Vikipedija tlywiki https://tly.wikipedia.org/wiki/S%C9%99rlovh%C9%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Medja Xususi No-pegət Okoədə Okoədə no-pegət Vikipedija Vikipedija no-pegət Fajl Fajli no-pegət MediaWiki MediaWiki no-pegət Šablon Šabloni no-pegət Dastək Dastəki no-pegət Kategorijə Kategorijə no-pegət TimedText TimedText talk Modul Moduli no-pegət Event Event talk 0 4256 125088 112508 2026-06-20T14:46:30Z ~2026-36073-58 48594 125088 wikitext text/x-wiki {{Šəxsijət}} '''Abd Əl Rəhman''' (28 nojabr 1778-28 avgust 1859) — cy [[Mərakeš|Mərakeši]] 16-minə sultan byə. Əv cy Mərakeši 17-minə sultan [[Məhəmməd IV]] pyə byə. Əcəj hakimijjət soronədə Mərakeši de [[Avropə]] [[kišvəron]] ve čangonyš kardəše. [[Fajl:Ferdinand-Victor-Eugène DELACROIX - Moulay Abd-er-Rahman, sultan du Maroc, sortant de son palais de Meknes, entouré de sa garde et de ses principaux officiers. - Musée des Augustins - 2004 1 99.jpg|thumb|Abd Əl Rəhman]] == Səvonon == [[Tispir:Sultanon]] koo54kdj0sgql69yap2cjc67cozb5ng 0 4768 125089 113445 2026-06-20T14:47:39Z ~2026-36073-58 48594 /* Biografijə */ 125089 wikitext text/x-wiki {{Šəxsijət|šikil=Duce Benito Mussolini.jpg|nom=Benito Mussolini|movardə taryx=29.07.1883|mardə taryx=28.04.1945}} '''Benito Mussolini''' (''Benito Amilcare Andrea Mussolini''; [[29 Ijul|29 ijul]] [[1883]] sor — [[28 Aprel|28 aprel]] [[1945]] sor) — italijəvyžə sijosijə u kišvəri xodim, nasir, Millijə fašistə partijə sərdor, diktator, duce (jol), 1922—1943 soronədə fašistə Italijədə premjer-ministr be. == Biografijə == [[Italijə|Italijədə]] bə dynjo omə. Cy 1909-minə soriku [[Avstrijə]]-[[Mačaryston]] imperijadə žurnalist ko kardəše. 1911-minə sorədə de [[Libijə]] čang karde vəjnə byə. [[Iminə Dynjo čang]]ədəjən ištirakyš kardəše. 23 mart 1919-ədə əv "İtaljanon Mübarizə İttifaği" "Fasči italiani di čombattimento" ofajə kardəše. Ym 1-minə fašistə təškilat byə. Fašizmi ofajə kardəkəs bə. 31 oktjabr 1922-ədə bə hakimijjət omə. 1936-minə sorədə əv de čangi Həbəšistoni gətəše. De Franko, [[Adolf Hitler|Hitleri]] tərəfdor bə. [[Dyminə Dynjo čang]]ədə [[Adolf Hitler|Hitleri]] tərəfyš gətəše. 28 aprel 1945-ədə əj kyštəšone. == Səvonon == {{Səvonon sijohi}} [[Tispir:Šəxsijəton]] j46fiqmuh9zm67j9j2698pa4ycu9l13 0 5421 125087 122523 2026-06-20T14:45:19Z ~2026-36073-58 48594 125087 wikitext text/x-wiki {{Šəxsijət}} '''Elcin Əlijev''' — [[Azərbojčon]]i [[siyasətəvon]],<ref>[https://aia.az/103902-elcin-eliyev-yeni-dunya-duzeninde-azerbaycanin-iradesi-ile-hesablasmamaq-mumkun-deyil.html Elçin Əliyev: "Yeni dünya düzənində Azərbaycanın iradəsi ilə hesablaşmamaq mümkün deyil"]</ref> biznesmen ijən [[opera]] sənətkor. Iminə mudir cy [[Fidan Hačijevə]] nomi Vokal Musigi məktəbi<ref>[https://web.archive.org/web/20171031183851/http://oxu.az/oxu.az/culture/218732 Xalq artistinin tələbəsi: Bizə şərt qoydu – FOTO]</ref>. == Bioqrafiya == Elcin Fəzoilizoə Əlijev 31 Oktjabr [[1993]]-inə sorədə moəku byə. [[Tyrkijə]] Anadolu Universiteti oryxniše. == Səvonon == {{Reflist}} [[Tispir:Šəxsijəton]] 0cpa3bzyat2dqam1dm6fkz5g3ns5vsy 125093 125087 2026-06-20T18:13:22Z Гусейнага 51 125093 wikitext text/x-wiki {{Šəxsijət}} '''Elcin Əlijev''' — [[Azərbojčon]]i sijosətəvon<ref>[https://aia.az/103902-elcin-eliyev-yeni-dunya-duzeninde-azerbaycanin-iradesi-ile-hesablasmamaq-mumkun-deyil.html Elçin Əliyev: "Yeni dünya düzənində Azərbaycanın iradəsi ilə hesablaşmamaq mümkün deyil"]</ref>, biznesmen u [[opera]] sənətkor. Cy [[Fidan Hačijevə]] nomi Vokal Musigi məktəbi iminə mudir<ref>[https://web.archive.org/web/20171031183851/http://oxu.az/oxu.az/culture/218732 Xalq artistinin tələbəsi: Bizə şərt qoydu – FOTO]</ref>. == Biografijə == Elcin Fəzoili zoə Əlijev 31 oktjabr [[1993]]-inə sorədə moəku byə. [[Tyrkijə]] Anadolu Universiteti oryxniše. == Səvonon == {{Reflist}} [[Tispir:Šəxsijəton]] l86ia5if1hdauuvdyk0x0nhqm4c9ok0 125094 125093 2026-06-20T18:13:37Z Гусейнага 51 125094 wikitext text/x-wiki {{Šəxsijət}} '''Elcin Əlijev''' — [[Azərbojčon]]i sijosətəvon<ref>[https://aia.az/103902-elcin-eliyev-yeni-dunya-duzeninde-azerbaycanin-iradesi-ile-hesablasmamaq-mumkun-deyil.html Elçin Əliyev: "Yeni dünya düzənində Azərbaycanın iradəsi ilə hesablaşmamaq mümkün deyil"]</ref>, biznesmen u [[opera]] sənətkor. Cy [[Fidan Hačijevə]] nomi Vokal Musigi məktəbi iminə mudir<ref>[https://web.archive.org/web/20171031183851/http://oxu.az/oxu.az/culture/218732 Xalq artistinin tələbəsi: Bizə şərt qoydu – FOTO]</ref>. == Biografijə == Elcin Fəzoili zoə Əlijev 31 oktjabr [[1993]]-inə sorədə moəku byə. [[Tyrkijə]] Anadolu Universiteti oryxniše. == Səvonon == {{Səvonon sijohi}} [[Tispir:Šəxsijəton]] r7dpumvhe79uuw6jr0497rmot1pccus 0 7628 125092 125085 2026-06-20T18:11:13Z Гусейнага 51 Reverted edit by [[Special:Contributions/Kaduser|Kaduser]] ([[User talk:Kaduser|talk]]) to last revision by [[User:Гусейнага|Гусейнага]] 123580 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Oseti zyvon''' (<nowiki>ирон ӕвзаг</nowiki> — "ironi zyvon") — cy [[Hind-Avropə zyvonon]] xyjzoni [[ironə zyvonon]] grupi aid byə [[zyvon]]. == Səvonon == {{Səvonon sijohi}} [[Tispir:Ironə zyvonon]] qgx67l231wsre9cazasfi0fxkndc8zb 0 9929 125100 108608 2026-06-21T00:23:14Z InternetArchiveBot 125 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 125100 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Əvəz Sadıxov.jpg|thumb|Əvəz Sadyxov]] '''Əvəz Sadyxov''' ([[18 Avgust|18 avgust]] [[1942]] sor, [[Byləband]] di, [[Liki rəjon]], Azərbojčoni SSR — [[9 Nojabr|9 nojabr]] [[1999]] sor, [[Boku]], [[Azərbojčon]]) — [[Tolyšon|tolyšə]] zyvonšynos, tolyššynos, miəllim. Filologijə elmon doktor, professor. Cy «[[Tolyši sədo]]» ružnomə iminə redaktor<ref name=":0">F. Əboszodə, Ə. Sadyxzodə. Tolyšə zyvon: fonetikə, morfologijə, sintaksis. — Minsk: Medisont, 2019. — 233 s.</ref><ref name=":1">''Xalid Məhmud.'' Har žimoniku gyləj sətyr = Hər ömürdən sətirlər. — UniPrint, 2019. — S. 170-171. — 472 s.</ref>. == Biogrəfijə == Sadyxov Əvəz Širi zoə bə dynjo omə 18 avgust 1942 sorədə, Byləband dijədə, Leriki rəjoni. Iminə təhsilyš sə 8-sinifinə Byləbandi məktəbədə, 1959 sorədə Lerikədə mijonə məktəbyš oryxni. 1962 sorədə bə Azərbojčoni kišvər universiteti filologijə fakultə dəše, ijən 1967 əvyš de əla ǧyjməton oryxniše ijən yštə Byləband dijədə miəllim təjin kardə be. 1968 sorədə cy azərbojčonə zyvoni ijən ədəbijoti miəllim ko kardejədə əv bə Nasimi nomədə zyvonəzynəti instituti aspiranturə ǧəbul bedə. 1972 sorədə cy filologijə elmon nomizədi səvijə səše ijən yštə ko de Nasimi nomədə zyvonəvonəti instituti əlošəjn kardejdə. 1980 sorədə filologijə elmon doktorəti dissertasijə nygo kardyše<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Ve jolə tohfə bə tolyššynosəti ijən bə tolyšə zyvoni grəmatikə umute dəǧandyše. Hələ yštə tələbə vaxtonədə əv iminə odəm be ki tolyšə zyvoni grəmatikə nyvyšte bino kardyše, ym grəmatikə ve vaxt bənə dastənyvyštəj mandəbe. Əj cap karde bedənybe kali kərə bə sijosəti gornə, hərdəm de malijə səbəbon<ref>[https://avestatalysh.com/2017/01/14/talis-dilini-beynind%c9%99-dasiyan-professor-%c9%99v%c9%99z-sadixov/ Talış dilini beynində daşıyan professor – Əvəz Sadıxov/]</ref>. Sadyxzodə kitob «Талыш дилинин грамматикасы (морфологија вә синтаксис)» («Tolyšə zyvoni grəmatikə (morfologijə ijən sintaksis)») capiku beše Sankt-Peterburg šəhərədə tyrkə zyvonədə 2002 sorədə peš myəllifi marde. Sadyxzodə 60 gyləjsə ve elmə kitobi myəllife, ve kərə [[Məskova|Məskovədə]], [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgədə]], Užgorodədə ijən Alma-Atədə elmi konfransonədə ištirok kardəše<ref name=":1" />. Syvoj tolyši ijən tyrki, əv ərəbi ijən farsi zyvonon zynejdəbe. 1992 soriku tosə oktjəbr 1993 sor cy «Tolyši sədo» ružnomə iminə redaktor ko kardəbe. Pešo əcəj dumo redaktor [[Fəxrəddin Aboszodə]] be<ref>[https://web.archive.org/web/20251208113350/https://regnum.ru/news/3162464 Жизнь и смерть Фахраддина Абосзода]</ref>. 9 nojəbr 1999 sorədə Sadyxzodə marde. Tosə yštə žimoni oxoj əv cy Nasimi nomədə zyvonəvonəti instituti azərbojčonə zyvoni tarixi šobə navəžənə elmijə əməkdoš be. 2019 sorədə [[Tolyši Millijə Akademijə|Tolyši millijə akademijə]] bə məjdon bekardyše kitob — ədəbijə tolyšə zyvoni grəmatikə barədə «Tolyšə zyvon: fonetikə, morfologijə, sintaksis» cy Fəxrəddin Əbosxodə ijən Əvəz Sadyxovi tolyšə zyvonədə, končo cy grəmatikə həmmə əsosə ǧysmon təsvir kardə bin. Ədəbijə zyvoni əsosədə myəllifon kobəsonə ləhcə pegətəšone, kom pevylo byə cy Azərbojčonə Respublikə tolyšəzyvonə rəjononədə, ijən kali Ironi tolyšon žijə vyronədə. Ən dyždə tolyšə syxangyrdon myəllif Fəxrəddin Əboszodə yštə tədǧyǧotədə cy Əvəz Sadyxovi əsəri nyǧyl ijən ozavzin kardyše. Cy kitobi elmijə redaktor – tolyšə šair ijən publisist [[Čamal Lələzoə]] (Əǧəjev)<ref>[https://kavkazgeoclub.ru/content/talyshskiy-yazyk-fahraddina-aboszoda-vyshel-v-svet «Талышский язык» Фахраддина Абосзода вышел в свет]</ref><ref>[https://regnum.ru/news/2569783 Опубликована грамматика талышского языка]</ref>. == Bibliografijə == * Talış dilinin grammatikası (morfologiyə və sintaksis). — Sankt-Peterburg, 2002. — 80 s. * Tolyšə zyvon: fonetikə, morfologijə, sintaksis / Fərmoni Fəxrəddin Əboszodə, Širi Əvəz Sadyxzodə. — Minsk: Medisont, 2019. — 233 s. ==== Məǧolon ==== * Талыш дилиндә исми бирләшмәләр. — Tolyši Sədo cy 20.03.1992 soriku. — s. 6 * Размышления о литературном талышском языке. — Tolyši Sədo * Талыш дилинин фонетикасы вә алифбасы һаггындә бәзи мулаһизәләр (Некоторые дискуссии о фонетике и алфавите талышского языка). — Tolyši Sədo * Талыш дилиндә дәрслик вә дәрс вәсаитләринин һазырланмәсыны өзфәалијјәтин умудинә гојмаг олмаз (Нельзя недооценивать развитие учебников и учебников талышского языка). — Tolyši Sədo == Linkon == [https://www.youtube.com/watch?v=JS09SStMv70&t=602s Hilal Məmmədov cy Əvəz Sadyxovi barədə] == Səvonon == [[Tispir:Tolyšə zyvon]] <references /> [[Tispir:Tolyšə millijə lyvemon]] [[Tispir:Tolyššynoson]] rs4jy93yeezltnoplw606vznw5h6mfg 4 10302 125095 124988 2026-06-20T18:18:47Z Гусейнага 51 125095 wikitext text/x-wiki Bə har gylə [[Vikipedija]] lozimin bynəjnə məǧolon. Əvon hežo ve kyrtən bəzynen be. Ym sijohijədə '''1000 gylə''' məǧoləje, komon bəpe har gylə Vikipedijədə bybun. By səhifədə bəpe bybun hežo həminə məǧolon komon [[metawiki:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have/Version_1.4|Meta-də]] hestin. Kali məǧolon de '''ǧalinə''' šrifti nyvyštə byən. Ym nišon dojdə ki əvon ve əhmijətinin bo nyvyšte. == Šəxsijəton == === Aktjoron, raxsəvonon ijən modelon === # [[Sara Bernar]] # '''[[Carlz Caplin]]''' # [[Marlen Ditrix]] # [[Merilin Monro]] === Rəssamon ijən memaron === # [[Le Korbuzje]] # [[Salvador Dali]] # [[Albrext Durer]] # '''[[Vinsent Van Gog]]''' # [[Fransisko de Gojə]] # [[Katsušika Xokusaj]] # [[Frida Kahlo]] # '''[[Leonardo da Vinci]]''' # [[Anri Matiss]] # '''[[Mikelančelo]]''' # '''[[Pablo Pikasso]]''' # [[Rafael]] # '''[[Rembrandt]]''' # [[Piter Paul Rubens]] # [[Sinan]] # [[Dijego Velaskes]] # [[Endi Uorxol]] # [[Frenk Llojd Rajt]] === Ənyvyšton, dramaturgon ijən šairon === # [[Abu Nuvas]] # [[Hans Kristian Andersen]] # [[Matsuo Basjo]] # [[Xorxe Luis Borxes]] # [[Čorč Gordon Bajron]] # '''[[Migel de Servantes]]''' # [[Čefri Coser]] # [[Anton Cexov]] # '''[[Dante Aligjeri]]''' # [[Carls Dikkens]] # [[Fjodor Dostojevskij]] # [[Gabriel Garsia Markes]] # '''[[Johan Volfgang von Gjote]]''' # [[Hafiz Širazi]] # '''[[Homer]]''' # '''[[Viktor Hugo]]''' # [[Čejms Čojs]] # [[Franz Kafka]] # [[Kalidasa]] # [[Li Bo]] # [[Nagib Mahfuz]] # '''[[Molijer]]''' # [[Ovid]] # [[Marsel Prust]] # [[Aleksandr Puškin]] # '''[[Villiam Šekspir]]''' # [[Sofokl]] # [[Rabindranat Tagor]] # '''[[Lev Tolstoj]]''' # [[Mark Tven]] # [[Vergilius]] === Bəstəkoron ijən musiǧijəvonon === # [[Lui Armstrong]] # '''[[Johann Sebastian Bax]]''' # '''[[The Beatles]]''' # '''[[Ludvig van Bethoven]]''' # [[Johanes Brams]] # [[Frederik Šopin]] # [[Antonin Dvoržak]] # [[Georg Fridrix Hendel]] # [[Jozef Hajdn]] # [[Umm Kulsum]] # [[Gustav Maler]] # '''[[Volfgang Amadej Mozart]]''' # [[Čovanni Pjerludži da Palestrina]] # [[Majkl Čekson]] # [[Čiakomo Puccini]] # [[Franz Šubert]] # [[Igor Stravinskij]] # [[Pjotr Cajkovskij]] # [[Čuzeppe Verdi]] # [[Antonio Vivaldi]] # '''[[Rixard Vagner]]''' === Tədǧyǧotəvonon ijən səjohətəvonon === # [[Rual Amundsen]] # [[Nil Armstrong]] # [[Žək Kartje]] # '''[[Xristofor Kolumb]]''' # [[Čejms Kuk]] # [[Hernan Kotres]] # '''[[Jurij Gagarin]]''' # [[Vasko da Gama]] # [[Ibn Battuta]] # '''[[Ferdinand Magellan]]''' # [[Marko Polo]] # [[Ženg He]] === Režissoron, ssenariston ijən aktjoron === # [[Ingmar Bergman]] # [[Volt Disnej]] # [[Sergej Ejzenštejn]] # [[Federiko Fellini]] # [[Alfred Xickok]] # [[Stenli Kubrik]] # [[Akira Kurosava]] # [[Satjəčit Raj]] # [[Stiven Spilberg]] === Alimon, ixtirovonon ijən rijozijotəvonon === # '''[[Arximed]]''' # [[Ibn Sina]] # [[Tim Berners-Li]] # [[Brahmagupta]] # '''[[Nikolaj Kopernik]]''' # '''[[Maria Kuri]]''' # '''[[Carls Darvin]]''' # '''[[Tomas Edison]]''' # '''[[Albert Ejnštejn]]''' # '''[[Euklid]]''' # [[Leonardo Ejler]] # [[Majkl Faradej]] # [[Enriko Fermi]] # '''[[Henri Ford]]''' # [[Galen]] # '''[[Galileo Galilei]]''' # [[Karl Fridrix Gauss]] # '''[[Johann Gutenberg]]''' # '''[[David Hilbert]]''' # [[Čejms Čoul]] # [[Johann Kepler]] # [[Al Xvarizmi]] # [[Gotfrid Vilhelm Lejbniz]] # [[Karl Linnej]] # [[Čejms Maksvell]] # [[Dmitrij Mendeleev]] # '''[[Isaak Njuton]]''' # '''[[Lui Paster]]''' # '''[[Maks Plank]]''' # [[Ernest Rezerford]] # '''[[Ervin Šredinger]]''' # '''[[Nikola Tesla]]''' # '''[[Alan Tjuring]]''' # '''[[Čejms Vatt]]''' === Filosofon ijən humanitarə xodimon === # '''[[Aristotel]]''' # [[Simonə de Bovuar]] # [[Canakjə]] # [[Noam Xomskij]] # '''[[Konfusij]]''' # '''[[Rene Dekart]]''' # '''[[Zigmund Frejd]]''' # [[Georg Vilhelm Fridrix Hegel]] # [[Ibn Xaldun]] # '''[[Immanuil Kant]]''' # [[Čon Mejnard Kejns]] # '''[[Lao Zi]]''' # '''[[Čon Lokk]]''' # [[Nikkolo Makiavelli]] # [[Karl Marks]] # '''[[Fridrix Nitsše]]''' # '''[[Platon]]''' # [[Žan-Žak Russo]] # [[Žan-Pol Sartr]] # [[Symə Cien]] # [[Adam Smit]] # '''[[Sokrat]]''' # '''[[Volter]]''' # [[Maks Veber]] # [[Ludvig Vitgenštejn]] # [[Cžu Si]] === Sijosijə lideron === # [[Akbar I Jol]] # '''[[Iskəndər Makedonijəvyž]]''' # [[Ašoka]] # [[Mustafa Kamal Atatyrk]] # '''[[Oktavian Avgust]]''' # [[Otto fon Bismark]] # [[Simon Bolivar]] # '''[[Napoleon I]]''' # [[Gaj Julij Kesar]] # [[Karl Jol]] # [[Vinston Cercil]] # [[Konstantin I Jol]] # '''[[Karl II Jol]]''' # [[Šarl de Goll]] # [[Elizaveta I]] # [[Mahatma Gandi]] # '''[[Cingisxan]]''' # [[Ce Gevara|Ernesto Ce Gevara]] # '''[[Adolf Hitler]]''' # [[Žanna d’Ark]] # [[Martin Luter King]] # '''[[Vladimir Lenin]]''' # [[Abraham Linkoln]] # [[Ludovik XIV]] # [[Roza Luksemburg]] # [[Nelson Mandela]] # [[Mao Tsedun|Mao Tzedun]] # [[Čəvəharlal Neru]] # [[Kvame Nkruma]] # [[Pjotr I]] # '''[[Tsin Ši Huang]]''' # [[Franklin Delano Ruzvelt]] # [[Salah ad-Din]] # [[Iosif Stalin]] # [[Selejman I]] # [[Sun Jatsen]] # [[Tamerlan]] # [[Umar ibn al-Xattab]] # '''[[Čorč Vašington]]''' === Dini šəxsijəton === # [[Abraham]] # [[Tomas Akvinyž]] # [[Avrelij Avgustin]] # '''[[Budda Šəkjəmuni]]''' # [[Abu Həmid al Gəzəli]] # '''[[Isa Pejğəmbər]]''' # [[Martin Luter King|Martin Luter]] # '''[[Musa]]''' # '''[[Məhəmməd]]''' # [[Nəgərčunə]] == Fəlsəfə == # [[Ateistəti]] # [[Recinəti]] # [[Dialektikə]] # [[Etikə]] # [[Epistemologijə]] # [[Ixtijori ozodəti]] # '''[[Zynəj]]''' # [[Mәntyǧ|Məntyǧ]] # [[Materijəlizm]] # '''[[Fəlsəfə]]''' # [[Realəti]] # [[Həǧiǧət]] == Din == # [[Fundamentəlizm]] # '''[[Xydo]]''' ## [[Igyləxydoəti]] ## [[Vejxydoəti]] # '''[[Mifologijə]]''' # '''[[Reinkarnasijə]]''' # '''[[Din]]''' # '''[[Čon]]''' # Kali dinon ## '''[[Buddizm]]''' ## '''[[Xacpərəstəti]]''' ### [[Katolikə kilsə]] ### [[Protestantizm]] ## '''[[Induizm]]''' ## '''[[Islam]]''' ### [[Šijəti]] ### [[Synnijəti]] ## [[Čəjnizm]] ## '''[[Iudaizm]]''' ## [[Sikxizm]] ## [[Daosizm]] ## [[Zərduštiəti]] ## [[Sintoizm]] == Čəmjət == # '''[[Čəmjət]]''' # [[Sivilizasija]] # '''[[Təhsil]]''' === Psixologijə === # '''[[Əxloǧ]]''' # '''[[Emosijə]]''' # [[Pijemon]] # [[Aǧyl]] # [[Psixologijə]] # '''[[Təfəkkur (psixologijə)]]''' === Xyjzon === # '''[[Xyjzon]]''' # '''[[Hyrdən]]''' # [[Merd]] # '''[[Kəbin]]''' # [[Žen]] === Sijosət === # '''[[Sijosət]]''' # [[Mystəmləkəvonəti]] # [[Diplomatijə]] # '''[[Hukmət]]''' ## [[Demokratijə]] ## [[Diktaturə]] ## [[Monarxijə]] ## [[Respublikə]] # [[Ideologijə]] ## [[Anarxizm]] ## [[Kommunizm]] ## [[Konservatizm]] ## [[Fašizm]] ## [[Liberalizm]] ## [[Marksizm]] ## [[Millətəvonəti]] ## [[Sosializm]] # [[Imperalizm]] # '''[[Kišvər]]''' # [[Sijosijə partijə]] # [[Təbliǧot]] === Biznes ijən iǧtisodijot === # '''[[Iǧtisodijot (elm)]]''' # [[Kapital]] # [[Kapitalizm]] # [[Valjutə]] ## [[Avro]] ## '''[[AIŠi dollar]]''' # [[Sənoje]] # '''[[Pul]]''' # [[Dojənə]] # [[Savdo]] === Huǧuǧ === # '''[[Huǧuǧ]]''' # [[Konstitusijə]] === Bejnəlxəlǧə təškiloton === # [[Afrikə ittifoǧ]] # [[Ərəb kišvəron čəmjət]] # [[Nyso-həšipemə Asijə kišvəron təškilot]] # [[Milləton ibejəti]] # [[Avropə ittifoǧ]] # '''[[Syə Xacə ijən Syə Niməovšumə Bejnəlxəlǧə Lyvemon]]''' # [[NATO]] # [[Nobeli myždəvoni]] # [[Kišvəron təškilot — nati eksportəvonon]] # '''[[Ikardə byə Milləton Təškilot]]''' ## [[IMT Bejnəlxəlǧə məhkəmə]] ## [[Bejnəlxəlǧə valjutə fond]] ## [[JUNESKO]] ## [[Səhijjə umumdynjo təškilot]] # [[Umumdynjo bank]] # [[Umumijə savdo təškilot]] === Čang ijən avžorinə ǧyvvon === # '''[[Ləšǧər]]''' # '''[[Sulhi vaxt]]''' # [[Terrorizm]] # '''[[Čang]]''' ## [[Šəhvandə čang]] === Ičtimoijə ryxnə === # [[Abort]] # '''[[Marde čəzo]]''' # [[Diskriminasijə]] ## [[Rasizm]] # [[Feminizm]] # [[Globalizəsijə]] # '''[[Odəmi həxon]]''' # [[Ninibəti]] # '''[[Ǧolaməti]]''' == Zyvon ijən ədəbijot == # '''[[Zyvon]]''' # Zyvonon: ## [[Ərəbi zyvon]] ## [[Bengali zyvon]] ## [[Cini zyvon]] ## [[Korejə zyvon]] ## [[Inglisi zyvon]] ## [[Fyrəngi zyvon]] ## [[Almani zyvon]] ## [[Junani zyvon]] ## [[Jəhudijə zyvon]] ## [[Hindustani zyvon]] ## [[Japoni zyvon]] ## [[Latyni zyvon]] ## [[Farsi zyvon]] ## [[Portugalə zyvon]] ## [[Urusi zyvon]] ## [[Sanskrit]] ## [[Ispani zyvon]] ## [[Suahili zyvon]] ## [[Tyrkijə zyvon]] # [[Zyvonšynosəti]] # [[Grəmatikə]] # '''[[Syxan]]''' ## [[Fonem]] ## [[Hyčə]] # '''[[Nyvyštəj]]''' ## [[Ərəbi nyvyštəj]] ## [[Cini nyvyštəj]] ## [[Kirili nyvyštəj]] ## [[Junani əlifbo]] ## [[Latynə əlifbo]] # [[Səvodinəti]] # '''[[Pegordynije]]''' # '''[[Ədəbijot]]''' ## [[Nəsr]] ### [[Čangi nəčiməsənət]] ## [[Bədii xyjol]] ### [[Həzo ijən i gylə šəv]] ## [[Roman]] ### [[Gendzi barədə hikojə]] ## '''[[Poezijə]]''' ### [[Gilgameši daston]] ### [[Iliada]] ### [[Šahnomə]] ## Dini mətnon: ### [[Mahabharata]] ### [[Inčil]] == Pamje sistemon == # '''[[Pamje]]''' # [[Igləlijon bejnəlxəlǧə sistem]] === Goni, həčm ijən məsofə=== # [[Kilogram]] # [[Litr]] # [[Metr]] === Vaxt === # '''[[Təǧvim]]''' ## [[Gregori təǧvim]] # [[Saat]] # [[Sanijə]] # '''[[Šəvruž]]''' # '''[[Sor]]''' # [[Saati kyšti]] == Elm == # '''[[Elm]]''' # '''[[Təbijət]]''' === Astronomijə === # '''[[Astronomijə]]''' # [[Asteroid]] # '''[[Dyždə typəj]]''' # [[Sijo hyl]] # [[Kometa]] # '''[[Galaktika]]''' ## [[Šytə ro]] # '''[[Ovšum]]''' # '''[[Planet]]''' ## '''[[Zəmin]]''' ## [[Jupiter]] ## [[Mars]] ## [[Merkuri]] ## [[Neptun]] ## [[Saturn]] ## [[Uran (planet)]] ## [[Venera]] # [[Həšijə sistem]] # [[Kosmikə pəremon]] # '''[[Astovə]]''' ## '''[[Həši]]''' # [[Kəinot]] === Biologijə === # '''[[Biologijə]]''' # Biologijə materiəlon ## '''[[Dezokskiribonukleinə tyršə]]''' ## [[Fermenton]] ## [[Hormonon]] ## [[Zulolon]] # [[Botanikə]] # '''[[Mag]]''' ## [[Yštəni kyšte]] # [[Ekologijə]] ## [[Ǧyr byə čuron]] # '''[[Žimon]]''' # [[Organik dynjo sistem]] ## [[Biologijə čins]] ==== Biologijə proseson ==== # '''[[Maddon mybodilə]]''' ## [[Vyǧvonije]] ## [[Fotosintez]] ## [[Nəfəsi fizioloži]] # '''[[Fatxəš]]''' # '''[[Hejve bej]]''' ## [[Dyčonəti]] ## [[Čoninə vyčudon čins]] ==== Čoninə vyčud ==== # '''[[Čoninə vyčud]]''' # '''[[Həyvonon|Həjvonon]]''' ## [[Gyrdulə Melyjon]] ## [[Muliskon]] ## [[Picinəgyron]] ### '''[[Həžəmoton]]''' #### [[Mužonon]] #### [[Mešon]] #### [[Mucəkon]] ### [[Korətənon]] ## Xyrtənəjnə həjvonon ### '''[[Ovədə-hyškijədə žijəjon]]''' ### '''[[Pərəndon]]''' #### [[Kag]] #### [[Kaftejon]] ### '''[[Mojon]]''' #### [[Akulon]] ### '''[[Šytəhon]]''' #### [[Dəvəjon]] #### [[Balinaoxšəron]] #### [[Kyty]] #### [[Zandəgo]] #### [[Sypə]] #### [[Kə asp]] #### [[Pəs]] #### [[Morymušon]] #### [[Kəj xug]] #### [[Primaton]] ##### '''[[Odəm]]''' ### '''[[Luzəfyrs kardə həjvonon]]''' #### [[Dinozavron]] #### [[Moron]] # [[Arxejon]] # '''[[Bakterijon]]''' # '''[[Gobələkon]]''' # '''[[Rəson]]''' ## [[Vyl]] ## [[Do]] # [[Protiston]] # [[Kəzon]] ==== Anatomijə ==== # '''[[Anatomijə]]''' # '''[[Hučejrə]]''' # [[Xuni dovran]] ## [[Xun]] ## [[Dyl]] # [[Ce endokrinə vəzon sistem]] # [[Odəmi vyǧvonije sistem]] ## [[Syrafə rujə]] ## [[Nozykə rujə]] ## [[Čəǧə]] # [[Əzəlon]] # [[Əsəbon sistem]] ## [[Mazg]] ## [[Əsəb]] ## [[Hissəkə sistem]] ### [[Guš]] ### [[Vyni]] ### [[Caš]] ### [[Təm]] # [[Reproduktivə sistem]] # [[Čəni sistem]] # [[Kəfə]] # [[Pust]] === Xəšəčoni ijən təbobət === # '''[[Təbabət|Təbobət]]''' # [[Stomatologijə]] # '''[[Noxəši]]''' # [[Dəvo]] ## [[Antibiotikon]] # '''[[Xəšəčoni]]''' # [[Immun sistem]] # [[Mangəsə]] # [[Pandemijə]] # '''[[Vaksinə]]''' # [[Viruson]] ==== Noxəšon/hol ==== # [[Addiksijə]] ## [[Etanol]] ## [[Tənbəku]] # [[Altzhejmer noxəši]] # '''[[Jamənə pandom]]''' # [[Šyšon xronik obstruktivə noxəši]] # [[Sardgynijəj]] # [[Šykəstəti]] ## [[Kujəti]] ## [[Korəti]] # [[Psixi nosozəti]] # [[Peǧandə]] # [[Gastroenterit]] # [[Sədož]] # [[Miokardi infarkt]] # [[Grip]] # '''[[Maljarijə]]''' # [[Sičoni naharde]] # [[Pi gəte]] # [[Pnevmonijə]] # [[Poliomielit]] # [[De činsi ro ovoštynijə noxəšon]] ## '''[[Pəjdo byə immun nyrəse sindrom]]''' # [[Ovələ (noxəši)|Ovələ]] # [[Insult]] # [[Sil]] # [[Šəkə diabet]] === Kimjə === # '''[[Kimjə]]''' # [[Uzvi nybə kimjə]] # [[Biokimjə]] # [[Kimjə angyl]] ## [[Tyršəjon]] ## [[Bynə (kimjə)]] ## [[Nemykon]] # '''[[Kimjə element]]''' ## '''[[Kimjə elementon vaxtbəmijonə sistem]]''' ## [[Aluminium]] ## [[Karbon]] ## [[Mys]] ## '''[[Zər]]''' ## '''[[Hidrogen]]''' ## '''[[Osyn]]''' ## [[Azot]] ## '''[[Oksigen]]''' ## [[Nyǧə]] ## [[Ǧələj]] # [[Uzvijə kimjə]] ## [[Spirton]] ## [[Karbohidraton]] ## [[Lipidon]] # '''[[Molekulə]]''' # [[Analitik kimjə]] # [[Fizikijə kimjə]] === Iǧlim ijən geologijə === # '''[[Iǧlim]]''' # [[Təbiətədə ovi dovran]] # [[El-Ninjo]] # [[Global gam be]] # [[Buməlarzə]] # '''[[Geologijə]]''' ## '''[[Mineral]]''' ### [[Əlmos]] ## [[Tektonik pliton]] ## [[Bandə sang]] # [[Təbiijə hodisə]] ## [[Ovəjz]] ## [[Tsunami]] # [[Vəšəband]] # '''[[Həvosot]]''' ## [[Avəjon]] ## [[Voš]] ## [[Voa]] ## [[Tornado]] ## [[Tropikə siklon]] ## [[Vavaz]] === Fizikə === # '''[[Fizikə]]''' # [[Təčil]] # '''[[Atom]]''' # '''[[Enerži]]''' ## [[Enerži ogəte ǧanun]] # '''[[Elektromagnitə vadoj]]''' ## [[Infrasyə vadoj]] ## [[Ultrəvənəšə vadoj]] ## [[Rušnə]] ### '''[[Rang]]''' # [[Klassik mexanikə]] # '''[[Ǧyvvə]]''' ## [[Elektromagnitə vəjnə təsir]] ### [[Magniti sahə]] ## [[Gravitas]] ## [[Zumandə vəjnə təsir]] ## [[Zəifə vəjnə təsir]] # [[Magnit]] # '''[[Čəbbə]]''' # '''[[Metalon]]''' ## [[Pulo]] # [[Nuvə čo kardə be]] # '''[[Agregatə hol]]''' ## [[Ǧaz]] ## [[Maje]] ## [[Plasma]] ## [[Ǧojmə čisim]] # [[Kvant mexanikə]] # [[Rədioaktivə vylo be]] # '''[[Umumijə nisbijəti nəzərijə]]''' # [[Xysusijə nisbijəti nəzərijə]] # [[Nimənagil]] # '''[[Vang]]''' # '''[[Tov]]''' ## [[Rušnə tov]] # [[Temperatur]] # '''[[Vaxt]]''' # [[Termodinamikə]] # [[Vakuum]] === Rijozijot === # '''[[Rijozijot]]''' # '''[[Hisob]]''' ## [[Logarifm]] ## '''[[Ədəd]]''' ## [[Ədədon nəzərijə]] # '''[[Čəbr]]''' ## [[Kompleksə ədəd]] ## [[Bərobərin]] ## [[Rijə čəbr]] # '''[[Həndəsə]]''' ## [[Gul]] ## [[Dimə]] ## [[Koordinaton sistem]] ## [[Pi (ədəd)]] ## [[Pifagori teorem]] ## [[Simmetrijə]] ## [[Trigonometrijə]] # [[Analiz (rijozijoti ǧysm)]] ## [[Diferensialə bərobərin]] ## [[Ədədi cəm]] # Ehtimol ijən statistikə ## [[Ehtimol]] ## [[Statistikə]] # Məntyǧ ijən rijozijoti bynə ## [[Funksijə (rijozijot)]] ## [[Besəbynəti]] ## [[Rijozijə sybut]] ## [[Vejəti nəzərijə]] == Hard ijən dij maš == === Dij maš === # '''[[Dij maš]]''' ## [[Došte]] ## [[Hiš]] ## [[Həmul karde]] === Hard === # '''[[Hard]]''' # [[Nun]] # [[Doninə kaštemon]] ## [[Čəv]] ## [[Məkə]] ## [[Byrz (don)]] ## [[Kalyš]] ## [[Gandym]] # [[Pənir]] # [[Šokolat]] # [[Angivin]] # [[Mivə]] ## [[Sef]] ## [[Banan]] ## [[Angy (gyləmivə)]] ## [[Lagə]] ## [[Sitrus]] ## [[Viz (tum)]] # [[Gužd]] # [[Ǧənd]] # [[Xorəkə nemyk]] # [[Ədvijoton]] # [[Havzəvot]] ## [[Buməsef]] === Pešoməjon === # [[Ovčo]] # [[Ǧəhvə]] # [[Širə]] # '''[[Šyt]]''' # [[Caj]] # '''[[Ov]]''' # [[Šərov]] == Texnologijə == # '''[[Texnologijə]]''' # [[Biotexnologijə]] # [[Olət]] ## [[Pambə]] # [[Myhəndisəti]] ## [[Mašin]] ## [[Robot]] ## [[Vint]] ## [[Cəx]] # [[Metallurgijə]] # [[Nənotexnologijə]] === Pebemon === # '''[[Miž]]''' # [[Kitob]] # '''[[Məlumot]]''' ## [[Ensiklopedijə]] # [[Žurnalistikə]] ## [[Ružnomə]] # [[Kitobxonə]] # [[Kitob cap karde]] # [[Telefon]] === Elektronikə === # [[Elektronikə]] ## [[Elektrikə čərəjon]] ## [[Pyndəti]] # Komponenton ## [[Elektrikə kondensator]] ## [[Induktivəti vilə]] ## [[Tranzistor]] ## [[Diod]] ## [[Rezistor]] ## [[Transformator]] ==== Kompjuter ijən internet ==== # '''[[Kompjuter]]''' ## [[Saxtə disk]] ## [[Mərəngoə prosessor]] # [[Sunijə intellekt]] # [[Məlumotinə texnologijon]] ## [[Algoritm]] # [[Internet]] ## [[Elektronə poct]] ## [[Umudynjo korətəni kor]] # [[Əməlijoti sistem]] # [[Programəvonəti zyvon]] # [[Programə təminot]] === Materialon ijən enerži === # [[Bərpo kardə byə enerži]] # [[Elektrik]] ## [[Nuvə enerži]] # [[Zəmini žijo bešə sutemon]] # Myhərrikon ## [[Dylətonə sutə myhərrik]] ## [[Rahanə mašin]] # [[Otəš]] === Materialon === # [[Šišə]] # [[Koǧəz]] # [[Plastmasson]] # [[Docu]] === Nəǧlijot === # [[Nəǧlijot]] # [[Həvo gəmi]] # [[Avtomobil]] # [[Veləsiped]] # [[Žijədəovi kulos]] # [[Gəmi]] # [[Ǧatər]] === Avžor === # [[Avžor]] ## [[Šymši]] ## [[Otəšinə avžor]] ### [[Pulemjot]] ## [[Nuvə avžor]] # [[Tank]] # [[Typnijə maddon]] ## [[Dujəvulinə borut]] == Nəčiməsənət ijən dinči səj == # '''[[Mədənijət]]''' # '''[[Nəčiməsənət]]''' ## [[Komiks]] ## [[Rəssaməti]] ## [[Fotografijə]] ## [[Hejkəltərošəti]] ## [[Dizəkəti]] # [[Raxs]] # [[Dəb]] # [[Teətr]] # [[Kalligrafijə]] === Memarəti === # '''[[Memarəti]]''' # [[Təǧtəvon]] # [[Pard]] # [[Kanal]] # [[Bənd]] # [[Gynbəz]] # '''[[Kə]]''' # Soxtəjon ## [[Angkor Vat]] ## [[Kolizej]] ## [[Cini dyždə divo]] ## [[Ejfeli ǧələ]] ## [[Empajr stejt bilding]] ## [[Aja Sofijə]] ## [[Parfenon]] ## [[Gizə nekropol]] ## [[Pokə Pjotri jolə kilsə]] ## [[Ozodi byrhoz]] ## [[Tač Mahal]] ## [[Se gylə də (elektrostansijə)]] # [[Piramidə (memarəti)]] # [[Ǧələ]] === Film, rədio, televizijə === # '''[[Film]]''' ## [[Animasijə]] # '''[[Rədio]]''' # '''[[Televizijə]]''' === Musiǧi === # '''[[Musiği|Musiǧi]]''' # [[Mahne]] # Žanron ## [[Bjuz]] ## [[Klassik musiǧi]] ### [[Operə]] ### [[Simfonijə]] ## [[Elektronə musiǧi]] ## [[Flamenko]] ## [[Hip-hop]] ## [[Čaz]] ## [[Reggi]] ## [[Rok musiǧi]] ## [[Samba (musiǧi)]] # Žə diləgon ## [[Dymbək]] ## [[Flejtə]] ## [[Gitarə]] ## [[Fortepiano]] ## [[Trubə (musiǧi diləg)]] ## [[Skripkə]] === Dinči səj === # '''Hənək''' ## [[Nərd]] ## [[Šahmot]] ## [[Go]] ## [[Kompjuterə hənək]] # [[Azartinə hənək]] # [[Čangi nəčiməsənəton]] ## [[Čudo]] # [[Olimpik hənəkon]] # '''[[Vərzyš]]''' ## [[Syvykə atletikə]] ## De ləpi hənəkon ### [[Bejsbol]] ### [[Basketbol]] ### [[Kriket]] ### [[Futbol]] ### [[Golf]] ### [[Regbi]] ### [[Tennis]] ## [[Synov žəj]] # '''[[Gulməcə]]''' == Taryx == # '''[[Taryx]]''' ==== Ǧədimə ijən antik taryx ==== # [[Ibtidoi čəmjət]] # [[Syǧi dovr]] # [[Byrynčə dovr]] # [[Osynə dovr]] # [[Mesopotəmijə]] # [[Šumer]] # [[Ǧədimə Misir]] # [[Ǧədimə Junanyston]] # [[Romə Imperijə]] # [[Han Imperijə]] # [[Guptə Imperijə]] ==== Mijonə əsron ==== # [[Abbason xyləfət]] # [[Maarifi dovr]] # [[Atstekon]] # [[Bizans imperijə]] # [[Xacə šemonon]] # [[Myǧəddəsə Romə imperijə]] # [[Inkon imperijə]] # [[Mali imperijə]] # [[Majjə (sivilizasijə)]] # [[Mijonə əsron]] # [[Mongol imperijə]] # [[Min imperijə]] # [[Osman imperijə]] # [[Reformasijə]] # [[Intibohi Dovr|Intiboh]] # [[Tan imperijə]] # [[Vikingon]] ==== Nujə vaxt ijən ən nujə taryx ==== # [[Ərəb-Israil mylxətə]] # [[AIŠ šəhrvandə čang]] # [[Aparteid]] # '''[[Britanijə imperijə]]''' # '''[[Sardynə čang]]''' # '''[[Fyrəngystoni jolə inǧylob]]''' # [[Jolə depresijə]] # [[Holokost]] # '''[[Sənoje inǧylob]]''' # [[Seminə rejx]] # [[Mejdzi bərpo]] # [[Rusijədə 1917 sori inǧylob]] # [[Tsin imperijə]] # [[Sovet Sosialist Respublikon Ibemon]] # [[Vjetnami čang]] # '''[[Iminə Dynjo čang]]''' # '''[[Dyminə Dynjo čang]]''' == Čoǧrafijə == # '''[[Čoǧrafijə]]''' # '''[[Šəhər]]''' # '''[[Kontinent]]''' # [[Višə]] # [[Band]] # [[Səhro]] # [[Kobistonə gutb]] # '''[[Okeanon|Okean]]''' # [[Ru]] # '''[[Dyjo]]''' # [[Nysoə gutb]] === Giton ijən regionon === # '''[[Afrikə]]''' # '''[[Antraktidə|Antarktidə]]''' # '''[[Asijə]]''' # '''[[Ávropa|Avropə]]''' # [[Mijonə Həšipemə]] # '''[[Kobəsonə Amerikə]]''' # '''[[Avstralijə de Okeanijə]]''' # '''[[Nyso Amerikə]]''' === Kišvəron === : ''Oxojədə bəpe vejni ja ce [[Kišvəron sijohi|sijohiku]] həmmə kišvəron bybun. Bo Vikipedia gədəlijə ǧysmon žintono kišvəron doə byən, komon barədə məǧolon ve prioritetšon bəpe bybu:'' # [[Əfǧanistan]] # [[Əlčəzajir]] # [[Argentinə]] # '''[[Avstralijə]]''' # [[Avstrijə]] # [[Banglədeš]] # '''[[Brazilijə]]''' # [[Kanada]] # '''[[CXR|Cin]]''' # [[Kongo Demokratikə Kišvər]] # [[Kolumbijə]] # [[Kubə]] # [[Misir]] # [[Efiopijə]] # '''[[Fyrəngyston]]''' # '''[[Almanijə]]''' # '''[[Hindystan]]''' # '''[[Indonezijə]]''' # '''[[Iron]]''' # [[Irag]] # [[Israil]] # '''[[Italijə]]''' # '''[[Japonijə]]''' # [[Meksikə]] # [[Niderland]] # [[Nigerijə]] # [[Pakistan]] # [[Filippin]] # [[Polša]] # [[Portugalijə]] # '''[[Urusijət]]''' # [[Səudi Ərəbistan]] # [[Nyso Afrikə Respublikə]] # [[Nyso Korejə]] # '''[[Ispanijə]]''' # [[Sudan]] # [[Isvecrə]] # [[Tənzənijə]] # [[Tailənd]] # [[Tyrkijə]] # [[Ukrajnə]] # '''[[Dyždə Britanijə]]''' # '''[[AIŠ|Amerikə Ibyə Štaton]]''' # [[Vatikan]] # [[Vjetnam]] === Šəhəron === # [[Amsterdam]] # [[Afina]] # [[Baǧdad]] # [[Bangkok]] # '''[[Pekin]]''' # [[Berlin]] # [[Bogotə]] # [[Brussel]] # [[Buenos Ajres]] # '''[[Kahirə]]''' # [[Kejptaun]] # [[Dəməšk]] # [[Dehli]] # [[Dəkkə]] # [[Dubaj]] # [[Hong Kong]] # [[Istanbul]] # [[Čakartə]] # '''[[Ǧuds]]''' # [[Karaci]] # [[Kinšasə]] # [[Kolkətə]] # [[Lagos]] # '''[[London]]''' # [[Los Ančeles]] # [[Madrid]] # [[Məkkə]] # [[Mexiko]] # '''[[Məskova]]''' # [[Mumbəj]] # [[Najrobi]] # '''[[Nju-Jork (šəhər)|Nju Jork]]''' # '''[[Paris]]''' # [[Rio-de-Žənejro]] # '''[[Roma]]''' # [[Sankt-Peterburg]] # [[San Paulo]] # [[Seul]] # [[Šanxaj]] # [[Singapur]] # [[Sidnej]] # [[Tehron]] # '''[[Tokio]]''' # [[Vijana]] # [[Vašington]] === Rujon, dyjon ijən čo ovon === # '''[[Amazonə ru]]''' # [[Kobəsonə Bijəjnə okean]] # '''[[Atlantikə okean]]''' # [[Baltikə dyjo]] # [[Sijo dyjo]] # [[Karibi dyjo]] # [[Kaspi dyjo]] # [[Kongo ru]] # [[Dunaj]] # [[Gang]] # [[Dyždə Cəpə rif]] # [[Dyždə istilon]] # '''[[Hind okean]]''' # [[Hind ru]] # [[Baykal|Bajkal]] # [[Nyso-Cini dyjo]] # [[Viktorijə istil]] # [[Mijonzəminə dyjo]] # [[Missisipi ru]] # [[Niger ru]] # '''[[Nil]]''' # [[Kobəsonə dyjo]] # '''[[Ašišə okean]]''' # [[Panama kanal]] # [[Rejn]] # [[Suvajsi kanal]] # [[Nysoə okean]] # [[Volgə]] # [[Jandzy]] # [[Huanhe]] === Bandon ijən səhron === # [[Alpi bandon]] # [[Andi bandon]] # '''[[Himalaj]]''' ## [[Čomolungmə]] # [[Kilimənčəro]] # [[Tavinə bandon]] # '''[[Sahara]]''' [[Tispir:Vikipedia:Pegordyn|Məǧolon sijohi, komon bəpe har zyvonədə bybun]] [[Tispir:Vikipedia:Məǧolon de əhmijəti]] igepxtsh3vw7ah5q0l0p2xhlug8opb5 0 12167 125099 113244 2026-06-21T00:18:05Z InternetArchiveBot 125 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 125099 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Вестник Талышской Национальной Академии.jpg|miniatyur|355x355px|Tolyšə Millijə Akademijə Xəbon 2-minə bešə numrə]] '''Tolyši Millijə Akademijə''' (tolyši kiril Толыши Миллијә Академијә, [[Inglisi zyvon|ingl]]. Talysh National Academy) — [[Tolyšon|tolyšə]] tədǧyǧ bardəkəson təškilot, kom 2010 sorədə [[Riga]] [[Šəhər|šəhərədə]] ǧejd kardə byə bo tolyšə mədənijəti ijən ədəbijoti ogətejro. == Akademijə məǧsəd == Ce Tolyšə Millijə Akademijə (TMA) məǧsəd [[Tolyšiston]]<nowiki/>i ičtimoi-iǧtisodi, taryxə-etnografikə, arxeoločijə, ədəbijotə ijən zyvonəzynə sahonədə umute ijən tədǧyǧ kardeje. Bo ywtə məǧsədon rəsejro akademijə elmijə ekspedisijon bə Tolyš vyǧandə, konferensijon təškil kardejdə, ekskursijon, leksijon dəvonijedə, dastrək kardejdə bo elmijə əsəron tolyššynosəti sahədə nyvyštə bybun<ref name=":0">''Абилов И.Ш.'' Вестник Талышской Национальной Академии. — ТНА. - № 1. — Минск: Медисонт, 2011. — С. 10—11. — 200 с.</ref><ref>Введение в историю и культуру талышского народа / под ред. Г. С. Асатряна. — Ереван: «Кавказский центр иранистики», 2011. — С. 109. — 200 с. — ISBN <nowiki>ISBN 978-99930-69-69-0</nowiki>.</ref>. Ce TMA əsosə ofis [[Minsk|Minskədəje]] ([[Belarus]]). Ce TMA prezident taryxə elmon doktor Elnur Aǧajeve. == Struktur == TMA dy gylə ǧysmyš heste (Tolyši elmi akademijə, Tolyši nəčiməsənəti akademijə) ijən 5 gylə buro (ičtimoi-iǧtisodi, taryxə-etnografikə, zyvoni ijən adəbijoti, folklori ijən mahnejon, redaktorəti). Akademijə dylədə hestin šərəfmandə ijən həǧiǧijə uzvon ijən uzvon-korrespondenton. Bənə šərəfmandə uzvi vyžnije bəzynen be alimon komon de yštə Tolyšistoni barədə əsəron zynə bejdən<ref name=":1">''Асатрян Гарник.'' Армения, Иран и регион: Популярные статьи, очерки, эссе, научная и общественно-политическая публицистика.. — Ереван: Асогик, 2014. — С. 395. — 516 с. — <nowiki>ISBN 978-9939-50261-8</nowiki>.</ref>. == Mətbuoti organ == Ce TMA mətbouti organ «Tolyši Millijə Akademijə Xəbonin»<ref>''Али Абдоли.'' История талышской прессы = Tarikche-ye matbuat-e Talesh (перс.). — Тегеран: Jameeh Negar, 2013. — С. 41. — 96 с. — <nowiki>ISBN 97-86-00-10-13-42-3</nowiki>.</ref><ref>''Талышская национальная академия (Рига).'' Вестник Талышской национальной академии: научное издание. - Минск : [б. и.], 2011― <small>(неопр.)</small>. ''e-catalog.nlb.by'' (2011). Дата обращения: 12 ноября 2020.</ref>. 2011 sorədə ce «Tolyši Millijə Akademijə Xəbon» iminə umrə beše, iminə bejnəlxəlǧə elmijə nəštijoti, kom təmom bə Tolyšistoni umute həsr kardə byə<ref>[https://web.archive.org/web/20240207143900/https://regnum.ru/news/1480893 ''Абилов И.'' В Минске вышел первый номер «Вестника Талышской национальной академии»]</ref><ref name=":1" />. Ko kardə zyvonon - tolyši, urusije ijən inglisi. Ce xəbon sərredaktor Igbal Əbilove. Xəbonədə cap bejdən: ce tolyši folklori nymunon, cap kardə nybyə taryxi sənədon, komon de Tolyši əloǧə hestyšone, ijən navkonə tədǧyǧ bardəkəson cap nybyə əsəron<ref name=":0" />. == TMA kardə əməlon == Ce TMA uzvon bejnəlxəlǧə elmijə konferensijonədə ištirok kardejdən ijən TMA kitobon nəšr kardejdə. 2010 sorədə TMA ičo de «Bejnəlxəlǧ tolyši mədənijəti ovči fondi» ce F. Əboszodə Tolyšə-tyrkə luǧəti (50 000 syxan ijən ifodə) cap kardyšone, ijən 2011 sorədə həminə myəllifi — Urusə-tolyšə luǧət (60 000 syxan) ijən Tolyšə-tyrkə luǧət (107 570 sexan ijən ifodə). 19 nojabr 2010 sorədə «Peterburgi fəlsəfə ružon» tədbirədə fəlsəfə ijən sijosəti fakultədə ce Sankt-Peterburgi kišvərə universitetədə konferensijə dəvardəbe «Millijə irsi fəlsəfə». By konferensijədə ce TMA uzv ištirok kardyše de šygo myžori ''«Taryxə-mədənijətə iras bənə etnkikə yžtəni ogəte iškil (tolyšə milləti nymunəjsə)»'', končo myəllif guš doəkəson de tolyšon ošno kardyše ijən de assimiləsijə təsiri, ijən ce Tolyšistoni taryxə-mədənijətə əbidon bevəčə holi barədə. Ce Tolyšistoni umute barədə XX əsrədə ijən Tolyšistoni regionədə əhmijətinə vyrə<ref>[https://web.archive.org/web/20200923082757/http://tolishpress.org/news/1348.html Участие талышских ученых в международной научной конференции]</ref>. 2011 sorədə TMA ce F. Əboszodə iminə kitobyš «Tolyši bə vyrə nyrəsə ənəšykyrəti» cap karde ce Tolyšə xanəti barədə ijən de I. Əbilovi, I. Mirxəlizodə taryxə-etnogragijə ocerkon<ref>[https://web.archive.org/web/20201026194050/http://tolishpress.org/news/1397.html Первое научное издание Талышской Академии]</ref>. 4 tosə 8 ijuli 2011 sorədə [[Petrozavodsk]] šəhərədə Urusijəti etnografon ijən antropologon IX kongress dəvarde. 6 ijuli kongressədə ce TMA uzvi I. Əbilovi məruzə guš doə be «Folklor bənə səvon bo tolyšə xəlǧi taryxinə viri bərpo kardejro''»''. Əsərədə ce dy gylə mifikə vyžudon barədə votə bejdə — «Sijo Cyxo», kom Azərbojčoni Tolyšədə pevylo byə, ijən «Sijah Galeš», kom Ironi Tolyšədə heste.Guš doəkəson tolyšon holiku ve maraǧin bin, iškilon barədə, komon mandə ce ce zyvoni ijən mədənijə irsi ogəte vədə<ref>''Альманах русской традиционной культуры.'' IX Конгресс этнографов и антропологов России в Петрозаводске с 4 по 8 июля 2011 <small>(рус.)</small>. ''Русские традиции. - Альманах русской традиционной культуры''</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20111229060825/http://tolishpress.org/news/1515.html Талышская Национальная Академия на IX Конгрессе этнографов и антропологов России]</ref>. 2012 sorədə ce TMA nəšrtiku ce F.F. Əboszodə kitobon bešin «Urusə-tolyšə luǧət» (60 000 syxan ijən ifodə) ijən «Ingilisi-tolyšə luǧət» (250 000 syxan ijən ifodə) nominə akademijə nəšrədə «LINCOM academic publishers» [[Munhen|Munhenədə]]<ref>[https://iarex.ru/articles/75747.html ПАМЯТИ КАХИНА АБИЛОВА]</ref>. 25 apreliku tosə 5 maj 2012 sorədə TMA ičo de Urusijəti Elmon Akademijə Jolə Pjotri nomin Antropologijə ijən etnografijə muzeji (Kunstkamera) ijən Urusijəti Etnogragijə muzeji Nysoə (Ironə) Tolyšədə ekspedisijə dəvonijəše. Ekspedisijə jol ce TMA uzv I. Əbilov be. Ce TMA Nysoə Tolyšədə nymojəndə Armin Fəridi ce tolyšə musiǧijə adəton tədǧyǧ kardəkəse, folklori gyrdə kardəkəse, «Tolyšə musiǧi» kitobi myəllife, končo ce həmmə Tolyšiku 100 gylə millijə mahne nyvyštə byə. Urusəzyvonə etnografijə elmədə ym iminə kərə be žygo ekspedisijə bo Ironi Tolyši umutejro. Rəšti šəhəristoni dijonədə kali tolyšonku intervju pegətə byəbe; Bə tolyšə [[Muslə]] šəhər šəbin ijən [[Gilan|Gilani]] dijovyžə irsi muzej, konč buminə arxitekturə 20 gylə čurbəčurə nymunə gyrdə kardə byən, ijən Femanədə Aljand rəjon; bə Rəšti vyžor šəbin, ijən šəhəri muzej, končo syvo buminə məišəti barədə, ce Marlik, Tul-e Talyš, Amlaš, Ag evlar arxeologijə kandə artefakton nišon doə byən. Ekspedisijədə xajli ce tolyšon identifikasijə barədə məlumot gyrdə kardə byəbe, de gyrdo-kəno xəlǧon əloǧə, byrz kašte, mol ogəte barədə, təǧvimə sikli barədə, panteoni barədə<ref>[https://web.archive.org/web/20201127201126/http://tolishpress.org/news/1702.html Этнографическая экспедиция в Южный Талыш]</ref>. Gyrdə kardə materialon dastək kardyšone bo məruzon nyvyšte, komon pešo cap bin<ref>[https://web.archive.org/web/20201026184912/http://www.kunstkamera.ru/science/konferencii_i_seminary/2012/lavrovskie_sredneaziatskokavkazskie_chteniya Лавровские (Среднеазиатско-Кавказские) чтения]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201026191650/http://www.kunstkamera.ru/science/konferencii_i_seminary/2015/lavrovskie_2015 Лавровский (Среднеазиатско-Кавказские) чтения - 2015]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201026184535/http://www.kunstkamera.ru/science/konferencii_i_seminary/conf_2019/xliii_lavrovskie_chteniya_kavkaz_i_centralnaya_aziya_etnografiya_antropologiya_folkloristika XLIII ЛАВРОВСКИЕ ЧТЕНИЯ Кавказ и Центральная Азия: этнография, антропология, фольклористика]</ref>. 2019 sorədə bə dynjo dim beše ce ədəbijə tolyšə zyvoni grammətikə ce Fəxrəddini Əboszodə ijən Əvəz Sadyxovi «Tolyšə zyvon: fonetikə, morfologijə, sintaksis». Kitobi TMA cap kardyše tolyši zyvondə, kitobədə ce grammətikə vejni əsosə ǧysmon soxtə byən. Myəllifon tərəfiku bənə ədəbijoti zyvon pegətə byə ce zyvoni kobəsonə ləhcə. By əsərədə dyždə tolyšə luǧəton myəllif Fəxrəddin Əboszodə ozavzijəše ijən nyǧyl kardəše ce tolyšə filologi Əvəz Sadyxovi (1942−1999) əməli, komi peš əcəj marde 2002 sorədə [[Sankt Peterburg|Sankt-Peterburgədə]] tyrki zyvonədə cap kardə byəbe. Kitobi elminə redaktor tolyšə šair, ənyvyšt [[Čamal Lələzoə]] (Aǧajev) be<ref>[https://regnum.ru/news/2569783 Опубликована грамматика талышского языка]</ref>. Ce akademijə uzvo tərəfo ve-vinə məǧolo cap kardə byən ce tolyši taryxi, etnografijə ijən zyvoni barədə. == Səvonon == <references /> [[Tispir:Tolyšə zyvonədə həmməjəvo informasijə vositon]] [[Tispir:Tolyšon]] sx7jj5ka3e3ln4i5vz3l5vdwp9xj6w2 0 13152 125086 101913 2026-06-20T14:41:11Z ~2026-36073-58 48594 125086 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Transcaucasia 2nd BC.jpg|miniatyur|Gelon cəmə eraku bə nav 2 əsrədə]] '''Gelon''' (jun. '''''Γηλαι''''', lat. '''''Gelae''''') — Straboni də jolə Plini syxanon gorə əvon cy iskiton ǧəbilonədən gyləj byən<ref>Ономастика и эпиграфика средневековой Восточной Европы и Византии. — <abbr>М.</abbr>: РАН, 1993. — С. 204. — <nowiki>ISBN 5201004156</nowiki>.</ref>. Gelon ce [[tolyšon]] əčdodon hisob bejdən<ref>''Аликберов А. К.'' К источникам и историческим основаниям коранического рассказа о Йл'джудже, Ма'джудже и Зу-л-Карнаине // Ars Islamica: в честь Станислава Михайловича Прозорова. — <abbr>М.</abbr>: Наука, 2016. — С. 350. — <nowiki>ISBN 9785020397767</nowiki>.</ref>. == Əsyl == Josef Wiesehöferi vytənomi gorə əvon midijə kobəsonədə žijə ǧəbilə byən<ref>Josef Wiesehöfer: ''G(a)eli.'' In: ''Der Neue Pauly'' (DNP). Band 4, Metzler, Stuttgart 1998, <nowiki>ISBN 3-476-01474-6</nowiki>, Sp. 732.</ref>. Borovkova L. A. nyvoštəš be ki gelon cy ironi ǧəbilə alanon i gyləy ğysmət bin<ref>''Боровкова Л. А.'' [https://book.ivran.ru/f/s-ta------yr-e-ta-tl-bta--r-iiitauvi-----2008.pdf Народы Средней Азии III-VI веков (по древним китайским и западным источникам).] — Москва: Рос. акад. наук, Ин-т востоковедения, 2008. — С. 128. — 359 с. — <nowiki>ISBN 978-5-89282-304-3</nowiki>. </ref>. Suriyə filosof Bardesani žyğo cə gelon həxədə votəš be<ref>''Bardaisan.'' "Book of the Laws of Countries" [https://www.roger-pearse.com/weblog/wp-content/uploads/2018/01/Bardaisan-Laws-of-Countries_Alcock_2018.pdf Paragraph 40. p. 14-15].</ref>:<blockquote>''Cəvon ženon məhsuli yštən gyrdə kardən və bə yštə takardemoni fik dodənin. Bəvon myzəmət kardəkəs ni ehanə əvon də yštə ğoləmi šəvi dəvondəbin. Cəvon merdon bə yštə ve cokə fik dodəbin, fərə olət takardəbin və ətyr bə yštə žədə bin. Əvon žyğo kardə bin boci gorə cəvon adət žyğo be. Gelon merdon neci və davepərəst bin.'' </blockquote> == Səvonon == [[Tispir:Tarix]] <references /> [[Tispir:Tolyšon tarix]] 8wwko2s9rygb6nnc15o2gy5ixsexdxu 0 14456 125090 125083 2026-06-20T18:10:40Z Гусейнага 51 Reverted edit by [[Special:Contributions/Kaduser|Kaduser]] ([[User talk:Kaduser|talk]]) to last revision by [[User:Smpad|Smpad]] 100684 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Meletij Smotrickij.jpeg|thumb|Meletij Smotritskij]] '''Meletij Smotritskij''' ([[Ukrajni zyvon|ukr.]]: ''<nowiki>Мелетій Смотрицький</nowiki>''; 1577, Smotric — 27 dekabr 1633, Derman monastyr, Volyn) — [[Ukrajnə]] filolog, kilsə xodim və polemist<ref>[https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CS%5CM%5CSmotrytskyMeletii.htm Smotrytsky, Meletii]. [[Ukrajnəšynosəti ensiklopedijə|Encyclopedia of Ukraine]].</ref>. == Səvonon == <references/> [[Tispir:Ukrajnə ənyvyšton]] mrhu718friyjgxvhqnyj5u9qkk1bcc7 0 15263 125091 125084 2026-06-20T18:10:52Z Гусейнага 51 Reverted edit by [[Special:Contributions/Kaduser|Kaduser]] ([[User talk:Kaduser|talk]]) to last revision by [[User:Гусейнага|Гусейнага]] 124273 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Kilsə-slavjanə zyvon''' — [[Hind-Avropə zyvonon]] xejzoni [[slavjanə zyvonon]] grupi aid byə zyvon. 1-inə slavjanə ədəbijoti zyvon. == Səvonon == {{Səvonon sijohi}} [[Tispir:Slavjanə zyvonon]] 6mzzl92vmn9exi9bz9ttr7ljmml207i 0 20405 125096 2026-06-20T20:07:49Z ~2026-35879-60 48634 Created page with "Tolyššynosəti Dyminə Konfrans — tolyšon tarixi, zıvoni, mədəniyyəti və etnografiyə həsr bə elmi konfrans kom ki, 2011-ci sori 11–12 noyabrədə İrəvanədə davardə bə.<ref>[https://www.panorama.am/ru/news/2011/11/12/talish/857084 Вторая международная конференция по талышеведению в Ереване. Талыши – гарант регионального баланса]</ref>" 125096 wikitext text/x-wiki Tolyššynosəti Dyminə Konfrans — tolyšon tarixi, zıvoni, mədəniyyəti və etnografiyə həsr bə elmi konfrans kom ki, 2011-ci sori 11–12 noyabrədə İrəvanədə davardə bə.<ref>[https://www.panorama.am/ru/news/2011/11/12/talish/857084 Вторая международная конференция по талышеведению в Ереване. Талыши – гарант регионального баланса]</ref> 5n5ok11tge0rpb4o57akfe22wyip2v6 125097 125096 2026-06-20T20:08:23Z ~2026-35879-60 48634 125097 wikitext text/x-wiki Tolyššynosəti Dyminə Konfrans — tolyšon tarixi, zıvoni, mədəniyyəti və etnografiyə həsr bə elmi konfrans kom ki, 2011-ci sori 11–12 noyabrədə İrəvanədə davardə bə.<ref>[https://www.panorama.am/ru/news/2011/11/12/talish/857084 Вторая международная конференция по талышеведению в Ереване. Талыши – гарант регионального баланса]</ref> == Səvonon == mg4eo3t1tlmggugg8m92grrp9e3968h 1 20406 125098 2026-06-20T20:09:34Z ~2026-35879-60 48634 /* Tolyššynosəti Dyminə Konfrans */ nujə myžor 125098 wikitext text/x-wiki == Tolyššynosəti Dyminə Konfrans == [[:ru:Вторая_международная_конференция_по_талышеведению|Yjo]] bənəyon vinde. [[Xususi:Contributions/&#126;2026-35879-60|&#126;2026-35879-60]] ([[Okoədə no-pegət:&#126;2026-35879-60|talk]]) 00:09, 21 Ijun 2026 (+04) ks9wlu7xwf70uox6y01ws42urnqxr11