Wikipedia
tnwiki
https://tn.wikipedia.org/wiki/Tsebe_ya_konokono
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Pego
Faphegileng
Puisano
Modirisi
Puisano ya modirisi
Wikipedia
Puisano ya Wikipedia
Setshwantsho
Puisano ya setshwantsho
MediaWiki
Puisano ya MediaWiki
Tempolete
Puisano ya tempolete
Thuso
Puisano ya thuso
Karolo
Puisano ya karolo
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Module:TableTools
828
4514
54409
27184
2026-09-03T13:12:37Z
Hamish
7274
Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q15408619|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]
54409
Scribunto
text/plain
------------------------------------------------------------------------------------
-- TableTools --
-- --
-- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables. --
-- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should not --
-- be called directly from #invoke. --
------------------------------------------------------------------------------------
local libraryUtil = require('libraryUtil')
local p = {}
-- Define often-used variables and functions.
local floor = math.floor
local infinity = math.huge
local checkType = libraryUtil.checkType
local checkTypeMulti = libraryUtil.checkTypeMulti
------------------------------------------------------------------------------------
-- isPositiveInteger
--
-- This function returns true if the given value is a positive integer, and false
-- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is
-- useful for determining whether a given table key is in the array part or the
-- hash part of a table.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.isPositiveInteger(v)
return type(v) == 'number' and v >= 1 and floor(v) == v and v < infinity
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- isNan
--
-- This function returns true if the given number is a NaN value, and false if
-- not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is useful
-- for determining whether a value can be a valid table key. Lua will generate an
-- error if a NaN is used as a table key.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.isNan(v)
return type(v) == 'number' and v ~= v
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- shallowClone
--
-- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all
-- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned
-- table will have no metatable of its own.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.shallowClone(t)
checkType('shallowClone', 1, t, 'table')
local ret = {}
for k, v in pairs(t) do
ret[k] = v
end
return ret
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- removeDuplicates
--
-- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are
-- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are
-- removed, but otherwise the array order is unchanged.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.removeDuplicates(arr)
checkType('removeDuplicates', 1, arr, 'table')
local isNan = p.isNan
local ret, exists = {}, {}
for _, v in ipairs(arr) do
if isNan(v) then
-- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence.
ret[#ret + 1] = v
elseif not exists[v] then
ret[#ret + 1] = v
exists[v] = true
end
end
return ret
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- numKeys
--
-- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical
-- keys that have non-nil values, sorted in numerical order.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.numKeys(t)
checkType('numKeys', 1, t, 'table')
local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger
local nums = {}
for k in pairs(t) do
if isPositiveInteger(k) then
nums[#nums + 1] = k
end
end
table.sort(nums)
return nums
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- affixNums
--
-- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the
-- specified prefix and suffix. For example, for the table
-- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix "a", affixNums will return
-- {1, 3, 6}.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.affixNums(t, prefix, suffix)
checkType('affixNums', 1, t, 'table')
checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true)
checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true)
local function cleanPattern(s)
-- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally.
return s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1')
end
prefix = prefix or ''
suffix = suffix or ''
prefix = cleanPattern(prefix)
suffix = cleanPattern(suffix)
local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$'
local nums = {}
for k in pairs(t) do
if type(k) == 'string' then
local num = mw.ustring.match(k, pattern)
if num then
nums[#nums + 1] = tonumber(num)
end
end
end
table.sort(nums)
return nums
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- numData
--
-- Given a table with keys like {"foo1", "bar1", "foo2", "baz2"}, returns a table
-- of subtables in the format
-- {[1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'}}.
-- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named "other". The
-- compress option compresses the table so that it can be iterated over with
-- ipairs.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.numData(t, compress)
checkType('numData', 1, t, 'table')
checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true)
local ret = {}
for k, v in pairs(t) do
local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$')
if num then
num = tonumber(num)
local subtable = ret[num] or {}
if prefix == '' then
-- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead.
prefix = 1
end
subtable[prefix] = v
ret[num] = subtable
else
local subtable = ret.other or {}
subtable[k] = v
ret.other = subtable
end
end
if compress then
local other = ret.other
ret = p.compressSparseArray(ret)
ret.other = other
end
return ret
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- compressSparseArray
--
-- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values
-- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with
-- ipairs.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.compressSparseArray(t)
checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table')
local ret = {}
local nums = p.numKeys(t)
for _, num in ipairs(nums) do
ret[#ret + 1] = t[num]
end
return ret
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- sparseIpairs
--
-- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can
-- handle nil values.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.sparseIpairs(t)
checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table')
local nums = p.numKeys(t)
local i = 0
local lim = #nums
return function ()
i = i + 1
if i <= lim then
local key = nums[i]
return key, t[key]
else
return nil, nil
end
end
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- size
--
-- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays,
-- but for arrays it is more efficient to use the # operator.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.size(t)
checkType('size', 1, t, 'table')
local i = 0
for _ in pairs(t) do
i = i + 1
end
return i
end
local function defaultKeySort(item1, item2)
-- "number" < "string", so numbers will be sorted before strings.
local type1, type2 = type(item1), type(item2)
if type1 ~= type2 then
return type1 < type2
elseif type1 == 'table' or type1 == 'boolean' or type1 == 'function' then
return tostring(item1) < tostring(item2)
else
return item1 < item2
end
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- keysToList
--
-- Returns an array of the keys in a table, sorted using either a default
-- comparison function or a custom keySort function.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.keysToList(t, keySort, checked)
if not checked then
checkType('keysToList', 1, t, 'table')
checkTypeMulti('keysToList', 2, keySort, {'function', 'boolean', 'nil'})
end
local arr = {}
local index = 1
for k in pairs(t) do
arr[index] = k
index = index + 1
end
if keySort ~= false then
keySort = type(keySort) == 'function' and keySort or defaultKeySort
table.sort(arr, keySort)
end
return arr
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- sortedPairs
--
-- Iterates through a table, with the keys sorted using the keysToList function.
-- If there are only numerical keys, sparseIpairs is probably more efficient.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.sortedPairs(t, keySort)
checkType('sortedPairs', 1, t, 'table')
checkType('sortedPairs', 2, keySort, 'function', true)
local arr = p.keysToList(t, keySort, true)
local i = 0
return function ()
i = i + 1
local key = arr[i]
if key ~= nil then
return key, t[key]
else
return nil, nil
end
end
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- isArray
--
-- Returns true if the given value is a table and all keys are consecutive
-- integers starting at 1.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.isArray(v)
if type(v) ~= 'table' then
return false
end
local i = 0
for _ in pairs(v) do
i = i + 1
if v[i] == nil then
return false
end
end
return true
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- isArrayLike
--
-- Returns true if the given value is iterable and all keys are consecutive
-- integers starting at 1.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.isArrayLike(v)
if not pcall(pairs, v) then
return false
end
local i = 0
for _ in pairs(v) do
i = i + 1
if v[i] == nil then
return false
end
end
return true
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- invert
--
-- Transposes the keys and values in an array. For example, {"a", "b", "c"} ->
-- {a = 1, b = 2, c = 3}. Duplicates are not supported (result values refer to
-- the index of the last duplicate) and NaN values are ignored.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.invert(arr)
checkType("invert", 1, arr, "table")
local isNan = p.isNan
local map = {}
for i, v in ipairs(arr) do
if not isNan(v) then
map[v] = i
end
end
return map
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- listToSet
--
-- Creates a set from the array part of the table. Indexing the set by any of the
-- values of the array returns true. For example, {"a", "b", "c"} ->
-- {a = true, b = true, c = true}. NaN values are ignored as Lua considers them
-- never equal to any value (including other NaNs or even themselves).
------------------------------------------------------------------------------------
function p.listToSet(arr)
checkType("listToSet", 1, arr, "table")
local isNan = p.isNan
local set = {}
for _, v in ipairs(arr) do
if not isNan(v) then
set[v] = true
end
end
return set
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- deepCopy
--
-- Recursive deep copy function. Preserves identities of subtables.
------------------------------------------------------------------------------------
local function _deepCopy(orig, includeMetatable, already_seen)
if type(orig) ~= "table" then
return orig
end
-- already_seen stores copies of tables indexed by the original table.
local copy = already_seen[orig]
if copy ~= nil then
return copy
end
copy = {}
already_seen[orig] = copy -- memoize before any recursion, to avoid infinite loops
for orig_key, orig_value in pairs(orig) do
copy[_deepCopy(orig_key, includeMetatable, already_seen)] = _deepCopy(orig_value, includeMetatable, already_seen)
end
if includeMetatable then
local mt = getmetatable(orig)
if mt ~= nil then
setmetatable(copy, _deepCopy(mt, true, already_seen))
end
end
return copy
end
function p.deepCopy(orig, noMetatable, already_seen)
checkType("deepCopy", 3, already_seen, "table", true)
return _deepCopy(orig, not noMetatable, already_seen or {})
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- sparseConcat
--
-- Concatenates all values in the table that are indexed by a number, in order.
-- sparseConcat{a, nil, c, d} => "acd"
-- sparseConcat{nil, b, c, d} => "bcd"
------------------------------------------------------------------------------------
function p.sparseConcat(t, sep, i, j)
local arr = {}
local arr_i = 0
for _, v in p.sparseIpairs(t) do
arr_i = arr_i + 1
arr[arr_i] = v
end
return table.concat(arr, sep, i, j)
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- length
--
-- Finds the length of an array, or of a quasi-array with keys such as "data1",
-- "data2", etc., using an exponential search algorithm. It is similar to the
-- operator #, but may return a different value when there are gaps in the array
-- portion of the table. Intended to be used on data loaded with mw.loadData. For
-- other tables, use #.
-- Note: #frame.args in frame object always be set to 0, regardless of the number
-- of unnamed template parameters, so use this function for frame.args.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.length(t, prefix)
-- requiring module inline so that [[Module:Exponential search]] which is
-- only needed by this one function doesn't get millions of transclusions
local expSearch = require("Module:Exponential search")
checkType('length', 1, t, 'table')
checkType('length', 2, prefix, 'string', true)
return expSearch(function (i)
local key
if prefix then
key = prefix .. tostring(i)
else
key = i
end
return t[key] ~= nil
end) or 0
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- inArray
--
-- Returns true if searchElement is a member of the array, and false otherwise.
-- Equivalent to JavaScript array.includes(searchElement) or
-- array.includes(searchElement, fromIndex), except fromIndex is 1 indexed
------------------------------------------------------------------------------------
function p.inArray(array, searchElement, fromIndex)
checkType("inArray", 1, array, "table")
-- if searchElement is nil, error?
fromIndex = tonumber(fromIndex)
if fromIndex then
if (fromIndex < 0) then
fromIndex = #array + fromIndex + 1
end
if fromIndex < 1 then fromIndex = 1 end
for _, v in ipairs({unpack(array, fromIndex)}) do
if v == searchElement then
return true
end
end
else
for _, v in pairs(array) do
if v == searchElement then
return true
end
end
end
return false
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- merge
--
-- Given the arrays, returns an array containing the elements of each input array
-- in sequence.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.merge(...)
local arrays = {...}
local ret = {}
for i, arr in ipairs(arrays) do
checkType('merge', i, arr, 'table')
for _, v in ipairs(arr) do
ret[#ret + 1] = v
end
end
return ret
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- extend
--
-- Extends the first array in place by appending all elements from the second
-- array.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.extend(arr1, arr2)
checkType('extend', 1, arr1, 'table')
checkType('extend', 2, arr2, 'table')
for _, v in ipairs(arr2) do
arr1[#arr1 + 1] = v
end
end
return p
4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy
Solomon Tshekisho Plaatje
0
9443
54413
37938
2026-09-04T06:10:29Z
Bree Khahlisi
13073
Fixed grammar
54413
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Tshekisho Plaatje''' (09 Diphalane 1876 - 19 Seetebosigo 1932) e ne e le rramatlhale wa Afrika
{{Infobox person|name=Solomon Tshekisho Plaatje <!-- include middle initial, if not specified in birth_name -->|image=Sol Plaatje 002.jpg<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1876|10|09|df=y}}<!-- or {{Birth-date and age|birth date†}} -->|birth_place=Doornfontein <!-- Not to be confused with the Doornfontein suburb of Johannesburg --> near [[Boshof]], [[Orange Free State]]|death_date={{Death date and age|1932|06|19|1876|10|09|df=y}} <!--or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|death_place=Pimville, [[Soweto]], [[Union of South Africa]]|resting place=West End Cemetery, [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]]|nationality=South African|occupation=Writer and political figure <ref>{{cite web | url=https://www.sahistory.org.za/people/solomon-tshekisho-plaatje | title=Solomon Tshekisho Plaatje | South African History Online }}</ref>|known for=Founder member of the [[SANNC]]<ref>{{cite web | url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095354890 | title=African National Congress }}</ref>|spouse(s)=Elizabeth Lilith M'belle|children=6|module={{Listen|filename="Nkosi Sikelel' iAfrika" sung by Sol T. Plaatje in October 1923.mp3|embed=yes|title=Plaatje's voice|type=speech|description=recorded October 1923}}}}
Borwa, mmegadikgang, moitse-dipuo, rradipolotiki, moranolodi le mokwadi. Plaatje e ne e le leloko la ba ba simolotseng lekoko la South African Native National Congress (SANNC) gape e le Mokwaledi-Kakaretso wa ntlha wa leloko le e neng morago ya nna African National Congress (ANC). [[Mmasepala wa Selegae wa Sol Plaatje]], o o akaretsang toropo ya [[Kimberley]], o reeletswe ka ene, fela jaaka Yunibesithi ya Sol Plaatje, e e butsweng ka 2014, teng ko Kimberley.<ref name="polity.org.za">[http://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 Address by the President of South Africa during the announcement of new Interim Councils and names of the New Universities, 25 July 2013], retrieved 25 July 2013.</ref>
[[Setshwantsho:ANC1914.jpg|thumb|South African Native National Congress]]
[[Setshwantsho:Sol Plaatje (centre) in Cradle of the World 1923.jpg|thumb]]
Plaatje o belegwe kwa Doornfontein gaufi le Boshof, Orange Free State (e jaanong e itsegeng jaaka Free State Province, nngwe ya diporofense di le robong tsa Afrika Borwa). Solomon Plaatje e ne e le ngwana wa borataro mo go barwa ba le robedi. Leina la ga rremogolo wa gagwe e ne e le Selogilwe Mogodi (1836 -1881). Mothapi wa gagwe wa molemirui wa mosweu, o o neng a bitswa Groenewald, o ne a mo fa leina la motshameko are ke Plaatje ('Setshwantsho') ka 1856. Lelapa la gagwe le ne la simolola go dirisa leina leno jaaka sefane. Batsadi ba gagwe, Johannes le Martha e ne e le maloko a setšhaba sa Ba[[Batho ba letso la Setswana|tswana]]. E ne e le Bakeresete mme ba ne ba berekela barongwa kwa diteisheneng tsa borongwa mo Aforika Borwa. E rile Solomon a le dingwaga di le nne, lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pniel, gaufi le Kimberley kwa Cape Colony. '''Lelapa le ile la ya go berekela morongwa wa Mojeremane, Ernst Westphal o e neng e le rremogolo wa moitse-dipuo, Ernst Westphel le mosadi wa gagwe Wilhelmine.''' Fa a le koo o ne a amogela thuto ya borongwa. Fa a ne a feta baithuti ka ene o ne a fiwa thuto e e oketsegileng ya sephiri ke Mohumagadi Westphal, yo gape a neng a mo ruta go tshameka piano le violin le go mo ruta go opela.[4] Ka February 1892, a na le dingwaga di le 15, o ne a nna morutabana wa moithuti, tiro e a neng a e dira dingwaga di le pedi.
Morago ga go tlogela sekolo, o ne a fudugela kwa Kimberley ka 1894 koo a neng a nna morongwa wa thelekerapo ya Poso. Morago o ne a fetisa tlhatlhobo ya boruti (e e kwa godimo mo koloning) ka maduo a a kwa godimo go feta moanelwa mongwe le mongwe yo mongwe ka Se-Dutch le go thaepa (e begilwe ke Neil Parsons mo ketapeleng ya gagwe ya Native Life in South Africa, Before and Since the European War and the Boer Rebellion). Ka nako eo, [[:en:Cape Colony]] e ne e na le tshwanelo ya go tlhopha banna botlhe ba dingwaga di le 21 kgotsa go feta, tshwanelo e ne e le gore ba kgone go bala le go kwala Seesimane kgotsa Se-Dutch le go amogela madi a a fetang £50 ka ngwaga. Ka jalo, fa a ne a le dingwaga di le 21 ka 1897, o ne a kgona go tlhopha, tshwanelo e a neng a tla e latlhegelwa moragonyana fa Cape Colony e ne e kopanngwa le dikolone tse dingwe tsa Borwa jwa Afrika go nna Union ya Aforika Borwa.
so0mdxiv4jjj8bxmdcnnu9uzc2t2mxo
54414
54413
2026-09-04T06:14:38Z
Bree Khahlisi
13073
Fixed grammar
54414
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Tshekisho Plaatje''' (09 Diphalane 1876 - 19 Seetebosigo 1932) e ne e le rramatlhale wa Afrika
{{Infobox person|name=Solomon Tshekisho Plaatje <!-- include middle initial, if not specified in birth_name -->|image=Sol Plaatje 002.jpg<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1876|10|09|df=y}}<!-- or {{Birth-date and age|birth date†}} -->|birth_place=Doornfontein <!-- Not to be confused with the Doornfontein suburb of Johannesburg --> near [[Boshof]], [[Orange Free State]]|death_date={{Death date and age|1932|06|19|1876|10|09|df=y}} <!--or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|death_place=Pimville, [[Soweto]], [[Union of South Africa]]|resting place=West End Cemetery, [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]]|nationality=South African|occupation=Writer and political figure <ref>{{cite web | url=https://www.sahistory.org.za/people/solomon-tshekisho-plaatje | title=Solomon Tshekisho Plaatje | South African History Online }}</ref>|known for=Founder member of the [[SANNC]]<ref>{{cite web | url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095354890 | title=African National Congress }}</ref>|spouse(s)=Elizabeth Lilith M'belle|children=6|module={{Listen|filename="Nkosi Sikelel' iAfrika" sung by Sol T. Plaatje in October 1923.mp3|embed=yes|title=Plaatje's voice|type=speech|description=recorded October 1923}}}}
Borwa, mmegadikgang, moitse-dipuo, rradipolotiki, moranolodi le mokwadi. Plaatje e ne e le leloko la ba ba simolotseng lekoko la South African Native National Congress (SANNC) gape e le Mokwaledi-Kakaretso wa ntlha wa leloko le e neng morago ya nna African National Congress (ANC). [[Mmasepala wa Selegae wa Sol Plaatje]], o o akaretsang toropo ya [[Kimberley]], o reeletswe ka ene, fela jaaka Yunibesithi ya Sol Plaatje, e e butsweng ka 2014, teng ko Kimberley.<ref name="polity.org.za">[http://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 Address by the President of South Africa during the announcement of new Interim Councils and names of the New Universities, 25 July 2013], retrieved 25 July 2013.</ref>
[[Setshwantsho:ANC1914.jpg|thumb|South African Native National Congress]]
[[Setshwantsho:Sol Plaatje (centre) in Cradle of the World 1923.jpg|thumb]]
Plaatje o belegwe kwa Doornfontein gaufi le Boshof, Orange Free State (e jaanong e itsegeng jaaka Free State Province, nngwe ya diporofense di le robong tsa Afrika Borwa). Solomon Plaatje e ne e le ngwana wa borataro mo go barwa ba le robedi. Leina la ga rremogolo wa gagwe e ne e le Selogilwe Mogodi (1836 -1881). Mothapi wa gagwe wa molemirui wa mosweu, o o neng a bitswa Groenewald, o ne a mo fa leina la motshameko are ke Plaatje ('Setshwantsho') ka 1856. Lelapa la gagwe le ne la simolola go dirisa leina leno jaaka sefane. Batsadi ba gagwe, Johannes le Martha e ne e le maloko a setšhaba sa Ba[[Batho ba letso la Setswana|tswana]]. E ne e le Bakeresete mme ba ne ba berekela barongwa kwa diteisheneng tsa borongwa mo Aforika Borwa. E rile Solomon a le dingwaga di le nne, lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pniel, gaufi le Kimberley kwa Cape Colony. '''Lelapa le ile la ya go berekela morongwa wa Mojeremane, Ernst Westphal o e neng e le rremogolo wa moitse-dipuo, Ernst Westphel le mosadi wa gagwe Wilhelmine.''' Fa a le koo o ne a amogela thuto ya borongwa. Fa a ne a feta baithuti ka ene o ne a fiwa thuto e e oketsegileng ya sephiri ke Mohumagadi Westphal, yo gape a neng a mo ruta go tshameka piano le violin le go mo ruta go opela.[4] Ka February 1892, a na le dingwaga di le 15, o ne a nna morutabana wa moithuti, tiro e a neng a e dira dingwaga di le pedi.
Morago ga go tlogela sekolo, o ne a fudugela kwa Kimberley ka 1894 koo a neng a nna morongwa wa thelekerapo ya Poso. Morago o ne a fetisa tlhatlhobo ya boruti (e e kwa godimo mo koloning) ka maduo a a kwa godimo go feta moanelwa mongwe le mongwe yo mongwe ka Se-Dutch le go thaepa (e begilwe ke Neil Parsons mo ketapeleng ya gagwe ya Native Life in South Africa, Before and Since the European War and the Boer Rebellion). Ka nako eo, [[:en:Cape Colony]] e ne e na le tshwanelo ya go tlhopha banna botlhe ba dingwaga di le 21 kgotsa go feta, tshwanelo e ne e le gore ba kgone go bala le go kwala Seesimane kgotsa Se-Dutch le go amogela madi a a fetang £50 ka ngwaga. Ka jalo, fa a ne a le dingwaga di le 21 ka 1897, o ne a kgona go tlhopha, tshwanelo e a neng a tla e latlhegelwa moragonyana fa Cape Colony e ne e kopanngwa le dikolone tse dingwe tsa Borwa jwa Afrika go nna Union ya Aforika Borwa.
Ka bonako morago ga moo, o ne a nna moranodi wa kgotla ya babusi ba bokoloniale ba Boritane kwa Mafikeng fa motse o ne o dikaganyeditswe mme o ne a boloka lokwalodikgang lwa maitemogelo a gagwe lo lo neng lwa phasaladiwa morago ga loso lwa gagwe.
Morago ga Ntwa ya Bobedi ya Maburu e fedile, o ne a na le tsholofelo ya gore puso ya Boritane e tla netefatsa gore banna botlhe mo Aforika Borwa ba tla tswelela go fiwa tshwanelo ya go tlhopha, mme go na le moo ba ne ba neela bontsi jwa maatla a sepolotiki go puso e ntšhwa ya Aforika Borwa, e e neng e lekanyetsa ditshwanelo tsa go tlhopha mo bathong ba basweu ba Aforika Borwa fela. Plaatje o ne a tshwaya puso ya Boritane phoso ka tshwetso e mo mokwalong wa seatla o o sa gatisiwang wa 1909 o o nang le setlhogo se se reng Sekgoma ⁇ the Black Dreyfus.
g0ynty2alksuwc1wqpb2c3exvypgmzq
54415
54414
2026-09-04T06:17:55Z
Bree Khahlisi
13073
Fixed grammar
54415
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Tshekisho Plaatje''' (09 Diphalane 1876 - 19 Seetebosigo 1932) e ne e le rramatlhale wa Afrika
{{Infobox person|name=Solomon Tshekisho Plaatje <!-- include middle initial, if not specified in birth_name -->|image=Sol Plaatje 002.jpg<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1876|10|09|df=y}}<!-- or {{Birth-date and age|birth date†}} -->|birth_place=Doornfontein <!-- Not to be confused with the Doornfontein suburb of Johannesburg --> near [[Boshof]], [[Orange Free State]]|death_date={{Death date and age|1932|06|19|1876|10|09|df=y}} <!--or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|death_place=Pimville, [[Soweto]], [[Union of South Africa]]|resting place=West End Cemetery, [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]]|nationality=South African|occupation=Writer and political figure <ref>{{cite web | url=https://www.sahistory.org.za/people/solomon-tshekisho-plaatje | title=Solomon Tshekisho Plaatje | South African History Online }}</ref>|known for=Founder member of the [[SANNC]]<ref>{{cite web | url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095354890 | title=African National Congress }}</ref>|spouse(s)=Elizabeth Lilith M'belle|children=6|module={{Listen|filename="Nkosi Sikelel' iAfrika" sung by Sol T. Plaatje in October 1923.mp3|embed=yes|title=Plaatje's voice|type=speech|description=recorded October 1923}}}}
Borwa, mmegadikgang, moitse-dipuo, rradipolotiki, moranolodi le mokwadi. Plaatje e ne e le leloko la ba ba simolotseng lekoko la South African Native National Congress (SANNC) gape e le Mokwaledi-Kakaretso wa ntlha wa leloko le e neng morago ya nna African National Congress (ANC). [[Mmasepala wa Selegae wa Sol Plaatje]], o o akaretsang toropo ya [[Kimberley]], o reeletswe ka ene, fela jaaka Yunibesithi ya Sol Plaatje, e e butsweng ka 2014, teng ko Kimberley.<ref name="polity.org.za">[http://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 Address by the President of South Africa during the announcement of new Interim Councils and names of the New Universities, 25 July 2013], retrieved 25 July 2013.</ref>
[[Setshwantsho:ANC1914.jpg|thumb|South African Native National Congress]]
[[Setshwantsho:Sol Plaatje (centre) in Cradle of the World 1923.jpg|thumb]]
Plaatje o belegwe kwa Doornfontein gaufi le Boshof, Orange Free State (e jaanong e itsegeng jaaka Free State Province, nngwe ya diporofense di le robong tsa Afrika Borwa). Solomon Plaatje e ne e le ngwana wa borataro mo go barwa ba le robedi. Leina la ga rremogolo wa gagwe e ne e le Selogilwe Mogodi (1836 -1881). Mothapi wa gagwe wa molemirui wa mosweu, o o neng a bitswa Groenewald, o ne a mo fa leina la motshameko are ke Plaatje ('Setshwantsho') ka 1856. Lelapa la gagwe le ne la simolola go dirisa leina leno jaaka sefane. Batsadi ba gagwe, Johannes le Martha e ne e le maloko a setšhaba sa Ba[[Batho ba letso la Setswana|tswana]]. E ne e le Bakeresete mme ba ne ba berekela barongwa kwa diteisheneng tsa borongwa mo Aforika Borwa. E rile Solomon a le dingwaga di le nne, lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pniel, gaufi le Kimberley kwa Cape Colony. '''Lelapa le ile la ya go berekela morongwa wa Mojeremane, Ernst Westphal o e neng e le rremogolo wa moitse-dipuo, Ernst Westphel le mosadi wa gagwe Wilhelmine.''' Fa a le koo o ne a amogela thuto ya borongwa. Fa a ne a feta baithuti ka ene o ne a fiwa thuto e e oketsegileng ya sephiri ke Mohumagadi Westphal, yo gape a neng a mo ruta go tshameka piano le violin le go mo ruta go opela.[4] Ka February 1892, a na le dingwaga di le 15, o ne a nna morutabana wa moithuti, tiro e a neng a e dira dingwaga di le pedi.
Morago ga go tlogela sekolo, o ne a fudugela kwa Kimberley ka 1894 koo a neng a nna morongwa wa thelekerapo ya Poso. Morago o ne a fetisa tlhatlhobo ya boruti (e e kwa godimo mo koloning) ka maduo a a kwa godimo go feta moanelwa mongwe le mongwe yo mongwe ka Se-Dutch le go thaepa (e begilwe ke Neil Parsons mo ketapeleng ya gagwe ya Native Life in South Africa, Before and Since the European War and the Boer Rebellion). Ka nako eo, [[:en:Cape Colony]] e ne e na le tshwanelo ya go tlhopha banna botlhe ba dingwaga di le 21 kgotsa go feta, tshwanelo e ne e le gore ba kgone go bala le go kwala Seesimane kgotsa Se-Dutch le go amogela madi a a fetang £50 ka ngwaga. Ka jalo, fa a ne a le dingwaga di le 21 ka 1897, o ne a kgona go tlhopha, tshwanelo e a neng a tla e latlhegelwa moragonyana fa Cape Colony e ne e kopanngwa le dikolone tse dingwe tsa Borwa jwa Afrika go nna Union ya Aforika Borwa.
Ka bonako morago ga moo, o ne a nna moranodi wa kgotla ya babusi ba bokoloniale ba Boritane kwa Mafikeng fa motse o ne o dikaganyeditswe mme o ne a boloka lokwalodikgang lwa maitemogelo a gagwe lo lo neng lwa phasaladiwa morago ga loso lwa gagwe.
Morago ga Ntwa ya Bobedi ya Maburu e fedile, o ne a na le tsholofelo ya gore puso ya Boritane e tla netefatsa gore banna botlhe mo Aforika Borwa ba tla tswelela go fiwa tshwanelo ya go tlhopha, mme go na le moo ba ne ba neela bontsi jwa maatla a sepolotiki go puso e ntšhwa ya Aforika Borwa, e e neng e lekanyetsa ditshwanelo tsa go tlhopha mo bathong ba basweu ba Aforika Borwa fela. Plaatje o ne a tshwaya puso ya Boritane phoso ka tshwetso e mo mokwalong wa seatla o o sa gatisiwang wa 1909 o o nang le setlhogo se se reng Sekgoma ⁇ the Black Dreyfus.
E re ka e ne e le molweladiphetogo e bile e le radipolotiki, o ne a dirisa nako e ntsi ya botshelo jwa gagwe a lwela go golola batho ba Afrika. E ne e le leloko la mothei le Mokwaledi Kakaretso wa ntlha wa South African Native National Congress (SANNC), e e neng ya nna African National Congress (ANC) dingwaga di le lesome morago ga moo ka 1922. Jaaka leloko la setlhopha sa SANNC, o ne a ya kwa Engelane go ya go ipelaetsa kgatlhanong le Natives Land Act, 1913, mme morago a ya kwa Canada le United States kwa a neng a kopana le [[:en:Marcus Garvey]] le W. E. B. Du Bois.
tbsfxqbsgcdu750j2womtzbxylo1eo9
54416
54415
2026-09-04T06:24:45Z
Bree Khahlisi
13073
Fixed grammar
54416
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Tshekisho Plaatje''' (09 Diphalane 1876 - 19 Seetebosigo 1932) e ne e le rramatlhale wa Afrika
{{Infobox person|name=Solomon Tshekisho Plaatje <!-- include middle initial, if not specified in birth_name -->|image=Sol Plaatje 002.jpg<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1876|10|09|df=y}}<!-- or {{Birth-date and age|birth date†}} -->|birth_place=Doornfontein <!-- Not to be confused with the Doornfontein suburb of Johannesburg --> near [[Boshof]], [[Orange Free State]]|death_date={{Death date and age|1932|06|19|1876|10|09|df=y}} <!--or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|death_place=Pimville, [[Soweto]], [[Union of South Africa]]|resting place=West End Cemetery, [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]]|nationality=South African|occupation=Writer and political figure <ref>{{cite web | url=https://www.sahistory.org.za/people/solomon-tshekisho-plaatje | title=Solomon Tshekisho Plaatje | South African History Online }}</ref>|known for=Founder member of the [[SANNC]]<ref>{{cite web | url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095354890 | title=African National Congress }}</ref>|spouse(s)=Elizabeth Lilith M'belle|children=6|module={{Listen|filename="Nkosi Sikelel' iAfrika" sung by Sol T. Plaatje in October 1923.mp3|embed=yes|title=Plaatje's voice|type=speech|description=recorded October 1923}}}}
Borwa, mmegadikgang, moitse-dipuo, rradipolotiki, moranolodi le mokwadi. Plaatje e ne e le leloko la ba ba simolotseng lekoko la South African Native National Congress (SANNC) gape e le Mokwaledi-Kakaretso wa ntlha wa leloko le e neng morago ya nna African National Congress (ANC). [[Mmasepala wa Selegae wa Sol Plaatje]], o o akaretsang toropo ya [[Kimberley]], o reeletswe ka ene, fela jaaka Yunibesithi ya Sol Plaatje, e e butsweng ka 2014, teng ko Kimberley.<ref name="polity.org.za">[http://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 Address by the President of South Africa during the announcement of new Interim Councils and names of the New Universities, 25 July 2013], retrieved 25 July 2013.</ref>
[[Setshwantsho:ANC1914.jpg|thumb|South African Native National Congress]]
[[Setshwantsho:Sol Plaatje (centre) in Cradle of the World 1923.jpg|thumb]]
Plaatje o belegwe kwa Doornfontein gaufi le Boshof, Orange Free State (e jaanong e itsegeng jaaka Free State Province, nngwe ya diporofense di le robong tsa Afrika Borwa). Solomon Plaatje e ne e le ngwana wa borataro mo go barwa ba le robedi. Leina la ga rremogolo wa gagwe e ne e le Selogilwe Mogodi (1836 -1881). Mothapi wa gagwe wa molemirui wa mosweu, o o neng a bitswa Groenewald, o ne a mo fa leina la motshameko are ke Plaatje ('Setshwantsho') ka 1856. Lelapa la gagwe le ne la simolola go dirisa leina leno jaaka sefane. Batsadi ba gagwe, Johannes le Martha e ne e le maloko a setšhaba sa Ba[[Batho ba letso la Setswana|tswana]]. E ne e le Bakeresete mme ba ne ba berekela barongwa kwa diteisheneng tsa borongwa mo Aforika Borwa. E rile Solomon a le dingwaga di le nne, lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pniel, gaufi le Kimberley kwa Cape Colony. '''Lelapa le ile la ya go berekela morongwa wa Mojeremane, Ernst Westphal o e neng e le rremogolo wa moitse-dipuo, Ernst Westphel le mosadi wa gagwe Wilhelmine.''' Fa a le koo o ne a amogela thuto ya borongwa. Fa a ne a feta baithuti ka ene o ne a fiwa thuto e e oketsegileng ya sephiri ke Mohumagadi Westphal, yo gape a neng a mo ruta go tshameka piano le violin le go mo ruta go opela.[4] Ka February 1892, a na le dingwaga di le 15, o ne a nna morutabana wa moithuti, tiro e a neng a e dira dingwaga di le pedi.
Morago ga go tlogela sekolo, o ne a fudugela kwa Kimberley ka 1894 koo a neng a nna morongwa wa thelekerapo ya Poso. Morago o ne a fetisa tlhatlhobo ya boruti (e e kwa godimo mo koloning) ka maduo a a kwa godimo go feta moanelwa mongwe le mongwe yo mongwe ka Se-Dutch le go thaepa (e begilwe ke Neil Parsons mo ketapeleng ya gagwe ya Native Life in South Africa, Before and Since the European War and the Boer Rebellion). Ka nako eo, [[:en:Cape Colony]] e ne e na le tshwanelo ya go tlhopha banna botlhe ba dingwaga di le 21 kgotsa go feta, tshwanelo e ne e le gore ba kgone go bala le go kwala Seesimane kgotsa Se-Dutch le go amogela madi a a fetang £50 ka ngwaga. Ka jalo, fa a ne a le dingwaga di le 21 ka 1897, o ne a kgona go tlhopha, tshwanelo e a neng a tla e latlhegelwa moragonyana fa Cape Colony e ne e kopanngwa le dikolone tse dingwe tsa Borwa jwa Afrika go nna Union ya Aforika Borwa.
Ka bonako morago ga moo, o ne a nna moranodi wa kgotla ya babusi ba bokoloniale ba Boritane kwa Mafikeng fa motse o ne o dikaganyeditswe mme o ne a boloka lokwalodikgang lwa maitemogelo a gagwe lo lo neng lwa phasaladiwa morago ga loso lwa gagwe.
Morago ga Ntwa ya Bobedi ya Maburu e fedile, o ne a na le tsholofelo ya gore puso ya Boritane e tla netefatsa gore banna botlhe mo Aforika Borwa ba tla tswelela go fiwa tshwanelo ya go tlhopha, mme go na le moo ba ne ba neela bontsi jwa maatla a sepolotiki go puso e ntšhwa ya Aforika Borwa, e e neng e lekanyetsa ditshwanelo tsa go tlhopha mo bathong ba basweu ba Aforika Borwa fela. Plaatje o ne a tshwaya puso ya Boritane phoso ka tshwetso e mo mokwalong wa seatla o o sa gatisiwang wa 1909 o o nang le setlhogo se se reng Sekgoma ⁇ the Black Dreyfus.
E re ka e ne e le molweladiphetogo e bile e le radipolotiki, o ne a dirisa nako e ntsi ya botshelo jwa gagwe a lwela go golola batho ba Afrika. E ne e le leloko la mothei le Mokwaledi Kakaretso wa ntlha wa South African Native National Congress (SANNC), e e neng ya nna African National Congress (ANC) dingwaga di le lesome morago ga moo ka 1922. Jaaka leloko la setlhopha sa SANNC, o ne a ya kwa Engelane go ya go ipelaetsa kgatlhanong le Natives Land Act, 1913, mme morago a ya kwa Canada le United States kwa a neng a kopana le [[:en:Marcus Garvey]] le W. E. B. Du Bois.
Le fa gone Plaatje a godile a bua puo ya Setswana, o ne a tla nna motho yo o buang dipuo di le dintsi. O ne a kgona go bua dipuo di le supa ka thelelo, a dira jaaka moranodi wa kgotla ka nako ya Tlhaselo ya Mafikeng, mme a ranolela dikwalo tsa ga William Shakespeare mo Setswaneng. Bokgoni jwa gagwe jwa puo bo ne jwa dira gore a tsenele tiro ya bobegadikgang le go kwala. E ne e le morulaganyi le mong-karolo wa Kuranta ya Becoana (Bechuana Gazette) kwa Mahikeng, le kwa Kimberley Tsala ya Becoana (Bechuana Friend) le Tsala ya Batho (The Friend of the People).
Plaatje e ne e le motho wa ntlha wa mo Afrika Borwa go kwala padi ka Seesimane. O kwadile padi ka 1919, mme e ne ya phasaladiwa fela ka 1930 (ka 1928 mokwadi wa SeZulu R. R. R. Dhlomo o ne a gatisa padi ka puo ya Seesimane, e e nang le setlhogo sa An African Tragedy, kwa Lovedale Press, kwa Alice; seno se dira gore padi ya ga Dhlomo e nne padi ya ntlha e e gatisitsweng ya batho ba bantsho Aforika Borwa ka Seesimane, le fa Mhudi ya ga Plaatje e kwadilwe pele. O kwadile gape Native Life in South Africa, e Neil Parsons a e tlhalosang jaaka "e nngwe ya dibuka tse di tlhomologileng thata ka ga Aforika ke mongwe wa bakwadi ba ba tlhomologileng thata mo kontinenteng",le Boer War Diary e e gatisitsweng la ntlha dingwaga tse 40 morago ga loso lwa gagwe.
qdeegyaj0oibndvb7t2jva0315ommyj
54417
54416
2026-09-04T06:30:04Z
Bree Khahlisi
13073
Fixed grammar
54417
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Tshekisho Plaatje''' (09 Diphalane 1876 - 19 Seetebosigo 1932) e ne e le rramatlhale wa Afrika
{{Infobox person|name=Solomon Tshekisho Plaatje <!-- include middle initial, if not specified in birth_name -->|image=Sol Plaatje 002.jpg<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1876|10|09|df=y}}<!-- or {{Birth-date and age|birth date†}} -->|birth_place=Doornfontein <!-- Not to be confused with the Doornfontein suburb of Johannesburg --> near [[Boshof]], [[Orange Free State]]|death_date={{Death date and age|1932|06|19|1876|10|09|df=y}} <!--or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|death_place=Pimville, [[Soweto]], [[Union of South Africa]]|resting place=West End Cemetery, [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]]|nationality=South African|occupation=Writer and political figure <ref>{{cite web | url=https://www.sahistory.org.za/people/solomon-tshekisho-plaatje | title=Solomon Tshekisho Plaatje | South African History Online }}</ref>|known for=Founder member of the [[SANNC]]<ref>{{cite web | url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095354890 | title=African National Congress }}</ref>|spouse(s)=Elizabeth Lilith M'belle|children=6|module={{Listen|filename="Nkosi Sikelel' iAfrika" sung by Sol T. Plaatje in October 1923.mp3|embed=yes|title=Plaatje's voice|type=speech|description=recorded October 1923}}}}
Borwa, mmegadikgang, moitse-dipuo, rradipolotiki, moranolodi le mokwadi. Plaatje e ne e le leloko la ba ba simolotseng lekoko la South African Native National Congress (SANNC) gape e le Mokwaledi-Kakaretso wa ntlha wa leloko le e neng morago ya nna African National Congress (ANC). [[Mmasepala wa Selegae wa Sol Plaatje]], o o akaretsang toropo ya [[Kimberley]], o reeletswe ka ene, fela jaaka Yunibesithi ya Sol Plaatje, e e butsweng ka 2014, teng ko Kimberley.<ref name="polity.org.za">[http://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 Address by the President of South Africa during the announcement of new Interim Councils and names of the New Universities, 25 July 2013], retrieved 25 July 2013.</ref>
[[Setshwantsho:ANC1914.jpg|thumb|South African Native National Congress]]
[[Setshwantsho:Sol Plaatje (centre) in Cradle of the World 1923.jpg|thumb]]
Plaatje o belegwe kwa Doornfontein gaufi le Boshof, Orange Free State (e jaanong e itsegeng jaaka Free State Province, nngwe ya diporofense di le robong tsa Afrika Borwa). Solomon Plaatje e ne e le ngwana wa borataro mo go barwa ba le robedi. Leina la ga rremogolo wa gagwe e ne e le Selogilwe Mogodi (1836 -1881). Mothapi wa gagwe wa molemirui wa mosweu, o o neng a bitswa Groenewald, o ne a mo fa leina la motshameko are ke Plaatje ('Setshwantsho') ka 1856. Lelapa la gagwe le ne la simolola go dirisa leina leno jaaka sefane. Batsadi ba gagwe, Johannes le Martha e ne e le maloko a setšhaba sa Ba[[Batho ba letso la Setswana|tswana]]. E ne e le Bakeresete mme ba ne ba berekela barongwa kwa diteisheneng tsa borongwa mo Aforika Borwa. E rile Solomon a le dingwaga di le nne, lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pniel, gaufi le Kimberley kwa Cape Colony. '''Lelapa le ile la ya go berekela morongwa wa Mojeremane, Ernst Westphal o e neng e le rremogolo wa moitse-dipuo, Ernst Westphel le mosadi wa gagwe Wilhelmine.''' Fa a le koo o ne a amogela thuto ya borongwa. Fa a ne a feta baithuti ka ene o ne a fiwa thuto e e oketsegileng ya sephiri ke Mohumagadi Westphal, yo gape a neng a mo ruta go tshameka piano le violin le go mo ruta go opela.[4] Ka February 1892, a na le dingwaga di le 15, o ne a nna morutabana wa moithuti, tiro e a neng a e dira dingwaga di le pedi.
Morago ga go tlogela sekolo, o ne a fudugela kwa Kimberley ka 1894 koo a neng a nna morongwa wa thelekerapo ya Poso. Morago o ne a fetisa tlhatlhobo ya boruti (e e kwa godimo mo koloning) ka maduo a a kwa godimo go feta moanelwa mongwe le mongwe yo mongwe ka Se-Dutch le go thaepa (e begilwe ke Neil Parsons mo ketapeleng ya gagwe ya Native Life in South Africa, Before and Since the European War and the Boer Rebellion). Ka nako eo, [[:en:Cape Colony]] e ne e na le tshwanelo ya go tlhopha banna botlhe ba dingwaga di le 21 kgotsa go feta, tshwanelo e ne e le gore ba kgone go bala le go kwala Seesimane kgotsa Se-Dutch le go amogela madi a a fetang £50 ka ngwaga. Ka jalo, fa a ne a le dingwaga di le 21 ka 1897, o ne a kgona go tlhopha, tshwanelo e a neng a tla e latlhegelwa moragonyana fa Cape Colony e ne e kopanngwa le dikolone tse dingwe tsa Borwa jwa Afrika go nna Union ya Aforika Borwa.
Ka bonako morago ga moo, o ne a nna moranodi wa kgotla ya babusi ba bokoloniale ba Boritane kwa Mafikeng fa motse o ne o dikaganyeditswe mme o ne a boloka lokwalodikgang lwa maitemogelo a gagwe lo lo neng lwa phasaladiwa morago ga loso lwa gagwe.
Morago ga Ntwa ya Bobedi ya Maburu e fedile, o ne a na le tsholofelo ya gore puso ya Boritane e tla netefatsa gore banna botlhe mo Aforika Borwa ba tla tswelela go fiwa tshwanelo ya go tlhopha, mme go na le moo ba ne ba neela bontsi jwa maatla a sepolotiki go puso e ntšhwa ya Aforika Borwa, e e neng e lekanyetsa ditshwanelo tsa go tlhopha mo bathong ba basweu ba Aforika Borwa fela. Plaatje o ne a tshwaya puso ya Boritane phoso ka tshwetso e mo mokwalong wa seatla o o sa gatisiwang wa 1909 o o nang le setlhogo se se reng Sekgoma ⁇ the Black Dreyfus.
E re ka e ne e le molweladiphetogo e bile e le radipolotiki, o ne a dirisa nako e ntsi ya botshelo jwa gagwe a lwela go golola batho ba Afrika. E ne e le leloko la mothei le Mokwaledi Kakaretso wa ntlha wa South African Native National Congress (SANNC), e e neng ya nna African National Congress (ANC) dingwaga di le lesome morago ga moo ka 1922. Jaaka leloko la setlhopha sa SANNC, o ne a ya kwa Engelane go ya go ipelaetsa kgatlhanong le Natives Land Act, 1913, mme morago a ya kwa Canada le United States kwa a neng a kopana le [[:en:Marcus Garvey]] le W. E. B. Du Bois.
Le fa gone Plaatje a godile a bua puo ya Setswana, o ne a tla nna motho yo o buang dipuo di le dintsi. O ne a kgona go bua dipuo di le supa ka thelelo, a dira jaaka moranodi wa kgotla ka nako ya Tlhaselo ya Mafikeng, mme a ranolela dikwalo tsa ga William Shakespeare mo Setswaneng. Bokgoni jwa gagwe jwa puo bo ne jwa dira gore a tsenele tiro ya bobegadikgang le go kwala. E ne e le morulaganyi le mong-karolo wa Kuranta ya Becoana (Bechuana Gazette) kwa Mahikeng, le kwa Kimberley Tsala ya Becoana (Bechuana Friend) le Tsala ya Batho (The Friend of the People).
Plaatje e ne e le motho wa ntlha wa mo Afrika Borwa go kwala padi ka Seesimane. O kwadile padi ka 1919, mme e ne ya phasaladiwa fela ka 1930 (ka 1928 mokwadi wa SeZulu R. R. R. Dhlomo o ne a gatisa padi ka puo ya Seesimane, e e nang le setlhogo sa An African Tragedy, kwa Lovedale Press, kwa Alice; seno se dira gore padi ya ga Dhlomo e nne padi ya ntlha e e gatisitsweng ya batho ba bantsho Aforika Borwa ka Seesimane, le fa Mhudi ya ga Plaatje e kwadilwe pele. O kwadile gape Native Life in South Africa, e Neil Parsons a e tlhalosang jaaka "e nngwe ya dibuka tse di tlhomologileng thata ka ga Aforika ke mongwe wa bakwadi ba ba tlhomologileng thata mo kontinenteng",le Boer War Diary e e gatisitsweng la ntlha dingwaga tse 40 morago ga loso lwa gagwe.
Plaatje o ne a etela Boritane gararo. Fa a le koo o ne a kopana le batho ba le bantsi ba ba neng ba na le megopolo e e tshwanang le ya gagwe. Mongwe wa bone e ne e le mogwebi wa dibaesekopo le wa mafelo a bobogelo e bong George Lattimore yo ka 1923 a neng a itsise ka Pathé, Cradle of the World, e leng "filimi e e kgatlhang thata le e e kgatlhang thata ya maeto e e kileng ya bontshiwa". Mo lekwalong le a neng a le kwalela mokanoki wa Pan-Africanist e bong W. E. B. Du Bois, Lattimore o ne a bega gore o ne a na le "katlego" kwa Philharmonic Hall kwa Lontone. Moletlo ono o o neng o tshwana le motshameko o o neng o tshameka mmino le go opela, o ne o na le mmino le go opela. Plaatje o ne a thapiwa ke Lattimore go tsaya karolo ya leloko la morafe wa Afrika.
Se se botlhokwa ke gore, go ya ka SOAS University of London, go tshameka ga gagwe ga nakwana go supa nako ya botshelo jwa ga Plaatje fa a ne a "tlhoka madi thata". Fa go akanngwa ka "Cradle of the World" le ditshwantsho tsa yone tse di sa raraanang tsa ngwao ya batho ba ba tlholegang koo, go ka direga gore Plaatje o ka bo a ile a nna le seabe fa a ne a tlhoka go dira jalo. Plaatje, ke setlogolwana sa batho ba BaRong ba morafe o o buang Setswana; mme o belegetswe le go golela kwa Luthere Mission mo Orange Free State
dgvp23aguyem3kice6icjd39kqy54si
54418
54417
2026-09-04T06:32:15Z
Bree Khahlisi
13073
Fixed grammar
54418
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Tshekisho Plaatje''' (09 Diphalane 1876 - 19 Seetebosigo 1932) e ne e le rramatlhale wa Afrika
{{Infobox person|name=Solomon Tshekisho Plaatje <!-- include middle initial, if not specified in birth_name -->|image=Sol Plaatje 002.jpg<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1876|10|09|df=y}}<!-- or {{Birth-date and age|birth date†}} -->|birth_place=Doornfontein <!-- Not to be confused with the Doornfontein suburb of Johannesburg --> near [[Boshof]], [[Orange Free State]]|death_date={{Death date and age|1932|06|19|1876|10|09|df=y}} <!--or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|death_place=Pimville, [[Soweto]], [[Union of South Africa]]|resting place=West End Cemetery, [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]]|nationality=South African|occupation=Writer and political figure <ref>{{cite web | url=https://www.sahistory.org.za/people/solomon-tshekisho-plaatje | title=Solomon Tshekisho Plaatje | South African History Online }}</ref>|known for=Founder member of the [[SANNC]]<ref>{{cite web | url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095354890 | title=African National Congress }}</ref>|spouse(s)=Elizabeth Lilith M'belle|children=6|module={{Listen|filename="Nkosi Sikelel' iAfrika" sung by Sol T. Plaatje in October 1923.mp3|embed=yes|title=Plaatje's voice|type=speech|description=recorded October 1923}}}}
Borwa, mmegadikgang, moitse-dipuo, rradipolotiki, moranolodi le mokwadi. Plaatje e ne e le leloko la ba ba simolotseng lekoko la South African Native National Congress (SANNC) gape e le Mokwaledi-Kakaretso wa ntlha wa leloko le e neng morago ya nna African National Congress (ANC). [[Mmasepala wa Selegae wa Sol Plaatje]], o o akaretsang toropo ya [[Kimberley]], o reeletswe ka ene, fela jaaka Yunibesithi ya Sol Plaatje, e e butsweng ka 2014, teng ko Kimberley.<ref name="polity.org.za">[http://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 Address by the President of South Africa during the announcement of new Interim Councils and names of the New Universities, 25 July 2013], retrieved 25 July 2013.</ref>
[[Setshwantsho:ANC1914.jpg|thumb|South African Native National Congress]]
[[Setshwantsho:Sol Plaatje (centre) in Cradle of the World 1923.jpg|thumb]]
Plaatje o belegwe kwa Doornfontein gaufi le Boshof, Orange Free State (e jaanong e itsegeng jaaka Free State Province, nngwe ya diporofense di le robong tsa Afrika Borwa). Solomon Plaatje e ne e le ngwana wa borataro mo go barwa ba le robedi. Leina la ga rremogolo wa gagwe e ne e le Selogilwe Mogodi (1836 -1881). Mothapi wa gagwe wa molemirui wa mosweu, o o neng a bitswa Groenewald, o ne a mo fa leina la motshameko are ke Plaatje ('Setshwantsho') ka 1856. Lelapa la gagwe le ne la simolola go dirisa leina leno jaaka sefane. Batsadi ba gagwe, Johannes le Martha e ne e le maloko a setšhaba sa Ba[[Batho ba letso la Setswana|tswana]]. E ne e le Bakeresete mme ba ne ba berekela barongwa kwa diteisheneng tsa borongwa mo Aforika Borwa. E rile Solomon a le dingwaga di le nne, lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pniel, gaufi le Kimberley kwa Cape Colony. '''Lelapa le ile la ya go berekela morongwa wa Mojeremane, Ernst Westphal o e neng e le rremogolo wa moitse-dipuo, Ernst Westphel le mosadi wa gagwe Wilhelmine.''' Fa a le koo o ne a amogela thuto ya borongwa. Fa a ne a feta baithuti ka ene o ne a fiwa thuto e e oketsegileng ya sephiri ke Mohumagadi Westphal, yo gape a neng a mo ruta go tshameka piano le violin le go mo ruta go opela.[4] Ka February 1892, a na le dingwaga di le 15, o ne a nna morutabana wa moithuti, tiro e a neng a e dira dingwaga di le pedi.
Morago ga go tlogela sekolo, o ne a fudugela kwa Kimberley ka 1894 koo a neng a nna morongwa wa thelekerapo ya Poso. Morago o ne a fetisa tlhatlhobo ya boruti (e e kwa godimo mo koloning) ka maduo a a kwa godimo go feta moanelwa mongwe le mongwe yo mongwe ka Se-Dutch le go thaepa (e begilwe ke Neil Parsons mo ketapeleng ya gagwe ya Native Life in South Africa, Before and Since the European War and the Boer Rebellion). Ka nako eo, [[:en:Cape Colony]] e ne e na le tshwanelo ya go tlhopha banna botlhe ba dingwaga di le 21 kgotsa go feta, tshwanelo e ne e le gore ba kgone go bala le go kwala Seesimane kgotsa Se-Dutch le go amogela madi a a fetang £50 ka ngwaga. Ka jalo, fa a ne a le dingwaga di le 21 ka 1897, o ne a kgona go tlhopha, tshwanelo e a neng a tla e latlhegelwa moragonyana fa Cape Colony e ne e kopanngwa le dikolone tse dingwe tsa Borwa jwa Afrika go nna Union ya Aforika Borwa.
Ka bonako morago ga moo, o ne a nna moranodi wa kgotla ya babusi ba bokoloniale ba Boritane kwa Mafikeng fa motse o ne o dikaganyeditswe mme o ne a boloka lokwalodikgang lwa maitemogelo a gagwe lo lo neng lwa phasaladiwa morago ga loso lwa gagwe.
Morago ga Ntwa ya Bobedi ya Maburu e fedile, o ne a na le tsholofelo ya gore puso ya Boritane e tla netefatsa gore banna botlhe mo Aforika Borwa ba tla tswelela go fiwa tshwanelo ya go tlhopha, mme go na le moo ba ne ba neela bontsi jwa maatla a sepolotiki go puso e ntšhwa ya Aforika Borwa, e e neng e lekanyetsa ditshwanelo tsa go tlhopha mo bathong ba basweu ba Aforika Borwa fela. Plaatje o ne a tshwaya puso ya Boritane phoso ka tshwetso e mo mokwalong wa seatla o o sa gatisiwang wa 1909 o o nang le setlhogo se se reng Sekgoma ⁇ the Black Dreyfus.
E re ka e ne e le molweladiphetogo e bile e le radipolotiki, o ne a dirisa nako e ntsi ya botshelo jwa gagwe a lwela go golola batho ba Afrika. E ne e le leloko la mothei le Mokwaledi Kakaretso wa ntlha wa South African Native National Congress (SANNC), e e neng ya nna African National Congress (ANC) dingwaga di le lesome morago ga moo ka 1922. Jaaka leloko la setlhopha sa SANNC, o ne a ya kwa Engelane go ya go ipelaetsa kgatlhanong le Natives Land Act, 1913, mme morago a ya kwa Canada le United States kwa a neng a kopana le [[:en:Marcus Garvey]] le W. E. B. Du Bois.
Le fa gone Plaatje a godile a bua puo ya Setswana, o ne a tla nna motho yo o buang dipuo di le dintsi. O ne a kgona go bua dipuo di le supa ka thelelo, a dira jaaka moranodi wa kgotla ka nako ya Tlhaselo ya Mafikeng, mme a ranolela dikwalo tsa ga William Shakespeare mo Setswaneng. Bokgoni jwa gagwe jwa puo bo ne jwa dira gore a tsenele tiro ya bobegadikgang le go kwala. E ne e le morulaganyi le mong-karolo wa Kuranta ya Becoana (Bechuana Gazette) kwa Mahikeng, le kwa Kimberley Tsala ya Becoana (Bechuana Friend) le Tsala ya Batho (The Friend of the People).
Plaatje e ne e le motho wa ntlha wa mo Afrika Borwa go kwala padi ka Seesimane. O kwadile padi ka 1919, mme e ne ya phasaladiwa fela ka 1930 (ka 1928 mokwadi wa SeZulu R. R. R. Dhlomo o ne a gatisa padi ka puo ya Seesimane, e e nang le setlhogo sa An African Tragedy, kwa Lovedale Press, kwa Alice; seno se dira gore padi ya ga Dhlomo e nne padi ya ntlha e e gatisitsweng ya batho ba bantsho Aforika Borwa ka Seesimane, le fa Mhudi ya ga Plaatje e kwadilwe pele. O kwadile gape Native Life in South Africa, e Neil Parsons a e tlhalosang jaaka "e nngwe ya dibuka tse di tlhomologileng thata ka ga Aforika ke mongwe wa bakwadi ba ba tlhomologileng thata mo kontinenteng",le Boer War Diary e e gatisitsweng la ntlha dingwaga tse 40 morago ga loso lwa gagwe.
Plaatje o ne a etela Boritane gararo. Fa a le koo o ne a kopana le batho ba le bantsi ba ba neng ba na le megopolo e e tshwanang le ya gagwe. Mongwe wa bone e ne e le mogwebi wa dibaesekopo le wa mafelo a bobogelo e bong George Lattimore yo ka 1923 a neng a itsise ka Pathé, Cradle of the World, e leng "filimi e e kgatlhang thata le e e kgatlhang thata ya maeto e e kileng ya bontshiwa". Mo lekwalong le a neng a le kwalela mokanoki wa Pan-Africanist e bong W. E. B. Du Bois, Lattimore o ne a bega gore o ne a na le "katlego" kwa Philharmonic Hall kwa Lontone. Moletlo ono o o neng o tshwana le motshameko o o neng o tshameka mmino le go opela, o ne o na le mmino le go opela. Plaatje o ne a thapiwa ke Lattimore go tsaya karolo ya leloko la morafe wa Afrika.
Se se botlhokwa ke gore, go ya ka SOAS University of London, go tshameka ga gagwe ga nakwana go supa nako ya botshelo jwa ga Plaatje fa a ne a "tlhoka madi thata". Fa go akanngwa ka "Cradle of the World" le ditshwantsho tsa yone tse di sa raraanang tsa ngwao ya batho ba ba tlholegang koo, go ka direga gore Plaatje o ka bo a ile a nna le seabe fa a ne a tlhoka go dira jalo. Plaatje, ke setlogolwana sa batho ba BaRong ba morafe o o buang Setswana; mme o belegetswe le go golela kwa Luthere Mission mo Orange Free State.
Go dumelwa fa rekoto ya gagwe ya "Nkosi Sikelel' iAfrika" le Sylvia Colenso kwa piano e le rekoto ya ntlha e e sa ntseng e le teng ya pina ya setšhaba ya Afrika Borwa.
oldgh8rs9ft26vfgfjloyw5e8hgp4mo
54419
54418
2026-09-04T06:39:30Z
Bree Khahlisi
13073
Fixed typo
54419
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Tshekisho Plaatje''' (09 Diphalane 1876 - 19 Seetebosigo 1932) e ne e le rramatlhale wa Afrika
{{Infobox person|name=Solomon Tshekisho Plaatje <!-- include middle initial, if not specified in birth_name -->|image=Sol Plaatje 002.jpg<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1876|10|09|df=y}}<!-- or {{Birth-date and age|birth date†}} -->|birth_place=Doornfontein <!-- Not to be confused with the Doornfontein suburb of Johannesburg --> near [[Boshof]], [[Orange Free State]]|death_date={{Death date and age|1932|06|19|1876|10|09|df=y}} <!--or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|death_place=Pimville, [[Soweto]], [[Union of South Africa]]|resting place=West End Cemetery, [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]]|nationality=South African|occupation=Writer and political figure <ref>{{cite web | url=https://www.sahistory.org.za/people/solomon-tshekisho-plaatje | title=Solomon Tshekisho Plaatje | South African History Online }}</ref>|known for=Founder member of the [[SANNC]]<ref>{{cite web | url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095354890 | title=African National Congress }}</ref>|spouse(s)=Elizabeth Lilith M'belle|children=6|module={{Listen|filename="Nkosi Sikelel' iAfrika" sung by Sol T. Plaatje in October 1923.mp3|embed=yes|title=Plaatje's voice|type=speech|description=recorded October 1923}}}}
Borwa, mmegadikgang, moitse-dipuo, rradipolotiki, moranolodi le mokwadi. Plaatje e ne e le leloko la ba ba simolotseng lekoko la South African Native National Congress (SANNC) gape e le Mokwaledi-Kakaretso wa ntlha wa leloko le e neng morago ya nna African National Congress (ANC). [[Mmasepala wa Selegae wa Sol Plaatje]], o o akaretsang toropo ya [[Kimberley]], o reeletswe ka ene, fela jaaka Yunibesithi ya Sol Plaatje, e e butsweng ka 2014, teng ko Kimberley.<ref name="polity.org.za">[http://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 Address by the President of South Africa during the announcement of new Interim Councils and names of the New Universities, 25 July 2013], retrieved 25 July 2013.</ref>
[[Setshwantsho:ANC1914.jpg|thumb|South African Native National Congress]]
[[Setshwantsho:Sol Plaatje (centre) in Cradle of the World 1923.jpg|thumb]]
Plaatje o belegwe kwa Doornfontein gaufi le Boshof, Orange Free State (e jaanong e itsegeng jaaka Free State Province, nngwe ya diporofense di le robong tsa Afrika Borwa). Solomon Plaatje e ne e le ngwana wa borataro mo go barwa ba le robedi. Leina la ga rremogolo wa gagwe e ne e le Selogilwe Mogodi (1836 -1881). Mothapi wa gagwe wa molemirui wa mosweu, o o neng a bitswa Groenewald, o ne a mo fa leina la motshameko are ke Plaatje ('Setshwantsho') ka 1856. Lelapa la gagwe le ne la simolola go dirisa leina leno jaaka sefane. Batsadi ba gagwe, Johannes le Martha e ne e le maloko a setšhaba sa Ba[[Batho ba letso la Setswana|tswana]]. E ne e le Bakeresete mme ba ne ba berekela barongwa kwa diteisheneng tsa borongwa mo Aforika Borwa. E rile Solomon a le dingwaga di le nne, lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pniel, gaufi le Kimberley kwa Cape Colony. '''Lelapa le ile la ya go berekela morongwa wa Mojeremane, Ernst Westphal o e neng e le rremogolo wa moitse-dipuo, Ernst Westphel le mosadi wa gagwe Wilhelmine.''' Fa a le koo o ne a amogela thuto ya borongwa. Fa a ne a feta baithuti ka ene o ne a fiwa thuto e e oketsegileng ya sephiri ke Mohumagadi Westphal, yo gape a neng a mo ruta go tshameka piano le violin le go mo ruta go opela.[4] Ka February 1892, a na le dingwaga di le 15, o ne a nna morutabana wa moithuti, tiro e a neng a e dira dingwaga di le pedi.
Morago ga go tlogela sekolo, o ne a fudugela kwa Kimberley ka 1894 koo a neng a nna morongwa wa thelekerapo ya Poso. Morago o ne a fetisa tlhatlhobo ya boruti (e e kwa godimo mo koloning) ka maduo a a kwa godimo go feta moanelwa mongwe le mongwe yo mongwe ka Se-Dutch le go thaepa (e begilwe ke Neil Parsons mo ketapeleng ya gagwe ya Native Life in South Africa, Before and Since the European War and the Boer Rebellion). Ka nako eo, [[:en:Cape Colony]] e ne e na le tshwanelo ya go tlhopha banna botlhe ba dingwaga di le 21 kgotsa go feta, tshwanelo e ne e le gore ba kgone go bala le go kwala Seesimane kgotsa Se-Dutch le go amogela madi a a fetang £50 ka ngwaga. Ka jalo, fa a ne a le dingwaga di le 21 ka 1897, o ne a kgona go tlhopha, tshwanelo e a neng a tla e latlhegelwa moragonyana fa Cape Colony e ne e kopanngwa le dikolone tse dingwe tsa Borwa jwa Afrika go nna Union ya Aforika Borwa.
Ka bonako morago ga moo, o ne a nna moranodi wa kgotla ya babusi ba bokoloniale ba Boritane kwa Mafikeng fa motse o ne o dikaganyeditswe mme o ne a boloka lokwalodikgang lwa maitemogelo a gagwe lo lo neng lwa phasaladiwa morago ga loso lwa gagwe.
Morago ga Ntwa ya Bobedi ya Maburu e fedile, o ne a na le tsholofelo ya gore puso ya Boritane e tla netefatsa gore banna botlhe mo Aforika Borwa ba tla tswelela go fiwa tshwanelo ya go tlhopha, mme go na le moo ba ne ba neela bontsi jwa maatla a sepolotiki go puso e ntšhwa ya Aforika Borwa, e e neng e lekanyetsa ditshwanelo tsa go tlhopha mo bathong ba basweu ba Aforika Borwa fela. Plaatje o ne a tshwaya puso ya Boritane phoso ka tshwetso e mo mokwalong wa seatla o o sa gatisiwang wa 1909 o o nang le setlhogo se se reng Sekgoma ⁇ the Black Dreyfus.
E re ka e ne e le molweladiphetogo e bile e le radipolotiki, o ne a dirisa nako e ntsi ya botshelo jwa gagwe a lwela go golola batho ba Afrika. E ne e le leloko la mothei le Mokwaledi Kakaretso wa ntlha wa South African Native National Congress (SANNC), e e neng ya nna African National Congress (ANC) dingwaga di le lesome morago ga moo ka 1922. Jaaka leloko la setlhopha sa SANNC, o ne a ya kwa Engelane go ya go ipelaetsa kgatlhanong le Natives Land Act, 1913, mme morago a ya kwa Canada le United States kwa a neng a kopana le [[:en:Marcus Garvey]] le W. E. B. Du Bois.
Le fa gone Plaatje a godile a bua puo ya Setswana, o ne a tla nna motho yo o buang dipuo di le dintsi. O ne a kgona go bua dipuo di le supa ka thelelo, a dira jaaka moranodi wa kgotla ka nako ya Tlhaselo ya Mafikeng, mme a ranolela dikwalo tsa ga William Shakespeare mo Setswaneng. Bokgoni jwa gagwe jwa puo bo ne jwa dira gore a tsenele tiro ya bobegadikgang le go kwala. E ne e le morulaganyi le mong-karolo wa Kuranta ya Becoana (Bechuana Gazette) kwa Mahikeng, le kwa Kimberley Tsala ya Becoana (Bechuana Friend) le Tsala ya Batho (The Friend of the People).
Plaatje e ne e le motho wa ntlha wa mo Afrika Borwa go kwala padi ka Seesimane. O kwadile padi ka 1919, mme e ne ya phasaladiwa fela ka 1930 (ka 1928 mokwadi wa SeZulu R. R. R. Dhlomo o ne a gatisa padi ka puo ya Seesimane, e e nang le setlhogo sa An African Tragedy, kwa Lovedale Press, kwa Alice; seno se dira gore padi ya ga Dhlomo e nne padi ya ntlha e e gatisitsweng ya batho ba bantsho Aforika Borwa ka Seesimane, le fa Mhudi ya ga Plaatje e kwadilwe pele. O kwadile gape Native Life in South Africa, e Neil Parsons a e tlhalosang jaaka "e nngwe ya dibuka tse di tlhomologileng thata ka ga Aforika ke mongwe wa bakwadi ba ba tlhomologileng thata mo kontinenteng",le Boer War Diary e e gatisitsweng la ntlha dingwaga tse 40 morago ga loso lwa gagwe.
Plaatje o ne a etela Boritane gararo. Fa a le koo o ne a kopana le batho ba le bantsi ba ba neng ba na le megopolo e e tshwanang le ya gagwe. Mongwe wa bone e ne e le mogwebi wa dibaesekopo le wa mafelo a bobogelo e bong George Lattimore yo ka 1923 a neng a itsise ka Pathé, Cradle of the World, e leng "filimi e e kgatlhang thata le e e kgatlhang thata ya maeto e e kileng ya bontshiwa". Mo lekwalong le a neng a le kwalela mokanoki wa Pan-Africanist e bong W. E. B. Du Bois, Lattimore o ne a bega gore o ne a na le "katlego" kwa Philharmonic Hall kwa Lontone. Moletlo ono o o neng o tshwana le motshameko o o neng o tshameka mmino le go opela, o ne o na le mmino le go opela. Plaatje o ne a thapiwa ke Lattimore go tsaya karolo ya leloko la morafe wa Afrika.
Se se botlhokwa ke gore, go ya ka SOAS University of London, go tshameka ga gagwe ga nakwana go supa nako ya botshelo jwa ga Plaatje fa a ne a "tlhoka madi thata". Fa go akanngwa ka "Cradle of the World" le ditshwantsho tsa yone tse di sa raraanang tsa ngwao ya batho ba ba tlholegang koo, go ka direga gore Plaatje o ka bo a ile a nna le seabe fa a ne a tlhoka go dira jalo. Plaatje, ke setlogolwana sa batho ba BaRong ba morafe o o buang Setswana; mme o belegetswe le go golela kwa Luthere Mission mo Orange Free State.
Go dumelwa fa rekoto ya gagwe ya "Nkosi Sikelel' iAfrika" le Sylvia Colenso kwa piano e le rekoto ya ntlha e e sa ntseng e le teng ya pina ya setšhaba ya Afrika Borwa.
Plaatje e ne e le Mokeresete yo o ineetseng, mme a rulaganya setlhopha sa bokopano se se bidiwang Christian Brotherhood kwa Kimberley. O ne a nyetswe ke Elizabeth Lilith M'belle. Ba ne ba na le bana ba le barataro Frederick York St Leger, Halley, Richard, Violet, Olive le Johannes Gutenberg.
"Native Life" ya ga Plaatje e tlhalositswe ke bakanoki bangwe jaaka e e supang boikutlo jwa go nna tlhogoethata mo basading. Nngwe ya dikgaolo tseo ke 'Go Nna mo Sekolotong ga Rona mo Basading ba Basweu', e e bontshang megopolo ya go nna mo gae e e neng e le teng ka nako eo. Le fa go ntse jalo, se se gwetlhang pono eno ke go dirwa ga 'The International Woman Suffrage News' ya The British Newspaper Archive.
fmh323i4io9l3mdi1jixr45xgnbrrgf
54420
54419
2026-09-04T06:50:02Z
Bree Khahlisi
13073
Fixed grammar
54420
wikitext
text/x-wiki
'''Solomon Tshekisho Plaatje''' (09 Diphalane 1876 - 19 Seetebosigo 1932) e ne e le rramatlhale wa Afrika
{{Infobox person|name=Solomon Tshekisho Plaatje <!-- include middle initial, if not specified in birth_name -->|image=Sol Plaatje 002.jpg<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth date|1876|10|09|df=y}}<!-- or {{Birth-date and age|birth date†}} -->|birth_place=Doornfontein <!-- Not to be confused with the Doornfontein suburb of Johannesburg --> near [[Boshof]], [[Orange Free State]]|death_date={{Death date and age|1932|06|19|1876|10|09|df=y}} <!--or {{Death-date and age|df=yes|death date†|birth date†}} -->|death_place=Pimville, [[Soweto]], [[Union of South Africa]]|resting place=West End Cemetery, [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]]|nationality=South African|occupation=Writer and political figure <ref>{{cite web | url=https://www.sahistory.org.za/people/solomon-tshekisho-plaatje | title=Solomon Tshekisho Plaatje | South African History Online }}</ref>|known for=Founder member of the [[SANNC]]<ref>{{cite web | url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095354890 | title=African National Congress }}</ref>|spouse(s)=Elizabeth Lilith M'belle|children=6|module={{Listen|filename="Nkosi Sikelel' iAfrika" sung by Sol T. Plaatje in October 1923.mp3|embed=yes|title=Plaatje's voice|type=speech|description=recorded October 1923}}}}
Borwa, mmegadikgang, moitse-dipuo, rradipolotiki, moranolodi le mokwadi. Plaatje e ne e le leloko la ba ba simolotseng lekoko la South African Native National Congress (SANNC) gape e le Mokwaledi-Kakaretso wa ntlha wa leloko le e neng morago ya nna African National Congress (ANC). [[Mmasepala wa Selegae wa Sol Plaatje]], o o akaretsang toropo ya [[Kimberley]], o reeletswe ka ene, fela jaaka Yunibesithi ya Sol Plaatje, e e butsweng ka 2014, teng ko Kimberley.<ref name="polity.org.za">[http://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 Address by the President of South Africa during the announcement of new Interim Councils and names of the New Universities, 25 July 2013], retrieved 25 July 2013.</ref>
[[Setshwantsho:ANC1914.jpg|thumb|South African Native National Congress]]
[[Setshwantsho:Sol Plaatje (centre) in Cradle of the World 1923.jpg|thumb]]
Plaatje o belegwe kwa Doornfontein gaufi le Boshof, Orange Free State (e jaanong e itsegeng jaaka Free State Province, nngwe ya diporofense di le robong tsa Afrika Borwa). Solomon Plaatje e ne e le ngwana wa borataro mo go barwa ba le robedi. Leina la ga rremogolo wa gagwe e ne e le Selogilwe Mogodi (1836 -1881). Mothapi wa gagwe wa molemirui wa mosweu, o o neng a bitswa Groenewald, o ne a mo fa leina la motshameko are ke Plaatje ('Setshwantsho') ka 1856. Lelapa la gagwe le ne la simolola go dirisa leina leno jaaka sefane. Batsadi ba gagwe, Johannes le Martha e ne e le maloko a setšhaba sa Ba[[Batho ba letso la Setswana|tswana]]. E ne e le Bakeresete mme ba ne ba berekela barongwa kwa diteisheneng tsa borongwa mo Aforika Borwa. E rile Solomon a le dingwaga di le nne, lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pniel, gaufi le Kimberley kwa Cape Colony. '''Lelapa le ile la ya go berekela morongwa wa Mojeremane, Ernst Westphal o e neng e le rremogolo wa moitse-dipuo, Ernst Westphel le mosadi wa gagwe Wilhelmine.''' Fa a le koo o ne a amogela thuto ya borongwa. Fa a ne a feta baithuti ka ene o ne a fiwa thuto e e oketsegileng ya sephiri ke Mohumagadi Westphal, yo gape a neng a mo ruta go tshameka piano le violin le go mo ruta go opela.[4] Ka February 1892, a na le dingwaga di le 15, o ne a nna morutabana wa moithuti, tiro e a neng a e dira dingwaga di le pedi.
Morago ga go tlogela sekolo, o ne a fudugela kwa Kimberley ka 1894 koo a neng a nna morongwa wa thelekerapo ya Poso. Morago o ne a fetisa tlhatlhobo ya boruti (e e kwa godimo mo koloning) ka maduo a a kwa godimo go feta moanelwa mongwe le mongwe yo mongwe ka Se-Dutch le go thaepa (e begilwe ke Neil Parsons mo ketapeleng ya gagwe ya Native Life in South Africa, Before and Since the European War and the Boer Rebellion). Ka nako eo, [[:en:Cape Colony]] e ne e na le tshwanelo ya go tlhopha banna botlhe ba dingwaga di le 21 kgotsa go feta, tshwanelo e ne e le gore ba kgone go bala le go kwala Seesimane kgotsa Se-Dutch le go amogela madi a a fetang £50 ka ngwaga. Ka jalo, fa a ne a le dingwaga di le 21 ka 1897, o ne a kgona go tlhopha, tshwanelo e a neng a tla e latlhegelwa moragonyana fa Cape Colony e ne e kopanngwa le dikolone tse dingwe tsa Borwa jwa Afrika go nna Union ya Aforika Borwa.
Ka bonako morago ga moo, o ne a nna moranodi wa kgotla ya babusi ba bokoloniale ba Boritane kwa Mafikeng fa motse o ne o dikaganyeditswe mme o ne a boloka lokwalodikgang lwa maitemogelo a gagwe lo lo neng lwa phasaladiwa morago ga loso lwa gagwe.
Morago ga Ntwa ya Bobedi ya Maburu e fedile, o ne a na le tsholofelo ya gore puso ya Boritane e tla netefatsa gore banna botlhe mo Aforika Borwa ba tla tswelela go fiwa tshwanelo ya go tlhopha, mme go na le moo ba ne ba neela bontsi jwa maatla a sepolotiki go puso e ntšhwa ya Aforika Borwa, e e neng e lekanyetsa ditshwanelo tsa go tlhopha mo bathong ba basweu ba Aforika Borwa fela. Plaatje o ne a tshwaya puso ya Boritane phoso ka tshwetso e mo mokwalong wa seatla o o sa gatisiwang wa 1909 o o nang le setlhogo se se reng Sekgoma ⁇ the Black Dreyfus.
E re ka e ne e le molweladiphetogo e bile e le radipolotiki, o ne a dirisa nako e ntsi ya botshelo jwa gagwe a lwela go golola batho ba Afrika. E ne e le leloko la mothei le Mokwaledi Kakaretso wa ntlha wa South African Native National Congress (SANNC), e e neng ya nna African National Congress (ANC) dingwaga di le lesome morago ga moo ka 1922. Jaaka leloko la setlhopha sa SANNC, o ne a ya kwa Engelane go ya go ipelaetsa kgatlhanong le Natives Land Act, 1913, mme morago a ya kwa Canada le United States kwa a neng a kopana le [[:en:Marcus Garvey]] le W. E. B. Du Bois.
Le fa gone Plaatje a godile a bua puo ya Setswana, o ne a tla nna motho yo o buang dipuo di le dintsi. O ne a kgona go bua dipuo di le supa ka thelelo, a dira jaaka moranodi wa kgotla ka nako ya Tlhaselo ya Mafikeng, mme a ranolela dikwalo tsa ga William Shakespeare mo Setswaneng. Bokgoni jwa gagwe jwa puo bo ne jwa dira gore a tsenele tiro ya bobegadikgang le go kwala. E ne e le morulaganyi le mong-karolo wa Kuranta ya Becoana (Bechuana Gazette) kwa Mahikeng, le kwa Kimberley Tsala ya Becoana (Bechuana Friend) le Tsala ya Batho (The Friend of the People).
Plaatje e ne e le motho wa ntlha wa mo Afrika Borwa go kwala padi ka Seesimane. O kwadile padi ka 1919, mme e ne ya phasaladiwa fela ka 1930 (ka 1928 mokwadi wa SeZulu R. R. R. Dhlomo o ne a gatisa padi ka puo ya Seesimane, e e nang le setlhogo sa An African Tragedy, kwa Lovedale Press, kwa Alice; seno se dira gore padi ya ga Dhlomo e nne padi ya ntlha e e gatisitsweng ya batho ba bantsho Aforika Borwa ka Seesimane, le fa Mhudi ya ga Plaatje e kwadilwe pele. O kwadile gape Native Life in South Africa, e Neil Parsons a e tlhalosang jaaka "e nngwe ya dibuka tse di tlhomologileng thata ka ga Aforika ke mongwe wa bakwadi ba ba tlhomologileng thata mo kontinenteng",le Boer War Diary e e gatisitsweng la ntlha dingwaga tse 40 morago ga loso lwa gagwe.
Plaatje o ne a etela Boritane gararo. Fa a le koo o ne a kopana le batho ba le bantsi ba ba neng ba na le megopolo e e tshwanang le ya gagwe. Mongwe wa bone e ne e le mogwebi wa dibaesekopo le wa mafelo a bobogelo e bong George Lattimore yo ka 1923 a neng a itsise ka Pathé, Cradle of the World, e leng "filimi e e kgatlhang thata le e e kgatlhang thata ya maeto e e kileng ya bontshiwa". Mo lekwalong le a neng a le kwalela mokanoki wa Pan-Africanist e bong W. E. B. Du Bois, Lattimore o ne a bega gore o ne a na le "katlego" kwa Philharmonic Hall kwa Lontone. Moletlo ono o o neng o tshwana le motshameko o o neng o tshameka mmino le go opela, o ne o na le mmino le go opela. Plaatje o ne a thapiwa ke Lattimore go tsaya karolo ya leloko la morafe wa Afrika.
Se se botlhokwa ke gore, go ya ka SOAS University of London, go tshameka ga gagwe ga nakwana go supa nako ya botshelo jwa ga Plaatje fa a ne a "tlhoka madi thata". Fa go akanngwa ka "Cradle of the World" le ditshwantsho tsa yone tse di sa raraanang tsa ngwao ya batho ba ba tlholegang koo, go ka direga gore Plaatje o ka bo a ile a nna le seabe fa a ne a tlhoka go dira jalo. Plaatje, ke setlogolwana sa batho ba BaRong ba morafe o o buang Setswana; mme o belegetswe le go golela kwa Luthere Mission mo Orange Free State.
Go dumelwa fa rekoto ya gagwe ya "Nkosi Sikelel' iAfrika" le Sylvia Colenso kwa piano e le rekoto ya ntlha e e sa ntseng e le teng ya pina ya setšhaba ya Afrika Borwa.
Plaatje e ne e le Mokeresete yo o ineetseng, mme a rulaganya setlhopha sa bokopano se se bidiwang Christian Brotherhood kwa Kimberley. O ne a nyetswe ke Elizabeth Lilith M'belle. Ba ne ba na le bana ba le barataro Frederick York St Leger, Halley, Richard, Violet, Olive le Johannes Gutenberg.
"Native Life" ya ga Plaatje e tlhalositswe ke bakanoki bangwe jaaka e e supang boikutlo jwa go nna tlhogoethata mo basading. Nngwe ya dikgaolo tseo ke 'Go Nna mo Sekolotong ga Rona mo Basading ba Basweu', e e bontshang megopolo ya go nna mo gae e e neng e le teng ka nako eo. Le fa go ntse jalo, se se gwetlhang pono eno ke go dirwa ga 'The International Woman Suffrage News' ya The British Newspaper Archive.
Ka Phukwi 1923, 'Sol Plaatje, Esq' o ne a ntsha madi a a kana ka 4 shillings le 3 pence go thusa mo ntlheng ya boditšhabatšhaba ya go lwela ditshwanelo tsa basadi. Se se kgatlhang ke gore, 1923 e ne e le nako e e maswe thata mo go tsa madi, lefa go ntse jalo Plaatje o ne a ntsha moneelo ono. Le fa gone go sa itsiwe sentle gore ke ka ntlha yang fa a ne a ntsha moneelo ono, seno se tsosa dipotso di le mmalwa tsa botlhokwa malebana le tsela e buka ya "Our Indebtedness to White Women" e neng ya kwalwa ka yone.
Basadi ba basweu ba ne ba na le seabe sa botlhokwa mo botshelong jwa gagwe. Sa ntlha, Mme Wilhelmine Westphal, yo ka ntlha ya seabe se se golang sa monna wa gagwe mo pusong ya Mission, a tsereng karolo e kgolo mo go ruteng ga Plaatje yo mmotlana.Sa bobedi, Georgiana Solomon le Jane Cobden, ba ne ba tsereganya mo boemong jwa ga Plaatje mo go se se bidiwang Mokgatlho wa Tshireletso ya Baaborijene, go leka go mo gapa, mme seo se ne sa dira gore ba lelekwe. Sa boraro, fa a ne a kwala "Native Life", Landlady Alice Timerberlake ga a ka a lelekisa Plaatje yo o neng a tlhoka madi a go a hira, mme seo se ne sa mo letla go baya kwa pele go kokoanya madi a go gatisa "Native Life".
Plaatje o ne a tlhokafala ka ntlha ya nyumonia kwa Pimville, Johannesburg, ka 19 Seetebosigo 1932 a le dingwaga di le 55, mme a fitlhwa kwa Kimberley. Batho ba ba fetang sekete ba ne ba ya kwa phitlhong ya Ga Plaatje.
0nyddgjbo8iwuipxh9ibgglbws3r57t
Anatoly Karpov
0
10384
54404
46877
2026-09-03T12:29:30Z
Juan carlos perez rodriguez
13135
54404
wikitext
text/x-wiki
'''Anatoly Yevgenyevich Karpov''' (Se-Russia: Анатолий Евге́ньевич Ка́рпов, IPA: o tshotswe ka Motsheganong 23, wa dingwaga tsa bo 1950
tsa kwa Russia. Mampodi wa Chess, le radipolotiki. E ne e le Mmampodi wa Lefatshe wa Chess wa bo 12 go tloga ka 1975 go fitlha ka 1985, Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE makgetlo a le mararo (1993, 1996, 1998), mmampodi wa Lefatshe wa Chess makgetlo a le mabedi jaaka leloko la setlhopha sa USSR (1985, 1989), le mofenyi wa makgetlo a le marataro wa Chess team ya USSR a19. 1974, 1980, 1982, 1986, 1988). Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Bobegadikgang jwa Tšhese o ne wa mo naya Di-Oscar di le robongwe tsa Tšhese (1973–77, 1979, 1980, 1981, 1984).
Katlego ya ga Karpov mo kgaisanong ya tšhese e akaretsa go fetsa mo maemong a ntlha a a fetang 160.<ref>In his 1994 book ''My Best Games'', [https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 Karpov says he played some 200 tournaments and matches,] and won more than 100.</ref>O ne a na le tlhoro ya Elo ya 2780, mme dikgwedi tsa gagwe di le 102 tsa palogotlhe ya lefatshe nomoro ya ntlha ke ya boraro e telele go gaisa tsotlhe, morago ga Magnus Carlsen le Garry Kasparov. Karpov gape ke Leloko le le tlhophilweng la Duma ya Puso kwa Russia. Fa e sa le ka 2006, e ntse e le modulasetulo wa Khomišene ya Pabalesego ya Tikologo le Tshireletso ya Tikologo ya Phaposi ya Baagi ya Russian Federation, mme fa e sale ka 2007 e ntse e le leloko la Lekgotla la Setšhaba ka fa tlase ga Lefapha la Tshireletso.<ref>[http://eurasia-assembly.org/en/news/anatoly-karpov-elected-deputy-secretary-general-assembly "Anatoly Karpov elected as Deputy Secretary General of the Assembly"]. ''Official site of the Eurasian Peoples' Assembly''. February 8, 2021. Retrieved February 24, 2022.</ref>
== Botshelo jwa bogologolo ==
{{Infobox person|name=Anatoly Karpov<br/>{{nobold|{{lang|ru| Анатолий Карпов}}}}|image=Anatoly Karpov 2017 april.jpg|caption=Karpov in 2017|birth_date={{birth date and age|1951|05|23}}|birth_place=[[Zlatoust]], Chelyabinsk Oblast, Russian SFSR, Soviet Union|title=[[Grandmaster (chess)|Grandmaster]] (1970)|module={{Listen|embed=yes|filename= Anatolij Karpov voice.oga|title=Anatoly Karpov's voice|description=from the Echo of Moscow program, 9 March 2006}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office1 = Member of the [[State Duma]] for [[Tyumen Oblast]]'s [[Party List]]
| term_start1 = 21 December 2011
| term_end1 =
| party = [[United Russia]]
}}}}
Karpov o tsholetswe mo lelapeng la Ba-Russia ka Motsheganong 23, 1951,<ref>''How Karpov Wins'', p. xiii</ref> <ref>''Deep Blue: An Artificial Intelligence Milestone''bats, p. 44</ref>kwa Zlatoust, kwa kgaolong ya Urals ya Soviet Union ya pele, mme a ithuta go tshameka tšhese a le dingwaga di le nne.<ref>Keene, Raymond (October 1978). "Anatoly Karpov". ''[[:en:Chess_Life_&_Review|Chess Life & Review]]''. Vol. XXIII, no. 10. p. 539.</ref>Go tlhatloga ga gagwe ga ntlha mo tšheseng go ne ga nna bonako, ka gonne o ne a nna setswerere sa tšhese fa a le dingwaga di le 11. Fa a le dingwaga di le 12, o ne a amogelwa kwa sekolong se se tumileng sa tšhese sa ga Mikhail Botvinnik, le fa Botvinnik a ne a bua jaana ka Karpov yo mmotlana: "Mosimane yono ga a itse sepe ka isagwe ya gagwe ya tšhese, mme go na le tiro eno."<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess"]. ''The New York Times''. Retrieved February 15, 2021.</ref>
Karpov o ne a dumela gore go tlhaloganya ga gagwe kgopolo ya tšhese go ne go tlhakane tlhogo thata ka nako eo, mme moragonyana o ne a kwala gore tiro ya sekolo e Botvinnik a neng a e abetswe e ne ya mo thusa thata, ka gonne e ne e tlhoka gore a lebe dibuka tsa tšhese le go dira ka natla.<ref>[[:en:Special:BookSources/0-689-12060-5|Karpov, A. (1992). ''Karpov on Karpov:'']] ''A Memoirs of a Chess World Champion''. Atheneum. ISBN <bdi>0-689-12060-5</bdi>.</ref> Karpov o ne a tokafala ka bonako thata ka fa tlase ga tlhokomelo ya ga Botvinnik mo e leng gore o ne a nna mong yo mmotlana go gaisa botlhe wa Soviet mo hisitoring fa a le dingwaga di le lesome le botlhano ka 1966; seno se ne sa bofa rekoto e e neng ya tlhongwa ke Boris Spassky ka 1952.<ref>Editorial Staff (April 15, 2022)[https://www.chessjournal.com/boris-spassky/ . "Boris Spassky - The Russian Chess Grandmaster Legend - Chess Player Profile"]. ''The Chess Journal''. Retrieved August 4, 2022.</ref><ref>[https://ruchess.ru/en/persons_of_day/anatoly_karpov/ "ANATOLY KARPOV".] ''Федерация шахмат России''. Retrieved August 4, 2022.</ref>
== Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele ==
'''Mong yo mmotlana'''
Karpov o ne a nna wa ntlha mo kgaisanong ya gagwe ya ntlha ya boditšhabatšhaba, kwa Třinec, dikgwedi di le mmalwa moragonyana, a le kwa pele ga Viktor Kupreichik. Ka 1967, o ne a fenya Kgaisano ya ngwaga le ngwaga ya Niemeyer kwa Groningen.<ref>[[:en:Chess_Review|"Junior Meet".]] ''Chess Review''. Vol. 36, no. 4. April 1968. p. 99. <q>The Niemeyer International Junior Tournament in Groningen, Holland, went to Karpov of the Soviet Union with 5½–1½, half a point ahead of Jocha of Hungary.</q></ref> <ref>[http://www.365chess.com/tournaments/EU-ch_U18_f-A_6768_1967/26508 "EU-ch U18 f-A 6768 1967".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref>Karpov o ne a gapa mmentlele wa gauta ka ntlha ya go dira sentle mo dithutong kwa sekolong se segolo, mme a tsena kwa Yunibesithing ya Naga ya Moscow ka 1968 go ya go ithuta dipalo. Moragonyana o ne a fudugela kwa Yunibesithing ya Puso ya Leningrad, mme kgabagare a aloga koo mo thutong ya ikonomi. Lengwe la mabaka a go fudusediwa kwa go ene e ne e le gore a nne gaufi le mokatisi wa gagwe, e bong Semyon Furman, yo o neng a nna kwa Leningrad. Mo dikwalong tsa gagwe, Karpov o akgola Furman jaaka tlhotlheletso e kgolo mo kgolong ya gagwe jaaka motshameki wa maemo a a kwa godimo.<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess".] ''The NY Times''. Retrieved November 16, 2022.</ref>
Ka 1969, Karpov e ne ya nna motshameki wa ntlha wa Soviet fa e sale ka Spassky (1955) go fenya Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Basha, a ntsha 10/11 e e sa fenngwang mo setlhopheng sa bofelo sa A kwa Stockholm.<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Wch_U20_fin-A_1969/26788 "Wch U20 fin-A".] 365Chess.com. Retrieved October 20, 2013.</ref> Phenyo eno e ne ya dira gore a nne le sekgele sa Mong wa Boditšhabatšhaba.<ref>Trifunovich, Petar (October 1969). "Tenth Junior World Championship. Stockholm, August 10 – 29, 1969". ''Chess Review''. Vol. 37, no. 10. p. 315.</ref>Ka 1970, Karpov o ne a lekana le Pal Benko mo maemong a bone le a botlhano kwa kgaisanong ya boditšhabatšhaba kwa Caracas, Venezuela,<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Caracas_1970/22885 "Caracas 1970".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref> mme a bona sekgele sa boditšhabatšhaba sa go nna moeteledipele wa boditšhabatšhaba.<ref>Kavalek, Lubosh (September 1970). "Don't Walk – Run". ''Chess Life & Review''. Vol. XXV, no. 9. p. 483. <q>Anatoli Karpov is a new International Grandmaster. Playing "waiting chess" he just made the grandmaster norm.</q></ref> FIDE e ne ya mo naya sekgele seno ka nako ya khonkerese ya yone ya bo 41, e e neng e tshwerwe ka nako ya Diolimpiki tsa Tšhese kwa Siegen, kwa Jeremane Bophirima ka Lwetse 1970.<ref>Cramer, Fred (January 1971). "FIDE'S 41st -and Greatest -Congress". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVI, no. 1. p. 24. <q>The Congress awarded IGM titles to Anatoly Karpov and Buchuti Gurgenldze of the USSR and to Walter Browne of Australia.</q></ref>
'''Mogolo'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov (1967).jpg|thumb|Anatoly Karpov ka ngwaga wa 1967]]
Karpov o fentse kgaisano ya Segopotso sa Alekhine ya 1971 kwa Moscow (ka kopanelo le Leonid Stein), pele ga lebala le le tletseng dinaledi, ka phenyo ya gagwe ya ntlha e e botlhokwa ya bagolo.<ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Alekhine_mem_1971/23191 "Alekhine mem 1971".] ''www.365chess.com''.</ref>Tekanyetso ya gagwe ya Elo e ne ya tswa go 2540 ka 1971 go ya go 2660 ka 1973,<ref>[https://www.olimpbase.org/Elo/player/Karpov,%20Anatoly.html "FIDE rating history: Karpov, Anatoly"]</ref> e mo go yone a neng a nna mo maemong a bobedi mo dikgaisanong tsa Soviet tsa 1973, a le kwa morago ga Spassky ka ntlha e le nngwe<ref>"41st Soviet Chess Championship, Moscow 1973". ''www.olimpbase.org''.</ref> mme a tshwanelegela go tsenela dikgaisano tsa Leningrad.<ref>"Leningrad Interzonal 1973". ''www.365chess.com''.</ref>
'''Motlhatlhojwa'''
Bommampodi ba lefatshe ba ba botlana ba Karpov ba ne ba mo tshwanelegela go tsenela nngwe ya di-Interzonal tse pedi,<ref>[https://www.mark-weeks.com/chess/zonals/1972-75q.htm Zonal Qualifiers 1972-1975,] Mark Weeks' Chess Pages</ref> <ref>Cramer, Fred (January 1973). "The 1973 Interzonals". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. p. 34.</ref>kgato mo modikologong wa Bommampodi ba Lefatshe ba 1975 go tlhopha mogwetlhani go tshameka mmampodi wa lefatshe Bobby Fischer. O ne a fetsa a lekana pele mo Leningrad Interzonal, a tshwanelegela Metshameko ya Bontlhopheng ya 1974.
Karpov o ne a fenya Lev Polugaevsky ka dino tsa +3=5 mo motshamekong wa ntlha wa Bontlhopheng, mme a bona tshwanelo ya go lebana le mmampodi wa pele Boris Spassky mo tikologong ya semifaenale. Karpov o ne a le mo rekotong a re o dumela gore Spassky o tla mo fenya bonolo fela mme a fenya modikologo wa Batlhophiwa go lebana le Fischer, le gore ene (Karpov) o tla fenya modikologo o o latelang wa Batlhophiwa ka 1977.
Makgaolakgang a Bontlhopheng a ne a tshamekelwa kwa Moscow le Victor Korchnoi. Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa bobedi kgatlhanong le Sicilian Dragon, morago ga moo a ntsha phenyo e nngwe mo motshamekong wa borataro. Morago ga go tshwana ga lesome ka go latelana, Korchnoi o ne a latlha boemo jwa phenyo mo motshamekong wa bolesome le bosupa go naya Karpov ketapele ya 3-0. Mo motshamekong wa bo 19, Korchnoi o ne a atlega go fenya motshameko o moleele wa bokhutlo, morago ga moo a bona phenyo e e bonako morago ga go dira phoso ke Karpov metshameko e le mebedi moragonyana. Dithalo tse dingwe tse tharo, tsa bofelo tse di neng tsa dumalanwa ke Karpov fa a ne a le mo cboemo jo bo botoka, a tswala motshameko, ka Karpov a fenya +3−2=19, a mo naya tshwanelo ya go tswelela pele go gwetlha Fischer go bona sekgele sa lefatshe.<ref>chessgames.com, ''Karpov - Korchnoi Candidates Final (1974)''</ref>
'''Motshameko le Fischer ka 1975'''
Le fa go ne go solofetswe thata motshameko wa bommampodi ba lefatshe fa gare ga Karpov le Fischer, ditsholofelo tseo ga di ise di ko di diragadiwe. Fischer ga a ka a gatelela fela gore motshameko e nne wa ntlha go ya go diphenyo di le lesome (go tshwana ga go balwe), mme gape le gore mmampodi a boloke serwalatlhogo fa dino di lekana ka 9–9. FIDE, Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Chess, o ne wa gana go letlelela molao ono, mme wa naya batshameki ka bobedi letlha la bofelo la Moranang 1, 1975, go dumalana go tshameka motshameko ka fa tlase ga melao e e amogetsweng ke FIDE.<ref>Hochberg, Burt (May 1975). "News & Views". ''Chess Life and Review''. Newburgh, New York: United States Chess Federation.</ref>Fa Fischer a sa dumalane, Moporesidente wa FIDE Max Euwe o ne a bolela ka Moranang 3, 1975, gore Fischer o ne a latlhegetswe ke sekgele sa gagwe mme Karpov e ne e le Mmampodi yo mošwa wa Lefatshe.<ref>[[:en:Robert_Byrne_(chess_player)|Byrne, Robert]] (1976). ''Anatoly Karpov, The Road to the World Chess Championship''. New York: Bantam Books. p. 1. ISBN <bdi>0-553-02876-6</bdi>.</ref> Moragonyana Karpov o ne a leka go tlhoma motshameko o mongwe le Fischer, mme dipuisano di ne tsa wela fa fatshe. Seno se ne sa dira gore Karpov yo mmotlana a nne le seabe sa go nna Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe a sa lebana le mmampodi yo o busang.
Garry Kasparov o ne a bolela gore Karpov o ne a tla bo a na le ditšhono tse di siameng ka gonne o ne a fentse Spassky ka tsela e e tlhomamisang mme e ne e le mofuta o mosha wa seporofešenale se se thata, mme eleruri o ne a na le metshameko ya boleng jo bo kwa godimo, fa Fischer ene a ne a sa dire sepe dingwaga di le tharo.<ref>''Kasparov, [[:en:My_Great_Predecessors|My Great Predecessors,]] part IV: Fischer, p. 474''</ref>Kgopolo e e boeletswa ke Karpov ka boene.<ref>[https://en.chessbase.com/post/karpov-interview-tania-sachdev "Karpov on Fischer, Korchnoi, Kasparov and the chess world today".] Chessbase. February 5, 2020. Retrieved February 6, 2020.</ref> Spassky o ne a akanya gore Fischer o ne a tla bo a fentse ka 1975, mme Karpov o ne a tla bo a tshwanelega gape mme a fenya Fischer ka 1978.<ref>In an article (PDF) published in 2004 on the Chesscafe website Susan Polgar wrote: [http://www.chesscafe.com/text/polgar26.pdf "I spoke to Boris Spassky about this same issue and he believes that Bobby would have won in 1975, but that Anatoly would have won the rematch."]</ref>Karpov o boletse gore fa a ka bo a nnile le tshono ya go tshameka Fischer mo dikgaisanong tsa bommampodi mo dingwageng tsa gagwe tsa masome a mabedi, o ka bo a nnile motshameki yo o botoka thata ka ntlha ya seo.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.</ref>
'''Mampodi wa lefatshe'''
[[Setshwantsho:Max Euwe, wife and Karpov 1976.jpg|thumb|Karpov le poresidente wa FIDE Max Euwe le mosadi wa gagwe ka 1976]]
E re ka Karpov a ne a ikemiseditse go itshupa e le mmampodi yo o kafa molaong, o ne a nna le seabe mo e ka nnang mo dikgaisanong tsotlhe tse dikgolo mo dingwageng di le lesome tse di latelang. O ne a fenya kgaisano ya Milan ka tsela e e tlhatswang pelo ka 1975, mme a gapa sekgele sa gagwe sa ntlha mo go tse tharo tsa Soviet ka 1976. O ne a tlhama motseletsele o o gakgamatsang wa diphenyo tsa kgaisano kgatlhanong le batshameki ba ba nonofileng go gaisa mo lefatsheng. Karpov o ne a tshwere rekoto ya diphenyo tse dintsi tse di latelanang mo dikgaisanong (9) go fitlha e thubiwa ke Garry Kasparov (15). Ka ntlha ya moo, bontsi jwa baitseanape ba tšhese ba ne ba dumalana ka bonako gore Karpov e ne e le mmampodi wa lefatshe yo o kafa molaong.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press[[:en:Special:BookSources/978-1857443851|. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.]]</ref>
Ka 1978, tshireletso ya ntlha ya ga Karpov ya setlhogo e ne e le kgatlhanong le Viktor Korchnoi, moganetsi yo a neng a mo fentse mo modikologong wa Bontlhopheng ba 1973–75; motshameko ono o ne wa tshamekelwa kwa Baguio, kwa Philippines, mme mofenyi o ne a tlhoka go fenya makgetlo a le marataro. Jaaka ka 1974, Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa borobedi morago ga go tshwana ga supa go bula motshameko. Fa dino di ne di le +5−2=20 mo go Karpov, Korchnoi o ne a dira thulaganyo ya go boela morago, mme a fenya metshameko e le meraro mo go e mene e e latelang go lekana le Karpov. Karpov o ne a fenya motshameko o o latelang go boloka sekgele (+6−5=21).<ref>chessgames.com, ''Karpov vs Korchnoi, [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54641 1978]''</ref> Dingwaga di le tharo moragonyana, Korchnoi o ne a tlhagelela gape jaaka mofenyi wa Bontlhopheng kgatlhanong le mofenyi wa makgaolakgang wa Jeremane Robert Hübner go gwetlha Karpov kwa Merano, kwa Italy. Karpov o fentse motshameko ono ka diatla, 11–7 (+6−2=10), mo go se se gakologelwang jaaka "Polao ya Batho kwa Merano".
Tiro ya ga Karpov ya dikgaisano e ne ya fitlha kwa setlhoeng kwa kgaisanong ya "Kgaisano ya Dinaledi" ya Montreal ka 1979, koo a neng a fetsa e le wa ntlha (+7−1=10) le Mikhail Tal pele ga lebala la batshameki ba ba nonofileng ba ba neng ba weditswe ke Jan Timman, Batho ba ba neng ba le teng, ba ne ba dira jalo<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montreal 1979]</ref>. O ne a laola Las Palmas ka 1977 ka 131⁄2/15 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas 1977]</ref>. O ne gape a fenya kgaisano e e tumileng ya Bugojno ka 1978 (e e neng e abelanwa)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref>, 1980 <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Bugojno_1980/21871 Bugojno 1980]</ref> le 1986 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=50486 Bugojno 1986]</ref>, kgaisano ya Linares ka 1981 (e e neng e abelanwa le Larry Christiansen)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> le 1994 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=81198 Linares 1994]</ref>, kgaisano ya Tilburg ka 1977<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref>, 1979 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref>, 1980<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref>, 1982 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89033 Tilburg 1982]</ref>, 1083 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89031 Tilburg 1983]</ref>, 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89045 Tilburg 1988]</ref> Champiship Soviet Union 1976 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Champ. Soviet Union 1976]</ref>, 1983 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79502 Champ. Soviet Union 1983]</ref>, le 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90344 Camp. Soviet Union 1988]</ref>.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=20719 chessgames.com, ''Anatoly Karpov'']</ref>
Karpov o ne a emela Soviet Union kwa Diolimpiading di le thataro tsa Chess, tse mo go tsone tsotlhe USSR e neng ya gapa mmentlele wa gauta wa setlhopha. O ne a tshameka jaaka motshamiki wa ntlha kwa Skopje ka 1972, a fenya sekgele sa boto ka 13/15. Kwa Nice 1974, o ne a tswelela go palama e le nngwe mme a gapa gape sekgele sa boto ka 12/14. Kwa La Valletta ka 1980, o ne a nna gape mo botong ya ntlha mme a bona maduo a le 9/12. Kwa Lucerne 1982, o ne a bona maduo a le 61⁄2/8 mo sekepeng se le sengwe. Kwa Dubai 1986, o ne a bona 6/9 mo sekepeng sa bobedi. Ya gagwe ya bofelo e ne e le Thesalonika 1988, koo mo sekepeng sa bobedi a neng a bona maduo a le 8/10. Mo motshamekong wa Olympiad, Karpov o ne a latlhegelwa ke metshameko e le mebedi fela mo go e le 68 e e neng ya tshamekiwa.<ref>"Karpov at 70: "My great blunder was I agreed to hold the match with Kasparov in the Soviet Union"". ''chess24.com''. Retrieved June 2, 2022.</ref> Go tshwantsha kafa Karpov a neng a laola balekane ba gagwe ka gone jaaka mmampodi, maduo a gagwe e ne e le +13−1=22 fa a bapisiwa le Spassky, +8=19 fa a bapisiwa le Robert Hübner, +12−1=29 fa a bapisiwa le Ulf Andersson, +3−1=10 fa a bapisiwa le Vasily L Smyslov, +1=19 fa a bapisiwa le Mikhail L-9=19. <ref>chessgames.com, ''Anatoly Karpov''</ref>
'''Kgaisano le Kasparov'''
Karolo e ke nopolo go tswa mo kgaisanong ya ga Karpov le Kasparov § Kakaretso.[tseleganya]
Karpov o ne a tiisitse boemo jwa gagwe jaaka motshameki yo o gaisang mo lefatsheng le mmampodi wa lefatshe ka nako ya fa Garry Kasparov a goroga mo lefelong la tiragatso. Mo motshamekong wa bone wa ntlha, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Chess ya 1984 kwa Moscow, motshameki wa ntlha go fenya metshameko e le merataro o ne a tla fenya motshameko. Karpov o ne a aga ketapele ya 4-0 morago ga metshameko e le robongwe. Metshameko e e latelang e le 17 e ne ya tshwana, mme seno sa tlhoma rekoto ya metshameko ya go gapa sekgele sa lefatshe, mme go ne ga tsaya Karpov go fitlha mo motshamekong wa bo 27 go bona phenyo ya gagwe ya botlhano. Mo motshamekong wa bo 31, Karpov o ne a na le maemo a go fenya mme a palelwa ke go dirisa sebaka seno mme .ba tlhomamisitse go tshwana. O ne a latlhegelwa ke motshameko o o latelang, morago ga moo go ne ga latela di-draw tse dingwe gape di le 14. Karpov o ne a na le boemo jo bo tiileng jwa phenyo mo Motshamekong wa 41, mme gape o ne a dira phoso mme a tshwanelwa ke go kgotsofalela go tshwana. Morago ga gore Kasparov a fenye metshameko ya bo 47 le ya bo 48, Moporesidente wa FIDE Florencio Campomanes o ne a fedisa motshameko ka boene, a umaka botsogo jwa batshameki.<ref>[http://www.mark-weeks.com/chess/84kk$$.htm 1984 Karpov–Kasparov Title Match Highlights Mark Weeks' Chess Pages]</ref> Karpov go bolelwa fa a latlhegetswe ke dikilogerama di le lesome (22 lb) mo tsamaong ya motshameko.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55015 "Karpov vs Kasparov, 1984-85"]</ref>Go ne ga rulaganngwa gore go nne le motshameko wa gape moragonyana ka 1985, le kwa Moscow. Ditiragalo tsa Marathon Match di ne tsa pateletsa FIDE go boela kwa sebopegong se se fetileng, ka motshameko o o neng o lekanyeditswe go metshameko e le 24 (ka Karpov a sala mmampodi fa motshameko o ne o ka felela ka 12–12). Karpov o ne a tlhoka go fenya motshameko wa bofelo gore a kgone go tshwara motshameko le go boloka sekgele sa gagwe mme a latlhegelwa, a neela moganetsi wa gagwe sekgele. Maduo a bofelo e ne e le 13–11 (+3−5=16) a a neng a rata Kasparov.
Karpov, le Kasparov (kafa molemeng) le Moeteledipele wa Ditshameko tsa Mo-Dutch e bong Jan Timman (kafa mojeng) kwa Amsterdam, ka 1987
Karpov o ne a nna moganetsi yo o boitshegang le No. 2 mo lefatsheng go fitlha mo bogareng jwa dingwaga tsa bo 1990. O ne a lwa le Kasparov mo metshamekong e mengwe e meraro ya bommampodi ba lefatshe ka 1986 (e e neng e tshwaretswe kwa Lontone le kwa Leningrad), ka 1987 (kwa Seville) le ka 1990 (kwa New York City le kwa Lyon). Metshameko yotlhe e meraro e ne e le gaufi thata: maduo e ne e le 111⁄2–121⁄2 (+4−5=15), 12–12 (+4−4=16), le 111⁄2–121⁄2 (+3−4=17). Mo metshamekong yotlhe e meraro, Karpov o ne a na le ditshono tsa go fenya go fitlha ka metshameko ya bofelo. Bokhutlo jwa motshameko wa Seville wa 1987 bo ne bo gakgamatsa thata. Karpov o ne a fenya motshameko wa bo23 fa Kasparov a ne a sa balele motswako o o siameng. Mo motshamekong wa bofelo, a tlhoka fela go tshwana go fenya sekgele, Karpov o ne a phanyega ka fa tlase ga kgatelelo ya nako kwa bokhutlong jwa thulaganyo ya ntlha ya motshameko, a foswa ke pharologano e e neng ya felela ka go tshwana go go batlang go patelediwa, mme a letla Kasparov go busetsa motshameko morago ka pawn e e oketsegileng. Morago ga phoso e nngwe gape mo thulaganyong ya bobedi, Karpov o ne a tlhotlhorega ka iketlo mme a rola tiro ka motsamao wa bo 64, a fedisa motshameko mme a letla Kasparov go boloka sekgele.
Mo metshamekong ya bone e le metlhano ya bommampodi ba lefatshe, Karpov o ne a fenya makgetlo a le 19, a latlhegelwa makgetlo a le 21, le go tshwana makgetlo a le 104 mo metshamekong e le 144.<ref>Weeks, Mark. "World Chess Championship, The Great Rivalries, Kasparov - Karpov". ''The Great Rivalries''. Retrieved July 11, 2022</ref> Ka kakaretso, Karpov o ne a tshameka metshameko e le metlhano kgatlhanong le Kasparov go bona sekgele go tloga ka 1984 go ya go 1990 a sa mo fenye mo motshamekong ope. Go ya ka chessgames.com, go tloga ka 2022, mo metshamekong ya Bogologolo, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 28, ditatlhegelo di le 20, le go tshwana ga 119 mo metshamekong e le 167. Go akaretsa le metshameko e e bonako/ya dipontsho, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 39, ditatlhegelo di le 25, le go tshwana ga 129 mo metshamekong e le 193.<ref>"Listing of games played between Karpov and Kasparov". ''chessgames.com''.</ref>
'''Mampodi wa FIDE gape (1993–1999)'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov in 1993 (cropped).jpg|thumb|Anatoly Karpov]]
Ka 1992, Karpov o ne a latlhegelwa ke Motshameko wa Bontlhopheng kgatlhanong le Nigel Short. Mme mo Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Chess tsa 1993, Karpov o ne a bona gape sekgele sa Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe wa FIDE fa Kasparov le Short ba ne ba kgaogana le FIDE. Karpov o ne a fenya Timman – yo o neng a latlhegelwa ke makgaolakgang a Bontlhopheng kgatlhanong le Short.
Kopano e e latelang e kgolo ya ga Kasparov le Karpov e ne e le kgaisano ya tšhese ya Linares ya 1994. Tshimo, ka tatelano ya go fetsa kwa bofelong, e ne e le Karpov, Kasparov, Shirov, Bareev, Kramnik, Lautier, Anand, Kamsky, Topalov, Ivanchuk, Gelfand, Illescas, Judit Polgár le Beliavsky; ka palogare ya Elo rating ya 2685, e e kwa godimo go gaisa tsotlhe ka nako eo. E re ka Kasparov a ne a kgatlhilwe ke maatla a kgaisano eno, o ne a boletse malatsi a le mmalwa pele ga kgaisano eno gore mofenyi o ne a ka bidiwa ka tshwanelo gore ke mmampodi wa lefatshe lotlhe wa dikgaisano. Gongwe ka ntlha ya go tlhotlhelediwa ke kakgelo eno, Karpov o ne a tshameka kgaisano e e gaisang tsotlhe mo botshelong jwa gagwe. O ne a sa fenngwa mme a bona dintlha di le 11 mo go tse 13 (peresente e e gaisang ya phenyo ya kgaisano ya maemo a a kwa godimo fa e sale Alekhine a fenya San Remo ka 1930), a fetsa ka dintlha di le 21⁄2 kwa pele ga Kasparov le Shirov ba ba mo maemong a bobedi. Bontsi jwa diphenyo tsa gagwe di ne di kgatlha (segolobogolo, phenyo ya gagwe mo go Topalov e tsewa e le e e molemo go gaisa tsotlhe mo tirong ya gagwe). Tiragatso eno kgatlhanong le batshameki ba ba gaisang mo lefatsheng e ne ya baya tiragatso ya gagwe ya kgaisano ya tekanyetso ya Elo kwa go 2985, e leng tekanyetso e e kwa godimo ya tiragatso ya motshameki ope mo hisitoring go fitlha ka 2009, fa Magnus Carlsen a ne a fenya kgaisano ya tšhese ya setlhopha sa XXI ya Pearl Spring ka tiragatso ya 3002. hisitori.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5828 "Facts and figures: Magnus Carlsen's performance in Nanjing".] ChessBase. Retrieved October 26, 2009.</ref>
Karpov o ne a sireletsa sekgele sa gagwe sa FIDE kgatlhanong le naledi e e tlhatlogang Gata Kamsky (+6−3=9) ka 1996. Ka 1998, FIDE e ne ya tlosa thata tsamaiso ya bogologolo ya Metshameko ya Bontlhopheng, go na le moo ya nna le tiragalo e kgolo ya go kgaola e mo go yone palo e kgolo ya batshameki ba neng ba gaisana kgatlhanong le metshameko e mengwe e mekhutshwane fela. Mo go ya ntlha ya ditiragalo tseno, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Tšhese ya FIDE ya 1998, mmampodi Karpov o ne a tsenngwa ka tlhamalalo mo makgaolakgannyeng, a fenya Viswanathan Anand (+2−2=2, go kgaogana ka bonako ka 2–0). Mo modikologong o o latelang, sebopego se ne sa fetolwa, mme mmampodi a tshwanelwa ke go tshwanelega. Karpov o ne a gana go sireletsa sekgele sa gagwe, mme a kgaotsa go nna Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE morago ga Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Chess tsa FIDE tsa 1999.<ref>[[:en:Leonard_Barden|Leonard Barden (September 4, 1999). "Games".]] ''The Guardian''. Greater London. p. 37. <q>Anatoly Karpov refused to defend his title because of the absence of a challenge round and has now filed a breach of contract suit against the world chess body, claiming more than $1m in compensation.</q></ref>
'''Go ya go rola tiro'''
Motshameko wa ga Karpov wa bogologolo wa dikgaisano o ntse o lekanyeditswe thata fa e sa le ka 1997, ka gonne o rata go nna le seabe thata mo dipolotiking tsa Russia. O ne a kile a nna leloko la Khomišene e Kgolo ya Soviet ya Merero ya Dinaga di Sele le poresidente wa Letlole la Kagiso la Soviet pele ga Soviet Union e phatlalala. Mo godimo ga moo, o na le o nnile le seabe mo dikgotlhang di le mmalwa le FIDE.<ref>"Karpov may sue over LV tourney - Las Vegas Sun Newspaper". ''lasvegassun.com''. July 22, 1999. Retrieved May 6, 2021.</ref> Mo lenaaneng la ditekanyetso la FIDE la Lwetse 2009, o ne a tswa mo lenaaneng la Top 100 la lefatshe lekgetlo la ntlha. Karpov gantsi o lekanyetsa motshameko wa gagwe go ditiragalo tsa dipontsho, mme o tlhabolotse setaele sa gagwe go nna le bokgoni jwa go tshameka tšhese e e bonako. Ka 2002, o ne a fenya motshameko kgatlhanong le Kasparov, a mo fenya mo motshamekong wa taolo ya nako ka bonako 21⁄2–11⁄2. Ka 2006, o ne a lekana le Kasparov mo kgaisanong ya ntlha, a le kwa pele ga Korchnoi le Judit Polgár.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3310 "The Credit Suisse Blitz – in pictures".] ChessBase. August 27, 2006. Retrieved October 21, 2010.</ref>
Karpov le Kasparov ba ne ba tshameka motshameko o o tlhakaneng wa metshameko e le 12 go tloga ka Lwetse 21–24, 2009, kwa Valencia, kwa Spain. E ne e na le metshameko e le mene e e bonako (kgotsa e e potlakileng go sekae) le e le robedi ya blitz mme e ne ya diragala dingwaga di le 25 fela morago ga gore batshameki ba babedi bano ba kopane kwa World Chess Championship ka 1984.<ref>"Kasparov and Karpov to play 12 games match in Valencia". Chessdom. Archived from the original on July 12, 2009. Retrieved July 8, 2009</ref> Kasparov o fentse motshameko ka 9-3. Karpov o ne a tshameka motshameko kgatlhanong le Yasser Seirawan ka 2012 kwa St. Ka Ngwanatsele 2012, o ne a fenya kgaisano ya ka bonako ya Cap d'Agde e e nang le leina la gagwe (Sejana sa Anatoly Karpov), a fenya Vasyl Ivanchuk (yo o neng a le mo maemong a bo 9 mo maemong a lefatshe a FIDE a Diphalane 2012) mo makgaolakgannyeng.<ref>"Karpov, Seirawan Head to Rapid Play in Saint Louis". St Louis Chess Club. June 12, 2012. Retrieved June 12, 2012.</ref>
== Tiro ya seporofešenale le ya sepolotiki morago ga go rola tiro ya tšhese ==
Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone.
Ka 2003, Karpov o ne a bula sekolo sa gagwe sa ntlha sa tšhese sa Amerika kwa Lindsborg, kwa Kansas.<ref>[https://web.archive.org/web/20241014194942/http://www.anatolykarpovchessschool.org/history.html "Anatoly Karpov International School of Chess".] ''www.anatolykarpovchessschool.org''. Retrieved September 19, 2021.</ref>Ka Mopitlwe 2, 2022, sekolo se ne sa itsise ka go fetolwa ga leina go nna Setheo sa Boditšhabatšhaba sa Tšhese sa Bophirimagare ka ntlha ya go tlhaselwa ga Russia ke Ukraine.<ref>[https://www.facebook.com/InternationalChessInstituteoftheMidwest/posts/pfbid02giD1VtacQPeb8pxUTcieTAYvSiCu4KNdtNCCz8m67doSfpYFsxNUfDSU347umwJTl "International School of Chess of the Midwest"]. ''www.facebook.com''.</ref>
Karpov e nnile leloko la Dumas ya Puso ya Russia ya borataro, ya bosupa le ya borobedi.Fa e sa le ka 2005, e ntse e le leloko la Phaposi ya Setšhaba ya Russia. <ref>[https://web.archive.org/web/20100108100717/http://www.unicef.org/ceecis/reallives_1345.html "Stories from the region". ''www.unicef.org''.] Archived from the original on January 8, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>O ile a nna le seabe mo ditirong di le mmalwa tsa thuso ya batho, jaaka go buelela tiriso ya letswai le le nang le iodise. Ka Sedimonthole 17, 2012, Karpov o ne a tshegetsa Molao wa ga Dima Yakovlev o o neng o thibela go amogela masiela a Russia ke baagi ba U.S.<ref>[https://web.archive.org/web/20121230235928/http://vote.duma.gov.ru/vote/79982 "(2 чтение) ФЗ №186614-6 "О мерах воздействия на лиц, причастных к нарушению основополагающих прав и свобод человека, прав и свобод граждан РФ" – Система анализа результатов голосований на заседаниях Государственной Думы".] ''vote.duma.gov.ru''. Retrieved March 26, 2018</ref>
Karpov o tlhagisitse tshegetso ya go tsewa ga Crimea ka letlhakore le le lengwe ke Mokgatlho wa Russia, mme a latofatsa Yuropa ka go leka go dira Putin<ref>Кожемякин, Владимир (June 23, 2015). [http://www.aif.ru/society/people/rusofobiya_zashkalivaet "Анатолий Карпов: Европа пытается демонизировать Путина, а не Россию".] ''www.aif.ru''. Retrieved March 26, 2018.</ref> sedimona. Ka Phatwe 2019, Maxim Dlugy o ne a bolela gore Karpov o ne a ntse a letile go tloga ka Mopitlwe gore a amogelwe visa ya go ya kwa United States e e seng ya mofaladi, le fa a ne a etela naga eo kgapetsakgapetsa fa e sale ka 1972.<ref>[https://web.archive.org/web/20190822032245/https://uk.reuters.com/article/uk-usa-karpov/russian-chess-legend-anatoly-karpov-unable-to-get-u-s-visa-friend-says-idUKKCN1VC031 "Russian chess legend Anatoly Karpov unable to get U.S. visa, friend says".] ''Reuters''. August 22, 2019. Archived from the original on August 22, 2019. Retrieved August 22, 2019.</ref> Karpov o ne a rulaganyeditswe go ruta kwa kampeng ya selemo kwa Chess Max Academy. Dlugy o boletse gore Karpov o ne a bodiwa dipotso kwa boemeding jwa Amerika kwa Moscow ka ga gore a o rulagantse go buisana le boradipolotiki ba Amerika. Karpov o ne a le gareng ga maloko a Duma ya Puso ya Russia a a neng a beilwe ka fa tlase ga dikiletso ke EU le UK ka nako ya Ntwa ya Russia le Ukraine. <ref>[https://web.archive.org/web/20220224133535/http://chess-news.ru/node/28745 "Анатолий Карпов попадает под санкции Европейского союза". ''chess-news.ru''.] February 23, 2022. Archived from the original on February 24, 2022. Retrieved February 23, 2022.</ref><ref>[https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1150217/Russia.pdf "CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK"] (PDF). Retrieved April 16, 2023.</ref>Ka Mopitlwe 2022, morago ga go simolola ga tlhaselo ya Russia kwa Ukraine, Lekgotla la FIDE le ne la emisa sereto sa ga Karpov sa Moemedi wa Botshelo wa FIDE.<ref>"The Official Statement of FIDE Council". ''www.fide.com''. Retrieved March 3, 2022.</ref>
Ka Ngwanatsele 2022, Karpov o ne a bewa mo koma e e neng e tlhotlheleditswe morago ga go gobala mo tlhogong.<ref>[https://en.chessbase.com/post/breaking-news-anatoly-karpov-in-hospital-after-incident "Breaking News: Anatoly Karpov in hospital with fractured skull".] ''Chess News''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Morwadia Karpov Sofia le Mokgatlho wa Chess wa Russia ba ne ba bolela gore o ne a wa ka phoso.<ref>"Conflicting claims as Anatoly Karpov enters induced coma: Assault or a domestic accident?". ''MARCA''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Karpov o ne a fola ka botlalo mo kgobalong.<ref>"Karpov is back home". November 18, 2022.</ref>
== Ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE ==
Ka March 2010, Karpov o ne a itsise gore o tla nna ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE. Ditlhopho di ne tsa tshwarwa ka Lwetse 2010 kwa Diolimpiading tsa bo 39 tsa Tšhese.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Ka Motsheganong, tiragalo ya go kokoanya madi e ne ya tshwarelwa kwa New York ka botsayakarolo jwa ga Kasparov le Magnus Carlsen, ba ka bobedi ba neng ba tshegetsa kopo ya gagwe le go mo tlhotlheletsa.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Nigel Short le ene o ne a tshegetsa bontlhopheng ba ga Karpov. Ka Lwetse 29, 2010, Kirsan Ilyumzhinov o ne a tlhophiwa gape go nna mopresidente wa FIDE, ka diboutu di le 95 go ya go di le 55.<ref>[https://web.archive.org/web/20101002103318/http://reports.chessdom.com/news-2010/fide-elections-2010-ilyumzhinov-karpov "Kirsan Ilyumzhinov wins 2010 FIDE elections".] ''Chessdom.com''. 2010. Archived from the original on October 2, 2010. Retrieved October 11, 2010.</ref>
== Setaele ==
Mokgwa wa go tshameka wa ga Karpov, o o tlhalosiwang jaaka "boa constrictor",<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>o<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref> tlhomame mo maemong, o tsaya dikotsi tse dinnye mme o tsiboga ka tsela e e senang kutlwelobotlhoko mo phosong e nnye fela ya moganetsi wa gagwe. Ka ntlha ya seo, gantsi o bapisiwa le José Raúl Capablanca, mmampodi wa boraro wa lefatshe.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>Karpov ka boene o tlhalosa setaele sa gagwe jaana:
A re re motshameko o ka tswelela ka ditsela tse pedi: nngwe ya tsone ke go itaya go gontle ga boferefere go go dirang gore go nne le dipharologano tse di sa ineeleng mo dipalong tse di tlhomameng; e nngwe ke kgatelelo e e bonalang ya maemo e e isang kwa motshamekong wa bokhutlo o o nang le ditšhono tse dinnye tsa phenyo.... Ke ne ke tla tlhopha [ya bofelo] ke sa akanye gabedi. Fa moganetsi a neelana ka motshameko o o tlhoafetseng ga ke gane; mme mo maemong a a ntseng jalo ga ke kgotsofale thata, le fa nka fenya, go na le mo motshamekong o o tsamaisiwang go ya ka melao yotlhe ya leano ka tlhaloganyo ya one e e setlhogo.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>
== Metshameko e e tlhomologileng ==
Karolo eno e dirisa go kwala ga alejebora go tlhalosa metsamao ya tšhese.
1973 Karpov o ntsha pawn setlhabelo sa tlhaselo e e nonofileng ya mo gare le ya kgosigadi.
Anatoly Karpov kgatlhanong le Gyula Sax, Linares 1983 Karpov o intsha setlhabelo ka ntlha ya tlhaselo e e fenyang motshameko ditshutiso di le 20 moragonyana, morago ga go intsha setlhabelo go gongwe go go gakgamatsang go tswa go Karpov le go intsha setlhabelo go go kgatlhanong go tswa go Sax. E ne ya gapa sekgele sa ntlha sa botlhale sa kgaisano eno. E ne e se lekgetlo la ntlha Karpov a dirisa Tlhaselo e e bogale ya Keres (6.g4) – bona phenyo ya gagwe mo go Anatoly Karpov kgatlhanong le Vlastimil Hort, Kgaisano ya Segopotso sa Alekhine, Moscow 1971.
1994 Motshameko ono o na le sham sehlabelo sa dikotwana tse peli, tseo Karpov regains le qobella phapang, culminating ka tlhōlo ea phapanyetsano le setsebi hlōla endgame.
== Ditiro tsa go itlosa bodutu ==
[[Setshwantsho:Karpov chess school.jpg|thumb|Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone]]
Pokello e kgolo ya ditempe tsa Karpov tsa ditempe tsa philately tsa Belgium le tsa Belgium Congo le nalane ya poso e akaretsang poso ho tloha ka 1742 ho isa ho 1980 e ile ya rekiswa ke khamphani ya fantisi ya David Feldman pakeng tsa Sedimonthole 2011<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>le 2012. Gape o tsejwa ka ho ba le setempe se seholo sa tšhese le pokello ya dibuka tsa tjhese. Laeborari ya gagwe ya poraefete ya tšhese e na le dibuka di le 9 000.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref> Karpov gape ke motshameki yo o matlhagatlhaga wa Backgammon.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>
== Diawate le Diawate ==
* Sekgele sa Merit for the Fatherland, sa maemo a boraro (2001) – ka ntlha ya seabe se se tlhomologileng mo go tsenyeng tirisong mananeo a bopelotshweu, go nonotsha kagiso le botsalano fa gare ga batho
* Order of Friendship (2011) – ka ntlha ya seabe sa gagwe se segolo mo go nonotsheng kagiso le botsalano fa gare ga batho le ditiro tsa loago tse di nang le matswela
* Mokgatlho wa ga Lenin (1981)
* Taelo ya Folaga e Khibidu ya Badiri (1978)
* Kaelo ya Boleng, ya maemo a bobedi (Ukraine) (Ngwanatsele 13, 2006) – ka ntlha ya seabe sa gagwe mo batswasetlhabelong ba masetlapelo a Chernobyl
* Taolo ya Kgosana e e Boitshepo Daniel wa Moscow, ya maemo a bobedi (1996)
* Taolo ya ga Moitshepi Sergius wa Radonezh, ya maemo a bobedi (2001)
* Medal "Bakeng sa monehelo o ikhethang ho Collector kgwebo ka Russia".
* Leloko le le Tlotlegang la Mokgatlho wa Dikwalo wa Soviet (1979)
* Dipoloma ya Duma ya Puso ya Mokgatlho wa Russia No. 1
* Taelo "Ka diphitlhelelo tse di tlhomologileng mo metshamekong" (Rephaboliki ya Cuba)
* Metlele ya Mokgatlho wa Dipatlisiso tsa Lefaufau wa Tsiolkovsky wa Russia
* Metlele ya "Go nonotsha tsamaiso ya kotlhao", ya maemo a ntlha le a bobedi
* Seiphemelo sa sehuba sa dikerii ya ntlha ya Lefapha la Merero ya Selegae
* Mokgatlo wa Matjhaba wa Chess Press, makhetlo a 9 a ile a vouta molemo ka ho fetisisa chess sebapali sa selemo mme a fuwa "Chess Oscar".
* Mokgatlho wa ga Moitshepi Nestor Mokwadi wa Ditiragalo, wa maemo a ntlha
* Polanete ya 90414 Karpov e teeletswe ka Karpov<ref>"Anatoly Karpov: The Owner of the Unique Stamp Collection". Watch-Clone.com. Archived from the original on February 18, 2011. Retrieved March 28, 2011.</ref>
* Kgaisano ya Boditšhabatšhaba ya Tšhese ya ga Anatoly Karpov, e leng kgaisano ya ngwaga le ngwaga e e tshwarwang go mo tlotla kwa Poikovsky, kwa Kgaolong e e Ikemetseng ya Khanty-Mansi, kwa Russia fa e sa le ka 2000<ref>Magriel, Paul (December 23, 1979)[https://www.nytimes.com/1979/12/23/archives/backgammon-eschew-the-obvious-to-force-miss-muffet-off-that-tuffet.html . "Backgammon"]. ''The New York Times''.</ref>
== Dibuka ==
* Karpov o kwadile kgotsa o kwadile mmogo le ene dibuka di le mmalwa, tse bontsi jwa tsone di ranoletsweng mo Seesemaneng.
* Karpov, A.E. Borobongwe jo bo emeng. 1978. Moscow: Mosadi yo o tlhomologileng.
* Karpov, Anatoli; Roshale, Aleksandere (1979). Chess Ke Botshelo Jwa Me. Bogatisetso jwa Peregamone. ISBN 0802-3119-5.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko o o Buletsweng mo Tirong. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0713460964</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko wa Semi-Open o o Dirang. Collier. <nowiki>ISBN 978-0020218012</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020339854</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng go Sekae mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020218050</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Karpov ka Karpov: Dikgopolo tsa mmampodi wa lefatshe wa tšhese. Kgatiso ya Kgololesego. <nowiki>ISBN 0689-12060-5</nowiki>. (gape ke kgatiso ya ga Simon le Schuster ya 1992)
* Karpov, Anatoly (1992). Go itaya Grünfeld. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-6468-9</nowiki>.
* Karpov, Anatoli (2006). Tshireletso ya Caro-Kann: Pharologano ya Pele le Tsamaiso ya Gambit. Batsford. <nowiki>ISBN 0-7134-9010-1</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Metshameko Yame e e Gaisang. Kgatiso ya Olms. <nowiki>ISBN 978-3-2830-1002-7</nowiki>.
* Karpov, Anatoli; Ron (2007). Ditayari tsa ga Elista: Metshameko ya Bommampodi ba Lefatshe Lotlhe ba Tšhese ya Toropo ya Mexico ya 2007. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-923891-97-8</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Kamoo O Tshamekang Pulo Ya Sekgowa. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-9065-7</nowiki>.
== Metswedi ==
t5yziczyc46741jx2cg4xmwob75uwde
54405
54404
2026-09-03T12:39:32Z
Juan carlos perez rodriguez
13135
/* Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele */
54405
wikitext
text/x-wiki
'''Anatoly Yevgenyevich Karpov''' (Se-Russia: Анатолий Евге́ньевич Ка́рпов, IPA: o tshotswe ka Motsheganong 23, wa dingwaga tsa bo 1950
tsa kwa Russia. Mampodi wa Chess, le radipolotiki. E ne e le Mmampodi wa Lefatshe wa Chess wa bo 12 go tloga ka 1975 go fitlha ka 1985, Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE makgetlo a le mararo (1993, 1996, 1998), mmampodi wa Lefatshe wa Chess makgetlo a le mabedi jaaka leloko la setlhopha sa USSR (1985, 1989), le mofenyi wa makgetlo a le marataro wa Chess team ya USSR a19. 1974, 1980, 1982, 1986, 1988). Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Bobegadikgang jwa Tšhese o ne wa mo naya Di-Oscar di le robongwe tsa Tšhese (1973–77, 1979, 1980, 1981, 1984).
Katlego ya ga Karpov mo kgaisanong ya tšhese e akaretsa go fetsa mo maemong a ntlha a a fetang 160.<ref>In his 1994 book ''My Best Games'', [https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 Karpov says he played some 200 tournaments and matches,] and won more than 100.</ref>O ne a na le tlhoro ya Elo ya 2780, mme dikgwedi tsa gagwe di le 102 tsa palogotlhe ya lefatshe nomoro ya ntlha ke ya boraro e telele go gaisa tsotlhe, morago ga Magnus Carlsen le Garry Kasparov. Karpov gape ke Leloko le le tlhophilweng la Duma ya Puso kwa Russia. Fa e sa le ka 2006, e ntse e le modulasetulo wa Khomišene ya Pabalesego ya Tikologo le Tshireletso ya Tikologo ya Phaposi ya Baagi ya Russian Federation, mme fa e sale ka 2007 e ntse e le leloko la Lekgotla la Setšhaba ka fa tlase ga Lefapha la Tshireletso.<ref>[http://eurasia-assembly.org/en/news/anatoly-karpov-elected-deputy-secretary-general-assembly "Anatoly Karpov elected as Deputy Secretary General of the Assembly"]. ''Official site of the Eurasian Peoples' Assembly''. February 8, 2021. Retrieved February 24, 2022.</ref>
== Botshelo jwa bogologolo ==
{{Infobox person|name=Anatoly Karpov<br/>{{nobold|{{lang|ru| Анатолий Карпов}}}}|image=Anatoly Karpov 2017 april.jpg|caption=Karpov in 2017|birth_date={{birth date and age|1951|05|23}}|birth_place=[[Zlatoust]], Chelyabinsk Oblast, Russian SFSR, Soviet Union|title=[[Grandmaster (chess)|Grandmaster]] (1970)|module={{Listen|embed=yes|filename= Anatolij Karpov voice.oga|title=Anatoly Karpov's voice|description=from the Echo of Moscow program, 9 March 2006}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office1 = Member of the [[State Duma]] for [[Tyumen Oblast]]'s [[Party List]]
| term_start1 = 21 December 2011
| term_end1 =
| party = [[United Russia]]
}}}}
Karpov o tsholetswe mo lelapeng la Ba-Russia ka Motsheganong 23, 1951,<ref>''How Karpov Wins'', p. xiii</ref> <ref>''Deep Blue: An Artificial Intelligence Milestone''bats, p. 44</ref>kwa Zlatoust, kwa kgaolong ya Urals ya Soviet Union ya pele, mme a ithuta go tshameka tšhese a le dingwaga di le nne.<ref>Keene, Raymond (October 1978). "Anatoly Karpov". ''[[:en:Chess_Life_&_Review|Chess Life & Review]]''. Vol. XXIII, no. 10. p. 539.</ref>Go tlhatloga ga gagwe ga ntlha mo tšheseng go ne ga nna bonako, ka gonne o ne a nna setswerere sa tšhese fa a le dingwaga di le 11. Fa a le dingwaga di le 12, o ne a amogelwa kwa sekolong se se tumileng sa tšhese sa ga Mikhail Botvinnik, le fa Botvinnik a ne a bua jaana ka Karpov yo mmotlana: "Mosimane yono ga a itse sepe ka isagwe ya gagwe ya tšhese, mme go na le tiro eno."<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess"]. ''The New York Times''. Retrieved February 15, 2021.</ref>
Karpov o ne a dumela gore go tlhaloganya ga gagwe kgopolo ya tšhese go ne go tlhakane tlhogo thata ka nako eo, mme moragonyana o ne a kwala gore tiro ya sekolo e Botvinnik a neng a e abetswe e ne ya mo thusa thata, ka gonne e ne e tlhoka gore a lebe dibuka tsa tšhese le go dira ka natla.<ref>[[:en:Special:BookSources/0-689-12060-5|Karpov, A. (1992). ''Karpov on Karpov:'']] ''A Memoirs of a Chess World Champion''. Atheneum. ISBN <bdi>0-689-12060-5</bdi>.</ref> Karpov o ne a tokafala ka bonako thata ka fa tlase ga tlhokomelo ya ga Botvinnik mo e leng gore o ne a nna mong yo mmotlana go gaisa botlhe wa Soviet mo hisitoring fa a le dingwaga di le lesome le botlhano ka 1966; seno se ne sa bofa rekoto e e neng ya tlhongwa ke Boris Spassky ka 1952.<ref>Editorial Staff (April 15, 2022)[https://www.chessjournal.com/boris-spassky/ . "Boris Spassky - The Russian Chess Grandmaster Legend - Chess Player Profile"]. ''The Chess Journal''. Retrieved August 4, 2022.</ref><ref>[https://ruchess.ru/en/persons_of_day/anatoly_karpov/ "ANATOLY KARPOV".] ''Федерация шахмат России''. Retrieved August 4, 2022.</ref>
== Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele ==
'''Mong yo mmotlana'''
Karpov o ne a nna wa ntlha mo kgaisanong ya gagwe ya ntlha ya boditšhabatšhaba, kwa Třinec, dikgwedi di le mmalwa moragonyana, a le kwa pele ga Viktor Kupreichik. Ka 1967, o ne a fenya Kgaisano ya ngwaga le ngwaga ya Niemeyer kwa Groningen.<ref>[[:en:Chess_Review|"Junior Meet".]] ''Chess Review''. Vol. 36, no. 4. April 1968. p. 99. <q>The Niemeyer International Junior Tournament in Groningen, Holland, went to Karpov of the Soviet Union with 5½–1½, half a point ahead of Jocha of Hungary.</q></ref> <ref>[http://www.365chess.com/tournaments/EU-ch_U18_f-A_6768_1967/26508 "EU-ch U18 f-A 6768 1967".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref>Karpov o ne a gapa mmentlele wa gauta ka ntlha ya go dira sentle mo dithutong kwa sekolong se segolo, mme a tsena kwa Yunibesithing ya Naga ya Moscow ka 1968 go ya go ithuta dipalo. Moragonyana o ne a fudugela kwa Yunibesithing ya Puso ya Leningrad, mme kgabagare a aloga koo mo thutong ya ikonomi. Lengwe la mabaka a go fudusediwa kwa go ene e ne e le gore a nne gaufi le mokatisi wa gagwe, e bong Semyon Furman, yo o neng a nna kwa Leningrad. Mo dikwalong tsa gagwe, Karpov o akgola Furman jaaka tlhotlheletso e kgolo mo kgolong ya gagwe jaaka motshameki wa maemo a a kwa godimo.<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess".] ''The NY Times''. Retrieved November 16, 2022.</ref>
Ka 1969, Karpov e ne ya nna motshameki wa ntlha wa Soviet fa e sale ka Spassky (1955) go fenya Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Basha, a ntsha 10/11 e e sa fenngwang mo setlhopheng sa bofelo sa A kwa Stockholm.<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Wch_U20_fin-A_1969/26788 "Wch U20 fin-A".] 365Chess.com. Retrieved October 20, 2013.</ref> Phenyo eno e ne ya dira gore a nne le sekgele sa Mong wa Boditšhabatšhaba.<ref>Trifunovich, Petar (October 1969). "Tenth Junior World Championship. Stockholm, August 10 – 29, 1969". ''Chess Review''. Vol. 37, no. 10. p. 315.</ref>Ka 1970, Karpov o ne a lekana le Pal Benko mo maemong a bone le a botlhano kwa kgaisanong ya boditšhabatšhaba kwa Caracas, Venezuela,<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Caracas_1970/22885 "Caracas 1970".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref> mme a bona sekgele sa boditšhabatšhaba sa go nna moeteledipele wa boditšhabatšhaba.<ref>Kavalek, Lubosh (September 1970). "Don't Walk – Run". ''Chess Life & Review''. Vol. XXV, no. 9. p. 483. <q>Anatoli Karpov is a new International Grandmaster. Playing "waiting chess" he just made the grandmaster norm.</q></ref> FIDE e ne ya mo naya sekgele seno ka nako ya khonkerese ya yone ya bo 41, e e neng e tshwerwe ka nako ya Diolimpiki tsa Tšhese kwa Siegen, kwa Jeremane Bophirima ka Lwetse 1970.<ref>Cramer, Fred (January 1971). "FIDE'S 41st -and Greatest -Congress". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVI, no. 1. p. 24. <q>The Congress awarded IGM titles to Anatoly Karpov and Buchuti Gurgenldze of the USSR and to Walter Browne of Australia.</q></ref>
'''Mogolo'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov (1967).jpg|thumb|Anatoly Karpov ka ngwaga wa 1967]]
Karpov o fentse kgaisano ya Segopotso sa Alekhine ya 1971 kwa Moscow (ka kopanelo le Leonid Stein), pele ga lebala le le tletseng dinaledi, ka phenyo ya gagwe ya ntlha e e botlhokwa ya bagolo.<ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Alekhine_mem_1971/23191 "Alekhine mem 1971".] ''www.365chess.com''.</ref>Tekanyetso ya gagwe ya Elo e ne ya tswa go 2540 ka 1971 go ya go 2660 ka 1973,<ref>[https://www.olimpbase.org/Elo/player/Karpov,%20Anatoly.html "FIDE rating history: Karpov, Anatoly"]</ref> e mo go yone a neng a nna mo maemong a bobedi mo dikgaisanong tsa Soviet tsa 1973, a le kwa morago ga Spassky ka ntlha e le nngwe<ref>"41st Soviet Chess Championship, Moscow 1973". ''www.olimpbase.org''.</ref> mme a tshwanelegela go tsenela dikgaisano tsa Leningrad.<ref>"Leningrad Interzonal 1973". ''www.365chess.com''.</ref>
'''Motlhatlhojwa'''
Bommampodi ba lefatshe ba ba botlana ba Karpov ba ne ba mo tshwanelegela go tsenela nngwe ya di-Interzonal tse pedi,<ref>[https://www.mark-weeks.com/chess/zonals/1972-75q.htm Zonal Qualifiers 1972-1975,] Mark Weeks' Chess Pages</ref> <ref>Cramer, Fred (January 1973). "The 1973 Interzonals". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. p. 34.</ref>kgato mo modikologong wa Bommampodi ba Lefatshe ba 1975 go tlhopha mogwetlhani go tshameka mmampodi wa lefatshe Bobby Fischer. O ne a fetsa a lekana pele mo Leningrad Interzonal, a tshwanelegela Metshameko ya Bontlhopheng ya 1974.
Karpov o ne a fenya Lev Polugaevsky ka dino tsa +3=5 mo motshamekong wa ntlha wa Bontlhopheng, mme a bona tshwanelo ya go lebana le mmampodi wa pele Boris Spassky mo tikologong ya semifaenale. Karpov o ne a le mo rekotong a re o dumela gore Spassky o tla mo fenya bonolo fela mme a fenya modikologo wa Batlhophiwa go lebana le Fischer, le gore ene (Karpov) o tla fenya modikologo o o latelang wa Batlhophiwa ka 1977.
Makgaolakgang a Bontlhopheng a ne a tshamekelwa kwa Moscow le Victor Korchnoi. Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa bobedi kgatlhanong le Sicilian Dragon, morago ga moo a ntsha phenyo e nngwe mo motshamekong wa borataro. Morago ga go tshwana ga lesome ka go latelana, Korchnoi o ne a latlha boemo jwa phenyo mo motshamekong wa bolesome le bosupa go naya Karpov ketapele ya 3-0. Mo motshamekong wa bo 19, Korchnoi o ne a atlega go fenya motshameko o moleele wa bokhutlo, morago ga moo a bona phenyo e e bonako morago ga go dira phoso ke Karpov metshameko e le mebedi moragonyana. Dithalo tse dingwe tse tharo, tsa bofelo tse di neng tsa dumalanwa ke Karpov fa a ne a le mo cboemo jo bo botoka, a tswala motshameko, ka Karpov a fenya +3−2=19, a mo naya tshwanelo ya go tswelela pele go gwetlha Fischer go bona sekgele sa lefatshe.<ref>chessgames.com, ''Karpov - Korchnoi Candidates Final (1974)''</ref>
'''Motshameko le Fischer ka 1975'''
Le fa go ne go solofetswe thata motshameko wa bommampodi ba lefatshe fa gare ga Karpov le Fischer, ditsholofelo tseo ga di ise di ko di diragadiwe. Fischer ga a ka a gatelela fela gore motshameko e nne wa ntlha go ya go diphenyo di le lesome (go tshwana ga go balwe), mme gape le gore mmampodi a boloke serwalatlhogo fa dino di lekana ka 9–9. FIDE, Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Chess, o ne wa gana go letlelela molao ono, mme wa naya batshameki ka bobedi letlha la bofelo la Moranang 1, 1975, go dumalana go tshameka motshameko ka fa tlase ga melao e e amogetsweng ke FIDE.<ref>Hochberg, Burt (May 1975). "News & Views". ''Chess Life and Review''. Newburgh, New York: United States Chess Federation.</ref>Fa Fischer a sa dumalane, Moporesidente wa FIDE Max Euwe o ne a bolela ka Moranang 3, 1975, gore Fischer o ne a latlhegetswe ke sekgele sa gagwe mme Karpov e ne e le Mmampodi yo mošwa wa Lefatshe.<ref>[[:en:Robert_Byrne_(chess_player)|Byrne, Robert]] (1976). ''Anatoly Karpov, The Road to the World Chess Championship''. New York: Bantam Books. p. 1. ISBN <bdi>0-553-02876-6</bdi>.</ref> Moragonyana Karpov o ne a leka go tlhoma motshameko o mongwe le Fischer, mme dipuisano di ne tsa wela fa fatshe. Seno se ne sa dira gore Karpov yo mmotlana a nne le seabe sa go nna Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe a sa lebana le mmampodi yo o busang.
Garry Kasparov o ne a bolela gore Karpov o ne a tla bo a na le ditšhono tse di siameng ka gonne o ne a fentse Spassky ka tsela e e tlhomamisang mme e ne e le mofuta o mosha wa seporofešenale se se thata, mme eleruri o ne a na le metshameko ya boleng jo bo kwa godimo, fa Fischer ene a ne a sa dire sepe dingwaga di le tharo.<ref>''Kasparov, [[:en:My_Great_Predecessors|My Great Predecessors,]] part IV: Fischer, p. 474''</ref>Kgopolo e e boeletswa ke Karpov ka boene.<ref>[https://en.chessbase.com/post/karpov-interview-tania-sachdev "Karpov on Fischer, Korchnoi, Kasparov and the chess world today".] Chessbase. February 5, 2020. Retrieved February 6, 2020.</ref> Spassky o ne a akanya gore Fischer o ne a tla bo a fentse ka 1975, mme Karpov o ne a tla bo a tshwanelega gape mme a fenya Fischer ka 1978.<ref>In an article (PDF) published in 2004 on the Chesscafe website Susan Polgar wrote: [http://www.chesscafe.com/text/polgar26.pdf "I spoke to Boris Spassky about this same issue and he believes that Bobby would have won in 1975, but that Anatoly would have won the rematch."]</ref>Karpov o boletse gore fa a ka bo a nnile le tshono ya go tshameka Fischer mo dikgaisanong tsa bommampodi mo dingwageng tsa gagwe tsa masome a mabedi, o ka bo a nnile motshameki yo o botoka thata ka ntlha ya seo.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.</ref>
'''Mampodi wa lefatshe'''
[[Setshwantsho:Max Euwe, wife and Karpov 1976.jpg|thumb|Karpov le poresidente wa FIDE Max Euwe le mosadi wa gagwe ka 1976]]
E re ka Karpov a ne a ikemiseditse go itshupa e le mmampodi yo o kafa molaong, o ne a nna le seabe mo e ka nnang mo dikgaisanong tsotlhe tse dikgolo mo dingwageng di le lesome tse di latelang. O ne a fenya kgaisano ya Milan ka tsela e e tlhatswang pelo ka 1975, mme a gapa sekgele sa gagwe sa ntlha mo go tse tharo tsa Soviet ka 1976. O ne a tlhama motseletsele o o gakgamatsang wa diphenyo tsa kgaisano kgatlhanong le batshameki ba ba nonofileng go gaisa mo lefatsheng. Karpov o ne a tshwere rekoto ya diphenyo tse dintsi tse di latelanang mo dikgaisanong (9) go fitlha e thubiwa ke Garry Kasparov (15). Ka ntlha ya moo, bontsi jwa baitseanape ba tšhese ba ne ba dumalana ka bonako gore Karpov e ne e le mmampodi wa lefatshe yo o kafa molaong.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press[[:en:Special:BookSources/978-1857443851|. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.]]</ref>
Ka 1978, tshireletso ya ntlha ya ga Karpov ya setlhogo e ne e le kgatlhanong le Viktor Korchnoi, moganetsi yo a neng a mo fentse mo modikologong wa Bontlhopheng ba 1973–75; motshameko ono o ne wa tshamekelwa kwa Baguio, kwa Philippines, mme mofenyi o ne a tlhoka go fenya makgetlo a le marataro. Jaaka ka 1974, Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa borobedi morago ga go tshwana ga supa go bula motshameko. Fa dino di ne di le +5−2=20 mo go Karpov, Korchnoi o ne a dira thulaganyo ya go boela morago, mme a fenya metshameko e le meraro mo go e mene e e latelang go lekana le Karpov. Karpov o ne a fenya motshameko o o latelang go boloka sekgele (+6−5=21).<ref>chessgames.com, ''Karpov vs Korchnoi, [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54641 1978]''</ref> Dingwaga di le tharo moragonyana, Korchnoi o ne a tlhagelela gape jaaka mofenyi wa Bontlhopheng kgatlhanong le mofenyi wa makgaolakgang wa Jeremane Robert Hübner go gwetlha Karpov kwa Merano, kwa Italy. Karpov o fentse motshameko ono ka diatla, 11–7 (+6−2=10), mo go se se gakologelwang jaaka "Polao ya Batho kwa Merano".
Tiro ya ga Karpov ya dikgaisano e ne ya fitlha kwa setlhoeng kwa kgaisanong ya "Kgaisano ya Dinaledi" ya Montreal ka 1979, koo a neng a fetsa e le wa ntlha (+7−1=10) le Mikhail Tal pele ga lebala la batshameki ba ba nonofileng ba ba neng ba weditswe ke Jan Timman, Batho ba ba neng ba le teng, ba ne ba dira jalo<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montreal 1979]</ref>. O ne a laola Las Palmas ka 1977 ka 131⁄2/15 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas 1977]</ref>. O ne gape a fenya kgaisano e e tumileng ya Bugojno ka 1978 (e e neng e abelanwa)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref>, 1980 <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Bugojno_1980/21871 Bugojno 1980]</ref> le 1986 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=50486 Bugojno 1986]</ref>, kgaisano ya Linares ka 1981 (e e neng e abelanwa le Larry Christiansen)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> le 1994 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=81198 Linares 1994]</ref>, kgaisano ya Tilburg ka 1977<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref>, 1979 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref>, 1980<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref>, 1982 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89033 Tilburg 1982]</ref>, 1083 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89031 Tilburg 1983]</ref>, 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89045 Tilburg 1988]</ref> Champiship Soviet Union 1976 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Champ. Soviet Union 1976]</ref>, 1983 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79502 Champ. Soviet Union 1983]</ref>, le 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90344 Camp. Soviet Union 1988]</ref>.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=20719 chessgames.com, ''Anatoly Karpov'']</ref>
Karpov o ne a emela Soviet Union kwa Diolimpiading di le thataro tsa Chess, tse mo go tsone tsotlhe USSR e neng ya gapa mmentlele wa gauta wa setlhopha. O ne a tshameka jaaka motshamiki wa ntlha kwa Skopje ka 1972, a fenya sekgele sa boto ka 13/15. Kwa Nice 1974, o ne a tswelela go palama e le nngwe mme a gapa gape sekgele sa boto ka 12/14. Kwa La Valletta ka 1980, o ne a nna gape mo botong ya ntlha mme a bona maduo a le 9/12. Kwa Lucerne 1982, o ne a bona maduo a le 61⁄2/8 mo sekepeng se le sengwe. Kwa Dubai 1986, o ne a bona 6/9 mo sekepeng sa bobedi. Ya gagwe ya bofelo e ne e le Thesalonika 1988, koo mo sekepeng sa bobedi a neng a bona maduo a le 8/10. Mo motshamekong wa Olympiad, Karpov o ne a latlhegelwa ke metshameko e le mebedi fela mo go e le 68 e e neng ya tshamekiwa.<ref>"Karpov at 70: "My great blunder was I agreed to hold the match with Kasparov in the Soviet Union"". ''chess24.com''. Retrieved June 2, 2022.</ref> Go tshwantsha kafa Karpov a neng a laola balekane ba gagwe ka gone jaaka mmampodi, maduo a gagwe e ne e le +13−1=22 fa a bapisiwa le Spassky, +8=19 fa a bapisiwa le Robert Hübner, +12−1=29 fa a bapisiwa le Ulf Andersson, +3−1=10 fa a bapisiwa le Vasily L Smyslov, +1=19 fa a bapisiwa le Mikhail L-9=19. <ref>chessgames.com, ''Anatoly Karpov''</ref>
'''Kgaisano le Kasparov'''
Karolo e ke nopolo go tswa mo kgaisanong ya ga Karpov le Kasparov § Kakaretso.[tseleganya]
Karpov o ne a tiisitse boemo jwa gagwe jaaka motshameki yo o gaisang mo lefatsheng le mmampodi wa lefatshe ka nako ya fa Garry Kasparov a goroga mo lefelong la tiragatso. Mo motshamekong wa bone wa ntlha, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Chess ya 1984 kwa Moscow, motshameki wa ntlha go fenya metshameko e le merataro o ne a tla fenya motshameko. Karpov o ne a aga ketapele ya 4-0 morago ga metshameko e le robongwe. Metshameko e e latelang e le 17 e ne ya tshwana, mme seno sa tlhoma rekoto ya metshameko ya go gapa sekgele sa lefatshe, mme go ne ga tsaya Karpov go fitlha mo motshamekong wa bo 27 go bona phenyo ya gagwe ya botlhano. Mo motshamekong wa bo 31, Karpov o ne a na le maemo a go fenya mme a palelwa ke go dirisa sebaka seno mme .ba tlhomamisitse go tshwana. O ne a latlhegelwa ke motshameko o o latelang, morago ga moo go ne ga latela di-draw tse dingwe gape di le 14. Karpov o ne a na le boemo jo bo tiileng jwa phenyo mo Motshamekong wa 41, mme gape o ne a dira phoso mme a tshwanelwa ke go kgotsofalela go tshwana. Morago ga gore Kasparov a fenye metshameko ya bo 47 le ya bo 48, Moporesidente wa FIDE Florencio Campomanes o ne a fedisa motshameko ka boene, a umaka botsogo jwa batshameki.<ref>[http://www.mark-weeks.com/chess/84kk$$.htm 1984 Karpov–Kasparov Title Match Highlights Mark Weeks' Chess Pages]</ref> Karpov go bolelwa fa a latlhegetswe ke dikilogerama di le lesome (22 lb) mo tsamaong ya motshameko.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55015 "Karpov vs Kasparov, 1984-85"]</ref>Go ne ga rulaganngwa gore go nne le motshameko wa gape moragonyana ka 1985, le kwa Moscow. Ditiragalo tsa Marathon Match di ne tsa pateletsa FIDE go boela kwa sebopegong se se fetileng, ka motshameko o o neng o lekanyeditswe go metshameko e le 24 (ka Karpov a sala mmampodi fa motshameko o ne o ka felela ka 12–12). Karpov o ne a tlhoka go fenya motshameko wa bofelo gore a kgone go tshwara motshameko le go boloka sekgele sa gagwe mme a latlhegelwa, a neela moganetsi wa gagwe sekgele. Maduo a bofelo e ne e le 13–11 (+3−5=16) a a neng a rata Kasparov.
Karpov, le Kasparov (kafa molemeng) le Moeteledipele wa Ditshameko tsa Mo-Dutch e bong Jan Timman (kafa mojeng) kwa Amsterdam, ka 1987
Karpov o ne a nna moganetsi yo o boitshegang le No. 2 mo lefatsheng go fitlha mo bogareng jwa dingwaga tsa bo 1990. O ne a lwa le Kasparov mo metshamekong e mengwe e meraro ya bommampodi ba lefatshe ka 1986 (e e neng e tshwaretswe kwa Lontone le kwa Leningrad) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55017 Lontone-Leningrad 1986]</ref>, ka 1987 (kwa Seville)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55128 Seville 1987]</ref> le ka 1990 (kwa New York City le kwa Lyon)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55223 New York City-Lyon 1990]</ref>. Metshameko yotlhe e meraro e ne e le gaufi thata: maduo e ne e le 111⁄2–121⁄2 (+4−5=15), 12–12 (+4−4=16), le 111⁄2–121⁄2 (+3−4=17). Mo metshamekong yotlhe e meraro, Karpov o ne a na le ditshono tsa go fenya go fitlha ka metshameko ya bofelo. Bokhutlo jwa motshameko wa Seville wa 1987 bo ne bo gakgamatsa thata. Karpov o ne a fenya motshameko wa bo23 fa Kasparov a ne a sa balele motswako o o siameng. Mo motshamekong wa bofelo, a tlhoka fela go tshwana go fenya sekgele, Karpov o ne a phanyega ka fa tlase ga kgatelelo ya nako kwa bokhutlong jwa thulaganyo ya ntlha ya motshameko, a foswa ke pharologano e e neng ya felela ka go tshwana go go batlang go patelediwa, mme a letla Kasparov go busetsa motshameko morago ka pawn e e oketsegileng. Morago ga phoso e nngwe gape mo thulaganyong ya bobedi, Karpov o ne a tlhotlhorega ka iketlo mme a rola tiro ka motsamao wa bo 64, a fedisa motshameko mme a letla Kasparov go boloka sekgele.
Mo metshamekong ya bone e le metlhano ya bommampodi ba lefatshe, Karpov o ne a fenya makgetlo a le 19, a latlhegelwa makgetlo a le 21, le go tshwana makgetlo a le 104 mo metshamekong e le 144.<ref>Weeks, Mark. "World Chess Championship, The Great Rivalries, Kasparov - Karpov". ''The Great Rivalries''. Retrieved July 11, 2022</ref> Ka kakaretso, Karpov o ne a tshameka metshameko e le metlhano kgatlhanong le Kasparov go bona sekgele go tloga ka 1984 go ya go 1990 a sa mo fenye mo motshamekong ope. Go ya ka chessgames.com, go tloga ka 2022, mo metshamekong ya Bogologolo, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 28, ditatlhegelo di le 20, le go tshwana ga 119 mo metshamekong e le 167. Go akaretsa le metshameko e e bonako/ya dipontsho, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 39, ditatlhegelo di le 25, le go tshwana ga 129 mo metshamekong e le 193.<ref>"Listing of games played between Karpov and Kasparov". ''chessgames.com''.</ref>
'''Mampodi wa FIDE gape (1993–1999)'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov in 1993 (cropped).jpg|thumb|Anatoly Karpov]]
Ka 1992, Karpov o ne a latlhegelwa ke Motshameko wa Bontlhopheng kgatlhanong le Nigel Short. Mme mo Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Chess tsa 1993, Karpov o ne a bona gape sekgele sa Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe wa FIDE fa Kasparov le Short ba ne ba kgaogana le FIDE. Karpov o ne a fenya Timman – yo o neng a latlhegelwa ke makgaolakgang a Bontlhopheng kgatlhanong le Short.
Kopano e e latelang e kgolo ya ga Kasparov le Karpov e ne e le kgaisano ya tšhese ya Linares ya 1994. Tshimo, ka tatelano ya go fetsa kwa bofelong, e ne e le Karpov, Kasparov, Shirov, Bareev, Kramnik, Lautier, Anand, Kamsky, Topalov, Ivanchuk, Gelfand, Illescas, Judit Polgár le Beliavsky; ka palogare ya Elo rating ya 2685, e e kwa godimo go gaisa tsotlhe ka nako eo. E re ka Kasparov a ne a kgatlhilwe ke maatla a kgaisano eno, o ne a boletse malatsi a le mmalwa pele ga kgaisano eno gore mofenyi o ne a ka bidiwa ka tshwanelo gore ke mmampodi wa lefatshe lotlhe wa dikgaisano. Gongwe ka ntlha ya go tlhotlhelediwa ke kakgelo eno, Karpov o ne a tshameka kgaisano e e gaisang tsotlhe mo botshelong jwa gagwe. O ne a sa fenngwa mme a bona dintlha di le 11 mo go tse 13 (peresente e e gaisang ya phenyo ya kgaisano ya maemo a a kwa godimo fa e sale Alekhine a fenya San Remo ka 1930), a fetsa ka dintlha di le 21⁄2 kwa pele ga Kasparov le Shirov ba ba mo maemong a bobedi. Bontsi jwa diphenyo tsa gagwe di ne di kgatlha (segolobogolo, phenyo ya gagwe mo go Topalov e tsewa e le e e molemo go gaisa tsotlhe mo tirong ya gagwe). Tiragatso eno kgatlhanong le batshameki ba ba gaisang mo lefatsheng e ne ya baya tiragatso ya gagwe ya kgaisano ya tekanyetso ya Elo kwa go 2985, e leng tekanyetso e e kwa godimo ya tiragatso ya motshameki ope mo hisitoring go fitlha ka 2009, fa Magnus Carlsen a ne a fenya kgaisano ya tšhese ya setlhopha sa XXI ya Pearl Spring ka tiragatso ya 3002. hisitori.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5828 "Facts and figures: Magnus Carlsen's performance in Nanjing".] ChessBase. Retrieved October 26, 2009.</ref>
Karpov o ne a sireletsa sekgele sa gagwe sa FIDE kgatlhanong le naledi e e tlhatlogang Gata Kamsky (+6−3=9) ka 1996. Ka 1998, FIDE e ne ya tlosa thata tsamaiso ya bogologolo ya Metshameko ya Bontlhopheng, go na le moo ya nna le tiragalo e kgolo ya go kgaola e mo go yone palo e kgolo ya batshameki ba neng ba gaisana kgatlhanong le metshameko e mengwe e mekhutshwane fela. Mo go ya ntlha ya ditiragalo tseno, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Tšhese ya FIDE ya 1998, mmampodi Karpov o ne a tsenngwa ka tlhamalalo mo makgaolakgannyeng, a fenya Viswanathan Anand (+2−2=2, go kgaogana ka bonako ka 2–0). Mo modikologong o o latelang, sebopego se ne sa fetolwa, mme mmampodi a tshwanelwa ke go tshwanelega. Karpov o ne a gana go sireletsa sekgele sa gagwe, mme a kgaotsa go nna Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE morago ga Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Chess tsa FIDE tsa 1999.<ref>[[:en:Leonard_Barden|Leonard Barden (September 4, 1999). "Games".]] ''The Guardian''. Greater London. p. 37. <q>Anatoly Karpov refused to defend his title because of the absence of a challenge round and has now filed a breach of contract suit against the world chess body, claiming more than $1m in compensation.</q></ref>
'''Go ya go rola tiro'''
Motshameko wa ga Karpov wa bogologolo wa dikgaisano o ntse o lekanyeditswe thata fa e sa le ka 1997, ka gonne o rata go nna le seabe thata mo dipolotiking tsa Russia. O ne a kile a nna leloko la Khomišene e Kgolo ya Soviet ya Merero ya Dinaga di Sele le poresidente wa Letlole la Kagiso la Soviet pele ga Soviet Union e phatlalala. Mo godimo ga moo, o na le o nnile le seabe mo dikgotlhang di le mmalwa le FIDE.<ref>"Karpov may sue over LV tourney - Las Vegas Sun Newspaper". ''lasvegassun.com''. July 22, 1999. Retrieved May 6, 2021.</ref> Mo lenaaneng la ditekanyetso la FIDE la Lwetse 2009, o ne a tswa mo lenaaneng la Top 100 la lefatshe lekgetlo la ntlha. Karpov gantsi o lekanyetsa motshameko wa gagwe go ditiragalo tsa dipontsho, mme o tlhabolotse setaele sa gagwe go nna le bokgoni jwa go tshameka tšhese e e bonako. Ka 2002, o ne a fenya motshameko kgatlhanong le Kasparov, a mo fenya mo motshamekong wa taolo ya nako ka bonako 21⁄2–11⁄2. Ka 2006, o ne a lekana le Kasparov mo kgaisanong ya ntlha, a le kwa pele ga Korchnoi le Judit Polgár.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3310 "The Credit Suisse Blitz – in pictures".] ChessBase. August 27, 2006. Retrieved October 21, 2010.</ref>
Karpov le Kasparov ba ne ba tshameka motshameko o o tlhakaneng wa metshameko e le 12 go tloga ka Lwetse 21–24, 2009, kwa Valencia, kwa Spain. E ne e na le metshameko e le mene e e bonako (kgotsa e e potlakileng go sekae) le e le robedi ya blitz mme e ne ya diragala dingwaga di le 25 fela morago ga gore batshameki ba babedi bano ba kopane kwa World Chess Championship ka 1984.<ref>"Kasparov and Karpov to play 12 games match in Valencia". Chessdom. Archived from the original on July 12, 2009. Retrieved July 8, 2009</ref> Kasparov o fentse motshameko ka 9-3. Karpov o ne a tshameka motshameko kgatlhanong le Yasser Seirawan ka 2012 kwa St. Ka Ngwanatsele 2012, o ne a fenya kgaisano ya ka bonako ya Cap d'Agde e e nang le leina la gagwe (Sejana sa Anatoly Karpov), a fenya Vasyl Ivanchuk (yo o neng a le mo maemong a bo 9 mo maemong a lefatshe a FIDE a Diphalane 2012) mo makgaolakgannyeng.<ref>"Karpov, Seirawan Head to Rapid Play in Saint Louis". St Louis Chess Club. June 12, 2012. Retrieved June 12, 2012.</ref>
== Tiro ya seporofešenale le ya sepolotiki morago ga go rola tiro ya tšhese ==
Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone.
Ka 2003, Karpov o ne a bula sekolo sa gagwe sa ntlha sa tšhese sa Amerika kwa Lindsborg, kwa Kansas.<ref>[https://web.archive.org/web/20241014194942/http://www.anatolykarpovchessschool.org/history.html "Anatoly Karpov International School of Chess".] ''www.anatolykarpovchessschool.org''. Retrieved September 19, 2021.</ref>Ka Mopitlwe 2, 2022, sekolo se ne sa itsise ka go fetolwa ga leina go nna Setheo sa Boditšhabatšhaba sa Tšhese sa Bophirimagare ka ntlha ya go tlhaselwa ga Russia ke Ukraine.<ref>[https://www.facebook.com/InternationalChessInstituteoftheMidwest/posts/pfbid02giD1VtacQPeb8pxUTcieTAYvSiCu4KNdtNCCz8m67doSfpYFsxNUfDSU347umwJTl "International School of Chess of the Midwest"]. ''www.facebook.com''.</ref>
Karpov e nnile leloko la Dumas ya Puso ya Russia ya borataro, ya bosupa le ya borobedi.Fa e sa le ka 2005, e ntse e le leloko la Phaposi ya Setšhaba ya Russia. <ref>[https://web.archive.org/web/20100108100717/http://www.unicef.org/ceecis/reallives_1345.html "Stories from the region". ''www.unicef.org''.] Archived from the original on January 8, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>O ile a nna le seabe mo ditirong di le mmalwa tsa thuso ya batho, jaaka go buelela tiriso ya letswai le le nang le iodise. Ka Sedimonthole 17, 2012, Karpov o ne a tshegetsa Molao wa ga Dima Yakovlev o o neng o thibela go amogela masiela a Russia ke baagi ba U.S.<ref>[https://web.archive.org/web/20121230235928/http://vote.duma.gov.ru/vote/79982 "(2 чтение) ФЗ №186614-6 "О мерах воздействия на лиц, причастных к нарушению основополагающих прав и свобод человека, прав и свобод граждан РФ" – Система анализа результатов голосований на заседаниях Государственной Думы".] ''vote.duma.gov.ru''. Retrieved March 26, 2018</ref>
Karpov o tlhagisitse tshegetso ya go tsewa ga Crimea ka letlhakore le le lengwe ke Mokgatlho wa Russia, mme a latofatsa Yuropa ka go leka go dira Putin<ref>Кожемякин, Владимир (June 23, 2015). [http://www.aif.ru/society/people/rusofobiya_zashkalivaet "Анатолий Карпов: Европа пытается демонизировать Путина, а не Россию".] ''www.aif.ru''. Retrieved March 26, 2018.</ref> sedimona. Ka Phatwe 2019, Maxim Dlugy o ne a bolela gore Karpov o ne a ntse a letile go tloga ka Mopitlwe gore a amogelwe visa ya go ya kwa United States e e seng ya mofaladi, le fa a ne a etela naga eo kgapetsakgapetsa fa e sale ka 1972.<ref>[https://web.archive.org/web/20190822032245/https://uk.reuters.com/article/uk-usa-karpov/russian-chess-legend-anatoly-karpov-unable-to-get-u-s-visa-friend-says-idUKKCN1VC031 "Russian chess legend Anatoly Karpov unable to get U.S. visa, friend says".] ''Reuters''. August 22, 2019. Archived from the original on August 22, 2019. Retrieved August 22, 2019.</ref> Karpov o ne a rulaganyeditswe go ruta kwa kampeng ya selemo kwa Chess Max Academy. Dlugy o boletse gore Karpov o ne a bodiwa dipotso kwa boemeding jwa Amerika kwa Moscow ka ga gore a o rulagantse go buisana le boradipolotiki ba Amerika. Karpov o ne a le gareng ga maloko a Duma ya Puso ya Russia a a neng a beilwe ka fa tlase ga dikiletso ke EU le UK ka nako ya Ntwa ya Russia le Ukraine. <ref>[https://web.archive.org/web/20220224133535/http://chess-news.ru/node/28745 "Анатолий Карпов попадает под санкции Европейского союза". ''chess-news.ru''.] February 23, 2022. Archived from the original on February 24, 2022. Retrieved February 23, 2022.</ref><ref>[https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1150217/Russia.pdf "CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK"] (PDF). Retrieved April 16, 2023.</ref>Ka Mopitlwe 2022, morago ga go simolola ga tlhaselo ya Russia kwa Ukraine, Lekgotla la FIDE le ne la emisa sereto sa ga Karpov sa Moemedi wa Botshelo wa FIDE.<ref>"The Official Statement of FIDE Council". ''www.fide.com''. Retrieved March 3, 2022.</ref>
Ka Ngwanatsele 2022, Karpov o ne a bewa mo koma e e neng e tlhotlheleditswe morago ga go gobala mo tlhogong.<ref>[https://en.chessbase.com/post/breaking-news-anatoly-karpov-in-hospital-after-incident "Breaking News: Anatoly Karpov in hospital with fractured skull".] ''Chess News''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Morwadia Karpov Sofia le Mokgatlho wa Chess wa Russia ba ne ba bolela gore o ne a wa ka phoso.<ref>"Conflicting claims as Anatoly Karpov enters induced coma: Assault or a domestic accident?". ''MARCA''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Karpov o ne a fola ka botlalo mo kgobalong.<ref>"Karpov is back home". November 18, 2022.</ref>
== Ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE ==
Ka March 2010, Karpov o ne a itsise gore o tla nna ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE. Ditlhopho di ne tsa tshwarwa ka Lwetse 2010 kwa Diolimpiading tsa bo 39 tsa Tšhese.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Ka Motsheganong, tiragalo ya go kokoanya madi e ne ya tshwarelwa kwa New York ka botsayakarolo jwa ga Kasparov le Magnus Carlsen, ba ka bobedi ba neng ba tshegetsa kopo ya gagwe le go mo tlhotlheletsa.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Nigel Short le ene o ne a tshegetsa bontlhopheng ba ga Karpov. Ka Lwetse 29, 2010, Kirsan Ilyumzhinov o ne a tlhophiwa gape go nna mopresidente wa FIDE, ka diboutu di le 95 go ya go di le 55.<ref>[https://web.archive.org/web/20101002103318/http://reports.chessdom.com/news-2010/fide-elections-2010-ilyumzhinov-karpov "Kirsan Ilyumzhinov wins 2010 FIDE elections".] ''Chessdom.com''. 2010. Archived from the original on October 2, 2010. Retrieved October 11, 2010.</ref>
== Setaele ==
Mokgwa wa go tshameka wa ga Karpov, o o tlhalosiwang jaaka "boa constrictor",<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>o<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref> tlhomame mo maemong, o tsaya dikotsi tse dinnye mme o tsiboga ka tsela e e senang kutlwelobotlhoko mo phosong e nnye fela ya moganetsi wa gagwe. Ka ntlha ya seo, gantsi o bapisiwa le José Raúl Capablanca, mmampodi wa boraro wa lefatshe.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>Karpov ka boene o tlhalosa setaele sa gagwe jaana:
A re re motshameko o ka tswelela ka ditsela tse pedi: nngwe ya tsone ke go itaya go gontle ga boferefere go go dirang gore go nne le dipharologano tse di sa ineeleng mo dipalong tse di tlhomameng; e nngwe ke kgatelelo e e bonalang ya maemo e e isang kwa motshamekong wa bokhutlo o o nang le ditšhono tse dinnye tsa phenyo.... Ke ne ke tla tlhopha [ya bofelo] ke sa akanye gabedi. Fa moganetsi a neelana ka motshameko o o tlhoafetseng ga ke gane; mme mo maemong a a ntseng jalo ga ke kgotsofale thata, le fa nka fenya, go na le mo motshamekong o o tsamaisiwang go ya ka melao yotlhe ya leano ka tlhaloganyo ya one e e setlhogo.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>
== Metshameko e e tlhomologileng ==
Karolo eno e dirisa go kwala ga alejebora go tlhalosa metsamao ya tšhese.
1973 Karpov o ntsha pawn setlhabelo sa tlhaselo e e nonofileng ya mo gare le ya kgosigadi.
Anatoly Karpov kgatlhanong le Gyula Sax, Linares 1983 Karpov o intsha setlhabelo ka ntlha ya tlhaselo e e fenyang motshameko ditshutiso di le 20 moragonyana, morago ga go intsha setlhabelo go gongwe go go gakgamatsang go tswa go Karpov le go intsha setlhabelo go go kgatlhanong go tswa go Sax. E ne ya gapa sekgele sa ntlha sa botlhale sa kgaisano eno. E ne e se lekgetlo la ntlha Karpov a dirisa Tlhaselo e e bogale ya Keres (6.g4) – bona phenyo ya gagwe mo go Anatoly Karpov kgatlhanong le Vlastimil Hort, Kgaisano ya Segopotso sa Alekhine, Moscow 1971.
1994 Motshameko ono o na le sham sehlabelo sa dikotwana tse peli, tseo Karpov regains le qobella phapang, culminating ka tlhōlo ea phapanyetsano le setsebi hlōla endgame.
== Ditiro tsa go itlosa bodutu ==
[[Setshwantsho:Karpov chess school.jpg|thumb|Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone]]
Pokello e kgolo ya ditempe tsa Karpov tsa ditempe tsa philately tsa Belgium le tsa Belgium Congo le nalane ya poso e akaretsang poso ho tloha ka 1742 ho isa ho 1980 e ile ya rekiswa ke khamphani ya fantisi ya David Feldman pakeng tsa Sedimonthole 2011<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>le 2012. Gape o tsejwa ka ho ba le setempe se seholo sa tšhese le pokello ya dibuka tsa tjhese. Laeborari ya gagwe ya poraefete ya tšhese e na le dibuka di le 9 000.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref> Karpov gape ke motshameki yo o matlhagatlhaga wa Backgammon.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>
== Diawate le Diawate ==
* Sekgele sa Merit for the Fatherland, sa maemo a boraro (2001) – ka ntlha ya seabe se se tlhomologileng mo go tsenyeng tirisong mananeo a bopelotshweu, go nonotsha kagiso le botsalano fa gare ga batho
* Order of Friendship (2011) – ka ntlha ya seabe sa gagwe se segolo mo go nonotsheng kagiso le botsalano fa gare ga batho le ditiro tsa loago tse di nang le matswela
* Mokgatlho wa ga Lenin (1981)
* Taelo ya Folaga e Khibidu ya Badiri (1978)
* Kaelo ya Boleng, ya maemo a bobedi (Ukraine) (Ngwanatsele 13, 2006) – ka ntlha ya seabe sa gagwe mo batswasetlhabelong ba masetlapelo a Chernobyl
* Taolo ya Kgosana e e Boitshepo Daniel wa Moscow, ya maemo a bobedi (1996)
* Taolo ya ga Moitshepi Sergius wa Radonezh, ya maemo a bobedi (2001)
* Medal "Bakeng sa monehelo o ikhethang ho Collector kgwebo ka Russia".
* Leloko le le Tlotlegang la Mokgatlho wa Dikwalo wa Soviet (1979)
* Dipoloma ya Duma ya Puso ya Mokgatlho wa Russia No. 1
* Taelo "Ka diphitlhelelo tse di tlhomologileng mo metshamekong" (Rephaboliki ya Cuba)
* Metlele ya Mokgatlho wa Dipatlisiso tsa Lefaufau wa Tsiolkovsky wa Russia
* Metlele ya "Go nonotsha tsamaiso ya kotlhao", ya maemo a ntlha le a bobedi
* Seiphemelo sa sehuba sa dikerii ya ntlha ya Lefapha la Merero ya Selegae
* Mokgatlo wa Matjhaba wa Chess Press, makhetlo a 9 a ile a vouta molemo ka ho fetisisa chess sebapali sa selemo mme a fuwa "Chess Oscar".
* Mokgatlho wa ga Moitshepi Nestor Mokwadi wa Ditiragalo, wa maemo a ntlha
* Polanete ya 90414 Karpov e teeletswe ka Karpov<ref>"Anatoly Karpov: The Owner of the Unique Stamp Collection". Watch-Clone.com. Archived from the original on February 18, 2011. Retrieved March 28, 2011.</ref>
* Kgaisano ya Boditšhabatšhaba ya Tšhese ya ga Anatoly Karpov, e leng kgaisano ya ngwaga le ngwaga e e tshwarwang go mo tlotla kwa Poikovsky, kwa Kgaolong e e Ikemetseng ya Khanty-Mansi, kwa Russia fa e sa le ka 2000<ref>Magriel, Paul (December 23, 1979)[https://www.nytimes.com/1979/12/23/archives/backgammon-eschew-the-obvious-to-force-miss-muffet-off-that-tuffet.html . "Backgammon"]. ''The New York Times''.</ref>
== Dibuka ==
* Karpov o kwadile kgotsa o kwadile mmogo le ene dibuka di le mmalwa, tse bontsi jwa tsone di ranoletsweng mo Seesemaneng.
* Karpov, A.E. Borobongwe jo bo emeng. 1978. Moscow: Mosadi yo o tlhomologileng.
* Karpov, Anatoli; Roshale, Aleksandere (1979). Chess Ke Botshelo Jwa Me. Bogatisetso jwa Peregamone. ISBN 0802-3119-5.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko o o Buletsweng mo Tirong. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0713460964</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko wa Semi-Open o o Dirang. Collier. <nowiki>ISBN 978-0020218012</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020339854</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng go Sekae mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020218050</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Karpov ka Karpov: Dikgopolo tsa mmampodi wa lefatshe wa tšhese. Kgatiso ya Kgololesego. <nowiki>ISBN 0689-12060-5</nowiki>. (gape ke kgatiso ya ga Simon le Schuster ya 1992)
* Karpov, Anatoly (1992). Go itaya Grünfeld. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-6468-9</nowiki>.
* Karpov, Anatoli (2006). Tshireletso ya Caro-Kann: Pharologano ya Pele le Tsamaiso ya Gambit. Batsford. <nowiki>ISBN 0-7134-9010-1</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Metshameko Yame e e Gaisang. Kgatiso ya Olms. <nowiki>ISBN 978-3-2830-1002-7</nowiki>.
* Karpov, Anatoli; Ron (2007). Ditayari tsa ga Elista: Metshameko ya Bommampodi ba Lefatshe Lotlhe ba Tšhese ya Toropo ya Mexico ya 2007. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-923891-97-8</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Kamoo O Tshamekang Pulo Ya Sekgowa. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-9065-7</nowiki>.
== Metswedi ==
oge76lugoloosfm79vtd464dndlstq6
54406
54405
2026-09-03T12:47:05Z
Juan carlos perez rodriguez
13135
/* Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele */
54406
wikitext
text/x-wiki
'''Anatoly Yevgenyevich Karpov''' (Se-Russia: Анатолий Евге́ньевич Ка́рпов, IPA: o tshotswe ka Motsheganong 23, wa dingwaga tsa bo 1950
tsa kwa Russia. Mampodi wa Chess, le radipolotiki. E ne e le Mmampodi wa Lefatshe wa Chess wa bo 12 go tloga ka 1975 go fitlha ka 1985, Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE makgetlo a le mararo (1993, 1996, 1998), mmampodi wa Lefatshe wa Chess makgetlo a le mabedi jaaka leloko la setlhopha sa USSR (1985, 1989), le mofenyi wa makgetlo a le marataro wa Chess team ya USSR a19. 1974, 1980, 1982, 1986, 1988). Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Bobegadikgang jwa Tšhese o ne wa mo naya Di-Oscar di le robongwe tsa Tšhese (1973–77, 1979, 1980, 1981, 1984).
Katlego ya ga Karpov mo kgaisanong ya tšhese e akaretsa go fetsa mo maemong a ntlha a a fetang 160.<ref>In his 1994 book ''My Best Games'', [https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 Karpov says he played some 200 tournaments and matches,] and won more than 100.</ref>O ne a na le tlhoro ya Elo ya 2780, mme dikgwedi tsa gagwe di le 102 tsa palogotlhe ya lefatshe nomoro ya ntlha ke ya boraro e telele go gaisa tsotlhe, morago ga Magnus Carlsen le Garry Kasparov. Karpov gape ke Leloko le le tlhophilweng la Duma ya Puso kwa Russia. Fa e sa le ka 2006, e ntse e le modulasetulo wa Khomišene ya Pabalesego ya Tikologo le Tshireletso ya Tikologo ya Phaposi ya Baagi ya Russian Federation, mme fa e sale ka 2007 e ntse e le leloko la Lekgotla la Setšhaba ka fa tlase ga Lefapha la Tshireletso.<ref>[http://eurasia-assembly.org/en/news/anatoly-karpov-elected-deputy-secretary-general-assembly "Anatoly Karpov elected as Deputy Secretary General of the Assembly"]. ''Official site of the Eurasian Peoples' Assembly''. February 8, 2021. Retrieved February 24, 2022.</ref>
== Botshelo jwa bogologolo ==
{{Infobox person|name=Anatoly Karpov<br/>{{nobold|{{lang|ru| Анатолий Карпов}}}}|image=Anatoly Karpov 2017 april.jpg|caption=Karpov in 2017|birth_date={{birth date and age|1951|05|23}}|birth_place=[[Zlatoust]], Chelyabinsk Oblast, Russian SFSR, Soviet Union|title=[[Grandmaster (chess)|Grandmaster]] (1970)|module={{Listen|embed=yes|filename= Anatolij Karpov voice.oga|title=Anatoly Karpov's voice|description=from the Echo of Moscow program, 9 March 2006}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office1 = Member of the [[State Duma]] for [[Tyumen Oblast]]'s [[Party List]]
| term_start1 = 21 December 2011
| term_end1 =
| party = [[United Russia]]
}}}}
Karpov o tsholetswe mo lelapeng la Ba-Russia ka Motsheganong 23, 1951,<ref>''How Karpov Wins'', p. xiii</ref> <ref>''Deep Blue: An Artificial Intelligence Milestone''bats, p. 44</ref>kwa Zlatoust, kwa kgaolong ya Urals ya Soviet Union ya pele, mme a ithuta go tshameka tšhese a le dingwaga di le nne.<ref>Keene, Raymond (October 1978). "Anatoly Karpov". ''[[:en:Chess_Life_&_Review|Chess Life & Review]]''. Vol. XXIII, no. 10. p. 539.</ref>Go tlhatloga ga gagwe ga ntlha mo tšheseng go ne ga nna bonako, ka gonne o ne a nna setswerere sa tšhese fa a le dingwaga di le 11. Fa a le dingwaga di le 12, o ne a amogelwa kwa sekolong se se tumileng sa tšhese sa ga Mikhail Botvinnik, le fa Botvinnik a ne a bua jaana ka Karpov yo mmotlana: "Mosimane yono ga a itse sepe ka isagwe ya gagwe ya tšhese, mme go na le tiro eno."<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess"]. ''The New York Times''. Retrieved February 15, 2021.</ref>
Karpov o ne a dumela gore go tlhaloganya ga gagwe kgopolo ya tšhese go ne go tlhakane tlhogo thata ka nako eo, mme moragonyana o ne a kwala gore tiro ya sekolo e Botvinnik a neng a e abetswe e ne ya mo thusa thata, ka gonne e ne e tlhoka gore a lebe dibuka tsa tšhese le go dira ka natla.<ref>[[:en:Special:BookSources/0-689-12060-5|Karpov, A. (1992). ''Karpov on Karpov:'']] ''A Memoirs of a Chess World Champion''. Atheneum. ISBN <bdi>0-689-12060-5</bdi>.</ref> Karpov o ne a tokafala ka bonako thata ka fa tlase ga tlhokomelo ya ga Botvinnik mo e leng gore o ne a nna mong yo mmotlana go gaisa botlhe wa Soviet mo hisitoring fa a le dingwaga di le lesome le botlhano ka 1966; seno se ne sa bofa rekoto e e neng ya tlhongwa ke Boris Spassky ka 1952.<ref>Editorial Staff (April 15, 2022)[https://www.chessjournal.com/boris-spassky/ . "Boris Spassky - The Russian Chess Grandmaster Legend - Chess Player Profile"]. ''The Chess Journal''. Retrieved August 4, 2022.</ref><ref>[https://ruchess.ru/en/persons_of_day/anatoly_karpov/ "ANATOLY KARPOV".] ''Федерация шахмат России''. Retrieved August 4, 2022.</ref>
== Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele ==
'''Mong yo mmotlana'''
Karpov o ne a nna wa ntlha mo kgaisanong ya gagwe ya ntlha ya boditšhabatšhaba, kwa Třinec, dikgwedi di le mmalwa moragonyana, a le kwa pele ga Viktor Kupreichik. Ka 1967, o ne a fenya Kgaisano ya ngwaga le ngwaga ya Niemeyer kwa Groningen.<ref>[[:en:Chess_Review|"Junior Meet".]] ''Chess Review''. Vol. 36, no. 4. April 1968. p. 99. <q>The Niemeyer International Junior Tournament in Groningen, Holland, went to Karpov of the Soviet Union with 5½–1½, half a point ahead of Jocha of Hungary.</q></ref> <ref>[http://www.365chess.com/tournaments/EU-ch_U18_f-A_6768_1967/26508 "EU-ch U18 f-A 6768 1967".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref>Karpov o ne a gapa mmentlele wa gauta ka ntlha ya go dira sentle mo dithutong kwa sekolong se segolo, mme a tsena kwa Yunibesithing ya Naga ya Moscow ka 1968 go ya go ithuta dipalo. Moragonyana o ne a fudugela kwa Yunibesithing ya Puso ya Leningrad, mme kgabagare a aloga koo mo thutong ya ikonomi. Lengwe la mabaka a go fudusediwa kwa go ene e ne e le gore a nne gaufi le mokatisi wa gagwe, e bong Semyon Furman, yo o neng a nna kwa Leningrad. Mo dikwalong tsa gagwe, Karpov o akgola Furman jaaka tlhotlheletso e kgolo mo kgolong ya gagwe jaaka motshameki wa maemo a a kwa godimo.<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess".] ''The NY Times''. Retrieved November 16, 2022.</ref>
Ka 1969, Karpov e ne ya nna motshameki wa ntlha wa Soviet fa e sale ka Spassky (1955) go fenya Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Basha, a ntsha 10/11 e e sa fenngwang mo setlhopheng sa bofelo sa A kwa Stockholm.<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Wch_U20_fin-A_1969/26788 "Wch U20 fin-A".] 365Chess.com. Retrieved October 20, 2013.</ref> Phenyo eno e ne ya dira gore a nne le sekgele sa Mong wa Boditšhabatšhaba.<ref>Trifunovich, Petar (October 1969). "Tenth Junior World Championship. Stockholm, August 10 – 29, 1969". ''Chess Review''. Vol. 37, no. 10. p. 315.</ref>Ka 1970, Karpov o ne a lekana le Pal Benko mo maemong a bone le a botlhano kwa kgaisanong ya boditšhabatšhaba kwa Caracas, Venezuela,<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Caracas_1970/22885 "Caracas 1970".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref> mme a bona sekgele sa boditšhabatšhaba sa go nna moeteledipele wa boditšhabatšhaba.<ref>Kavalek, Lubosh (September 1970). "Don't Walk – Run". ''Chess Life & Review''. Vol. XXV, no. 9. p. 483. <q>Anatoli Karpov is a new International Grandmaster. Playing "waiting chess" he just made the grandmaster norm.</q></ref> FIDE e ne ya mo naya sekgele seno ka nako ya khonkerese ya yone ya bo 41, e e neng e tshwerwe ka nako ya Diolimpiki tsa Tšhese kwa Siegen, kwa Jeremane Bophirima ka Lwetse 1970.<ref>Cramer, Fred (January 1971). "FIDE'S 41st -and Greatest -Congress". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVI, no. 1. p. 24. <q>The Congress awarded IGM titles to Anatoly Karpov and Buchuti Gurgenldze of the USSR and to Walter Browne of Australia.</q></ref>
'''Mogolo'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov (1967).jpg|thumb|Anatoly Karpov ka ngwaga wa 1967]]
Karpov o fentse kgaisano ya Segopotso sa Alekhine ya 1971 kwa Moscow (ka kopanelo le Leonid Stein), pele ga lebala le le tletseng dinaledi, ka phenyo ya gagwe ya ntlha e e botlhokwa ya bagolo.<ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Alekhine_mem_1971/23191 "Alekhine mem 1971".] ''www.365chess.com''.</ref>Tekanyetso ya gagwe ya Elo e ne ya tswa go 2540 ka 1971 go ya go 2660 ka 1973,<ref>[https://www.olimpbase.org/Elo/player/Karpov,%20Anatoly.html "FIDE rating history: Karpov, Anatoly"]</ref> e mo go yone a neng a nna mo maemong a bobedi mo dikgaisanong tsa Soviet tsa 1973, a le kwa morago ga Spassky ka ntlha e le nngwe<ref>"41st Soviet Chess Championship, Moscow 1973". ''www.olimpbase.org''.</ref> mme a tshwanelegela go tsenela dikgaisano tsa Leningrad.<ref>"Leningrad Interzonal 1973". ''www.365chess.com''.</ref>
'''Motlhatlhojwa'''
Bommampodi ba lefatshe ba ba botlana ba Karpov ba ne ba mo tshwanelegela go tsenela nngwe ya di-Interzonal tse pedi,<ref>[https://www.mark-weeks.com/chess/zonals/1972-75q.htm Zonal Qualifiers 1972-1975,] Mark Weeks' Chess Pages</ref> <ref>Cramer, Fred (January 1973). "The 1973 Interzonals". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. p. 34.</ref>kgato mo modikologong wa Bommampodi ba Lefatshe ba 1975 go tlhopha mogwetlhani go tshameka mmampodi wa lefatshe Bobby Fischer. O ne a fetsa a lekana pele mo Leningrad Interzonal, a tshwanelegela Metshameko ya Bontlhopheng ya 1974.
Karpov o ne a fenya Lev Polugaevsky ka dino tsa +3=5 mo motshamekong wa ntlha wa Bontlhopheng, mme a bona tshwanelo ya go lebana le mmampodi wa pele Boris Spassky mo tikologong ya semifaenale. Karpov o ne a le mo rekotong a re o dumela gore Spassky o tla mo fenya bonolo fela mme a fenya modikologo wa Batlhophiwa go lebana le Fischer, le gore ene (Karpov) o tla fenya modikologo o o latelang wa Batlhophiwa ka 1977.
Makgaolakgang a Bontlhopheng a ne a tshamekelwa kwa Moscow le Victor Korchnoi. Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa bobedi kgatlhanong le Sicilian Dragon, morago ga moo a ntsha phenyo e nngwe mo motshamekong wa borataro. Morago ga go tshwana ga lesome ka go latelana, Korchnoi o ne a latlha boemo jwa phenyo mo motshamekong wa bolesome le bosupa go naya Karpov ketapele ya 3-0. Mo motshamekong wa bo 19, Korchnoi o ne a atlega go fenya motshameko o moleele wa bokhutlo, morago ga moo a bona phenyo e e bonako morago ga go dira phoso ke Karpov metshameko e le mebedi moragonyana. Dithalo tse dingwe tse tharo, tsa bofelo tse di neng tsa dumalanwa ke Karpov fa a ne a le mo cboemo jo bo botoka, a tswala motshameko, ka Karpov a fenya +3−2=19, a mo naya tshwanelo ya go tswelela pele go gwetlha Fischer go bona sekgele sa lefatshe.<ref>chessgames.com, ''Karpov - Korchnoi Candidates Final (1974)''</ref>
'''Motshameko le Fischer ka 1975'''
Le fa go ne go solofetswe thata motshameko wa bommampodi ba lefatshe fa gare ga Karpov le Fischer, ditsholofelo tseo ga di ise di ko di diragadiwe. Fischer ga a ka a gatelela fela gore motshameko e nne wa ntlha go ya go diphenyo di le lesome (go tshwana ga go balwe), mme gape le gore mmampodi a boloke serwalatlhogo fa dino di lekana ka 9–9. FIDE, Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Chess, o ne wa gana go letlelela molao ono, mme wa naya batshameki ka bobedi letlha la bofelo la Moranang 1, 1975, go dumalana go tshameka motshameko ka fa tlase ga melao e e amogetsweng ke FIDE.<ref>Hochberg, Burt (May 1975). "News & Views". ''Chess Life and Review''. Newburgh, New York: United States Chess Federation.</ref>Fa Fischer a sa dumalane, Moporesidente wa FIDE Max Euwe o ne a bolela ka Moranang 3, 1975, gore Fischer o ne a latlhegetswe ke sekgele sa gagwe mme Karpov e ne e le Mmampodi yo mošwa wa Lefatshe.<ref>[[:en:Robert_Byrne_(chess_player)|Byrne, Robert]] (1976). ''Anatoly Karpov, The Road to the World Chess Championship''. New York: Bantam Books. p. 1. ISBN <bdi>0-553-02876-6</bdi>.</ref> Moragonyana Karpov o ne a leka go tlhoma motshameko o mongwe le Fischer, mme dipuisano di ne tsa wela fa fatshe. Seno se ne sa dira gore Karpov yo mmotlana a nne le seabe sa go nna Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe a sa lebana le mmampodi yo o busang.
Garry Kasparov o ne a bolela gore Karpov o ne a tla bo a na le ditšhono tse di siameng ka gonne o ne a fentse Spassky ka tsela e e tlhomamisang mme e ne e le mofuta o mosha wa seporofešenale se se thata, mme eleruri o ne a na le metshameko ya boleng jo bo kwa godimo, fa Fischer ene a ne a sa dire sepe dingwaga di le tharo.<ref>''Kasparov, [[:en:My_Great_Predecessors|My Great Predecessors,]] part IV: Fischer, p. 474''</ref>Kgopolo e e boeletswa ke Karpov ka boene.<ref>[https://en.chessbase.com/post/karpov-interview-tania-sachdev "Karpov on Fischer, Korchnoi, Kasparov and the chess world today".] Chessbase. February 5, 2020. Retrieved February 6, 2020.</ref> Spassky o ne a akanya gore Fischer o ne a tla bo a fentse ka 1975, mme Karpov o ne a tla bo a tshwanelega gape mme a fenya Fischer ka 1978.<ref>In an article (PDF) published in 2004 on the Chesscafe website Susan Polgar wrote: [http://www.chesscafe.com/text/polgar26.pdf "I spoke to Boris Spassky about this same issue and he believes that Bobby would have won in 1975, but that Anatoly would have won the rematch."]</ref>Karpov o boletse gore fa a ka bo a nnile le tshono ya go tshameka Fischer mo dikgaisanong tsa bommampodi mo dingwageng tsa gagwe tsa masome a mabedi, o ka bo a nnile motshameki yo o botoka thata ka ntlha ya seo.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.</ref>
'''Mampodi wa lefatshe'''
[[Setshwantsho:Max Euwe, wife and Karpov 1976.jpg|thumb|Karpov le poresidente wa FIDE Max Euwe le mosadi wa gagwe ka 1976]]
E re ka Karpov a ne a ikemiseditse go itshupa e le mmampodi yo o kafa molaong, o ne a nna le seabe mo e ka nnang mo dikgaisanong tsotlhe tse dikgolo mo dingwageng di le lesome tse di latelang. O ne a fenya kgaisano ya Milan ka tsela e e tlhatswang pelo ka 1975, mme a gapa sekgele sa gagwe sa ntlha mo go tse tharo tsa Soviet ka 1976. O ne a tlhama motseletsele o o gakgamatsang wa diphenyo tsa kgaisano kgatlhanong le batshameki ba ba nonofileng go gaisa mo lefatsheng. Karpov o ne a tshwere rekoto ya diphenyo tse dintsi tse di latelanang mo dikgaisanong (9) go fitlha e thubiwa ke Garry Kasparov (15). Ka ntlha ya moo, bontsi jwa baitseanape ba tšhese ba ne ba dumalana ka bonako gore Karpov e ne e le mmampodi wa lefatshe yo o kafa molaong.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press[[:en:Special:BookSources/978-1857443851|. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.]]</ref>
Ka 1978, tshireletso ya ntlha ya ga Karpov ya setlhogo e ne e le kgatlhanong le Viktor Korchnoi, moganetsi yo a neng a mo fentse mo modikologong wa Bontlhopheng ba 1973–75; motshameko ono o ne wa tshamekelwa kwa Baguio, kwa Philippines, mme mofenyi o ne a tlhoka go fenya makgetlo a le marataro. Jaaka ka 1974, Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa borobedi morago ga go tshwana ga supa go bula motshameko. Fa dino di ne di le +5−2=20 mo go Karpov, Korchnoi o ne a dira thulaganyo ya go boela morago, mme a fenya metshameko e le meraro mo go e mene e e latelang go lekana le Karpov. Karpov o ne a fenya motshameko o o latelang go boloka sekgele (+6−5=21).<ref>chessgames.com, ''Karpov vs Korchnoi, [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54641 1978]''</ref> Dingwaga di le tharo moragonyana, Korchnoi o ne a tlhagelela gape jaaka mofenyi wa Bontlhopheng kgatlhanong le mofenyi wa makgaolakgang wa Jeremane Robert Hübner go gwetlha Karpov kwa Merano, kwa Italy. Karpov o fentse motshameko ono ka diatla, 11–7 (+6−2=10), mo go se se gakologelwang jaaka "Polao ya Batho kwa Merano" <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55014 Merano 1981]</ref>.
Tiro ya ga Karpov ya dikgaisano e ne ya fitlha kwa setlhoeng kwa kgaisanong ya "Kgaisano ya Dinaledi" ya Montreal ka 1979, koo a neng a fetsa e le wa ntlha (+7−1=10) le Mikhail Tal pele ga lebala la batshameki ba ba nonofileng ba ba neng ba weditswe ke Jan Timman, Batho ba ba neng ba le teng, ba ne ba dira jalo<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montreal 1979]</ref>. O ne a laola Las Palmas ka 1977 ka 131⁄2/15 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas 1977]</ref>. O ne gape a fenya kgaisano e e tumileng ya Bugojno ka 1978 (e e neng e abelanwa)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref>, 1980 <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Bugojno_1980/21871 Bugojno 1980]</ref> le 1986 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=50486 Bugojno 1986]</ref>, kgaisano ya Linares ka 1981 (e e neng e abelanwa le Larry Christiansen)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> le 1994 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=81198 Linares 1994]</ref>, kgaisano ya Tilburg ka 1977<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref>, 1979 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref>, 1980<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref>, 1982 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89033 Tilburg 1982]</ref>, 1083 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89031 Tilburg 1983]</ref>, 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89045 Tilburg 1988]</ref> Champiship Soviet Union 1976 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Champ. Soviet Union 1976]</ref>, 1983 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79502 Champ. Soviet Union 1983]</ref>, le 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90344 Camp. Soviet Union 1988]</ref>.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=20719 chessgames.com, ''Anatoly Karpov'']</ref>
Karpov o ne a emela Soviet Union kwa Diolimpiading di le thataro tsa Chess, tse mo go tsone tsotlhe USSR e neng ya gapa mmentlele wa gauta wa setlhopha. O ne a tshameka jaaka motshamiki wa ntlha kwa Skopje ka 1972, a fenya sekgele sa boto ka 13/15. Kwa Nice 1974, o ne a tswelela go palama e le nngwe mme a gapa gape sekgele sa boto ka 12/14. Kwa La Valletta ka 1980, o ne a nna gape mo botong ya ntlha mme a bona maduo a le 9/12. Kwa Lucerne 1982, o ne a bona maduo a le 61⁄2/8 mo sekepeng se le sengwe. Kwa Dubai 1986, o ne a bona 6/9 mo sekepeng sa bobedi. Ya gagwe ya bofelo e ne e le Thesalonika 1988, koo mo sekepeng sa bobedi a neng a bona maduo a le 8/10. Mo motshamekong wa Olympiad, Karpov o ne a latlhegelwa ke metshameko e le mebedi fela mo go e le 68 e e neng ya tshamekiwa.<ref>"Karpov at 70: "My great blunder was I agreed to hold the match with Kasparov in the Soviet Union"". ''chess24.com''. Retrieved June 2, 2022.</ref> Go tshwantsha kafa Karpov a neng a laola balekane ba gagwe ka gone jaaka mmampodi, maduo a gagwe e ne e le +13−1=22 fa a bapisiwa le Spassky, +8=19 fa a bapisiwa le Robert Hübner, +12−1=29 fa a bapisiwa le Ulf Andersson, +3−1=10 fa a bapisiwa le Vasily L Smyslov, +1=19 fa a bapisiwa le Mikhail L-9=19. <ref>chessgames.com, ''Anatoly Karpov''</ref>
'''Kgaisano le Kasparov'''
Karolo e ke nopolo go tswa mo kgaisanong ya ga Karpov le Kasparov § Kakaretso.[tseleganya]
Karpov o ne a tiisitse boemo jwa gagwe jaaka motshameki yo o gaisang mo lefatsheng le mmampodi wa lefatshe ka nako ya fa Garry Kasparov a goroga mo lefelong la tiragatso. Mo motshamekong wa bone wa ntlha, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Chess ya 1984 kwa Moscow, motshameki wa ntlha go fenya metshameko e le merataro o ne a tla fenya motshameko. Karpov o ne a aga ketapele ya 4-0 morago ga metshameko e le robongwe. Metshameko e e latelang e le 17 e ne ya tshwana, mme seno sa tlhoma rekoto ya metshameko ya go gapa sekgele sa lefatshe, mme go ne ga tsaya Karpov go fitlha mo motshamekong wa bo 27 go bona phenyo ya gagwe ya botlhano. Mo motshamekong wa bo 31, Karpov o ne a na le maemo a go fenya mme a palelwa ke go dirisa sebaka seno mme .ba tlhomamisitse go tshwana. O ne a latlhegelwa ke motshameko o o latelang, morago ga moo go ne ga latela di-draw tse dingwe gape di le 14. Karpov o ne a na le boemo jo bo tiileng jwa phenyo mo Motshamekong wa 41, mme gape o ne a dira phoso mme a tshwanelwa ke go kgotsofalela go tshwana. Morago ga gore Kasparov a fenye metshameko ya bo 47 le ya bo 48, Moporesidente wa FIDE Florencio Campomanes o ne a fedisa motshameko ka boene, a umaka botsogo jwa batshameki.<ref>[http://www.mark-weeks.com/chess/84kk$$.htm 1984 Karpov–Kasparov Title Match Highlights Mark Weeks' Chess Pages]</ref> Karpov go bolelwa fa a latlhegetswe ke dikilogerama di le lesome (22 lb) mo tsamaong ya motshameko.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55015 "Karpov vs Kasparov, 1984-85"]</ref>Go ne ga rulaganngwa gore go nne le motshameko wa gape moragonyana ka 1985, le kwa Moscow. Ditiragalo tsa Marathon Match di ne tsa pateletsa FIDE go boela kwa sebopegong se se fetileng, ka motshameko o o neng o lekanyeditswe go metshameko e le 24 (ka Karpov a sala mmampodi fa motshameko o ne o ka felela ka 12–12). Karpov o ne a tlhoka go fenya motshameko wa bofelo gore a kgone go tshwara motshameko le go boloka sekgele sa gagwe mme a latlhegelwa, a neela moganetsi wa gagwe sekgele. Maduo a bofelo e ne e le 13–11 (+3−5=16) a a neng a rata Kasparov.
Karpov, le Kasparov (kafa molemeng) le Moeteledipele wa Ditshameko tsa Mo-Dutch e bong Jan Timman (kafa mojeng) kwa Amsterdam, ka 1987
Karpov o ne a nna moganetsi yo o boitshegang le No. 2 mo lefatsheng go fitlha mo bogareng jwa dingwaga tsa bo 1990. O ne a lwa le Kasparov mo metshamekong e mengwe e meraro ya bommampodi ba lefatshe ka 1986 (e e neng e tshwaretswe kwa Lontone le kwa Leningrad) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55017 Lontone-Leningrad 1986]</ref>, ka 1987 (kwa Seville)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55128 Seville 1987]</ref> le ka 1990 (kwa New York City le kwa Lyon)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55223 New York City-Lyon 1990]</ref>. Metshameko yotlhe e meraro e ne e le gaufi thata: maduo e ne e le 111⁄2–121⁄2 (+4−5=15), 12–12 (+4−4=16), le 111⁄2–121⁄2 (+3−4=17). Mo metshamekong yotlhe e meraro, Karpov o ne a na le ditshono tsa go fenya go fitlha ka metshameko ya bofelo. Bokhutlo jwa motshameko wa Seville wa 1987 bo ne bo gakgamatsa thata. Karpov o ne a fenya motshameko wa bo23 fa Kasparov a ne a sa balele motswako o o siameng. Mo motshamekong wa bofelo, a tlhoka fela go tshwana go fenya sekgele, Karpov o ne a phanyega ka fa tlase ga kgatelelo ya nako kwa bokhutlong jwa thulaganyo ya ntlha ya motshameko, a foswa ke pharologano e e neng ya felela ka go tshwana go go batlang go patelediwa, mme a letla Kasparov go busetsa motshameko morago ka pawn e e oketsegileng. Morago ga phoso e nngwe gape mo thulaganyong ya bobedi, Karpov o ne a tlhotlhorega ka iketlo mme a rola tiro ka motsamao wa bo 64, a fedisa motshameko mme a letla Kasparov go boloka sekgele.
Mo metshamekong ya bone e le metlhano ya bommampodi ba lefatshe, Karpov o ne a fenya makgetlo a le 19, a latlhegelwa makgetlo a le 21, le go tshwana makgetlo a le 104 mo metshamekong e le 144.<ref>Weeks, Mark. "World Chess Championship, The Great Rivalries, Kasparov - Karpov". ''The Great Rivalries''. Retrieved July 11, 2022</ref> Ka kakaretso, Karpov o ne a tshameka metshameko e le metlhano kgatlhanong le Kasparov go bona sekgele go tloga ka 1984 go ya go 1990 a sa mo fenye mo motshamekong ope. Go ya ka chessgames.com, go tloga ka 2022, mo metshamekong ya Bogologolo, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 28, ditatlhegelo di le 20, le go tshwana ga 119 mo metshamekong e le 167. Go akaretsa le metshameko e e bonako/ya dipontsho, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 39, ditatlhegelo di le 25, le go tshwana ga 129 mo metshamekong e le 193.<ref>"Listing of games played between Karpov and Kasparov". ''chessgames.com''.</ref>
'''Mampodi wa FIDE gape (1993–1999)'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov in 1993 (cropped).jpg|thumb|Anatoly Karpov]]
Ka 1992, Karpov o ne a latlhegelwa ke Motshameko wa Bontlhopheng kgatlhanong le Nigel Short. Mme mo Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Chess tsa 1993, Karpov o ne a bona gape sekgele sa Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe wa FIDE fa Kasparov le Short ba ne ba kgaogana le FIDE. Karpov o ne a fenya Timman – yo o neng a latlhegelwa ke makgaolakgang a Bontlhopheng kgatlhanong le Short.
Kopano e e latelang e kgolo ya ga Kasparov le Karpov e ne e le kgaisano ya tšhese ya Linares ya 1994. Tshimo, ka tatelano ya go fetsa kwa bofelong, e ne e le Karpov, Kasparov, Shirov, Bareev, Kramnik, Lautier, Anand, Kamsky, Topalov, Ivanchuk, Gelfand, Illescas, Judit Polgár le Beliavsky; ka palogare ya Elo rating ya 2685, e e kwa godimo go gaisa tsotlhe ka nako eo. E re ka Kasparov a ne a kgatlhilwe ke maatla a kgaisano eno, o ne a boletse malatsi a le mmalwa pele ga kgaisano eno gore mofenyi o ne a ka bidiwa ka tshwanelo gore ke mmampodi wa lefatshe lotlhe wa dikgaisano. Gongwe ka ntlha ya go tlhotlhelediwa ke kakgelo eno, Karpov o ne a tshameka kgaisano e e gaisang tsotlhe mo botshelong jwa gagwe. O ne a sa fenngwa mme a bona dintlha di le 11 mo go tse 13 (peresente e e gaisang ya phenyo ya kgaisano ya maemo a a kwa godimo fa e sale Alekhine a fenya San Remo ka 1930), a fetsa ka dintlha di le 21⁄2 kwa pele ga Kasparov le Shirov ba ba mo maemong a bobedi. Bontsi jwa diphenyo tsa gagwe di ne di kgatlha (segolobogolo, phenyo ya gagwe mo go Topalov e tsewa e le e e molemo go gaisa tsotlhe mo tirong ya gagwe). Tiragatso eno kgatlhanong le batshameki ba ba gaisang mo lefatsheng e ne ya baya tiragatso ya gagwe ya kgaisano ya tekanyetso ya Elo kwa go 2985, e leng tekanyetso e e kwa godimo ya tiragatso ya motshameki ope mo hisitoring go fitlha ka 2009, fa Magnus Carlsen a ne a fenya kgaisano ya tšhese ya setlhopha sa XXI ya Pearl Spring ka tiragatso ya 3002. hisitori.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5828 "Facts and figures: Magnus Carlsen's performance in Nanjing".] ChessBase. Retrieved October 26, 2009.</ref>
Karpov o ne a sireletsa sekgele sa gagwe sa FIDE kgatlhanong le naledi e e tlhatlogang Gata Kamsky (+6−3=9) ka 1996 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55432 Karpov-Kamsky 1996]</ref>. Ka 1998, FIDE e ne ya tlosa thata tsamaiso ya bogologolo ya Metshameko ya Bontlhopheng, go na le moo ya nna le tiragalo e kgolo ya go kgaola e mo go yone palo e kgolo ya batshameki ba neng ba gaisana kgatlhanong le metshameko e mengwe e mekhutshwane fela. Mo go ya ntlha ya ditiragalo tseno, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Tšhese ya FIDE ya 1998, mmampodi Karpov o ne a tsenngwa ka tlhamalalo mo makgaolakgannyeng, a fenya Viswanathan Anand (+2−2=2, go kgaogana ka bonako ka 2–0)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55521 Karpov-Anand 1998]</ref>. Mo modikologong o o latelang, sebopego se ne sa fetolwa, mme mmampodi a tshwanelwa ke go tshwanelega. Karpov o ne a gana go sireletsa sekgele sa gagwe, mme a kgaotsa go nna Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE morago ga Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Chess tsa FIDE tsa 1999.<ref>[[:en:Leonard_Barden|Leonard Barden (September 4, 1999). "Games".]] ''The Guardian''. Greater London. p. 37. <q>Anatoly Karpov refused to defend his title because of the absence of a challenge round and has now filed a breach of contract suit against the world chess body, claiming more than $1m in compensation.</q></ref>
'''Go ya go rola tiro'''
Motshameko wa ga Karpov wa bogologolo wa dikgaisano o ntse o lekanyeditswe thata fa e sa le ka 1997, ka gonne o rata go nna le seabe thata mo dipolotiking tsa Russia. O ne a kile a nna leloko la Khomišene e Kgolo ya Soviet ya Merero ya Dinaga di Sele le poresidente wa Letlole la Kagiso la Soviet pele ga Soviet Union e phatlalala. Mo godimo ga moo, o na le o nnile le seabe mo dikgotlhang di le mmalwa le FIDE.<ref>"Karpov may sue over LV tourney - Las Vegas Sun Newspaper". ''lasvegassun.com''. July 22, 1999. Retrieved May 6, 2021.</ref> Mo lenaaneng la ditekanyetso la FIDE la Lwetse 2009, o ne a tswa mo lenaaneng la Top 100 la lefatshe lekgetlo la ntlha. Karpov gantsi o lekanyetsa motshameko wa gagwe go ditiragalo tsa dipontsho, mme o tlhabolotse setaele sa gagwe go nna le bokgoni jwa go tshameka tšhese e e bonako. Ka 2002, o ne a fenya motshameko kgatlhanong le Kasparov, a mo fenya mo motshamekong wa taolo ya nako ka bonako 21⁄2–11⁄2. Ka 2006, o ne a lekana le Kasparov mo kgaisanong ya ntlha, a le kwa pele ga Korchnoi le Judit Polgár.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3310 "The Credit Suisse Blitz – in pictures".] ChessBase. August 27, 2006. Retrieved October 21, 2010.</ref>
Karpov le Kasparov ba ne ba tshameka motshameko o o tlhakaneng wa metshameko e le 12 go tloga ka Lwetse 21–24, 2009, kwa Valencia, kwa Spain. E ne e na le metshameko e le mene e e bonako (kgotsa e e potlakileng go sekae) le e le robedi ya blitz mme e ne ya diragala dingwaga di le 25 fela morago ga gore batshameki ba babedi bano ba kopane kwa World Chess Championship ka 1984.<ref>"Kasparov and Karpov to play 12 games match in Valencia". Chessdom. Archived from the original on July 12, 2009. Retrieved July 8, 2009</ref> Kasparov o fentse motshameko ka 9-3. Karpov o ne a tshameka motshameko kgatlhanong le Yasser Seirawan ka 2012 kwa St. Ka Ngwanatsele 2012, o ne a fenya kgaisano ya ka bonako ya Cap d'Agde e e nang le leina la gagwe (Sejana sa Anatoly Karpov), a fenya Vasyl Ivanchuk (yo o neng a le mo maemong a bo 9 mo maemong a lefatshe a FIDE a Diphalane 2012) mo makgaolakgannyeng.<ref>"Karpov, Seirawan Head to Rapid Play in Saint Louis". St Louis Chess Club. June 12, 2012. Retrieved June 12, 2012.</ref>
== Tiro ya seporofešenale le ya sepolotiki morago ga go rola tiro ya tšhese ==
Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone.
Ka 2003, Karpov o ne a bula sekolo sa gagwe sa ntlha sa tšhese sa Amerika kwa Lindsborg, kwa Kansas.<ref>[https://web.archive.org/web/20241014194942/http://www.anatolykarpovchessschool.org/history.html "Anatoly Karpov International School of Chess".] ''www.anatolykarpovchessschool.org''. Retrieved September 19, 2021.</ref>Ka Mopitlwe 2, 2022, sekolo se ne sa itsise ka go fetolwa ga leina go nna Setheo sa Boditšhabatšhaba sa Tšhese sa Bophirimagare ka ntlha ya go tlhaselwa ga Russia ke Ukraine.<ref>[https://www.facebook.com/InternationalChessInstituteoftheMidwest/posts/pfbid02giD1VtacQPeb8pxUTcieTAYvSiCu4KNdtNCCz8m67doSfpYFsxNUfDSU347umwJTl "International School of Chess of the Midwest"]. ''www.facebook.com''.</ref>
Karpov e nnile leloko la Dumas ya Puso ya Russia ya borataro, ya bosupa le ya borobedi.Fa e sa le ka 2005, e ntse e le leloko la Phaposi ya Setšhaba ya Russia. <ref>[https://web.archive.org/web/20100108100717/http://www.unicef.org/ceecis/reallives_1345.html "Stories from the region". ''www.unicef.org''.] Archived from the original on January 8, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>O ile a nna le seabe mo ditirong di le mmalwa tsa thuso ya batho, jaaka go buelela tiriso ya letswai le le nang le iodise. Ka Sedimonthole 17, 2012, Karpov o ne a tshegetsa Molao wa ga Dima Yakovlev o o neng o thibela go amogela masiela a Russia ke baagi ba U.S.<ref>[https://web.archive.org/web/20121230235928/http://vote.duma.gov.ru/vote/79982 "(2 чтение) ФЗ №186614-6 "О мерах воздействия на лиц, причастных к нарушению основополагающих прав и свобод человека, прав и свобод граждан РФ" – Система анализа результатов голосований на заседаниях Государственной Думы".] ''vote.duma.gov.ru''. Retrieved March 26, 2018</ref>
Karpov o tlhagisitse tshegetso ya go tsewa ga Crimea ka letlhakore le le lengwe ke Mokgatlho wa Russia, mme a latofatsa Yuropa ka go leka go dira Putin<ref>Кожемякин, Владимир (June 23, 2015). [http://www.aif.ru/society/people/rusofobiya_zashkalivaet "Анатолий Карпов: Европа пытается демонизировать Путина, а не Россию".] ''www.aif.ru''. Retrieved March 26, 2018.</ref> sedimona. Ka Phatwe 2019, Maxim Dlugy o ne a bolela gore Karpov o ne a ntse a letile go tloga ka Mopitlwe gore a amogelwe visa ya go ya kwa United States e e seng ya mofaladi, le fa a ne a etela naga eo kgapetsakgapetsa fa e sale ka 1972.<ref>[https://web.archive.org/web/20190822032245/https://uk.reuters.com/article/uk-usa-karpov/russian-chess-legend-anatoly-karpov-unable-to-get-u-s-visa-friend-says-idUKKCN1VC031 "Russian chess legend Anatoly Karpov unable to get U.S. visa, friend says".] ''Reuters''. August 22, 2019. Archived from the original on August 22, 2019. Retrieved August 22, 2019.</ref> Karpov o ne a rulaganyeditswe go ruta kwa kampeng ya selemo kwa Chess Max Academy. Dlugy o boletse gore Karpov o ne a bodiwa dipotso kwa boemeding jwa Amerika kwa Moscow ka ga gore a o rulagantse go buisana le boradipolotiki ba Amerika. Karpov o ne a le gareng ga maloko a Duma ya Puso ya Russia a a neng a beilwe ka fa tlase ga dikiletso ke EU le UK ka nako ya Ntwa ya Russia le Ukraine. <ref>[https://web.archive.org/web/20220224133535/http://chess-news.ru/node/28745 "Анатолий Карпов попадает под санкции Европейского союза". ''chess-news.ru''.] February 23, 2022. Archived from the original on February 24, 2022. Retrieved February 23, 2022.</ref><ref>[https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1150217/Russia.pdf "CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK"] (PDF). Retrieved April 16, 2023.</ref>Ka Mopitlwe 2022, morago ga go simolola ga tlhaselo ya Russia kwa Ukraine, Lekgotla la FIDE le ne la emisa sereto sa ga Karpov sa Moemedi wa Botshelo wa FIDE.<ref>"The Official Statement of FIDE Council". ''www.fide.com''. Retrieved March 3, 2022.</ref>
Ka Ngwanatsele 2022, Karpov o ne a bewa mo koma e e neng e tlhotlheleditswe morago ga go gobala mo tlhogong.<ref>[https://en.chessbase.com/post/breaking-news-anatoly-karpov-in-hospital-after-incident "Breaking News: Anatoly Karpov in hospital with fractured skull".] ''Chess News''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Morwadia Karpov Sofia le Mokgatlho wa Chess wa Russia ba ne ba bolela gore o ne a wa ka phoso.<ref>"Conflicting claims as Anatoly Karpov enters induced coma: Assault or a domestic accident?". ''MARCA''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Karpov o ne a fola ka botlalo mo kgobalong.<ref>"Karpov is back home". November 18, 2022.</ref>
== Ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE ==
Ka March 2010, Karpov o ne a itsise gore o tla nna ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE. Ditlhopho di ne tsa tshwarwa ka Lwetse 2010 kwa Diolimpiading tsa bo 39 tsa Tšhese.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Ka Motsheganong, tiragalo ya go kokoanya madi e ne ya tshwarelwa kwa New York ka botsayakarolo jwa ga Kasparov le Magnus Carlsen, ba ka bobedi ba neng ba tshegetsa kopo ya gagwe le go mo tlhotlheletsa.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Nigel Short le ene o ne a tshegetsa bontlhopheng ba ga Karpov. Ka Lwetse 29, 2010, Kirsan Ilyumzhinov o ne a tlhophiwa gape go nna mopresidente wa FIDE, ka diboutu di le 95 go ya go di le 55.<ref>[https://web.archive.org/web/20101002103318/http://reports.chessdom.com/news-2010/fide-elections-2010-ilyumzhinov-karpov "Kirsan Ilyumzhinov wins 2010 FIDE elections".] ''Chessdom.com''. 2010. Archived from the original on October 2, 2010. Retrieved October 11, 2010.</ref>
== Setaele ==
Mokgwa wa go tshameka wa ga Karpov, o o tlhalosiwang jaaka "boa constrictor",<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>o<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref> tlhomame mo maemong, o tsaya dikotsi tse dinnye mme o tsiboga ka tsela e e senang kutlwelobotlhoko mo phosong e nnye fela ya moganetsi wa gagwe. Ka ntlha ya seo, gantsi o bapisiwa le José Raúl Capablanca, mmampodi wa boraro wa lefatshe.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>Karpov ka boene o tlhalosa setaele sa gagwe jaana:
A re re motshameko o ka tswelela ka ditsela tse pedi: nngwe ya tsone ke go itaya go gontle ga boferefere go go dirang gore go nne le dipharologano tse di sa ineeleng mo dipalong tse di tlhomameng; e nngwe ke kgatelelo e e bonalang ya maemo e e isang kwa motshamekong wa bokhutlo o o nang le ditšhono tse dinnye tsa phenyo.... Ke ne ke tla tlhopha [ya bofelo] ke sa akanye gabedi. Fa moganetsi a neelana ka motshameko o o tlhoafetseng ga ke gane; mme mo maemong a a ntseng jalo ga ke kgotsofale thata, le fa nka fenya, go na le mo motshamekong o o tsamaisiwang go ya ka melao yotlhe ya leano ka tlhaloganyo ya one e e setlhogo.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>
== Metshameko e e tlhomologileng ==
Karolo eno e dirisa go kwala ga alejebora go tlhalosa metsamao ya tšhese.
1973 Karpov o ntsha pawn setlhabelo sa tlhaselo e e nonofileng ya mo gare le ya kgosigadi.
Anatoly Karpov kgatlhanong le Gyula Sax, Linares 1983 Karpov o intsha setlhabelo ka ntlha ya tlhaselo e e fenyang motshameko ditshutiso di le 20 moragonyana, morago ga go intsha setlhabelo go gongwe go go gakgamatsang go tswa go Karpov le go intsha setlhabelo go go kgatlhanong go tswa go Sax. E ne ya gapa sekgele sa ntlha sa botlhale sa kgaisano eno. E ne e se lekgetlo la ntlha Karpov a dirisa Tlhaselo e e bogale ya Keres (6.g4) – bona phenyo ya gagwe mo go Anatoly Karpov kgatlhanong le Vlastimil Hort, Kgaisano ya Segopotso sa Alekhine, Moscow 1971.
1994 Motshameko ono o na le sham sehlabelo sa dikotwana tse peli, tseo Karpov regains le qobella phapang, culminating ka tlhōlo ea phapanyetsano le setsebi hlōla endgame.
== Ditiro tsa go itlosa bodutu ==
[[Setshwantsho:Karpov chess school.jpg|thumb|Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone]]
Pokello e kgolo ya ditempe tsa Karpov tsa ditempe tsa philately tsa Belgium le tsa Belgium Congo le nalane ya poso e akaretsang poso ho tloha ka 1742 ho isa ho 1980 e ile ya rekiswa ke khamphani ya fantisi ya David Feldman pakeng tsa Sedimonthole 2011<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>le 2012. Gape o tsejwa ka ho ba le setempe se seholo sa tšhese le pokello ya dibuka tsa tjhese. Laeborari ya gagwe ya poraefete ya tšhese e na le dibuka di le 9 000.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref> Karpov gape ke motshameki yo o matlhagatlhaga wa Backgammon.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>
== Diawate le Diawate ==
* Sekgele sa Merit for the Fatherland, sa maemo a boraro (2001) – ka ntlha ya seabe se se tlhomologileng mo go tsenyeng tirisong mananeo a bopelotshweu, go nonotsha kagiso le botsalano fa gare ga batho
* Order of Friendship (2011) – ka ntlha ya seabe sa gagwe se segolo mo go nonotsheng kagiso le botsalano fa gare ga batho le ditiro tsa loago tse di nang le matswela
* Mokgatlho wa ga Lenin (1981)
* Taelo ya Folaga e Khibidu ya Badiri (1978)
* Kaelo ya Boleng, ya maemo a bobedi (Ukraine) (Ngwanatsele 13, 2006) – ka ntlha ya seabe sa gagwe mo batswasetlhabelong ba masetlapelo a Chernobyl
* Taolo ya Kgosana e e Boitshepo Daniel wa Moscow, ya maemo a bobedi (1996)
* Taolo ya ga Moitshepi Sergius wa Radonezh, ya maemo a bobedi (2001)
* Medal "Bakeng sa monehelo o ikhethang ho Collector kgwebo ka Russia".
* Leloko le le Tlotlegang la Mokgatlho wa Dikwalo wa Soviet (1979)
* Dipoloma ya Duma ya Puso ya Mokgatlho wa Russia No. 1
* Taelo "Ka diphitlhelelo tse di tlhomologileng mo metshamekong" (Rephaboliki ya Cuba)
* Metlele ya Mokgatlho wa Dipatlisiso tsa Lefaufau wa Tsiolkovsky wa Russia
* Metlele ya "Go nonotsha tsamaiso ya kotlhao", ya maemo a ntlha le a bobedi
* Seiphemelo sa sehuba sa dikerii ya ntlha ya Lefapha la Merero ya Selegae
* Mokgatlo wa Matjhaba wa Chess Press, makhetlo a 9 a ile a vouta molemo ka ho fetisisa chess sebapali sa selemo mme a fuwa "Chess Oscar".
* Mokgatlho wa ga Moitshepi Nestor Mokwadi wa Ditiragalo, wa maemo a ntlha
* Polanete ya 90414 Karpov e teeletswe ka Karpov<ref>"Anatoly Karpov: The Owner of the Unique Stamp Collection". Watch-Clone.com. Archived from the original on February 18, 2011. Retrieved March 28, 2011.</ref>
* Kgaisano ya Boditšhabatšhaba ya Tšhese ya ga Anatoly Karpov, e leng kgaisano ya ngwaga le ngwaga e e tshwarwang go mo tlotla kwa Poikovsky, kwa Kgaolong e e Ikemetseng ya Khanty-Mansi, kwa Russia fa e sa le ka 2000<ref>Magriel, Paul (December 23, 1979)[https://www.nytimes.com/1979/12/23/archives/backgammon-eschew-the-obvious-to-force-miss-muffet-off-that-tuffet.html . "Backgammon"]. ''The New York Times''.</ref>
== Dibuka ==
* Karpov o kwadile kgotsa o kwadile mmogo le ene dibuka di le mmalwa, tse bontsi jwa tsone di ranoletsweng mo Seesemaneng.
* Karpov, A.E. Borobongwe jo bo emeng. 1978. Moscow: Mosadi yo o tlhomologileng.
* Karpov, Anatoli; Roshale, Aleksandere (1979). Chess Ke Botshelo Jwa Me. Bogatisetso jwa Peregamone. ISBN 0802-3119-5.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko o o Buletsweng mo Tirong. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0713460964</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko wa Semi-Open o o Dirang. Collier. <nowiki>ISBN 978-0020218012</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020339854</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng go Sekae mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020218050</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Karpov ka Karpov: Dikgopolo tsa mmampodi wa lefatshe wa tšhese. Kgatiso ya Kgololesego. <nowiki>ISBN 0689-12060-5</nowiki>. (gape ke kgatiso ya ga Simon le Schuster ya 1992)
* Karpov, Anatoly (1992). Go itaya Grünfeld. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-6468-9</nowiki>.
* Karpov, Anatoli (2006). Tshireletso ya Caro-Kann: Pharologano ya Pele le Tsamaiso ya Gambit. Batsford. <nowiki>ISBN 0-7134-9010-1</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Metshameko Yame e e Gaisang. Kgatiso ya Olms. <nowiki>ISBN 978-3-2830-1002-7</nowiki>.
* Karpov, Anatoli; Ron (2007). Ditayari tsa ga Elista: Metshameko ya Bommampodi ba Lefatshe Lotlhe ba Tšhese ya Toropo ya Mexico ya 2007. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-923891-97-8</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Kamoo O Tshamekang Pulo Ya Sekgowa. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-9065-7</nowiki>.
== Metswedi ==
rtwjmtv8a2p9xud9bwfve67lp21js2v
54407
54406
2026-09-03T12:51:43Z
Juan carlos perez rodriguez
13135
/* Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele */
54407
wikitext
text/x-wiki
'''Anatoly Yevgenyevich Karpov''' (Se-Russia: Анатолий Евге́ньевич Ка́рпов, IPA: o tshotswe ka Motsheganong 23, wa dingwaga tsa bo 1950
tsa kwa Russia. Mampodi wa Chess, le radipolotiki. E ne e le Mmampodi wa Lefatshe wa Chess wa bo 12 go tloga ka 1975 go fitlha ka 1985, Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE makgetlo a le mararo (1993, 1996, 1998), mmampodi wa Lefatshe wa Chess makgetlo a le mabedi jaaka leloko la setlhopha sa USSR (1985, 1989), le mofenyi wa makgetlo a le marataro wa Chess team ya USSR a19. 1974, 1980, 1982, 1986, 1988). Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Bobegadikgang jwa Tšhese o ne wa mo naya Di-Oscar di le robongwe tsa Tšhese (1973–77, 1979, 1980, 1981, 1984).
Katlego ya ga Karpov mo kgaisanong ya tšhese e akaretsa go fetsa mo maemong a ntlha a a fetang 160.<ref>In his 1994 book ''My Best Games'', [https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 Karpov says he played some 200 tournaments and matches,] and won more than 100.</ref>O ne a na le tlhoro ya Elo ya 2780, mme dikgwedi tsa gagwe di le 102 tsa palogotlhe ya lefatshe nomoro ya ntlha ke ya boraro e telele go gaisa tsotlhe, morago ga Magnus Carlsen le Garry Kasparov. Karpov gape ke Leloko le le tlhophilweng la Duma ya Puso kwa Russia. Fa e sa le ka 2006, e ntse e le modulasetulo wa Khomišene ya Pabalesego ya Tikologo le Tshireletso ya Tikologo ya Phaposi ya Baagi ya Russian Federation, mme fa e sale ka 2007 e ntse e le leloko la Lekgotla la Setšhaba ka fa tlase ga Lefapha la Tshireletso.<ref>[http://eurasia-assembly.org/en/news/anatoly-karpov-elected-deputy-secretary-general-assembly "Anatoly Karpov elected as Deputy Secretary General of the Assembly"]. ''Official site of the Eurasian Peoples' Assembly''. February 8, 2021. Retrieved February 24, 2022.</ref>
== Botshelo jwa bogologolo ==
{{Infobox person|name=Anatoly Karpov<br/>{{nobold|{{lang|ru| Анатолий Карпов}}}}|image=Anatoly Karpov 2017 april.jpg|caption=Karpov in 2017|birth_date={{birth date and age|1951|05|23}}|birth_place=[[Zlatoust]], Chelyabinsk Oblast, Russian SFSR, Soviet Union|title=[[Grandmaster (chess)|Grandmaster]] (1970)|module={{Listen|embed=yes|filename= Anatolij Karpov voice.oga|title=Anatoly Karpov's voice|description=from the Echo of Moscow program, 9 March 2006}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office1 = Member of the [[State Duma]] for [[Tyumen Oblast]]'s [[Party List]]
| term_start1 = 21 December 2011
| term_end1 =
| party = [[United Russia]]
}}}}
Karpov o tsholetswe mo lelapeng la Ba-Russia ka Motsheganong 23, 1951,<ref>''How Karpov Wins'', p. xiii</ref> <ref>''Deep Blue: An Artificial Intelligence Milestone''bats, p. 44</ref>kwa Zlatoust, kwa kgaolong ya Urals ya Soviet Union ya pele, mme a ithuta go tshameka tšhese a le dingwaga di le nne.<ref>Keene, Raymond (October 1978). "Anatoly Karpov". ''[[:en:Chess_Life_&_Review|Chess Life & Review]]''. Vol. XXIII, no. 10. p. 539.</ref>Go tlhatloga ga gagwe ga ntlha mo tšheseng go ne ga nna bonako, ka gonne o ne a nna setswerere sa tšhese fa a le dingwaga di le 11. Fa a le dingwaga di le 12, o ne a amogelwa kwa sekolong se se tumileng sa tšhese sa ga Mikhail Botvinnik, le fa Botvinnik a ne a bua jaana ka Karpov yo mmotlana: "Mosimane yono ga a itse sepe ka isagwe ya gagwe ya tšhese, mme go na le tiro eno."<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess"]. ''The New York Times''. Retrieved February 15, 2021.</ref>
Karpov o ne a dumela gore go tlhaloganya ga gagwe kgopolo ya tšhese go ne go tlhakane tlhogo thata ka nako eo, mme moragonyana o ne a kwala gore tiro ya sekolo e Botvinnik a neng a e abetswe e ne ya mo thusa thata, ka gonne e ne e tlhoka gore a lebe dibuka tsa tšhese le go dira ka natla.<ref>[[:en:Special:BookSources/0-689-12060-5|Karpov, A. (1992). ''Karpov on Karpov:'']] ''A Memoirs of a Chess World Champion''. Atheneum. ISBN <bdi>0-689-12060-5</bdi>.</ref> Karpov o ne a tokafala ka bonako thata ka fa tlase ga tlhokomelo ya ga Botvinnik mo e leng gore o ne a nna mong yo mmotlana go gaisa botlhe wa Soviet mo hisitoring fa a le dingwaga di le lesome le botlhano ka 1966; seno se ne sa bofa rekoto e e neng ya tlhongwa ke Boris Spassky ka 1952.<ref>Editorial Staff (April 15, 2022)[https://www.chessjournal.com/boris-spassky/ . "Boris Spassky - The Russian Chess Grandmaster Legend - Chess Player Profile"]. ''The Chess Journal''. Retrieved August 4, 2022.</ref><ref>[https://ruchess.ru/en/persons_of_day/anatoly_karpov/ "ANATOLY KARPOV".] ''Федерация шахмат России''. Retrieved August 4, 2022.</ref>
== Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele ==
'''Mong yo mmotlana'''
Karpov o ne a nna wa ntlha mo kgaisanong ya gagwe ya ntlha ya boditšhabatšhaba, kwa Třinec, dikgwedi di le mmalwa moragonyana, a le kwa pele ga Viktor Kupreichik. Ka 1967, o ne a fenya Kgaisano ya ngwaga le ngwaga ya Niemeyer kwa Groningen.<ref>[[:en:Chess_Review|"Junior Meet".]] ''Chess Review''. Vol. 36, no. 4. April 1968. p. 99. <q>The Niemeyer International Junior Tournament in Groningen, Holland, went to Karpov of the Soviet Union with 5½–1½, half a point ahead of Jocha of Hungary.</q></ref> <ref>[http://www.365chess.com/tournaments/EU-ch_U18_f-A_6768_1967/26508 "EU-ch U18 f-A 6768 1967".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref>Karpov o ne a gapa mmentlele wa gauta ka ntlha ya go dira sentle mo dithutong kwa sekolong se segolo, mme a tsena kwa Yunibesithing ya Naga ya Moscow ka 1968 go ya go ithuta dipalo. Moragonyana o ne a fudugela kwa Yunibesithing ya Puso ya Leningrad, mme kgabagare a aloga koo mo thutong ya ikonomi. Lengwe la mabaka a go fudusediwa kwa go ene e ne e le gore a nne gaufi le mokatisi wa gagwe, e bong Semyon Furman, yo o neng a nna kwa Leningrad. Mo dikwalong tsa gagwe, Karpov o akgola Furman jaaka tlhotlheletso e kgolo mo kgolong ya gagwe jaaka motshameki wa maemo a a kwa godimo.<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess".] ''The NY Times''. Retrieved November 16, 2022.</ref>
Ka 1969, Karpov e ne ya nna motshameki wa ntlha wa Soviet fa e sale ka Spassky (1955) go fenya Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Basha, a ntsha 10/11 e e sa fenngwang mo setlhopheng sa bofelo sa A kwa Stockholm.<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Wch_U20_fin-A_1969/26788 "Wch U20 fin-A".] 365Chess.com. Retrieved October 20, 2013.</ref> Phenyo eno e ne ya dira gore a nne le sekgele sa Mong wa Boditšhabatšhaba.<ref>Trifunovich, Petar (October 1969). "Tenth Junior World Championship. Stockholm, August 10 – 29, 1969". ''Chess Review''. Vol. 37, no. 10. p. 315.</ref>Ka 1970, Karpov o ne a lekana le Pal Benko mo maemong a bone le a botlhano kwa kgaisanong ya boditšhabatšhaba kwa Caracas, Venezuela,<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Caracas_1970/22885 "Caracas 1970".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref> mme a bona sekgele sa boditšhabatšhaba sa go nna moeteledipele wa boditšhabatšhaba.<ref>Kavalek, Lubosh (September 1970). "Don't Walk – Run". ''Chess Life & Review''. Vol. XXV, no. 9. p. 483. <q>Anatoli Karpov is a new International Grandmaster. Playing "waiting chess" he just made the grandmaster norm.</q></ref> FIDE e ne ya mo naya sekgele seno ka nako ya khonkerese ya yone ya bo 41, e e neng e tshwerwe ka nako ya Diolimpiki tsa Tšhese kwa Siegen, kwa Jeremane Bophirima ka Lwetse 1970.<ref>Cramer, Fred (January 1971). "FIDE'S 41st -and Greatest -Congress". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVI, no. 1. p. 24. <q>The Congress awarded IGM titles to Anatoly Karpov and Buchuti Gurgenldze of the USSR and to Walter Browne of Australia.</q></ref>
'''Mogolo'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov (1967).jpg|thumb|Anatoly Karpov ka ngwaga wa 1967]]
Karpov o fentse kgaisano ya Segopotso sa Alekhine ya 1971 kwa Moscow (ka kopanelo le Leonid Stein), pele ga lebala le le tletseng dinaledi, ka phenyo ya gagwe ya ntlha e e botlhokwa ya bagolo.<ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Alekhine_mem_1971/23191 "Alekhine mem 1971".] ''www.365chess.com''.</ref>Tekanyetso ya gagwe ya Elo e ne ya tswa go 2540 ka 1971 go ya go 2660 ka 1973,<ref>[https://www.olimpbase.org/Elo/player/Karpov,%20Anatoly.html "FIDE rating history: Karpov, Anatoly"]</ref> e mo go yone a neng a nna mo maemong a bobedi mo dikgaisanong tsa Soviet tsa 1973, a le kwa morago ga Spassky ka ntlha e le nngwe<ref>"41st Soviet Chess Championship, Moscow 1973". ''www.olimpbase.org''.</ref> mme a tshwanelegela go tsenela dikgaisano tsa Leningrad.<ref>"Leningrad Interzonal 1973". ''www.365chess.com''.</ref>
'''Motlhatlhojwa'''
Bommampodi ba lefatshe ba ba botlana ba Karpov ba ne ba mo tshwanelegela go tsenela nngwe ya di-Interzonal tse pedi,<ref>[https://www.mark-weeks.com/chess/zonals/1972-75q.htm Zonal Qualifiers 1972-1975,] Mark Weeks' Chess Pages</ref> <ref>Cramer, Fred (January 1973). "The 1973 Interzonals". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. p. 34.</ref>kgato mo modikologong wa Bommampodi ba Lefatshe ba 1975 go tlhopha mogwetlhani go tshameka mmampodi wa lefatshe Bobby Fischer. O ne a fetsa a lekana pele mo Leningrad Interzonal, a tshwanelegela Metshameko ya Bontlhopheng ya 1974.
Karpov o ne a fenya Lev Polugaevsky ka dino tsa +3=5 mo motshamekong wa ntlha wa Bontlhopheng, mme a bona tshwanelo ya go lebana le mmampodi wa pele Boris Spassky mo tikologong ya semifaenale. Karpov o ne a le mo rekotong a re o dumela gore Spassky o tla mo fenya bonolo fela mme a fenya modikologo wa Batlhophiwa go lebana le Fischer, le gore ene (Karpov) o tla fenya modikologo o o latelang wa Batlhophiwa ka 1977.
Makgaolakgang a Bontlhopheng a ne a tshamekelwa kwa Moscow le Victor Korchnoi. Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa bobedi kgatlhanong le Sicilian Dragon, morago ga moo a ntsha phenyo e nngwe mo motshamekong wa borataro. Morago ga go tshwana ga lesome ka go latelana, Korchnoi o ne a latlha boemo jwa phenyo mo motshamekong wa bolesome le bosupa go naya Karpov ketapele ya 3-0. Mo motshamekong wa bo 19, Korchnoi o ne a atlega go fenya motshameko o moleele wa bokhutlo, morago ga moo a bona phenyo e e bonako morago ga go dira phoso ke Karpov metshameko e le mebedi moragonyana. Dithalo tse dingwe tse tharo, tsa bofelo tse di neng tsa dumalanwa ke Karpov fa a ne a le mo cboemo jo bo botoka, a tswala motshameko, ka Karpov a fenya +3−2=19, a mo naya tshwanelo ya go tswelela pele go gwetlha Fischer go bona sekgele sa lefatshe.<ref>chessgames.com, ''Karpov - Korchnoi Candidates Final (1974)''</ref>
'''Motshameko le Fischer ka 1975'''
Le fa go ne go solofetswe thata motshameko wa bommampodi ba lefatshe fa gare ga Karpov le Fischer, ditsholofelo tseo ga di ise di ko di diragadiwe. Fischer ga a ka a gatelela fela gore motshameko e nne wa ntlha go ya go diphenyo di le lesome (go tshwana ga go balwe), mme gape le gore mmampodi a boloke serwalatlhogo fa dino di lekana ka 9–9. FIDE, Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Chess, o ne wa gana go letlelela molao ono, mme wa naya batshameki ka bobedi letlha la bofelo la Moranang 1, 1975, go dumalana go tshameka motshameko ka fa tlase ga melao e e amogetsweng ke FIDE.<ref>Hochberg, Burt (May 1975). "News & Views". ''Chess Life and Review''. Newburgh, New York: United States Chess Federation.</ref>Fa Fischer a sa dumalane, Moporesidente wa FIDE Max Euwe o ne a bolela ka Moranang 3, 1975, gore Fischer o ne a latlhegetswe ke sekgele sa gagwe mme Karpov e ne e le Mmampodi yo mošwa wa Lefatshe.<ref>[[:en:Robert_Byrne_(chess_player)|Byrne, Robert]] (1976). ''Anatoly Karpov, The Road to the World Chess Championship''. New York: Bantam Books. p. 1. ISBN <bdi>0-553-02876-6</bdi>.</ref> Moragonyana Karpov o ne a leka go tlhoma motshameko o mongwe le Fischer, mme dipuisano di ne tsa wela fa fatshe. Seno se ne sa dira gore Karpov yo mmotlana a nne le seabe sa go nna Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe a sa lebana le mmampodi yo o busang.
Garry Kasparov o ne a bolela gore Karpov o ne a tla bo a na le ditšhono tse di siameng ka gonne o ne a fentse Spassky ka tsela e e tlhomamisang mme e ne e le mofuta o mosha wa seporofešenale se se thata, mme eleruri o ne a na le metshameko ya boleng jo bo kwa godimo, fa Fischer ene a ne a sa dire sepe dingwaga di le tharo.<ref>''Kasparov, [[:en:My_Great_Predecessors|My Great Predecessors,]] part IV: Fischer, p. 474''</ref>Kgopolo e e boeletswa ke Karpov ka boene.<ref>[https://en.chessbase.com/post/karpov-interview-tania-sachdev "Karpov on Fischer, Korchnoi, Kasparov and the chess world today".] Chessbase. February 5, 2020. Retrieved February 6, 2020.</ref> Spassky o ne a akanya gore Fischer o ne a tla bo a fentse ka 1975, mme Karpov o ne a tla bo a tshwanelega gape mme a fenya Fischer ka 1978.<ref>In an article (PDF) published in 2004 on the Chesscafe website Susan Polgar wrote: [http://www.chesscafe.com/text/polgar26.pdf "I spoke to Boris Spassky about this same issue and he believes that Bobby would have won in 1975, but that Anatoly would have won the rematch."]</ref>Karpov o boletse gore fa a ka bo a nnile le tshono ya go tshameka Fischer mo dikgaisanong tsa bommampodi mo dingwageng tsa gagwe tsa masome a mabedi, o ka bo a nnile motshameki yo o botoka thata ka ntlha ya seo.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.</ref>
'''Mampodi wa lefatshe'''
[[Setshwantsho:Max Euwe, wife and Karpov 1976.jpg|thumb|Karpov le poresidente wa FIDE Max Euwe le mosadi wa gagwe ka 1976]]
E re ka Karpov a ne a ikemiseditse go itshupa e le mmampodi yo o kafa molaong, o ne a nna le seabe mo e ka nnang mo dikgaisanong tsotlhe tse dikgolo mo dingwageng di le lesome tse di latelang. O ne a fenya kgaisano ya Milan ka tsela e e tlhatswang pelo ka 1975, mme a gapa sekgele sa gagwe sa ntlha mo go tse tharo tsa Soviet ka 1976. O ne a tlhama motseletsele o o gakgamatsang wa diphenyo tsa kgaisano kgatlhanong le batshameki ba ba nonofileng go gaisa mo lefatsheng. Karpov o ne a tshwere rekoto ya diphenyo tse dintsi tse di latelanang mo dikgaisanong (9) go fitlha e thubiwa ke Garry Kasparov (15). Ka ntlha ya moo, bontsi jwa baitseanape ba tšhese ba ne ba dumalana ka bonako gore Karpov e ne e le mmampodi wa lefatshe yo o kafa molaong.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press[[:en:Special:BookSources/978-1857443851|. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.]]</ref>
Ka 1978, tshireletso ya ntlha ya ga Karpov ya setlhogo e ne e le kgatlhanong le Viktor Korchnoi, moganetsi yo a neng a mo fentse mo modikologong wa Bontlhopheng ba 1973–75; motshameko ono o ne wa tshamekelwa kwa Baguio, kwa Philippines, mme mofenyi o ne a tlhoka go fenya makgetlo a le marataro. Jaaka ka 1974, Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa borobedi morago ga go tshwana ga supa go bula motshameko. Fa dino di ne di le +5−2=20 mo go Karpov, Korchnoi o ne a dira thulaganyo ya go boela morago, mme a fenya metshameko e le meraro mo go e mene e e latelang go lekana le Karpov. Karpov o ne a fenya motshameko o o latelang go boloka sekgele (+6−5=21).<ref>chessgames.com, ''Karpov vs Korchnoi, [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54641 1978]''</ref> Dingwaga di le tharo moragonyana, Korchnoi o ne a tlhagelela gape jaaka mofenyi wa Bontlhopheng kgatlhanong le mofenyi wa makgaolakgang wa Jeremane Robert Hübner go gwetlha Karpov kwa Merano, kwa Italy. Karpov o fentse motshameko ono ka diatla, 11–7 (+6−2=10), mo go se se gakologelwang jaaka "Polao ya Batho kwa Merano" <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55014 Merano 1981]</ref>.
Tiro ya ga Karpov ya dikgaisano e ne ya fitlha kwa setlhoeng kwa kgaisanong ya "Kgaisano ya Dinaledi" ya Montreal ka 1979, koo a neng a fetsa e le wa ntlha (+7−1=10) le Mikhail Tal pele ga lebala la batshameki ba ba nonofileng ba ba neng ba weditswe ke Jan Timman, Batho ba ba neng ba le teng, ba ne ba dira jalo<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montreal 1979]</ref>. O ne a laola Las Palmas ka 1977 ka 131⁄2/15 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas 1977]</ref>. O ne gape a fenya kgaisano e e tumileng ya Bugojno ka 1978 (e e neng e abelanwa)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref>, 1980 <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Bugojno_1980/21871 Bugojno 1980]</ref> le 1986 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=50486 Bugojno 1986]</ref>, kgaisano ya Linares ka 1981 (e e neng e abelanwa le Larry Christiansen)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> le 1994 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=81198 Linares 1994]</ref>, kgaisano ya Tilburg ka 1977<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref>, 1979 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref>, 1980<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref>, 1982 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89033 Tilburg 1982]</ref>, 1083 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89031 Tilburg 1983]</ref>, 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89045 Tilburg 1988]</ref> Champiship Soviet Union 1976 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Champ. Soviet Union 1976]</ref>, 1983 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79502 Champ. Soviet Union 1983]</ref>, le 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90344 Camp. Soviet Union 1988]</ref>.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=20719 chessgames.com, ''Anatoly Karpov'']</ref>
Karpov o ne a emela Soviet Union kwa Diolimpiading di le thataro tsa Chess, tse mo go tsone tsotlhe USSR e neng ya gapa mmentlele wa gauta wa setlhopha. O ne a tshameka jaaka motshamiki wa ntlha kwa Skopje ka 1972, a fenya sekgele sa boto ka 13/15. Kwa Nice 1974, o ne a tswelela go palama e le nngwe mme a gapa gape sekgele sa boto ka 12/14. Kwa La Valletta ka 1980, o ne a nna gape mo botong ya ntlha mme a bona maduo a le 9/12. Kwa Lucerne 1982, o ne a bona maduo a le 61⁄2/8 mo sekepeng se le sengwe. Kwa Dubai 1986, o ne a bona 6/9 mo sekepeng sa bobedi. Ya gagwe ya bofelo e ne e le Thesalonika 1988, koo mo sekepeng sa bobedi a neng a bona maduo a le 8/10. Mo motshamekong wa Olympiad, Karpov o ne a latlhegelwa ke metshameko e le mebedi fela mo go e le 68 e e neng ya tshamekiwa.<ref>"Karpov at 70: "My great blunder was I agreed to hold the match with Kasparov in the Soviet Union"". ''chess24.com''. Retrieved June 2, 2022.</ref> Go tshwantsha kafa Karpov a neng a laola balekane ba gagwe ka gone jaaka mmampodi, maduo a gagwe e ne e le +13−1=22 fa a bapisiwa le Spassky, +8=19 fa a bapisiwa le Robert Hübner, +12−1=29 fa a bapisiwa le Ulf Andersson, +3−1=10 fa a bapisiwa le Vasily L Smyslov, +1=19 fa a bapisiwa le Mikhail L-9=19. <ref>chessgames.com, ''Anatoly Karpov''</ref>
'''Kgaisano le Kasparov'''
Karolo e ke nopolo go tswa mo kgaisanong ya ga Karpov le Kasparov § Kakaretso.[tseleganya]
Karpov o ne a tiisitse boemo jwa gagwe jaaka motshameki yo o gaisang mo lefatsheng le mmampodi wa lefatshe ka nako ya fa Garry Kasparov a goroga mo lefelong la tiragatso. Mo motshamekong wa bone wa ntlha, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Chess ya 1984 kwa Moscow, motshameki wa ntlha go fenya metshameko e le merataro o ne a tla fenya motshameko. Karpov o ne a aga ketapele ya 4-0 morago ga metshameko e le robongwe. Metshameko e e latelang e le 17 e ne ya tshwana, mme seno sa tlhoma rekoto ya metshameko ya go gapa sekgele sa lefatshe, mme go ne ga tsaya Karpov go fitlha mo motshamekong wa bo 27 go bona phenyo ya gagwe ya botlhano. Mo motshamekong wa bo 31, Karpov o ne a na le maemo a go fenya mme a palelwa ke go dirisa sebaka seno mme .ba tlhomamisitse go tshwana. O ne a latlhegelwa ke motshameko o o latelang, morago ga moo go ne ga latela di-draw tse dingwe gape di le 14. Karpov o ne a na le boemo jo bo tiileng jwa phenyo mo Motshamekong wa 41, mme gape o ne a dira phoso mme a tshwanelwa ke go kgotsofalela go tshwana. Morago ga gore Kasparov a fenye metshameko ya bo 47 le ya bo 48, Moporesidente wa FIDE Florencio Campomanes o ne a fedisa motshameko ka boene, a umaka botsogo jwa batshameki.<ref>[http://www.mark-weeks.com/chess/84kk$$.htm 1984 Karpov–Kasparov Title Match Highlights Mark Weeks' Chess Pages]</ref> Karpov go bolelwa fa a latlhegetswe ke dikilogerama di le lesome (22 lb) mo tsamaong ya motshameko.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55015 "Karpov vs Kasparov, 1984-85"]</ref>Go ne ga rulaganngwa gore go nne le motshameko wa gape moragonyana ka 1985, le kwa Moscow. Ditiragalo tsa Marathon Match di ne tsa pateletsa FIDE go boela kwa sebopegong se se fetileng, ka motshameko o o neng o lekanyeditswe go metshameko e le 24 (ka Karpov a sala mmampodi fa motshameko o ne o ka felela ka 12–12). Karpov o ne a tlhoka go fenya motshameko wa bofelo gore a kgone go tshwara motshameko le go boloka sekgele sa gagwe mme a latlhegelwa, a neela moganetsi wa gagwe sekgele. Maduo a bofelo e ne e le 13–11 (+3−5=16) a a neng a rata Kasparov.
Karpov, le Kasparov (kafa molemeng) le Moeteledipele wa Ditshameko tsa Mo-Dutch e bong Jan Timman (kafa mojeng) kwa Amsterdam, ka 1987
Karpov o ne a nna moganetsi yo o boitshegang le No. 2 mo lefatsheng go fitlha mo bogareng jwa dingwaga tsa bo 1990. O ne a lwa le Kasparov mo metshamekong e mengwe e meraro ya bommampodi ba lefatshe ka 1986 (e e neng e tshwaretswe kwa Lontone le kwa Leningrad) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55017 Lontone-Leningrad 1986]</ref>, ka 1987 (kwa Seville)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55128 Seville 1987]</ref> le ka 1990 (kwa New York City le kwa Lyon)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55223 New York City-Lyon 1990]</ref>. Metshameko yotlhe e meraro e ne e le gaufi thata: maduo e ne e le 111⁄2–121⁄2 (+4−5=15), 12–12 (+4−4=16), le 111⁄2–121⁄2 (+3−4=17). Mo metshamekong yotlhe e meraro, Karpov o ne a na le ditshono tsa go fenya go fitlha ka metshameko ya bofelo. Bokhutlo jwa motshameko wa Seville wa 1987 bo ne bo gakgamatsa thata. Karpov o ne a fenya motshameko wa bo23 fa Kasparov a ne a sa balele motswako o o siameng. Mo motshamekong wa bofelo, a tlhoka fela go tshwana go fenya sekgele, Karpov o ne a phanyega ka fa tlase ga kgatelelo ya nako kwa bokhutlong jwa thulaganyo ya ntlha ya motshameko, a foswa ke pharologano e e neng ya felela ka go tshwana go go batlang go patelediwa, mme a letla Kasparov go busetsa motshameko morago ka pawn e e oketsegileng. Morago ga phoso e nngwe gape mo thulaganyong ya bobedi, Karpov o ne a tlhotlhorega ka iketlo mme a rola tiro ka motsamao wa bo 64, a fedisa motshameko mme a letla Kasparov go boloka sekgele.
Mo metshamekong ya bone e le metlhano ya bommampodi ba lefatshe, Karpov o ne a fenya makgetlo a le 19, a latlhegelwa makgetlo a le 21, le go tshwana makgetlo a le 104 mo metshamekong e le 144.<ref>Weeks, Mark. "World Chess Championship, The Great Rivalries, Kasparov - Karpov". ''The Great Rivalries''. Retrieved July 11, 2022</ref> Ka kakaretso, Karpov o ne a tshameka metshameko e le metlhano kgatlhanong le Kasparov go bona sekgele go tloga ka 1984 go ya go 1990 a sa mo fenye mo motshamekong ope. Go ya ka chessgames.com, go tloga ka 2022, mo metshamekong ya Bogologolo, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 28, ditatlhegelo di le 20, le go tshwana ga 119 mo metshamekong e le 167. Go akaretsa le metshameko e e bonako/ya dipontsho, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 39, ditatlhegelo di le 25, le go tshwana ga 129 mo metshamekong e le 193.<ref>"Listing of games played between Karpov and Kasparov". ''chessgames.com''.</ref>
'''Mampodi wa FIDE gape (1993–1999)'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov in 1993 (cropped).jpg|thumb|Anatoly Karpov]]
Ka 1992, Karpov o ne a latlhegelwa ke Motshameko wa Bontlhopheng kgatlhanong le Nigel Short. Mme mo Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Chess tsa 1993, Karpov o ne a bona gape sekgele sa Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe wa FIDE fa Kasparov le Short ba ne ba kgaogana le FIDE. Karpov o ne a fenya Timman <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55303 Karpov-Timman 1993]</ref>– yo o neng a latlhegelwa ke makgaolakgang a Bontlhopheng kgatlhanong le Short.
Kopano e e latelang e kgolo ya ga Kasparov le Karpov e ne e le kgaisano ya tšhese ya Linares ya 1994. Tshimo, ka tatelano ya go fetsa kwa bofelong, e ne e le Karpov, Kasparov, Shirov, Bareev, Kramnik, Lautier, Anand, Kamsky, Topalov, Ivanchuk, Gelfand, Illescas, Judit Polgár le Beliavsky; ka palogare ya Elo rating ya 2685, e e kwa godimo go gaisa tsotlhe ka nako eo. E re ka Kasparov a ne a kgatlhilwe ke maatla a kgaisano eno, o ne a boletse malatsi a le mmalwa pele ga kgaisano eno gore mofenyi o ne a ka bidiwa ka tshwanelo gore ke mmampodi wa lefatshe lotlhe wa dikgaisano. Gongwe ka ntlha ya go tlhotlhelediwa ke kakgelo eno, Karpov o ne a tshameka kgaisano e e gaisang tsotlhe mo botshelong jwa gagwe. O ne a sa fenngwa mme a bona dintlha di le 11 mo go tse 13 (peresente e e gaisang ya phenyo ya kgaisano ya maemo a a kwa godimo fa e sale Alekhine a fenya San Remo ka 1930), a fetsa ka dintlha di le 21⁄2 kwa pele ga Kasparov le Shirov ba ba mo maemong a bobedi. Bontsi jwa diphenyo tsa gagwe di ne di kgatlha (segolobogolo, phenyo ya gagwe mo go Topalov e tsewa e le e e molemo go gaisa tsotlhe mo tirong ya gagwe). Tiragatso eno kgatlhanong le batshameki ba ba gaisang mo lefatsheng e ne ya baya tiragatso ya gagwe ya kgaisano ya tekanyetso ya Elo kwa go 2985, e leng tekanyetso e e kwa godimo ya tiragatso ya motshameki ope mo hisitoring go fitlha ka 2009, fa Magnus Carlsen a ne a fenya kgaisano ya tšhese ya setlhopha sa XXI ya Pearl Spring ka tiragatso ya 3002. hisitori.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5828 "Facts and figures: Magnus Carlsen's performance in Nanjing".] ChessBase. Retrieved October 26, 2009.</ref>
Karpov o ne a sireletsa sekgele sa gagwe sa FIDE kgatlhanong le naledi e e tlhatlogang Gata Kamsky (+6−3=9) ka 1996 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55432 Karpov-Kamsky 1996]</ref>. Ka 1998, FIDE e ne ya tlosa thata tsamaiso ya bogologolo ya Metshameko ya Bontlhopheng, go na le moo ya nna le tiragalo e kgolo ya go kgaola e mo go yone palo e kgolo ya batshameki ba neng ba gaisana kgatlhanong le metshameko e mengwe e mekhutshwane fela. Mo go ya ntlha ya ditiragalo tseno, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Tšhese ya FIDE ya 1998, mmampodi Karpov o ne a tsenngwa ka tlhamalalo mo makgaolakgannyeng, a fenya Viswanathan Anand (+2−2=2, go kgaogana ka bonako ka 2–0)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55521 Karpov-Anand 1998]</ref>. Mo modikologong o o latelang, sebopego se ne sa fetolwa, mme mmampodi a tshwanelwa ke go tshwanelega. Karpov o ne a gana go sireletsa sekgele sa gagwe, mme a kgaotsa go nna Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE morago ga Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Chess tsa FIDE tsa 1999.<ref>[[:en:Leonard_Barden|Leonard Barden (September 4, 1999). "Games".]] ''The Guardian''. Greater London. p. 37. <q>Anatoly Karpov refused to defend his title because of the absence of a challenge round and has now filed a breach of contract suit against the world chess body, claiming more than $1m in compensation.</q></ref>
'''Go ya go rola tiro'''
Motshameko wa ga Karpov wa bogologolo wa dikgaisano o ntse o lekanyeditswe thata fa e sa le ka 1997, ka gonne o rata go nna le seabe thata mo dipolotiking tsa Russia. O ne a kile a nna leloko la Khomišene e Kgolo ya Soviet ya Merero ya Dinaga di Sele le poresidente wa Letlole la Kagiso la Soviet pele ga Soviet Union e phatlalala. Mo godimo ga moo, o na le o nnile le seabe mo dikgotlhang di le mmalwa le FIDE.<ref>"Karpov may sue over LV tourney - Las Vegas Sun Newspaper". ''lasvegassun.com''. July 22, 1999. Retrieved May 6, 2021.</ref> Mo lenaaneng la ditekanyetso la FIDE la Lwetse 2009, o ne a tswa mo lenaaneng la Top 100 la lefatshe lekgetlo la ntlha. Karpov gantsi o lekanyetsa motshameko wa gagwe go ditiragalo tsa dipontsho, mme o tlhabolotse setaele sa gagwe go nna le bokgoni jwa go tshameka tšhese e e bonako. Ka 2002, o ne a fenya motshameko kgatlhanong le Kasparov, a mo fenya mo motshamekong wa taolo ya nako ka bonako 21⁄2–11⁄2. Ka 2006, o ne a lekana le Kasparov mo kgaisanong ya ntlha, a le kwa pele ga Korchnoi le Judit Polgár.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3310 "The Credit Suisse Blitz – in pictures".] ChessBase. August 27, 2006. Retrieved October 21, 2010.</ref>
Karpov le Kasparov ba ne ba tshameka motshameko o o tlhakaneng wa metshameko e le 12 go tloga ka Lwetse 21–24, 2009, kwa Valencia, kwa Spain. E ne e na le metshameko e le mene e e bonako (kgotsa e e potlakileng go sekae) le e le robedi ya blitz mme e ne ya diragala dingwaga di le 25 fela morago ga gore batshameki ba babedi bano ba kopane kwa World Chess Championship ka 1984.<ref>"Kasparov and Karpov to play 12 games match in Valencia". Chessdom. Archived from the original on July 12, 2009. Retrieved July 8, 2009</ref> Kasparov o fentse motshameko ka 9-3. Karpov o ne a tshameka motshameko kgatlhanong le Yasser Seirawan ka 2012 kwa St. Ka Ngwanatsele 2012, o ne a fenya kgaisano ya ka bonako ya Cap d'Agde e e nang le leina la gagwe (Sejana sa Anatoly Karpov), a fenya Vasyl Ivanchuk (yo o neng a le mo maemong a bo 9 mo maemong a lefatshe a FIDE a Diphalane 2012) mo makgaolakgannyeng.<ref>"Karpov, Seirawan Head to Rapid Play in Saint Louis". St Louis Chess Club. June 12, 2012. Retrieved June 12, 2012.</ref>
== Tiro ya seporofešenale le ya sepolotiki morago ga go rola tiro ya tšhese ==
Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone.
Ka 2003, Karpov o ne a bula sekolo sa gagwe sa ntlha sa tšhese sa Amerika kwa Lindsborg, kwa Kansas.<ref>[https://web.archive.org/web/20241014194942/http://www.anatolykarpovchessschool.org/history.html "Anatoly Karpov International School of Chess".] ''www.anatolykarpovchessschool.org''. Retrieved September 19, 2021.</ref>Ka Mopitlwe 2, 2022, sekolo se ne sa itsise ka go fetolwa ga leina go nna Setheo sa Boditšhabatšhaba sa Tšhese sa Bophirimagare ka ntlha ya go tlhaselwa ga Russia ke Ukraine.<ref>[https://www.facebook.com/InternationalChessInstituteoftheMidwest/posts/pfbid02giD1VtacQPeb8pxUTcieTAYvSiCu4KNdtNCCz8m67doSfpYFsxNUfDSU347umwJTl "International School of Chess of the Midwest"]. ''www.facebook.com''.</ref>
Karpov e nnile leloko la Dumas ya Puso ya Russia ya borataro, ya bosupa le ya borobedi.Fa e sa le ka 2005, e ntse e le leloko la Phaposi ya Setšhaba ya Russia. <ref>[https://web.archive.org/web/20100108100717/http://www.unicef.org/ceecis/reallives_1345.html "Stories from the region". ''www.unicef.org''.] Archived from the original on January 8, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>O ile a nna le seabe mo ditirong di le mmalwa tsa thuso ya batho, jaaka go buelela tiriso ya letswai le le nang le iodise. Ka Sedimonthole 17, 2012, Karpov o ne a tshegetsa Molao wa ga Dima Yakovlev o o neng o thibela go amogela masiela a Russia ke baagi ba U.S.<ref>[https://web.archive.org/web/20121230235928/http://vote.duma.gov.ru/vote/79982 "(2 чтение) ФЗ №186614-6 "О мерах воздействия на лиц, причастных к нарушению основополагающих прав и свобод человека, прав и свобод граждан РФ" – Система анализа результатов голосований на заседаниях Государственной Думы".] ''vote.duma.gov.ru''. Retrieved March 26, 2018</ref>
Karpov o tlhagisitse tshegetso ya go tsewa ga Crimea ka letlhakore le le lengwe ke Mokgatlho wa Russia, mme a latofatsa Yuropa ka go leka go dira Putin<ref>Кожемякин, Владимир (June 23, 2015). [http://www.aif.ru/society/people/rusofobiya_zashkalivaet "Анатолий Карпов: Европа пытается демонизировать Путина, а не Россию".] ''www.aif.ru''. Retrieved March 26, 2018.</ref> sedimona. Ka Phatwe 2019, Maxim Dlugy o ne a bolela gore Karpov o ne a ntse a letile go tloga ka Mopitlwe gore a amogelwe visa ya go ya kwa United States e e seng ya mofaladi, le fa a ne a etela naga eo kgapetsakgapetsa fa e sale ka 1972.<ref>[https://web.archive.org/web/20190822032245/https://uk.reuters.com/article/uk-usa-karpov/russian-chess-legend-anatoly-karpov-unable-to-get-u-s-visa-friend-says-idUKKCN1VC031 "Russian chess legend Anatoly Karpov unable to get U.S. visa, friend says".] ''Reuters''. August 22, 2019. Archived from the original on August 22, 2019. Retrieved August 22, 2019.</ref> Karpov o ne a rulaganyeditswe go ruta kwa kampeng ya selemo kwa Chess Max Academy. Dlugy o boletse gore Karpov o ne a bodiwa dipotso kwa boemeding jwa Amerika kwa Moscow ka ga gore a o rulagantse go buisana le boradipolotiki ba Amerika. Karpov o ne a le gareng ga maloko a Duma ya Puso ya Russia a a neng a beilwe ka fa tlase ga dikiletso ke EU le UK ka nako ya Ntwa ya Russia le Ukraine. <ref>[https://web.archive.org/web/20220224133535/http://chess-news.ru/node/28745 "Анатолий Карпов попадает под санкции Европейского союза". ''chess-news.ru''.] February 23, 2022. Archived from the original on February 24, 2022. Retrieved February 23, 2022.</ref><ref>[https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1150217/Russia.pdf "CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK"] (PDF). Retrieved April 16, 2023.</ref>Ka Mopitlwe 2022, morago ga go simolola ga tlhaselo ya Russia kwa Ukraine, Lekgotla la FIDE le ne la emisa sereto sa ga Karpov sa Moemedi wa Botshelo wa FIDE.<ref>"The Official Statement of FIDE Council". ''www.fide.com''. Retrieved March 3, 2022.</ref>
Ka Ngwanatsele 2022, Karpov o ne a bewa mo koma e e neng e tlhotlheleditswe morago ga go gobala mo tlhogong.<ref>[https://en.chessbase.com/post/breaking-news-anatoly-karpov-in-hospital-after-incident "Breaking News: Anatoly Karpov in hospital with fractured skull".] ''Chess News''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Morwadia Karpov Sofia le Mokgatlho wa Chess wa Russia ba ne ba bolela gore o ne a wa ka phoso.<ref>"Conflicting claims as Anatoly Karpov enters induced coma: Assault or a domestic accident?". ''MARCA''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Karpov o ne a fola ka botlalo mo kgobalong.<ref>"Karpov is back home". November 18, 2022.</ref>
== Ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE ==
Ka March 2010, Karpov o ne a itsise gore o tla nna ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE. Ditlhopho di ne tsa tshwarwa ka Lwetse 2010 kwa Diolimpiading tsa bo 39 tsa Tšhese.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Ka Motsheganong, tiragalo ya go kokoanya madi e ne ya tshwarelwa kwa New York ka botsayakarolo jwa ga Kasparov le Magnus Carlsen, ba ka bobedi ba neng ba tshegetsa kopo ya gagwe le go mo tlhotlheletsa.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Nigel Short le ene o ne a tshegetsa bontlhopheng ba ga Karpov. Ka Lwetse 29, 2010, Kirsan Ilyumzhinov o ne a tlhophiwa gape go nna mopresidente wa FIDE, ka diboutu di le 95 go ya go di le 55.<ref>[https://web.archive.org/web/20101002103318/http://reports.chessdom.com/news-2010/fide-elections-2010-ilyumzhinov-karpov "Kirsan Ilyumzhinov wins 2010 FIDE elections".] ''Chessdom.com''. 2010. Archived from the original on October 2, 2010. Retrieved October 11, 2010.</ref>
== Setaele ==
Mokgwa wa go tshameka wa ga Karpov, o o tlhalosiwang jaaka "boa constrictor",<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>o<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref> tlhomame mo maemong, o tsaya dikotsi tse dinnye mme o tsiboga ka tsela e e senang kutlwelobotlhoko mo phosong e nnye fela ya moganetsi wa gagwe. Ka ntlha ya seo, gantsi o bapisiwa le José Raúl Capablanca, mmampodi wa boraro wa lefatshe.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>Karpov ka boene o tlhalosa setaele sa gagwe jaana:
A re re motshameko o ka tswelela ka ditsela tse pedi: nngwe ya tsone ke go itaya go gontle ga boferefere go go dirang gore go nne le dipharologano tse di sa ineeleng mo dipalong tse di tlhomameng; e nngwe ke kgatelelo e e bonalang ya maemo e e isang kwa motshamekong wa bokhutlo o o nang le ditšhono tse dinnye tsa phenyo.... Ke ne ke tla tlhopha [ya bofelo] ke sa akanye gabedi. Fa moganetsi a neelana ka motshameko o o tlhoafetseng ga ke gane; mme mo maemong a a ntseng jalo ga ke kgotsofale thata, le fa nka fenya, go na le mo motshamekong o o tsamaisiwang go ya ka melao yotlhe ya leano ka tlhaloganyo ya one e e setlhogo.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>
== Metshameko e e tlhomologileng ==
Karolo eno e dirisa go kwala ga alejebora go tlhalosa metsamao ya tšhese.
1973 Karpov o ntsha pawn setlhabelo sa tlhaselo e e nonofileng ya mo gare le ya kgosigadi.
Anatoly Karpov kgatlhanong le Gyula Sax, Linares 1983 Karpov o intsha setlhabelo ka ntlha ya tlhaselo e e fenyang motshameko ditshutiso di le 20 moragonyana, morago ga go intsha setlhabelo go gongwe go go gakgamatsang go tswa go Karpov le go intsha setlhabelo go go kgatlhanong go tswa go Sax. E ne ya gapa sekgele sa ntlha sa botlhale sa kgaisano eno. E ne e se lekgetlo la ntlha Karpov a dirisa Tlhaselo e e bogale ya Keres (6.g4) – bona phenyo ya gagwe mo go Anatoly Karpov kgatlhanong le Vlastimil Hort, Kgaisano ya Segopotso sa Alekhine, Moscow 1971.
1994 Motshameko ono o na le sham sehlabelo sa dikotwana tse peli, tseo Karpov regains le qobella phapang, culminating ka tlhōlo ea phapanyetsano le setsebi hlōla endgame.
== Ditiro tsa go itlosa bodutu ==
[[Setshwantsho:Karpov chess school.jpg|thumb|Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone]]
Pokello e kgolo ya ditempe tsa Karpov tsa ditempe tsa philately tsa Belgium le tsa Belgium Congo le nalane ya poso e akaretsang poso ho tloha ka 1742 ho isa ho 1980 e ile ya rekiswa ke khamphani ya fantisi ya David Feldman pakeng tsa Sedimonthole 2011<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>le 2012. Gape o tsejwa ka ho ba le setempe se seholo sa tšhese le pokello ya dibuka tsa tjhese. Laeborari ya gagwe ya poraefete ya tšhese e na le dibuka di le 9 000.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref> Karpov gape ke motshameki yo o matlhagatlhaga wa Backgammon.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>
== Diawate le Diawate ==
* Sekgele sa Merit for the Fatherland, sa maemo a boraro (2001) – ka ntlha ya seabe se se tlhomologileng mo go tsenyeng tirisong mananeo a bopelotshweu, go nonotsha kagiso le botsalano fa gare ga batho
* Order of Friendship (2011) – ka ntlha ya seabe sa gagwe se segolo mo go nonotsheng kagiso le botsalano fa gare ga batho le ditiro tsa loago tse di nang le matswela
* Mokgatlho wa ga Lenin (1981)
* Taelo ya Folaga e Khibidu ya Badiri (1978)
* Kaelo ya Boleng, ya maemo a bobedi (Ukraine) (Ngwanatsele 13, 2006) – ka ntlha ya seabe sa gagwe mo batswasetlhabelong ba masetlapelo a Chernobyl
* Taolo ya Kgosana e e Boitshepo Daniel wa Moscow, ya maemo a bobedi (1996)
* Taolo ya ga Moitshepi Sergius wa Radonezh, ya maemo a bobedi (2001)
* Medal "Bakeng sa monehelo o ikhethang ho Collector kgwebo ka Russia".
* Leloko le le Tlotlegang la Mokgatlho wa Dikwalo wa Soviet (1979)
* Dipoloma ya Duma ya Puso ya Mokgatlho wa Russia No. 1
* Taelo "Ka diphitlhelelo tse di tlhomologileng mo metshamekong" (Rephaboliki ya Cuba)
* Metlele ya Mokgatlho wa Dipatlisiso tsa Lefaufau wa Tsiolkovsky wa Russia
* Metlele ya "Go nonotsha tsamaiso ya kotlhao", ya maemo a ntlha le a bobedi
* Seiphemelo sa sehuba sa dikerii ya ntlha ya Lefapha la Merero ya Selegae
* Mokgatlo wa Matjhaba wa Chess Press, makhetlo a 9 a ile a vouta molemo ka ho fetisisa chess sebapali sa selemo mme a fuwa "Chess Oscar".
* Mokgatlho wa ga Moitshepi Nestor Mokwadi wa Ditiragalo, wa maemo a ntlha
* Polanete ya 90414 Karpov e teeletswe ka Karpov<ref>"Anatoly Karpov: The Owner of the Unique Stamp Collection". Watch-Clone.com. Archived from the original on February 18, 2011. Retrieved March 28, 2011.</ref>
* Kgaisano ya Boditšhabatšhaba ya Tšhese ya ga Anatoly Karpov, e leng kgaisano ya ngwaga le ngwaga e e tshwarwang go mo tlotla kwa Poikovsky, kwa Kgaolong e e Ikemetseng ya Khanty-Mansi, kwa Russia fa e sa le ka 2000<ref>Magriel, Paul (December 23, 1979)[https://www.nytimes.com/1979/12/23/archives/backgammon-eschew-the-obvious-to-force-miss-muffet-off-that-tuffet.html . "Backgammon"]. ''The New York Times''.</ref>
== Dibuka ==
* Karpov o kwadile kgotsa o kwadile mmogo le ene dibuka di le mmalwa, tse bontsi jwa tsone di ranoletsweng mo Seesemaneng.
* Karpov, A.E. Borobongwe jo bo emeng. 1978. Moscow: Mosadi yo o tlhomologileng.
* Karpov, Anatoli; Roshale, Aleksandere (1979). Chess Ke Botshelo Jwa Me. Bogatisetso jwa Peregamone. ISBN 0802-3119-5.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko o o Buletsweng mo Tirong. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0713460964</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko wa Semi-Open o o Dirang. Collier. <nowiki>ISBN 978-0020218012</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020339854</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng go Sekae mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020218050</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Karpov ka Karpov: Dikgopolo tsa mmampodi wa lefatshe wa tšhese. Kgatiso ya Kgololesego. <nowiki>ISBN 0689-12060-5</nowiki>. (gape ke kgatiso ya ga Simon le Schuster ya 1992)
* Karpov, Anatoly (1992). Go itaya Grünfeld. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-6468-9</nowiki>.
* Karpov, Anatoli (2006). Tshireletso ya Caro-Kann: Pharologano ya Pele le Tsamaiso ya Gambit. Batsford. <nowiki>ISBN 0-7134-9010-1</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Metshameko Yame e e Gaisang. Kgatiso ya Olms. <nowiki>ISBN 978-3-2830-1002-7</nowiki>.
* Karpov, Anatoli; Ron (2007). Ditayari tsa ga Elista: Metshameko ya Bommampodi ba Lefatshe Lotlhe ba Tšhese ya Toropo ya Mexico ya 2007. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-923891-97-8</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Kamoo O Tshamekang Pulo Ya Sekgowa. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-9065-7</nowiki>.
== Metswedi ==
402tnq47yjcb040lkvb8zv2aqrdsmlc
54408
54407
2026-09-03T12:56:28Z
Juan carlos perez rodriguez
13135
/* Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele */
54408
wikitext
text/x-wiki
'''Anatoly Yevgenyevich Karpov''' (Se-Russia: Анатолий Евге́ньевич Ка́рпов, IPA: o tshotswe ka Motsheganong 23, wa dingwaga tsa bo 1950
tsa kwa Russia. Mampodi wa Chess, le radipolotiki. E ne e le Mmampodi wa Lefatshe wa Chess wa bo 12 go tloga ka 1975 go fitlha ka 1985, Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE makgetlo a le mararo (1993, 1996, 1998), mmampodi wa Lefatshe wa Chess makgetlo a le mabedi jaaka leloko la setlhopha sa USSR (1985, 1989), le mofenyi wa makgetlo a le marataro wa Chess team ya USSR a19. 1974, 1980, 1982, 1986, 1988). Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Bobegadikgang jwa Tšhese o ne wa mo naya Di-Oscar di le robongwe tsa Tšhese (1973–77, 1979, 1980, 1981, 1984).
Katlego ya ga Karpov mo kgaisanong ya tšhese e akaretsa go fetsa mo maemong a ntlha a a fetang 160.<ref>In his 1994 book ''My Best Games'', [https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 Karpov says he played some 200 tournaments and matches,] and won more than 100.</ref>O ne a na le tlhoro ya Elo ya 2780, mme dikgwedi tsa gagwe di le 102 tsa palogotlhe ya lefatshe nomoro ya ntlha ke ya boraro e telele go gaisa tsotlhe, morago ga Magnus Carlsen le Garry Kasparov. Karpov gape ke Leloko le le tlhophilweng la Duma ya Puso kwa Russia. Fa e sa le ka 2006, e ntse e le modulasetulo wa Khomišene ya Pabalesego ya Tikologo le Tshireletso ya Tikologo ya Phaposi ya Baagi ya Russian Federation, mme fa e sale ka 2007 e ntse e le leloko la Lekgotla la Setšhaba ka fa tlase ga Lefapha la Tshireletso.<ref>[http://eurasia-assembly.org/en/news/anatoly-karpov-elected-deputy-secretary-general-assembly "Anatoly Karpov elected as Deputy Secretary General of the Assembly"]. ''Official site of the Eurasian Peoples' Assembly''. February 8, 2021. Retrieved February 24, 2022.</ref>
== Botshelo jwa bogologolo ==
{{Infobox person|name=Anatoly Karpov<br/>{{nobold|{{lang|ru| Анатолий Карпов}}}}|image=Anatoly Karpov 2017 april.jpg|caption=Karpov in 2017|birth_date={{birth date and age|1951|05|23}}|birth_place=[[Zlatoust]], Chelyabinsk Oblast, Russian SFSR, Soviet Union|title=[[Grandmaster (chess)|Grandmaster]] (1970)|module={{Listen|embed=yes|filename= Anatolij Karpov voice.oga|title=Anatoly Karpov's voice|description=from the Echo of Moscow program, 9 March 2006}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office1 = Member of the [[State Duma]] for [[Tyumen Oblast]]'s [[Party List]]
| term_start1 = 21 December 2011
| term_end1 =
| party = [[United Russia]]
}}}}
Karpov o tsholetswe mo lelapeng la Ba-Russia ka Motsheganong 23, 1951,<ref>''How Karpov Wins'', p. xiii</ref> <ref>''Deep Blue: An Artificial Intelligence Milestone''bats, p. 44</ref>kwa Zlatoust, kwa kgaolong ya Urals ya Soviet Union ya pele, mme a ithuta go tshameka tšhese a le dingwaga di le nne.<ref>Keene, Raymond (October 1978). "Anatoly Karpov". ''[[:en:Chess_Life_&_Review|Chess Life & Review]]''. Vol. XXIII, no. 10. p. 539.</ref>Go tlhatloga ga gagwe ga ntlha mo tšheseng go ne ga nna bonako, ka gonne o ne a nna setswerere sa tšhese fa a le dingwaga di le 11. Fa a le dingwaga di le 12, o ne a amogelwa kwa sekolong se se tumileng sa tšhese sa ga Mikhail Botvinnik, le fa Botvinnik a ne a bua jaana ka Karpov yo mmotlana: "Mosimane yono ga a itse sepe ka isagwe ya gagwe ya tšhese, mme go na le tiro eno."<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess"]. ''The New York Times''. Retrieved February 15, 2021.</ref>
Karpov o ne a dumela gore go tlhaloganya ga gagwe kgopolo ya tšhese go ne go tlhakane tlhogo thata ka nako eo, mme moragonyana o ne a kwala gore tiro ya sekolo e Botvinnik a neng a e abetswe e ne ya mo thusa thata, ka gonne e ne e tlhoka gore a lebe dibuka tsa tšhese le go dira ka natla.<ref>[[:en:Special:BookSources/0-689-12060-5|Karpov, A. (1992). ''Karpov on Karpov:'']] ''A Memoirs of a Chess World Champion''. Atheneum. ISBN <bdi>0-689-12060-5</bdi>.</ref> Karpov o ne a tokafala ka bonako thata ka fa tlase ga tlhokomelo ya ga Botvinnik mo e leng gore o ne a nna mong yo mmotlana go gaisa botlhe wa Soviet mo hisitoring fa a le dingwaga di le lesome le botlhano ka 1966; seno se ne sa bofa rekoto e e neng ya tlhongwa ke Boris Spassky ka 1952.<ref>Editorial Staff (April 15, 2022)[https://www.chessjournal.com/boris-spassky/ . "Boris Spassky - The Russian Chess Grandmaster Legend - Chess Player Profile"]. ''The Chess Journal''. Retrieved August 4, 2022.</ref><ref>[https://ruchess.ru/en/persons_of_day/anatoly_karpov/ "ANATOLY KARPOV".] ''Федерация шахмат России''. Retrieved August 4, 2022.</ref>
== Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele ==
'''Mong yo mmotlana'''
Karpov o ne a nna wa ntlha mo kgaisanong ya gagwe ya ntlha ya boditšhabatšhaba, kwa Třinec, dikgwedi di le mmalwa moragonyana, a le kwa pele ga Viktor Kupreichik. Ka 1967, o ne a fenya Kgaisano ya ngwaga le ngwaga ya Niemeyer kwa Groningen.<ref>[[:en:Chess_Review|"Junior Meet".]] ''Chess Review''. Vol. 36, no. 4. April 1968. p. 99. <q>The Niemeyer International Junior Tournament in Groningen, Holland, went to Karpov of the Soviet Union with 5½–1½, half a point ahead of Jocha of Hungary.</q></ref> <ref>[http://www.365chess.com/tournaments/EU-ch_U18_f-A_6768_1967/26508 "EU-ch U18 f-A 6768 1967".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref>Karpov o ne a gapa mmentlele wa gauta ka ntlha ya go dira sentle mo dithutong kwa sekolong se segolo, mme a tsena kwa Yunibesithing ya Naga ya Moscow ka 1968 go ya go ithuta dipalo. Moragonyana o ne a fudugela kwa Yunibesithing ya Puso ya Leningrad, mme kgabagare a aloga koo mo thutong ya ikonomi. Lengwe la mabaka a go fudusediwa kwa go ene e ne e le gore a nne gaufi le mokatisi wa gagwe, e bong Semyon Furman, yo o neng a nna kwa Leningrad. Mo dikwalong tsa gagwe, Karpov o akgola Furman jaaka tlhotlheletso e kgolo mo kgolong ya gagwe jaaka motshameki wa maemo a a kwa godimo.<ref>Arrabal, Fernando (March 1, 1992). [https://www.nytimes.com/1992/03/01/books/getting-it-off-his-chess.html "Getting It Off His Chess".] ''The NY Times''. Retrieved November 16, 2022.</ref>
Ka 1969, Karpov e ne ya nna motshameki wa ntlha wa Soviet fa e sale ka Spassky (1955) go fenya Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Basha, a ntsha 10/11 e e sa fenngwang mo setlhopheng sa bofelo sa A kwa Stockholm.<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Wch_U20_fin-A_1969/26788 "Wch U20 fin-A".] 365Chess.com. Retrieved October 20, 2013.</ref> Phenyo eno e ne ya dira gore a nne le sekgele sa Mong wa Boditšhabatšhaba.<ref>Trifunovich, Petar (October 1969). "Tenth Junior World Championship. Stockholm, August 10 – 29, 1969". ''Chess Review''. Vol. 37, no. 10. p. 315.</ref>Ka 1970, Karpov o ne a lekana le Pal Benko mo maemong a bone le a botlhano kwa kgaisanong ya boditšhabatšhaba kwa Caracas, Venezuela,<ref>[http://www.365chess.com/tournaments/Caracas_1970/22885 "Caracas 1970".] ''365Chess.com''. Retrieved October 20, 2013.</ref> mme a bona sekgele sa boditšhabatšhaba sa go nna moeteledipele wa boditšhabatšhaba.<ref>Kavalek, Lubosh (September 1970). "Don't Walk – Run". ''Chess Life & Review''. Vol. XXV, no. 9. p. 483. <q>Anatoli Karpov is a new International Grandmaster. Playing "waiting chess" he just made the grandmaster norm.</q></ref> FIDE e ne ya mo naya sekgele seno ka nako ya khonkerese ya yone ya bo 41, e e neng e tshwerwe ka nako ya Diolimpiki tsa Tšhese kwa Siegen, kwa Jeremane Bophirima ka Lwetse 1970.<ref>Cramer, Fred (January 1971). "FIDE'S 41st -and Greatest -Congress". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVI, no. 1. p. 24. <q>The Congress awarded IGM titles to Anatoly Karpov and Buchuti Gurgenldze of the USSR and to Walter Browne of Australia.</q></ref>
'''Mogolo'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov (1967).jpg|thumb|Anatoly Karpov ka ngwaga wa 1967]]
Karpov o fentse kgaisano ya Segopotso sa Alekhine ya 1971 kwa Moscow (ka kopanelo le Leonid Stein), pele ga lebala le le tletseng dinaledi, ka phenyo ya gagwe ya ntlha e e botlhokwa ya bagolo.<ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Alekhine_mem_1971/23191 "Alekhine mem 1971".] ''www.365chess.com''.</ref>Tekanyetso ya gagwe ya Elo e ne ya tswa go 2540 ka 1971 go ya go 2660 ka 1973,<ref>[https://www.olimpbase.org/Elo/player/Karpov,%20Anatoly.html "FIDE rating history: Karpov, Anatoly"]</ref> e mo go yone a neng a nna mo maemong a bobedi mo dikgaisanong tsa Soviet tsa 1973, a le kwa morago ga Spassky ka ntlha e le nngwe<ref>"41st Soviet Chess Championship, Moscow 1973". ''www.olimpbase.org''.</ref> mme a tshwanelegela go tsenela dikgaisano tsa Leningrad.<ref>"Leningrad Interzonal 1973". ''www.365chess.com''.</ref>
'''Motlhatlhojwa'''
Bommampodi ba lefatshe ba ba botlana ba Karpov ba ne ba mo tshwanelegela go tsenela nngwe ya di-Interzonal tse pedi,<ref>[https://www.mark-weeks.com/chess/zonals/1972-75q.htm Zonal Qualifiers 1972-1975,] Mark Weeks' Chess Pages</ref> <ref>Cramer, Fred (January 1973). "The 1973 Interzonals". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. p. 34.</ref>kgato mo modikologong wa Bommampodi ba Lefatshe ba 1975 go tlhopha mogwetlhani go tshameka mmampodi wa lefatshe Bobby Fischer. O ne a fetsa a lekana pele mo Leningrad Interzonal, a tshwanelegela Metshameko ya Bontlhopheng ya 1974.
Karpov o ne a fenya Lev Polugaevsky ka dino tsa +3=5 mo motshamekong wa ntlha wa Bontlhopheng, mme a bona tshwanelo ya go lebana le mmampodi wa pele Boris Spassky mo tikologong ya semifaenale. Karpov o ne a le mo rekotong a re o dumela gore Spassky o tla mo fenya bonolo fela mme a fenya modikologo wa Batlhophiwa go lebana le Fischer, le gore ene (Karpov) o tla fenya modikologo o o latelang wa Batlhophiwa ka 1977.
Makgaolakgang a Bontlhopheng a ne a tshamekelwa kwa Moscow le Victor Korchnoi. Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa bobedi kgatlhanong le Sicilian Dragon, morago ga moo a ntsha phenyo e nngwe mo motshamekong wa borataro. Morago ga go tshwana ga lesome ka go latelana, Korchnoi o ne a latlha boemo jwa phenyo mo motshamekong wa bolesome le bosupa go naya Karpov ketapele ya 3-0. Mo motshamekong wa bo 19, Korchnoi o ne a atlega go fenya motshameko o moleele wa bokhutlo, morago ga moo a bona phenyo e e bonako morago ga go dira phoso ke Karpov metshameko e le mebedi moragonyana. Dithalo tse dingwe tse tharo, tsa bofelo tse di neng tsa dumalanwa ke Karpov fa a ne a le mo cboemo jo bo botoka, a tswala motshameko, ka Karpov a fenya +3−2=19, a mo naya tshwanelo ya go tswelela pele go gwetlha Fischer go bona sekgele sa lefatshe.<ref>chessgames.com, ''Karpov - Korchnoi Candidates Final (1974)''</ref>
'''Motshameko le Fischer ka 1975'''
Le fa go ne go solofetswe thata motshameko wa bommampodi ba lefatshe fa gare ga Karpov le Fischer, ditsholofelo tseo ga di ise di ko di diragadiwe. Fischer ga a ka a gatelela fela gore motshameko e nne wa ntlha go ya go diphenyo di le lesome (go tshwana ga go balwe), mme gape le gore mmampodi a boloke serwalatlhogo fa dino di lekana ka 9–9. FIDE, Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Chess, o ne wa gana go letlelela molao ono, mme wa naya batshameki ka bobedi letlha la bofelo la Moranang 1, 1975, go dumalana go tshameka motshameko ka fa tlase ga melao e e amogetsweng ke FIDE.<ref>Hochberg, Burt (May 1975). "News & Views". ''Chess Life and Review''. Newburgh, New York: United States Chess Federation.</ref>Fa Fischer a sa dumalane, Moporesidente wa FIDE Max Euwe o ne a bolela ka Moranang 3, 1975, gore Fischer o ne a latlhegetswe ke sekgele sa gagwe mme Karpov e ne e le Mmampodi yo mošwa wa Lefatshe.<ref>[[:en:Robert_Byrne_(chess_player)|Byrne, Robert]] (1976). ''Anatoly Karpov, The Road to the World Chess Championship''. New York: Bantam Books. p. 1. ISBN <bdi>0-553-02876-6</bdi>.</ref> Moragonyana Karpov o ne a leka go tlhoma motshameko o mongwe le Fischer, mme dipuisano di ne tsa wela fa fatshe. Seno se ne sa dira gore Karpov yo mmotlana a nne le seabe sa go nna Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe a sa lebana le mmampodi yo o busang.
Garry Kasparov o ne a bolela gore Karpov o ne a tla bo a na le ditšhono tse di siameng ka gonne o ne a fentse Spassky ka tsela e e tlhomamisang mme e ne e le mofuta o mosha wa seporofešenale se se thata, mme eleruri o ne a na le metshameko ya boleng jo bo kwa godimo, fa Fischer ene a ne a sa dire sepe dingwaga di le tharo.<ref>''Kasparov, [[:en:My_Great_Predecessors|My Great Predecessors,]] part IV: Fischer, p. 474''</ref>Kgopolo e e boeletswa ke Karpov ka boene.<ref>[https://en.chessbase.com/post/karpov-interview-tania-sachdev "Karpov on Fischer, Korchnoi, Kasparov and the chess world today".] Chessbase. February 5, 2020. Retrieved February 6, 2020.</ref> Spassky o ne a akanya gore Fischer o ne a tla bo a fentse ka 1975, mme Karpov o ne a tla bo a tshwanelega gape mme a fenya Fischer ka 1978.<ref>In an article (PDF) published in 2004 on the Chesscafe website Susan Polgar wrote: [http://www.chesscafe.com/text/polgar26.pdf "I spoke to Boris Spassky about this same issue and he believes that Bobby would have won in 1975, but that Anatoly would have won the rematch."]</ref>Karpov o boletse gore fa a ka bo a nnile le tshono ya go tshameka Fischer mo dikgaisanong tsa bommampodi mo dingwageng tsa gagwe tsa masome a mabedi, o ka bo a nnile motshameki yo o botoka thata ka ntlha ya seo.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.</ref>
'''Mampodi wa lefatshe'''
[[Setshwantsho:Max Euwe, wife and Karpov 1976.jpg|thumb|Karpov le poresidente wa FIDE Max Euwe le mosadi wa gagwe ka 1976]]
E re ka Karpov a ne a ikemiseditse go itshupa e le mmampodi yo o kafa molaong, o ne a nna le seabe mo e ka nnang mo dikgaisanong tsotlhe tse dikgolo mo dingwageng di le lesome tse di latelang. O ne a fenya kgaisano ya Milan ka tsela e e tlhatswang pelo ka 1975, mme a gapa sekgele sa gagwe sa ntlha mo go tse tharo tsa Soviet ka 1976. O ne a tlhama motseletsele o o gakgamatsang wa diphenyo tsa kgaisano kgatlhanong le batshameki ba ba nonofileng go gaisa mo lefatsheng. Karpov o ne a tshwere rekoto ya diphenyo tse dintsi tse di latelanang mo dikgaisanong (9) go fitlha e thubiwa ke Garry Kasparov (15). Ka ntlha ya moo, bontsi jwa baitseanape ba tšhese ba ne ba dumalana ka bonako gore Karpov e ne e le mmampodi wa lefatshe yo o kafa molaong.<ref>Seirawan, Yasser (2005). ''Winning Chess Strategies''. Microsoft Press[[:en:Special:BookSources/978-1857443851|. ISBN <bdi>978-1857443851</bdi>.]]</ref>
Ka 1978, tshireletso ya ntlha ya ga Karpov ya setlhogo e ne e le kgatlhanong le Viktor Korchnoi, moganetsi yo a neng a mo fentse mo modikologong wa Bontlhopheng ba 1973–75; motshameko ono o ne wa tshamekelwa kwa Baguio, kwa Philippines, mme mofenyi o ne a tlhoka go fenya makgetlo a le marataro. Jaaka ka 1974, Karpov o ne a etelela pele go sa le gale, a fenya motshameko wa borobedi morago ga go tshwana ga supa go bula motshameko. Fa dino di ne di le +5−2=20 mo go Karpov, Korchnoi o ne a dira thulaganyo ya go boela morago, mme a fenya metshameko e le meraro mo go e mene e e latelang go lekana le Karpov. Karpov o ne a fenya motshameko o o latelang go boloka sekgele (+6−5=21).<ref>chessgames.com, ''Karpov vs Korchnoi, [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54641 1978]''</ref> Dingwaga di le tharo moragonyana, Korchnoi o ne a tlhagelela gape jaaka mofenyi wa Bontlhopheng kgatlhanong le mofenyi wa makgaolakgang wa Jeremane Robert Hübner go gwetlha Karpov kwa Merano, kwa Italy. Karpov o fentse motshameko ono ka diatla, 11–7 (+6−2=10), mo go se se gakologelwang jaaka "Polao ya Batho kwa Merano" <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55014 Merano 1981]</ref>.
Tiro ya ga Karpov ya dikgaisano e ne ya fitlha kwa setlhoeng kwa kgaisanong ya "Kgaisano ya Dinaledi" ya Montreal ka 1979, koo a neng a fetsa e le wa ntlha (+7−1=10) le Mikhail Tal pele ga lebala la batshameki ba ba nonofileng ba ba neng ba weditswe ke Jan Timman, Batho ba ba neng ba le teng, ba ne ba dira jalo<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montreal 1979]</ref>. O ne a laola Las Palmas ka 1977 ka 131⁄2/15 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas 1977]</ref>. O ne gape a fenya kgaisano e e tumileng ya Bugojno ka 1978 (e e neng e abelanwa)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref>, 1980 <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Bugojno_1980/21871 Bugojno 1980]</ref> le 1986 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=50486 Bugojno 1986]</ref>, kgaisano ya Linares ka 1981 (e e neng e abelanwa le Larry Christiansen)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> le 1994 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=81198 Linares 1994]</ref>, kgaisano ya Tilburg ka 1977<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref>, 1979 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref>, 1980<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref>, 1982 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89033 Tilburg 1982]</ref>, 1083 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89031 Tilburg 1983]</ref>, 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89045 Tilburg 1988]</ref> Champiship Soviet Union 1976 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Champ. Soviet Union 1976]</ref>, 1983 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79502 Champ. Soviet Union 1983]</ref>, le 1988 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90344 Champ. Soviet Union 1988]</ref>.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=20719 chessgames.com, ''Anatoly Karpov'']</ref>
Karpov o ne a emela Soviet Union kwa Diolimpiading di le thataro tsa Chess, tse mo go tsone tsotlhe USSR e neng ya gapa mmentlele wa gauta wa setlhopha. O ne a tshameka jaaka motshamiki wa ntlha kwa Skopje ka 1972, a fenya sekgele sa boto ka 13/15. Kwa Nice 1974, o ne a tswelela go palama e le nngwe mme a gapa gape sekgele sa boto ka 12/14. Kwa La Valletta ka 1980, o ne a nna gape mo botong ya ntlha mme a bona maduo a le 9/12. Kwa Lucerne 1982, o ne a bona maduo a le 61⁄2/8 mo sekepeng se le sengwe. Kwa Dubai 1986, o ne a bona 6/9 mo sekepeng sa bobedi. Ya gagwe ya bofelo e ne e le Thesalonika 1988, koo mo sekepeng sa bobedi a neng a bona maduo a le 8/10. Mo motshamekong wa Olympiad, Karpov o ne a latlhegelwa ke metshameko e le mebedi fela mo go e le 68 e e neng ya tshamekiwa.<ref>"Karpov at 70: "My great blunder was I agreed to hold the match with Kasparov in the Soviet Union"". ''chess24.com''. Retrieved June 2, 2022.</ref> Go tshwantsha kafa Karpov a neng a laola balekane ba gagwe ka gone jaaka mmampodi, maduo a gagwe e ne e le +13−1=22 fa a bapisiwa le Spassky, +8=19 fa a bapisiwa le Robert Hübner, +12−1=29 fa a bapisiwa le Ulf Andersson, +3−1=10 fa a bapisiwa le Vasily L Smyslov, +1=19 fa a bapisiwa le Mikhail L-9=19. <ref>chessgames.com, ''Anatoly Karpov''</ref>
'''Kgaisano le Kasparov'''
Karolo e ke nopolo go tswa mo kgaisanong ya ga Karpov le Kasparov § Kakaretso.[tseleganya]
Karpov o ne a tiisitse boemo jwa gagwe jaaka motshameki yo o gaisang mo lefatsheng le mmampodi wa lefatshe ka nako ya fa Garry Kasparov a goroga mo lefelong la tiragatso. Mo motshamekong wa bone wa ntlha, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Chess ya 1984 kwa Moscow, motshameki wa ntlha go fenya metshameko e le merataro o ne a tla fenya motshameko. Karpov o ne a aga ketapele ya 4-0 morago ga metshameko e le robongwe. Metshameko e e latelang e le 17 e ne ya tshwana, mme seno sa tlhoma rekoto ya metshameko ya go gapa sekgele sa lefatshe, mme go ne ga tsaya Karpov go fitlha mo motshamekong wa bo 27 go bona phenyo ya gagwe ya botlhano. Mo motshamekong wa bo 31, Karpov o ne a na le maemo a go fenya mme a palelwa ke go dirisa sebaka seno mme .ba tlhomamisitse go tshwana. O ne a latlhegelwa ke motshameko o o latelang, morago ga moo go ne ga latela di-draw tse dingwe gape di le 14. Karpov o ne a na le boemo jo bo tiileng jwa phenyo mo Motshamekong wa 41, mme gape o ne a dira phoso mme a tshwanelwa ke go kgotsofalela go tshwana. Morago ga gore Kasparov a fenye metshameko ya bo 47 le ya bo 48, Moporesidente wa FIDE Florencio Campomanes o ne a fedisa motshameko ka boene, a umaka botsogo jwa batshameki.<ref>[http://www.mark-weeks.com/chess/84kk$$.htm 1984 Karpov–Kasparov Title Match Highlights Mark Weeks' Chess Pages]</ref> Karpov go bolelwa fa a latlhegetswe ke dikilogerama di le lesome (22 lb) mo tsamaong ya motshameko.<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55015 "Karpov vs Kasparov, 1984-85"]</ref>Go ne ga rulaganngwa gore go nne le motshameko wa gape moragonyana ka 1985, le kwa Moscow. Ditiragalo tsa Marathon Match di ne tsa pateletsa FIDE go boela kwa sebopegong se se fetileng, ka motshameko o o neng o lekanyeditswe go metshameko e le 24 (ka Karpov a sala mmampodi fa motshameko o ne o ka felela ka 12–12). Karpov o ne a tlhoka go fenya motshameko wa bofelo gore a kgone go tshwara motshameko le go boloka sekgele sa gagwe mme a latlhegelwa, a neela moganetsi wa gagwe sekgele. Maduo a bofelo e ne e le 13–11 (+3−5=16) a a neng a rata Kasparov.
Karpov, le Kasparov (kafa molemeng) le Moeteledipele wa Ditshameko tsa Mo-Dutch e bong Jan Timman (kafa mojeng) kwa Amsterdam, ka 1987
Karpov o ne a nna moganetsi yo o boitshegang le No. 2 mo lefatsheng go fitlha mo bogareng jwa dingwaga tsa bo 1990. O ne a lwa le Kasparov mo metshamekong e mengwe e meraro ya bommampodi ba lefatshe ka 1986 (e e neng e tshwaretswe kwa Lontone le kwa Leningrad) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55017 Lontone-Leningrad 1986]</ref>, ka 1987 (kwa Seville)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55128 Seville 1987]</ref> le ka 1990 (kwa New York City le kwa Lyon)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55223 New York City-Lyon 1990]</ref>. Metshameko yotlhe e meraro e ne e le gaufi thata: maduo e ne e le 111⁄2–121⁄2 (+4−5=15), 12–12 (+4−4=16), le 111⁄2–121⁄2 (+3−4=17). Mo metshamekong yotlhe e meraro, Karpov o ne a na le ditshono tsa go fenya go fitlha ka metshameko ya bofelo. Bokhutlo jwa motshameko wa Seville wa 1987 bo ne bo gakgamatsa thata. Karpov o ne a fenya motshameko wa bo23 fa Kasparov a ne a sa balele motswako o o siameng. Mo motshamekong wa bofelo, a tlhoka fela go tshwana go fenya sekgele, Karpov o ne a phanyega ka fa tlase ga kgatelelo ya nako kwa bokhutlong jwa thulaganyo ya ntlha ya motshameko, a foswa ke pharologano e e neng ya felela ka go tshwana go go batlang go patelediwa, mme a letla Kasparov go busetsa motshameko morago ka pawn e e oketsegileng. Morago ga phoso e nngwe gape mo thulaganyong ya bobedi, Karpov o ne a tlhotlhorega ka iketlo mme a rola tiro ka motsamao wa bo 64, a fedisa motshameko mme a letla Kasparov go boloka sekgele.
Mo metshamekong ya bone e le metlhano ya bommampodi ba lefatshe, Karpov o ne a fenya makgetlo a le 19, a latlhegelwa makgetlo a le 21, le go tshwana makgetlo a le 104 mo metshamekong e le 144.<ref>Weeks, Mark. "World Chess Championship, The Great Rivalries, Kasparov - Karpov". ''The Great Rivalries''. Retrieved July 11, 2022</ref> Ka kakaretso, Karpov o ne a tshameka metshameko e le metlhano kgatlhanong le Kasparov go bona sekgele go tloga ka 1984 go ya go 1990 a sa mo fenye mo motshamekong ope. Go ya ka chessgames.com, go tloga ka 2022, mo metshamekong ya Bogologolo, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 28, ditatlhegelo di le 20, le go tshwana ga 119 mo metshamekong e le 167. Go akaretsa le metshameko e e bonako/ya dipontsho, Kasparov o etelela Karpov pele ka diphenyo di le 39, ditatlhegelo di le 25, le go tshwana ga 129 mo metshamekong e le 193.<ref>"Listing of games played between Karpov and Kasparov". ''chessgames.com''.</ref>
'''Mampodi wa FIDE gape (1993–1999)'''
[[Setshwantsho:Anatoly Karpov in 1993 (cropped).jpg|thumb|Anatoly Karpov]]
Ka 1992, Karpov o ne a latlhegelwa ke Motshameko wa Bontlhopheng kgatlhanong le Nigel Short. Mme mo Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Chess tsa 1993, Karpov o ne a bona gape sekgele sa Mmampodi wa Lefatshe Lotlhe wa FIDE fa Kasparov le Short ba ne ba kgaogana le FIDE. Karpov o ne a fenya Timman <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55303 Karpov-Timman 1993]</ref>– yo o neng a latlhegelwa ke makgaolakgang a Bontlhopheng kgatlhanong le Short.
Kopano e e latelang e kgolo ya ga Kasparov le Karpov e ne e le kgaisano ya tšhese ya Linares ya 1994. Tshimo, ka tatelano ya go fetsa kwa bofelong, e ne e le Karpov, Kasparov, Shirov, Bareev, Kramnik, Lautier, Anand, Kamsky, Topalov, Ivanchuk, Gelfand, Illescas, Judit Polgár le Beliavsky; ka palogare ya Elo rating ya 2685, e e kwa godimo go gaisa tsotlhe ka nako eo. E re ka Kasparov a ne a kgatlhilwe ke maatla a kgaisano eno, o ne a boletse malatsi a le mmalwa pele ga kgaisano eno gore mofenyi o ne a ka bidiwa ka tshwanelo gore ke mmampodi wa lefatshe lotlhe wa dikgaisano. Gongwe ka ntlha ya go tlhotlhelediwa ke kakgelo eno, Karpov o ne a tshameka kgaisano e e gaisang tsotlhe mo botshelong jwa gagwe. O ne a sa fenngwa mme a bona dintlha di le 11 mo go tse 13 (peresente e e gaisang ya phenyo ya kgaisano ya maemo a a kwa godimo fa e sale Alekhine a fenya San Remo ka 1930), a fetsa ka dintlha di le 21⁄2 kwa pele ga Kasparov le Shirov ba ba mo maemong a bobedi. Bontsi jwa diphenyo tsa gagwe di ne di kgatlha (segolobogolo, phenyo ya gagwe mo go Topalov e tsewa e le e e molemo go gaisa tsotlhe mo tirong ya gagwe). Tiragatso eno kgatlhanong le batshameki ba ba gaisang mo lefatsheng e ne ya baya tiragatso ya gagwe ya kgaisano ya tekanyetso ya Elo kwa go 2985, e leng tekanyetso e e kwa godimo ya tiragatso ya motshameki ope mo hisitoring go fitlha ka 2009, fa Magnus Carlsen a ne a fenya kgaisano ya tšhese ya setlhopha sa XXI ya Pearl Spring ka tiragatso ya 3002. hisitori.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5828 "Facts and figures: Magnus Carlsen's performance in Nanjing".] ChessBase. Retrieved October 26, 2009.</ref>
Karpov o ne a sireletsa sekgele sa gagwe sa FIDE kgatlhanong le naledi e e tlhatlogang Gata Kamsky (+6−3=9) ka 1996 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55432 Karpov-Kamsky 1996]</ref>. Ka 1998, FIDE e ne ya tlosa thata tsamaiso ya bogologolo ya Metshameko ya Bontlhopheng, go na le moo ya nna le tiragalo e kgolo ya go kgaola e mo go yone palo e kgolo ya batshameki ba neng ba gaisana kgatlhanong le metshameko e mengwe e mekhutshwane fela. Mo go ya ntlha ya ditiragalo tseno, e leng Kgaisano ya Lefatshe Lotlhe ya Tšhese ya FIDE ya 1998, mmampodi Karpov o ne a tsenngwa ka tlhamalalo mo makgaolakgannyeng, a fenya Viswanathan Anand (+2−2=2, go kgaogana ka bonako ka 2–0)<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55521 Karpov-Anand 1998]</ref>. Mo modikologong o o latelang, sebopego se ne sa fetolwa, mme mmampodi a tshwanelwa ke go tshwanelega. Karpov o ne a gana go sireletsa sekgele sa gagwe, mme a kgaotsa go nna Mmampodi wa Lefatshe wa FIDE morago ga Dikgaisano tsa Lefatshe tsa Chess tsa FIDE tsa 1999.<ref>[[:en:Leonard_Barden|Leonard Barden (September 4, 1999). "Games".]] ''The Guardian''. Greater London. p. 37. <q>Anatoly Karpov refused to defend his title because of the absence of a challenge round and has now filed a breach of contract suit against the world chess body, claiming more than $1m in compensation.</q></ref>
'''Go ya go rola tiro'''
Motshameko wa ga Karpov wa bogologolo wa dikgaisano o ntse o lekanyeditswe thata fa e sa le ka 1997, ka gonne o rata go nna le seabe thata mo dipolotiking tsa Russia. O ne a kile a nna leloko la Khomišene e Kgolo ya Soviet ya Merero ya Dinaga di Sele le poresidente wa Letlole la Kagiso la Soviet pele ga Soviet Union e phatlalala. Mo godimo ga moo, o na le o nnile le seabe mo dikgotlhang di le mmalwa le FIDE.<ref>"Karpov may sue over LV tourney - Las Vegas Sun Newspaper". ''lasvegassun.com''. July 22, 1999. Retrieved May 6, 2021.</ref> Mo lenaaneng la ditekanyetso la FIDE la Lwetse 2009, o ne a tswa mo lenaaneng la Top 100 la lefatshe lekgetlo la ntlha. Karpov gantsi o lekanyetsa motshameko wa gagwe go ditiragalo tsa dipontsho, mme o tlhabolotse setaele sa gagwe go nna le bokgoni jwa go tshameka tšhese e e bonako. Ka 2002, o ne a fenya motshameko kgatlhanong le Kasparov, a mo fenya mo motshamekong wa taolo ya nako ka bonako 21⁄2–11⁄2. Ka 2006, o ne a lekana le Kasparov mo kgaisanong ya ntlha, a le kwa pele ga Korchnoi le Judit Polgár.<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3310 "The Credit Suisse Blitz – in pictures".] ChessBase. August 27, 2006. Retrieved October 21, 2010.</ref>
Karpov le Kasparov ba ne ba tshameka motshameko o o tlhakaneng wa metshameko e le 12 go tloga ka Lwetse 21–24, 2009, kwa Valencia, kwa Spain. E ne e na le metshameko e le mene e e bonako (kgotsa e e potlakileng go sekae) le e le robedi ya blitz mme e ne ya diragala dingwaga di le 25 fela morago ga gore batshameki ba babedi bano ba kopane kwa World Chess Championship ka 1984.<ref>"Kasparov and Karpov to play 12 games match in Valencia". Chessdom. Archived from the original on July 12, 2009. Retrieved July 8, 2009</ref> Kasparov o fentse motshameko ka 9-3. Karpov o ne a tshameka motshameko kgatlhanong le Yasser Seirawan ka 2012 kwa St. Ka Ngwanatsele 2012, o ne a fenya kgaisano ya ka bonako ya Cap d'Agde e e nang le leina la gagwe (Sejana sa Anatoly Karpov), a fenya Vasyl Ivanchuk (yo o neng a le mo maemong a bo 9 mo maemong a lefatshe a FIDE a Diphalane 2012) mo makgaolakgannyeng.<ref>"Karpov, Seirawan Head to Rapid Play in Saint Louis". St Louis Chess Club. June 12, 2012. Retrieved June 12, 2012.</ref>
== Tiro ya seporofešenale le ya sepolotiki morago ga go rola tiro ya tšhese ==
Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone.
Ka 2003, Karpov o ne a bula sekolo sa gagwe sa ntlha sa tšhese sa Amerika kwa Lindsborg, kwa Kansas.<ref>[https://web.archive.org/web/20241014194942/http://www.anatolykarpovchessschool.org/history.html "Anatoly Karpov International School of Chess".] ''www.anatolykarpovchessschool.org''. Retrieved September 19, 2021.</ref>Ka Mopitlwe 2, 2022, sekolo se ne sa itsise ka go fetolwa ga leina go nna Setheo sa Boditšhabatšhaba sa Tšhese sa Bophirimagare ka ntlha ya go tlhaselwa ga Russia ke Ukraine.<ref>[https://www.facebook.com/InternationalChessInstituteoftheMidwest/posts/pfbid02giD1VtacQPeb8pxUTcieTAYvSiCu4KNdtNCCz8m67doSfpYFsxNUfDSU347umwJTl "International School of Chess of the Midwest"]. ''www.facebook.com''.</ref>
Karpov e nnile leloko la Dumas ya Puso ya Russia ya borataro, ya bosupa le ya borobedi.Fa e sa le ka 2005, e ntse e le leloko la Phaposi ya Setšhaba ya Russia. <ref>[https://web.archive.org/web/20100108100717/http://www.unicef.org/ceecis/reallives_1345.html "Stories from the region". ''www.unicef.org''.] Archived from the original on January 8, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>O ile a nna le seabe mo ditirong di le mmalwa tsa thuso ya batho, jaaka go buelela tiriso ya letswai le le nang le iodise. Ka Sedimonthole 17, 2012, Karpov o ne a tshegetsa Molao wa ga Dima Yakovlev o o neng o thibela go amogela masiela a Russia ke baagi ba U.S.<ref>[https://web.archive.org/web/20121230235928/http://vote.duma.gov.ru/vote/79982 "(2 чтение) ФЗ №186614-6 "О мерах воздействия на лиц, причастных к нарушению основополагающих прав и свобод человека, прав и свобод граждан РФ" – Система анализа результатов голосований на заседаниях Государственной Думы".] ''vote.duma.gov.ru''. Retrieved March 26, 2018</ref>
Karpov o tlhagisitse tshegetso ya go tsewa ga Crimea ka letlhakore le le lengwe ke Mokgatlho wa Russia, mme a latofatsa Yuropa ka go leka go dira Putin<ref>Кожемякин, Владимир (June 23, 2015). [http://www.aif.ru/society/people/rusofobiya_zashkalivaet "Анатолий Карпов: Европа пытается демонизировать Путина, а не Россию".] ''www.aif.ru''. Retrieved March 26, 2018.</ref> sedimona. Ka Phatwe 2019, Maxim Dlugy o ne a bolela gore Karpov o ne a ntse a letile go tloga ka Mopitlwe gore a amogelwe visa ya go ya kwa United States e e seng ya mofaladi, le fa a ne a etela naga eo kgapetsakgapetsa fa e sale ka 1972.<ref>[https://web.archive.org/web/20190822032245/https://uk.reuters.com/article/uk-usa-karpov/russian-chess-legend-anatoly-karpov-unable-to-get-u-s-visa-friend-says-idUKKCN1VC031 "Russian chess legend Anatoly Karpov unable to get U.S. visa, friend says".] ''Reuters''. August 22, 2019. Archived from the original on August 22, 2019. Retrieved August 22, 2019.</ref> Karpov o ne a rulaganyeditswe go ruta kwa kampeng ya selemo kwa Chess Max Academy. Dlugy o boletse gore Karpov o ne a bodiwa dipotso kwa boemeding jwa Amerika kwa Moscow ka ga gore a o rulagantse go buisana le boradipolotiki ba Amerika. Karpov o ne a le gareng ga maloko a Duma ya Puso ya Russia a a neng a beilwe ka fa tlase ga dikiletso ke EU le UK ka nako ya Ntwa ya Russia le Ukraine. <ref>[https://web.archive.org/web/20220224133535/http://chess-news.ru/node/28745 "Анатолий Карпов попадает под санкции Европейского союза". ''chess-news.ru''.] February 23, 2022. Archived from the original on February 24, 2022. Retrieved February 23, 2022.</ref><ref>[https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1150217/Russia.pdf "CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK"] (PDF). Retrieved April 16, 2023.</ref>Ka Mopitlwe 2022, morago ga go simolola ga tlhaselo ya Russia kwa Ukraine, Lekgotla la FIDE le ne la emisa sereto sa ga Karpov sa Moemedi wa Botshelo wa FIDE.<ref>"The Official Statement of FIDE Council". ''www.fide.com''. Retrieved March 3, 2022.</ref>
Ka Ngwanatsele 2022, Karpov o ne a bewa mo koma e e neng e tlhotlheleditswe morago ga go gobala mo tlhogong.<ref>[https://en.chessbase.com/post/breaking-news-anatoly-karpov-in-hospital-after-incident "Breaking News: Anatoly Karpov in hospital with fractured skull".] ''Chess News''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Morwadia Karpov Sofia le Mokgatlho wa Chess wa Russia ba ne ba bolela gore o ne a wa ka phoso.<ref>"Conflicting claims as Anatoly Karpov enters induced coma: Assault or a domestic accident?". ''MARCA''. October 31, 2022. Retrieved November 2, 2022.</ref>Karpov o ne a fola ka botlalo mo kgobalong.<ref>"Karpov is back home". November 18, 2022.</ref>
== Ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE ==
Ka March 2010, Karpov o ne a itsise gore o tla nna ntlhopheng wa boporesidente jwa FIDE. Ditlhopho di ne tsa tshwarwa ka Lwetse 2010 kwa Diolimpiading tsa bo 39 tsa Tšhese.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Ka Motsheganong, tiragalo ya go kokoanya madi e ne ya tshwarelwa kwa New York ka botsayakarolo jwa ga Kasparov le Magnus Carlsen, ba ka bobedi ba neng ba tshegetsa kopo ya gagwe le go mo tlhotlheletsa.<ref>"Big Karpov fund-raiser in New York". ChessBase. May 18, 2010. Retrieved March 26, 2018.</ref>Nigel Short le ene o ne a tshegetsa bontlhopheng ba ga Karpov. Ka Lwetse 29, 2010, Kirsan Ilyumzhinov o ne a tlhophiwa gape go nna mopresidente wa FIDE, ka diboutu di le 95 go ya go di le 55.<ref>[https://web.archive.org/web/20101002103318/http://reports.chessdom.com/news-2010/fide-elections-2010-ilyumzhinov-karpov "Kirsan Ilyumzhinov wins 2010 FIDE elections".] ''Chessdom.com''. 2010. Archived from the original on October 2, 2010. Retrieved October 11, 2010.</ref>
== Setaele ==
Mokgwa wa go tshameka wa ga Karpov, o o tlhalosiwang jaaka "boa constrictor",<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>o<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref> tlhomame mo maemong, o tsaya dikotsi tse dinnye mme o tsiboga ka tsela e e senang kutlwelobotlhoko mo phosong e nnye fela ya moganetsi wa gagwe. Ka ntlha ya seo, gantsi o bapisiwa le José Raúl Capablanca, mmampodi wa boraro wa lefatshe.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>Karpov ka boene o tlhalosa setaele sa gagwe jaana:
A re re motshameko o ka tswelela ka ditsela tse pedi: nngwe ya tsone ke go itaya go gontle ga boferefere go go dirang gore go nne le dipharologano tse di sa ineeleng mo dipalong tse di tlhomameng; e nngwe ke kgatelelo e e bonalang ya maemo e e isang kwa motshamekong wa bokhutlo o o nang le ditšhono tse dinnye tsa phenyo.... Ke ne ke tla tlhopha [ya bofelo] ke sa akanye gabedi. Fa moganetsi a neelana ka motshameko o o tlhoafetseng ga ke gane; mme mo maemong a a ntseng jalo ga ke kgotsofale thata, le fa nka fenya, go na le mo motshamekong o o tsamaisiwang go ya ka melao yotlhe ya leano ka tlhaloganyo ya one e e setlhogo.<ref>"Keres Annotates... Two Karpov Wins". ''Chess Life & Review''. Vol. XXVIII, no. 1. January 1973. p. 8. <q>His general style of play is rather calm, centered on positional considerations and somehow recalling Capablanca's attitudes towards the game.</q></ref>
== Metshameko e e tlhomologileng ==
Karolo eno e dirisa go kwala ga alejebora go tlhalosa metsamao ya tšhese.
1973 Karpov o ntsha pawn setlhabelo sa tlhaselo e e nonofileng ya mo gare le ya kgosigadi.
Anatoly Karpov kgatlhanong le Gyula Sax, Linares 1983 Karpov o intsha setlhabelo ka ntlha ya tlhaselo e e fenyang motshameko ditshutiso di le 20 moragonyana, morago ga go intsha setlhabelo go gongwe go go gakgamatsang go tswa go Karpov le go intsha setlhabelo go go kgatlhanong go tswa go Sax. E ne ya gapa sekgele sa ntlha sa botlhale sa kgaisano eno. E ne e se lekgetlo la ntlha Karpov a dirisa Tlhaselo e e bogale ya Keres (6.g4) – bona phenyo ya gagwe mo go Anatoly Karpov kgatlhanong le Vlastimil Hort, Kgaisano ya Segopotso sa Alekhine, Moscow 1971.
1994 Motshameko ono o na le sham sehlabelo sa dikotwana tse peli, tseo Karpov regains le qobella phapang, culminating ka tlhōlo ea phapanyetsano le setsebi hlōla endgame.
== Ditiro tsa go itlosa bodutu ==
[[Setshwantsho:Karpov chess school.jpg|thumb|Karpov o ne a tlhoma sekolo sa gagwe sa tšhese mo kagong ya tan. Letshwao le le nang le leina la gagwe le tlositswe, mme sekolo se mo thulaganyong ya go fetola leina la sone]]
Pokello e kgolo ya ditempe tsa Karpov tsa ditempe tsa philately tsa Belgium le tsa Belgium Congo le nalane ya poso e akaretsang poso ho tloha ka 1742 ho isa ho 1980 e ile ya rekiswa ke khamphani ya fantisi ya David Feldman pakeng tsa Sedimonthole 2011<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>le 2012. Gape o tsejwa ka ho ba le setempe se seholo sa tšhese le pokello ya dibuka tsa tjhese. Laeborari ya gagwe ya poraefete ya tšhese e na le dibuka di le 9 000.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref> Karpov gape ke motshameki yo o matlhagatlhaga wa Backgammon.<ref>"Belgium collection formed by Anatoly Karpov". David Feldman. 2011. Archived from the original on January 2, 2013. Retrieved October 12, 2011.</ref>
== Diawate le Diawate ==
* Sekgele sa Merit for the Fatherland, sa maemo a boraro (2001) – ka ntlha ya seabe se se tlhomologileng mo go tsenyeng tirisong mananeo a bopelotshweu, go nonotsha kagiso le botsalano fa gare ga batho
* Order of Friendship (2011) – ka ntlha ya seabe sa gagwe se segolo mo go nonotsheng kagiso le botsalano fa gare ga batho le ditiro tsa loago tse di nang le matswela
* Mokgatlho wa ga Lenin (1981)
* Taelo ya Folaga e Khibidu ya Badiri (1978)
* Kaelo ya Boleng, ya maemo a bobedi (Ukraine) (Ngwanatsele 13, 2006) – ka ntlha ya seabe sa gagwe mo batswasetlhabelong ba masetlapelo a Chernobyl
* Taolo ya Kgosana e e Boitshepo Daniel wa Moscow, ya maemo a bobedi (1996)
* Taolo ya ga Moitshepi Sergius wa Radonezh, ya maemo a bobedi (2001)
* Medal "Bakeng sa monehelo o ikhethang ho Collector kgwebo ka Russia".
* Leloko le le Tlotlegang la Mokgatlho wa Dikwalo wa Soviet (1979)
* Dipoloma ya Duma ya Puso ya Mokgatlho wa Russia No. 1
* Taelo "Ka diphitlhelelo tse di tlhomologileng mo metshamekong" (Rephaboliki ya Cuba)
* Metlele ya Mokgatlho wa Dipatlisiso tsa Lefaufau wa Tsiolkovsky wa Russia
* Metlele ya "Go nonotsha tsamaiso ya kotlhao", ya maemo a ntlha le a bobedi
* Seiphemelo sa sehuba sa dikerii ya ntlha ya Lefapha la Merero ya Selegae
* Mokgatlo wa Matjhaba wa Chess Press, makhetlo a 9 a ile a vouta molemo ka ho fetisisa chess sebapali sa selemo mme a fuwa "Chess Oscar".
* Mokgatlho wa ga Moitshepi Nestor Mokwadi wa Ditiragalo, wa maemo a ntlha
* Polanete ya 90414 Karpov e teeletswe ka Karpov<ref>"Anatoly Karpov: The Owner of the Unique Stamp Collection". Watch-Clone.com. Archived from the original on February 18, 2011. Retrieved March 28, 2011.</ref>
* Kgaisano ya Boditšhabatšhaba ya Tšhese ya ga Anatoly Karpov, e leng kgaisano ya ngwaga le ngwaga e e tshwarwang go mo tlotla kwa Poikovsky, kwa Kgaolong e e Ikemetseng ya Khanty-Mansi, kwa Russia fa e sa le ka 2000<ref>Magriel, Paul (December 23, 1979)[https://www.nytimes.com/1979/12/23/archives/backgammon-eschew-the-obvious-to-force-miss-muffet-off-that-tuffet.html . "Backgammon"]. ''The New York Times''.</ref>
== Dibuka ==
* Karpov o kwadile kgotsa o kwadile mmogo le ene dibuka di le mmalwa, tse bontsi jwa tsone di ranoletsweng mo Seesemaneng.
* Karpov, A.E. Borobongwe jo bo emeng. 1978. Moscow: Mosadi yo o tlhomologileng.
* Karpov, Anatoli; Roshale, Aleksandere (1979). Chess Ke Botshelo Jwa Me. Bogatisetso jwa Peregamone. ISBN 0802-3119-5.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko o o Buletsweng mo Tirong. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0713460964</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1988). Motshameko wa Semi-Open o o Dirang. Collier. <nowiki>ISBN 978-0020218012</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020339854</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Diphatlha tse di Tswaletsweng go Sekae mo Tirong. Koliere/Macmillane. <nowiki>ISBN 978-0020218050</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (1990). Karpov ka Karpov: Dikgopolo tsa mmampodi wa lefatshe wa tšhese. Kgatiso ya Kgololesego. <nowiki>ISBN 0689-12060-5</nowiki>. (gape ke kgatiso ya ga Simon le Schuster ya 1992)
* Karpov, Anatoly (1992). Go itaya Grünfeld. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-6468-9</nowiki>.
* Karpov, Anatoli (2006). Tshireletso ya Caro-Kann: Pharologano ya Pele le Tsamaiso ya Gambit. Batsford. <nowiki>ISBN 0-7134-9010-1</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Metshameko Yame e e Gaisang. Kgatiso ya Olms. <nowiki>ISBN 978-3-2830-1002-7</nowiki>.
* Karpov, Anatoli; Ron (2007). Ditayari tsa ga Elista: Metshameko ya Bommampodi ba Lefatshe Lotlhe ba Tšhese ya Toropo ya Mexico ya 2007. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-923891-97-8</nowiki>.
* Karpov, Anatoly (2007). Kamoo O Tshamekang Pulo Ya Sekgowa. Batsford. <nowiki>ISBN 978-0-7134-9065-7</nowiki>.
== Metswedi ==
9gy7qrd0auw7atfw2gw9nzy02vq6gzm
Celeste Ntuli
0
14939
54410
2026-09-03T20:21:39Z
Reagoleboga
10854
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372542387|Celeste Ntuli]]"
54410
wikitext
text/x-wiki
Celeste Ntuli (o tshotswe ka 25 Phatwe 1979) ke motshameki wa metlae le motshameki wa difilimi wa mo Aforika Borwa. O itsege thata jaaka mohumagadi wa metlae ya SeZulu mme o itsege ka go nna motshameki wa ntlha wa mosadi wa selegae go rekota DVD ya motshameko wa mosadi a le mongwe.
== Dingwaga tsa pele le Thuto ==
Ntuli o belegetswe kwa Empangeni kwa a tseneng sekolo sa potlana le sa sekontari teng. Ke ngwana wa borataro mo baneng ba le robedi. Lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Durban, mme a ithuta thekenoloji ya boitlosobodutu kwa Durban University of Technology.
== Tiro ==
Ka 2005, o ne a dira lenaneo la gagwe la ntlha la metlae kwa kerekeng kwa Durban. O ne a le mo makgaolakgannyeng mo setlheng sa bobedi sa kgaisano ya So You Think You're Funny ya SABC 1 ka 2009. O simolotse tiro ya gagwe ya go nna motshameki wa metlae ka ngwaga wa 2010. Ga jaana, o itsege ka go nna motshameki wa ntlha wa metlae go rekota DVD ya mosadi a le mongwe e e nang le setlhogo se se reng Seriously, Celeste. O kile a tshameka mo dipontshong tsa metlae tsa maemo a a kwa godimo tse di akaretsang Blacks Only comedy showcase 2010 le 2012, SA Comic's Choice Awards 2012 le pontsho ya metlae ya ntlha ya Stand Up Zulu kwa Durban Playhouse, ka 2011.
Ka Tlhakole 2022, Celeste o ne a tsaya tiro ya gagwe ya boditšhabatšhaba ka pontsho e e rekisitsweng e e neng e rulagantswe ke Akinlolu Jekins kwa Leicester Square Theatre kwa London, UK.
== Filimi ==
* ''[[:en:Isibaya|Isibaya]]''
* ''[[:en:10_Days_in_Sun_City|10 Days in Sun City]]''
* ''Lockdown''
* ''Looking For Love''
* ''Trippin with Skhumba''
* Jiva!
* [[:en:The_Polygamist|The Polygamist]]
== Dikgele ==
O ne a gapa Golden Horn Award for Best Supporting Actress in a TV Soap, SATMA ka 2014.
Ka 2018, ene le Skhumba Hlophe ba ne ba na le maina a a kwa godimo thata mo go Comics ⁇ Choice Awards ya ngwaga le ngwaga.
O ne a gapa Flying Solo Award mmogo le Comedy G Award ya 2019 Savanna Comics' Choice Awards.
== Metswedi ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
[[Karolo:Articles with hCards]]
n667oikk4lpph1bjrc5azdmj6k75qaq
Peresente ya mafura a mmele
0
14940
54411
2026-09-03T23:38:34Z
Cruiselady
12522
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363648093|Body fat percentage]]"
54411
wikitext
text/x-wiki
{|
|[[Setshwantsho:Mean_Percentage_Body_Fat_1999-2004.gif|left|frame| Dipalopalo tse di Bofefo: Palogare ya Peresente ya Mafura a Mmele, go ya ka Setlhopha sa Dingwaga le Bong – Patlisiso ya Bosetšhaba ya Tlhatlhobo ya Pholo le Phepo, United States, 1999–2004]]
|}
Fo banneng, bogare ba pore bsente ya mafura a mmele e ne e simolola ka diporesente dile 23 ka dingwaga di le 16–19 go ya go diporesente dile 31 ka dingwaga di le 60–79. Mo basading, palogare ya phesente ya mafura a mmele e ne e simolola ka diporesente dile 32 ka dingwaga di le 8–11 go ya go diporesente dile 42 ka dingwaga di le 60–79. Mme go botlhokwa go lemoga gore basadi ba tlhoka bonnye ba diporesente dile 9 ya mafura a mmele go feta banna go tshela botshelo jo bo tlwaelegileng jo bo itekanetseng. <ref>{{Cite web |title=QuickStats: Mean Percentage Body Fat, by Age Group and Sex – National Health and Nutrition Examination Survey, United States, 1999–2004 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5751a4.htm |publisher=cdc.gov}}</ref>
Dinewane go tswa mo tlhotlhomisong ya NHANES ya ngwaga 2003–2006 e tlhagisitse gore bagolo ba Amerika ba ba kwa tlase ga diporesente dile 10 ba ne ba nale poresente ya mafura a mmele a a "siameng" (fa e tlhalosiwa jaaka diporesente di ka ba 5–20 mo banneng le tse 8–30 mo tshading). <ref>{{Cite journal |last=Loprinzi |first=P |last2=Branscum |first2=A |last3=Hanks |first3=J |last4=Smit |first4=E |year=2016 |title=Healthy Lifestyle Characteristics and Their Joint Association With Cardiovascular Disease Biomarkers in US Adults |journal=Mayo Clinic Proceedings |volume=91 |issue=4 |pages=432–442 |doi=10.1016/j.mayocp.2016.01.009 |pmid=26906650 |s2cid=5230674}}</ref>
Dipholo tse di tswang mo tlhotlhomisong ya NHANES ya ngwaga 2017–2018 di tlhagisa fa go fopholediwa gore poresente e le 43 ya bagodi ba US ba ba sa lokelwang mo ditheong ba ka nna dingwaga di le 20 go 74 ba nonne go feta selekano (go lokelwa 9% ba ba nonneng go senene) mme 31% e nngwe e nonne go tlala seatla. <ref>{{Cite web |last=Fryar |last2=Carroll |last3=Afful |date=5 February 2021 |title=Prevalence of Overweight, Obesity, and Severe Obesity Among Adults Aged 20 and Over: United States, 1960–1962 Through 2017–2018 |url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hestat/obesity-adult-17-18/obesity-adult.htm}}</ref> Ke poresente e kaba 26 fela e e neng e le bokete jo bo itsegeng kana bokete jo bo kwa tlase.
rypkzt9le0o45chbx0137aiv2157354
Khumo
0
14941
54412
2026-09-04T00:15:22Z
Cruiselady
12522
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372101968|Wealth]]"
54412
wikitext
text/x-wiki
.
Mo ikonoming, Lehumo (ka tlhaloganyo e e itsiweng e e dirisiwang ya boikarabelo , ka nakodingwe '''dipoloko''' ) ke boleng bo bo feletseng ba motho, lelapa, kgotsa lefatshe – ke gore, boleng jwa dithoto tsotlhe tse di leng teng go sa lokelwe dikoloto tsotlhe tse di kolotiwang ka nako nngwe. Mo lehumong la bosetšhaba jaaka e lekanyediwa mo diakhaontong tsa lefatshe, dikoloto tse di feletseng tse di kolotiwang lefatshe lotlhe . Lereo le le ka dirisiwa gape ka bophara jaaka go kaya bokgoni jwa ntshodikuno jwa lefatshe kgotsa jaaka pharologano ya tshokolo . Kgatelelo ya tshekatsheko e ka nna mo dilong tse di laolang kana kabo ya yona .
Mo monaganong wa ikonomi e kgolo, ' ditlamorago tsa khumo ' di ka raya koketso ya tiriso yotlhe go tswa mo koketsong ya khumo ya bosetšhaba ..Nngwe ya ntlha ya ditlamorago tsa yona mo maitsholong a ikonomi ke go fetoga ga khumo ga tlhokego, e leng phetogo ya poresente eo e ka nnang selekano sa dithoto tsa tiriso tse di batliwang mo phetogong nngwe le nngwe ya poresente e le nngwe ya lehumo . <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Chris |last2=Francis |first2=Anny |last3=de Roure |first3=Calebe |last4=Wilson |first4=Brendan |date=2024 |title=Elasticity of Demand and What It Can Tell Us {{!}} RDP 2024-03: Demand in the Repo Market: Indirect Perspectives from Open Market Operations from 2006 to 2020 |url=https://www.rba.gov.au/publications/rdp/2024/2024-03/elasticity-of-demand-and-what-it-can-tell-us.html |journal=Research Discussion Papers |series=RBA Research Discussion Papers |language=en-au |issue=May |doi=10.47688/rdp2024-03}}</ref>
[[Karolo:Pages using multiple image with auto scaled images]]
kjiq5ws0y4do0hbhxqeykpr4nntkc0n
Freedom Park
0
14942
54421
2026-09-04T10:27:22Z
KatieKea
10150
Ke simolotse go ranola tsebe e
54421
wikitext
text/x-wiki
[[Setshwantsho:Isivivani.jpg|thumb|Isivivane - Freedom Park. Pretoria, South Africa]]
'''Freedom Park''' ke phaka e e mo Salvokop kwa [[Pretoria (Pitori)|Pretoria]]. E akaretsa segopotso se se nang le lenaane la maina a ba ba bolailweng mo [[Dintwa tsa Aforika Borwa|dintweng tsa Aforika Borwa]], [[Ntwa ya Lefatshe ya ntlha|Ntwa ya Lefatshe]] [[Ntwa ya Lefatshe ya ntlha|ya ntlha]], [[Ntwa ya Lefatshe ya bobedi|Ntwa ya Lefatshe]] [[Ntwa ya Lefatshe ya bobedi|ya bobedi]] mmogo le ka [[Tlhaolele mo Aforika Borwa|nako ya tlhaolele]].<ref>[http://www.freedompark.co.za/ "Freedom Park.co.za"].</ref>
Ka Mopitlo 2009, bagale ba kgaratlho ya kgololesego ba ba tlhokafetseng ba le masome a mabedi le bone ba ne ba akanyetswa gore ba akarediwe mo segopotsong. Bangwe ba baeteledipele ba bosetšhaba ba ba tlhophilweng ba akaretsa [[Steve Biko]],<ref name=":0">Beautiful News, [https://www.beautifulnews.com/spirit-freedom-resounds-through-walls-architectural-wonder The spirit of freedom resounds through the walls of this architectural wonder], accessed on 25 July 2026</ref> [[Oliver Tambo]], [[Helen Josefa|Helen Joseph]], [[Chris Hani]] <ref name=":0" /> [[Albert Lutuli]], le [[Bram Fischer]]. Baeteledipele ba boditšhabatšhaba le ba kontinente le bone ba ne ba le gareng ga ba ba neng ba akanyediwa ka ntlha ya seabe sa bone mo kgololosegong ya Aforika Borwa kgotsa ba ba gateletsweng ka kakaretso. Baeteledipele ba kontinente ba ba umakilweng ba akaretsa Tautona wa Mozambique [[Samora Machel]] le [[Amílcar Cabral]]. Gareng ga bagale ba boditšhabatšhaba ke [[Che Guevara]], mofetogedi yo o neng a lwa mmogo le Tautona wa pele wa Cuba [[Fidel Castro]], le [[Toussaint Louverture]], yo o neng a lwa ka nako ya [[Phetogo ya Haiti|ntwa ya Haiti]] ya go bona boipuso.<ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_2487522,00.html Trust Honours Struggle Heroes]<sup>[''permanent dead link'']</sup> March 18, 2009</ref>
== Kago ==
== Metswedi ==
omha05i2il5eqwg5upi2vkqhjpq7lq7
54422
54421
2026-09-04T10:45:00Z
KatieKea
10150
ke okeditse tlhanolo, metswedi le ditshwatsho
54422
wikitext
text/x-wiki
[[Setshwantsho:Isivivani.jpg|thumb|Isivivane - Freedom Park. Pretoria, South Africa]]
'''Freedom Park''' ke phaka e e mo Salvokop kwa [[Pretoria (Pitori)|Pretoria]]. E akaretsa segopotso se se nang le lenaane la maina a ba ba bolailweng mo [[Dintwa tsa Aforika Borwa|dintweng tsa Aforika Borwa]], [[Ntwa ya Lefatshe ya ntlha|Ntwa ya Lefatshe]] [[Ntwa ya Lefatshe ya ntlha|ya ntlha]], [[Ntwa ya Lefatshe ya bobedi|Ntwa ya Lefatshe]] [[Ntwa ya Lefatshe ya bobedi|ya bobedi]] mmogo le ka [[Tlhaolele mo Aforika Borwa|nako ya tlhaolele]].<ref>[http://www.freedompark.co.za/ "Freedom Park.co.za"].</ref>
[[Setshwantsho:Memorial - Freedom Park.jpg|thumb|Memorial - Freedom Park]]
[[Setshwantsho:Anfiteatro - Freedom Park.jpg|thumb|Amphitheatre - Freedom Park]]
[[Setshwantsho:Llama Eterna - Freedom Park.jpg|thumb|Eternal Flame - Freedom Park]]
Ka Mopitlo 2009, bagale ba kgaratlho ya kgololesego ba ba tlhokafetseng ba le masome a mabedi le bone ba ne ba akanyetswa gore ba akarediwe mo segopotsong. Bangwe ba baeteledipele ba bosetšhaba ba ba tlhophilweng ba akaretsa [[Steve Biko]],<ref name=":0">Beautiful News, [https://www.beautifulnews.com/spirit-freedom-resounds-through-walls-architectural-wonder The spirit of freedom resounds through the walls of this architectural wonder], accessed on 25 July 2026</ref> [[Oliver Tambo]], [[Helen Josefa|Helen Joseph]], [[Chris Hani]] <ref name=":0" /> [[Albert Lutuli]], le [[Bram Fischer]]. Baeteledipele ba boditšhabatšhaba le ba kontinente le bone ba ne ba le gareng ga ba ba neng ba akanyediwa ka ntlha ya seabe sa bone mo kgololosegong ya Aforika Borwa kgotsa ba ba gateletsweng ka kakaretso. Baeteledipele ba kontinente ba ba umakilweng ba akaretsa Tautona wa Mozambique [[Samora Machel]] le [[Amílcar Cabral]]. Gareng ga bagale ba boditšhabatšhaba ke [[Che Guevara]], mofetogedi yo o neng a lwa mmogo le Tautona wa pele wa Cuba [[Fidel Castro]], le [[Toussaint Louverture]], yo o neng a lwa ka nako ya [[Phetogo ya Haiti|ntwa ya Haiti]] ya go bona boipuso.<ref>[http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_2487522,00.html Trust Honours Struggle Heroes]<sup>[''permanent dead link'']</sup> March 18, 2009</ref>
== Kago ==
Kago ya phaka e ne ya dirwa ka dikgato tse di farologaneng mme e ne ya dirwa ke [[Stefanutti Stock|Stefanutti Stocks]], WBHO, Trencon, [[Concor]] le ba bangwe.<ref>[http://www.engineeringnews.co.za/article/stefanuttis-work-on-freedom-park-nears-completion-2009-08-13 "Stefanutti's work on Freedom Park nears completion"]. ''Engineering News''. 13 August 2009. Retrieved Lwetse a le gane, 2026.</ref>
Porojeke e ne e okametswe ka botlalo ke [[Mongane Wally Serote]].<ref>[https://web.archive.org/web/20181003051320/http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp%3Frelid%3D1354 "Mongane Wally Serote (1944– )"]. The Presidency of South Africa. Archived from [http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=1354 the original] on 3 October 2018. Retrieved Lwetse a le gae, 2026.</ref>
== Metswedi ==
<references />
[[Karolo:Metlobo ya ditso kwa Pretoria]]
[[Karolo:Metlobo ya ditso ka ga tlhaolele]]
9yxk4mfa3y3mjtxa8hsx6bywl7jm4el