lipu Wikipesija tokwiki https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open MediaWiki 1.47.0-wmf.5 case-sensitive Media ilo toki jan jan la toki pali pali la toki sitelen sitelen la toki MediaWiki MediaWiki la toki kipisi kipisi la toki nasin ilo nasin ilo la toki kulupu kulupu la toki nimi nimi la toki TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk nimi pu 0 34 66826 54708 2026-06-09T22:20:19Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66826 wikitext text/x-wiki lipu lawa pi [[toki pona]] pi [[jan Sonja]] (nimi ante: "''pu''" anu "''lipu pu"'') li toki e nimi suli 120 e nimi sama 3. == nimi pu ale == * [[nimi:a|a]] * [[nimi:akesi|akesi]] * [[nimi:ala|ala]] * [[nimi:alasa|alasa]] * [[nimi:ale|ale]] (kalama ante ken: "[[nimi:ali|ali]]") * [[nimi:anpa|anpa]] * [[nimi:ante|ante]] * [[nimi:anu|anu]] * [[nimi:awen|awen]] * [[nimi:e|e]] * [[nimi:en|en]] * [[nimi:esun|esun]] * [[nimi:ijo|ijo]] * [[nimi:ike|ike]] * [[nimi:ilo|ilo]] * [[nimi:insa|insa]] * [[nimi:jaki|jaki]] * [[nimi:jan|jan]] * [[nimi:jelo|jelo]] * [[nimi:jo|jo]] * [[nimi:kala|kala]] * [[nimi:kalama|kalama]] * [[nimi:kama|kama]] * [[nimi:kasi|kasi]] * [[nimi:ken|ken]] * [[nimi:kepeken|kepeken]] * [[nimi:kili|kili]] * [[nimi:kiwen|kiwen]] * [[nimi:ko|ko]] * [[nimi:kon|kon]] * [[nimi:kule|kule]] * [[nimi:kulupu|kulupu]] * [[nimi:kute|kute]] * [[nimi:la|la]] * [[nimi:lape|lape]] * [[nimi:laso|laso]] * [[nimi:lawa|lawa]] * [[nimi:len|len]] * [[nimi:lete|lete]] * [[nimi:li|li]] * [[nimi:lili|lili]] * [[nimi:linja|linja]] * [[nimi:lipu|lipu]] * [[nimi:loje|loje]] * [[nimi:lon|lon]] * [[nimi:luka|luka]] * [[nimi:lukin|lukin]] * [[nimi:lupa|lupa]] * [[nimi:ma|ma]] * [[nimi:mama|mama]] * [[nimi:mani|mani]] * [[nimi:meli|meli]] * [[nimi:mi|mi]] * [[nimi:mije|mije]] * [[nimi:moku|moku]] * [[nimi:moli|moli]] * [[nimi:monsi|monsi]] * [[nimi:mu|mu]] * [[nimi:mun|mun]] * [[nimi:musi|musi]] * [[nimi:mute|mute]] * [[nimi:nanpa|nanpa]] * [[nimi:nasa|nasa]] * [[nimi:nasin|nasin]] * [[nimi:nena|nena]] * [[nimi:ni|ni]] * [[nimi:nimi|nimi]] * [[nimi:noka|noka]] * [[nimi:o|o]] * [[nimi:olin|olin]] * [[nimi:ona|ona]] * [[nimi:open|open]] * [[nimi:pakala|pakala]] * [[nimi:pali|pali]] * [[nimi:palisa|palisa]] * [[nimi:pan|pan]] * [[nimi:pana|pana]] * [[nimi:pi|pi]] * [[nimi:pilin|pilin]] * [[nimi:pimeja|pimeja]] * [[nimi:pini|pini]] * [[nimi:pipi|pipi]] * [[nimi:poka|poka]] * [[nimi:poki|poki]] * [[nimi:pona|pona]] * [[nimi:pu|pu]] * [[nimi:sama|sama]] * [[nimi:seli|seli]] * [[nimi:selo|selo]] * [[nimi:seme|seme]] * [[nimi:sewi|sewi]] * [[nimi:sijelo|sijelo]] * [[nimi:sike|sike]] * [[nimi:sin|sin]] * [[nimi:sina|sina]] * [[nimi:sinpin|sinpin]] * [[nimi:sitelen|sitelen]] * [[nimi:sona|sona]] * [[nimi:soweli|soweli]] * [[nimi:suli|suli]] * [[nimi:suno|suno]] * [[nimi:supa|supa]] * [[nimi:suwi|suwi]] * [[nimi:tan|tan]] * [[nimi:taso|taso]] * [[nimi:tawa|tawa]] * [[nimi:telo|telo]] * [[nimi:tenpo|tenpo]] * [[nimi:toki|toki]] * [[nimi:tomo|tomo]] * [[nimi:tu|tu]] * [[nimi:unpa|unpa]] * [[nimi:uta|uta]] * [[nimi:utala|utala]] * [[nimi:walo|walo]] * [[nimi:wan|wan]] * [[nimi:waso|waso]] * [[nimi:wawa|wawa]] * [[nimi:weka|weka]] * [[nimi:wile|wile]] == nimi pi kon ante == sin la, ''pu'' li toki e nimi tu wan sin. ona li toki e ni: nimi ni li sama nimi ante. * [[nimi:kin|kin]] (nimi ni li sama nimi "a") * [[nimi:namako|namako]] (nimi ni li sama nimi "sin") * [[nimi:oko|oko]] (nimi ni li sama nimi "lukin") jan mute la, nimi ni li ante, li toki e ijo ante. == nimi nasin == * [https://davidar.github.io/tp/lipu-nimi lipu nimi pi jan Tepu (sitelen pona)] [[kulupu:toki pona]] mo31kzdta7jgjefemp1bkx6lv5dwgaj supa lape 0 327 66825 5643 2026-06-09T22:18:58Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66825 wikitext text/x-wiki [[sitelen:John Lennon en zijn echtgenote Yoko Ono op huwelijksreis in Amsterdam. John Lenn, Bestanddeelnr 922-2302.jpg|thumb|jan Joko Ono en jan Son Lenon li lon supa lape]] '''supa lape''' li supa pi [[lape]] jan. jan li ken awen lon supa lape li lape e [[sijelo]] ona. supa lape li kiwen ala li pana e pilin pona tawa sijelo sina. [[jan lili]] mute li jo e supa lape lili. pilin ike ala la, jan lili ken ala tawa tan supa. supa lape pi jan lili li lili li jo e sinpin pini tawa sewi. [[soweli]] li ken kin lon supa lape. supa lape soweli li lon. [[kulupu:supa]] 29p307mwna68f1zj0zyq8v3whdk5pr5 ma Akan 0 807 66843 64768 2026-06-10T05:32:10Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66843 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma| | nimi ma = ma Akan | nimi mama = افغانستان | ma = | sitelen = | toki pi anpa sitelen = | len ma = [[sitelen:Flag of the Taliban.svg|border|150px]] | sitelen lawa = [[sitelen:Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg|100px]] | kalama musi ma = ملي سرود<br/>(kalama musi ma)<br/> [[File:Dā də bātorāno kor.wav]] | ma tomo lawa = [[ma tomo Kapo]] | ma suli = | toki lawa = [[toki Pato]] • [[toki Tali]] | toki ante = | nasin sewi = [[nasin sewi Isilami]] | nasin lawa = | jan lawa = | tenpo open = | tenpo pini = | mani = [[mani Akan]] (افغانی) (AFN) | tenpo = UTC+4:30 | ISO 3166 = AF | sitelen ma = [[sitelen:Afghanistan (orthographic projection).svg|250px]] | toki anpa pi sitelen ma = sitelen ma pi ma Akan | lipu ilo = | ma lili = }} {{nimi ijo|'''ma Akanisan'''|افغانستان|toki Pato|ipa=[afˈɣɑnˈɪsˈtɑn]}} anu '''ma Akan''' li [[ma lawa]] lon [[ma Asija]]. [[ma Ilan]] en [[ma Pakisan]] en [[ma Sikimen]] en [[ma Sonko]] en [[ma Tosiki]] en [[ma Opeki]] li lon poka ona. tenpo sike nanpa 2021 la, [[kulupu Talipan]] li weka e [[lawa ma]] pi ma Akan li kama lawa e ona. {{kipisi:ma Asija}} {{DEFAULTSORT:Akan}} [[kulupu:ma lawa]] 77i5my8cg5srvh3z1rk5f2vtyx096an ma Mesiko 0 1213 66845 65698 2026-06-10T10:38:50Z Modahabbab 293 /* ma kipisi */ mi pona e toki 66845 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma| | nimi ma = ma Mesiko | nimi mama = México | ma = ma | sitelen = | toki pi anpa sitelen = | len ma = [[sitelen:Flag of Mexico.svg|130px]] | sitelen lawa = [[sitelen:Coat of arms of Mexico.svg|100px]] | kalama musi ma = ''Himno Nacional Mexicano''<br>(kalama musi ma pi ma Mesiko) [[File:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]] | ma tomo lawa = [[ma tomo Mesiko]] | ma suli = | toki lawa = ala (lon lipu lawa)<br>[[toki Epanja]] (lon pali) | toki ante = [[toki Nawa]]<br>[[toki Maja]]<br>toki ante mute pi [[kulupu jan nanpa wan pi ma Amelika]] | nasin sewi = | nasin lawa = | jan lawa = [[jan Kasija Senpan Pato]] | mani = [[mani Peso pi ma Mesiko]] | tenpo = UTC-5 tawa UTC-8 | ISO 3166 = MX | sitelen ma = [[sitelen:MEX orthographic.svg|200px]] | toki anpa pi sitelen ma = ma Mesiko (laso) | lipu ilo = https://www.gob.mx/ | ma lili = | ma tomo pi mute jan nanpa wan = ma tomo Mesiko | mute jan = 126 014 024 (lon tenpo sike nanpa 2020)<ref name="lipu pi ma kipisi">{{tan sona|toki tan=toki Epanja|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020|ijo pana=INEGI|tenpo=2020-03-15|tenpo lukin=2026-04-22}} </ref>}} {{nimi ijo|'''ma Mesiko'''|Mexihco|toki Nawa|ipa=/meˈʃi.ko/}} anu {{nimi ijo|'''ma Mekiko'''|México|toki Epanja|ipa=[ˈmexiko]}} li ma lawa lon [[ma Amelika lete]]. ona li lon poka pi [[ma Mewika]], lon poka pi [[ma Katemala|ma Watemala]], lon poka pi [[ma Peli]]. telo suli la, ma Mesiko li lon poka pi [[telo suli Pasipi]], lon poka pi [[telo suli Kalipi]], lon poka pi [[telo suli Mesiko]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Mesiko]].<ref>{{tan sona|linja=https://www.scjn.gob.mx/sites/default/files/cpeum/documento/2020-06/CPEUM-044.pdf|tan=Artículo 44 de la Consitución Política de los Estados Unidos Mexicanos|tenpo lukin=2026-05-10|toki tan=toki Epanja|ijo pana=Suprema Corte de la Justicia de la Nación}}</ref> mute jan la, ma tomo ni li nanpa wan lon ma Mesiko. mute jan la, ma Mesiko li nanpa luka luka lon ma ale. suli ma la, ona li nanpa luka luka tu lon ma ale. nasin kulupu pi ma Mesiko li tan tenpo ona. nasin pi [[ma Mesomelika]] en nasin pi [[ma Epanja]] li wan la, nasin kulupu pi ma Mesiko li kama lon. kin, [[ma Apika|kulupu Apika]] en [[ma Asija|kulupu Asija]] li kipisi tan nasin ma. tenpo pini la, ma Mesiko li lon utala mute. ni li pali kin e ona. ma Mesiko li mama e soweli, e waso, e akesi, e pipi, e kala, e kasi, e soko. ijo mute ni li lon ma Mesiko taso. kin, ma Mesiko li jo e kule ma mute, li jo e ma pi telo lili, e ma pi kasi suli, e ma pi kasi telo, e kulupu nena, e linja telo, e sike telo, e ma nena, e sijelo ma ante mute. ==nimi== {{nimi ijo|[[ma Epanja sin]]|Nueva España|toki Epanja}} li pini la, kulupu Mesiko li wile e nimi sin tawa ma ona. ona li wile e nimi ''México''. nimi ni li kama tan [[ma tomo Mesiko-Tenosilan]]. ma ni li ma tomo lawa Mesika, li kama [[ma tomo Mesiko]]. taso, kon pi nimi ''México'' li len tawa jan pi tenpo lon. toki tan {{nimi ijo|jan Penatino Sakakun|Bernardino de Sahagún|toki Epanja}} la, kon pi nimi ''Mexihko'' li "ma pi jan ''Mexih''", li tan nimi tu wan. nimi nanpa wan li nimi ''metl'', li kon e {{lipu li ala|kasi Akawe|Q155874}}. nimi nanpa tu li nimi ''cihtli'', li kon e {{lipu li ala|soweli Lepusu|Q46076}}. nimi nanpa tu wan li nimi ''co'' , li kon e nimi "ma".<ref>{{tan sona|jan=jan Penantino Sajakun|nimi jan kepeken toki tan=Bernardino de Sahagún|toki tan=toki Epanja|toki tan pi nimi jan=toki Epanja|kipisi=592|tan=Historia General de las Cosas de la Nueva España|tenpo=1585-01-01}}</ref> ni la, pilin pi {{nimi ijo|jan Pansiko Kapikelo|Francisco J. Clavijero|toki Epanja}} la, nimi ''Mexihko'' li kon e "ma pi [[jan sewi Wisilopoli|sewi Wisilopoli]]", tan ni: nimi ''Mexih'' anu nimi ''Mexitl'' li nimi ante pi jan sewi ni. kin, ona li suli nanpa wan lon [[kulupu Mesika#nasin sewi|nasin sewi Mesika]].<ref>{{tan sona|jan=jan Pansiko Kapikelo|nimi jan kepeken toki tan=Francisco J. Clavijero|toki tan=toki Epanja|linja=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080023605/1080023605.html|tan=Historia antigua de México y de su conquista: sacada de las mejores historiadores españoles|ijo pana=Universidad Autónoma de Nuevo León|tenpo lukin=2026-05-11}}</ref> {{nimi ijo|jan Aponso Kaso|Alfonso Caso|toki Epanja}} en jan sona ante la, nimi ''México'' li kama tan nimi tu wan. nimi nanpa wan li ''metzli'' li "mun" lon toki pona. nimi nanpa tu li ''xictli'' li "insa" lon toki pona. nimi nanpa tu wan li "-co" li "ma" lon toki pona. nimi ni li wan la, ona li toki e ni: "ma lon insa mun".<ref>{{tan sona|linja=https://mediosyhumanidades.wordpress.com/wp-content/uploads/2020/10/351948155-historia-del-nombre-y-de-la-fundacion-de-mexico-pdf.pdf|tan=Historia del nombre y de la fundación de México|tenpo lukin=2026-05-11|jan=jan Kutijele Sipon|toki tan=toki Epanja|nimi tan kepeken toki tan=Gutierre Tibón}}</ref> toki Epanja la, nimi lawa suli li {{nimi ijo|''Estados Unidos Mexicanos''|ma mute Mesiko li wan|toki pona}}. [[toki Nawa]] la, ona li ''Mexika Sentik Wexteyowalko''.<ref>{{tan sona|linja=https://constitucion1917.gob.mx/work/models/Constitucion1917/Resource/1067/1/images/GLOSARIO_nahuatl_huasteca_potosina.pdf|tan=Glosario de términos jurídicos empleados en la traducción de la Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos al náhuatl de la Huasteca Potosina|tenpo lukin=2026-05-10|toki tan=toki Epanja|kipisi=41|ijo pana=Constitución 1917}}</ref> [[toki Maja]] la, ona li ''U Múuchꞌ Péetluꞌumiloꞌob México''.<ref>{{tan sona|linja=https://constitucionenlenguas.inali.gob.mx/completa/lang1:es-MX/lang2:maya|tan=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos|tenpo lukin=2026-05-10|toki tan=toki Epanja|ijo pana=La Consitución en tu Lengua}}</ref> toki ante pi kulupu nanpa wan li jo e nimi ona kin. ==tenpo pini== [[Image:Mesoamérica.png|left|thumb|248px|ma kipisi pi ma Mesomelika.]] === tenpo pi ma Mesomelika === tenpo pini mute la [[jan nanpa wan pi ma Amelika|kulupu jan]] li kama lon ma Mesiko. ona li alasa e kasi e soweli. ona li kama sona e pali kasi la, ona li open pali e tomo e ma lawa. ni la, ona li pali e ijo musi, e nasin sewi, e nasin kulupu. tenpo la, [[kulupu Olimeka]] li kama suli nanpa wan lon ma Mesomelika. kulupu ante li kama suli lon, la [[kulupu Maja pi tenpo pini|kulupu Maja]] li kama suli li pali e ma tomo mute, li pali e sitelen toki li sona e nasin mun. tenpo sike nanpa 1300 la, [[kulupu Mesika]] li kama lon li pali e ma suli lawa. ona li utala li anpa e kulupu ante la, ona li lawa e ma mute. === ma Elopa li kama lon ma Amelika === [[jan Kitopa Kulunpu]] li kama lon [[ma Amelika]] lon tenpo sike nanpa 1492 la, ma Epanja li wile suli e ma lawa ona. ona li tawa ma Amelika li utala e jan la, [[jan Enan Kote]] li utala li anpa e kulupu Mesika lon [[ma tomo Mesiko-Tenosilan]] lon tenpo sike nanpa 1521. ma Epanja li kama lawa e ma ni la, ma ni li kama [[ma Epanja sin]]. ni la, ma tomo Tenosilan li kama ma tomo Mesiko li kama ma tomo lawa. lawa pi kulupu Epanja li ante e toki tawa toki Epanja, li ante e nasin sewi tawa [[kulupu Katolika|nasin sewi Katolika]], li ante e nasin kulupu tawa nasin ona. kulupu pi ma Amelika en kulupu pi ma Elopa li wan lon tenpo ni. taso, jan pi ma Amelika li anpa tawa jan pi ma Elopa. [[Image:Miguel_Hidalgo.jpg|left|thumb|124px|jan Mike Itako li utala e lawa pi ma Epanja.]] === ma Mesiko li kama ma wan === tenpo sike nanpa 1810 la, kulupu jan pi ma Epanja sin li open utala e lawa Epanja. [[jan Mike Itako]] en jan ante pi pilin sama li open e utala ni. tenpo mute utala la, ma Epanja sin li weka e ma Epanja, li kama ma Mesiko lon tenpo sike nanpa 1821. ma Mesiko li kama [[ma lawa suli]] li kama {{nimi ijo|[[ma lawa suli Mesiko nanpa wan]]|Primer Imperio Mexicano|toki Epanja}} la, jan lawa nanpa wan li [[jan Akusin Te Itupite]]. taso, tenpo sike nanpa 1823 la, jan li weka e jan Akusin tan ma Mesiko. ni la, ma Mesiko li kama e {{lipu li ala|ma lawa pi ma kulupu|Q43702}}. {{nimi ijo|[[jan Watalupe Pitolija]]|Guadalupe Victoria|toki Epanja}} li kama jan lawa lon tenpo ni. === weka ma === tenpo sike nanpa 1833 la, [[jan Antonjo Lope Santajana]] li kama jan lawa pi ma Mesiko la, ona li lawa wawa ike e ma Mesiko. jan lawa nanpa tu li alasa pona e ma li alasa ante e lawa. kulupu mute li pilin ike tawa ni la, ona li utala. kulupu mute li wile weka li alasa weka tan ma Mesiko. ni la, jan pi [[ma Tesa]] li wile [[jo jan|jo e jan]] li wile weka tan ma Mesiko la ona li weka. tenpo sama la, [[ma Kanse]] li utala ma Mesiko tan utala esun. tenpo sike nanpa 1845 la, ma Mewika li kama jo e ma Tesa. taso, ma Mewika li wile suli mute. ona li utala e ma Mesiko tan ni. ma Mewika li jo e ma tomo Mesiko la, jan lawa pi ma Mesiko li weka e [[ma Kaliponija]], e [[ma Niwata]], e [[ma Juta]], e [[ma Ewisona]], e [[ma Numesiko]], e kipisi pi [[ma Okajoma]], e kipisi pi [[ma Kansa]], e kipisi pi [[ma Kolowato]], e kipisi pi [[ma Wajomin]], tawa ma Mewika. [[sitelen:Photograph of Benito Juarez.jpg|thumb|171x171px|jan Penito Wale li jan lawa pi ma Mesiko.]] === utala pi lipu lawa ante === utala ni li pini la, utala insa li awen. tenpo sike nanpa 1854 la, kulupu jan pi [[ma Kelelo]] li utala li anpa jan Santa Ana. ni la, jan lawa sin li pali e {{nimi ijo|lipu lawa sin|Leyes de Reforma|toki Epanja}}. lipu lawa ni li ike tawa kulupu pi nasin sewi tan ni: ma Mesiko li pini jo e nasin sewi lawa. {{nimi ijo|kulupu pi lipu lawa sin|Liberales|toki Epanja}} en {{nimi ijo|kulupu pi lipu lawa sin ala|Conservadores|toki Epanja}} li utala tan ni. utala pini la, [[jan Penito Wale]] li kama jan lawa. ma Elopa li pana e mani tawa ma Mesiko la, ma Mesiko li wile pana e mani sin tawa ma Elopa. taso, ma Mesiko li ken ala pana e mani tan utala ale. ni li ike tawa ma Epanja, tawa [[ma Juke]], tawa ma Kanse. ma Mesiko li toki tawa ale la, ma Epanja en ma Juke li pilin pona. taso ma Kanse li wile utala. kulupu Mesiko li utala li anpa e kulupu Kanse lon [[ma tomo Puwepa]] lon {{ts|1862-05-05}}, taso ma Kanse li kama jo e ma tomo lon tenpo sike nanpa 1863. ni la, ma Mesiko li kama {{nimi ijo|[[ma lawa suli Mesiko nanpa tu]]|Segundo Imperio Mexicano|toki Epanja}}, la {{nimi ijo|[[jan Masimilijen nanpa wan]]|Maximiliano I|toki Epanja}} li kama jan lawa suli ona. kulupu mute li pilin ike tawa lawa ni la, jan Penito Wale en kulupu mute li utala li anpa e jan lawa. === utala pi tawa wawa === jan Penito Wale li moli lon tenpo sike nanpa 1872, la [[jan Popilijo Sija]] li kama lawa. ona li lawa suli lon ma Mesiko li lawa lon tenpo suli. tenpo lawa ona la, ma Mesiko li suli mani. taso, kulupu lawa taso li jo e mani; kulupu wawa ala li jo e mani ala. kulupu jan li alasa utala e jan lawa la, jan lawa li anpa e ona. tenpo sike 1910 la, jan Popilijo Tija li anpa e {{nimi ijo|[[jan Pansiko Matelo]]|Francisco I. Madero|toki Epanja}} lon wile lawa, li alasa jo e ona. ona li weka tan tomo jo la, ona en kulupu utala ona li utala li anpa e lawa pi jan Popilijo Tija. ni la, kulupu jan li wile lawa li lawa e jan Pansiko Matelo. taso, kulupu mute li awen utala e ona. tenpo sike nanpa 1913 la, {{nimi ijo|[[jan Pitolijano Weta]]|Victoriano Huerta|toki Epanja}} li utala li moli e jan Pansiko Matelo, li kama jan lawa. {{nimi ijo|[[jan Emilijano Sapata]]|Emiliano Zapata|toki Epanja}} en {{nimi ijo|[[jan Pansiko Pija]]|Francisco Villa|toki Epanja}} en {{nimi ijo|[[jan Penusijano Calansa]]|Venustiano Carranza|toki Epanja}} en {{nimi ijo|[[jan Apalo Opekon]]|Álvaro Obregón|toki Epanja}} li lawa e kulupu utala ante li awen utala e kulupu lawa. ni la, jan Pitolijano Weta li weka. ike la, utala li awen tan ni: kulupu utala ante li pilin ante tawa nasin pi ma Mesiko. tan ni, jan Penusijano Calansa li kama lawa. ona li pali e lipu lawa suli sin lon tenpo sike nanpa 1917. lipu lawa ni li lipu lawa suli pi ma Mesiko lon tenpo lon. == nasin lawa == {{nimi ijo|[[lipu lawa suli pi ma Mesiko]]|Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos|toki Epanja}} la, ma Mesiko li lon [[nasin lawa pi jan ale]]; li wan tan ma kipisi mute luka luka wan, tan [[ma tomo Mesiko]]; li jo ala e nasin sewi lawa.<ref name="lawa nanpa 40">{{tan sona|linja=https://www.scjn.gob.mx/sites/default/files/cpeum/documento/2020-06/CPEUM-040_0.pdf|tan=Artículo 40 de la Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos|tenpo lukin=2026-05-14|ijo pana=Suprema Corte de Justicia de la Nación}}</ref> nasin lawa pi jan ale la, jan ale li sitelen e nimi pi jan wile ona lon lipu, la jan li nanpa e lipu wile ni. nimi pi lipu mute nanpa wan la jan ona li kama jan lawa pi ma Mesiko. ni la, jan wile e ni: jan lawa li pali e lawa pi wile ona. jan li wile sike e jan lawa sin lon tenpo sike luka wan. jan lawa pi tenpo pini li ken ala kama jan lawa sin. tenpo lon la, [[jan Kasija Senpan]] li lawa e ma Mesiko, li lawa tan tenpo sike nanpa 2024 tawa tenpo sike nanpa 2030. === wawa tu wan === lipu lawa la, kulupu lawa pi ma Mesiko li kipisi lon wawa tu wan. wawa nanpa wan li wawa pi jan lawa. wawa nanpa tu li pali e lipu lawa. wawa nanpa tu wan li lon e lipu lawa tawa jan ale.<ref name="lipu nanpa 49">{{tan sona|linja=https://www.scjn.gob.mx/sites/default/files/cpeum/documento/2020-06/CPEUM-049.pdf|tan=Artículo 49 de la Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos|tenpo lukin=2026-05-15|ijo pana=Suprema Corte de Justicia de la Nación}}</ref> === ma kipisi === lipu lawa la, ma Mesiko li jo e ma kipisi mute luka luka tu. ma ni li jo e lipu lawa tawa insa ona, taso, ma Mesiko li lawa kin e ona.<ref name="lawa nanpa 40"/> ma kipisi lili li lon insa pi ma kipisi suli ni, la ma kipisi lili li jo e ma tomo mute. <center> [[sitelen:Lipu ma pi ma kipisi pi ma Mesiko.png|600px]] {| class="sortable wikitable" style="text-align:left; font-size:85%;" ! style="width:120px;" |[[ma kipisi]] ! style="width:120px;" |nimi lon toki Epanja ! style="width:160px;" |[[ma tomo lawa]] ! style="width:85px;" |mute jan<ref name="lipu pi ma kipisi" /> |- |[[ma Awakalijente]] |''Aguascalientes'' |[[ma tomo Awakalijente]] |1,425,607 |- |[[ma Kaliponja anpa]] |''Baja California'' |[[ma tomo Mesikali]] |3,769,020 |- |[[ma Kaliponja anpa seli]] |''Baja California Sur'' |[[ma tomo Lapa (ma Mesiko)|ma tomo Lapa]] |798,447 |- |[[ma Kanpese]] |''Campeche'' |[[ma tomo Kanpese]] |928,363 |- |[[ma Sijapa]] |''Chiapas'' |[[ma tomo Tusa Kusijele]] |5 543 828 |- |[[ma Siwawa]] |''Chihuahua'' |[[ma tomo Siwawa]] |3,741,869 |- |[[ma Kowawila]] |''Coahuila'' |[[ma tomo Sasijo]] |3,146,771 |- |[[ma Kolima]] |''Colima'' |[[ma tomo Kolima]] |731,391 |- |[[ma Tulanko]] |''Durango'' |[[ma tomo Tulanko]] |1,832,650 |- |[[ma Wanakuwato]] |''Guanajuato'' |[[ma tomo Wanakuwato]] |6,166,934 |- |[[ma Kelelo]] |''Guerrero'' |[[ma tomo Sipansinko]] |3,540,685 |- |[[ma Itako]] |''Hidalgo'' |[[ma tomo Pasuka]] |3,082,841 |- |[[ma Kalisiko]] |''Jalisco'' |[[ma tomo Watalakala (ma Mesiko)|ma tomo Watalakala]] |8,348,151 |- |[[ma kipisi Mesiko]] |''México'' |[[ma tomo Toluka]] |16,992,418 |- |[[ma tomo Mesiko]] |''Ciudad de México'' |[[ma tomo Mesiko]] |9,209,944 |- |[[ma Misowakan]] |''Michoacán'' |[[ma tomo Molelija]] |4,748,846 |- |[[ma Molelo]] |''Morelos'' |[[ma tomo Kuwenapaka]] |1,971,520 |- |[[ma Najali]] |''Nayarit'' |[[ma tomo Tepi]] |1,235,456 |- |[[ma Lejon sin]] |''Nuevo León'' |[[ma tomo Montele]] |5,784,442 |- |[[ma Wakaka]] |''Oaxaca'' |[[ma tomo Wakaka]] |4,132,148 |- |[[ma Puwepa]] |''Puebla'' |[[ma tomo Puwepa]] |6,583,278 |- |[[ma Keletalo]] |''Querétaro'' |[[ma tomo Keletalo]] |2,368,467 |- |[[ma Kintana Lo]] |''Quintana Roo'' |[[ma tomo Setuma]] |1,857,985 |- |[[ma San Luwi Potosi]] |''San Luis Potosí'' |[[ma tomo San Luwi Potosi]] |2,822,255 |- |[[ma Sinalowa]] |''Sinaloa'' |[[ma tomo Kulijakan Losale]] |3,026,943 |- |[[ma Sonola]] |''Sonora'' |[[ma tomo Emosijo]] |2,944,840 |- |[[ma Tapako]] |''Tabasco'' |[[ma tomo Pijalemosa]] |2,402,598 |- |[[ma Tamalipa]] |''Tamaulipas'' |[[ma tomo Witolija (ma Mesiko)|ma tomo Pitolija]] |3,527,735 |- |[[ma Tasakala]] |''Tlaxcala'' |[[ma tomo Tasakala Sikotenka|ma tomo Tasakala]] |1,342,977 |- |[[ma Pelaku]] |''Veracruz'' |[[ma tomo Kalapa]] |8,062,579 |- |[[ma Jukatan]] |''Yucatán'' |[[ma tomo Melita lon ma Mesiko|ma tomo Melita]] |2,320,898 |- |[[ma Sakateka]] |''Zacatecas'' |[[ma tomo Sakateka]] |1,622,138 |}</center> == ijo pilin lon == ma Mesiko li ma mama tawa ijo pilin mute. {{lipu li ala|soweli Pantela Onka|Q35694}}, en {{lipu li ala|waso Akila Kisato|Q41181}}, en {{lipu li ala|soweli Atele Jeposi Wejelosu|Q1176401}} en {{lipu li ala|soweli Kani Lupu Paleji|Q531300}} en ijo mute ante li lon ma Mesiko. <gallery mode="packed"> sitelen:Chapultepec Zoo - Jaguar (02).jpg|soweli Pantela Onka sitelen:Chrysaetos La Cañada 20120114 1.jpg|waso Akila Kisato sitelen:Ateles geoffroyi vellerosus -Miami Zoo-8.jpg|soweli Atele Jeposi Wejelosu sitelen:Mexican wolf lounging.jpg|soweli Kani Lupu Pajeli </gallery> ma ale la, ma Mesiko li jo e ijo pilin mute pi ma ona taso, li jo e kasi mute pi ma ni taso. ijo ni li {{lipu li ala|akesi Asolote|Q22718}}, li {{lipu li ala|kala Pakita|Q725493}}, li {{lipu li ala|soweli Tepolinko|Q668030}}, li {{lipu li ala|kala Totowapa|Q1756572}} li ijo mute ante. <ref>{{tan sona|ijo pana=Secretaría de Medio Ambiente y Recursos Naturales|toki tan=toki Epanja|linja=http://www.gob.mx/semarnat/articulos/conoce-10-especies-endemicas-mexicanas-orgullo-nacional?idiom=es|tan=Conoce 8 especies endémicas mexicanas, orgullo nacional|tenpo lukin=2026-04-20}}</ref> <gallery mode=packed> Axolotl Ambystoma mexicanum Aquarium Liège 30012016 3.jpg|akesi Asolote pimeja Vaquita2 Olson NOAA.jpg|kala Pakita Romerolagus diazi - Zoologico de Chapultepec, Ciudad de México - Cropped2x.jpg|soweli Tepolinko Totoaba.jpg|kala Totowapa </gallery> == ma poka == {{ma lon pi sona ma|poka lete=[[ma Mewika]]|poka seli=[[telo suli Pasipi]]|poka kama suno=[[telo suli Mesiko]] [[ma Kupa]]|poka weka suno=[[telo suli Pasipi]]|poka kama suno en poka seli=[[telo suli Kalipi]] [[ma Katemala]] en [[ma Peli]]|poka weka suno en poka seli=[[telo suli Pasipi]]|poka weka suno en poka lete=[[telo suli Pasipi]]|poka kama suno en poka lete=[[ma Mewika]]|insa=ma Mesiko}} == tan sona == <references /> {{ma Amelika}} [[kulupu:ma Amelika lete]] [[kulupu:ma Mesiko| ]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] {{DEFAULTSORT:Mesiko, ma}} [[kulupu:ma lawa]] khqg93ny3zqibdlk54bj2t7ndtt9pte ma Potuke 0 1246 66816 66810 2026-06-09T13:55:54Z Antoniokf5 4536 mi pona e pakala lili 66816 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{poki sona ma| | nimi ma = ma Potuke | nimi mama = Républica Portuguesa | ma = | sitelen = | toki pi anpa sitelen = | len ma = [[sitelen:Flag of Portugal.svg|border|130px]] | sitelen lawa = [[sitelen:Coat of arms of Portugal.svg|100px]] | kalama musi ma = ''A Portuguesa'' <br> [[sitelen:Hino Nacional da Republica Portuguesa.ogg]] | ma tomo lawa = [[ma tomo Lipowa]] | ma suli =[[ma Elopa]] | toki lawa = [[toki Potuke]] | toki ante = [[toki Milante]] | nasin sewi = | nasin lawa = | mani =[[mani Elo]] | tenpo = | ISO 3166 = PT | sitelen ma = [[sitelen:EU-Portugal (orthographic projection).svg|220px]] | toki anpa pi sitelen ma = | lipu ilo = [https://www.portugal.gov.pt/ portugal.gov.pt] | ma lili = |jan lawa=[[jan Luwi Monsineku]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Lipowa]]|kipisi ma=[[ma Asole]], [[ma Matela]]}} {{nimi ijo|'''ma Potuke'''|Portugal|toki Potuke|ipa=[puɾtuˈɣal]}} li [[ma lawa|ma]] lon [[ma Elopa]]. ona li lon poka [[ma Epanja]]. ma Epanja en ma Potuke li [[ma Ipelija]]. [[toki lawa]] pi ma Potuke li [[toki Potuke]]. poka wan la [[telo Alansi]] li lon. ma Potuke li lawa e {{nimi ijo|[[kipisi ma pi ma Potuke]]|Regiões Autónomas|toki Potuke}} la [[ma Asole]] en [[ma Matela]] li ma lon telo Alansi<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Diário da Républica|toki tan=pt|linja=https://diariodarepublica.pt/dr/lexionario/termo/regioes-autonomas|tan=Regiões Autónomas|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>. tenpo pini la ma Potuke li kama wawa lon [[telo suli]]. ona li kama jo e [[ma lawa suli]]. ona li lawa e [[ma Pasiju]] e [[ma Ankola]] e [[ma Mosanpi]] e [[ma Simolete]] e [[ma Kowa]] lon [[ma Palata]] e ma ante mute. == nimi == toki Potuke la nimi suli pi ma Potuke li {{nimi ijo|"Républica Portuguesa"|ma pi jan ale Potuke|toki pona}}. sama la nimi lili pi ma Potuke li {{nimi ijo|"Portugal"|ma Potuke|toki pona}}. nimi pi ma Potuke li tan e nimi pi ma tomo lon [[ma Loma lawa|tenpo pini mute]] la, nimi pi {{nimi ijo|ma tomo Poto Kale|Portus Cale|toki Potuke}} li kama nimi "Potuke" lon tenpo pini.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Jonathan William Wade|toki tan=en|linja=https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=purduepress_previews|tan=Being Portuguese in Spanish: Reimagining Early Modern Iberian Literature, 1580-1640|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31|tenpo sama=2026-06-09}}</ref> == toki == nasin toki lawa pi ma Potuke li [[toki Potuke]] li [[toki Milante]]<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rádio e Televisão de Portugal|toki tan=pt|linja=https://www.rtp.pt/noticias/cultura/parlamento-aprovou-mirandes-como-segunda-lingua-oficial-de-portugal-ha-25-anos_n1514194|tan=Parlamento aprovou mirandês como segunda língua oficial de Portugal há 25 anos|tenpo=2023-09-15|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>. toki Potuke la jan li toki lon ma Potuke ale. toki Milantela la jan li toki taso lon [[ma tomo Milantela]].{{ma Elopa}} [[kulupu:ma Elopa]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] {{DEFAULTSORT:Potuke, ma}}[[kulupu:ma lawa]] [[kulupu:ma Potuke| ]] nncrhyv93uwggez7nzc2aaqveggryyy moku Jupesi 0 1361 66824 56373 2026-06-09T22:16:19Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66824 wikitext text/x-wiki {{nimi ijo|'''moku Jupesi'''|ゆべし|toki Nijon|na=true}} li moku suwi lon ma tomo Ukusima pi [[ma Nijon]]. == moku == === moku lili === [[sitelen:Taiyaki 005.jpg|thumb|pan Tawijaki]] * {{nimi ijo|[[pan Potamosi]]|ぼたもち, Botamochi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Tawipuku]]|大福, Daifuku|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[kili Etamame]]|枝豆, Edamame|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Okonomijaki]]|お好み焼き, Okonomiyaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Tawijaki]]|たい焼き, Taiyaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Takojaki]]|たこ焼き, Takoyaki|toki Nijon|na=true}} === moku suwi === [[sitelen:Amezaiku goldfish ameshin.JPG|thumb|suwi Amesawiku]] * {{nimi ijo|[[suwi Amesawiku]]|飴細工, Amezaiku|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Anisu]]|あんみつ, Anmitsu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Anpan]]|あんパン, Anpan|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Kasutela]]|カステラ, Kasutera|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sinsuko]]|ちんすこう, Chinsukō|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Masa Awisukulimu]]|抹茶アイスクリーム, Matcha aisukurīmu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Imakawajaki]]|今川焼き, Imagawayaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Melonpan]]|メロンパン, Meronpan|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Mosi Ajisu]]|餅アイス, Mochi aisu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Momisi Mansu]]|もみじ饅頭, Momiji manjū|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Pulin]]|プリン, Purin|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Misusinkenmosi]]|水信玄餅, Mizushingenmochi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sata Antaki]]|サーターアンダーギー, Sātā andāgī|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Wakasi]]|和菓子, Wagashi|toki Nijon|na=true}} === moku suli === [[sitelen:Sushi (14931017135).jpg|thumb|moku Susi]] * {{nimi ijo|[[moku Susi]]|寿司, Sushi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Sasimi]]|刺身, Sashimi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[kili Unaki]]|うなぎ, Unagi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Tenpula]]|天ぷら, Tempura|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sopa]]|蕎麦, Soba|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Uton]]|うどん, Udon|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Lamen]]|ラーメン, Ramen|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Onikili]]|おにぎり, Onigiri|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Jakitoli]]|焼き鳥, Yakitori|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Sukijaki]]|すき焼き, Sukiyaki|toki Nijon|na=true}} [[kulupu:suwi]] [[kulupu:moku pi ma Nijon]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] 85mnxc76t7ii4pdztp673noryhu1jwl toki Pasiki 0 1583 66844 66550 2026-06-10T06:39:08Z Jan Sepawi Tija (Jeffrey Diaz) 5548 /* nimi pi toki Pasiki */ 66844 wikitext text/x-wiki {{nimi ijo|'''toki Pasiki'''|Vaijskäskhä|toki Pasiki}} li toki pali pi [[jan Sen On]] ''(<small>James Wong</small>)''. ona li open pali e ona lon tenpo suli 1996. toki ni li tan ma Pasikija ''<small>(Fyksland)</small>'' pi pali ona.<ref name=":0" /> tan tenpo pi ma Pasiki la, toki Pasiki li jo e nimi mute tan toki pi [[ma Elopa]] mute. taso, ona li tan kulupu toki ante ala. nasin toki ona li pona ala li ante mute; ona li jo e nasin pi [[toki Sumi]] e nasin pi [[toki Sonko]]. taso nimi li tan [[kulupu toki Keman]]. toki Pasiki li toki musi pi jan pali. ona li toki tan ma pi pali jan. {{poki sona toki|nimi toki= toki Pasiki |nimi mama=Vaijskäskha |kalama=[vɑijskæskhɑ] |mama=[[jan Sen On]] |kulupu toki=toki sin|nasin sitelen=[[sitelen Lasina]] |ISO 639-3=mis}} == sitelen lawa en kalama toki == {{lipu suli | tenpo pini pi sitelen pi toki Pasiki}} toki Pasiki li jo e sitelen tu moku tu tu (24).<ref name=":0">{{tan sona|toki tan=en|linja=http://en.wikipedia.org/wiki/Fyksian|tan=Fyksian - Wikipedia, the free encyclopedia|tenpo lukin=2026-04-13|linja sama=https://web.archive.org/web/20040614005741/http://en.wikipedia.org/wiki/Fyksian|tenpo sama=2004-06-14}}</ref> sitelen mute li sama [[sitelen Lasina]]. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! sitelen !! kalama |- | Aa || /ɑ/ |- | Ää || /æ/ |- | Åå || /ɔ/ |- | Dd || /d/ |- | Ee || /ɛ/ |- | Ff || /f/ |- | Gg || /ɡ/ |- | Hh || /h/ |- | Ii || /i/ |- | Jj || /j/ |- | Kk || /k/ |- | Ll || /l/ |- | Mm || /m/ |- | Nn || /n/ |- | Oo || /o/ |- | Öö || /ɜ/ |- | Øø || /ø/ |- | Pp || /p/ |- | Rr || /r/ |- | Ss || /s/ |- | Tt || /t/ |- | Uu || /u/ |- | Vv || /v/ |- | Ææ || /eɪ/ |- | Þþ || /θ/ |} ==nasin toki== === nasin pi nimi pali wawa ala<ref name=":1">{{tan sona|toki tan=en-us|linja=https://reclamationzone.livejournal.com/145229.html|tan=Weak Verbs!|tenpo lukin=2026-04-12}} tenpo ''2004-10-05'' la ona li ''[https://reclamationzone.livejournal.com/145229.html ni]''. </ref> === nimi pali lon toki Pasiki li jo e lawa pi ante nimi. tenpo ni la, ona li jo e nasin pi wile anu pilin. kin la, nimi pali li ken jo e kalama pi uta wan tu. ​'''<big>kule pi nimi pali</big>''' ​toki Pasiki li jo e kule tu wan pi nimi pali: ​pali: jan li pali e ijo. ​pali ijo: ijo li kama pali tan jan. ​pali sama: jan li pali e ijo tawa ona sama. ​nasin pali ali li jo e kule pilin tu wan: '''toki lon''', '''toki seme''', en '''toki pilin'''. tenpo li mute (lon 11). ​'''<big>ante pi nimi pali 'moku'</big>''' ​ni li nasin pi nimi pali eetaal (moku): {| class="wikitable" ! jan !! mije wan !! meli wan !! mije mute !! meli mute |- | jan nanpa wan (mi) || ik eetnä || ik eetne || vør eetnen || vør eetneen |- | jan nanpa tu (sina) || ai eeti || ai eetie || ain eetin || ain eetien |- | jan nanpa tu wan (ona) || hij eettä || sij eette || hijsä eetten || sijsä eetteen |} ​'''<big>tenpo mute pi nimi pali</big>''' ​ni li ante pi nimi mije wan (hij) lon nasin pali Active: ​tenpo ni: hij eettä (ona li moku) ​tenpo ni pi pali awen: hij eetter (ona li moku lon tenpo ni) ​tenpo pini: hij eetton (ona li moku lon tenpo pini) ​tenpo kama: hij eettig (ona li moku lon tenpo kama) ​'''<big>toki seme en toki pilin</big>''' ​ ​toki seme: o pana e nimi -ka lon pini nimi pali. * eettäka-hij? (ona li moku seme?) ​toki pilin: o pana e nimi -ki lon pini nimi pali. * ik huignä þi eettonki (mi pilin e ni: ona li moku) ​<big>'''ante nimi pi nimi ijo en nimi kule'''</big> ​lon toki Pasiki la, sina ken ante e nimi tan kulupu wan tawa kulupu ante. ​'''<big>nimi 'wawa'</big>'''<ref name=":2">{{tan sona|toki tan=en-us|linja=https://reclamationzone.livejournal.com/208863.html|tan=Fyksian stuff|tenpo lukin=2026-04-12}} tenpo ''2010-08-22'' la ona li ''[https://reclamationzone.livejournal.com/208863.html ni]''.</ref> {| class="wikitable" ! kulupu nimi !! nimi toki Pasiki !! nimi toki pona |- | nimi ijo || vrim || wawa |- | nimi kule || vrimskä || wawa (adj) |- | nimi kule suli || vrimskäur || wawa mute |- | nimi kule pi suli ali || vrimskäaþ || wawa ali |- | nimi pali || vrimö || pana e wawa |} ​'''<big>nasin ike</big>''' ​o pana e nimi ö- lon open nimi tawa ante ona tawa nasin ike. ​vrimskä (wawa) -> övrimskä (wawa ala / ike) ​'''<big>tan nimi kule tawa nimi ijo</big>''' ​pana e nimi -heid lon pini nimi kule. däp (pilin ike) -> däþeid (kon pi pilin ike), ​däpö (pana e pilin ike) == nimi == ni li lista ale pi nimi pi toki Pasiki, kepeken toki pona tan nimi. {| class="wikitable sortable" ! toki Pasiki !! toki pona |- | aasn | ijo noka nanpa 33 |- | airg | ijo noka nanpa 47 |- | aktim | ijo noka nanpa 89 |- | aktimiden | kulupu ijo noka nanpa 89-103 |- | alæn | ijo ale |- | alum | ijo noka nanpa 13 |- | amerikim | ijo noka nanpa 95 |- | antimon | ijo noka nanpa 51 |- | aoropim | ijo noka nanpa 63 |- | argon | ijo noka nanpa 18 |- | astat | ijo noka nanpa 85 |- | Auroppa | ma Elopa |- | Aurøn | mani lili pi ma Pasikija |- | avesen | lipu pi pana sona |- | Ålant | ma Åland |- | åv | nanpa tu tu tu tu |- | åva | nanpa tu tu tu tu (nanpa) |- | barim | ijo noka nanpa 56 |- | berkelim | ijo noka nanpa 97 |- | beryllim | ijo noka nanpa 4 |- | bohrim | ijo noka nanpa 107 |- | brom | ijo noka nanpa 35 |- | californium | ijo noka nanpa 98 |- | curim | ijo noka nanpa 96 |- | darmstadtim | ijo noka nanpa 110 |- | Dänmark | ma Tansi |- | däp | pilin ike |- | däpö | pana e pilin ike |- | däpögølskä | ijo pi pana pilin ike |- | däpling | kepeken pilin ike |- | däþeid | pilin ike |- | dubnim | ijo noka nanpa 105 |- | dui | ni |- | dvo | tu |- | dvoa | nanpa tu |- | dysprosim | ijo noka nanpa 66 |- | eetaal | moku |- | eetnä | mi mije li moku |- | eetne | mi meli li moku |- | eettä | moku (jan mije wan) |- | eettäka | li moku ala moku? |- | eettäka-hij? | ona mije li moku ala moku? |- | eetten | ona mije mute li moku |- | eetteen | ona meli mute li moku |- | eetter | li lon tenpo moku |- | eetterin | li lon tenpo kama moku |- | eetterinka-hij? | ona mije li lon tenpo kama moku ala moku? |- | eetterka | li lon tenpo moku ala moku? |- | eettig | li kama moku |- | eettigki | li kama moku (kon) |- | eettigin | li kama kama moku |- | eettin | li kama moku |- | eeton | pini moku |- | eetonin | pini kama moku |- | eettonki | pini moku (kon) |- | eettut | pini moku mute |- | eettutin | li pini kama moku |- | eettutinki | li pini kama moku (kon) |- | ein | wan |- | eina | wan / nanpa wan |- | einhen | kulupu wan |- | einsteinium | ijo noka nanpa 99 |- | erbim | ijo noka nanpa 68 |- | fermium | ijo noka nanpa 100 |- | flerovim | ijo noka nanpa 114 |- | gaarvenklije | kulupu lawa |- | gadolinim | ijo noka nanpa 64 |- | gällim | ijo noka nanpa 31 |- | gjømanim | ijo noka nanpa 32 |- | goed | pona |- | goeda | pilin pona |- | goedstea | pona nanpa wan (tenpo pini) |- | goedur | pona mute / pona nanpa wan |- | hassim | ijo noka nanpa 108 |- | hävnim | ijo noka nanpa 72 |- | hävønon | pini lon |- | hävøtig | kama jo |- | hävøtigin | kama kama jo |- | hävøton | jo |- | hävøtonki | pini jo (kon) |- | hävøtut | jo (pini) |- | hävøtutka | jo ala jo? |- | helim | ijo noka nanpa 2 |- | hij | ona mije |- | hijsä | ona mije mute |- | höpeel | weka tan nanpa |- | hørvigtä | ma lawa lili |- | huignä | pilin |- | huignon | pini pilin |- | huigør | lon tenpo pilin |- | huignut | pini pilin mute |- | Hutieku | tenpo mun nanpa tu tu |- | hvam | ijo noka nanpa 5 |- | hvassevni | ijo noka nanpa 1 |- | hvildønil | pini utala / pini sona |- | hvildenak | pini utala (ante) |- | hvismut | ijo noka nanpa 83 |- | hvolvram | ijo noka nanpa 74 |- | i | en / lon |- | ik | mi |- | indim | ijo noka nanpa 49 |- | intro | kama sona |- | iod | ijo noka nanpa 53 |- | iridim | ijo noka nanpa 77 |- | Iskti | ma Isilan |- | Jaakot | nimi Jacob |- | jen | ijo noka nanpa 26 |- | Kaans | musi utala Olinpi |- | Kaansä | sona sin pi tenpo ni |- | kaantoria | lupa tawa |- | kædmin | ijo noka nanpa 48 |- | kälim | ijo noka nanpa 19 |- | kælsim | ijo noka nanpa 20 |- | Kronøn | mani suli pi ma Pasikija |- | karaigpuim | ijo noka nanpa 17 |- | Kemevniukæv | nimi pi wan ijo |- | kiesel | ijo noka nanpa 14 |- | kohnäkijke | ma pi jan lawa suli |- | köhl | ijo noka nanpa 6 |- | köhvolt | ijo noka nanpa 27 |- | kölm | tu wan |- | kölma | nanpa tu wan |- | kopiveuræktä | ken pi sitelen ijo |- | köpønikim | ijo noka nanpa 112 |- | krom | ijo noka nanpa 24 |- | krypton | ijo noka nanpa 36 |- | kupar | ijo noka nanpa 29 |- | kvæløvni | ijo noka nanpa 7 |- | kvøna | meli |- | lantan | ijo noka nanpa 57 |- | lantaniden | kulupu ijo noka nanpa 57-71 |- | lawrencim | ijo noka nanpa 103 |- | läänton | ma mute |- | Lækvogøn | tomo suli Lækvogøn pi ma Pasikija |- | liskhiede | sona tenpo pini |- | litim | ijo noka nanpa 3 |- | livermorim | ijo noka nanpa 116 |- | lutisim | ijo noka nanpa 71 |- | magnesim | ijo noka nanpa 12 |- | mågan | ijo noka nanpa 25 |- | meitnerim | ijo noka nanpa 109 |- | mendelevim | ijo noka nanpa 101 |- | mit | poka |- | molybdon | ijo noka nanpa 42 |- | nátrim | ijo noka nanpa 11 |- | næptunim | ijo noka nanpa 93 |- | nætugåm | ilo linja |- | negen | nanpa luka tu tu |- | negena | nanpa luka tu tu (nanpa) |- | neodym | ijo noka nanpa 60 |- | neon | ijo noka nanpa 10 |- | nikl | ijo noka nanpa 28 |- | niobim | ijo noka nanpa 41 |- | Njørdrir | nimi Njord |- | nobelim | ijo noka nanpa 102 |- | Norije | ma Nosiki |- | Nölaig | tenpo suno pi jan Jesu |- | Nådene | kulupu ma Nosen |- | og | anu |- | oir | ijo noka nanpa 79 |- | op | sewi |- | paasi | lipu tawa ma ante |- | pälladim | ijo noka nanpa 46 |- | platina | ijo noka nanpa 78 |- | pliu | ijo noka nanpa 82 |- | plutonim | ijo noka nanpa 94 |- | pólonim | ijo noka nanpa 84 |- | praseodym | ijo noka nanpa 59 |- | promeþim | ijo noka nanpa 61 |- | protaktim | ijo noka nanpa 91 |- | raidim | ijo noka nanpa 88 |- | raidon | ijo noka nanpa 86 |- | ræktäinøn | wawa jan |- | reijnim | ijo noka nanpa 75 |- | rhodim | ijo noka nanpa 45 |- | röntgenim | ijo noka nanpa 111 |- | røkæpænin | ijo pini tawa jan |- | ruþanim | ijo noka nanpa 44 |- | ruhvdim | ijo noka nanpa 37 |- | rutherfordim | ijo noka nanpa 104 |- | samarim | ijo noka nanpa 62 |- | seaborgim | ijo noka nanpa 106 |- | seen | luka luka |- | seena | nanpa luka luka |- | seit | luka tu |- | seita | nanpa luka tu |- | selen | ijo noka nanpa 34 |- | side | lipu linja |- | sigtaal | lukin (ante) |- | sigtäel | lukin |- | sij | ona meli |- | sijsä | ona meli mute |- | sink | ijo noka nanpa 30 |- | sirim | ijo noka nanpa 58 |- | sirkon | ijo noka nanpa 40 |- | sisim | ijo noka nanpa 55 |- | skandim | ijo noka nanpa 21 |- | stovning | tomo pi pana sona |- | strontim | ijo noka nanpa 38 |- | surøvni | ijo noka nanpa 8 |- | svæv | ijo noka nanpa 16 |- | Sverije | ma Wensa |- | søg | alasa sona |- | søgall | alasa sona mute |- | søgoa! | o alasa sona! |- | søs | luka wan |- | søsa | nanpa luka wan |- | tæknitim | ijo noka nanpa 43 |- | tallim | ijo noka nanpa 81 |- | tantalum | ijo noka nanpa 73 |- | teillurim | ijo noka nanpa 52 |- | terbim | ijo noka nanpa 65 |- | t'hävøtig | kama jo (insä) |- | t'hävøton | pini jo (insä) |- | t'hävøtut | jo (insä) |- | tijv | luka |- | tijva | nanpa luka |- | tin | ijo noka nanpa 50 |- | titanim | ijo noka nanpa 22 |- | t'västät | weka e jaki tan sijelo ona |- | t'västätig | kama weka e jaki tan sijelo ona |- | t'västäton | pini weka e jaki tan sijelo ona |- | t'västätør | lon tenpo weka e jaki tan sijelo ona |- | t'västätut | pini weka e jaki tan sijelo ona mute |- | um | tawa |- | ununoctium | ijo noka nanpa 118 |- | ununtrium | ijo noka nanpa 113 |- | ununpentium | ijo noka nanpa 115 |- | ununseptium | ijo noka nanpa 117 |- | uraanim | ijo noka nanpa 92 |- | utijmä | tenpo |- | Vaijskä | ma Pasikija |- | Vaijskäskhä | toki Pasiki |- | vänadim | ijo noka nanpa 23 |- | västäel | weka e jaki |- | västäon | pini weka e jaki |- | västør | lon tenpo weka e jaki |- | Væriskøn | ma Pewi |- | vå | tu tu |- | vía | nanpa tu tu |- | verde | ma ale |- | vesegisien | jan pi kama lukin |- | vigtigæn | suli |- | Vinlant | ma Sumi |- | vluor | ijo noka nanpa 9 |- | Vølkomosinki | kama pona |- | vonnä | wile pona |- | vør | mi mute |- | vosvå | ijo noka nanpa 15 |- | vrankim | ijo noka nanpa 87 |- | vrim | wawa |- | vrimlug | wawa ala |- | vrimlugling | kepeken wawa ala |- | vrimö | pana e wawa |- | vrimögølskä | ijo pi pana wawa |- | vrimögølskäaþ | ijo pi pana wawa nanpa wan |- | vrimögølskäling | kepeken pana wawa |- | vrimögølskälingaþ | kepeken pana wawa nanpa wan |- | vrimögølskälingur | kepeken pana wawa mute |- | vrimögølskäur | ijo pi pana wawa mute |- | vrimskä | wawa |- | vrimskäaþ | wawa nanpa wan |- | vrimskäling | kepeken wawa |- | vrimskälingaþ | kepeken wawa nanpa wan |- | vrimskälingur | kepeken wawa mute |- | vrimskäur | wawa mute |- | vrimvå | wawa mute mute |- | vrimvåling | kepeken wawa mute mute |- | Webe | ilo linja (tenpo open) |- | xenon | ijo noka nanpa 54 |- | ytterbim | ijo noka nanpa 70 |- | yttrim | ijo noka nanpa 39 |- | þi | ni |- | þorim | ijo noka nanpa 90 |} ==tan sona== {{sona pi tan sona}} {{toki sin}} [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] {{DEFAULTSORT:Pasiki, toki}} hjutzbyarwrdbrelub0az1o9mkzf6g1 toki Ilan 0 2209 66836 66711 2026-06-10T05:24:26Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq moved page [[toki Pasi]] to [[toki Ilan]] over redirect 66711 wikitext text/x-wiki {{poki sona toki|nimi toki=toki Pasi|nimi mama=فارسی (Fārsī)|kalama=/fɒːɾˈsi/|ma=[[ma Ilan]]<br> [[ma Akanisan]]<br> [[ma Tosiki]]<br> [[ma Tekesan]] (lon [[ma Losi]]) |kulupu toki=Palata Elopa |toki pi tenpo pini=[[toki Pasi majuna]] *[[toki Pasi meso]] **toki Pasi sin pi tenpo open |nasin sitelen=[[sitelen Alapi]]<br>[[sitelen Silili]] (ma Tosiki) |ISO 639-1=fa |ISO 639-2=fas/per |ISO 639-3=fas |Glottolog=fars1254 |Linguasphere=58-AAC |sitelen ma=[[sitelen:Persian_Language_Location_Map.svg|220px]]|toki anpa pi sitelen ma=toki mama la, jan pi toki Ilan li lon ma ni (laso) |kulupu toki ante=* [[kulupu toki Palata Pasi|Palata Pasi]] ** [[kulupu toki Ilan|Ilan]] *** [[kulupu toki Pasi pi pini suno|Ilan pi pini suno]]}} {{nimi ijo|'''toki Pasi'''|فارسی}} li [[nasin toki]]. jan li kepeken nasin mute pi toki Ilan lon [[ma Ilan]] lon [[ma Akanisan]] lon [[ma Tosiki]]. tan ni la, jan mute li kepeken ala e nimi "Ilan". jan mute ni li kepeken e nimi "Pasi". ma Akanisan la nimi pi toki Ilan li [[toki Tali]]. ma Tosiki la nimi pi toki Ilan li [[toki Tosiki]]. tenpo pini la, toki Ilan li suli lon ma mute pi ma Asija lon poka pi ma Ilan lon poka pi ma Palata. == nasin kalama == === kalama pini === {| class="wikitable" ! !lupa uta !nena uta !monsi nena uta !sewi ko !Uvular !lupa pi monsi uta |- !nena sinpin |m |n | | | | |- !pini toki |p b |t d |t͡ʃ d͡ʒ |k ɡ |(q) (ɢ)<sup>1</sup> |ʔ |- !kon tawa |f v |s z |ʃ ʒ |x ɣ<sup>1</sup> |(χ)<sup>2</sup> |h |- !kon poka |w |l |j | | | |- !pini lili | |ɾ | | | |} # toki Ilan pi ma Ilan la kalama /ɣ/ en kalama /q/ li kama wan tawa kalama [ɣ~ɢ]. ni li kalama [ɣ] lon poka kalama open li kalama [ɢ] lon ante ale. # jan mute li kalama e kalama [x] la ona li ken ante tawa kalama [χ]. === kalama open === {| class="wikitable" |+toki Ilan pi ma Ilan ! !sinpin !monsi |- !sewi |i: |u: |- !meso |e |o |- !anpa |æ |ɒː |} {| class="wikitable" |+toki Ilan pi ma Akanisan (toki Tali) ! rowspan="2" | ! colspan="2" |sinpin ! colspan="2" |monsi |- !tenpo mute !tenpo lili !tenpo mute !tenpo lili |- !sewi |iː |ɪ |uː | rowspan="2" |ʊ |- !meso |eː |ɛ |oː |- !anpa | |a |ɑː | |} == nasin toki == === toki open === toki ni li ilo sona tawa sona toki. '''toki Pasi:''' باد شمال و خورشید با هم بحث می‌کردند که کدام یک قوی‌تر است، وقتی مسافری آمد که در شنل گرم پیچیده بود. آنها توافق کردند که کسی که برای اولین بار موفق شد مسافر را عبای خود را از تن بیرون کند، باید قویتر از دیگری تلقی شود. سپس باد شمال تا آنجا که می‌توانست می‌وزید، اما هر چه بیشتر می‌وزید، مسافر شنل خود را دور خود می‌چرخاند. و در نهایت باد شمالی از تلاش منصرف شد. سپس خورشید به گرمی درخشید و مسافر بلافاصله شنل خود را درآورد. و بنابراین باد شمالی مجبور شد اعتراف کند که خورشید قویتر از این دو است. '''toki Inli:''' The North Wind and the Sun were disputing which was the stronger, when a traveler came along wrapped in a warm cloak. They agreed that the one who first succeeded in making the traveler take his cloak off should be considered stronger than the other. Then the North Wind blew as hard as he could, but the more he blew the more closely did the traveler fold his cloak around him; and at last the North Wind gave up the attempt. Then the Sun shined out warmly, and immediately the traveler took off his cloak. And so the North Wind was obliged to confess that the Sun was the stronger of the two. '''toki pona''' - tenpo pini la jan pi kon tawa sinpin en jan suno li toki. ona li toki e ni: ona li wawa seme? jan tawa pi len seli Ii kama. ona tu li sona e ni: jan tawa li weka e len ona tan ona wan la ona wan ni li pona tawa ona ante. jan kon tawa sinpin li kon wawa tawa jan tawa. taso, jan tawa li len mute tan kon wawa. tan ni, jan kon tawa sinpin li pini. jan suno li suno la jan tawa li weka e len ona. jan kon tawa sinpin li toki e ni: jan kon tawa sinpin la jan suno li wawa. {{DEFAULTSORT:Ilan}} kgtd8w7qesyviu3qppqnpy37iaiklql 66841 66836 2026-06-10T05:27:41Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66841 wikitext text/x-wiki {{poki sona toki|nimi toki=toki Pasi|nimi mama=فارسی (Fārsī)|kalama=/fɒːɾˈsi/|ma=[[ma Ilan]]<br> [[ma Akanisan]]<br> [[ma Tosiki]]<br> [[ma Tekesan]] (lon [[ma Losi]]) |kulupu toki=Palata Elopa |toki pi tenpo pini=[[toki Pasi majuna]] *[[toki Pasi meso]] **toki Pasi sin pi tenpo open |nasin sitelen=[[sitelen Alapi]]<br>[[sitelen Silili]] (ma Tosiki) |ISO 639-1=fa |ISO 639-2=fas/per |ISO 639-3=fas |Glottolog=fars1254 |Linguasphere=58-AAC |sitelen ma=[[sitelen:Persian_Language_Location_Map.svg|220px]]|toki anpa pi sitelen ma=toki mama la, jan pi toki Ilan li lon ma ni (laso) |kulupu toki ante=* [[kulupu toki Palata Pasi|Palata Pasi]] ** [[kulupu toki Ilan|Ilan]] *** [[kulupu toki Pasi pi pini suno|Ilan pi pini suno]]}} '''toki Ilan''' anu {{nimi ijo|'''toki Pasi'''|فارسی|toki Ilan}} li [[nasin toki]]. jan li kepeken nasin mute pi toki Ilan lon [[ma Ilan]] lon [[ma Akanisan]] lon [[ma Tosiki]]. tan ni la, jan mute li kepeken ala e nimi "Ilan". jan mute ni li kepeken e nimi "Pasi". ma Akanisan la nimi pi toki Ilan li [[toki Tali]]. ma Tosiki la nimi pi toki Ilan li [[toki Tosiki]]. tenpo pini la, toki Ilan li suli lon ma mute pi ma Asija lon poka pi ma Ilan lon poka pi ma Palata. == nasin kalama == === kalama pini === {| class="wikitable" ! !lupa uta !nena uta !monsi nena uta !sewi ko !Uvular !lupa pi monsi uta |- !nena sinpin |m |n | | | | |- !pini toki |p b |t d |t͡ʃ d͡ʒ |k ɡ |(q) (ɢ)<sup>1</sup> |ʔ |- !kon tawa |f v |s z |ʃ ʒ |x ɣ<sup>1</sup> |(χ)<sup>2</sup> |h |- !kon poka |w |l |j | | | |- !pini lili | |ɾ | | | |} # toki Ilan pi ma Ilan la kalama /ɣ/ en kalama /q/ li kama wan tawa kalama [ɣ~ɢ]. ni li kalama [ɣ] lon poka kalama open li kalama [ɢ] lon ante ale. # jan mute li kalama e kalama [x] la ona li ken ante tawa kalama [χ]. === kalama open === {| class="wikitable" |+toki Ilan pi ma Ilan ! !sinpin !monsi |- !sewi |i: |u: |- !meso |e |o |- !anpa |æ |ɒː |} {| class="wikitable" |+toki Ilan pi ma Akanisan (toki Tali) ! rowspan="2" | ! colspan="2" |sinpin ! colspan="2" |monsi |- !tenpo mute !tenpo lili !tenpo mute !tenpo lili |- !sewi |iː |ɪ |uː | rowspan="2" |ʊ |- !meso |eː |ɛ |oː |- !anpa | |a |ɑː | |} == nasin toki == === toki open === toki ni li ilo sona tawa sona toki. '''toki Pasi:''' باد شمال و خورشید با هم بحث می‌کردند که کدام یک قوی‌تر است، وقتی مسافری آمد که در شنل گرم پیچیده بود. آنها توافق کردند که کسی که برای اولین بار موفق شد مسافر را عبای خود را از تن بیرون کند، باید قویتر از دیگری تلقی شود. سپس باد شمال تا آنجا که می‌توانست می‌وزید، اما هر چه بیشتر می‌وزید، مسافر شنل خود را دور خود می‌چرخاند. و در نهایت باد شمالی از تلاش منصرف شد. سپس خورشید به گرمی درخشید و مسافر بلافاصله شنل خود را درآورد. و بنابراین باد شمالی مجبور شد اعتراف کند که خورشید قویتر از این دو است. '''toki Inli:''' The North Wind and the Sun were disputing which was the stronger, when a traveler came along wrapped in a warm cloak. They agreed that the one who first succeeded in making the traveler take his cloak off should be considered stronger than the other. Then the North Wind blew as hard as he could, but the more he blew the more closely did the traveler fold his cloak around him; and at last the North Wind gave up the attempt. Then the Sun shined out warmly, and immediately the traveler took off his cloak. And so the North Wind was obliged to confess that the Sun was the stronger of the two. '''toki pona''' - tenpo pini la jan pi kon tawa sinpin en jan suno li toki. ona li toki e ni: ona li wawa seme? jan tawa pi len seli Ii kama. ona tu li sona e ni: jan tawa li weka e len ona tan ona wan la ona wan ni li pona tawa ona ante. jan kon tawa sinpin li kon wawa tawa jan tawa. taso, jan tawa li len mute tan kon wawa. tan ni, jan kon tawa sinpin li pini. jan suno li suno la jan tawa li weka e len ona. jan kon tawa sinpin li toki e ni: jan kon tawa sinpin la jan suno li wawa. {{DEFAULTSORT:Ilan}} kbfs6qppf59zqqslw9gniz361zysbpd 66842 66841 2026-06-10T05:28:10Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66842 wikitext text/x-wiki {{poki sona toki|nimi toki=toki Ilan|nimi mama=فارسی (Fārsī)|kalama=/fɒːɾˈsi/|ma=[[ma Ilan]]<br> [[ma Akanisan]]<br> [[ma Tosiki]]<br> [[ma Tekesan]] (lon [[ma Losi]]) |kulupu toki=Palata Elopa |toki pi tenpo pini=[[toki Pasi majuna]] *[[toki Pasi meso]] **toki Pasi sin pi tenpo open |nasin sitelen=[[sitelen Alapi]]<br>[[sitelen Silili]] (ma Tosiki) |ISO 639-1=fa |ISO 639-2=fas/per |ISO 639-3=fas |Glottolog=fars1254 |Linguasphere=58-AAC |sitelen ma=[[sitelen:Persian_Language_Location_Map.svg|220px]]|toki anpa pi sitelen ma=toki mama la, jan pi toki Ilan li lon ma ni (laso) |kulupu toki ante=* [[kulupu toki Palata Pasi|Palata Pasi]] ** [[kulupu toki Ilan|Ilan]] *** [[kulupu toki Pasi pi pini suno|Ilan pi pini suno]]}} '''toki Ilan''' anu {{nimi ijo|'''toki Pasi'''|فارسی|toki Ilan}} li [[nasin toki]]. jan li kepeken nasin mute pi toki Ilan lon [[ma Ilan]] lon [[ma Akanisan]] lon [[ma Tosiki]]. tan ni la, jan mute li kepeken ala e nimi "Ilan". jan mute ni li kepeken e nimi "Pasi". ma Akanisan la nimi pi toki Ilan li [[toki Tali]]. ma Tosiki la nimi pi toki Ilan li [[toki Tosiki]]. tenpo pini la, toki Ilan li suli lon ma mute pi ma Asija lon poka pi ma Ilan lon poka pi ma Palata. == nasin kalama == === kalama pini === {| class="wikitable" ! !lupa uta !nena uta !monsi nena uta !sewi ko !Uvular !lupa pi monsi uta |- !nena sinpin |m |n | | | | |- !pini toki |p b |t d |t͡ʃ d͡ʒ |k ɡ |(q) (ɢ)<sup>1</sup> |ʔ |- !kon tawa |f v |s z |ʃ ʒ |x ɣ<sup>1</sup> |(χ)<sup>2</sup> |h |- !kon poka |w |l |j | | | |- !pini lili | |ɾ | | | |} # toki Ilan pi ma Ilan la kalama /ɣ/ en kalama /q/ li kama wan tawa kalama [ɣ~ɢ]. ni li kalama [ɣ] lon poka kalama open li kalama [ɢ] lon ante ale. # jan mute li kalama e kalama [x] la ona li ken ante tawa kalama [χ]. === kalama open === {| class="wikitable" |+toki Ilan pi ma Ilan ! !sinpin !monsi |- !sewi |i: |u: |- !meso |e |o |- !anpa |æ |ɒː |} {| class="wikitable" |+toki Ilan pi ma Akanisan (toki Tali) ! rowspan="2" | ! colspan="2" |sinpin ! colspan="2" |monsi |- !tenpo mute !tenpo lili !tenpo mute !tenpo lili |- !sewi |iː |ɪ |uː | rowspan="2" |ʊ |- !meso |eː |ɛ |oː |- !anpa | |a |ɑː | |} == nasin toki == === toki open === toki ni li ilo sona tawa sona toki. '''toki Pasi:''' باد شمال و خورشید با هم بحث می‌کردند که کدام یک قوی‌تر است، وقتی مسافری آمد که در شنل گرم پیچیده بود. آنها توافق کردند که کسی که برای اولین بار موفق شد مسافر را عبای خود را از تن بیرون کند، باید قویتر از دیگری تلقی شود. سپس باد شمال تا آنجا که می‌توانست می‌وزید، اما هر چه بیشتر می‌وزید، مسافر شنل خود را دور خود می‌چرخاند. و در نهایت باد شمالی از تلاش منصرف شد. سپس خورشید به گرمی درخشید و مسافر بلافاصله شنل خود را درآورد. و بنابراین باد شمالی مجبور شد اعتراف کند که خورشید قویتر از این دو است. '''toki Inli:''' The North Wind and the Sun were disputing which was the stronger, when a traveler came along wrapped in a warm cloak. They agreed that the one who first succeeded in making the traveler take his cloak off should be considered stronger than the other. Then the North Wind blew as hard as he could, but the more he blew the more closely did the traveler fold his cloak around him; and at last the North Wind gave up the attempt. Then the Sun shined out warmly, and immediately the traveler took off his cloak. And so the North Wind was obliged to confess that the Sun was the stronger of the two. '''toki pona''' - tenpo pini la jan pi kon tawa sinpin en jan suno li toki. ona li toki e ni: ona li wawa seme? jan tawa pi len seli Ii kama. ona tu li sona e ni: jan tawa li weka e len ona tan ona wan la ona wan ni li pona tawa ona ante. jan kon tawa sinpin li kon wawa tawa jan tawa. taso, jan tawa li len mute tan kon wawa. tan ni, jan kon tawa sinpin li pini. jan suno li suno la jan tawa li weka e len ona. jan kon tawa sinpin li toki e ni: jan kon tawa sinpin la jan suno li wawa. {{DEFAULTSORT:Ilan}} lyzouesu5vueb9k9ehd5br2ty1586c5 nasin Nasi 0 3046 66835 66348 2026-06-09T22:42:56Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66835 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Germany (1935–1945).svg|thumb|len ma pi [[ma Tosi Nasi]]|201x201px]] [[File:Reichsadler Deutsches Reich (1935–1945).svg|thumb|sitelen lawa pi ma Tosi Nasi|alt=|149x149px]] {{nimi ijo|'''nasin Nasi'''|Nationalsozialismus, Nazi|toki Tosi|ipa=}} li [[nasin lawa]] tan [[jan Ato Ita]]. nasin Nasi li utala e kulupu [[nasin pi jan pali]] e kulupu jan ante e ma ante. jan pi nasin Nasi li moli e jan mute pi kulupu jan ante e jan mute pi nasin lawa ante. nasin Nasi li [[nasin Pasimo]]. == sitelen pi nasin Nasi == sitelen pi nasin Nasi: * [[sitelen Suwasi]] li sitelen ona. [[len ma]] pi [[ma Tosi Nasi]] li jo e sitelen Suwasi. sitelen lawa pi ma Tosi Nasi li waso poka sitelen Suwasi. * [[wawa linja sewi]] tu. ona li lukin sama e sitelen nanpa wan pi nimi ni: kulupu wawa Sutapen ("Schutzstaffel", S.S. ) * [[lawa moli]] === nanpa === jan pi nasin Nasi li kepeken nanpa: * nanpa 14. * nanpa 18. nanpa 1 - "A" en nanpa 8 - "H" tan [[sitelen Lasina]] ([[jan Atoje Ite|'''A'''dolf '''H'''itler]]). * nanpa 88. nanpa 8 - "H" tan sitelen Lasina ([[toki Nasi|'''H'''eil '''H'''itler!]]). jan li wan e nanpa 88 e nanpa 14 (14/88, 8814, 1488). [[kulupu:nasin lawa]] [[kulupu:ma Tosi]] ili0ngwbujurzihkes4q53s7zqbexr8 toki Olapi 0 4503 66821 54650 2026-06-09T15:32:39Z Jan Ekawi 6104 mi pana e nimi laso. 66821 wikitext text/x-wiki '''toki Olapi''' (anu; Volapük, IPA: /volapyk/) li toki sin. jan pali ona li jan Jojan Masin Saja (Johann Martin Schleyer). ona li pali e toki Olapi lon tenpo 1879. [[File:Volapuk symbol.svg|thumb|sitelen toki]] toki sin ni li pali tawa jan ale. kulupu tomo ''Kadem bevünetik volapüka'' (tomo lawa pi toki Olapi tan ma ale) li misikeke e ona. tenpo lon la, jan 20 (noka) li toki e toki ni. tenpo pini la, sama jan 200,000 li toki e toki Olapi. taso, tan tenpo 1889 la, jan lili mute li kama sona e toki ni. toki Epelanto en toki pona la, toki Olapi li pona ala. ona li wile e tenpo ilo suli 350~, taso toki Epelanto wile e tenpo ilo suli 150~, en toki pona wile e 30~. kalama ale lon toki Olapi: {| class="wikitable" |+ ! colspan="28" | |- |mu |A |Ä |B |C |D |E |F |G |H |I |J |K |L |M |N |O |Ö |P |Q |S |T |U |Ü |V |X |Y |Z |- |nasin toki lon lon ijo [[sitelen Apije|IPA]]: |a~ɑ |ɛ~æ |b |t͡ʃ~d͡ʒ |d |e |f |g |h |i |ʃ~ʒ |k |l |m |n |o |ø |p |(mu ala, ken la mu "kw") |s~z |t |u |y |v |ks |j |t͡s~d͡z |} <!--jan li pana e poki sona toki lon tenpo kama la, o weka e kipisi sewi. (kulupu toki o kama toki sin)--> == nimi == nimi ijo * vol - ma * pük - toki * staf - palisa * fluk - kili * her - linja lawa * fut - noka anpa * nim - soweli * bim - kasi suli * sid - ijo sike lili pi kama kasi * ston - kiwen nimi tawa ijo/jan * ob - mi * obs - mi mute * ol - sina * ols - sina mute * om - ona (mije) * oms - ona (mije ale) * of - ona (meli) * ofs - ona (meli ale) * on - ona (tonsi, anu kon ala) * ons - ona (tonsi, anu kon ala) * ok/oks - nimi tawa jan toki (sama nimi "mi", taso nimi ni li ante.) * od/ods - nimi tawa jan ante * oy - nimi tawa jan ale * os - ijo ala * or - nasin sewi pi nimi "ol" (kepeken lon toki Olapi sin taso, lili kin) * ors - nasin sewi pi nimi "ols" (kepeken lon toki Olapi sin taso, lili kin) == "jan meli o" lon toki Olapi == {| class="wikitable" !nasin pi jan Jojan Masin Saja !nasin pi jan Ali Te Jon |- |O Fat obas, kel binol in süls, |O Fat obas, kel binol in süls! |- |paisaludomöz nem ola! |Nem olik pasaludükonöd! |- |Kömomöd monargän ola! |Regän ola kömonöd! |- |Jenomöz vil olik, |Vil olik jenonöd, |- |äs in sül, i su tal. |äsä in sul, i su tal! |- |Bodi obsik vädeliki givolös obes adelo. |Givolös obes adelo bodi aldelik obsik! |- |E pardolös obes debis obsik, |E pardolös obes döbotis obsik, |- |äs id obs aipardobs debeles obas. |äsä i obs pardobs utanes, kels edöbons kol obs. |- |E no obis nindukolös in tentadi, |E no blufodolös obis, |- |sod aidalivolös obis de bad. |ab livükolös obis de bad! |} {{toki sin}} [[kulupu:toki sin]] 3n6u1k31xgj6848t2xaujsezbzcsra2 tenpo Minuta 0 6054 66823 65595 2026-06-09T22:13:54Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66823 wikitext text/x-wiki {{lili}} {{nimi ijo|'''tenpo Minuta'''|minuta|toki Lasina|ipa=/minuta/}} li mute [[tenpo]]. tenpo Minuta 60 li [[tenpo Awa|tenpo Ola]] wan. [[tenpo Sekon]] 60 li tenpo Minu wan. sls2iq3k7mm9ajcwhvsswx2c2tms455 tu wan 0 6934 66828 66192 2026-06-09T22:29:50Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66828 wikitext text/x-wiki {{o lukin lon nimi|tuli|sitelen=Sitelen seli kiwen - san.svg}} {{o lukin lon nimi|san|sitelen=Sitelen seli kiwen - san.svg}} '''tu wan''' anu {{nimi|tuli}} anu {{nimi|san}} li lon insa tan tu li lon insa tu tu anu {{nimi|po}} anu {{nimi|neja}}. {{poki sona nanpa|ni=3|s=2|m=4|Alapi=3|ma tomo Suto=〣|palisa nanpa=[[sitelen:Counting rod v3.png|10px]]|Elina=Γ´|Lasina=Ⅲ<br>ⅠⅣ|Mosi=...--|Papi= 𒐈|Maja=[[sitelen:Maya 3.svg|20px]]|Inli=three|Sonko=三 anu 弎 anu 叁|toki Alapi=٣|Panla=৩|Kisi=፫|Sankita=३|Iwisi=ג|Nijon=三 anu <span lang="ja">参</span>|Kanpusi=៣|Tami=௩|Teluku=౩|Kanata=೩|Tawi=๓|toki ante=߃|nimi pi toki ante=nasin sitelen lipu lon ma Apika pi poka weka suno|toki ante2=໓|nimi pi toki ante2=toki Lajo|Katelo=Ⴂ anu ⴂ anu გ}} == pali nanpa == {{multiplication|3}} [[kulupu:nanpa]] jnz37tr0oreyd9rm6ro836jdp471bn1 66830 66828 2026-06-09T22:32:22Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan li wile sona e nimi sin la ona li ken pilin e lipu 66830 wikitext text/x-wiki {{o lukin lon nimi|tuli|sitelen=Sitelen seli kiwen - san.svg}} {{o lukin lon nimi|san|sitelen=Sitelen seli kiwen - san.svg}} '''tu wan''' anu {{nimi|tuli}} anu {{nimi|san}} li lon insa tan tu li lon insa [[tu tu]]. {{poki sona nanpa|ni=3|s=2|m=4|Alapi=3|ma tomo Suto=〣|palisa nanpa=[[sitelen:Counting rod v3.png|10px]]|Elina=Γ´|Lasina=Ⅲ<br>ⅠⅣ|Mosi=...--|Papi= 𒐈|Maja=[[sitelen:Maya 3.svg|20px]]|Inli=three|Sonko=三 anu 弎 anu 叁|toki Alapi=٣|Panla=৩|Kisi=፫|Sankita=३|Iwisi=ג|Nijon=三 anu <span lang="ja">参</span>|Kanpusi=៣|Tami=௩|Teluku=౩|Kanata=೩|Tawi=๓|toki ante=߃|nimi pi toki ante=nasin sitelen lipu lon ma Apika pi poka weka suno|toki ante2=໓|nimi pi toki ante2=toki Lajo|Katelo=Ⴂ anu ⴂ anu გ}} == pali nanpa == {{multiplication|3}} [[kulupu:nanpa]] j6j1bbjkm5kbqsavphdjmeuouykd3k8 66831 66830 2026-06-09T22:33:19Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66831 wikitext text/x-wiki {{o lukin lon nimi|tuli|sitelen=Sitelen seli kiwen - san.svg}} {{o lukin lon nimi|san|sitelen=Sitelen seli kiwen - san.svg}} '''tu wan''' anu '''{{nimi|tuli}}''' anu '''{{nimi|san}}''' li lon insa tan [[tu]] li lon insa [[tu tu]]. {{poki sona nanpa|ni=3|s=2|m=4|Alapi=3|ma tomo Suto=〣|palisa nanpa=[[sitelen:Counting rod v3.png|10px]]|Elina=Γ´|Lasina=Ⅲ<br>ⅠⅣ|Mosi=...--|Papi= 𒐈|Maja=[[sitelen:Maya 3.svg|20px]]|Inli=three|Sonko=三 anu 弎 anu 叁|toki Alapi=٣|Panla=৩|Kisi=፫|Sankita=३|Iwisi=ג|Nijon=三 anu <span lang="ja">参</span>|Kanpusi=៣|Tami=௩|Teluku=౩|Kanata=೩|Tawi=๓|toki ante=߃|nimi pi toki ante=nasin sitelen lipu lon ma Apika pi poka weka suno|toki ante2=໓|nimi pi toki ante2=toki Lajo|Katelo=Ⴂ anu ⴂ anu გ}} == pali nanpa == {{multiplication|3}} [[kulupu:nanpa]] 8s2m5yy0i7t3izszaar3xum18xed9av tu tu 0 6936 66829 66193 2026-06-09T22:31:41Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan li wile sona e nimi sin la ona li ken pilin e lipu 66829 wikitext text/x-wiki {{o lukin lon nimi|po|sitelen=Sitelen seli kiwen - po.svg}} {{o lukin lon nimi|neja|sitelen=Sitelen seli kiwen - neja.svg}} '''tu tu''' anu '''{{nimi|po}}''' anu '''{{nimi|neja}}''' li nanpa li lon insa [[tu wan]] li lon insa luka. {{poki sona nanpa|ni=4|s=3|m=5|Alapi=4|ma tomo Suto=〤|palisa nanpa=[[sitelen:Counting rod v4.png|10px]]|Elina=Δ´|Lasina=Ⅳ<br>ⅢⅠ|Mosi=....-|Papi=𒐉|Maja=[[sitelen:Maya 4.svg|10px]]|Inli=four|toki Alapi=٤|toki ante=<span lang="sd">۴</span>|nimi pi toki ante=toki Ilan|toki ante2=<span lang="ur">۴</span>|nimi pi toki ante2=toki Intusan|Kisi=፬|Panla=৪|Sonko=四 anu 亖 anu 肆|Sankita=४|Teluku=౪|Tami=௪|Iwisi=ד|Kanpusi=៤|Tawi=๔|Kanata=೪|toki ante3=၄|nimi pi toki ante3=toki Mijama}} == pali nanpa == {{multiplication|4}} [[kulupu:nanpa]] jtcv9d94jgw4eeppug7912akk77hn4j nanpa 5 0 6938 66832 61064 2026-06-09T22:35:57Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 luka li ken 10 66832 wikitext text/x-wiki {{kon ante|nanpa|sijelo jan|luka}} {{lili}} {{o lukin lon nimi|luka}} [[sitelen:Luka - sitelen pona in Sonja Lang's handwriting.svg|thumb|200px|sitelen pona pi nimi "luka"]] '''{{PAGENAME}}''' li nanpa li lon insa pi 4 pi 6. {{poki sona nanpa|ni=5}} == pali nanpa == {{multiplication|5}} [[kulupu:nanpa]] oryeeplvq2gjlva8imbb9edixnpww66 66833 66832 2026-06-09T22:36:49Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 66833 wikitext text/x-wiki {{kon ante|nanpa|sijelo jan|luka}} {{lili}} {{o lukin lon nimi|luka}} [[sitelen:Luka - sitelen pona in Sonja Lang's handwriting.svg|thumb|200px|sitelen pona pi nimi "luka"]] '''{{PAGENAME}}''' ([[nnp]] la luka) li nanpa li lon insa pi 4 pi 6. {{poki sona nanpa|ni=5}} == pali nanpa == {{multiplication|5}} [[kulupu:nanpa]] dm87esutm4tppq3a5tfjgl92dzos1mi 66834 66833 2026-06-09T22:38:07Z Kasisin 5103 66834 wikitext text/x-wiki {{kon ante|nanpa|sijelo jan|luka}} {{lili}} {{o lukin lon nimi|luka}} [[sitelen:Luka - sitelen pona in Sonja Lang's handwriting.svg|thumb|200px|sitelen pona pi nimi "luka"]] '''{{PAGENAME}}''' ([[nnp]] la luka) li nanpa li lon insa pi nanpa 4 pi nanpa 6. {{poki sona nanpa|ni=5}} == pali nanpa == {{multiplication|5}} [[kulupu:nanpa]] kfo677kmainyj6bpcv2ht5l4twteq93 kipisi:ma Kintana Lo 10 10067 66847 59738 2026-06-10T10:45:04Z Modahabbab 293 jan Modahabbab li ante e nimi pi lipu "[[kipisi:ma Kintanalo]]" tawa lipu "[[kipisi:ma Kintana Lo]]" 59738 wikitext text/x-wiki [[File:Coat of arms of Quintana Roo.svg|20 px]] [[ma Kintanalo]] fbuzhg0fd2s9wbnf9svtjn8tylx3g7b 66849 66847 2026-06-10T10:45:27Z Modahabbab 293 66849 wikitext text/x-wiki [[File:Coat of arms of Quintana Roo.svg|20 px]] [[ma Kintana Lo]] pysxmlat6g3d2uxqhwfle2re6q5hbr2 ma Kaliko 0 10973 66853 64537 2026-06-10T11:17:31Z Modahabbab 293 mi ante e nimi e nanpa li pana e kipisi:ma lon pi sona ma 66853 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma |nimi ma = ma Kaliko |nimi mama = Jalisco ([[toki Epanja]]) <br> Xalisco ([[toki Nawa]]) |ma = ma kipisi |sitelen lawa = [[File:Coat of arms of Jalisco.svg|100px]] |ma tomo lawa = [[ma tomo Watalakala (ma Mesiko)|ma tomo Watalakala]] |ma tomo pi mute jan nanpa wan = [[ma tomo Watalakala (ma Mesiko)|ma tomo Watalakala]] |ma suli = [[ma Mesiko]] |toki lawa = ala |toki ante = toki Epanja, toki Nawa, toki Wikalika, toki Pulepesa, toki Nu Sawi |mute jan =8,34,81,51 (lon tenpo sike nanpa 2020)<ref> {{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=INEGI|toki tan=toki Epanja|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/?ag=31#collapse-Resumen|tan=México en cifras|tenpo=2026-02-01|tenpo lukin=2026-04-21}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi"> INEGI (toki Epanja) li toki e ni lon [https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020] lon tenpo 2020-03-15. mi lukin e ni lon tenpo 2026-04-21 </ref> |ISO 3166 = MX-JAL |sitelen ma = [[File:Jalisco in Mexico (location map scheme).svg|200px]] ma Kaliko lon ma Mesiko (loje) |lipu ilo = https://www.jalisco.gob.mx/|len ma=[[File:Flag of Jalisco.svg|100px]] |kalama musi ma=''Himno del Estado de Jalisco'' <br> (kalama musi pi ma Kaliko) [[File:Himno del estado de Jalisco.ogg]]}} {{nimi ijo|'''ma Kalisiko'''|Jalisco|toki Epanja|2b=Xalisco|3b=toki Nawa}} anu '''ma Kaliko''' li [[ma kipisi]] lon [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[ma Najali]], li lon poka pi [[ma Sakateka]], li lon poka pi [[ma Awakalijente]], li lon poka [[ma Wanakuwato]], li lon poka pi [[ma Misowakan]], li lon poka pi [[ma Kolima]]. mute jan la, ona li nanpa tu wan lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/> {{ma lon pi sona ma|insa={{ma Kaliko}}|poka weka suno en poka lete={{ma Najali}}|poka weka suno=[[telo suli Pasipi]]|poka lete={{ma Sakateka}} <br> {{ma Awakalijente}}|poka kama suno en poka lete={{ma San Luwi Potosi}}|poka kama suno={{ma Wanakuwato}}|poka kama suno en poka seli={{ma Misowakan}}|poka seli={{ma Kolima}}}} == tan sona == <references />{{DEFAULTSORT:Kalisiko, ma}} [[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]] jz9u5ya23zet13pa54mfi61ihzxczr0 66854 66853 2026-06-10T11:17:39Z Modahabbab 293 Modahabbab moved page [[ma Kalisiko]] to [[ma Kaliko]] over redirect 66853 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma |nimi ma = ma Kaliko |nimi mama = Jalisco ([[toki Epanja]]) <br> Xalisco ([[toki Nawa]]) |ma = ma kipisi |sitelen lawa = [[File:Coat of arms of Jalisco.svg|100px]] |ma tomo lawa = [[ma tomo Watalakala (ma Mesiko)|ma tomo Watalakala]] |ma tomo pi mute jan nanpa wan = [[ma tomo Watalakala (ma Mesiko)|ma tomo Watalakala]] |ma suli = [[ma Mesiko]] |toki lawa = ala |toki ante = toki Epanja, toki Nawa, toki Wikalika, toki Pulepesa, toki Nu Sawi |mute jan =8,34,81,51 (lon tenpo sike nanpa 2020)<ref> {{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=INEGI|toki tan=toki Epanja|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/?ag=31#collapse-Resumen|tan=México en cifras|tenpo=2026-02-01|tenpo lukin=2026-04-21}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi"> INEGI (toki Epanja) li toki e ni lon [https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020] lon tenpo 2020-03-15. mi lukin e ni lon tenpo 2026-04-21 </ref> |ISO 3166 = MX-JAL |sitelen ma = [[File:Jalisco in Mexico (location map scheme).svg|200px]] ma Kaliko lon ma Mesiko (loje) |lipu ilo = https://www.jalisco.gob.mx/|len ma=[[File:Flag of Jalisco.svg|100px]] |kalama musi ma=''Himno del Estado de Jalisco'' <br> (kalama musi pi ma Kaliko) [[File:Himno del estado de Jalisco.ogg]]}} {{nimi ijo|'''ma Kalisiko'''|Jalisco|toki Epanja|2b=Xalisco|3b=toki Nawa}} anu '''ma Kaliko''' li [[ma kipisi]] lon [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[ma Najali]], li lon poka pi [[ma Sakateka]], li lon poka pi [[ma Awakalijente]], li lon poka [[ma Wanakuwato]], li lon poka pi [[ma Misowakan]], li lon poka pi [[ma Kolima]]. mute jan la, ona li nanpa tu wan lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/> {{ma lon pi sona ma|insa={{ma Kaliko}}|poka weka suno en poka lete={{ma Najali}}|poka weka suno=[[telo suli Pasipi]]|poka lete={{ma Sakateka}} <br> {{ma Awakalijente}}|poka kama suno en poka lete={{ma San Luwi Potosi}}|poka kama suno={{ma Wanakuwato}}|poka kama suno en poka seli={{ma Misowakan}}|poka seli={{ma Kolima}}}} == tan sona == <references />{{DEFAULTSORT:Kalisiko, ma}} [[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]] jz9u5ya23zet13pa54mfi61ihzxczr0 ma kipisi Mesiko 0 10987 66858 64175 2026-06-10T11:53:04Z Modahabbab 293 +kipisi 66858 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma |nimi ma=ma kipisi Mesiko|nimi mama=Estado de México|ma=ma kipisi|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Mexico State.svg|border|100px]]|toki lawa=ala|toki ante=toki Epanja, {{lipu li ala|toki Nasijo|Q36228}}, {{lipu li ala|toki Nanu|Q36355}}, {{lipu li ala|toki Nu Sawi|Q36363}}|nasin lawa=|ISO 3166=MX-MEX|mani=|mute jan=16,99,24,18 (lon tenpo sike 2020)<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=INEGI|toki tan=es|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/|tan=México en cifras|tenpo=2026-02-01|tenpo lukin=2026-04-08}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">INEGI (es) li toki e ni lon [https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020] lon tenpo 2020-03-15. mi lukin e ni lon tenpo 2026-04-15</ref>|ma tomo lawa=[[ma tomo Toluka]]|kalama musi ma=''Himno del Estado de México'' <br> (kalama musi pi ma kipisi Mesiko) [[File:Himno nacional al Estado de México, dated 1969.ogg]]|sitelen ma=[[sitelen:Mexico (state) in Mexico (zoom).svg|300px]]|toki anpa pi sitelen ma=ma kipisi Mesiko lon ma Mesiko (loje)|ma suli=[[ma Mesiko]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo Ekatepe|jan lawa={{nimi ijo|jan Tepina Kome Apale|Delfina Gómez Álvarez|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://edomex.gob.mx/gobernadora|tan=Gobernadora|kulupu toki=Portal Ciudadano del Gobierno del Estado de México|tenpo lukin=2026-04-21}} </ref>|lipu ilo=https://edomex.gob.mx/}}{{nimi ijo|'''ma kipisi Mesiko'''|Estado de México|toki Epanja}} li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[ma Kelelo]], lon poka pi [[ma Keletalo]], lon poka pi [[ma Itako]], lon poka pi [[ma Puwepa]], lon poka pi [[ma Takala]], lon poka pi [[ma Molelo]], lon poka pi [[ma tomo Mesiko]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Toluka]]. ma kipisi Mesiko li ma kipisi nanpa wan lon mute jan lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/> {{ma lon pi sona ma|insa={{ma kipisi Mesiko}}|poka seli={{ma tomo Mesiko}} <br> {{ma Kelelo}}|poka kama suno={{ma Puwepa}}|poka kama suno en poka lete={{ma Takala}}|poka lete={{ma Itako}}|poka weka suno en poka lete={{ma Keletalo}}|poka weka suno={{ma Misowakan}}|poka kama suno en poka seli={{ma Molelo}}}} == tan sona == {{DEFAULTSORT:Mesiko, ma kipisi}} [[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]] <references /> imf0vbohime4cmortk0a2r6plyvdn54 ilo Linu Tepijan 0 11403 66856 66552 2026-06-10T11:49:24Z たるん 3498 66856 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Debian-OpenLogo.svg|thumb|sitelen nimi pi ilo Linu Tepijan]] [[sitelen:Debian 10 Buster GNOME.png|thumb|toki Linu Tepijan kepeken ilo sitelen Kunomu (toki inli la: GNOME)]] '''ilo Linu Tepijan''' li [[ilo kon lawa]] li [[ilo Linu]]. ona li [[ilo kon pi len ala]]. jan ale li kepeken e ona kepeken mani ala.<ref>{{tan sona|linja=https://wiki.debian.org/.internal/challenge.html?original=%2fDebianIntroduction|tan=I Challenge Thee|tenpo lukin=2026-06-10}}</ref> == sona suli == ilo Linu mute li tan ilo Linu Tepijan. ona li mama e ni mute: * [[ilo Linu Upuntu]] * [[ilo Linu Lupuntu]] * [[ilo Linu Papi]] * [[ilo Linu Min]] jan li kama jo e ona tan [[lipu ilo]] mute kepeken mani ala. == linja tawa == * [https://www.debian.org/ Debian Project] (toki inli) [[kulupu:ilo kon lawa]] [[kulupu:ilo Linu]] km81p0kzkx0yeacjyrv9m2j259ieln3 ilo lukin pi lipu ilo 0 11434 66852 66619 2026-06-10T11:15:44Z たるん 3498 mi pana e sitelen. 66852 wikitext text/x-wiki '''ilo lukin pi lipu ilo''' li ilo lon [[ilo sona]]. jan li kepeken ona la, jan li ken lukin e [[lipu ilo]]. [[sitelen:Firefox lipu wikipesija screenshot.png|thumb|lipu Wikipesija lon [[ilo Pajapa]] pi [[ilo Linu Tepijan]]]] == ilo li wile seme == ona li wile ni: * ilo li kepeken [[kulupu linja ale pi ilo sona]], li kama jo e lipu. * ilo li ken lukin e [[toki ilo HTML]]. * ilo li lukin e toki ilo HTML la, ilo li sitelen e sitelen. ilo lukin pi lipu ilo en [[ilo alasa pi lipu ilo]] li ante. taso, jan mute li pilin e ni tan pakala: ona tu li sama. ilo alasa pi lipu ilo li lipu ilo li pana e [[linja ilo|linja]] tawa lipu ante li pana e ken ni tawa jan kepeken: ona li ken alasa e wile ona kepeken [[wile sona lon ilo alasa pi lipu ilo|wile sona]] pi sitelen toki. taso, mute la jan li kepeken ilo lukin pi lipu ilo tawa ni: ona li kepeken ilo alasa pi lipu ilo. ilo lukin mute li ken ni e jan kepeken: ona li sitelen lon leko alasa la ilo lukin pi lipu ilo li kama jo e sona tan ilo alasa pi lipu ilo tan wile pi jan kepeken. == kulupu pi ilo lukin pi lipu ilo == ilo mute li lon: * {{lipu li ala|ilo Kulon|Q777}} * {{lipu li ala|ilo Sapawi|Q35773}} * {{lipu li ala|ilo Ese|Q18698690}} * {{lipu li ala|ilo Pajapa|Q698}} * {{lipu li ala|ilo alasa pi kulupu Sanson|Q30589050}} * {{lipu li ala|ilo Opawa|Q41242}} * [[ilo Pelumun]] p5cqv3wzwae44cvluat8wtazwh4tfpk jan:Zhou20120904/jan Pusin li jan nasa 2 11458 66820 66758 2026-06-09T15:06:25Z Zhou20120904 5624 66820 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Vladimir_Putin_at_the_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_2009_002.jpg|thumb|274x274px|jan Wasimi Pusin]] linja nimi "'''jan Pusin li jan nasa'''"<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Shaun Walker|toki tan=toki Inli|linja=https://www.theguardian.com/world/2014/jun/15/ukraine-minister-deshchytsia-abusive-putin-russia|nimi tan kepeken toki tan=Ukraine minister's abusive remarks about Putin spark diplomatic row|kulupu toki=lipu The Guardian|tenpo=2014-06-15|tenpo lukin=2023-12-11|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615181958/http://www.theguardian.com/world/2014/jun/15/ukraine-minister-deshchytsia-abusive-putin-russia|tenpo sama=2014-06-15}}</ref>({{toki nimi|uk|Путiн - хуйло|Putin - khuilo}}), anu nimi Puwilo pi toki Ukawina({{toki nimi|uk|Пуйло}}), li toki jaki tawa [[jan Wasimi Pusin]]. ona li kalama musi kin. ona li tan kalama musi ante pi ma musi pi sike noka lon tenpo sike nanpa 2010<ref>{{tan sona|toki tan=toki Losi|linja=http://ru.tsn.ua/tsikavinki/putin-h-ylo-nachali-pet-dazhe-nemeckie-bolelschiki-370622.html|nimi tan kepeken toki tan=Украинский хит шагает по планете|kulupu toki=kulupu TSN|tenpo=2014-06-10|tenpo lukin=2014-08-13|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615183239/http://ru.tsn.ua/tsikavinki/putin-h-ylo-nachali-pet-dazhe-nemeckie-bolelschiki-370622.html|tenpo sama=2014-06-15}}</ref>. {{lipu li ala|ma Losi li kama jo e ma palisa Kulinki|Q15920546}} lon open pi tenpo sike nanpa 2014 la, ma mute pi [[ma Ukawina]] li open kalama e ona. kulupu mute pi [[toki tawa kulupu]] li toki e ni. == kon == sina wile sitelen e nimi "<span lang="uk">[[wiktionary:хуйло|хуйло́]]</span>" pi toki Ukawina kepeken sitelen Lasina la, ona li ken nimi "huilo", anu nimi "huylo", anu nimi "khuilo", anu nimi "khuylo", anu nimi "xujlo" anu ante. nimi ni li tan nimi "<span lang="uk">[[wiktionary:хуй|хуй]]</span>" (khuy). toki Ukawina en toki Losi la kon ona li palisa unpa. jan li pana e pini "lo" la, ante toki la nimi ni li ken "jan nasa", li ken "palisa unpa"<ref>{{tan sona|toki tan=toki Inli|linja=https://au.news.yahoo.com/thewest/world/a/24277927/ukraine-confirms-negotiator-with-russia-as-foreign-minister/|nimi tan kepeken toki tan=Ukraine president gets parliament boost for peace plan|ijo pana=AFP|tenpo=2014-06-19|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140620213858/https://au.news.yahoo.com/thewest/world/a/24277927/ukraine-confirms-negotiator-with-russia-as-foreign-minister/|tenpo sama=2014-06-20}}</ref>. lili la, linja nimi ni li kama "<span lang="uk">ПТН ХЛО</span>" (''PTN KhLO''). tenpo mun nanpa luka pi tenpo sike nanpa 2014 la, {{lipu li ala|lipu nimi pi ma tomo|Q310004}} li kama jo e nimi ni. ona li toki e ni: kon pi nimi ni li sama nimi "jan Pusin"<ref name="MR7">{{tan sona|toki tan=toki Losi|linja=http://www.mr7.ru/articles/102682/|nimi tan kepeken toki tan=Статья Путин "huylo" появилась в американском словаре сленга|ijo pana=MR7|tenpo=2014-05-30|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714223144/http://www.mr7.ru/articles/102682/|tenpo sama=2014-07-14}}</ref><ref name="Vlasti.net">{{tan sona|toki tan=toki Losi|linja=http://vlasti.net/news/196095|nimi tan kepeken toki tan=Благодаря песне про Путина в английском языке появилось слово "huylo"|ijo pana=Vlasti.net|tenpo=2014-06-17|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714170841/http://vlasti.net/news/196095|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>. kulupu pi toki tawa kulupu pi ma Ukawina<ref name="Ukrayinska Pravda">{{tan sona|toki tan=toki Losi|linja=http://life.pravda.com.ua/person/2014/05/30/170203/|nimi tan kepeken toki tan=Американський словник згадав Путіна, пояснюючи слово "huylo".|ijo pana=Ukrayinska Pravda|tenpo=2014-05-30|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714203940/http://life.pravda.com.ua/person/2014/05/30/170203/|tenpo sama=2014-07-14}}</ref><ref name="Gazeta.ru">{{tan sona|linja=http://gazeta.ua/ru/articles/nelitereturna-leksika/_slovo-huylo-voshlo-v-slovar-anglijskogo-slenga-urban-dictionary/560941|tan=Слово Huylo вошло в словарь английского сленга Urban Dictionary|ijo pana=Gazeta.ua|tenpo=2014-05-29|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140719224614/http://gazeta.ua/ru/articles/nelitereturna-leksika/_slovo-huylo-voshlo-v-slovar-anglijskogo-slenga-urban-dictionary/560941|tenpo sama=2014-07-19}}</ref> en [[ma Pelalusi]]<ref name="BelGazeta">{{tan sona|linja=http://www.belgazeta.by/ru/news/life/29151|tan=Путин попал в американский словарь сленга|ijo pana=BelGazeta|tenpo=2014-06-02|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714200823/http://www.belgazeta.by/ru/news/life/29151|tenpo sama=2014-7-14}}</ref> li toki e ijo ni. kin la, ma Ukawina en ma ante li toki e toki sama kin. ona li "<span lang="uk">ПТН ПНХ</span>" (PTN PNKh), li nasin toki lili pi linja nimi "{{toki|uk|<u>П</u>у<u>т</u>і<u>н</u>, <u>п</u>ішов <u>н</u>а <u>х</u>уй}}" (''Putin, pishov na khuy)'' pi toki Ukawina anu linja nimi "{{toki|ru|<u>П</u>у<u>т</u>и<u>н</u>, <u>п</u>ошёл <u>н</u>а <u>х</u>уй}}" (''Putin, poshol na khuy'', kon la ona tu li "jan Pusin o, o tawa weka")<ref>{{tan sona|linja=https://fakty.com.ua/ru/lifestyle/tehnika/20140508-1514470/|tan=Факты ICTV - Украинцы не жалеют денег на именные номера «ПТН ПНХ» (фото)|tenpo=2014-05-08|tenpo lukin=2019-08-28|linja sama=https://web.archive.org/web/20190416063855/https://fakty.com.ua/ru/lifestyle/tehnika/20140508-1514470/|tenpo sama=2019-04-16}}</ref>. == tenpo pini == [[sitelen:Путін_-_хуйло.png|right|thumb|200x200px|sitelen lipu pi kalama musi ni. ona li sama mute ala kalama musi lon.]] {{lipu li ala|jan Asimi Towiki|Q4463473}} li toki e ni: open la kalama musi ni li tan kalama musi "meli pi ma Mesiko" pi {{lipu li ala|jan Pa Pun|Q342778}} pi tenpo sike nanpa 1961, li tan kalama musi pi sike noka pi jan olin pi {{lipu li ala|kulupu Ako pi pali pi kiwen mani|Q207462}} "{{lipu li ala|jan Suki|Q225357}} li jan nasa". tenpo ni la, {{lipu li ala|jan Alesantu Jalolaki|Q1334178}}, jan lawa pi kulupu Ako pi pali kiwen mani, li utala lili e jan Kikoli Suki, jan lawa pi kulupu suli pi sike noka pi ma Ukawina, jan olin pi kulupu ni li pana e pilin ike tawa jan Suki lon nasin jaki ni<ref name="1342200-echo">{{tan sona|linja=http://echo.msk.ru/programs/personalno/1342200-echo/|tan=Interview of Artemy Troitsky|ijo pana=Echo of Moscow|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714205408/http://echo.msk.ru/programs/personalno/1342200-echo/|tenpo sama=2014-07-14}}</ref><ref name="UkrPra01">{{tan sona|linja=http://life.pravda.com.ua/society/2014/05/19/168875/|tan=Украинские ультрас: глобальное перемирие|ijo pana=Українська правда. Життя|tenpo=2014-05-19|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140828213653/http://life.pravda.com.ua/society/2014/05/19/168875/|tenpo sama=2014-08-28}}</ref>. tenpo mun nanpa tu wan pi tenpo sike nanpa 2014 la, ma tomo Ako li ma tomo suli pi nasin pi open suno pi ma Ukawina la, ona li kama suli lon toki kulupu pi ma Losi ala, jan olin pi kulupu Ako li ante e toki, li open toki e ni: "jan Pusin li jan nasa"<ref name="Taylor" /><ref>{{tan sona|jan=Anna T.|linja=https://www.youtube.com/watch?v=447lXe1Y2tE|tan=Это Харьков,детка! "Пу#ин х#йло!" ФК Металлист+Шахтер|ijo pana=YouTube|tenpo=2014-03-30|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140628023115/http://www.youtube.com/watch?v=447lXe1Y2tE|tenpo sama=2014-06-28}}</ref><ref name="Ukraine crisis timeline BBC">{{tan sona|linja=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275|tan=Ukraine crisis timeline|ijo pana=BBC News|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140526075056/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275|tenpo sama=2014-05-26}}</ref>. tenpo lili la jan mute li kama sona e kalama musi ni, la kulupu mute pi sike noka li toki e ni. tu ona li {{lipu li ala|kulupu Tone pi jan pi kama jo pi kiwen mani|Q172969}} en {{lipu li ala|kulupu musi Sinamo pi sike noka pi ma tomo Kiju|Q179075}}. ona en kulupu Ako li utala<ref name="Taylor">{{tan sona|linja=http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/16/khuilo-the-offensive-term-that-has-attached-itself-to-putin/|tan=‘Khuilo’: The offensive term that has attached itself to Putin|jan=Adam Taylor|ijo pana=Washington Post|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140904004906/http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/16/khuilo-the-offensive-term-that-has-attached-itself-to-putin/|tenpo sama=2014-09-04}}</ref><ref name=WSJ140524>{{tan sona|jan=Philip Shishkin|linja=http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702303480304579581901110128642|tan=Soccer Foes Join Forces on the Front Lines of Ukraine Crisis|kulupu toki=The Wall Street Journal|tenpo=2014-05-24|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714175336/http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702303480304579581901110128642|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>. mun nanpa luka pi tenpo sike nanpa 2014 la toki ni li lon: jan olin pi kulupu musi wan li tawa lon poka pi jan olin pi kulupu musi ante, li kalama sama e kalama musi ni, la kulupu musi ona li utala. {{lipu li ala|lipu Kasijan|Q11148}} li toki e ni: jan mute li sona e linja nimi "jan Pusin li jan nasa", la ona li kama linja nimi ma pi pona tawa jan mute<ref>{{tan sona|linja=http://www.theguardian.com/world/2014/jul/06/ukraine-crisis-donetsk|tan=Donetsk becomes a ghost town as fearful residents flee conflict|kulupu toki=The Guardian|tenpo=2014-07-06|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140715003133/http://www.theguardian.com/world/2014/jul/06/ukraine-crisis-donetsk|tenpo sama=2014-07-15}}</ref>. === ma Losi en ma Ukawina li utala lon tenpo sike nanpa 2022 === [[File:Rosseti elektrotransport.jpg|thumb|ni li tomo pi pana wawa pi {{nimi|linluwi}} wawa pi ma Losi. ona li pakala tan jan pi sona {{nimi|linluwi}} pi ma Ukawina. ]] ma Losi en ma Ukawina li utala lon tenpo sike nanpa 2022 la jan mute li kama sona sin e linja nimi ni. jan Yuli Satani, jan esun pi telo nasa pi ma Ukawina, li pali e poki pi kiwen lukin pi sitelen Lasina "Putin Huylo", li pali e poki seli kepeken ona, li utala e jan utala pi ma Losi kepeken ni<ref>{{tan sona|linja=https://video.foxnews.com/v/6299169689001|tan=Ukrainian brewery owner making bombs instead of beer|ijo pana=Fox News|tenpo lukin=28 February 2022|linja sama=https://web.archive.org/web/20220318223220/https://video.foxnews.com/v/6299169689001/|tenpo sama=2022-03-18}}</ref><ref>{{tan sona|linja=https://www.instagram.com/p/CacjXmHosRx/|tan=Pravda Brewery team is hand-bottling today|kulupu toki=Yuri Zastavny on Instagram|tenpo=26 February 2022 <!-- date inferred; on 2022-02-28 website says "2 days ago" -->|tenpo lukin=28 February 2022}}</ref>. jan pi sona {{nimi|linluwi}} pi ma Ukawina li pakala e tomo pi pana wawa pi tomo tawa pi ma Losi, la tomo ni li pana ala e wawa, li pana e sitelen pi linja nimi ni<ref>{{tan sona|jan=Aaron Gordon|linja=https://www.vice.com/en/article/akvya5/russian-electric-vehicle-chargers-hacked-tell-users-putin-is-a-dickhead|tan=Russian Electric Vehicle Chargers Hacked, Tell Users 'PUTIN IS A DICKHEAD'|ijo pana=Vice.com|tenpo=February 28, 2022|tenpo lukin=March 1, 2022|linja sama=https://web.archive.org/web/20220319085515/https://www.vice.com/en/article/akvya5/russian-electric-vehicle-chargers-hacked-tell-users-putin-is-a-dickhead|tenpo sama=2022-03-19}}</ref><ref>{{tan sona|jan=Dan Goodin|linja=https://arstechnica.com/information-technology/2022/02/after-ukraine-recruits-an-it-army-dozens-of-russian-sites-go-dark/|tan=After Ukraine recruits an "IT Army," dozens of Russian sites go dark|ijo pana=Ars Technica|tenpo=February 28, 2022|tenpo lukin=March 1, 2022|linja sama=https://web.archive.org/web/20220301203933/https://arstechnica.com/information-technology/2022/02/after-ukraine-recruits-an-it-army-dozens-of-russian-sites-go-dark/|tenpo sama=2022-03-01}}</ref>. == kepeken pi kalama musi == kulupu mute pi kalama musi pi ma Ukawina li pana anu kepeken ante e kalama musi "jan Pusin li jan nasa". wan la, tenpo suno nanpa mute wan pi tenpo mun nanpa tu tu pi tenpo sike nanpa 2014 la kalama musi wan pi kulupu musi Asokenta li kalama e kalama musi ni kepeken [[ilo pi kalama musi]], li kepeken sitelen tawa mute pi tawa kulupu tan wile toki ni: kulupu musi mute pi sike noka li sona e kalama musi ni<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Roman Shantyr|linja=https://www.youtube.com/watch?v=-n2D4giJDyU|tan=путин - ху*ло. Украинская народная (рок-версия) / putin huylo (re-mix by AstrogentA)|tenpo=2014-04-21|tenpo lukin=2026-06-07}}</ref>. kin la, kulupu pi kalama musi Teleri li pana e kalama musi "jan Pusin o, toki!" pi sitelen tawa lon tenpo suno nanpa luka wan pi tenpo mun nanpa luka pi tenpo sike nanpa 2014. nimi pi kalama musi ni li kepeken kalama nimi sama. kalama pi nimi Inli "Hello" (toki) li sama lili kalama pi nimi "khuylo" (jan nasa). ona li toki e linja nimi "jan Pusin li jan nasa" lon nasin ni. sitelen tawa pi kalama ni la, jan pi kulupu ni pi kalama musi li len e ona sama jan musi pi sike noka, li pali sama jan olin pi sike noka, li toki e ni: "jan Pusin o, toki". kulupu ni pi kalama musi li toki musi e ni: jan li pilin e ni: kalama musi ona li toki ike tawa jan Pusin, la ona li sona ala. ona li awen toki e ni: jan Losi ni taso li pilin ike tan kalama musi ni: ona li sona pi mute ala e toki Inli<ref>{{tan sona|linja=http://podrobnosti.ua/kaleidoscope/2014/05/06/974698.html|tan=Песня "Путин, hello" группы "Телери" взорвала интернет (видео)|kulupu toki=Podrobnosti|tenpo=2014-05-06|tenpo lukin=2014-06-18|linja sama=https://web.archive.org/web/20140506210017/http://podrobnosti.ua/kaleidoscope/2014/05/06/974698.html|tenpo sama=2014-05-06}}</ref>. tenpo suno nanpa luka tu tu pi tenpo mun nanpa luka pi tenpo sike nanpa 2014 la, {{lipu li ala|kulupu Komake pi pana sitelen pi ilo pi sitelen weka|Q15280975}} li pana e sitelen tawa ni: kulupu pi kalama musi “pali Lemonsiki” ({{toki|en|Lemonchiki Project}}) li kalama e kalama musi ni<ref>{{tan sona|linja=http://ivona.bigmir.net/showbiz/stars/393110-V-efire-ukrainskogo-kanala-ispolnili-znamenityj-hit-o-Putine|tan=В эфире украинского канала исполнили знаменитый хит о Путине|ijo pana=Big Mir|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618055330/http://ivona.bigmir.net/showbiz/stars/393110-V-efire-ukrainskogo-kanala-ispolnili-znamenityj-hit-o-Putine|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>. tenpo suno nanpa luka luka tu wan pi tenpo mun nanpa luka wan pi tenpo sike ni la, kulupu pi kalama musi Tuwa Lika li kalama e kalama musi ni lon musi kulupu pi kalama musi ona<ref>{{tan sona|linja=http://ivona.bigmir.net/showbiz/video_old/394196-Gruppa-Druga-R-ka-predstavila-rok-versiju-znamenitogo-hita-o-Putine|tan=Группа Друга Ріка представила рок-версию знаменитого хита о Путине|ijo pana=Big Mir|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618054743/http://ivona.bigmir.net/showbiz/video_old/394196-Gruppa-Druga-R-ka-predstavila-rok-versiju-znamenitogo-hita-o-Putine|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>. kulupu pi kalama musi "lawa nasa" ({{toki|en|Mad Heads XL}}) li ante lili e kalama musi ni kin<ref>{{tan sona|linja=https://www.youtube.com/watch?v=GRLC6vpnKxM|tan=ПТН-ХЛО от "Мед Хедс". Мотофест "Тарасова Гора - 2014"|tenpo lukin=2019-08-28|linja sama=https://web.archive.org/web/20211102103140/https://www.youtube.com/watch?v=GRLC6vpnKxM|tenpo sama=2021-11-02}}</ref>. {{lipu li ala|lipu Kiju Po|Q1795015}}li toki e ni: ona li kama jo e sitelen tawa luka tu tu pi kalama musi ni e kalama musi poka tu<ref name="KP711">{{tan sona|jan=Olena Goncharova|linja=http://www.kyivpost.com/guide/music/lifestyle-blog-soccer-fans-chant-putin-khuilo-makes-it-to-world-fame-353315.html|tan=Kharkiv, with new anti-Russian song, becomes capital of anti-Putin music (VIDEO)|ijo pana=Kyiv Post|tenpo=2014-07-11|tenpo lukin=2014-07-11|linja sama=https://web.archive.org/web/20140711160227/http://www.kyivpost.com/guide/music/lifestyle-blog-soccer-fans-chant-putin-khuilo-makes-it-to-world-fame-353315.html|tenpo sama=2014-07-11}}</ref>. == 政界人士引用 == 2014年5月,[[烏克蘭最高拉達]]议员[[奧萊赫·利亞什科]]在[[伊凡諾-法蘭科夫斯克]]與聚集民衆齊聲唱这首歌,视频被上传到[[YouTube]]<ref>{{tan sona|linja=http://www.youtube.com/watch?v=a-UqWcLGWU0|tan=Олег Ляшко заспівав новий український хіт|ijo pana=YouTube|tenpo lukin=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20160407151556/https://www.youtube.com/watch?v=a-UqWcLGWU0|tenpo sama=2016-04-07}}</ref>。同年6月14日,乌克兰一架[[伊尔-76]]军用运输机被俄羅斯支持的[[頓巴斯親俄武裝]]{{link-en|2014年乌克兰空军伊尔-76遭击落事件|Ukrainian Air Force Ilyushin Il-76 shoot-down|击落}}后,时任乌克兰代理外交部长[[安德里·杰希察]]对在[[俄羅斯駐烏克蘭大使館]]前示威的群众提到了这句话<ref name=guardian1>{{tan sona|linja=http://www.theguardian.com/world/2014/jun/15/ukraine-minister-deshchytsia-abusive-putin-russia|ijo pana=The Guardian|tenpo=2014-06-15|tan=Ukraine minister's abusive remarks about Putin spark diplomatic row|tenpo sama=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615181958/http://www.theguardian.com/world/2014/jun/15/ukraine-minister-deshchytsia-abusive-putin-russia}}</ref><ref>{{tan sona|linja=http://www.buzzfeed.com/maxseddon/top-ukrainian-diplomat-calls-putin-a-dickhead|tan=Top Ukrainian Diplomat Calls Putin A "Dickhead"|jan=Max Seddon|ijo pana=BuzzFeed|tenpo lukin=2014-06-17|tenpo sama=2014-06-16|linja sama=https://web.archive.org/web/20140616073242/http://www.buzzfeed.com/maxseddon/top-ukrainian-diplomat-calls-putin-a-dickhead}}</ref><ref>{{tan sona|linja=http://www.newsbalt.ru/detail/?ID=31915|tan=Глава украинской дипломатии выступил на митинге|tenpo=2014-06-15|tenpo lukin=2014-06-15|ijo pana=News Balt|tenpo sama=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615221012/http://www.newsbalt.ru/detail/?ID=31915}}</ref>,toki ona li ni: "ona (jan Pusin) li jan nasa, taso, o tawa, jan ale o!" kulupu Komake li pana e sitelen tawa ni.之后不久,[[乌克兰总统]][[彼得·波罗申科]]便任命了另一名外交官[[帕夫洛·科利姆金]]主管外交部<ref>{{tan sona|linja=http://vesti.ua/politika/57158-poroshenko-predlozhil-kandidaturu-klimkina-na-post-glavy-mid|tan=Порошенко предложил уволить Дещицу с поста главы МИД|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-06-19|ijo pana=Visti|tenpo sama=2014-07-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140715074314/http://vesti.ua/politika/57158-poroshenko-predlozhil-kandidaturu-klimkina-na-post-glavy-mid}}</ref>。据乌克兰媒体报道,这次换人行为并无预兆<ref name=nvua01>{{tan sona|linja=http://nvua.net/worldcup2014/Pesnyu-ukrainskogo-kommentatora-o-Putine-na-YouTube-posmotreli-uzhe-bolee-polumilliona-raz-1244.html|tan=Песню украинского комментатора о Путине на YouTube посмотрели уже более полумиллиона раз|ijo pana=Новое время|tenpo lukin=2014-06-23|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714140204/http://nvua.net/worldcup2014/Pesnyu-ukrainskogo-kommentatora-o-Putine-na-YouTube-posmotreli-uzhe-bolee-polumilliona-raz-1244.html|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>。《卫报》报道称,杰希察的这句话引起俄罗斯高层普遍不满<ref name=guardian1/>。不过,[[美国驻乌克兰大使]]{{link-en|杰弗里·派亚特|Geoffrey Pyatt}}在[[推特]]上称杰希察部长使用这句话是为“寻求平息危险形势”并表扬杰希察是有经验的外交官<ref name=guardian1/>。 == 国际反响 == [[File:Anti-Putin graffiti in Luhansk, April 2014.jpg|thumbnail|right|200px|[[卢甘斯克]]的一个车库墙上使用俄語写着“卢甘斯克是乌克兰的,普京傻屄!”]] 这段旋律在乌克兰之外的地方也出现过,包括[[ma Mesiko]]<ref>{{tan sona|linja=http://tsn.ua/video/video-novini/meksikanci-vikonali-pisnyu-putin-h-ylo.html|tan=Мексиканці виконали пісні "Путін х*йло"|ijo pana=TSN|tenpo=2014-06-11|tenpo lukin=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615182714/http://tsn.ua/video/video-novini/meksikanci-vikonali-pisnyu-putin-h-ylo.html|tenpo sama=2014-06-15}}</ref>、[[ma Nijon]]<ref>{{tan sona|tenpo lukin=June 15, 2014|linja=http://sosmyslom.net/video_sos/1256-putin-huylo-yaponskaya-versiya.html|tan=Японська версія|tenpo=2014-06-13|tenpo sama=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615183239/http://sosmyslom.net/video_sos/1256-putin-huylo-yaponskaya-versiya.html}}</ref>、[[ma Mewika]]<ref>{{tan sona|linja=http://ru.tsn.ua/video/video-novini/pesnya-putin-h-ylo-sterla-granicy-i-shagaet-po-planete.html|tan=Песня стерла границы и шагает по планете|ijo pana=TSN|tenpo=2014-06-10|tenpo lukin=2014-06-15|tenpo sama=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615183714/http://ru.tsn.ua/video/video-novini/pesnya-putin-h-ylo-sterla-granicy-i-shagaet-po-planete.html}}</ref>、[[ma Kanata]]、[[ma Seki]]<ref name=RFL140618>{{tan sona|linja=http://www.radiosvoboda.org/media/video/25435426.html|tan=У Празі пройшла акція "За вашу і нашу свободу" біля посольства Росії у Чехії|kulupu toki=Radio Liberty|tenpo=June 25, 2014-06-25|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140826010400/http://www.radiosvoboda.org/media/video/25435426.html|tenpo sama=2014-08-26}}</ref>、[[ma Posuka]]<ref>{{tan sona|linja=https://news.pn/en/public/110126|tan=In Poland Putin carried by in a cage and sang about him the obscene song of football fans|ijo pana=Преступности.НЕТ|tenpo=2014-07-28|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140728214759/https://news.pn/en/public/110126|tenpo sama=2014-07-28}}</ref>以及其他一些[[ma Elopa pi pini suno]]国家<ref>{{tan sona|linja=http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/16/khuilo-the-offensive-term-that-has-attached-itself-to-putin/|tan=Khuilo, the offensive term that has attached itself to Putin|tenpo lukin=2014-06-18|linja sama=https://web.archive.org/web/20140617231638/http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/16/khuilo-the-offensive-term-that-has-attached-itself-to-putin/|tenpo sama=2014-06-17}}</ref>。 许多国际媒体对相关事件进行了报道,包括[[lipu Kasijan]]<ref name=guardian1/>《[[华盛顿邮报]]》<ref name=WP140615>{{tan sona|jan=Carol Morello|linja=http://www.washingtonpost.com/world/europe/ukrainian-diplomat-uses-swearword-for-putin/2014/06/15/53500721-b8fe-47af-b1c1-2fa0682cbd7c_story.html|tan=Ukrainian diplomat uses swear word for Putin, delighting protesters and angering Moscow|kulupu toki=The Washington Post|tenpo=2014-06-15|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140715071846/http://www.washingtonpost.com/world/europe/ukrainian-diplomat-uses-swearword-for-putin/2014/06/15/53500721-b8fe-47af-b1c1-2fa0682cbd7c_story.html|tenpo sama=2014-07-15}}</ref>《[[南德意志报]]》<ref>{{tan sona|linja=http://www.radiosvoboda.org/content/article/25424117.html|tan=Про міністра-дипломата Дещицю заговорив світ (світова преса)|ijo pana=Radio Free Europe/Radio Liberty|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618052012/http://www.radiosvoboda.org/content/article/25424117.html|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>《[[华尔街日报]]》<ref name=WSJ140524/>、[[自由欧洲电台/自由电台]]<ref name=RFERL140618>{{tan sona|linja=http://www.rferl.org/content/putin-profanity-ukraine-deshchytsya/25425498.html|tan=Some Smile, Others Squirm As Obscenity Becomes Latest Rallying Cry In Ukraine Crisis|kulupu toki=Radio Free Europe/Radio Liberty|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140617230622/http://www.rferl.org/content/putin-profanity-ukraine-deshchytsya/25425498.html|tenpo sama=2014-06-17}}</ref>以及《[[世界报 (法国)|世界报]]》<ref name=monde140615>{{tan sona|linja=http://www.lemonde.fr/europe/article/2014/06/15/le-chef-de-la-diplomatie-ukrainienne-insulte-poutine_4438554_3214.html|tan=Le chef de la diplomatie ukrainienne insulte Poutine|kulupu toki=Le Monde|tenpo=2014-061-5|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140616054436/http://www.lemonde.fr/europe/article/2014/06/15/le-chef-de-la-diplomatie-ukrainienne-insulte-poutine_4438554_3214.html|tenpo sama=2014-06-16}}</ref>。此外,还有《[[选举报]]》<ref name=GW140610>{{tan sona|linja=http://wyborcza.pl/1,75477,16132391,Apel_ukrainskich_kibicow__Odspiewajcie_na_World_Cup.html|tan=Apel ukraińskich kibiców: Odśpiewajcie na mundialu naszą piosenkę o Putinie|kulupu toki=Gazeta Wyborcza|tenpo=2014-06-10|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618163912/http://wyborcza.pl/1,75477,16132391,Apel_ukrainskich_kibicow__Odspiewajcie_na_World_Cup.html|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>《{{link-en|人民报 (捷克)|Lidové noviny|人民报}}》<ref name=LN140617>{{tan sona|linja=http://www.lidovky.cz/svetova-media-maji-problem-s-prekladem-descycjovy-nadavky-p39-/media.aspx?c=A140616_221809_ln-media_oka|tan=Jak přeložit Deščycjovu nadávku? Světová média si neví rady|kulupu toki=Lidové noviny|tenpo=2014-06-17|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618035709/http://www.lidovky.cz/svetova-media-maji-problem-s-prekladem-descycjovy-nadavky-p39-/media.aspx?c=A140616_221809_ln-media_oka|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>《[[大西洋 (月刊)|大西洋]]》<ref name=atl140618>{{tan sona|jan=Daisy Sindelar|linja=http://www.theatlantic.com/international/archive/2014/06/putin-khuilo-ukraine-obscene-patriotic-rallying-cry/372991/|tan='Putin Khuilo!': Ukraine's Obscene, Patriotic Rallying Cry|kulupu toki=The Atlantic|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714222725/http://www.theatlantic.com/international/archive/2014/06/putin-khuilo-ukraine-obscene-patriotic-rallying-cry/372991/|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>《[[今日以色列報]]》<ref name=IH140616>{{tan sona|linja=http://digital-edition.israelhayom.co.il/Olive/ODE/Israel/Default.aspx?href=ITD%2F2014%2F06%2F16&pageno=35&view=document|tan=שר החוץ האוקראיני קילל את פוטין|kulupu toki=Israel HaYom|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714190314/http://digital-edition.israelhayom.co.il/Olive/ODE/Israel/Default.aspx?href=ITD%2F2014%2F06%2F16&pageno=35&view=document|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>等等<ref name=LV140615>{{tan sona|linja=http://www.abc.es/internacional/20140615/abci-huevos-embajada-rusa-kiev-201406151226.html|tan=El ministro de Exteriores ucraniano llama "cabrón" a Putin|ijo pana=ABC|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714223055/http://www.abc.es/internacional/20140615/abci-huevos-embajada-rusa-kiev-201406151226.html|tenpo sama=2014-07-14}}</ref><ref name=NZZ140618>{{tan sona|linja=http://www.nzz.ch/international/putin-chuilo-geht-nicht-1.18325039|tan="Putin Chuilo" geht nicht|kulupu toki=Neue Zürcher Zeitung|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140716222700/http://www.nzz.ch/international/putin-chuilo-geht-nicht-1.18325039|tenpo sama=2014-07-16}}</ref>。乌克兰电视台{{link-en|TVi|TVi (channel)}}等媒体在报道中还加入了维基百科的页面截图,当时该条目已有43种语言版本<ref>{{tan sona|linja=http://tvi.ua/new/2014/06/17/teper_i_vikipediya_znaye_scho_putin__kh**lo|tan=Тепер і Вікіпедія знає, що Путін – х**ло|ijo pana=TVi|tenpo=2014-06-17|tenpo lukin=2014-06-17|tenpo sama=2014-6-18|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618053437/http://tvi.ua/new/2014/06/17/teper_i_vikipediya_znaye_scho_putin__kh**lo}}</ref><ref>{{tan sona|linja=http://www.umoloda.kiev.ua/number/2478/158/87949/|tan=Путін? "Ла-ла-ла"!|ijo pana=Україна молода, Номер 086 за 18.06.2014|jan=Леся Шовкун|tenpo=2014-06-18|tenpo sama=2014-06-18|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618133921/http://www.umoloda.kiev.ua/number/2478/158/87949/}}</ref>。 {{lipu li ala|kulupu Monsi Pason|Q16402}} li pana e sitelen tawa pi sitelen monsi ni lon ma tomo Lonton: ona li jan Pusin lon poka pi palisa unpa pi {{lipu li ala|jan kiwen Tawi|Q179900}}. ni li sama linja nimi ni<ref>{{tan sona|linja=http://www.telegraph.co.uk/culture/culturepicturegalleries/10980244/Monty-Pythons-last-ever-show-at-Londons-O2-Arena-in-pictures.html?frame=2981353|ijo pana=The Daily Telegraph|tan=Monty Python's last ever show at London's O2 Arena: in pictures|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140811014431/http://www.telegraph.co.uk/culture/culturepicturegalleries/10980244/Monty-Pythons-last-ever-show-at-Londons-O2-Arena-in-pictures.html?frame=2981353|tenpo sama=2014-08-11}}</ref>. == nimi == === mun seli === {{lipu suli|KIC 9696936}} pali "sike laso pimeja" ({{toki|en|Pale Blue Dot Project}}) la nimi pi mun seli KIC 9696936 li "jan Pusin li jan nasa" ({{toki|en|Putin hulio}}). kulupu suli ala li kepeken nimi ni<ref>{{tan sona|jan=Nolan Feeney|tan=A Star With a Not-So-Nice Nickname for Putin Won’t Have to Change|linja=https://time.com/2964352/vladimir-putin-huilo-star/|kulupu toki=TIME|toki tan=en|tenpo lukin=2026-06-06|linja sama=http://web.archive.org/web/20241222010259/https://time.com/2964352/vladimir-putin-huilo-star/|tenpo sama=2024-12-22}}</ref>. === lipu === lipu wan pi ijo sin pi {{lipu li ala|ma tomo Setome|Q156713}} li ante e nimi lawa ona, la nimi ni li kama "jan Pusin li jan nasa". ni li open tan tenpo mun nanpa luka tu pi tenpo sike nanpa 2014. jan pali pi lipu ni li toki e ni: ona li pali e ni tan ni: jan mute li wile e ni<ref>{{tan sona|linja=http://ru.tsn.ua/ukrayina/populyarnaya-zhitomirskaya-gazeta-vyshla-pod-zagolovkom-putin-h-ylo-374709.html|tan=Популярная житомирская газета вышла под заголовком "Путин - х*йло"|ijo pana=TSN|tenpo=2014-07-02|tenpo lukin=2014-07-02|linja sama=https://web.archive.org/web/20140810131550/http://ru.tsn.ua/ukrayina/populyarnaya-zhitomirskaya-gazeta-vyshla-pod-zagolovkom-putin-h-ylo-374709.html|tenpo sama=2014-08-10}}</ref>. == sitelen sama == <gallery widths="180px" heights="120px" perrow="6"> sitelen:ПТН-ХЛО.JPG|tomo tawa wan pi [[ma Ukawina]]. supa nanpa pi tomo tawa ona li nasin toki lili "ПТН-ХЛО" pi linja nimi "jan Pusin li nasa". sitelen:ПТН_ХЛО-label_on_car_-_Poland_2014.jpg|tomo tawa wan pi [[ma Posuka]] pi nasin toki lili pi linja nimi "jan Pusin li jan nasa" sitelen:Anti-Putin_graffiti_in_Luhansk,_May_2014.jpg|sitelen "jan Pusin li jan nasa", kepeken kule tu pi lipu ma pi ma Ukawina, lon lupa wan pi ma tomo Luwansi sitelen:Kyiv._Peace_march_18_january_2015_20.jpg|linja nimi "jan Pusin li jan nasa" pi tawa kulupu pi utala ala pi ma tomo Kiju sitelen:PTN_KhYLO_1.jpg|sitelen "jan Pusin li jan nasa", kepeken lipu pi pali "o kepeken ala ijo pi ma Losi" sitelen:Kyiv._Peace_march_18_january_2014_17.JPG|toki "ПТН ПНХ" (jan Pusin o, o tawa weka) pi jan pi tawa kulupu pi ma tomo Kiju </gallery> == tan sona == <references></references> b4amrlj2tftw3s1xkqsdsw24gjv3gj1 jan:Antoniokf5 2 11488 66813 2026-06-09T13:11:59Z Antoniokf5 4536 mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{#babel: pt | en | tok-3 | fr-2 | es-1 |zh-0 }} <blockquote>kon pi awen lon tenpo mute li pona a.</blockquote> mi kama e ma Potuke e ma Kanata. tenpo mute la mi pakala: sina o toki e pakala mi tawa mi lon [[jan la toki:Antoniokf5|lipu toki]] anu ilo Siko (@antoniokf5)." 66813 wikitext text/x-wiki {{#babel: pt | en | tok-3 | fr-2 | es-1 |zh-0 }} <blockquote>kon pi awen lon tenpo mute li pona a.</blockquote> mi kama e ma Potuke e ma Kanata. tenpo mute la mi pakala: sina o toki e pakala mi tawa mi lon [[jan la toki:Antoniokf5|lipu toki]] anu ilo Siko (@antoniokf5). ohqaezluz7zghss9uyxpwk3njqmlh9v kulupu:fr-2 14 11489 66814 2026-06-09T13:11:59Z Babel AutoCreate 1363 ilo [[Project:Babel|Babel]] li lon e lipu kulupu ni 66814 wikitext text/x-wiki jan li lon kulupu ni la sona ona pi toki toki Kanse li nanpa 2. [[Category:User_fr|2]] 35d9qx26l0zijn0gkjrucg8kd3ofvl3 kulupu:zh-0 14 11490 66815 2026-06-09T13:11:59Z Babel AutoCreate 1363 ilo [[Project:Babel|Babel]] li lon e lipu kulupu ni 66815 wikitext text/x-wiki jan li lon kulupu ni la sona ona pi toki toki Sonko li nanpa 0. 6qzhcdon0rczfnq6oxm9ialms4bfn58 ma lili mute 0 11491 66817 2026-06-09T14:26:08Z Antoniokf5 4536 mi pali e lipu 66817 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} [[sitelen:Indonesia Map Flag.svg|thumb|296x296px|sitelen ma pi ma lili mute Intonesija]] '''ma lili mute''' li [[ma lili]] lon kulupu. ona li ken lon [[telo suli]] anu telo lili. [[ma Intonesija|ma lili mute Intonesija]] li ma lili mute pi suli nanpa wan. {{nimi ijo|ma lili mute Salitomeli|Saaristomeri|toki Sumi}} li ma lili mute pi mute nanpa wan. ma lili mute ante li [[ma Nijon]] li [[ma Juke]] li ante mute... im3fsyq8opx8mws05nb6sn4isy8uswf 66818 66817 2026-06-09T14:27:14Z Antoniokf5 4536 nimi ante 66818 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} [[sitelen:Indonesia Map Flag.svg|thumb|296x296px|sitelen ma pi ma lili mute Intonesija]] '''ma lili mute''' anu '''kulupu ma''' li [[ma lili]] lon kulupu. ona li ken lon [[telo suli]] anu telo lili. [[ma Intonesija|ma lili mute Intonesija]] li ma lili mute pi suli nanpa wan. {{nimi ijo|ma lili mute Salitomeli|Saaristomeri|toki Sumi}} li ma lili mute pi mute nanpa wan. ma lili mute ante li [[ma Nijon]] li [[ma Juke]] li ante mute... l38hdkdqfs7rs4nubi61m97gk4ost4k 66819 66818 2026-06-09T14:36:36Z Antoniokf5 4536 mi pona e pakala 66819 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} [[sitelen:Indonesia Map Flag.svg|thumb|296x296px|sitelen ma pi ma lili mute Intonesija]] '''ma lili mute''' li [[ma lili]] lon kulupu. ona li ken lon [[telo suli]] anu telo lili. [[ma Intonesija|ma lili mute Intonesija]] li ma lili mute pi suli nanpa wan. {{nimi ijo|ma lili mute Salitomeli|Saaristomeri|toki Sumi}} li ma lili mute pi mute nanpa wan. ma lili mute ante li [[ma Nijon]] li [[ma Juke]] li ante mute... im3fsyq8opx8mws05nb6sn4isy8uswf ma Matela 0 11492 66822 2026-06-09T15:50:36Z Antoniokf5 4536 mi pali e lipu pi ma Matela. 66822 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma Matela|nimi mama=Região Autónoma da Madeira|ma=ma lili mute|ma tomo lawa=[[ma tomo Kunsal]]|ma suli=[[ma Potuke]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Kunsal]]|kipisi ma=|len ma=[[File:Flag of Madeira.svg|150px]]|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Madeira.png|100px]]}} {{nimi ijo|'''ma Matela'''|Madeira|toki Potuke}} li [[ma lili mute]] li kipisi ma lon [[ma Potuke]]. ma Matela li lon [[telo suli Alansi]]. ona la ma tomo lawa en ma tomo suli pi nanpa wan li [[ma tomo Kunsal]]. ma Matela li ma lili 2 la, ma lili li nimi e [[ma lili Matela]] e [[ma lili Poto Santo]]. gc5gqxlius5h0uo89och4jvooclunwd yupekosi 0 11493 66827 2026-06-09T22:26:08Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "jan li pali e ijo. tenpo kama la jan li ante e ijo li pakala e ijo ni. ni la ona li '''yupekosi'''. [[jan So Luka]] li pali e [[sitelen “utala mun”]] lon tenpo sike nanpa 1977. tenpo mute kama la ona li ante e sitelen. ni la sitelen li pakala. == kalama == nimi “y” li lon ala toki pona. taso ni li nimi pi toki pona. jan li kalama ante tawa nimi. jan mute li kepeken kalama “j” tawa ona." 66827 wikitext text/x-wiki jan li pali e ijo. tenpo kama la jan li ante e ijo li pakala e ijo ni. ni la ona li '''yupekosi'''. [[jan So Luka]] li pali e [[sitelen “utala mun”]] lon tenpo sike nanpa 1977. tenpo mute kama la ona li ante e sitelen. ni la sitelen li pakala. == kalama == nimi “y” li lon ala toki pona. taso ni li nimi pi toki pona. jan li kalama ante tawa nimi. jan mute li kepeken kalama “j” tawa ona. eljqouti5htybccjn7mvhntoyao3v9a toki Pasi 0 11494 66837 2026-06-10T05:24:26Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq moved page [[toki Pasi]] to [[toki Ilan]] over redirect 66837 wikitext text/x-wiki #TAWA [[toki Ilan]] mosf4kxcmpimi4kx5r7vxdxqki78mot 66838 66837 2026-06-10T05:24:47Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 tenpo pini la lipu ni li tawa [[toki Ilan]]. mi ante e ni tawa [[tshvyvyg]]. 66838 wikitext text/x-wiki #TAWA [[tshvyvyg ]] 61bf0nir3tl3qpgb5kos8u7p7stkh0a 66839 66838 2026-06-10T05:25:05Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 tenpo pini la lipu ni li tawa [[tshvyvyg]]. mi weka e ni. 66839 wikitext text/x-wiki Cfcfc fc cf fyc yt fy igtn3f1obqki4lrwqm0qslg23sq7427 66840 66839 2026-06-10T05:25:29Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 lipu ni li tawa [[toki Ilan]] 66840 wikitext text/x-wiki #TAWA [[toki Ilan]] mosf4kxcmpimi4kx5r7vxdxqki78mot ma Kintanalo 0 11495 66846 2026-06-10T10:43:50Z Modahabbab 293 lipu ni li tawa [[ma Kintana Lo]] 66846 wikitext text/x-wiki #TAWA [[ma Kintana Lo]] ji4ncqkc7qt1zqnfahm6otgaoon0a4z kipisi:ma Kintanalo 10 11496 66848 2026-06-10T10:45:04Z Modahabbab 293 jan Modahabbab li ante e nimi pi lipu "[[kipisi:ma Kintanalo]]" tawa lipu "[[kipisi:ma Kintana Lo]]" 66848 wikitext text/x-wiki #TAWA [[kipisi:ma Kintana Lo]] kfgle9cpldz4snzvc4i35ql1vqtqxzp ilo Linu Lupuntu 0 11497 66850 2026-06-10T10:56:38Z たるん 3498 Created by translating the page "[[:ja:Special:Redirect/revision/109300892|Lubuntu]]" 66850 wikitext text/x-wiki {{nimi ijo|ilo Linu Lupuntu|Lubuntu|toki Inli}} li [[ilo kon lawa]] li [[ilo Linu]]. ona li wile e ni: ilo sona pi wawa ala li ken tawa e ona. ona li tan [[ilo Linu Upuntu]]. == tenpo pini == tenpo pini la, jan pi kulupu pi ilo Linu Upuntu li pilin e ni: ilo sona wawa taso li ken tawa e ilo Linu Upuntu. tenpo mun nanpa 3 pi tenpo sike nanpa 2009 la, jan li open pali e ilo Linu Lupuntu tan ni: ilo pi tenpo pini li ken tawa e ona. tenpo mun nanpa 8 pi tenpo sike nanpa 2009 la, jan pali li pana e lipu ona tawa jan ale. == linja tawa == * [https://lubuntu.me lubuntu.me] (toki Inli) [[kulupu:ilo kon lawa]] [[kulupu:ilo Linu]] [[kulupu:ilo kon pi len ala]] g40iy40hylbpgfv1vx1pfeltunehww8 66851 66850 2026-06-10T11:03:49Z たるん 3498 66851 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Lubuntu logo (2).svg|thumb|sitelen nimi pi ilo Linu Lupuntu]] [[sitelen:Lubuntu 24.04 LTS PCManFM-Qt 1.4.1 file manager Lubuntu Arc theme - English.jpg|thumb|sitelen ni la, ilo Linu Upuntu li tawa]] {{nimi ijo|ilo Linu Lupuntu|Lubuntu|toki Inli}} li [[ilo kon lawa]] li [[ilo Linu]]. ona li wile e ni: ilo sona pi wawa ala li ken tawa e ona. ona li tan [[ilo Linu Upuntu]]. == tenpo pini == tenpo pini la, jan pi kulupu pi ilo Linu Upuntu li pilin e ni: ilo sona wawa taso li ken tawa e ilo Linu Upuntu. tenpo mun nanpa 3 pi tenpo sike nanpa 2009 la, jan li open pali e ilo Linu Lupuntu tan ni: ilo pi tenpo pini li ken tawa e ona. tenpo mun nanpa 8 pi tenpo sike nanpa 2009 la, jan pali li pana e lipu ona tawa jan ale. == linja tawa == * [https://lubuntu.me lubuntu.me] (toki Inli) [[kulupu:ilo kon lawa]] [[kulupu:ilo Linu]] [[kulupu:ilo kon pi len ala]] 0fi4ikqnxu2pkg0ihwr6guzedb2nego ma Kalisiko 0 11498 66855 2026-06-10T11:17:39Z Modahabbab 293 Modahabbab moved page [[ma Kalisiko]] to [[ma Kaliko]] over redirect 66855 wikitext text/x-wiki #TAWA [[ma Kaliko]] iusfk25z4gq91eva4pyb40d6zncyxrg kipisi:ma tomo Mesiko 10 11499 66857 2026-06-10T11:52:49Z Modahabbab 293 mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[File:Coat of arms of Mexico City, Mexico.svg|20 px]] [[ma tomo Mesiko]]" 66857 wikitext text/x-wiki [[File:Coat of arms of Mexico City, Mexico.svg|20 px]] [[ma tomo Mesiko]] m8rdl99b486iw53oqn4dg2jjitxhk54