itinatag noong 1922 at mayroong mga estudyante mula sa buong mundo. Ang populasyon nito ay 11,785. Ang Spilimbergo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arba, Friul-Venecia Julia|Arba]], [[Dignano]], [[Flaibano]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[San Daniele del Friuli]], [[San Giorgio della Richinvelda]], [[Sequals]], at [[Vivaro]]. == Kasaysayan == Ang kasaysayan ng Spilimbergo ay nagsimula noong bandang ika-11 siglo, nang dumating ang mga konde ng Spengenberg mula sa [[Carinthia (estado)|Carintia]] at nanirahan sa lugar, na nagsilbing mga basalyo ng [[Talaan ng mga obispo at patriyarka ng Aquilea|obispo ng Aquilea]]. Ang pangalan ng bayan ay hango sa ''castrum de Spengenberg'' ("kastilyo ng Spengenberg"). Gayunpaman, ang paninirahan ng tao ay matagal nang umiiral. Sa ''[[frazione]]'' ng [[Gradisca (Spilimbergo)|Gradisca]], natuklasan ang iba't ibang labi ng isang ''castelliere'', at pinaniniwalaang ang mga ito ay mula pa noong panahon ng mga Romano. Dito ay may isang kalsada na tumatawid sa ilog Tagliamento at umaabot mula [[Sacile]] hanggang [[Alemanya]]. == Mga pangunahing tanawin == * Mga pader at tore ng lungsod * Katedral (ika-13 siglo) * Kastilyo, pinatunayan noong 1120 ngunit nawasak ng sunog noong 1511 == Mga tao == * [[Giovanni Battista Cavedalis]] (1794–1858), makabayang Italyano * [[Irene di Spilimbergo]] (1538–1559), Italyanong pintor at makatang [[Renasimiyento|Renasimyento]] * [[Gabriele Saro]], (1976), Italyanong prodyuser ng musikang pangkomersyo, kompositor, biyolinista, at mang-aawit * Matteo Spilimbergo * [[Giovanni Battista Agneletti]], (ipinanganak bago ang 1656) == Tingnan din == * [[Spilimbergo (apelyido)]] == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://scuolamosaicistifriuli.it/en/ - Paaralang Mosaiko ng Friuli] * [https://www.spilimbergo.eu/ Mga lumang postcard ng Spilimbergo] {{Commons category|Spilimbergo}}{{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 08vc5nsy21axdcrdpyqtm829q0zte9p 0 340500 2232150 2026-10-06T14:12:12Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375471083|Valvasone Arzene]]" 2232150 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valvasone Arzene|official_name=Comune di Valvasone|native_name={{native name|fur|Voleson Darzin}}|image=Valvasone-PiazzaLibertà-Municipio.jpg|image_size=|caption=Piazza Libertà at ang munisipyo sa Valvasone|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Valvasone Arzene (province of Pordenone, region Friuli-Venezia Giulia, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Location of the municipality of Valvasone Arzene in the former province of Pordenone|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|0|N|12|52|E|type:city(2,095)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Arzene, San Lorenzo, Valvasone|mayor_party=Lista civica|mayor=Fulvio Avoledo|area_footnotes=|area_total_km2=17.9|population_footnotes=<ref>Demographics data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Valvasonesi and Arzenesi|elevation_footnotes=|elevation_m=59|saint=|day=|postal_code=33098|area_code=0434|website={{official website|https://www.valvasonearzene.it/}}|footnotes=}}Ang '''Valvasone Arzene''' ({{Langx|fur|Voleson Darzin}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} silangan ng [[Pordenone]] . Ito ay nabuo noong Enero 1, 2015 matapos ang pagsasanib ng dating {{Lang|it|comuni}} ng Valvasone at Arzene.<ref>{{Cite web |date=20 January 2022 |title=La storia di Arzene |url=https://www.comune.valvasonearzene.pn.it/it/novita-46610/notizie-46611/la-storia-di-arzene-18809 |website=comune.valvasonearzene.pn.it |language=it}}</ref> Isa ito sa mga {{Lang|fur|[[I Borghi più belli d'Italia]]|italic=no}} ("Ang mga pinakamagandang mga nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Friuli Venezia Giulia |url=https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/valvasone-arzene/ |access-date=31 July 2023 |website=borghipiubelliditalia.it}}</ref> == Kasaysayan == Ang sinaunang kasaysayan ng kastilyo ng Valvasone ay nagsasalaysay kung paano noong 1218 CE ang orihinal na manor-bahay ay pinanatili nina Ulvino at Bonfante para sa [[Talaan ng mga obispo at patriyarka ng Aquilea|Patriyarka ng Aquilea]]. Ito ang mga tagapagtatag ng unang pamilyang piyudal, ngunit noong 1268 ang pamilyang ito ay napatay noong panahon ng paghihimagsik ni Corrado mula sa Valvasone. Ang gilid ng Ilog Tagliamento, na dumadaloy malapit sa bayan, ay masyadong estratehikong mahalaga upang iwan ito nang walang anumang uri ng kontrol, kaya itinalaga ng Patriyarka si Walterpertoldo mula sa Spilimbergo upang kontrolin ang lugar. Noong 1273, gumawa siya ng isang mahusay na pagpapanumbalik sa mga gusaling malapit sa ilog, upang maisagawa ang pinakamahusay na paraan ng pagkontrol laban sa pagsalakay. Gayunpaman, ang mga gawang ito ay hindi nagpabago sa estruktura ng bayan, na mayroong kastilyo sa gitna nito at ang iba pang mga gusali ay matatagpuan sa paligid nito. Nang mamatay si Walterpertoldo, at natapos ang unang henerasyon ng mga Spilimbergo, nagsimula ang isang paligsahan para sa paghalili sa Valvasone sa pagitan ng dalawang talagang mahahalagang pamilya sa lugar: ang mga Zuccola at ang mga Cucagna. Noong 1292, ibinigay ni Patriyarka Raimondo della Torre kay Simone di Cucagna ang kapangyarihang kontrolin ang Valvasone at ang mga nakapalibot na lugar, na siyang nagpasimula sa pangalawang talaangkanan ng mga piyudal na panginoon ng Valvasone.<ref name="storia">{{Cite web |date=20 January 2022 |title=La storia di Valvasone |url=https://www.comune.valvasonearzene.pn.it/it/novita-46610/notizie-46611/la-storia-di-valvasone-18807 |website=comune.valvasonearzene.pn.it |language=it}}</ref> Noong panahong iyon, ang Valvasone ay may estrukturang militar, ngunit ito rin ang tirahan ng mga maharlikang nagtayo ng tunay na nayon, ang pinagmulan ng modernong bayan. Bago ang 1300, nagpasya ang mga maharlika na magtayo ng nakapalibot na pader na bato; naging posible ito dahil hinati-hati nila ang mga piraso ng lupa sa lungsod at pagkatapos ay ibinigay ang mga pirasong ito sa mga manggagawa at tindero. Sa harap ng lebadisong tulay ay itinayo ang pampublikong loggia. Samantala, isang balon ang hinukay sa tabi ng Torre delle Ore. Ngayon, ang mga interbensiyong ito ay mahirap nang matagpuan dahil sa mga mas bagong konstruksiyon. Noong dekada 1350, nagpasya ang mga maharlika na palakihin ang nayon: sa ganitong paraan ay nilikha nila ang isa sa mga pinakamagandang halimbawa ng pagpaplano ng bayan noong medyebal na panahon sa kanlurang Friul. Sa hilagang lugar, nagtayo sila ng isang maliit na simbahan, na inialay kay San Giacomo at sa labas ng mga pader ay isang maliit na nayon ang nilikha, na may sariling simbahan, na inialay kina San Giovanni at Santa Maria.<ref name="storia" />  {{stack|[[File:Valvasone veduta 04.jpg|thumb|Tanaw sa Valvasone|upright]]}} == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2961|1881|3195|1901|3794|1911|4772|1921|5626|1931|5006|1936|4611|1951|4750|1961|4019|1971|3685|1981|3622|1991|3444|2001|3544|2011|3967|2021|3917|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga mamamayan == * [[Tullio Avoledo]] * [[Harry Bertoia]] * [[Antonio Montico]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.comune.valvasonearzene.pn.it Opisyal na website] {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 46zh5jl9yg1to2jj3ablpq0h3eyk5zg 2232153 2232150 2026-10-06T14:14:05Z Ryomaandres 8044 2232153 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valvasone Arzene|official_name=Comune di Valvasone|native_name={{native name|fur|Voleson Darzin}}|image=Valvasone-PiazzaLibertà-Municipio.jpg|image_size=|caption=Piazza Libertà at ang munisipyo sa Valvasone|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Valvasone Arzene (province of Pordenone, region Friuli-Venezia Giulia, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Location of the municipality of Valvasone Arzene in the former province of Pordenone|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|0|N|12|52|E|type:city(2,095)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=Arzene, San Lorenzo, Valvasone|mayor_party=Lista civica|mayor=Fulvio Avoledo|area_footnotes=|area_total_km2=17.9|population_footnotes=<ref>Demographics data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Valvasonesi and Arzenesi|elevation_footnotes=|elevation_m=59|saint=|day=|postal_code=33098|area_code=0434|website={{official website|https://www.valvasonearzene.it/}}|footnotes=}}Ang '''Valvasone Arzene''' ({{Langx|fur|Voleson Darzin}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} silangan ng [[Pordenone]] . Ito ay nabuo noong Enero 1, 2015 matapos ang pagsasanib ng dating {{Lang|it|comuni}} ng Valvasone at Arzene.<ref>{{Cite web |date=20 January 2022 |title=La storia di Arzene |url=https://www.comune.valvasonearzene.pn.it/it/novita-46610/notizie-46611/la-storia-di-arzene-18809 |website=comune.valvasonearzene.pn.it |language=it}}</ref> Isa ito sa mga {{Lang|fur|[[I Borghi più belli d'Italia]]|italic=no}} ("Ang mga pinakamagandang mga nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Friuli Venezia Giulia |url=https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/valvasone-arzene/ |access-date=31 July 2023 |website=borghipiubelliditalia.it}}</ref> == Kasaysayan == {{stack|[[File:Valvasone veduta 04.jpg|thumb|Tanaw sa Valvasone|upright]]}} Ang sinaunang kasaysayan ng kastilyo ng Valvasone ay nagsasalaysay kung paano noong 1218 CE ang orihinal na manor-bahay ay pinanatili nina Ulvino at Bonfante para sa [[Talaan ng mga obispo at patriyarka ng Aquilea|Patriyarka ng Aquilea]]. Ito ang mga tagapagtatag ng unang pamilyang piyudal, ngunit noong 1268 ang pamilyang ito ay napatay noong panahon ng paghihimagsik ni Corrado mula sa Valvasone. Ang gilid ng Ilog Tagliamento, na dumadaloy malapit sa bayan, ay masyadong estratehikong mahalaga upang iwan ito nang walang anumang uri ng kontrol, kaya itinalaga ng Patriyarka si Walterpertoldo mula sa Spilimbergo upang kontrolin ang lugar. Noong 1273, gumawa siya ng isang mahusay na pagpapanumbalik sa mga gusaling malapit sa ilog, upang maisagawa ang pinakamahusay na paraan ng pagkontrol laban sa pagsalakay. Gayunpaman, ang mga gawang ito ay hindi nagpabago sa estruktura ng bayan, na mayroong kastilyo sa gitna nito at ang iba pang mga gusali ay matatagpuan sa paligid nito. Nang mamatay si Walterpertoldo, at natapos ang unang henerasyon ng mga Spilimbergo, nagsimula ang isang paligsahan para sa paghalili sa Valvasone sa pagitan ng dalawang talagang mahahalagang pamilya sa lugar: ang mga Zuccola at ang mga Cucagna. Noong 1292, ibinigay ni Patriyarka Raimondo della Torre kay Simone di Cucagna ang kapangyarihang kontrolin ang Valvasone at ang mga nakapalibot na lugar, na siyang nagpasimula sa pangalawang talaangkanan ng mga piyudal na panginoon ng Valvasone.<ref name="storia">{{Cite web |date=20 January 2022 |title=La storia di Valvasone |url=https://www.comune.valvasonearzene.pn.it/it/novita-46610/notizie-46611/la-storia-di-valvasone-18807 |website=comune.valvasonearzene.pn.it |language=it}}</ref> Noong panahong iyon, ang Valvasone ay may estrukturang militar, ngunit ito rin ang tirahan ng mga maharlikang nagtayo ng tunay na nayon, ang pinagmulan ng modernong bayan. Bago ang 1300, nagpasya ang mga maharlika na magtayo ng nakapalibot na pader na bato; naging posible ito dahil hinati-hati nila ang mga piraso ng lupa sa lungsod at pagkatapos ay ibinigay ang mga pirasong ito sa mga manggagawa at tindero. Sa harap ng lebadisong tulay ay itinayo ang pampublikong loggia. Samantala, isang balon ang hinukay sa tabi ng Torre delle Ore. Ngayon, ang mga interbensiyong ito ay mahirap nang matagpuan dahil sa mga mas bagong konstruksiyon. Noong dekada 1350, nagpasya ang mga maharlika na palakihin ang nayon: sa ganitong paraan ay nilikha nila ang isa sa mga pinakamagandang halimbawa ng pagpaplano ng bayan noong medyebal na panahon sa kanlurang Friul. Sa hilagang lugar, nagtayo sila ng isang maliit na simbahan, na inialay kay San Giacomo at sa labas ng mga pader ay isang maliit na nayon ang nilikha, na may sariling simbahan, na inialay kina San Giovanni at Santa Maria.<ref name="storia" /> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2961|1881|3195|1901|3794|1911|4772|1921|5626|1931|5006|1936|4611|1951|4750|1961|4019|1971|3685|1981|3622|1991|3444|2001|3544|2011|3967|2021|3917|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga mamamayan == * [[Tullio Avoledo]] * [[Harry Bertoia]] * [[Antonio Montico]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.comune.valvasonearzene.pn.it Opisyal na website] {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] cgje9g56vo73fzwfazkwhosawxy72xx 0 340501 2232151 2026-10-06T14:12:58Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375314124|Tramonti di Sotto]]" 2232151 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tramonti di Sotto|official_name=Comune di Tramonti di Sotto|native_name={{native name|fur|Vildisot}}|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|17|N|12|48|E|type:city(444)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=84.6|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=366|saint=|day=|postal_code=33090|area_code=0427|website=|footnotes=}}Ang '''Tramonti di Sotto''' ({{Langx|fur|Tramonç Disot}}, lokal na {{Lang|fur|Vildisot}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]] . Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 444 at lawak na {{Convert|84.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Tramonti di Sotto ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelnovo del Friuli]], [[Clauzetto]], [[Frisanco]], [[Meduno]], [[Preone]], [[Socchieve]], [[Tramonti di Sopra]], [[Travesio]], [[Verzegnis]], at [[Vito d'Asio]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2681|1881|3016|1901|2851|1911|3109|1921|3090|1931|2434|1936|2019|1951|1952|1961|1371|1971|760|1981|679|1991|544|2001|440|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Tingnan din == * [[Lawa ng Tramonti]] == Mga Sanggunian == <references /> {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] glwct90kk8z6w92qt2s70gkbtp9pp45 2232163 2232151 2026-10-06T14:22:18Z Ryomaandres 8044 2232163 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tramonti di Sotto|official_name=Comune di Tramonti di Sotto|native_name={{native name|fur|Vildisot}}|image=|image_size=|caption=Plaza at munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|17|N|12|48|E|type:city(444)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=84.6|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=366|saint=|day=|postal_code=33090|area_code=0427|website=|footnotes=|image_skyline=Piazza Santa Croce e Municipio di Tramonti di Sotto (1).jpg}}Ang '''Tramonti di Sotto''' ({{Langx|fur|Tramonç Disot}}, lokal na {{Lang|fur|Vildisot}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 444 at lawak na {{Convert|84.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Tramonti di Sotto ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelnovo del Friuli]], [[Clauzetto]], [[Frisanco]], [[Meduno]], [[Preone]], [[Socchieve]], [[Tramonti di Sopra]], [[Travesio]], [[Verzegnis]], at [[Vito d'Asio]]. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Tramonti di Sotto ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Oktubre 16, 1954.<ref>{{cita web|titolo=Tramonti di Sotto, decreto 1954-10-16 DPR, concessione di stemma e gonfalone|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?729|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=2 agosto 2022}}</ref> == Kultura == === Mga wika === Sa Travesio, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa Travesio ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2681|1881|3016|1901|2851|1911|3109|1921|3090|1931|2434|1936|2019|1951|1952|1961|1371|1971|760|1981|679|1991|544|2001|440|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Tingnan din == * [[Lawa ng Tramonti]] == Mga Sanggunian == <references /> {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jd113qrhjdu5t4i9da340z473tpbh0h 0 340502 2232152 2026-10-06T14:13:37Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375314331|Travesio]]" 2232152 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Travesio|official_name=Comune di Travesio|native_name={{native name|fur|Travês}}|image=Stazione travesio.jpg|image_size=|caption=Estasyon ng tren ng Travesio|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|12|N|12|52|E|type:city(1,816)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=28.8|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=226|saint=|day=|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.travesio.pn.it/}}|footnotes=}}Ang '''Travesio''' ({{Langx|fur|Travês}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,816 at may lawak na {{Convert|28.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Travesio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelnovo del Friuli]], [[Meduno]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[Sequals]], [[Tramonti di Sotto]]. Ang {{Lang|it|[[frazione]]}} (sitio) nito ng Toppo ay isa sa mga {{Lang|it|[[I Borghi più belli d'Italia]]|italic=no}} ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Friuli Venezia Giulia |url=https://borghipiubelliditalia.it/friuli/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2515|1881|2479|1901|2803|1911|3733|1921|3522|1931|2683|1936|2329|1951|2380|1961|1942|1971|1906|1981|1863|1991|1823|2001|1767|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.travesio.pn.it/ www.comune.travesio.pn.it/] {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] pcubz69ahnmqfef0vu6fqru7dztx5xs 2232162 2232152 2026-10-06T14:19:35Z Ryomaandres 8044 2232162 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Travesio|official_name=Comune di Travesio|native_name={{native name|fur|Travês}}|image=Stazione travesio.jpg|image_size=|caption=Estasyon ng tren ng Travesio|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|12|N|12|52|E|type:city(1,816)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Friul-Venecia Julia]]|province=[[Lalawigan ng Pordenone]] (PN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=28.8|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=226|saint=|day=|postal_code=33090|area_code=0427|website={{official website|http://www.comune.travesio.pn.it/}}|footnotes=}}Ang '''Travesio''' ({{Langx|fur|Travês}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pordenone|Rehiyonal na Entidad Pangdesentralisasyon ng Pordenone]], rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Trieste]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Pordenone]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,816 at may lawak na {{Convert|28.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Travesio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelnovo del Friuli]], [[Meduno]], [[Pinzano al Tagliamento]], [[Sequals]], [[Tramonti di Sotto]]. Ang {{Lang|it|[[frazione]]}} (sitio) nito ng Toppo ay isa sa mga {{Lang|it|[[I Borghi più belli d'Italia]]|italic=no}} ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Friuli Venezia Giulia |url=https://borghipiubelliditalia.it/friuli/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Kultura == === Mga wika === Sa Travesio, kasama ng [[Wikang Italyano|Italyano]], ginagamit ng populasyon ang wikang [[Wikang Friulano|Friulano]]. Alinsunod sa Resolusyon Num. 2680 noong Agosto 3, 2001, na inilabas ng Konsehong Rehiyonal ng Rehiyong Awtonomo ng Friul-Venecia Julia, ang munisipalidad ay kasama sa [[Mga munisipalidad na nagsasalita ng wikang Friulano|teritoryal na proteksiyon ng wikang Friulano]] para sa mga layunin ng pagpapatupad ng Batas 482/99, Batas Rehiyonal 15/96, at Batas Rehiyonal 29/2007.<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/risorse/toponomastica-ufficiale/|titolo=Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana.}}</ref> Ang wikang Friulano na sinasalita sa Travesio ay isa sa mga variant na kabilang sa [[Kanlurang Friulano]].<ref>{{Cita web|url=https://arlef.it/it/lingua-e-cultura/lingua/|titolo=Lingua e cultura}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2515|1881|2479|1901|2803|1911|3733|1921|3522|1931|2683|1936|2329|1951|2380|1961|1942|1971|1906|1981|1863|1991|1823|2001|1767|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.travesio.pn.it/ www.comune.travesio.pn.it/] {{Province of Pordenone}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] lntietbx8f732iue96zy8oucz8cokgi 0 340503 2232180 2026-10-06T23:58:08Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Pagkakaunawa (pagbabasa)]] sa [[Pag-unawa sa binabasa]] 2232180 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pag-unawa sa binabasa]] 08ik1ko6xzjgr1bzx6t19pba1onhzvg 0 340504 2232224 2026-10-07T02:10:09Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375309724|Setteville]]" 2232224 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Setteville|official_name=|native_name=|image=Alano di Piave e dintorni.jpg|caption=[[Alano di Piave]] (sentro) at [[Quero, Veneto|Quero]] (dakong taas kaliwa), na tanaw mula sa kanluran|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Setteville (province of Belluno, region Veneto, Italy).svg|map_alt=Location of Setteville (red) in the province of Belluno|map_caption=Location of Setteville in the province of Belluno|coordinates={{coord|45|55|22|N|11|55|57|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=<ref name=tuttitalia>{{cite web |url=https://www.tuttitalia.it/veneto/62-setteville/ |title=Setteville |language=it |website=tuttitalia.it |accessdate=29 June 2024}}</ref>|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]]|frazioni=|mayor_party=|mayor=Bruno Zanolla|area_footnotes=<ref name=tuttitalia/>|area_total_km2=82.01|population_footnotes=<ref name=tuttitalia/>|population_demonym=|elevation_footnotes=<ref name=tuttitalia/>|elevation_m=288|saint=|day=|postal_code=32038|area_code=0439|website=[https://comune.setteville.bl.it/ Official website]|footnotes=}}Ang '''Setteville''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] Italya. Itinatag ito noong Enero 2024 mula sa pagsasanib ng [[Alano di Piave]] at [[Quero Vas]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Cvt|34|km}} timog-kanluran ng kabisera ng lalawigan ng [[Belluno]].<ref name="location">{{Cite web |title=Comuni limitrofi a Setteville |url=https://www.tuttitalia.it/veneto/62-setteville/23-comuni-limitrofi/ |access-date=29 June 2024 |website=tuttitalia.it |language=it}}</ref> == Heograpiya == Ang Setteville ay matatagpuan sa [[Piave (ilog)|Ilog Piave]] kung saan ito tumatawid sa [[Alpes Bellunes]] sa pagitan ng [[Monte Grappa]] at [[Cesen|Monte Cesen]]. Napapaligiran ito ng mga ''comune'' ng [[Feltre]] sa hilaga, [[Borgo Valbelluna]] sa hilagang-silangan, [[Segusino]] sa silangan, [[Valdobbiadene]] sa timog-silangan, [[Pederobba]] at [[Cavaso del Tomba]] sa timog, [[Possagno]] at [[Pieve del Grappa]] sa timog-kanluran, at [[Seren del Grappa]] sa hilagang-kanluran.<ref name="location" /> == Kasaysayan == [[File:Il_Piave_e_il_Castello_di_San_Gerolamo_Emiliani_presso_Quero_(BL).jpg|thumb| Ang Castello di Quero sa kanang pampang ng ilog Piave.]] Ang estratehikong lokasyon ng Setteville ang humantong sa paninirahan nito noong panahon ng mga Romano at nakaimpluwensiya sa sumunod na kasaysayan ng lugar. Noong 1377, itinayo ng mga Veneciano ang {{Interlanguage link|Castello di Quero|it}} sa Piave, na nananatiling isang lokal na palatandaan. Noong ika-17 siglo, umunlad ang lugar mula sa pag-unlad ng mga industriya ng tela at papel.<ref name="querovas">{{Cite news |date=23 January 2015 |title=Bur n. 10 del 23 gennaio 2015: Statuto del Comune di Quero Vas |language=it |work=Bollettino Ufficiale della Regione del Veneto |publisher=[[Regional Council of Veneto]] |url=https://bur.regione.veneto.it/BurvServices/Pubblica/DettaglioAttoEntiVari.aspx?id=284878 |access-date=29 June 2024}}</ref> Malaki ang naging epekto ng dalawang digmaang pandaigdig sa lugar: ang bayan ng [[Quero]] ay tuluyang nawasak noong 1917 sa [[Unang Labanan sa Ilog Piave]],<ref name="querovas" /> at winasak ng mga Nazi ang nayon ng Schievenin noong 1944 nang magsagawa sila ng mga paghihiganti laban sa mga Italyanong partisano sa {{Interlanguage link|Operation Piave|it|Operazione Piave}}.<ref>{{Cite web |title=Schievenin, 25.9.1944 |url=https://www.straginazifasciste.it/?page_id=38&id_strage=4107 |access-date=29 June 2024 |website=Atlante delle stragi naziste e fasciste in Italia |publisher=[[ANPI]]–INSMLI |language=it}}</ref> == Ekonomiya at impraestruktura == Sa mga nakaraang dekada, ang mga komunidad ng Setteville ay nakamit ang mataas na antas ng pag-unlad ng ekonomiya na may kaugnayan sa pag-unlad ng mga bagong gawaing artisanal at industriyal,<ref name="querovas" /> bagaman nanganganib ito dahil sa patuloy na pagbaba ng populasyon.<ref>{{Cite web |last=Damin |first=Dante |date=1 September 2020 |title=Alano, calano gli abitanti «Soli possiamo fare poco» |url=https://corrierealpi.gelocal.it/belluno/cronaca/2020/09/01/news/alano-calano-gli-abitanti-soli-possiamo-fare-poco-1.39257260 |access-date=29 June 2024 |website=Corriere delle Alpi |language=it}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] m217a0rvdltxpg8vbdvcl7bt4l1ih4k 2232232 2232224 2026-10-07T02:47:26Z Ryomaandres 8044 2232232 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Setteville|official_name=|native_name=|image=Alano di Piave e dintorni.jpg|caption=[[Alano di Piave]] (sentro) at [[Quero, Veneto|Quero]] (dakong taas kaliwa), na tanaw mula sa kanluran|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Setteville (province of Belluno, region Veneto, Italy).svg|map_alt=Location of Setteville (red) in the province of Belluno|map_caption=Location of Setteville in the province of Belluno|coordinates={{coord|45|55|22|N|11|55|57|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=<ref name=tuttitalia>{{cite web |url=https://www.tuttitalia.it/veneto/62-setteville/ |title=Setteville |language=it |website=tuttitalia.it |accessdate=29 June 2024}}</ref>|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]]|frazioni=|mayor_party=|mayor=Bruno Zanolla|area_footnotes=<ref name=tuttitalia/>|area_total_km2=82.01|population_footnotes=<ref name=tuttitalia/>|population_demonym=|elevation_footnotes=<ref name=tuttitalia/>|elevation_m=288|saint=|day=|postal_code=32038|area_code=0439|website=[https://comune.setteville.bl.it/ Official website]|footnotes=}}Ang '''Setteville''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Itinatag ito noong Enero 2024 mula sa pagsasanib ng [[Alano di Piave]] at [[Quero Vas]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Cvt|34|km}} timog-kanluran ng kabisera ng lalawigan ng [[Belluno]].<ref name="location">{{Cite web |title=Comuni limitrofi a Setteville |url=https://www.tuttitalia.it/veneto/62-setteville/23-comuni-limitrofi/ |access-date=29 June 2024 |website=tuttitalia.it |language=it}}</ref> == Heograpiya == Ang Setteville ay matatagpuan sa [[Piave (ilog)|Ilog Piave]] kung saan ito tumatawid sa [[Alpes Bellunes]] sa pagitan ng [[Monte Grappa]] at [[Cesen|Monte Cesen]]. Napapaligiran ito ng mga ''comune'' ng [[Feltre]] sa hilaga, [[Borgo Valbelluna]] sa hilagang-silangan, [[Segusino]] sa silangan, [[Valdobbiadene]] sa timog-silangan, [[Pederobba]] at [[Cavaso del Tomba]] sa timog, [[Possagno]] at [[Pieve del Grappa]] sa timog-kanluran, at [[Seren del Grappa]] sa hilagang-kanluran.<ref name="location" /> == Kasaysayan == [[File:Il_Piave_e_il_Castello_di_San_Gerolamo_Emiliani_presso_Quero_(BL).jpg|thumb| Ang Castello di Quero sa kanang pampang ng ilog Piave.]] Ang estratehikong lokasyon ng Setteville ang humantong sa paninirahan nito noong panahon ng mga Romano at nakaimpluwensiya sa sumunod na kasaysayan ng lugar. Noong 1377, itinayo ng mga Veneciano ang {{Interlanguage link|Castello di Quero|it}} sa Piave, na nananatiling isang lokal na palatandaan. Noong ika-17 siglo, umunlad ang lugar mula sa pag-unlad ng mga industriya ng tela at papel.<ref name="querovas">{{Cite news |date=23 January 2015 |title=Bur n. 10 del 23 gennaio 2015: Statuto del Comune di Quero Vas |language=it |work=Bollettino Ufficiale della Regione del Veneto |publisher=[[Regional Council of Veneto]] |url=https://bur.regione.veneto.it/BurvServices/Pubblica/DettaglioAttoEntiVari.aspx?id=284878 |access-date=29 June 2024}}</ref> Malaki ang naging epekto ng dalawang digmaang pandaigdig sa lugar: ang bayan ng [[Quero]] ay tuluyang nawasak noong 1917 sa [[Unang Labanan sa Ilog Piave]],<ref name="querovas" /> at winasak ng mga Nazi ang nayon ng Schievenin noong 1944 nang magsagawa sila ng mga paghihiganti laban sa mga Italyanong partisano sa {{Interlanguage link|Operation Piave|it|Operazione Piave}}.<ref>{{Cite web |title=Schievenin, 25.9.1944 |url=https://www.straginazifasciste.it/?page_id=38&id_strage=4107 |access-date=29 June 2024 |website=Atlante delle stragi naziste e fasciste in Italia |publisher=[[ANPI]]–INSMLI |language=it}}</ref> == Ekonomiya at impraestruktura == Sa mga nakaraang dekada, ang mga komunidad ng Setteville ay nakamit ang mataas na antas ng pag-unlad ng ekonomiya na may kaugnayan sa pag-unlad ng mga bagong gawaing artisanal at industriyal,<ref name="querovas" /> bagaman nanganganib ito dahil sa patuloy na pagbaba ng populasyon.<ref>{{Cite web |last=Damin |first=Dante |date=1 September 2020 |title=Alano, calano gli abitanti «Soli possiamo fare poco» |url=https://corrierealpi.gelocal.it/belluno/cronaca/2020/09/01/news/alano-calano-gli-abitanti-soli-possiamo-fare-poco-1.39257260 |access-date=29 June 2024 |website=Corriere delle Alpi |language=it}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] gc7y761rxzr1moc02p5aoqy6dv1m7ir 0 340505 2232234 2026-10-07T03:13:27Z Ryomaandres 8044 Nilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Hephaistos]] sa [[Hefesto]] mula sa redirect 2232234 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hefesto]] hk386ldertb4ral435bc3b0hql2bw0k 0 340506 2232242 2026-10-07T03:30:24Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Talos]] sa [[Talos (mitolohiya)]] 2232242 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Talos (mitolohiya)]] j2so4mz019cg9i23kf51lm938e8eckn 2232243 2232242 2026-10-07T03:30:43Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Talos (mitolohiya)]] to [[Kognisyon]] 2232243 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[kognisyon]] ad75ted11ndggckj36or3kavomo20ff 0 340507 2232244 2026-10-07T03:31:23Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Talos (mitolohiya)]] 2232244 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Talos (mitolohiya)]] j2so4mz019cg9i23kf51lm938e8eckn 0 340508 2232247 2026-10-07T03:38:15Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1376381196|Automaton]]" 2232247 wikitext text/x-wiki [[File:Mechanical_Pinochio.gif|thumb| Awtomatong [[Pinocchio]]]] Isang '''automaton''' ({{IPAc-en|ɑː|ˈ|t|ɑː|m|ə|t|ɑː|n}} ; pl. '''automata''') ay isang [[Makina|makinang]] kusang gumagana o mekanismo ng kontrol na idinisenyo upang awtomatikong sumunod sa isang pagkakasunod-sunod ng mga operasyon o tumugon sa mga paunang natukoy na tagubilin.<ref name="definition">{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Definition of AUTOMATON |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/automaton |access-date=2024-01-25 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Ang ilang automaton, tulad ng mga [[Jacquemart (tanyedor ng kampana)|tanyedor ng kampana]] sa mga mekanikal na orasan, ay idinisenyo upang magbigay ng ilusyon sa kaswal na tagamasid na ang mga ito ay gumagana sa ilalim ng kanilang sariling kapangyarihan o kagustuhan, tulad ng isang mekanikal na [[robot]]. Ang terminong ito ay matagal nang karaniwang iniuugnay sa mga awtomatikong [[puppet]] na kahawig ng mga gumagalaw na tao o hayop, na ginawa upang pahangain at/o aliwin ang mga tao. bp22xd3wj923h41odwo78ng1hqno6w1 2232254 2232247 2026-10-07T03:49:16Z Ryomaandres 8044 2232254 wikitext text/x-wiki [[File:Mechanical_Pinochio.gif|thumb| Awtomatong [[Pinocchio]]]] Isang '''automaton''' ({{IPAc-en|ɑː|ˈ|t|ɑː|m|ə|t|ɑː|n}} ; pl. '''automata''') ay isang [[Makina|makinang]] kusang gumagana o mekanismo ng kontrol na idinisenyo upang awtomatikong sumunod sa isang pagkakasunod-sunod ng mga operasyon o tumugon sa mga paunang natukoy na tagubilin.<ref name="definition">{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Definition of AUTOMATON |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/automaton |access-date=2024-01-25 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Ang ilang automaton, tulad ng mga [[Jacquemart (tanyedor ng kampana)|tanyedor ng kampana]] sa mga mekanikal na orasan, ay idinisenyo upang magbigay ng ilusyon sa kaswal na tagamasid na ang mga ito ay gumagana sa ilalim ng kanilang sariling kapangyarihan o kagustuhan, tulad ng isang mekanikal na [[robot]]. Ang terminong ito ay matagal nang karaniwang iniuugnay sa mga awtomatikong [[puppet]] na kahawig ng mga gumagalaw na tao o hayop, na ginawa upang pahangain at/o aliwin ang mga tao. Ang mga [[animatronika]] ay isang modernong uri ng automata na may [[Elektronika|elektroniko]], na kadalasang ginagamit para sa paglalarawan ng mga karakter o nilalang sa mga pelikula at sa mga atraksiyon sa liwasang may-tema. == Etimolohiya == Ang salitang ''{{Linktext|automaton}}'' ay ang Latinisasyon ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyegong]] {{Transliteration|grc|automaton}} ({{Lang|grc|{{linktext|αὐτόματον}}}}), na nangangahulugang "pagkilos ayon sa sariling kagustuhan". Una itong ginamit ni [[Homer]] upang ilarawan ang isang awtomatikong pagbubukas ng pinto,<ref>Homer, [[Iliad]], 5.749</ref> o awtomatikong paggalaw ng mga tripod na may gulong.<ref>Homer, Iliad, 18.376</ref> Mas madalas itong ginagamit upang ilarawan ang mga makinang gumagalaw na hindi elektroniko, lalo na iyong mga ginawa upang maging kamukha ng mga kilos ng tao o hayop, tulad ng mga jack sa mga lumang pampublikong [[orasan]], o ang [[Cuculidae|kuko]] at anumang iba pang animated na pigura sa isang [[orasang kuko]]. == Kasaysayan == [[File:Hero_-_De_automatis,_1589_-_116959.jpg|thumb|Ang aklat na ''Hinggil sa Automata'' ni [[Heron ng Alehandriya|Heron ng Alejandria]] (1589)]] [[File:Antikythera_Fragment_A_(Front).webp|right|thumb|Ang [[mekanismong Antikythera]] mula noong {{Circa|200–80 BC}} ay dinisenyo upang kalkulahin ang mga posisyon ng mga bagay na pang-astronomiya.]] === Sinauna === Maraming halimbawa ng automata sa [[mitolohiyang Griyego]]: Si [[Hephaistos|Hefesto]] ang lumikha ng [[Talaan ng mga Griyegong mitolohikong nilalang|automata]] para sa kaniyang pagawaan;<ref>Him she found sweating with toil as he moved to and fro about his bellows in eager haste; for he was fashioning tripods, twenty in all, to stand around the wall of his well-builded hall, and golden wheels had he set beneath the base of each that of themselves they might enter the gathering of the gods at his wish and again return to his house, a wonder to behold. ''Homer, Iliad'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:18.360-18.387 18.371{{ndash}}376] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108104928/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:18.360-18.387|date=2023-01-08}}</ref><ref>he{{nbsp}}... went forth halting; but there moved swiftly to support their lord handmaidens wrought of gold in the semblance of living maids. In them is understanding in their hearts, and in them speech and strength, and they know cunning handiwork by gift of the immortal gods. These busily moved to support their lord{{nbsp}}... ''Homer, Iliad'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:18.388-18.427 18.417{{ndash}}421] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108104930/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:18.388-18.427|date=2023-01-08}}</ref> Si [[Talos (mito)|Talos]] ay isang artipisyal na tao na gawa sa bronse; Si Haring [[Alsinoo]] ng mga [[Phaiakian]] ay gumamit ng mga asong bantay na ginto at pilak.<ref>The automatones of Greek Mythology [http://www.theoi.com/Ther/Automotones.html online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106003132/http://www.theoi.com/Ther/Automotones.html|date=2013-11-06}} at the ''Theoi Project''.</ref><ref>Hyginus. Astronomica 2.1</ref> Ayon kay [[Aristoteles]], gumamit si [[Dedalo]] ng [[asoge]] upang mapagalaw ang kaniyang estatwa ni [[Aphrodite]] na gawa sa kahoy.<ref>{{Cite book |last=Aristotle |url=https://archive.org/stream/aristotledeanima005947mbp/aristotledeanima005947mbp_djvu.txt |title=De Anima |publisher=Cambridge University Press |year=1907 |chapter=Chapter 3}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, Daedalus |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0104:entry=daedalus-bio-1&highlight=automata |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108174445/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0104:entry=daedalus-bio-1&highlight=automata |archive-date=2022-11-08 |access-date=2022-11-08}}</ref> Sa iba pang mga alamat ng Griyego, gumamit siya ng asoge upang magtalaga ng boses sa kaniyang mga gumagalaw na estatwa. Ang mga automata sa [[Panahong Helenistiko|mundong Helenistiko]] ay inilaan bilang mga kagamitan, laruan, panooring pangrelihiyon, o [[Prototype|mga prototipo]] para sa pagpapakita ng mga pangunahing prinsipyong siyentipiko. Maraming automata na pinapagana ng tubig ang ginawa ni [[Tesibius]], isang Griyegong imbentor at ang unang pinuno ng [[Dakilang Aklatan ng Alejandria]]; halimbawa, ''"gumamit siya ng tubig upang magpatunog ng sipol at gumawa ng galaw ng isang modelo ng kuwago. Siya ang nag-imbento ng unang 'cuckoo clock ' sa mundo''.{{Efn|This "first cuckoo clock" was further stated and described in the 2007 book ''The Rise and Fall of Alexandria: Birthplace of the Modern World'' by Justin Pollard and Howard Reid on page 132: ''"Soon Ctesibius's clocks were smothered in stopcocks and valves, controlling a host of devices from bells to puppets to mechanical doves that sang to mark the passing of each hour – the very first cuckoo clock!"''}} Nagpatuloy ang tradisyong ito sa [[Kasaysayan ng Alejandria|Alejandria]] kasama ang mga imbentor tulad ng [[Mga sinaunang Griyegong matematiko|Griyegong]] matematiko na si [[Heron ng Alehandriya|Heron ng Alejandria]] (minsan ay kilala bilang Heron), na ang mga sulatin tungkol sa [[idrawlika]], [[numatika]], at [[mekanika]] ay naglalarawan ng mga [[Sipon (kagamitan)|sipon]], isang [[Kagamitang pag-aapula ng apoy|makinang pang-apula ng apoy]], isang [[idrawlis]], ang [[eolipila]], at isang napoprogramang kariton.<ref>{{Citation |last=Noel Sharkey |title=The programmable robot from Ancient Greece |date=July 4, 2007 |url=https://www.newscientist.com/article/mg19526111-600-the-programmable-robot-of-ancient-greece/ |volume=2611 |publisher=New Scientist}}</ref><ref>{{Citation |last=Brett |first=Gerard |title=The Automata in the Byzantine "Throne of Solomon" |date=July 1954 |work=Speculum |volume=29 |issue=3 |pages=477–487 |postscript=. |doi=10.2307/2846790 |issn=0038-7134 |jstor=2846790}}</ref> Si [[Filon ng Bisansiyo]] ay naging tanyag dahil sa kaniyang mga imbensiyon. === Renasimyento at maagang moderno === Nasaksihan ng [[Renasimiyento|Renasimyento]] ang isang malaking muling pagkabuhay ng interes sa automata. Ang mga tratado ni Heron ay pinamatnugutan at isinalin sa Latin at Italyano. Ang mga idrawliko at numatikong automata, katulad ng mga inilarawan ni Heron, ay nilikha para sa mga [[groto]] sa hardin. Si [[Giovanni Fontana (engineer)|Giovanni Fontana]], isang inhinyerong [[Padua|Paduano]] noong 1420, ay bumuo ng ''Bellicorum instrumentorum liber''{{Efn|Full title: ''Bellicorum instrumentorum liber, cum figuris et fictitys litoris conscriptus'', Latin for "Illustrated and encrypted book of war instruments"<ref>{{cite web|title=''Bellicorum Instrumentorum Liber'' {{!}} The Faith of a Heretic|url=http://www.krauselabs.net/writings/bellicorum-instrumentorum-liber/|website=www.krauselabs.net|date=5 November 2015 |access-date=23 November 2016}}</ref>}} na kinabibilangan ng isang puppet ng isang [[Camelidae|kamelyo]] na minamaneho ng isang nakadamit na primata na doble ang taas ng isang tao at isang automaton ni Maria Magdalena.<ref>{{Cite book |title=Genesis Redux: Essays in the History and Philosophy of Artificial Life |date=2007 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226720807 |editor-last=Riskin |editor-first=Jessica |edition=[Online-Ausg.]. |location=Chicago [u.a.]}}</ref> Lumikha rin siya ng mga mekanikal na demonyo at mga automata ng hayop na pinapaandar ng kohete.<ref>{{Citation |last=Grafton |first=Anthony |title=Genesis Redux |date=2007 |pages=46–62 |chapter=The Devil as Automaton |chapter-url=http://dx.doi.org/10.7208/chicago/9780226720838.003.0003 |publisher=University of Chicago Press |doi=10.7208/chicago/9780226720838.003.0003 |isbn=978-0-226-72081-4 |access-date=2024-02-18}}</ref><ref>{{Cite book |last=Battisti |first=Eugenio |title=Le macchine cifrate di Giovanni Fontana: con la riproduzione del Cod. icon. 242 della Bayerische Staatsbibliothek di Monaco di Baviera e la decrittazione di esso e del Cod. lat. nouv. acq. 635 della Bibliothèque nationale di Parigi |last2=Saccaro Del Buffa Battisti |first2=Giuseppa |last3=Fontana |first3=Giovanni |date=1984 |publisher=Arcadia Edizioni |isbn=978-88-85684-06-5 |location=Milano}}</ref> == Mga sanggunian == 8urfndketiju9or2i4g9dckbplo6xdt 0 340509 2232255 2026-10-07T03:51:31Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377070586|Galatea (mythological statue)]]" 2232255 wikitext text/x-wiki [[File:Falconet_-_Pygmalion_&_Galatee_(1763)-black_bg.jpg|thumb| Eskultura ni [[Étienne Maurice Falconet|Falconet]] noong 1763 ''na Pygmalion at Galatea'' ([[Museong Pansining Walters]], [[Baltimore, Maryland|Baltimore]])]] Sa [[Mitolohiyang Romano|mitolohiyang]] [[Mitolohiyang Griyego|Griyego]] at Romano, '''Galatea''' ( {{IPAc-en|ˌ|g|æ|l|ə|ˈ|t|iː|ə}} ; {{Langx|grc|Γαλάτεια|Galáteia|siyang gatas-puti}})<ref>{{usurped|[https://web.archive.org/web/20071013063755/http://ancientlibrary.com/smith-bio/1315.html Galene in the Smith Classics Dictionary]}}. The suffix ''-teia'' or ''-theia'' means "''[[goddess]]''", as in other Nereid names: Amatheia, Psamathe, Leukotheia, Pasitheia, etc. Hesiod has both a Galene ("Calm-Sea") and a Galateia named as [[Nereid|Nereids]]. Galateia as "sea-calm Goddess" seems a likely inference; the reasoning for Galateia as Milky-White comes from the adjectival form of ''galaktos, galakteia''.</ref> ay ang post-antigong pangalan na popular na ginagamit sa estatwang inukit mula sa garing na [[alabastro]] at minahal ni [[Pygmalion]] ng [[Tsipre]], na nabuhay sa pamamagitan ng kagustuhan ni [[Aphrodite]], ang diyosa ng Tsipre. Sa mga natitirang klasikong sanggunian, ang estatwang ito ay walang wastong pangalan, kung saan ang "Galatea" ay itinatag ng mga manunulat noong ika-labingwalong siglo, bagaman ang pangalan ngayon ay mahigpit na nakatali sa estatwa mula noon. qsouwpdrqkk5zidld4ni9yeurz4kpcj 2232256 2232255 2026-10-07T03:51:39Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Galatea (mitolohikal na estatwa)]] sa [[Galatea (mitolohikong estatwa)]] 2232255 wikitext text/x-wiki [[File:Falconet_-_Pygmalion_&_Galatee_(1763)-black_bg.jpg|thumb| Eskultura ni [[Étienne Maurice Falconet|Falconet]] noong 1763 ''na Pygmalion at Galatea'' ([[Museong Pansining Walters]], [[Baltimore, Maryland|Baltimore]])]] Sa [[Mitolohiyang Romano|mitolohiyang]] [[Mitolohiyang Griyego|Griyego]] at Romano, '''Galatea''' ( {{IPAc-en|ˌ|g|æ|l|ə|ˈ|t|iː|ə}} ; {{Langx|grc|Γαλάτεια|Galáteia|siyang gatas-puti}})<ref>{{usurped|[https://web.archive.org/web/20071013063755/http://ancientlibrary.com/smith-bio/1315.html Galene in the Smith Classics Dictionary]}}. The suffix ''-teia'' or ''-theia'' means "''[[goddess]]''", as in other Nereid names: Amatheia, Psamathe, Leukotheia, Pasitheia, etc. Hesiod has both a Galene ("Calm-Sea") and a Galateia named as [[Nereid|Nereids]]. Galateia as "sea-calm Goddess" seems a likely inference; the reasoning for Galateia as Milky-White comes from the adjectival form of ''galaktos, galakteia''.</ref> ay ang post-antigong pangalan na popular na ginagamit sa estatwang inukit mula sa garing na [[alabastro]] at minahal ni [[Pygmalion]] ng [[Tsipre]], na nabuhay sa pamamagitan ng kagustuhan ni [[Aphrodite]], ang diyosa ng Tsipre. Sa mga natitirang klasikong sanggunian, ang estatwang ito ay walang wastong pangalan, kung saan ang "Galatea" ay itinatag ng mga manunulat noong ika-labingwalong siglo, bagaman ang pangalan ngayon ay mahigpit na nakatali sa estatwa mula noon. qsouwpdrqkk5zidld4ni9yeurz4kpcj 2232258 2232256 2026-10-07T03:59:59Z Ryomaandres 8044 2232258 wikitext text/x-wiki [[File:Falconet_-_Pygmalion_&_Galatee_(1763)-black_bg.jpg|thumb| Eskultura ni [[Étienne Maurice Falconet|Falconet]] noong 1763 ''na Pygmalion at Galatea'' ([[Museong Pansining Walters]], [[Baltimore, Maryland|Baltimore]])]] Sa [[Mitolohiyang Romano|mitolohiyang]] [[Mitolohiyang Griyego|Griyego]] at Romano, '''Galatea''' ( {{IPAc-en|ˌ|g|æ|l|ə|ˈ|t|iː|ə}} ; {{Langx|grc|Γαλάτεια|Galáteia|siyang gatas-puti}})<ref>{{usurped|[https://web.archive.org/web/20071013063755/http://ancientlibrary.com/smith-bio/1315.html Galene in the Smith Classics Dictionary]}}. The suffix ''-teia'' or ''-theia'' means "''[[goddess]]''", as in other Nereid names: Amatheia, Psamathe, Leukotheia, Pasitheia, etc. Hesiod has both a Galene ("Calm-Sea") and a Galateia named as [[Nereid|Nereids]]. Galateia as "sea-calm Goddess" seems a likely inference; the reasoning for Galateia as Milky-White comes from the adjectival form of ''galaktos, galakteia''.</ref> ay ang post-antigong pangalan na popular na ginagamit sa estatwang inukit mula sa garing na [[alabastro]] at minahal ni [[Pygmalion]] ng [[Tsipre]], na nabuhay sa pamamagitan ng kagustuhan ni [[Aphrodite]], ang diyosa ng Tsipre. Sa mga natitirang klasikong sanggunian, ang estatwang ito ay walang wastong pangalan, kung saan ang "Galatea" ay itinatag ng mga manunulat noong ika-labingwalong siglo, bagaman ang pangalan ngayon ay mahigpit na nakatali sa estatwa mula noon. == Etimolohiya == Bagaman ang pangalang "Galatea" ay naging mahigpit na nauugnay sa estatwa ni Pygmalion na tila antigo na, ang paggamit nito kaugnay ni Pygmalion ay nagmula sa isang manunulat na post-klasiko. Walang umiiral na sinaunang teksto ang bumabanggit sa pangalan ng estatwa,<ref>Helen H. Law, "The name Galatea in the Pygmalion myth", ''[[The Classical Journal]]'', '''27''' (1932), pp. 337–342</ref><ref name="Reinhold">{{Cite journal |last=Reinhold |first=Meyer |author-link=Meyer Reinhold |date=May 1971 |title=The Naming of Pygmalion's Animated Statue |journal=[[The Classical Journal]] |volume=66 |pages=316–319 |jstor=3296568}} Reinhold notes that the first edition of Lemprière's ''[[Bibliotheca Classica]]'' (1788), does not have an entry for "Galatea", which was inserted in later editions.</ref> bagaman binanggit ni [[Pausanias (heograpo)|Pausanias]] ang isang estatwa ni Calm, [[Galene]] ({{Langx|grc|Γαλήνη}}).<ref>[[Pausanias (geographer)|Pausanias]], ''Description of Greece'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-eng1:2.1.9 2.1.9]</ref> Hanggang 1763 pa lamang, isang eskultura ng paksang ipinakita ni [[Étienne Maurice Falconet|Falconet]] sa [[Paris Salon]] (''tingnan ang ilustrasyon'') ang may pamagat na {{Lang|fr|Pygmalion aux pieds de sa statue qui s'anime}} ("Pygmalion sa paanan ng kaniyang estatwa na nabuhay"). Ang eskulturang iyon, na kasalukuyang nasa [[Museong Pansining Walters]] sa [[Baltimore, Maryland|Baltimore]], ay taglay na ngayon ang inaasahang modernong titulong ''Pygmalion at Galatea''. Ayon kay [[Meyer Reinhold]], ang pangalang "Galatea" ay unang nabigyan ng malawakang sirkulasyon sa ''scène lyrique'' ni [[Jean-Jacques Rousseau]] noong 1762, ang ''Pygmalion''. Ang pangalan ay naging karaniwan sa mga kathang-isip na [[pastoral]], dahil sa kilalang mito nina [[Acis at Galatea]]; isa sa mga tauhan ni [[Honoré d'Urfé]] sa ''[[L'Astrée]]'' ay isang Galatea, bagaman hindi ang eskulturang ito. [[File:Pygmalion_&_Galatea_(Louis_Gauffier).jpg|thumb|''[[Pygmalion at Galatea (Gauffier)|Pygmalion at Galatea]]'' ni [[Louis Gauffier]], 1797]] == Mito == Ang kuwento ni Pygmalion ay unang lumitaw sa isang akdang [[Panahong Elenistiko|Elenistiko]], ang kasaysayan ng Tsipre ni [[Filostefano]], na pinamagatang "De Cypro".{{Sfn|Reinhold|1971}} Ito ay muling isinalaysay sa ''*Metamorphoses*'' ni [[Ovid|Ovidio]],<ref>''[[Metamorphoses]]'' x.243ff.</ref> kung saan ang haring Pygmalion ay ginawang isang eskultor na umibig sa isang estatwang marmol na ginawa niya gamit ang sarili niyang mga kamay. Bilang sagot sa kaniyang mga panalangin, binigyang-buhay ito ng diyosang si [[Aphrodite]] at pinag-isa ang mag-asawa sa kasal. Ito ang nanatiling klasikong salaysay hanggang sa katapusan ng ikalabimpitong siglo. Ang [[Trope (literatura)|trope]] ng animadong estatwa ay naging uso noong ika-labingwalong siglo.<ref>J.L. Carr, "Pygmalion and the ''philosophes'': the animated statue in eighteenth-century France" ''[[Journal of the Warburg and Courtauld Institutes]]'' '''23''' (1960), pp. 239–255.</ref> Ang ''[[Daemon (mitolohiya)|daemon]]'' ng diyosa ni Pygmalion, na nagbibigay-buhay sa [[Idolo|imahen ng kaniyang kulto]], ay nagkaanak sa kaniya ng isang anak na lalaki na sina [[Paphos (mitolohiya)|Paphus]]—ang [[Eponimo|kaparehong pangalan]] ng lungsod ng [[Paphos]]—at Metharme. Hinggil sa "kalugud-lugod na ugnayang ito", sinabi ni Meyer Reinhold, "maaaring mayroong nakatagong natitirang bahagi ng sinaunang kulto ng [[Cibeles|Dakilang Diyosa]] at ng kaniyang konsorte".<ref name="Reinhold2">{{Cite journal |last=Reinhold |first=Meyer |author-link=Meyer Reinhold |date=May 1971 |title=The Naming of Pygmalion's Animated Statue |journal=[[The Classical Journal]] |volume=66 |pages=316–319 |jstor=3296568}} Reinhold notes that the first edition of Lemprière's ''[[Bibliotheca Classica]]'' (1788), does not have an entry for "Galatea", which was inserted in later editions.</ref> Si [[Ciniras]], marahil ang anak ni Paphus,<ref>According to the Roman [[Gaius Julius Hyginus|Hyginus]], ''Fabula'' 142, Cinyras was a son of Paphus, thus legitimate in the patrineal manner, but ''[[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Bibliotheke]]'' makes Cinyras an interloper, arriving with some of his people from [[Syria]] on the nearest coast of Asia, thus a suitor from outside, in the matrilineal manner; the conflict is instructive.</ref> o marahil ang matagumpay na manliligaw ni Metharme, ang nagtatag ng lungsod ng Paphos sa Tsipre, sa ilalim ng patronato ni Aphrodite, at nagtayo ng dakilang templo para sa diyosa doon.<ref>{{Cite book |last=Hamilton |first=Edith |author-link=Edith Hamilton |title=[[Mythology (book)|Mythology: Timeless Tales of Gods and Heroes]] |publisher=[[New American Library|Mentor Books]] |year=1969 |isbn=0-451-62803-9 |edition=Renewal |location=New York |pages=112–115 |chapter=Eight Brief Tales of Lovers}}</ref> Sa ''Bibliotheke'', ang Elenistikong koleksiyon ng mito na matagal nang iniuugnay kay Apollodorus, binanggit ang isang anak na babae ni Pygmalion na nagngangalang Metharme.<ref>''[[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Bibliotheke]]'', iii.14.3.</ref> Siya ang asawa ni Cinyras, at ang ina ni [[Adonis]], na minamahal ni Aphrodite, bagaman si [[Mirra (mitolohiya)|Mirra]], anak na babae ni Cinyras, ay mas karaniwang tinutukoy bilang ina ni Adonis. == Mga sanggunian == h71c3vit70fho5ei8t71hlrusi01huc 0 340510 2232257 2026-10-07T03:51:39Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Galatea (mitolohikal na estatwa)]] sa [[Galatea (mitolohikong estatwa)]] 2232257 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Galatea (mitolohikong estatwa)]] cz3eb1rzchvs8za1alouknnrlve3dl0 0 340511 2232259 2026-10-07T04:03:13Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Galatea (mitolohikong estatwa)]] 2232259 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Galatea (mitolohikong estatwa)]] cz3eb1rzchvs8za1alouknnrlve3dl0 1 340512 2232263 2026-10-07T04:08:02Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Oktubre 7|2026}} 2232263 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Oktubre 7|2026}} itisommb74h5kg577cn92nka5uq3fec 1 340513 2232264 2026-10-07T04:08:05Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Oktubre 7|2026}} 2232264 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Oktubre 7|2026}} itisommb74h5kg577cn92nka5uq3fec 1 340514 2232265 2026-10-07T04:08:08Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Oktubre 7|2026}} 2232265 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Oktubre 7|2026}} itisommb74h5kg577cn92nka5uq3fec 1 340515 2232266 2026-10-07T04:08:28Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Oktubre 7|2026}} 2232266 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Oktubre 7|2026}} itisommb74h5kg577cn92nka5uq3fec 0 340516 2232295 2026-10-07T06:38:12Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374620154|Alpago]]" 2232295 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alpago|official_name=Comune di Alpago|native_name=|image=DBLagoDiStaCroce1.jpg|image_size=|caption=Ang bayan at ang [[Lago di Santa Croce]].|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|7|34|N|12|21|9|E|type:city(313)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Bastia, Buscole, Campon, Cornei, Curago, [[Farra d'Alpago]], Foran, Garna, Lastra, Paludi, Pian Cansiglio, Pian Osteria, Pianture, [[Pieve d'Alpago]] (communal seat), Plois, Poiatte, [[Puos d'Alpago]], Quers, Santa Croce del Lago, Schiucaz, Sitran, Sommacosta, Spert, Tignes, Tomas, Torch, Torres, Valzella, Villa, Villaggio Riviera, Villanova|mayor_party=|mayor=Alberto Peterle|area_footnotes=|area_total_km2=80.34|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Alpagoti|elevation_footnotes=|elevation_m=690|saint=|day=|postal_code=32010, 32015, 32016|area_code=0437|website={{official website|http://www.comunealpago.bl.it/web/alpago/}}|footnotes=}}Ang '''Alpago''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|80|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|12|km|mi|0}} silangan ng [[Belluno]]. Matatagpuan ang [[Lago di Santa Croce]] malapit sa [[Alpago]]. Itinatag ito noong Pebrero 23, 2016 sa pamamagitan ng pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Farra d'Alpago]], [[Pieve d'Alpago]], at [[Puos d'Alpago]]. == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|Lithuania}}[[Kalvarija, Lithuania|Kalvarija, Litwanya]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 3x5l1inomebdkhutxaqhzjoiw1txvxj 2232296 2232295 2026-10-07T06:41:26Z Ryomaandres 8044 2232296 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alpago|official_name=Comune di Alpago|native_name=|image=DBLagoDiStaCroce1.jpg|image_size=|caption=Ang bayan at ang [[Lago di Santa Croce]].|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|46|7|34|N|12|21|9|E|type:city(313)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Bastia, Buscole, Campon, Cornei, Curago, [[Farra d'Alpago]], Foran, Garna, Lastra, Paludi, Pian Cansiglio, Pian Osteria, Pianture, [[Pieve d'Alpago]] (communal seat), Plois, Poiatte, [[Puos d'Alpago]], Quers, Santa Croce del Lago, Schiucaz, Sitran, Sommacosta, Spert, Tignes, Tomas, Torch, Torres, Valzella, Villa, Villaggio Riviera, Villanova|mayor_party=|mayor=Alberto Peterle|area_footnotes=|area_total_km2=80.34|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Alpagoti|elevation_footnotes=|elevation_m=690|saint=|day=|postal_code=32010, 32015, 32016|area_code=0437|website={{official website|http://www.comunealpago.bl.it/web/alpago/}}|footnotes=}}Ang '''Alpago''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang {{Convert|80|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|12|km|mi|0}} silangan ng [[Belluno]]. Matatagpuan ang [[Lago di Santa Croce]] malapit sa [[Alpago]]. Itinatag ito noong Pebrero 23, 2016 sa pamamagitan ng pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Farra d'Alpago]], [[Pieve d'Alpago]], at [[Puos d'Alpago]]. == Kasaysayan == [[File:Chiesa_di_Santa_Croce_(Santa_Croce_del_Lago,_Alpago)_03.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_di_Santa_Croce_(Santa_Croce_del_Lago,_Alpago)_03.jpg|left|thumb|Ang kampana ng Santa Croce kasama ang simbahang parokya sa likod nito]] Ang unang pagtatangka sa pagsasanib ay iminungkahi noong 1997 at kinasangkutan ang lahat ng limang munisipalidad ng Alpago (kabilang ang [[Chies d'Alpago]] at [[Tambre]]). Ang unang reperendo ay ginanap noong 2001, ngunit ang mga paborableng boto ay nanaig lamang sa mga munisipalidad ng Chies d'Alpago, Puos d'Alpago, at Pieve d'Alpago, at samakatuwid ang proseso ay hindi natapos. Kasunod nito, noong 2014, ang proyekto ay muling binuhay, ngunit tinanggap lamang ito ng tatlong lokal na administrasyon ng Puos, Farra, at Pieve (kasunod ng isang magkasanib na pagpupulong ng konseho ng munisipyo noong Mayo 9, 2015) at ng Konsehong Rehiyonal ng [[Veneto]] (probisyon blg. 71 ng Oktubre 20, 2015). Ang panukala ng pagsasanib ay naipasa sa popular na reperendo noong Enero 17, 2016, kung saan bumoto ang populasyon ng tatlong nagmumungkahing munisipalidad, at sa wakas ay ipinatupad gamit ang batas panrehiyon blg. 7 ng 2016. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Alpago ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Hulyo 12, 2018.<ref>{{cita web|titolo=Alpago (Belluno) D.P.R. 12.07.2018 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2018/comuni/Alpago.html|accesso=1º agosto 2022}}</ref> == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|Lithuania}}[[Kalvarija, Lithuania|Kalvarija, Litwanya]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] h3cx0iw1x0fofwq7fci6u9pb8u384ih 0 340517 2232297 2026-10-07T06:59:27Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Elektromagnetismo]] 2232297 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Elektromagnetismo]] 0ofu5hixxkzo8smr0r0sfpjvo75fpju 0 340518 2232298 2026-10-07T07:00:48Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Musikang elektronika]] 2232298 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[musikang elektronika]] bix4jl6nddtb8byzug8mgqymqld1bmy 0 340519 2232299 2026-10-07T07:08:56Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1376417575|Electronic music]]" 2232299 wikitext text/x-wiki Ang '''musikang elektronika''' sa pangkalahatan ay isang pangkat ng mga [[uri ng musika]] na gumagamit ng mga [[elektronikong instrumentong pangmusika]], [[Teknolohiyang pangmusika|teknolohiya at software ng musika]] na nakabatay sa sirkiteriya, o mga pangkalahatang gamit na [[Elektronika|elektroniko]] (tulad ng mga [[personal na kompiyuter]]) sa paglikha nito. Kabilang dito ang parehong musikang ginawa gamit ang elektroniko at elektromekanikong paraan ([[musikang elektroakustika]]). Ang mga purong elektronikong instrumento ay lubos na nakasalalay sa pagbuo ng tunog batay sa sirkiteriya, halimbawa gamit ang mga aparato tulad ng [[osilador elektroniko]], [[teremin]], o [[sintetisador]]: walang mga [[along akustika]] na kailangang mabuo muna sa pamamagitan ng mekanikal na paraan at pagkatapos ay i-convert sa mga eletrikong signal. Sa kabilang banda, ang mga instrumentong elektromekaniko ay may mga mekanikal na bahagi tulad ng mga kuwerdas o martilyo na bumubuo ng mga alon ng tunog, kasama ang mga elementong elektrikal kabilang ang mga [[Pastilya (teknolohiyang pangmusika)|magnetikong pastilya]], [[amplipikador ng tunog]], at [[palakas-tinig]] na nagpoproseso ng mga electrikong signal na nalilikha ng mga pastilya at kino-convert ang mga ito pabalik sa mga alon ng tunog. Kabilang sa mga naturang aparatong elektromekaniko ang [[telarmonyo]], [[organong Hammond]], [[elektrikong piano]], at [[gitarang de-kuryente]].<ref name="holmes3">"The stuff of electronic music is electrically produced or modified sounds. ... two basic definitions will help put some of the historical discussion in its place: purely electronic music versus [[electroacoustic music]]" ({{harvnb|Holmes|2002|p=6}})</ref><ref name="holmes1">Electroacoustic music may also use electronic [[Effect unit|effect units]] to change sounds from the natural world, such as the sound of waves on a beach or bird calls.</ref> [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Pranses]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Hapones ng CS1 (ja)]] [[Kategorya:Gumagamit ang CS1 ng sulat sa wikang Hapones (ja)]] 0b71e5im85fttwhns50888q88bn6hhe 2232300 2232299 2026-10-07T07:11:12Z Ryomaandres 8044 2232300 wikitext text/x-wiki Ang '''musikang elektronika''' sa pangkalahatan ay isang pangkat ng mga [[uri ng musika]] na gumagamit ng mga [[elektronikong instrumentong pangmusika]], [[Teknolohiyang pangmusika|teknolohiya at software ng musika]] na nakabatay sa sirkiteriya, o mga pangkalahatang gamit na [[Elektronika|elektroniko]] (tulad ng mga [[personal na kompiyuter]]) sa paglikha nito. Kabilang dito ang parehong musikang ginawa gamit ang elektroniko at elektromekanikong paraan ([[musikang elektroakustika]]). Ang mga purong elektronikong instrumento ay lubos na nakasalalay sa pagbuo ng tunog batay sa sirkiteriya, halimbawa gamit ang mga aparato tulad ng [[osilador elektroniko]], [[teremin]], o [[sintetisador]]: walang mga [[along akustika]] na kailangang mabuo muna sa pamamagitan ng mekanikal na paraan at pagkatapos ay i-convert sa mga eletrikong signal. Sa kabilang banda, ang mga instrumentong elektromekaniko ay may mga mekanikal na bahagi tulad ng mga kuwerdas o martilyo na bumubuo ng mga alon ng tunog, kasama ang mga elementong elektrikal kabilang ang mga [[Pastilya (teknolohiyang pangmusika)|magnetikong pastilya]], [[amplipikador ng tunog]], at [[palakas-tinig]] na nagpoproseso ng mga electrikong signal na nalilikha ng mga pastilya at kino-convert ang mga ito pabalik sa mga alon ng tunog. Kabilang sa mga naturang aparatong elektromekaniko ang [[telarmonyo]], [[organong Hammond]], [[elektrikong piano]], at [[gitarang de-kuryente]].<ref name="holmes3">"The stuff of electronic music is electrically produced or modified sounds. ... two basic definitions will help put some of the historical discussion in its place: purely electronic music versus [[electroacoustic music]]" ({{harvnb|Holmes|2002|p=6}})</ref><ref name="holmes1">Electroacoustic music may also use electronic [[Effect unit|effect units]] to change sounds from the natural world, such as the sound of waves on a beach or bird calls.</ref> Ang mga unang elektronikong aparatong pangmusika ay binuo sa pagtatapos ng ika-19 na siglo. Noong mga dekada '20 at '30, ipinakilala ang ilang elektronikong instrumento at isinulat ang mga unang komposisyon na nagtatampok sa mga ito. Pagsapit ng dekada '40, pinayagan ng magnetikong audio tape ang mga musikero na i-tape ang mga tunog at pagkatapos ay baguhin ang mga ito sa pamamagitan ng pagpapalit ng bilis o direksiyon ng tape, na humantong sa pag-unlad ng electroakustikong [[Musikang elektroakustika|tape music]] noong dekada 40 sa Ehipto at Pransiya. Ang [[Musique concrète]], na nilikha sa Paris noong 1948, ay batay sa pagrerepaso nang magkasama ng mga nairekord na piraso ng natural at industriyal na mga tunog. Ang musikang ginawa lamang mula sa mga elektronikong henerador ay unang ginawa sa Alemanya noong 1953 ni [[Karlheinz Stockhausen]]. Nilikha rin ang elektronikong musika sa Hapon at Estados Unidos simula noong dekada 1950 at ang [[algoritmikong komposisyon]] gamit ang mga kompiyuter ay unang naipakita sa parehong dekada. == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Pranses]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Hapones ng CS1 (ja)]] [[Kategorya:Gumagamit ang CS1 ng sulat sa wikang Hapones (ja)]] l0kho3ua0laikhkijdme8yupdwvld0z 0 340520 2232318 2026-10-07T10:21:55Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375299490|Rivamonte Agordino]]" 2232318 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rivamonte Agordino|official_name=Comune di Rivamonte Agordino|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|15|N|12|1|E|type:city(664)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=23.2|population_footnotes=|population_demonym=Rivamontesi (in dialetto locale 'rivanei')|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website|http://www.agordino.bl.it}}|footnotes=}}Ang '''Rivamonte Agordino''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|90|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 664 at may lawak na {{Convert|23.2|km²|1|abbr=out}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Rivamonte Agordino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Agordo]], [[Gosaldo]], [[La Valle Agordina]], [[Sedico]], [[Sospirolo]], at [[Voltago Agordino]]. [[File:RIVAMONTE_AGORDINO._Chiesa_parrocchiale_-_panoramio.jpg|alt=A wide angle shot of Rivamonte Agordino with a church in the foreground alongside some European style buildings. The background is slightly out of focus and is dominated by a landscape of rocky mountains with green hills and a clear sky above it.|none|thumb| Panorama ng Rivamonte Agordino]] == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2217|1881|2109|1901|2020|1911|2035|1921|2216|1931|1946|1936|1551|1951|1649|1961|1484|1971|1039|1981|914|1991|739|2001|688|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.agordino.bl.it www.agordino.bl.it] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5fw2ss5adehiqtrh7vigf9ufdvr6o7b 2232335 2232318 2026-10-07T10:58:25Z Ryomaandres 8044 2232335 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rivamonte Agordino|official_name=Comune di Rivamonte Agordino|native_name=|image=|image_size=|caption=Simbahang parokya|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|15|N|12|1|E|type:city(664)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=23.2|population_footnotes=|population_demonym=Rivamontesi (in dialetto locale 'rivanei')|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website|http://www.agordino.bl.it}}|footnotes=|image_skyline=RIVAMONTE AGORDINO. Chiesa parrocchiale - panoramio.jpg}}Ang '''Rivamonte Agordino''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|90|km|0|abbr=off}} sa hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 664 at may lawak na {{Convert|23.2|km²|1|abbr=out}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Rivamonte Agordino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Agordo]], [[Gosaldo]], [[La Valle Agordina]], [[Sedico]], [[Sospirolo]], at [[Voltago Agordino]]. [[Talaksan:Rivamonte Agordino - Municipio.jpg|alt=|left|thumb|Munisipyo]] == Kasaysayan == Kaunti lamang ang makasaysayang ebidensiya ng bayan, at ang toponimong Riva ay unang nabanggit noong ika-13 siglo (binago sa Rivamonte noong 1867, ngunit ginagamit pa rin sa diyalekto). Ang Atas ng Pangulo Blg. 384 ng Abril 27, 1964, na inilathala sa Opisyal na Gaseta Blg. 142 ng Hunyo 12, 1964, ay nag-utos: "Ang pangalan ng munisipalidad ng Rivamonte, sa lalawigan ng Belluno, ay binago sa Rivamonte Agordino." Sa buong pamamahala ng [[Republika ng Venecia|Republikang Veneciano]], ang Riva ay isang [[Regola|''regola'']] sa loob ng sindakato ng Sottochiusa, na bahagi mismo ng Kapitanya ng [[Agordo]]. Ang sistemang ito ay binuwag noong panahon ni [[Napoleon]] kasabay ng pagtatatag ng mga munisipalidad. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2217|1881|2109|1901|2020|1911|2035|1921|2216|1931|1946|1936|1551|1951|1649|1961|1484|1971|1039|1981|914|1991|739|2001|688|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.agordino.bl.it www.agordino.bl.it] {{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4a8audkifbx48keqw8j9mlglw1ixsc2