lipu Wikipesija
tokwiki
https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
case-sensitive
Media
ilo
toki
jan
jan la toki
pali
pali la toki
sitelen
sitelen la toki
MediaWiki
MediaWiki la toki
kipisi
kipisi la toki
nasin ilo
nasin ilo la toki
kulupu
kulupu la toki
nimi
nimi la toki
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
ma Oselija
0
73
67020
56143
2026-06-12T00:59:18Z
Ineri28
2352
mi ante e nimi tan toki Inli. tenpo ni la, ona li sama nimi lon lipu ante pi lipu Wikipesija.
67020
wikitext
text/x-wiki
{{nasin toki ike}}{{pini ala}}{{poki sona ma
|nimi ma=ma Oselija
|nimi mama=Commonwealth of Australia
|ma=
|len ma=[[sitelen:Flag of Australia (converted).svg|border|130px]]
|sitelen lawa=[[sitelen:Coat of Arms of Australia.svg|101x85px]]
|sitelen ma = [[sitelen:Australia with AAT (orthographic projection).svg|220px]]
|toki lawa=[[toki Inli]]
|toki ante=
|nasin lawa=
|ISO 3166=AU
|mani=[[mani Tola pi ma Oselija]] ($) (AUD)
|ma tomo lawa=[[ma tomo Kanpela]]
|nanpa jan=23,401,892 (2016)
|mute jan la ma tomo suli=[[ma tomo Sini]]|ma suli=ma Osejanija
|jan lawa=[[jan lawa Sa nanpa tu wan pi ma Juke|jan lawa Sa nanpa tu wan]] (jan lawa mama)
jan San Moten (jan lawa pi tomo lawa)
jan Antoni Apanisi (jan nanpa wan pi tomo lawa)}}
{{nimi ijo|'''ma Oselija''' anu '''ma Oseja'''|Australia|toki Inli}} li ma lon [[ma Osejanija|ma suli Osejanija]]. ona la ma suli wan li lon telo. ma [[Tamenija]] en ma lili ante mute kin li lon telo sama.<ref>[http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f Constitution of Australia]". ComLaw. 9 July 1900. lukin 5 August 2011.</ref>
== tenpo pini ==
==== jan nanpa wan pi ma Oselija ====
tenpo sike 65,000 pini la, [[jan nanpa wan pi ma Oselija|jan nanpa wan]] li kama tan [[ma Asija]].<ref>Fagan, Brian M.; Durrani, Nadia (2018). People of the Earth: An Introduction to World Prehistory. Taylor & Francis. pp. 250–253. <nowiki>ISBN 978-1-351-75764-5</nowiki>.</ref><ref>Oppenheimer, Stephen (2013). Out of Eden: The Peopling of the World. Little, Brown Book Group. pp. 111–. <nowiki>ISBN 978-1-78033-753-1</nowiki>.</ref> ona li jo e ma mute e toki mute.<ref>Encyclopædia Britannica.</ref> ona li pali e ilo alasa mute li alasa e soweli e kala e waso e kasi. palisa alasa en palisa tawa kama li ni. jan nanpa wan ni li pali ala e tomo suli. kin la ona li tawa kepeken kulupu lili.
tenpo sike 2500 pini (nanpa li ken mute)<ref>"[https://www.tsra.gov.au/the-torres-strait/general-history General History]" J. Burton, Torres Strait Regional Authority. lukin 22 July 2023</ref> la [[kulupu jan pi ma telo Towe|kulupu jan]] li tawa ma telo Towe tan [[ma Intonesija]]. ma telo ni li lon poka pi [[ma Kinlan]] li ma linja wan lon tenpo pini la jan li ken tawa lon ona. ona li toki tawa jan nanpa wan ante la toki wan ona li jo e nimi mute sama. ona li pali e ilo telo tawa li tawa mute lon telo.
==== jan kama pi ma Elopa ====
tenpo sike nanpa 1606 la, jan pi [[ma Netelan]] li lukin tawa ma Oselija. ona li sitelen e ma selo mute, li pana e nimi {{nimi ijo|"ma Niju Olan"|Nieuw-Holland|toki Netelan|ma Olan sin|ipa=}}. taso, ona li lon ala e tomo.<ref>Davison, Hirst and Macintyre, p. 233</ref> {{nimi ijo|jan Sen Ku|James Cook|toki Inli}} pi [[ma Inli]] li sitelen e ma selo mute kin lon tenpo sike nanpa 1770. ona li pana e nimi {{nimi ijo|"ma Nu Sa Weja"|New South Wales|toki Inli|ma Kinla sin pi lon ante|ipa=}} tawa ma selo ni. ona li toki e ni: jan ala li lawa e ma ni la ma Inli li jo e ma selo ni.<ref>Goucher, Candice; Walton, Linda (2013). World History: Journeys from Past to Present. Routledge. pp. 427–428. <nowiki>ISBN 978-1-135-08829-3</nowiki>.</ref> tenpo sike nanpa 1788 la, ma Inli li weka e jan ike e jan pakala tawa ma Nu Sa Weja.<ref>"[http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/european-discovery-and-colonisation European discovery and the colonisation of Australia]". Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts, Commonwealth of Australia. 11 January 2008. lukin 7 May 2010.</ref>
jan pi ma Inli li utala li moli li lawa e jan nanpa wan.<ref>Attwood, Bain; Foster, Stephen Glynn (2003) ''Frontier Conflict: The Australian Experience'' National Museum of Australia <nowiki>ISBN 978-1-876944-11-7</nowiki> p. 89</ref> ona li lanpan e jan lili tan mama pi jan nanpa wan.<ref>Attwood, Bain (2005). Telling the truth about Aboriginal history. Crows Nest, New South Wales: Allen & Unwin. <nowiki>ISBN 978-1-74114-577-9</nowiki>.</ref> tenpo ni la, ni li awen, taso ni li pana kin e pilin ike tawa jan nanpa wan pi tenpo ni. ona li pana e nimi "[[kulupu jan lanpan]]" tawa jan nanpa wan tan ijo tenpo ni.<ref>"[https://australian.museum/learn/first-nations/stolen-generation/ The Stolen Generation]" The Australian Museum. 22 June 2020. lukin 3 May 2021.</ref>
tenpo ni la kulupu nanpa wan mute li weka anu lon ala. nasin mute ona en toki ona li lon ala. lon poka telo la ni li lon. ale ni li tan utala jan pi ma Elopa. ona li ante e ma li pali e tomo li tawa weka e jan li toki e ni: sina o toki ala e toki sina lon ma mi. toki mute ni li kama lon li kama wawa lon tenpo ni.<ref>"[https://aiatsis.gov.au/explore/languages-alive Languages Alive]" Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies. lukin 22 july 2023</ref><ref>"[https://www.endangeredlanguages.com/#/4/-26.827/148.089/0/100000/0/low/mid/high/dormant/awakening/unknown Endangered Languages Map]" Endangered Languages Project.</ref>
==== kiwen mani ====
tenpo sike nanpa 1823 la jan pi [[ma Witowija]] li lukin e kiwen mani jelo lon ma anpa. ni li suli ala tawa ona lon tenpo ni.<ref>The Examiner (1934) "Keep It Quiet!" Anniversary of Gold Discovery: An Unsettling Factor https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/51857157</ref> tenpo sike nanpa 1850 tawa tenpo sike nanpa 1860 la kiwen mani mute li kama sona.<ref>"[https://www.visitmelbourne.com/regions/goldfields/see-and-do/art-and-culture/history-and-heritage/gold-rush-history Gold Rush History]" Official Site for Melbourne, Victoria.</ref> tenpo ni la jan li sona e ni: [[ma Kaliponja]] la jan li kama jo e mani mute tan kiwen mani. tan ni la jan li kama lon [[ma Witowija]] li wile e pakala e ma li wile kama jo e mani mute. jan pali pi [[ma Sonko]] li tawa ma Witowija. ona mute li pali tawa ni: jan pi ma Juke li wile e mani tan ona.<ref>"[https://www.nma.gov.au/explore/features/harvest-of-endurance/scroll/chinese-gold-miners Chinese Gold Miners]" National Museum of Australia. lukin 22 July 2023</ref> tenpo ni kin la ma tomo Pentiko li jo e toki mute e nasin mute e jan mute tan ma Sonko.
tenpo sike nanpa 1854 la kulupu lawa li pali e lawa mani sin. ona li ni: jan pali li wile e pana e mani mute tawa kulupu lawa pi [[ma Witowija]] pi [[ma Juke]]. kin la, jan utala lawa li kama jo e mani li lukin ala e pakala lawa. tan ni la jan pali mute li awen pali ala li kama jo e ilo moli. kulupu lawa li tawa e jan utala tawa ma tomo. ona li utala la jan li moli. tan ni la, kulupu nasin lawa sin li pali. kin la, pilin pi nasin lawa pi ma Oselija li ante.
==== kama ma wan ====
tenpo sike nanpa 1788 tawa sike nanpa 1900 la ma ni li ma sin luka wan pi [[ma Juke]]. ona li jo e jan lawa ante e kulupu utala ante e mute ante. tenpo sike nanpa 1890 tawa sike nanpa 1898 la jan lawa li toki e ni lon kulupu toki: ona li wile e kulupu e ma ale pi ma Oselija. ona li pali e lipu ma lawa sin li pana wile tawa jan. tenpo suno wan pi tenpo sike nanpa 1901 la ona li kama e ma wan Oselija. <ref>[https://peo.gov.au/understand-our-parliament/history-of-parliament/federation/the-federation-of-australia/ The Federation of Australia]. Parliamentary Education Office (PEO). lukin 1 November 2022</ref>
==== lawa walo pi ma Oselija ====
lon tenpo kama ma wan la jan li pali e lawa sin. lawa li ni: jan kule walo ala li ken kama lon ala lon ma Oselija. ma Oselija li ma pi jan walo taso. ni li tan pilin ike tawa kulupu ante lon tenpo ona.<ref>https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/white-australia-policy</ref> tan ni la kulupu lawa li ken ni: jan li tan ma Elopa ala la ona li wile e pini e sitelen lukin. sitelen lukin ni pona ala li wile e sona mute la jan mute lili pi ma Elopa ala li kama tawa ma Oselija. lon tenpo pini pi [[utala suli nanpa tu]] la ma Oselija li wile e jan mute. tan ni la kulupu lawa li lawa e lawa ni. jan pi [[ma Elopa seli]] li tawa ma Oselija. tenpo sike nanpa 1966 la kulupu lawa pi jan Talo Tole li open e weka lawa ni. tenpo sike nanpa 1975 la kulupu lawa pi [[jan Ko Witelan|jan Ko Witelama]] li weka e ona ale kepeken lawa sin. lawa sin li ni: jan ale o pona tawa jan pi ma ale. jan ante li open kama la jan tan [[ma Wije]] li tawa tan [[utala pi ma Wije]].<ref>"[https://www.naa.gov.au/explore-collection/immigration-and-citizenship/migrant-stories/vietnam Immigration and Citizenship > Migrant Stories > Vietnam]" National Archives of Australia. lukin 23 July 2023</ref>
====tenpo poka ni====
tenpo sike nanpa 1997 la lipu sin pi kulupu lawa li pali. lipu ni li lukin e [[kulupu jan lanpan]]. ona li pana sona pi jan nanpa wan pi kulupu jan lanpan li sitelen e ijo ike ante tan ni.<ref>"[https://humanrights.gov.au/our-work/bringing-them-home-report-1997 Bringing Them Home Report - Report of the National Inquiry into the Separation of Aboriginal and Torres Strait Islander Children from Their Families]" (1997) R. Wilson; M. Dodson. Australian Human Rights Commission.
</ref> tenpo sike nanpa 2008 la kulupu lawa pi [[jan Kewi Wate]] li toki e ni tawa [[jan nanpa wan pi ma Oselija|jan nanpa wan]]: "mi pakala, lon tenpo ni la mi mute li wile e pona e pakala mi." <ref>"[https://www.indigenous.gov.au/reconciliation/apology-australias-indigenous-peoples Apology to Australia's Indigenous peoples]" (2008) K. Rudd. Commonwealth of Australia.</ref>
ma Oselija li pilin poka tawa [[ma Mewika]] la ona en ma Mewika li utala lon [[ma Akan]] li utala lon [[ma Ilakija]].
lon tenpo poka ni la ona en [[ma Sonko]] li jo e esun mute. ona li wile e kiwen mute tan ma Oselija.
== ma ==
[[telo suli Insija]] en [[telo suli Pasipi]] li poki e ma Oselija. kin la, [[telo Arafura]] en [[telo Timor]] li lon. selo ma pi [[ma Kinlan]] la, [[telo Coral]] li lon kin.
ma Oselija jo e ma kipisi pi luka wan e ma kipisi ante tu wan. kin la, ona jo e ma kipisi ante pi telo ante. ma lon ma Oselija li ni:
==== ma kipisi ====
* [[ma Kinlan]] (QLD)
* [[ma Niju Sato Weli|ma Nu Sa Weja]] (NSW)
* [[ma Sato Oselija|ma Satoselija]] (SA)
* [[ma Tamenija]] (TAS)
* [[ma Wesa Oselija|ma Wesan Oselija]] (WA)
* [[ma Witowija]] (VIC)
==== ma kipisi lili ====
''lon ma Oselija''
* [[ma Ensi]] (NT)
* [[ma Asete|ma Esisi]] (ACT)
* [[ma Jewipe|ma Sewipe]] (JBT)
''ma telo''
* [[ma telo Kisema]]
* [[ma telo Koko (Kilin)|ma telo Koko Kilin]]
* [[ma telo Nopa]]
== jan ==
tenpo sike 2016 la jan lawa li pali e lipu nanpa jan, pini la ona li lukin e ni: jan 23,401,892 li lon ma Oselija.
ma suli la ma Oselija li jo ala e jan mute. jan mute li poka e selo ma e telo suli.
====== ma mama jan ======
lipu nanpa jan la jan lawa li sitelen e ni: ma mama sina li seme? jan li sitelen e ni:
{| class="wikitable sortable"
!len
!ma mama
!kipisi
!sona mute
|-
|[[sitelen:Flag of England.svg|18x18px]]
|[[ma Inli]]
|36.1%
|
|-
|[[sitelen:Flag of Australia (converted).svg|19x19px]]
|[[ma Oselija]]
|33.5%
|ni la jan mute li tan [[ma Juke]].
|-
|[[sitelen:Flag of Ireland.svg|18x18px]]
|[[ma Ele]]
|11.0%
|
|-
|[[sitelen:Flag of Scotland.svg|19x19px]]
|[[ma Sukosi]]
|9.3%
|
|-
|[[sitelen:Flag of the People's Republic of China.svg|19x19px]]
|[[ma Sonko]]
|5.6%
|
|-
|[[sitelen:Flag of Italy.svg|19x19px]]
|[[ma Italija]]
|4.6%
|
|-
|[[sitelen:Flag of Germany.svg|19x19px]]
|[[ma Tosi]]
|4.5%
|
|-
|[[sitelen:Flag of India.svg|19x19px]]
|[[ma Palata]]
|2.8%
|
|-
|[[sitelen:Australian Aboriginal Flag.svg|19x19px]]
|[[jan nanpa wan pi ma Oselija|ma pi jan nanpa wan]]
|2.8%
|ni la ma Oselija li lawa utala e ma la ona li 'ma pi jan nanpa wan' li [[kulupu jan pi ma telo Towe| ma telo Towe]] kin.
|-
|[[sitelen:Flag of Greece.svg|19x19px]]
|[[ma Elina|ma Elena]]
|1.8%
|
|-
|[[sitelen:Flag of the Netherlands.svg|19x19px]]
|[[ma Netelan]]
|1.6%
|
|-
|[[sitelen:Flag of the Philippines (traditional royal blue).svg|19x19px]]
|[[ma Pilipina]]
|1.4%
|
|-
|[[sitelen:Flag of Vietnam.svg|19x19px]]
|[[ma Wije]]
|1.4%
|
|-
|[[sitelen:Flag of Lebanon.png|19x19px]]
|[[ma Lunpan]]
|1%
|
|}
====== toki mama jan ======
...
====== suli pi ma tomo ======
tan pi sona ni: <ref>Australian Bureau of Statistics (2021). Regional Population. https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release</ref>
{| class="wikitable sortable"
!
!nanpa jan
!nimi pi ma tomo
!nimi lon toki Inli
!ma kipisi
!ma kipisi la ona li ma tomo lawa ala lawa?
|-
|1
|5,259,764
|ma tomo Sini
|Sydney
|[[ma Niju Sato Weli|ma Nu Sa Weja]]
|lawa
|-
|2
|4,976,157
|ma tomo Mepin
|Melbourne
|[[ma Witowija]]
|lawa
|-
|3
|2,568,927
|ma tomo Pipan
|Brisbane
|[[ma Kinlan]]
|lawa
|-
|4
|2,192,229
|ma tomo Pe
|Perth
|[[ma Wesa Oselija|ma Wesan Oselija]]
|lawa
|-
|5
|1,402,393
|ma tomo Atele
|Adelaide
|[[ma Sato Oselija|ma Satoselija]]
|lawa
|-
|6
|706,673
|ma tomo Koko
|Gold Coast
|[[ma Kinlan]]
|ala
|-
|7
|509,894
|ma tomo Nukase
|Newcastle
|[[ma Niju Sato Weli|ma Nu Sa Weja]]
|ala
|-
|8
|482,250
|ma tomo Kanpa
|Canberra
|[[ma Asete|ma Esisi]]
|lawa
|-
|9
|355,631
|ma tomo Sansanko
|Sunshine Coast
|[[ma Kinlan]]
|ala
|-
|10
|305,880
|ma tomo Ulunkon
|Wollongong
|[[ma Niju Sato Weli|ma Nu Sa Weja]]
|ala
|-
|11
|289,400
|ma tomo Silon
|Geelong
|[[ma Witowija]]
|ala
|-
|12
|251,047
|ma tomo Opa
|Hobart
|[[ma Tamenija]]
|lawa
|-
|13
|181,665
|ma tomo Tanwi
|Townsville
|[[ma Kinlan]]
|ala
|-
|14
|155,638
|ma tomo Kense
|Cairns
|[[ma Kinlan]]
|ala
|-
|15
|148,801
|ma tomo Tawin
|Darwin
|[[ma Ensi]]
|lawa
|}
== soweli ==
[[sitelen:Kangaroo and joey03.jpg|thumb|[[soweli noka suli]] kepeken soweli sin ona.]]
soweli mute li lon ma Oselija taso. ona mute li ante mute tan soweli pi ma ante. soweli pi ma Oselija li ni:
* soweli noka suli (nasin sona: ''Macropodidae'') li jo e noka suli li tawa wawa kepeken noka ona. noka ona li tawa sewi e ona la ona li tawa sinpin. mama ona li jo e poki lon sijelo sinpin ona. soweli sin li awen lon poki ni.
* soweli awen kasi (nasin sona: ''Phascolarctos cinereus)'' li walo pimeja li jo e kute suli. ona li tawa lili li lape mute lon kasi kiwen tan ni: ona li moku e lipu kasi taso.
* [[soweli pi uta waso|soweli uta waso]].(nasin sona'': Ornithorhynchus anatinus)'' li jo e uta waso li jo e noka akesi. mama ona li pana e sike mama. mije ona li jo e noka pi telo moli.
* waso suli ma (nasin sona: ''Dromaius novaehollandiae'') li waso tawa sewi ala. ona li tawa lon ma. ona li jo e sijelo suli e palisa lawa suli e lawa lili.
* soweli palisa monsi (nasin sona: ''Tachyglossidae'') li jo e palisa mute lon monsi ona. palisa ni li pilin ike tawa soweli ante. ona li moku e pipi. mama ona li pana e sike mama. lawa ona li lili li jo e uta palisa.
soweli noka suli en waso suli ma li soweli pi sitelen lawa pi ma Oselija. ni li tan ni: soweli ni li ken ala tawa monsi la ma Oselija li tawa sinpin taso.<ref>"[https://www.pmc.gov.au/honours-and-symbols/commonwealth-coat-arms Commonwealth Coat of Arms]" Australian Government, Department of the Prime Minister and the Cabinet. lukin 23 july 2023</ref>
== tan sona ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Oselija}}
[[kulupu:ma]]
[[kulupu:ma Osejanija]]
[[kulupu:ma Oselija]]
[[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]]
[[kulupu:ma lawa]]
3z7b4s147s166a3e7qp455scrs1zc54
toki Tosi
0
470
66996
57119
2026-06-11T16:46:12Z
Sutopatikuna
6688
mi pona e pakala pi toki Tosi
66996
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona toki|nimi toki=toki Tosi|nimi mama=Deutsch|kulupu toki=Palata Elopa|sitelen=|kalama=[dɔʏtʃ]|ma=[[ma Tosi]]<br>[[ma Lusepu]]<br>[[ma Esalasi]]<br>[[ma Suwasi]]<br>[[ma Posuka]]<br>[[ma Pesije]]|ISO 639-1=de|ISO 639-2=deu|ISO 639-3=deu|kulupu toki ante=* [[kulupu toki Kemani|Kemani]]}}
{{lili ike}}
jan li toki e {{nimi ijo|'''toki Tosi'''|Deutsch}} lon [[ma Tosi]] en lon [[ma Lusepu]] en lon [[ma Esalasi]] en lon [[ma Suwasi]]. jan pi mute lili li toki e toki Tosi lon ma ante. [[ma Posuka]] en [[ma Pesije]] en [[ma Italija]] la, jan pi mute lili li toki Tosi.
== kalama ==
{| class="wikitable mw-collapsible"
! colspan="5" |kalama open
|-
!<abbr>DE</abbr>
!<abbr>AT</abbr>
!<abbr>CH</abbr>
!nimi lon toki Tosi kepeken kalama ni
!lon toki pona
|-
! colspan="5" |kalama open (meso)
|-
| colspan="3" |<big>a</big>
|'''''a'''lles, K'''a'''lender''
|a
|-
| colspan="3" |<big>aː</big>
|'''''a'''ber, s'''ah''', St'''aa'''t''
|a
|-
| colspan="3" |<big>ɛ</big>
|'''''E'''nde, h'''ä'''tte''
|
|-
| colspan="3" |<big>ɛː</big>
|''sp'''ä'''t, w'''äh'''len''
|
|-
| colspan="3" |<big>eː</big>
|'''''e'''ben, g'''eh'''en, M'''ee'''r''
|e
|-
| colspan="3" |<big>ɪ</big>
|'''''i'''st''
|
|-
| colspan="3" |<big>iː</big>
|''l'''ie'''be, Berl'''i'''n, '''ih'''m''
|i
|-
| colspan="3" |<big>ɔ</big>
|''k'''o'''mmen''
|
|-
| colspan="3" |<big>oː</big>
|'''''o'''der, h'''oh'''e, B'''oo'''t''
|o
|-
| colspan="3" |<big>œ</big>
|'''''ö'''ffnen''
|
|-
| colspan="3" |<big>øː</big>
|'''''Ö'''sterreich, M'''öh'''re, adi'''eu'''''
|
|-
| colspan="3" |<big>ʊ</big>
|'''''u'''nd''
|
|-
| colspan="3" |<big>uː</big>
|''H'''u'''t, K'''uh'''''
|u
|-
| colspan="3" |<big>ʏ</big>
|''m'''ü'''ssen, '''Y'''psilon''
|
|-
| colspan="3" |<big>yː</big>
|'''''ü'''ber, M'''üh'''e, ps'''y'''chisch''
|
|-
! colspan="5" |kalama open tu
|-
| colspan="3" |<big>aɪ</big>
|'''''ei'''n, K'''ai'''ser, H'''ay'''dn, Verl'''eih''', Sp'''ey'''er''
|
|-
| colspan="3" |<big>aʊ</big>
|'''''au'''f''
|
|-
| colspan="3" |<big>ɔʏ</big>
|'''''Eu'''ro, H'''äu'''ser''
|
|-
! colspan="5" |kalama pi open lili
|-
| colspan="2" |<big>ɐ</big>
|<big>ər</big>
|''imm'''er'''''
|
|-
| colspan="3" |<big>ə</big>
|''Nam'''e'''''
|
|}
{| class="wikitable mw-collapsible"
! colspan="5" |kalama pi open ala
|-
!<abbr>DE</abbr>
!<abbr>AT</abbr>
!<abbr>CH</abbr>
!nimi lon toki Tosi kepeken e kalama ni
!lon toki pona
|-
| colspan="3" |<big>b</big>
|'''''b'''ei; a'''b''''' (<abbr>AT</abbr>, <abbr>CH</abbr>)
|ken la, sama "p"
|-
| colspan="3" |<big>ç</big>
|''i'''ch''', dur'''ch'''; '''Ch'''ina'' (<abbr>DE</abbr>)
|
|-
| colspan="3" |<big>d</big>
|'''''d'''ann; Klei'''d''''' (<abbr>AT</abbr>, <abbr>CH</abbr>)
|ken la, sama "t"
|-
| colspan="3" |<big>f</big>
|'''''f'''ür, '''v'''on, '''Ph'''änomen''
|
|-
| colspan="3" |<big>ɡ</big>
|'''''g'''ut; Ta'''g''''' (<abbr>AT</abbr>, <abbr>CH</abbr>)
|ken la, sama "k"
|-
| colspan="3" |<big>h</big>
|'''''h'''at''
|
|-
| colspan="3" |<big>j</big>
|'''''J'''ahr, '''Y'''o-'''Y'''o''
|j
|-
| colspan="3" |<big>k</big>
|'''''k'''ann, '''c'''remen, se'''ch'''s; Ta'''g''''' (<abbr>DE</abbr>); '''''Ch'''ina'' (<abbr>AT</abbr>, <abbr>CH</abbr>)
|k
|-
| colspan="3" |<big>l</big>
|'''''L'''eben''
|l
|-
| colspan="3" |<big>l̩</big>
|''Mant'''el'''''
|
|-
| colspan="3" |<big>m</big>
|'''''M'''ann''
|m
|-
| colspan="3" |<big>m̩</big>
|''groß'''em'''''
|
|-
| colspan="3" |<big>n</big>
|'''''N'''ame''
|n
|-
| colspan="3" |<big>n̩</big>
|''beid'''en'''''
|
|-
| colspan="3" |<big>ŋ</big>
|''la'''ng'''''
|
|-
| colspan="3" |<big>p</big>
|'''''P'''erson, a'''b''''' (<abbr>DE</abbr>)
|p
|-
| colspan="3" |<big>pf</big>
|'''''Pf'''effer''
|
|-
|<big>ʁ</big>
| colspan="2" |<big>r</big>
|'''''r'''eden''
|ken la, sama "l"
|-
| colspan="3" |<big>s</big>
|''la'''ss'''en, gro'''ß''', Hau'''s'''''
|s
|-
| colspan="3" |<big>ʃ</big>
|'''''sch'''on, '''S'''tadt, '''s'''pitz, '''Ch'''ampagner, '''Sk'''i''
|ken la, sama "s"
|-
| colspan="3" |<big>t</big>
|'''''T'''ag, Sta'''dt'''; Klei'''d''''' (<abbr>DE</abbr>)
|t
|-
| colspan="3" |<big>ts</big>
|'''''Z'''eit, Pla'''tz''', Po'''ts'''dam, '''C'''elle''
|
|-
| colspan="3" |<big>tʃ</big>
|''Ma'''tsch''', '''C'''ello''
|
|-
| colspan="3" |<big>v</big>
|'''''w'''as, '''V'''ase''
|ken la, sama "w"
|-
| colspan="3" |<big>x</big>
|''na'''ch'''''
|
|-
| colspan="3" |<big>z</big>
|'''''S'''ie, die'''s'''e''
|ken la, sama <nowiki>''s''</nowiki>
|-
| colspan="2" |<big>ʔ</big>
|
|''beamtet'' [bəˈʔamtət]
|
|}
== sitelen ==
toki Tosi li kepeken [[nasin sitelen Lasina]], li kepeken sitelen lili ni: {{sitelen lili lon toki Tosi}}
== nimi ==
* '''Hallo!/Guten Tag.''' = toki a!
* '''Wie geht es dir?''' = sina pilin seme?
* '''Es geht mir gut.''' = mi pilin pona.
* '''Wie heißt du?''' = nimi sina li seme?
* '''Ich heiße...''' = nimi mi li jan...
* '''Auf Wiedersehen!''' = mi tawa!
* '''Schön!''' = pona a!
* '''Ich liebe dich.''' = mi olin e sina.
* '''Sprichst du Deutsch?''' = sina sona ala sona e toki Tosi?
* '''Ich spreche Deutsch.''' = mi sona e toki Tosi.
* '''Ich spreche kein Deutsch.''' = mi sona ala e toki Tosi.
== linja tawa ==
{{lipu Wikipesija pi toki ni li lon|de|toki Tosi}}
{{DEFAULTSORT:Tosi, toki}}
[[kulupu:ma Tosi]]
[[kulupu:toki pi ma Suwasi]]
02do5qcocxfdf386r67up9mlr19c6o2
ma Kiki
0
596
66984
63179
2026-06-11T12:55:45Z
Ростислав Инакомыслящин
2441
66984
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma
|nimi ma={{PAGENAME}}
|nimi mama=Кыргызстан
|ma=
|len ma=[[sitelen:Flag of Kyrgyzstan.svg|border|130px]]
|sitelen lawa=[[File:Emblem of Kyrgyzstan.svg|101x85px]]
|toki lawa=[[toki Kiki]] <br> [[toki Losi]]
|toki ante=[[toki Opeki]]
|nasin lawa=
|ISO 3166=KG
|mani=mani Kiliki (<u>c</u>)
|ma tomo lawa=[[ma tomo Pike]]
|kalama musi ma=Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни (kalama musi ma pi ma Kilisa) <br> [[File:Kyrgyzstan (instrumental).ogg]]
|sitelen ma=[[sitelen:Kyrgyzstan (orthographic projection).svg|220px]]
|toki anpa pi sitelen ma=ma Kilisa lon sike ma (laso)}}
{{nimi ijo|'''ma Kiki'''|Кыргызстан|toki Kiki}} anu '''ma Kilisa''' anu '''ma Kilisisan''' li ma lon [[ma Asija insa]]. ma Kilisa li lon poka pi [[ma Sonko]] <!-- China --> li lon poka pi [[ma Kasatan]] <!-- Kazakhstan --> li lon poka pi [[ma Opeki]] <!-- Uzbekistan --> li lon poka pi [[ma Tosiki]].
== tenpo pini ==
== ma ==
== jan ==
== tan sona ==<!-- Tajikistan -->
{{ma Asija}}
[[kulupu:ma Asija insa]]
{{DEFAULTSORT:Kilisa, ma}}
[[kulupu:ma lawa|Kilisa]]
475w1qvf8axdeteak4p4pq13ci79d2u
kulupu pi ma lili
0
780
66989
58627
2026-06-11T16:21:13Z
Antoniokf5
4536
mi pali sona e ma intonesija
66989
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}[[sitelen:Hawaje.jpg|thumb|[[ma Awawi]] li jo e ma lili mute]]
[[sitelen:Indonesia Map Flag.svg|thumb|kulupu pi ma lili Intonesija]]
'''kulupu pi ma lili''' li jo e [[ma lili]] mute. ona li ken lon [[telo suli]] anu telo lili. [[ma Intonesija|kulupu pi ma lili Intonesija]] li kulupu pi suli nanpa wan. {{nimi ijo|kulupu pi ma lili Salitomeli|Saaristomeri|toki Sumi}} li kulupu pi mute nanpa wan. kulupu pi ma lili ante li [[ma Nijon]] li [[ma Juke]] li [[ma Pilipina]] li ante mute...
[[kulupu:kulupu pi ma lili]]
s9gxy4ml1qcy0ur6lylv3x3rr5rl3sg
ale
0
929
67023
65859
2026-06-12T01:33:33Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
67023
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{o lukin lon nimi|ale}} [[File:Ale - sitelen pona pu (monospaced).svg|thumb|nimi “ale” lon sitelen pona]][[sitelen:NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|alt=|thumb|165x165px|[[kulupu mun]] weka mute]]
'''ale''' anu '''ali''' la [[ijo]] li lon. ijo ni li [[mun]] li [[ma]] li ijo lon ni. ale li ijo anu [[wawa]]. ale la [[tenpo]] li lon. jan li ken ala sona e suli ale tan ni: jan li ken ala lukin e ale. taso ale pi lukin jan la jan li ken sona e suli.
[[nanpa]] ante la ale li suli mute a. nanpa la ale li pini ala. taso jan li sona ala e ni: ale pi lon ni li pini ala pini?
tenpo pini la jan li pilin e ni: ale li sike e [[ma|ma ni]]. taso tenpo ni la jan li sona e ni: ma ni li sike e [[suno mi|suno]]. suno li sike e insa pi [[kulupu mun mi|kulupu mun ni]].
mrdm33q77552o624r59ymi3uugvxyxz
ma Potuke
0
1246
66997
66816
2026-06-11T16:50:12Z
Brabeusa
3661
66997
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|
| nimi ma = ma Potuke
| nimi mama = Républica Portuguesa
| ma =
| sitelen =
| toki pi anpa sitelen =
| len ma = [[sitelen:Flag of Portugal.svg|border|130px]]
| sitelen lawa = [[sitelen:Coat of arms of Portugal.svg|100px]]
| kalama musi ma = ''A Portuguesa'' <br> [[sitelen:Hino Nacional da Republica Portuguesa.ogg]]
| ma tomo lawa = [[ma tomo Lipowa]]
| ma suli =[[ma Elopa]]
| toki lawa = [[toki Potuke]]
| toki ante = [[toki Milante]]
| nasin sewi =
| nasin lawa =
| mani =[[mani Elo]]
| tenpo =
| ISO 3166 = PT
| sitelen ma = [[sitelen:EU-Portugal (orthographic projection).svg|220px]]
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = [https://www.portugal.gov.pt/ portugal.gov.pt]
| ma lili =
|jan lawa=[[jan Luwi Monsineku]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Lipowa]]|kipisi ma=[[ma Asole]], [[ma Matela]]}}
{{nimi ijo|'''ma Potuke'''|Portugal|toki Potuke|ipa=[puɾtuˈɣal]}} li [[ma lawa|ma]] lon [[ma Elopa]]. ona li lon poka [[ma Epanja]]. ma Epanja en ma Potuke li [[ma Ipelija]]. [[toki lawa]] pi ma Potuke li [[toki Potuke]]. poka wan la [[telo Alansi]] li lon. ma Potuke li lawa e {{nimi ijo|[[kipisi ma pi ma Potuke]]|Regiões Autónomas|toki Potuke}} la [[ma Asole]] en [[ma Matela]] li ma lon telo Alansi<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Diário da Républica|toki tan=pt|linja=https://diariodarepublica.pt/dr/lexionario/termo/regioes-autonomas|tan=Regiões Autónomas|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>.
tenpo pini la ma Potuke li kama wawa lon [[telo suli]]. ona li kama jo e [[ma lawa suli]]. ona li lawa e [[ma Pasiju]] e [[ma Ankola]] e [[ma Mosanpi]] e [[ma Simolete]] e [[ma Kowa]] lon [[ma Palata]] e ma ante mute.
== nimi ==
toki Potuke la nimi suli pi ma Potuke li {{nimi ijo|"Républica Portuguesa"|ma pi jan ale Potuke|toki pona}}. sama la nimi lili pi ma Potuke li {{nimi ijo|"Portugal"|ma Potuke|toki pona}}. nimi pi ma Potuke li tan e nimi pi ma tomo lon [[ma Loma lawa|tenpo pini mute]] la, nimi pi {{nimi ijo|ma tomo Poto Kale|Portus Cale|toki Potuke}} li kama nimi "Potuke" lon tenpo pini.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Jonathan William Wade|toki tan=en|linja=https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=purduepress_previews|tan=Being Portuguese in Spanish: Reimagining Early Modern Iberian Literature, 1580-1640|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31|tenpo sama=2026-06-09}}</ref>
== toki ==
nasin toki lawa pi ma Potuke li [[toki Potuke]] li [[toki Milante]]<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rádio e Televisão de Portugal|toki tan=pt|linja=https://www.rtp.pt/noticias/cultura/parlamento-aprovou-mirandes-como-segunda-lingua-oficial-de-portugal-ha-25-anos_n1514194|tan=Parlamento aprovou mirandês como segunda língua oficial de Portugal há 25 anos|tenpo=2023-09-15|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>. toki Potuke la jan li toki lon ma Potuke ale. toki Milantela la jan li toki taso lon [[ma tomo Milantela]].{{ma Elopa}}
== ma ==
===ma tomo suli===
tenpo sike nanpa 2021 la ma tomo suli pi ma Potuke li ni li jo e nanpa jan ni:
{| class="sortable wikitable"
|- style="font-size:100%; text-align: center;"
! style="width:10px;" |#
! style="width:100px;" |ma tomo
! style="width:100px;" |nimi mama
! style="width:100px;" |nanpa jan
|-
!1
|[[ma tomo Lipowa]]
|''Lisboa''
|545 796
|-
!2
|[[ma tomo Potu]]
|''Porto''
|231 800
|-
!3
|[[ma tomo Wila Nowa Kaja]]
|''Vila Nova de Gaia''
|188 421
|-
!4
|[[ma tomo Amatola]]
|''Amadora''
|171 454
|-
!5
|[[ma tomo Paka]]
|''Braga''
|146 543
|-
!6
|[[ma tomo Kowinpa]]
|''Coimbra''
|106 655
|-
!7
|[[ma tomo Punsa]]
|''Funchal''
|105 590
|-
!8
|[[ma tomo Setupa]]
|''Setúbal''
|98 470
|-
!9
|[[ma tomo Amata]]
|''Almada''
|85 851
|-
!10
|[[ma tomo Akawakasen]]
|''Agualva-Cacém''
|81 006
|-
!11
|[[ma tomo Kelu]]
|''Queluz''
|73 047
|-
!12
|[[ma tomo Kiju Sintu]]
|''Rio Tinto''
|65 469
|-
!13
|[[ma tomo Pakelu]]
|''Barreiro''
|62,860
|-
!14
|[[ma tomo Awelu]]
|''Aveiro''
|62 130
|-
!15
|[[ma tomo Wiseju]]
|''Viseu''
|60 570
|}
[[kulupu:ma Elopa]]
[[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]
{{DEFAULTSORT:Potuke, ma}}[[kulupu:ma lawa]]
[[kulupu:ma Potuke| ]]
k06u7nhszve6ph3kb4bi11drndt7wev
67002
66997
2026-06-11T17:00:21Z
Brabeusa
3661
67002
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|
| nimi ma = ma Potuke
| nimi mama = Républica Portuguesa
| ma =
| sitelen =
| toki pi anpa sitelen =
| len ma = [[sitelen:Flag of Portugal.svg|border|130px]]
| sitelen lawa = [[sitelen:Coat of arms of Portugal.svg|100px]]
| kalama musi ma = ''A Portuguesa'' <br> [[sitelen:Hino Nacional da Republica Portuguesa.ogg]]
| ma tomo lawa = [[ma tomo Lipowa]]
| ma suli =[[ma Elopa]]
| toki lawa = [[toki Potuke]]
| toki ante = [[toki Milante]]
| nasin sewi =
| nasin lawa =
| mani =[[mani Elo]]
| tenpo =
| ISO 3166 = PT
| sitelen ma = [[sitelen:EU-Portugal (orthographic projection).svg|220px]]
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = [https://www.portugal.gov.pt/ portugal.gov.pt]
| ma lili =
|jan lawa=[[jan Luwi Monsineku]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Lipowa]]|kipisi ma=[[ma Asole]], [[ma Matela]]}}
{{nimi ijo|'''ma Potuke'''|Portugal|toki Potuke|ipa=[puɾtuˈɣal]}} li [[ma lawa|ma]] lon [[ma Elopa]]. ona li lon poka [[ma Epanja]]. ma Epanja en ma Potuke li [[ma Ipelija]]. [[toki lawa]] pi ma Potuke li [[toki Potuke]]. poka wan la [[telo Alansi]] li lon. ma Potuke li lawa e {{nimi ijo|[[kipisi ma pi ma Potuke]]|Regiões Autónomas|toki Potuke}} la [[ma Asole]] en [[ma Matela]] li ma lon telo Alansi<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Diário da Républica|toki tan=pt|linja=https://diariodarepublica.pt/dr/lexionario/termo/regioes-autonomas|tan=Regiões Autónomas|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>.
tenpo pini la ma Potuke li kama wawa lon [[telo suli]]. ona li kama jo e [[ma lawa suli]]. ona li lawa e [[ma Pasiju]] e [[ma Ankola]] e [[ma Mosanpi]] e [[ma Simolete]] e [[ma Kowa]] lon [[ma Palata]] e ma ante mute.
== nimi ==
toki Potuke la nimi suli pi ma Potuke li {{nimi ijo|"Républica Portuguesa"|ma pi jan ale Potuke|toki pona}}. sama la nimi lili pi ma Potuke li {{nimi ijo|"Portugal"|ma Potuke|toki pona}}. nimi pi ma Potuke li tan e nimi pi ma tomo lon [[ma Loma lawa|tenpo pini mute]] la, nimi pi {{nimi ijo|ma tomo Potu Kale|Portus Cale|toki Lasina}} li kama nimi "Potuke" lon tenpo pini.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Jonathan William Wade|toki tan=en|linja=https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=purduepress_previews|tan=Being Portuguese in Spanish: Reimagining Early Modern Iberian Literature, 1580-1640|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31|tenpo sama=2026-06-09}}</ref>
== toki ==
nasin toki lawa pi ma Potuke li [[toki Potuke]] li [[toki Milante]]<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rádio e Televisão de Portugal|toki tan=pt|linja=https://www.rtp.pt/noticias/cultura/parlamento-aprovou-mirandes-como-segunda-lingua-oficial-de-portugal-ha-25-anos_n1514194|tan=Parlamento aprovou mirandês como segunda língua oficial de Portugal há 25 anos|tenpo=2023-09-15|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>. toki Potuke la jan li toki lon ma Potuke ale. toki Milantela la jan li toki taso lon [[ma tomo Milantela]].{{ma Elopa}}
== ma ==
===ma tomo suli===
tenpo sike nanpa 2021 la ma tomo suli pi ma Potuke li ni li jo e nanpa jan ni:
{| class="sortable wikitable"
|- style="font-size:100%; text-align: center;"
! style="width:10px;" |#
! style="width:100px;" |ma tomo
! style="width:100px;" |nimi mama
! style="width:100px;" |nanpa jan
|-
!1
|[[ma tomo Lipowa]]
|''Lisboa''
|545 796
|-
!2
|[[ma tomo Potu]]
|''Porto''
|231 800
|-
!3
|[[ma tomo Wila Nowa Kaja]]
|''Vila Nova de Gaia''
|188 421
|-
!4
|[[ma tomo Amatola]]
|''Amadora''
|171 454
|-
!5
|[[ma tomo Paka]]
|''Braga''
|146 543
|-
!6
|[[ma tomo Kowinpa]]
|''Coimbra''
|106 655
|-
!7
|[[ma tomo Punsa]]
|''Funchal''
|105 590
|-
!8
|[[ma tomo Setupa]]
|''Setúbal''
|98 470
|-
!9
|[[ma tomo Amata]]
|''Almada''
|85 851
|-
!10
|[[ma tomo Akawakasen]]
|''Agualva-Cacém''
|81 006
|-
!11
|[[ma tomo Kelu]]
|''Queluz''
|73 047
|-
!12
|[[ma tomo Kiju Sintu]]
|''Rio Tinto''
|65 469
|-
!13
|[[ma tomo Pakelu]]
|''Barreiro''
|62,860
|-
!14
|[[ma tomo Awelu]]
|''Aveiro''
|62 130
|-
!15
|[[ma tomo Wiseju]]
|''Viseu''
|60 570
|}
[[kulupu:ma Elopa]]
[[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]
{{DEFAULTSORT:Potuke, ma}}[[kulupu:ma lawa]]
[[kulupu:ma Potuke| ]]
h5c6pr8j3xjdr277fo8p9qjgyn481jn
pan kili sike pi ma Italija
0
2313
67024
66196
2026-06-12T01:36:31Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[pan kili pi ma Italija]]" tawa lipu "[[pan kili sike pi ma Italija]]"
66196
wikitext
text/x-wiki
{{o lukin lon nimi|mulapisu|sitelen=Sitelen seli kiwen - mulapisu.svg}}
[[sitelen:Eq it-na pizza-margherita sep2005 sml.jpg|thumb|pan kili tan tomo moku pi [[ma tomo Napoli]]]]
{{nimi ijo|'''pan kili sike''' anu '''{{nimi|mulapisu}}'''|pizza|toki Italija}} li [[moku]] tan [[ma Italija]]. anpa la [[pan]] li lon. jan li pana e [[kili loje]] e [[ko pi telo mama]] lon sewi li ken pana e sijelo soweli e kili ante kin li seli e ona ale lon [[poki seli]]. ona li sike. taso ona li ken ante.
pan kili pi tenpo ni li tan [[ma tomo Napoli]]. taso ona li suli lon ma mute. ona li suli mute lon [[ma Elopa]] lon [[ma Mewika]] lon [[ma Oselija]]. jan mute li moku e ona tan ni: jan li ken moku e ona kepeken tenpo lili li ken moku e ona lon tawa.
[[kulupu:moku]]
[[kulupu:pan]]
[[kulupu:ma Italija]]
9nbdidczo7ayqm08t2zffxma0b3c2rv
ma Losi en ma Ukawina li utala
0
2626
67011
63033
2026-06-11T19:28:02Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
67011
wikitext
text/x-wiki
{{lon tenpo ni}}
[[sitelen:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|utala lon tenpo sike 2022]]
[[sitelen:Euromaidan collage.jpg|thumb|{{lipu li ala|toki utala Jelomatan|Q15224558}}]]
tenpo sike nanpa 2014 la [[ma Lusi|ma Losi]] li utala e [[ma Ukawina]]. tenpo sike nanpa 2026 la utala ni li awen. tenpo sike nanpa 2022 la ma Lusi li suli e utala.
pini la, jan mute pi ma Ukawina li toki utala tawa [[lawa ma]] ona. jan Wito Janukowi li [[jan lawa]] pi ma Ukawina. ona li weka e toki kulupu pi [[wan Elopa]]. jan mute li wile weka e lawa pi ma Ukawina, li pilin ike tawa ma Lusi, li pilin pona tawa [[kulupu ma Elopa]]. {{lipu li ala|toki utala Jelomatan|Q15224558}} la jan lawa pi ma Ukawina li lukin pakala e jan toki, li moli e ona. jan lawa pi ma Lusi li pilin pona tawa ni. taso jan pi toki utala li anpa e lawa ona, li pali e lawa sin. jan Wito Janukowi li tawa ma Lusi.
[[kulupu utala]] pi ma Lusi li tawa [[ma Kilin]]. taso ona li jo ala e len utala pi ma Lusi. ona li tawa [[ma Kilin]], li moli e jan, li monsuta e jan, li nasa e toki nasin. tan {{lipu li ala|ante lawa|Q40231}} nasa la lawa pi ma Kilin en {{lipu li ala|ma tomo Sewatapo|Q7525}} li weka tan ma Ukawina. ma Lusi li lanpan e ona. ni li open e utala. ma Lusi li lanpan e ma Kilin.
jan mute pi [[toki Lusi]] li lon ma Ukawina pi [[open suno]], li toki utala tawa lawa sin pi ma Ukawina. jan ni la, [[ma tomo Tonesiki]] en [[ma tomo Lukansiki]] li open weka tan ma Ukawina li [[toki e lawa sin]]. ma Lusi li pana e ilo utala e kulupu utala tawa ma ni.
tenpo sike nanpa 2021 la, kulupu utala pi ma Lusi li tawa insa pi ma Ukawina tan ma ona, tan [[ma Pelalusi]]. tan ma Pelalusi la, kulupu utala li lanpan e [[tomo wawa Sonlopeli]] li tawa [[ma tomo Kiju]]. ma Lusi li pana e [[ilo pakala]] mute lon ma tomo pi ma Ukawina. jan mute li moli. lawa pi ma mute li toki ike li pini e ni: ona en ma Lusi li ken esun.
open pi tenpo sike nanpa 2026 la ma Lusi li utala ike e [[ma Ukawina]]. ma Ukawina li lanpan e ma pi km 200 leko: ni li pona e ma Ukawina, li pana sona e ma ante la ma Ukawina li pona e utala ona pi [[ma Lusi]]. [[ma Mewika]] en [[ma Isale]] li utala e [[ma Ilan]]: ni li ike e ma Ukawina tan ni: ma Ukawina li wile e ilo utala pi [[ma Mewika]] anu [[ma Elopa]].
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:ma Lusi]]
[[kulupu:ma Ukawina]]
iu16qp8hh183svc3mmjh83uav2pgeds
67012
67011
2026-06-11T19:28:14Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[ma Lusi en ma Ukawina li utala]]" tawa lipu "[[ma Losi en ma Ukawina li utala]]"
67011
wikitext
text/x-wiki
{{lon tenpo ni}}
[[sitelen:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|utala lon tenpo sike 2022]]
[[sitelen:Euromaidan collage.jpg|thumb|{{lipu li ala|toki utala Jelomatan|Q15224558}}]]
tenpo sike nanpa 2014 la [[ma Lusi|ma Losi]] li utala e [[ma Ukawina]]. tenpo sike nanpa 2026 la utala ni li awen. tenpo sike nanpa 2022 la ma Lusi li suli e utala.
pini la, jan mute pi ma Ukawina li toki utala tawa [[lawa ma]] ona. jan Wito Janukowi li [[jan lawa]] pi ma Ukawina. ona li weka e toki kulupu pi [[wan Elopa]]. jan mute li wile weka e lawa pi ma Ukawina, li pilin ike tawa ma Lusi, li pilin pona tawa [[kulupu ma Elopa]]. {{lipu li ala|toki utala Jelomatan|Q15224558}} la jan lawa pi ma Ukawina li lukin pakala e jan toki, li moli e ona. jan lawa pi ma Lusi li pilin pona tawa ni. taso jan pi toki utala li anpa e lawa ona, li pali e lawa sin. jan Wito Janukowi li tawa ma Lusi.
[[kulupu utala]] pi ma Lusi li tawa [[ma Kilin]]. taso ona li jo ala e len utala pi ma Lusi. ona li tawa [[ma Kilin]], li moli e jan, li monsuta e jan, li nasa e toki nasin. tan {{lipu li ala|ante lawa|Q40231}} nasa la lawa pi ma Kilin en {{lipu li ala|ma tomo Sewatapo|Q7525}} li weka tan ma Ukawina. ma Lusi li lanpan e ona. ni li open e utala. ma Lusi li lanpan e ma Kilin.
jan mute pi [[toki Lusi]] li lon ma Ukawina pi [[open suno]], li toki utala tawa lawa sin pi ma Ukawina. jan ni la, [[ma tomo Tonesiki]] en [[ma tomo Lukansiki]] li open weka tan ma Ukawina li [[toki e lawa sin]]. ma Lusi li pana e ilo utala e kulupu utala tawa ma ni.
tenpo sike nanpa 2021 la, kulupu utala pi ma Lusi li tawa insa pi ma Ukawina tan ma ona, tan [[ma Pelalusi]]. tan ma Pelalusi la, kulupu utala li lanpan e [[tomo wawa Sonlopeli]] li tawa [[ma tomo Kiju]]. ma Lusi li pana e [[ilo pakala]] mute lon ma tomo pi ma Ukawina. jan mute li moli. lawa pi ma mute li toki ike li pini e ni: ona en ma Lusi li ken esun.
open pi tenpo sike nanpa 2026 la ma Lusi li utala ike e [[ma Ukawina]]. ma Ukawina li lanpan e ma pi km 200 leko: ni li pona e ma Ukawina, li pana sona e ma ante la ma Ukawina li pona e utala ona pi [[ma Lusi]]. [[ma Mewika]] en [[ma Isale]] li utala e [[ma Ilan]]: ni li ike e ma Ukawina tan ni: ma Ukawina li wile e ilo utala pi [[ma Mewika]] anu [[ma Elopa]].
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:ma Lusi]]
[[kulupu:ma Ukawina]]
iu16qp8hh183svc3mmjh83uav2pgeds
kipisi:lipu open la seme li sin lon ma
10
3577
67006
66416
2026-06-11T18:10:26Z
Ростислав Инакомыслящин
2441
67006
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Collapsed building in General Santos City - DSWD.jpg|150px|jaki Epola lon ma Konko|right]]
* jan nanpa 40 li moli tan [[pakala ma]] lon ma Pilipina. <small>(sitelen li lon poka)</small>
* tenpo mun nanpa 5 pi tenpo sike nanpa 2026 la [[tenpo sike nanpa 2026 la jan pakala tan jaki sijelo Epola lon ma Apika|'''jan mute li pakala''']] tan [[jaki sijelo Epola]] lon [[ma Apika]].
* '''[[tawa mun Atemi nanpa tu]]''' li tawa poka pimeja pi [[mun|mun mi]] li kama sin tawa ma.
* [[ma Isale]] en [[ma Mewika]] li utala e [[ma Ilan]], li moli e [[jan Ali Kamene|jan lawa Kamene]] e jan ante pi [[nasin lawa]] ma Ilan.
<small>'''utala''':
* [[ma Akan en ma Pakisan li utala]].
* [[utala insa pi ma Sutan (tan 2023)|utala insa pi ma Sutan]].
* [[ma Lusi en ma Ukawina li utala]].
* ''sina wile <span class="plainlinks">[{{fullurl:kipisi:lipu open la seme li sin lon ma|action=edit}} pana e ijo sin]</span> lon kipisi ni, la open la o pali e lipu anu kipisi lipu tawa ona.''
<small>'''moli sin''': [[jan Talolupa Mijunowi]]. </small>
3xtf0x1l0n4d5l4wet618xhsc97qnzx
67007
67006
2026-06-11T18:10:47Z
Ростислав Инакомыслящин
2441
67007
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Collapsed building in General Santos City - DSWD.jpg|150px|jaki Epola lon ma Konko|right]]
* jan nanpa 40 li moli tan [[pakala ma]] lon [[ma Pilipina]]. <small>(sitelen li lon poka)</small>
* tenpo mun nanpa 5 pi tenpo sike nanpa 2026 la [[tenpo sike nanpa 2026 la jan pakala tan jaki sijelo Epola lon ma Apika|'''jan mute li pakala''']] tan [[jaki sijelo Epola]] lon [[ma Apika]].
* '''[[tawa mun Atemi nanpa tu]]''' li tawa poka pimeja pi [[mun|mun mi]] li kama sin tawa ma.
* [[ma Isale]] en [[ma Mewika]] li utala e [[ma Ilan]], li moli e [[jan Ali Kamene|jan lawa Kamene]] e jan ante pi [[nasin lawa]] ma Ilan.
<small>'''utala''':
* [[ma Akan en ma Pakisan li utala]].
* [[utala insa pi ma Sutan (tan 2023)|utala insa pi ma Sutan]].
* [[ma Lusi en ma Ukawina li utala]].
* ''sina wile <span class="plainlinks">[{{fullurl:kipisi:lipu open la seme li sin lon ma|action=edit}} pana e ijo sin]</span> lon kipisi ni, la open la o pali e lipu anu kipisi lipu tawa ona.''
<small>'''moli sin''': [[jan Talolupa Mijunowi]]. </small>
jxd02wybi8i7y0brsiunigq848vhqvr
ma tomo Ku
0
3904
66998
30219
2026-06-11T16:51:14Z
Brabeusa
3661
jan Brabeusa li ante e nimi pi lipu "[[ma tomo Kelu]]" tawa lipu "[[ma tomo Ku]]"
30219
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma tomo Kelu
| nimi mama = Crewe
| ma = ma tomo
| sitelen = [[sitelen:Crewe Market Hall.jpg|250px]]
| toki pi anpa sitelen = insa pi ma tomo Kelu
| ma suli = [[ma Inli]]
| toki lawa =
| toki ante =
| tenpo open =
| tenpo pini =
| mani = mani Pun
| tenpo = UTC-0
| sitelen ma =
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = [https://www.crewetowncouncil.gov.uk/ crewetowncouncil.gov.uk]
| ma lili = ma Sesije
}}
{{nimi ijo|'''ma tomo Kelu'''|Crewe|toki Inli|ipa=[kruː]}} li [[ma tomo]] lon [[ma Inli]].
ma tomo Kelu la, ma tomo lili li lon. ma tomo lili ni li [[ma tomo lili Wilasoton]], li [[ma tomo lili Wisataton]], li [[ma tomo lili Sawinoton]].
[[kulupu:ma tomo|Kelu]]
4j0nzlulfaof395ufcvmn21wo65eaxu
67000
66998
2026-06-11T16:51:45Z
Brabeusa
3661
67000
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma tomo Ku
| nimi mama = Crewe
| ma = ma tomo
| sitelen = [[sitelen:Crewe Market Hall.jpg|250px]]
| toki pi anpa sitelen = insa pi ma tomo Ku
| ma suli = [[ma Inli]]
| toki lawa =
| toki ante =
| tenpo open =
| tenpo pini =
| mani = mani Pun
| tenpo = UTC-0
| sitelen ma =
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = [https://www.crewetowncouncil.gov.uk/ crewetowncouncil.gov.uk]
| ma lili = ma Sesije
}}
{{nimi ijo|'''ma tomo Ku'''|Crewe|toki Inli|ipa=[kruː]}} li [[ma tomo]] lon [[ma Inli]].
ma tomo Ku la, ma tomo lili li lon. ma tomo lili ni li [[ma tomo lili Wilasoton]], li [[ma tomo lili Wisataton]], li [[ma tomo lili Sawinoton]].
[[kulupu:ma tomo|Ku]]
m6g9awangx0rldglmmd0x8035mhoeqd
67001
67000
2026-06-11T16:52:14Z
Brabeusa
3661
67001
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma tomo Ku
| nimi mama = Crewe
| ma = ma tomo
| sitelen = [[sitelen:Crewe Market Hall.jpg|250px]]
| toki pi anpa sitelen = insa pi ma tomo Ku
| ma suli = [[ma Inli]]
| toki lawa =
| toki ante =
| tenpo open =
| tenpo pini =
| mani = mani Pun
| tenpo = UTC-0
| sitelen ma =
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = [https://www.crewetowncouncil.gov.uk/ crewetowncouncil.gov.uk]
| ma lili = ma Sesije
}}
{{nimi ijo|'''ma tomo Ku'''|Crewe|toki Inli|ipa=[kɹuː]}} li [[ma tomo]] lon [[ma Inli]].
ma tomo Ku la, ma tomo lili li lon. ma tomo lili ni li [[ma tomo lili Wilasoton]], li [[ma tomo lili Wisataton]], li [[ma tomo lili Sawinoton]].
[[kulupu:ma tomo|Ku]]
63elm7fqcepmuqhoopqjxlvs1x3ks2o
toki Siki
0
4422
67003
66258
2026-06-11T17:18:43Z
Jan Imon
5833
kijetesantakalu
67003
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona toki|nimi toki= toki Siki
|nimi mama=tuki tiki
|kalama=/tuki tiki/
| ma =
|mama=jan Tumu|kulupu toki=toki sin
|sitelen=[[sitelen:Kati_tiki_tu_lili_-_sitelen_pi_tuki_tiki.png|100px]]|kulupu toki ante=*[[toki sin tan toki pona|toki pona]]
|ISO 639-1=
|ISO 639-2=
|ISO 639-3=
|nasin sitelen=[[sitelen Lasina]]
[[sitelen Pula]]
|sitelen ma=
|toki anpa pi sitelen ma=
|kule kulupu=toki sin
|lipu Wesi=[[https://www.reddit.com/r/tukitiki/]]}}{{nimi ijo|'''toki Siki'''|tuki tiki|toki Siki|toki sike|ipa=/tuki tiki/}} anu {{nimi ijo|'''toki Puki'''|tuki puki|toki Siki|ipa=/tuki puki/}} li toki sin lili. ona li tan toki pona. {{nimi ijo|jan Tumu|ka Tumu|toki Siki|ipa=/ka tumu/}} li open pali e ona lon tenpo sike nanpa 2020<ref>[https://database.conlang.org/view/?conlang=716 lipu sona The Conlang Database pi toki sin]</ref>. toki Siki la, nimi mute luka luka luka tu tu en kalama luka tu wan li lon.
toki Siki li lili mute li lili tawa toki pona. toki ante li ken lili tawa toki Siki. taso, toki Siki li ken pona tawa jan. toki pi lili tawa toki Siki li ken ike tawa jan<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20231031091042/https://docs.google.com/document/d/1PIWJFawWtb-BfjWa4YHFYgjeDSpNy3RJVzADH_8fAps/edit?usp=sharing lipu majuna pi toki sike], tan jan Tumu lon tenpo sike nanpa 2021</ref>.
==kalama==
===kalama pi uta pini===
toki Siki li jo e kalama pini luka. kalama pi toki pona la,
*kalama /s/ li kama kalama /t/, taso kalama /ti/ li ken kalama [si] anu [t͡si];<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20250104220851/https://docs.google.com/document/d/1HmgjTEchf4ZT1TCFd9ZauyBsyHfeADAWxxhglIQ_p48/edit?tab=t.0#heading=h.lpq3iv3qjo6z lipu sin pi toki sike], tan jan Tumu lon tenpo sike nanpa 2022</ref>
*kalama /w/ en kalama /j/ li kama kalama /k/;
*kalama /n/ li kama kalama /l/.
{| class="wikitable"
!
!selo uta
!nena sinpin uta
!monsi uta
|-
!tenpo wan
|p
|t
|k
|-
!awen
|m
|l
|}
===kalama pi uta open===
toki Siki li jo e kalama open tu wan. kalama pi toki pona la,
*kalama /e/ li kama kalama /i/;
*kalama /o/ li kama kalama /u/.
{| class="wikitable"
!
!sinpin
!monsi
|-
!sewi
|i
|u
|-
!anpa
| colspan="2" |a
|}
===wawa kalama===
toki pona li sama la, kipisi nanpa wan pi nimi pi toki Siki li jo e kalama pi wawa nanpa wan. kulupu nimi la, nimi nanpa tu li wawa.
==nasin==
nasin toki kin la, toki sike li sama toki pona. taso, nimi “pi” li lon ala<ref name=":0" />.
*ka li - jan ni;
*muku pula mi - moku pona mi;
*tuki kiku li - toki pi ma ni.
==sitelen==
[[sitelen:Titi pula.webp|thumb|nimi ale pi toki Siki kepeken sitelen Pula. sitelen jelo li sama sitelen pona. sitelen pi loje jelo li tan toki pona li ante. sitelen pi loje laso li sin.]]
toki Siki li kepeken {{nimi ijo|[[sitelen Lasina]]|titi Latila|toki Siki|ipa=/'titi 'latila/}}. kin la, ona li kepeken nasin sin pi [[sitelen pona]] la ona li {{nimi ijo|[[sitelen Pula]]|titi pula|toki Siki|ipa=/titi pula/}}, la sitelen pona mute li ken kama wan, sitelen sin li lon.
==nimi ale==
nimi ale pi toki Siki li tan toki pona. taso, nimi wan pi toki Siki li ken pana e sona pi nimi mute pi toki pona. wan la, nimi sike “tu” li tan nimi pona “tu”, taso ona li ken pana e sona pi nimi pona “mute”.
ni li nimi ale pi toki Siki<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20241224135702/https://docs.google.com/spreadsheets/d/1XC0_C6riqFJuPdxq6CTOj-5GVjkPi_KwMPPwQv_qyCI/edit lipu "tuki tiki"]. lipu The Conlang Database [https://database.conlang.org/view/?conlang=716 li toki e pona ona].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20241001142117/https://docs.google.com/spreadsheets/d/1JaaJar8yJ7hEmILzRLhsO0oh4Ycf3mswH4og3etIqIg/edit lipu "tuki tiki pi toki pona"]. [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1XC0_C6riqFJuPdxq6CTOj-5GVjkPi_KwMPPwQv_qyCI/edit?gid=814359978#gid=814359978 lipu "tuki tiki"] li toki e pona ona.</ref>:
{| class="wikitable"
!nimi
!kulupu
!sona
!tan
|-
!<bdi>a</bdi>
|nimi ijo
|ale, taso, lon, powe ala, a
|<bdi>a</bdi>
|-
! rowspan="2" |<bdi>ala</bdi>
|nimi ijo
|ala
| rowspan="2" |<bdi>ala</bdi>
|-
|nimi namako
|[X ala X]
|-
!<bdi>i</bdi>
|nimi nasin
|e
|<bdi>e</bdi>
|-
!<bdi>iku</bdi>
|nimi ijo
|ijo
|<bdi>ijo</bdi>
|-
!<bdi>ilu</bdi>
|nimi ijo
|ilo, kepeken, nasin
|<bdi>ilo</bdi>
|-
!<bdi>ka</bdi>
|nimi ijo
|jan, soweli, kala, pipi, akesi, waso, kijetesantakalu
|<bdi>jan</bdi>
|-
!<bdi>kati</bdi>
|nimi ijo
|kasi, soko, lipu
|<bdi>kasi</bdi>
|-
!<bdi>ki</bdi>
|nimi ijo
|ken
|<bdi>ken</bdi>
|-
!<bdi>kiku</bdi>
|nimi ijo
|kiwen, ma
|<bdi>kiwen</bdi>
|-
!<bdi>ku</bdi>
|nimi ijo
|kon, pilin, kalama
|<bdi>kon</bdi>
|-
!<bdi>la</bdi>
|nimi nasin
|la
|<bdi>la</bdi>
|-
!<bdi>lapi</bdi>
|nimi ijo
|lape, lete, moli, pali ala
|<bdi>lape</bdi>
|-
! rowspan="2" |<bdi>li</bdi>
|nimi ijo
|ni, ona
| rowspan="2" |<bdi>li</bdi>, <bdi>ni</bdi>
|-
|nimi nasin
|li, ona
|-
!<bdi>lika</bdi>
|nimi ijo
|linja, palisa, luka, noka
|<bdi>linja</bdi>
|-
!<bdi>lili</bdi>
|nimi ijo
|lili
|<bdi>lili</bdi>
|-
!<bdi>lu</bdi>
|nimi namako
|lon, kepeken, tan, tawa, alu, en
|<bdi>lon</bdi>
|-
!<bdi>lupa</bdi>
|nimi ijo
|lupa, poki, tomo, uta, insa
|<bdi>lupa</bdi>
|-
! rowspan="2" |<bdi>mi</bdi>
|nimi ijo
|mi
| rowspan="2" |<bdi>mi</bdi>
|-
|nimi nasin
|mi
|-
!<bdi>muku</bdi>
|nimi ijo
|moku, suwi, pona pilin
|<bdi>moku</bdi>
|-
!<bdi>muti</bdi>
|nimi ijo
|musi
|<bdi>musi</bdi>
|-
!<bdi>paka</bdi>
|nimi ijo
|pakala, utala
|<bdi>pakala</bdi>
|-
!<bdi>pali</bdi>
|nimi ijo
|pali, nasin sijelo
|<bdi>pali</bdi>
|-
!<bdi>puka</bdi>
|nimi ijo
|poka, monsi, en
|<bdi>poka</bdi>
|-
!<bdi>pula</bdi>
|nimi ijo
|pona
|<bdi>pona</bdi>
|-
!<bdi>taka</bdi>
|nimi ijo
|tawa, ante, tenpo, kama
|<bdi>tawa</bdi>
|-
!<bdi>tama</bdi>
|nimi ijo
|sama, kin, awen
|<bdi>sama</bdi>
|-
!<bdi>tiki</bdi>
|nimi ijo
|sike, sin, tenpo, pali lon tenpo sin, nasin sama lon tenpo mute
|<bdi>sike</bdi>
|-
!<bdi>tiku</bdi>
|nimi ijo
|sewi, supa, suli, lawa, kon sewi mun
|<bdi>sewi</bdi>
|-
! rowspan="2" |<bdi>tila</bdi>
|nimi ijo
|sina
| rowspan="2" |<bdi>sina</bdi>
|-
|nimi nasin
|sina
|-
!<bdi>tilu</bdi>
|nimi ijo
|telo
|<bdi>telo</bdi>
|-
!<bdi>timi</bdi>
|nimi ijo
|seme
|<bdi>seme</bdi>
|-
!<bdi>tipi</bdi>
|nimi ijo
|sinpin, anu
|<bdi>sinpin</bdi>
|-
!<bdi>titi</bdi>
|nimi ijo
|sitelen, kon, nimi, wile pana sona
|<bdi>sitelen</bdi>
|-
!<bdi>tu</bdi>
|nimi ijo
|tu, mute, kulupu
|<bdi>tu</bdi>
|-
!<bdi>tuki</bdi>
|nimi ijo
|toki, kalama, pilin, mu, isipin
|<bdi>toki</bdi>
|-
!<bdi>tula</bdi>
|nimi ijo
|sona, pilin, kama sona, lipu
|<bdi>sona</bdi>
|-
!<bdi>tulu</bdi>
|nimi ijo
|suno, seli, kule, wawa
|<bdi>suno</bdi>
|-
!<bdi>uli</bdi>
|nimi ijo
|wile, wawa, nasin
|<bdi>wile</bdi>
|-
!<bdi>upi</bdi>
|nimi ijo
|sin, open, tan
|<bdi>open</bdi>
|}
{{o lukin lon nimi|ka|sitelen=Sitelen seli kiwen - lan2.svg}}
nimi ''{{toki ante|ka}}'' li tawa lon toki pona tan jan ante pi mute lili la nimi "{{nimi|ka}}" pi toki pona li [[ijo lon|ijo tawa pi ken moli]].
=== '''nimi ante pi tenpo pini''' ===
{| class="wikitable"
!nimi
!kulupu
!sona
!tan
|-
!<bdi>liti<ref>https://enky.neocities.org/tukitiki</ref></bdi>
|nimi majuna
|lete
|<bdi>lete</bdi>
|}
==toki suli==
ni li toki pi [[tomo suli pi ma tomo Papili|tomo Papili]] kepeken toki Siki. jan Tumu li ante e ni<ref>tenpo sike nanpa 2023 la, tenpo mun nanpa 4 la, tenpo suno nanpa 1 la, lipu tenpo la, [https://liputenpo.org/kati-tiki-tu-lili/ lipu "kati tiki tu lili"] la, lipu nanpa 4 la, anpa la, tan jan Tumu la, lipu "lupa tiku lu kiku Papala"</ref>.
{| class="wikitable"
!toki Siki
!toki pona
|-
|ka a li tuki tama. ka li taka lu kiku Tilala li tiki lu li.
tiki la ka li tuki i li: "taka. mi pali i kiku mi tulu i li."
ka li ilu i kiku i tilu. pali kiku la ka li tuki i li: "taka. mi pali i kiku i lupa tiku. mi uli ala taka lu kiku tu, la mi tu mi uli i titi tama."
tuki li la ka tiku li taka lu kiku li tula i kiku i lupa. ka tiku li tuki i li: "ka a li tu tama li tuki tama. li upi a uli ka. uli ka la a li ki. taka. mi taka lu kiku mi tu i tuki ka."
tiku li taka i ka a lu kiku a. ka li ki ala pali i lupa tiku.
kiku li li titi Papala lu upi li: tiku li tu i tuki i ka lu kiku a.
|jan ale li toki sama. jan li tawa kiwen Sinale li awen lon ni.
jan li awen toki e ni: "mi pali e kiwen li seli e ona".
jan li kepeken kiwen li kepeken telo. pali kiwen la jan li toki e ni: "mi pali e kiwen e tomo suli. mi wile ala tawa ma mute, la mi mute li wile e sitelen sama."
toki ni la jan sewi li tawa kiwen li sona e kiwen e tomo. jan sewi li toki e ni: "jan ale li kulupu sama li toki sama. ona li open taso wile jan. wile jan la ale li ken. mi tawa ma li mute e toki jan."
sewi li tawa e jan ale lon ma ale. jan li ken ala pali e tomo suli.
kiwen ona li sitelen Papala lon wile ni: sewi li mute e toki e jan lon ma ale.
|}
toki suli ante li lon [https://web.archive.org/web/20240410052528/https://docs.google.com/document/d/1pUfQSlrt61W2hEWPsjfqG6YafxXyzOciYHnd0vgIEnw/edit lipu "muti tuki tiki"]. lipu "tuki tiki"<ref name=":2" /> li toki e pona ona.
== tan sona ==
<references />
{{toki sin}}
[[kulupu:toki]]
[[kulupu:toki sin]][[kulupu:toki sin tan toki pona]]
l5nag0eaub28pgbtzwiu1ja884j49kr
ma Ujakulu
0
5640
67005
62807
2026-06-11T17:53:44Z
Meisaku
6341
67005
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Wiku|nimi mama=ئۇيغۇرىستان|ma tomo lawa=ma tomo Ulumusi|toki lawa=toki Sonko, toki Wiku|sitelen ma=[[sitelen:Xinjiang map projection.png|200px]]|ma=ma pi toki ken lili}}'''ma Wiku''' anu '''ma Sinjan''' li ma pi [[kulupu jan Wiku|jan Wiku]], [[kulupu jan Kan|jan Kan]] en jan Kasa. tenpo ni la, ma Wiku li [[ma Sinkijan]] pi [[ma Sonko]].
pbnbztcds0mtg93cvvhfm5d985gdgd8
ma Sinkijan
0
9145
67004
58977
2026-06-11T17:44:52Z
Meisaku
6341
67004
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Sinkijan|nimi mama=新疆|ma=ma kipisi|ma suli=ma Sonko|toki lawa=[[toki Sonko]] en [[toki Uku]]|toki ante=|sitelen ma=[[File:Xinjiang in China (de-facto) (+all claims hatched).svg|250px]]|ma tomo lawa=[[ma tomo Ulumusi]]|sitelen=[[sitelen:Karakorum-d04.jpg|250px]]|toki pi anpa sitelen=[[kulupu nena Pami]] lon ma Sinkijan}}'''ma Sinkijan''' li ma kipisi pi [[ma Sonko]]. ona li lon poka tawa ma ante mute: ni li [[ma Monko]], li [[ma Losi]], li [[ma Kasasan]], li [[ma Tosiki]], li [[ma Kilisa]], li [[ma Akan]], li [[ma Pakisan]], li [[ma Palata]]. lawa pi ma Palata la kipisi lili tu pi ma Sinkijan li lon ma Palata.
nena ma li kipisi e ma Sinkijan. jan pi [[kulupu Uku]] en jan pi [[kulupu An]] en jan pi [[kulupu Kasasan]] en jan pi [[kulupu Uwi]] li lon. mute jan la kulupu Uwi en kulupu An li nanpa wan. tenpo poka la [[utala lon ma Sinkijan|utala pi alasa weka]] li kipisi e kulupu, li pakala e jan. kulupu lawa pi ma Sonko li anpa e kulupu Uwi, li [[poki jan lawa]] e jan mute.
[[kulupu:ma kipisi]]
[[kulupu:ma kipisi pi ma Sonko]]
[[kulupu:ma Asija insa]]
{{DEFAULTSORT:Sinkijan, ma}}
1723hizsilvwtaslldwpnrrsnf7zidt
ma Siwawa
0
10078
67032
59897
2026-06-12T06:30:38Z
Modahabbab
293
67032
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Siwawa|nimi mama=Chihuahua|ma=ma kipisi|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Chihuahua.svg|Coat of arms of Chihuahua|75px]]|ma tomo lawa=[[ma tomo Siwawa]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Kuwale]]|ma suli=[[ma Mesiko]]|toki lawa=[[toki Epanja]]|ISO 3166=MX-CHH|sitelen ma=[[File:Chihuahua in Mexico (location map scheme).svg|Chihuahua in Mexico (location map scheme)|300px]]|mute jan=3,74,18,69 (tenpo sike #2020)|jan lawa=[[jan Malija Ekenija Kanpo Kawan]]|mani=[[mani Peso Mesiko]] (MXN)|nimi pi jan ma=Chihuahuense (toki Epanja)|tenpo=[[UTC]]−6 (ma tomo Siwawa, tenpo lete) <br>
UTC−7 (ma tomo Kuwale, tenpo lete) <br>
UTC−6 (ma tomo Kuwale, tenpo seli) <br>
UTC−5 (ma tomo Okinaka, tenpo seli)|lipu ilo=https://www.chihuahua.gob.mx/|ma kipisi=67}}
{{nimi ijo|ma Siwawa|Chihuahua|toki Epanja|ipa=[tʃiˈwawa]}} li ma kipisi wan tan 32 lon ma Mesiko. ona li jo e kasi mute e ma ko seli mute kin.
mute jan la, ma Siwawa li nanpa 11 lon ma Mesiko, suli ona la, ona li nanpa 1.
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Siwawa}}|poka lete={{ma Mewika}} <br>
{{ma Numesiko}}|poka kama suno en poka lete={{ma Tesa}}|poka weka suno={{ma Sonola}}|poka seli={{ma Tulanko}}|poka weka suno en poka seli={{ma Sinalowa}}|poka kama suno={{ma Kowawila}}}}{{DEFAULTSORT:Siwawa, ma}}
5d1gjpyidtb6c53q3icpjv5bzrv2bcb
ma Tapako
0
10928
67034
64622
2026-06-12T06:53:42Z
Modahabbab
293
+kipisi
67034
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma
|nimi ma=ma Tapako
|nimi mama=Tabasco
|ma=ma kipisi
|sitelen lawa=[[File:Escudo_Tabasco.svg|border|100px]]
|toki lawa = ala
|toki ante= toki Epanja, {{lipu li ala|toki Selita|Q36808}}, {{lipu li ala|toki Jokotan|Q35175}}, {{lipu li ala|toki Lakijan|Q35179}}, {{lipu li ala|toki Pasiko|Q36809}}
|nasin lawa=
|ISO 3166=MX-TAB
|mani=
|mute jan=2,40,25,98 (lon tenpo sike 2020)<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=INEGI|toki tan=es|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/|tan=México en cifras|tenpo=2026-02-01|tenpo lukin=2026-04-08}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">INEGI (es) li toki e ni lon [https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020] lon tenpo 2020-03-15. mi lukin e ni lon tenpo 2026-04-15</ref>
|ma tomo lawa=[[ma tomo Pijalemosa]]
|kalama musi ma= ''Marcha Tabasco'' <br> (kalama musi utala pi ma Tapako) [[File:Marcha Tabasco.ogg]]
|sitelen ma=[[sitelen:Tabasco_in_Mexico_(location_map_scheme).svg|300px]]
|toki anpa pi sitelen ma=ma Tapako lon ma Mesiko (loje)|ma suli=[[ma Mesiko]]|jan lawa={{nimi ijo|Kapije Ma Lotike|Javier May Rodríguez|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://tabasco.gob.mx/gobernador-constitucional-del-estado-de-tabasco|tan=Gobernador Constitucional del Estado de Tabasco|tenpo lukin=2026-04-22|toki tan=toki Epanja|kulupu toki=Gobierno del Estado de Tabasco}}</ref>}}
{{nimi ijo|'''ma Tapako'''|Tabasco|toki Epanja|ipa=[t̪aˈβ̞asko]}} li [[ma kipisi]] lon [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[telo suli Mesiko]], lon poka pi [[ma Pelaku]], lon poka pi [[ma Kanpese]], lon poka pi [[ma Sijapa]], lon poka pi [[ma Katemala|ma Watemala]]. ma lawa ona li [[ma tomo Pijalemosa]]. mute jan la, ona li nanpa mute lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Tapako}}|poka lete=[[telo suli Mesiko]]|poka seli={{ma Sijapa}}|poka weka suno={{ma Pelaku}}|poka kama suno en poka lete={{ma Kanpese}}|poka kama suno en poka seli={{ma Katemala}}}}
== tan sona ==
<references />{{DEFAULTSORT:Tapako}}[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
oqrmwy5453wqclef261h80lyhdn71u4
ma Kintana Lo
0
10985
67028
64353
2026-06-12T02:51:32Z
Modahabbab
293
+kipisi
67028
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Kintana Lo|nimi mama=Quintana Roo|ma=ma kipisi|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Quintana Roo.svg|border|100px]]|toki lawa=ala|toki ante=[[toki Epanja]], [[toki Maja]], {{lipu li ala|toki Selita|Q36808}}, {{lipu li ala|toki Lakijan|Q35179}}, {{lipu li ala|toki Pasiko|Q36809}}|jan lawa={{nimi ijo|jan Mala Lesama|Mara Lezama|toki Epanja}}<ref>
{{tan sona|linja=https://qroo.gob.mx/|tan=Conócenos|nimi jan kepeken toki tan=Gobierno del Estado de Quintana Roo|tenpo lukin=2026-04-21|toki tan=toki Epanja}}
</ref>|nasin lawa=|ISO 3166=MX-ROO|mani=|mute jan=1,85,79,85 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=INEGI|toki tan=toki Epanja|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/|tan=México en cifras|tenpo=2026-02-01|tenpo lukin=2026-04-08}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
INEGI (toki Epanja) li toki e ni lon [https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020] lon tenpo 2020-03-15. mi lukin e ni lon tenpo 2026-04-21
</ref>|ma tomo lawa=[[ma tomo Setuma]]|kalama musi ma=''Himno a Quintana Roo'' <br> (kalama musi tawa ma Kintana Lo)|sitelen ma=[[sitelen:Quintana_Roo_in_Mexico_(location_map_scheme).svg|300px]]|toki anpa pi sitelen ma=ma Kintana Lo lon ma Mesiko (loje)|ma suli=[[ma Mesiko]]|len ma=[[File:Flag of Quintana Roo.svg|100px]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Kankun]]|lipu ilo=https://qroo.gob.mx/}}{{nimi ijo|'''ma Kintana Lo'''|Quintana Roo|toki Epanja}} li [[ma kipisi]] lon [[ma Mesiko]]. ma Mesiko la, ona li lon poka pi [[ma Kanpese]] li lon poka pi [[ma Jukatan]]. kin, ona li lon poka pi [[ma Peli]] li lon poka pi [[ma Katemala]]. ma tomo lawa ona li {{nimi ijo|[[ma tomo Setuma]]|Chetumal|toki Epanja}}.
mute jan la, ona li nanpa mute tu tu lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi" />
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Kintana Lo}}|poka kama suno=[[telo suli Kalipi]]|poka weka suno en poka lete={{ma Jukatan}}|poka weka suno={{ma Kanpese}}|poka seli={{ma Peli}}|poka weka suno en poka seli={{ma Kanpese}}}}
== tan sona ==
{{DEFAULTSORT:Kintana Lo, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
5el5mbqy5o8d3ruvl3nl33vq5zvenv0
ma Najali
0
10990
67017
64251
2026-06-11T22:52:38Z
Modahabbab
293
+kipisi
67017
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Najali|nimi mama=Nayarit|ma=ma kipisi|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Nayarit.svg|border|100px]]|toki lawa=ala|toki ante=[[toki Epanja]]|nasin lawa=|ISO 3166=MX-NAY|mani=|mute jan=1,23,54,56 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/
|tan=México en cifras
|tenpo=2026-02-01
|tenpo lukin=2026-04-21}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b
|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020
|tenpo=2020-03-15
|tenpo lukin=2026-04-21}}
</ref>|ma tomo lawa={{nimi ijo|[[ma tomo Tepi]]|Tepic|toki Epanja}}|kalama musi ma=''Himno al Estado de Nayarit'' <br> (kalama musi tawa ma Najali)|sitelen ma=[[sitelen:Nayarit in Mexico (location map scheme).svg|300px]]|toki anpa pi sitelen ma=ma Najali lon ma Mesiko (loje)|ma suli=[[ma Mesiko]]|jan lawa={{nimi ijo|jan Mike Anke Kintelo|Miguel Ángel Navarro Quintero|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://nayarit.gob.mx/despacho-del-ejecutivo/|tan=Despacho del Ejecutivo|tenpo lukin=2026-04-21|toki tan=toki Epanja|kulupu toki=Gobierno del Estado de Nayarit}}</ref>|lipu ilo=https://nayarit.gob.mx/|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo Tepi}}{{nimi ijo|'''ma Najali'''|Nayarit|toki Epanja|ipa=[naʝaˈɾit̪]}} li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[telo suli Pasipi]], lon poka pi [[ma Sinalowa]], lon poka pi [[ma Tulanko]], lon poka pi [[ma Sakateka]], lon poka pi [[ma Kalisiko]]. mute jan la, ona li nanpa mute luka tu tu lon ma Mesiko. <ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Najali}}|poka weka suno=[[telo suli Pasipi]]|poka weka suno en poka lete={{ma Sinalowa}}|poka lete={{ma Tulanko}}|poka kama suno en poka lete={{ma Sakateka}}|poka kama suno en poka seli={{ma Kaliko}}}}
== tan sona ==
{{DEFAULTSORT:Najali, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
k3zsxges2mt3xgzprdcoqt57ej0scfb
ma Sonola
0
10991
67033
64257
2026-06-12T06:39:24Z
Modahabbab
293
+kipisi
67033
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma
|nimi ma=ma Sonola
|nimi mama=Sonora
|ma=ma kipisi
|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Sonora.svg|border|100px]]
|toki lawa=ala
|toki ante=[[toki Epanja]], {{lipu li ala|toki Jorenoki|Q56729}}, {{lipu li ala|toki Jijak Noki|Q34191}}, {{lipu li ala|toki Ne Pija|Q13368}}, {{lipu li ala|toki Te Pija|Q28060}}, {{lipu li ala|toki Okotan|Q2393095}}, {{lipu li ala|toki Oponoko|Q3388544}}, {{lipu li ala|toki Walijo|Q10974017}}, {{lipu li ala|toki Kukapa|Q33044}}, {{lipu li ala|toki Mike Iton|Q36583}}
|nasin lawa=
|ISO 3166=MX-SON
|mani=
|mute jan=2,94,48,40 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/
|tan=México en cifras
|tenpo=2026-02-01
|tenpo lukin=2026-04-21}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b
|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020
|tenpo=2020-03-15
|tenpo lukin=2026-04-21}}
</ref>
|ma tomo lawa={{nimi ijo|[[ma tomo Emosijo]]|Hermosillo|toki Epanja}}
|kalama musi ma=
|sitelen ma=[[sitelen:Sonora in Mexico (location map scheme).svg|300px]]
|toki anpa pi sitelen ma=ma Sonola lon ma Mesiko (loje)
|ma suli=[[ma Mesiko]]
|jan lawa={{nimi ijo|jan Aponso Tulaso Montano|Alfonso Durazo Montaño|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://www.sonora.gob.mx/gobierno/principal|tan=Gobierno|tenpo lukin=2026-04-21|toki tan=toki Epanja|kulupu toki=Gobierno del Estado de Sonora}}</ref>
|lipu ilo=https://www.sonora.gob.mx/|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo Emosijo
}}
{{nimi ijo|'''ma Sonola'''|Sonora|toki Epanja|ipa=[soˈnoɾa]}} li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[telo suli Kaliponja]], lon poka pi [[ma Kaliponja anpa]], lon poka pi [[ma Siwawa]], lon poka pi [[ma Sinalowa]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Emosijo]]. mute jan la, ona li nanpa luka luka luka tu wan lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Sonola}}|poka weka suno=[[telo suli Kaliponja]]|poka weka suno en poka lete={{ma Kaliponja anpa}}|poka weka suno en poka seli={{ma Kaliponja anpa seli}}|poka kama suno={{ma Siwawa}}|poka seli={{ma Sinalowa}}|poka lete={{ma Mewika}} <br>
{{ma Ewisona}}|poka kama suno en poka lete={{ma Numesiko}}}}
== tan sona ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Sonola, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
pp5apagcqydztgaq004qklm5jitk4d2
ma Wakaka
0
10992
67022
64252
2026-06-12T01:31:48Z
Modahabbab
293
+kipisi
67022
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Wakaka|nimi mama=Oaxaca|ma=ma kipisi|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Oaxaca.svg|border|100px]]|toki lawa=ala|toki ante=[[toki Epanja]], {{lipu li ala|toki Tikasa|Q13214}}, {{lipu li ala|toki Nu Sawi|Q36363}}, {{lipu li ala|toki Sita Ne|Q36230}}, {{lipu li ala|toki Ajuku|Q3833010}}, {{lipu li ala|toki Ju Jimi|Q35828}}, {{lipu li ala|toki Sanijo|Q35111}}, {{lipu li ala|toki Sijan|Q780200}}, {{lipu li ala|toki Tipaku|Q616024}}, {{lipu li ala|toki Mike Iton|Q36583}}|nasin lawa=|ISO 3166=MX-OAX|mani=|mute jan=4,13,21,48 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/
|tan=México en cifras
|tenpo=2026-02-01
|tenpo lukin=2026-04-21}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b
|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020
|tenpo=2020-03-15
|tenpo lukin=2026-04-21}}
</ref>|ma tomo lawa={{nimi ijo|[[ma tomo Wakaka]]|Oaxaca|toki Epanja}}|kalama musi ma=Dios Nunca Muere <br> jan sewi li moli ala [[File:Dios Nunca Muere (Himno de Oaxaca).ogg]]|sitelen ma=[[sitelen:Oaxaca in Mexico.svg|300px]]|toki anpa pi sitelen ma=ma Oaxaca lon ma Mesiko (loje)|ma suli=[[ma Mesiko]]|jan lawa={{nimi ijo|jan Salomon Kala Kusu|Salomón Jara Cruz|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://www.oaxaca.gob.mx/gubernatura/titular-de-la-dependencia/|tan=Titular de la Dependencia|tenpo lukin=2026-04-21|toki tan=toki Epanja|kulupu toki=Gubernatura del Estado de Sonora}}</ref>|lipu ilo=https://www.oaxaca.gob.mx/|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo Wakaka}}{{nimi ijo|'''ma Wakaka'''|Oaxaca|toki Epanja|ipa=[waˈxaka]}} li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[telo suli Pasipi]], lon poka pi [[ma Kelelo]], lon poka pi [[ma Puwepa]], lon poka pi [[ma Pelaku]], lon poka pi [[ma Sijapa]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Wakaka]]. mute jan la, ona li nanpa luka luka luka lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Wakaka}}|poka seli=[[telo suli Pasipi]]|poka weka suno={{ma Kelelo}}|poka weka suno en poka lete={{ma Puwepa}}|poka lete={{ma Pelaku}}|poka kama suno={{ma Sijapa}}}}
== tan sona ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Wakala, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
1ktggak5sare7rszy4g74egqov026f1
ma Puwepa
0
10993
67026
65697
2026-06-12T01:37:53Z
Modahabbab
293
+kipisi
67026
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Puwepa|nimi mama=Puebla|ma=ma kipisi|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Puebla.svg|border|100px]]|toki lawa=ala|toki ante=[[toki Epanja]], [[toki Nawa]], {{lipu li ala|toki Tikasa|Q13214}}, {{lipu li ala|toki Tutunaku|Q36776}}, {{lipu li ala|toki Sita Ne|Q36230}}, {{lipu li ala|toki Niwa|Q5132273}}, {{lipu li ala|toki Sipilo|Q2017731}}|nasin lawa=|ISO 3166=MX-PUE|mani=|mute jan=6,58,32,78 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/
|tan=México en cifras
|tenpo=2026-02-01
|tenpo lukin=2026-04-21}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b
|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020
|tenpo=2020-03-15
|tenpo lukin=2026-04-21}}
</ref>
|ma tomo lawa=[[ma tomo Puwepa]]
|kalama musi ma=Himno al Estado de Puebla <br> kalama musi tawa ma Puwepa
|sitelen ma=[[sitelen:Puebla in Mexico (location map scheme).svg|300px]]
|toki anpa pi sitelen ma=ma Puwepa lon ma Mesiko (loje)
|ma suli=[[ma Mesiko]]
|jan lawa={{nimi ijo|jan Alekanto Amenta Mile|Alejandro Armenta Mier|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://www.puebla.gob.mx/gobierno/|tan=Gobierno|tenpo lukin=2026-04-21|toki tan=toki Epanja|ijo pana=Gobierno del Estado de Puebla}}</ref>
|lipu ilo=https://www.puebla.gob.mx/|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo Puwepa}}{{nimi ijo|'''ma Puwepa'''|Puebla|toki Epanja|ipa=[ˈpweβ̞la]}} li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[ma Wakaka]], lon poka pi [[ma Kelelo]], lon poka pi [[ma Molelo]], lon poka pi [[ma kipisi Mesiko]], lon poka pi [[ma Takala]], lon poka pi [[ma Itako]], lon poka pi [[ma Pelaku]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Puwepa]]. mute jan la, ona li nanpa luka lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Puwepa}}|poka lete={{ma Takala}}|poka weka suno en poka seli={{ma Kelelo}}|poka weka suno={{ma Molelo}} <br>
{{ma kipisi Mesiko}}|poka weka suno en poka lete={{ma Itako}}|poka kama suno={{ma Pelaku}}|poka seli={{ma Wakaka}}}}
== tan sona ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Puwepa, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
mnyttr1zey0napeeljk73zy5vvjwlul
ma Keletalo
0
10996
67027
64254
2026-06-12T02:37:56Z
Modahabbab
293
+kipisi
67027
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma
|nimi ma=ma Keletalo|
nimi mama=Querétaro
|ma=ma kipisi
|len ma=[[sitelen:Flag of Queretaro.svg|130px]]
|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Queretaro.svg|border|100px]]
|toki lawa=ala
|toki ante=[[toki Epanja]], {{lipu li ala|toki Nanu|Q36355}}
|nasin lawa=
|ISO 3166=MX-QUE
|mani=
|mute jan=2,36,84,67 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/
|tan=México en cifras
|tenpo=2026-02-01
|tenpo lukin=2026-04-22}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b
|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020
|tenpo=2020-03-15
|tenpo lukin=2026-04-22}}
</ref>
|ma tomo lawa={{nimi ijo|[[ma tomo Sanjako Te Keletalo]]
|Santiago de Querétaro|toki Epanja}}
|kalama musi ma=Viva Querétaro <br> ma Keletalo o lon
|sitelen ma=[[sitelen:Queretaro in Mexico (location map scheme).svg|300px]]
|toki anpa pi sitelen ma=ma Keletalo lon ma Mesiko (loje)
|ma suli=[[ma Mesiko]]
|jan lawa={{nimi ijo|jan Malisijo Kuli Konsale
|Mauricio Kuri González|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://www.queretaro.gob.mx/gabinete|tan=Portal del Poder Ejecutivo del Estado de Querétaro|tenpo lukin=2026-04-22|toki tan=toki Epanja|kulupu toki=Gobierno del Estado de Querétaro}}</ref>
|lipu ilo=https://www.queretaro.gob.mx/
|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo Sanjako Te Keletalo}}
{{nimi ijo|'''ma Keletalo'''|Querétaro|toki Epanja|ipa=[keˈɾet̪aɾo]}} li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[ma kipisi Mesiko]], lon poka pi [[ma Misowakan]], lon poka pi [[ma Wanakuwato]], lon poka pi [[ma San Luwi Potosi]], lon poka pi [[ma Itako]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Sanjako Te Keletalo]]. mute jan la, ona li nanpa mute wan lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Keletalo}}|poka lete={{ma San Luwi Potosi}}|poka weka suno={{ma Wanakuwato}}|poka weka suno en poka seli={{ma Misowakan}}|poka seli={{ma kipisi Mesiko}}|poka kama suno={{ma Itako}}}}
== tan sona ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Keletalo, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
m6k3k5uv3slmtzkg0xp65mjlthforuc
ma San Luwi Potosi
0
10998
67029
64627
2026-06-12T04:00:55Z
Modahabbab
293
67029
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma San Luwi Potosi|nimi mama=San Luis Potosí|ma=ma kipisi|len ma=|sitelen lawa=[[File:Escudo de Armas de la Ciudad y Estado de San Luis Potosí.svg|border|100px]]|toki lawa=ala|toki ante=[[toki Epanja]], [[toki Nawa]], {{lipu li ala|toki Tene|Q35573}}, {{lipu li ala|toki Siju|Q3042994}}|nasin lawa=|ISO 3166=MX-SLP|mani=|mute jan=2,82,22,55 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/
|tan=México en cifras
|tenpo=2026-02-01
|tenpo lukin=2026-04-22}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b
|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020
|tenpo=2020-03-15
|tenpo lukin=2026-04-22}}
</ref>|ma tomo lawa={{nimi ijo|[[ma tomo San Luwi Potosi]]
|San Luis Potosí|toki Epanja}}|kalama musi ma=|sitelen ma=[[sitelen:San Luis Potosi in Mexico (location map scheme).svg|300px]]|toki anpa pi sitelen ma=ma San Luwi Potosi lon ma Mesiko (loje)|ma suli=[[ma Mesiko]]|jan lawa={{nimi ijo|jan Kose Likato Kajato Katona
|José Ricardo Gallardo Cardona|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://slp.gob.mx/funcionarios/detalles/0/|tan=José Ricardo Gallardo Cardona|tenpo lukin=2026-04-22|toki tan=toki Epanja|kulupu toki=Gobierno del Estado de San Luis Potosí}}</ref>|lipu ilo=https://slp.gob.mx/|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo San Luwi Potosi}}{{nimi ijo|'''ma San Luwi Potosi'''|San Luis Potosí|toki Epanja|ipa=[ˈsãn ˈlwis pot̪oˈsi]}} li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[ma Itako]], lon poka pi [[ma Keletalo]], lon poka pi [[ma Wanakuwato]], lon poka pi [[ma Sakateka]], lon poka pi [[ma Nuwepo Lejon]], lon poka pi [[ma Tamalipa]], lon poka pi [[ma Pelaku]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo San Luwi Potosi]]. mute jan la, ona li nanpa luka luka luka tu tu lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma San Luwi Potosi}}|poka lete={{ma Kowawila}} <br>
{{ma Lejon sin}}|poka weka suno={{ma Sakateka}}|poka weka suno en poka seli={{ma Kaliko}} <br>
{{ma Wanakuwato}}|poka seli={{ma Keletalo}}|poka kama suno en poka seli={{ma Itako}}|poka kama suno en poka lete={{ma Tamalipa}}|poka kama suno={{ma Pelaku}}}}
== tan sona ==
<references />
{{DEFAULTSORT:San Luwi Potosi, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
h5k2xhgi89ppfkh0bgdxecgih1miusf
ma Sinalowa
0
10999
67030
64354
2026-06-12T05:58:03Z
Modahabbab
293
+kipisi
67030
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Sinalowa|nimi mama=Sinaloa|ma=ma kipisi|len ma=|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Sinaloa.svg|border|100px]]|toki lawa=ala|toki ante=[[toki Epanja]], [[toki Nawa]], {{lipu li ala|toki Jolenoki|Q56729}}, {{lipu li ala|toki Nu Sawi|Q36363}}, {{lipu li ala|toki Sikasa|Q13214}}|nasin lawa=|ISO 3166=MX-SIN|mani=|mute jan=3,02,69,43 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/
|tan=México en cifras
|tenpo=2026-02-01
|tenpo lukin=2026-04-22}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b
|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020
|tenpo=2020-03-15
|tenpo lukin=2026-04-22}}
</ref>|ma tomo lawa={{nimi ijo|[[ma tomo Kulijakan]]
|Culiacán|toki Epanja}}|kalama musi ma=Himno de Sinaloa <br> kalama musi pi ma Sinalowa [[File:Himno Sinaloa Oficial.ogg]]|sitelen ma=[[sitelen:Sinaloa in Mexico (location map scheme).svg|300px]]|toki anpa pi sitelen ma=ma Sinalowa lon ma Mesiko (loje)|ma suli=[[ma Mesiko]]|jan lawa={{nimi ijo|jan Lupen Losa Moja
|Rubén Rocha Moya|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://sinaloa.gob.mx/|tan=Inicio|tenpo lukin=2026-04-22|toki tan=toki Epanja|kulupu toki=Gobierno del Estado de Sinaloa}}</ref>|lipu ilo=https://sinaloa.gob.mx/|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo Kulijakan}}{{nimi ijo|'''ma Sinalowa'''|Sinaloa|toki Epanja|ipa=[sinaˈloa]}} li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi {{lipu li ala|telo suli Kaliponja|Q132811}}, lon poka pi [[ma Sonola]], lon poka pi [[ma Siwawa]], lon poka pi [[ma Tulanko]], lon poka pi [[ma Najali]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Kulijakan]]. mute jan la, ona li nanpa luka luka luka tu lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Sinalowa}}|poka weka suno=[[telo suli Kaliponja]] <br>
{{ma Kaliponja anpa seli}}|poka weka suno en poka lete={{ma Sonola}}|poka seli=[[telo suli Pasipi]]|poka kama suno en poka lete={{ma Siwawa}}|poka kama suno={{ma Tulanko}}|poka kama suno en poka seli={{ma Najali}}}}
== tan sona ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Sinalowa, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
4kkxn4ms9odrjnmqxcvpco4ncd96c50
ma Nuwepo Lejon
0
11021
67019
64312
2026-06-11T23:51:01Z
Modahabbab
293
+kipisi
67019
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Lejon sin|nimi mama=Nuevo León|ma=ma kipisi|len ma=|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Nuevo Leon.svg|border|100px]]|toki lawa=ala|toki ante=[[toki Epanja]], [[toki Nawa]], {{lipu li ala|toki Tene|Q35573}}|nasin lawa=|ISO 3166=MX-NLE|mani=|mute jan=5,78,44,42 (lon tenpo sike 2020)<ref>
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/areasgeograficas/
|tan=México en cifras
|tenpo=2026-02-01
|tenpo lukin=2026-04-22}}</ref><ref name="kulupu pi ma kipisi">
{{tan sona
|kulupu toki=INEGI
|toki tan=toki Epanja
|linja=https://www.inegi.org.mx/app/tabulados/interactivos/?pxq=Poblacion_Poblacion_01_e60cd8cf-927f-4b94-823e-972457a12d4b
|tan=Población total por entidad federativa y grupo quinquenal de edad según sexo, serie de años censales de 1990 a 2020
|tenpo=2020-03-15
|tenpo lukin=2026-04-22}}
</ref>|ma tomo lawa={{nimi ijo|[[ma tomo Montele]]
|Monterrey|toki Epanja}}|kalama musi ma=Himno del Estado de Nuevo León <br> kalama musi pi ma Nuwepo Lejon|sitelen ma=[[sitelen:Nuevo Leon in Mexico (location map scheme).svg|300px]]|toki anpa pi sitelen ma=ma Lejon sin lon ma Mesiko (loje)|ma suli=[[ma Mesiko]]
|jan lawa={{nimi ijo|jan Sanwe Alekanto Kasija Sepupeta|
Samuel Alejandro García Sepúlveda|toki Epanja}}<ref>{{tan sona|linja=https://nl.gob.mx/es/gobernador|tan=Samuel Alejandro García Sepúlveda|tenpo lukin=2026-04-22|toki tan=toki Epanja|kulupu toki=Gobierno del Estado de Nuevo León}}</ref>|lipu ilo=https://nl.gob.mx/es|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma tomo Montele}}{{nimi ijo|'''ma Nuwepo Lejon'''|Nuevo León|toki Epanja|ipa=[ˈnweβ̞o leˈõn]}} anu '''ma Lejon sin''' li [[ma kipisi]] pi [[ma Mesiko]]. ona li lon poka pi [[ma San Luwi Potosi]], lon poka pi [[ma Sakateka]], lon poka pi [[ma Kowawila]], lon poka pi [[ma Tamalipa]]. [[ma Mewika]] la, ona li lon poka pi [[ma Tesa]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Montele]]. mute jan la, ona li nanpa mute luka tu lon ma Mesiko.<ref name="kulupu pi ma kipisi"/>
{{ma lon pi sona ma|insa={{ma Lejon sin}}|poka weka suno en poka lete={{ma Kowawila}}|poka lete={{ma Mewika}}
{{ma Tesa}}|poka kama suno={{ma Tamalipa}}|poka seli={{ma San Luwi Potosi}}|poka weka suno en poka seli={{ma Sakateka}}}}
== tan sona ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Nuwepo Leon, ma}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Mesiko]]
0sylsaxfr8525hsi1bulgo0ax4pz1ue
kipisi:
10
11286
67010
65810
2026-06-11T19:24:41Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
67010
wikitext
text/x-wiki
* 「」「{{toki ante|[[lipu Wikipedia|Wikipedia]]}}」[[toki Inli|]]
* <span class="plainlinks">[{{fullurl:ilo:AllPages|hideredirects=1}} '''{{NUMBEROFARTICLES}}''']</span> '''{{PAGESINCATEGORY:nimi|pages}}'''[[:kulupu:nimi|]]
* 234
2021
<!--* :-)--><!-- ** --><!-- :) --><!---->
*[[kulupu toki Tawita|]][[toki Teluku|]]
ha5hvovenrijtgdjyu7r4besuxygpo3
jan Takolu Misunowisi
0
11398
67014
66584
2026-06-11T19:35:29Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
67014
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}
{{poki sona jan
| sitelen = [[sitelen:Dragoljub Mićunović profile photo.jpg|220px]]
| ma = ma Sopisi
| pali = jan pi [[sona nasin]]
| nimi jan = {{PAGENAME}}
| nimi mama = Драгољуб Мићуновић
| kalama = [ˈdrǎɡɔʎub miˈt͜ɕǔːnɔʋit͜ɕ]
| ma pi kama lon = [[ma tomo Tukate]]
| ma moli = [[ma tomo Pejoka]]
| kulupu =
| jan olin =
| mama =
| jan lili =
| kulupu mama =
| sitelen nimi = |tenpo pi kama lon=1930|tenpo moli=2026}}
{{nimi ijo|'''{{PAGENAME}}'''|Драгољуб Мићуновић|toki Sopisi|ipa=/ˈdrǎɡɔʎub miˈt͜ɕǔːnɔʋit͜ɕ/}} li jan pi [[nasin lawa]] li jan pi [[sona nasin]] tan [[ma Sopisi]].
[[kulupu:jan sona]]
{{DEFAULTSORT:Talolupa Mijunowi, jan}}
hfrrbrlmmzmbyhyc6p3gu24wop5ia8f
67015
67014
2026-06-11T19:38:37Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[jan Talolupa Mijunowi]]" tawa lipu "[[jan Takolu Misunowisi]]"
67014
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}
{{poki sona jan
| sitelen = [[sitelen:Dragoljub Mićunović profile photo.jpg|220px]]
| ma = ma Sopisi
| pali = jan pi [[sona nasin]]
| nimi jan = {{PAGENAME}}
| nimi mama = Драгољуб Мићуновић
| kalama = [ˈdrǎɡɔʎub miˈt͜ɕǔːnɔʋit͜ɕ]
| ma pi kama lon = [[ma tomo Tukate]]
| ma moli = [[ma tomo Pejoka]]
| kulupu =
| jan olin =
| mama =
| jan lili =
| kulupu mama =
| sitelen nimi = |tenpo pi kama lon=1930|tenpo moli=2026}}
{{nimi ijo|'''{{PAGENAME}}'''|Драгољуб Мићуновић|toki Sopisi|ipa=/ˈdrǎɡɔʎub miˈt͜ɕǔːnɔʋit͜ɕ/}} li jan pi [[nasin lawa]] li jan pi [[sona nasin]] tan [[ma Sopisi]].
[[kulupu:jan sona]]
{{DEFAULTSORT:Talolupa Mijunowi, jan}}
hfrrbrlmmzmbyhyc6p3gu24wop5ia8f
pali:tawa lipu
4
11445
67021
66687
2026-06-12T01:29:26Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
67021
wikitext
text/x-wiki
{| class="plainlinks ombox ombox-notice nutshell" role="presentation"
| class="mbox-image" |[[File:Walnut.png|link=|alt=|30x30px]]
| class="mbox-text" |lipu ni li toki e sona pi tawa lipu. ni la, jan li ken alasa e lipu kepeken nimi ante.
|}
[[File:Nimi “ma Juwese” li tawa lipu “ma Mewika”.jpg|thumb|nimi “ma Juwese” li tawa lipu “ma Mewika” lon lipu Wikipesija]]
[[File:Ilo toki sona la nimi “ma Juwese” li tawa lipu “ma Mewika” lon lipu Wikipesija.jpg|thumb|ilo toki sona la nimi “ma Juwese” li tawa lipu “ma Mewika” lon lipu Wikipesija]]
'''tawa lipu''' li lipu li pana e jan tawa lipu ante. mute la lipu ni li lipu wan anu kipisi lipu. sina ken lukin e ni lon lipu “ma Juwese.” jan li pilin e nimi “[[ma Juwese]]” lon leko alasa lon toki lipu la jan li tawa lipu “[[ma Mewika]].” tawa ni la sina ken lukin e toki pi tawa ni lon sewi lipu. ([[ilo toki sona]] la toki ni li lon anpa lon leko pimeja) toki ni li (tan nimi “ma Juwese”). toki li tan ni: lipu “ma Juke” li jo e toki pi tawa lipu li tawa lipu wile. ken la lipu li tawa kipisi pi lipu wile.
tawa lipu li tan ni: jan li ken alasa e lipu wile kepeken tenpo mute ala. lipu ni li toki e ni: sina wile pali e tawa lipu la sina kepeken seme?
== wile pi tawa lipu li seme? ==
wile pali pi tawa lipu en wile awen pi tawa lipu la ni li ken:
* nimi ante li tawa nimi pi suli mute. ni la nimi “[[jan Simi Tanasan]]” li tawa lipu “[[jan Mitapi]].”
* nimi sin anu nimi pi sama mute. ni la nimi “[[majuna]]” li tawa lipu “[[tenpo pini]].”
* nimi li lili pi i la nimi “[[jan Okan Amateju Mosa]]” li tawa lipu “[[jan Mosa]].”
* nimi li lili li suli ala tawa jan, taso nimi li tawa jan wan. ni la nimi “[[jan Ansan]]” li tawa lipu “[[jan Ape Ansan]].”
* nimi li lili pi nimi ijo. ni la nimi “[[sitelen IPA]]” li tawa lipu “[[sitelen Apije]].”
* nimi li mute pi nimi ijo. ni la nimi “[[jan Okan Amateju Mosa]]” li tawa lipu “[[jan Mosa]].”
* nimi li jo e nasin mute. ni la nimi “[[ali]]” li tawa lipu “[[ale]].”
* nimi li lon toki pona la nasin mute li kama. ni la nimi “[[jan Alisotele]]” li tawa “[[jan Alitotele]].”
* nimi li kepeken nasin pu, taso nimi wile li ante. ni la nimi “[[ma Ekato]]” li tawa lipu “[[ma Ekuwato]].”
* nimi li kepeken [[toki pona|wuwojiti]]. ni la nimi “[[ma Sawusi]]” li tawa lipu “[[ma Sajusi]].”
* nimi li tenpo pini li lon ala. ni la nimi “[[jan Sonja]]” li tawa “[[anpa sewi]].”
== sina pali e tawa lipu kepeken seme? ==
=== sina ante e toki ilo la, ===
sina wile pali e tawa lipu kepeken ante pi toki ilo la, o pilin e toki ilo “<syntaxhighlight inline="" lang="wikitext">#TAWA [[lipu wile li lon ni]]</syntaxhighlight>” taso. sina ken pana e “<syntaxhighlight inline="" lang="wikitext">#TAWA</syntaxhighlight>” anu “<syntaxhighlight inline="" lang="wikitext">#tawa</syntaxhighlight>.” ni la sina wile pana e nimi “[[ma Juwese]]” tawa lipu “[[ma Mewika]]” la lipu ona li ni taso:
<syntaxhighlight inline="" lang="wikitext">#TAWA [[ma Mewika]]</syntaxhighlight>
=== kepeken ilo WisuwaEsita la, ===
sina ken pali e tawa lipu kepeken [[pali:VisualEditor|ilo WisuwaEsita]]:
# o open e ilo pi ken lipu (ni li sitelen pi linja supa tu wan) lon sewi pi palisa ante.
# o pilin e nasin “Page settings.”
# o pilin e leko “Redirect this page to.”
# o pana e nimi pi lipu wile lon leko toki pi anpa.
# o pilin e leko laso “Apply changes.”
# o awen e lipu. sina ken pana e sona ante. sina pana ala e sona la sona li kama tan ilo lipu.
== tawa lipu tu ==
ilo ni li ken ala tawa lipu tu anu mute — ni li “tawa lipu tu.” jan li wile ala e ni: tawa lipu li tawa lipu pi tawa lipu.
tawa lipu ni li kama tan ni: lipu li kama nimi ante. sina tawa e lipu la o lukin e tawa lipu ale tawa nimi pi tenpo pini. o ante e ona tawa lipu nimi sin. ilo li ken pona e ni, taso jan ante o ante e ni.
ej2fcgb1ngd7bihwltcvougz0d8pnjp
jan:Zhou20120904/jan Pusin li jan nasa
2
11458
67039
66820
2026-06-12T10:53:00Z
Zhou20120904
5624
/* 政界人士引用 */
67039
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Vladimir_Putin_at_the_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_2009_002.jpg|thumb|274x274px|jan Wasimi Pusin]]
linja nimi "'''jan Pusin li jan nasa'''"<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Shaun Walker|toki tan=toki Inli|linja=https://www.theguardian.com/world/2014/jun/15/ukraine-minister-deshchytsia-abusive-putin-russia|nimi tan kepeken toki tan=Ukraine minister's abusive remarks about Putin spark diplomatic row|kulupu toki=lipu The Guardian|tenpo=2014-06-15|tenpo lukin=2023-12-11|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615181958/http://www.theguardian.com/world/2014/jun/15/ukraine-minister-deshchytsia-abusive-putin-russia|tenpo sama=2014-06-15}}</ref>({{toki nimi|uk|Путiн - хуйло|Putin - khuilo}}), anu nimi Puwilo pi toki Ukawina({{toki nimi|uk|Пуйло}}), li toki jaki tawa [[jan Wasimi Pusin]]. ona li kalama musi kin. ona li tan kalama musi ante pi ma musi pi sike noka lon tenpo sike nanpa 2010<ref>{{tan sona|toki tan=toki Losi|linja=http://ru.tsn.ua/tsikavinki/putin-h-ylo-nachali-pet-dazhe-nemeckie-bolelschiki-370622.html|nimi tan kepeken toki tan=Украинский хит шагает по планете|kulupu toki=kulupu TSN|tenpo=2014-06-10|tenpo lukin=2014-08-13|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615183239/http://ru.tsn.ua/tsikavinki/putin-h-ylo-nachali-pet-dazhe-nemeckie-bolelschiki-370622.html|tenpo sama=2014-06-15}}</ref>. {{lipu li ala|ma Losi li kama jo e ma palisa Kulinki|Q15920546}} lon open pi tenpo sike nanpa 2014 la, ma mute pi [[ma Ukawina]] li open kalama e ona. kulupu mute pi [[toki tawa kulupu]] li toki e ni.
== kon ==
sina wile sitelen e nimi "<span lang="uk">[[wiktionary:хуйло|хуйло́]]</span>" pi toki Ukawina kepeken sitelen Lasina la, ona li ken nimi "huilo", anu nimi "huylo", anu nimi "khuilo", anu nimi "khuylo", anu nimi "xujlo" anu ante. nimi ni li tan nimi "<span lang="uk">[[wiktionary:хуй|хуй]]</span>" (khuy). toki Ukawina en toki Losi la kon ona li palisa unpa. jan li pana e pini "lo" la, ante toki la nimi ni li ken "jan nasa", li ken "palisa unpa"<ref>{{tan sona|toki tan=toki Inli|linja=https://au.news.yahoo.com/thewest/world/a/24277927/ukraine-confirms-negotiator-with-russia-as-foreign-minister/|nimi tan kepeken toki tan=Ukraine president gets parliament boost for peace plan|ijo pana=AFP|tenpo=2014-06-19|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140620213858/https://au.news.yahoo.com/thewest/world/a/24277927/ukraine-confirms-negotiator-with-russia-as-foreign-minister/|tenpo sama=2014-06-20}}</ref>. lili la, linja nimi ni li kama "<span lang="uk">ПТН ХЛО</span>" (''PTN KhLO''). tenpo mun nanpa luka pi tenpo sike nanpa 2014 la, {{lipu li ala|lipu nimi pi ma tomo|Q310004}} li kama jo e nimi ni. ona li toki e ni: kon pi nimi ni li sama nimi "jan Pusin"<ref name="MR7">{{tan sona|toki tan=toki Losi|linja=http://www.mr7.ru/articles/102682/|nimi tan kepeken toki tan=Статья Путин "huylo" появилась в американском словаре сленга|ijo pana=MR7|tenpo=2014-05-30|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714223144/http://www.mr7.ru/articles/102682/|tenpo sama=2014-07-14}}</ref><ref name="Vlasti.net">{{tan sona|toki tan=toki Losi|linja=http://vlasti.net/news/196095|nimi tan kepeken toki tan=Благодаря песне про Путина в английском языке появилось слово "huylo"|ijo pana=Vlasti.net|tenpo=2014-06-17|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714170841/http://vlasti.net/news/196095|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>. kulupu pi toki tawa kulupu pi ma Ukawina<ref name="Ukrayinska Pravda">{{tan sona|toki tan=toki Losi|linja=http://life.pravda.com.ua/person/2014/05/30/170203/|nimi tan kepeken toki tan=Американський словник згадав Путіна, пояснюючи слово "huylo".|ijo pana=Ukrayinska Pravda|tenpo=2014-05-30|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714203940/http://life.pravda.com.ua/person/2014/05/30/170203/|tenpo sama=2014-07-14}}</ref><ref name="Gazeta.ru">{{tan sona|linja=http://gazeta.ua/ru/articles/nelitereturna-leksika/_slovo-huylo-voshlo-v-slovar-anglijskogo-slenga-urban-dictionary/560941|tan=Слово Huylo вошло в словарь английского сленга Urban Dictionary|ijo pana=Gazeta.ua|tenpo=2014-05-29|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140719224614/http://gazeta.ua/ru/articles/nelitereturna-leksika/_slovo-huylo-voshlo-v-slovar-anglijskogo-slenga-urban-dictionary/560941|tenpo sama=2014-07-19}}</ref> en [[ma Pelalusi]]<ref name="BelGazeta">{{tan sona|linja=http://www.belgazeta.by/ru/news/life/29151|tan=Путин попал в американский словарь сленга|ijo pana=BelGazeta|tenpo=2014-06-02|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714200823/http://www.belgazeta.by/ru/news/life/29151|tenpo sama=2014-7-14}}</ref> li toki e ijo ni. kin la, ma Ukawina en ma ante li toki e toki sama kin. ona li "<span lang="uk">ПТН ПНХ</span>" (PTN PNKh), li nasin toki lili pi linja nimi "{{toki|uk|<u>П</u>у<u>т</u>і<u>н</u>, <u>п</u>ішов <u>н</u>а <u>х</u>уй}}" (''Putin, pishov na khuy)'' pi toki Ukawina anu linja nimi "{{toki|ru|<u>П</u>у<u>т</u>и<u>н</u>, <u>п</u>ошёл <u>н</u>а <u>х</u>уй}}" (''Putin, poshol na khuy'', kon la ona tu li "jan Pusin o, o tawa weka")<ref>{{tan sona|linja=https://fakty.com.ua/ru/lifestyle/tehnika/20140508-1514470/|tan=Факты ICTV - Украинцы не жалеют денег на именные номера «ПТН ПНХ» (фото)|tenpo=2014-05-08|tenpo lukin=2019-08-28|linja sama=https://web.archive.org/web/20190416063855/https://fakty.com.ua/ru/lifestyle/tehnika/20140508-1514470/|tenpo sama=2019-04-16}}</ref>.
== tenpo pini ==
[[sitelen:Путін_-_хуйло.png|right|thumb|200x200px|sitelen lipu pi kalama musi ni. ona li sama mute ala kalama musi lon.]]
{{lipu li ala|jan Asimi Towiki|Q4463473}} li toki e ni: open la kalama musi ni li tan kalama musi "meli pi ma Mesiko" pi {{lipu li ala|jan Pa Pun|Q342778}} pi tenpo sike nanpa 1961, li tan kalama musi pi sike noka pi jan olin pi {{lipu li ala|kulupu Ako pi pali pi kiwen mani|Q207462}} "{{lipu li ala|jan Suki|Q225357}} li jan nasa". tenpo ni la, {{lipu li ala|jan Alesantu Jalolaki|Q1334178}}, jan lawa pi kulupu Ako pi pali kiwen mani, li utala lili e jan Kikoli Suki, jan lawa pi kulupu suli pi sike noka pi ma Ukawina, jan olin pi kulupu ni li pana e pilin ike tawa jan Suki lon nasin jaki ni<ref name="1342200-echo">{{tan sona|linja=http://echo.msk.ru/programs/personalno/1342200-echo/|tan=Interview of Artemy Troitsky|ijo pana=Echo of Moscow|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714205408/http://echo.msk.ru/programs/personalno/1342200-echo/|tenpo sama=2014-07-14}}</ref><ref name="UkrPra01">{{tan sona|linja=http://life.pravda.com.ua/society/2014/05/19/168875/|tan=Украинские ультрас: глобальное перемирие|ijo pana=Українська правда. Життя|tenpo=2014-05-19|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140828213653/http://life.pravda.com.ua/society/2014/05/19/168875/|tenpo sama=2014-08-28}}</ref>.
tenpo mun nanpa tu wan pi tenpo sike nanpa 2014 la, ma tomo Ako li ma tomo suli pi nasin pi open suno pi ma Ukawina la, ona li kama suli lon toki kulupu pi ma Losi ala, jan olin pi kulupu Ako li ante e toki, li open toki e ni: "jan Pusin li jan nasa"<ref name="Taylor" /><ref>{{tan sona|jan=Anna T.|linja=https://www.youtube.com/watch?v=447lXe1Y2tE|tan=Это Харьков,детка! "Пу#ин х#йло!" ФК Металлист+Шахтер|ijo pana=YouTube|tenpo=2014-03-30|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140628023115/http://www.youtube.com/watch?v=447lXe1Y2tE|tenpo sama=2014-06-28}}</ref><ref name="Ukraine crisis timeline BBC">{{tan sona|linja=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275|tan=Ukraine crisis timeline|ijo pana=BBC News|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140526075056/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275|tenpo sama=2014-05-26}}</ref>. tenpo lili la jan mute li kama sona e kalama musi ni, la kulupu mute pi sike noka li toki e ni. tu ona li {{lipu li ala|kulupu Tone pi jan pi kama jo pi kiwen mani|Q172969}} en {{lipu li ala|kulupu musi Sinamo pi sike noka pi ma tomo Kiju|Q179075}}. ona en kulupu Ako li utala<ref name="Taylor">{{tan sona|linja=http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/16/khuilo-the-offensive-term-that-has-attached-itself-to-putin/|tan=‘Khuilo’: The offensive term that has attached itself to Putin|jan=Adam Taylor|ijo pana=Washington Post|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140904004906/http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/16/khuilo-the-offensive-term-that-has-attached-itself-to-putin/|tenpo sama=2014-09-04}}</ref><ref name=WSJ140524>{{tan sona|jan=Philip Shishkin|linja=http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702303480304579581901110128642|tan=Soccer Foes Join Forces on the Front Lines of Ukraine Crisis|kulupu toki=The Wall Street Journal|tenpo=2014-05-24|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714175336/http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702303480304579581901110128642|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>. mun nanpa luka pi tenpo sike nanpa 2014 la toki ni li lon: jan olin pi kulupu musi wan li tawa lon poka pi jan olin pi kulupu musi ante, li kalama sama e kalama musi ni, la kulupu musi ona li utala. {{lipu li ala|lipu Kasijan|Q11148}} li toki e ni: jan mute li sona e linja nimi "jan Pusin li jan nasa", la ona li kama linja nimi ma pi pona tawa jan mute<ref>{{tan sona|linja=http://www.theguardian.com/world/2014/jul/06/ukraine-crisis-donetsk|tan=Donetsk becomes a ghost town as fearful residents flee conflict|kulupu toki=The Guardian|tenpo=2014-07-06|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140715003133/http://www.theguardian.com/world/2014/jul/06/ukraine-crisis-donetsk|tenpo sama=2014-07-15}}</ref>.
=== ma Losi en ma Ukawina li utala lon tenpo sike nanpa 2022 ===
[[File:Rosseti elektrotransport.jpg|thumb|ni li tomo pi pana wawa pi {{nimi|linluwi}} wawa pi ma Losi. ona li pakala tan jan pi sona {{nimi|linluwi}} pi ma Ukawina. ]]
ma Losi en ma Ukawina li utala lon tenpo sike nanpa 2022 la jan mute li kama sona sin e linja nimi ni. jan Yuli Satani, jan esun pi telo nasa pi ma Ukawina, li pali e poki pi kiwen lukin pi sitelen Lasina "Putin Huylo", li pali e poki seli kepeken ona, li utala e jan utala pi ma Losi kepeken ni<ref>{{tan sona|linja=https://video.foxnews.com/v/6299169689001|tan=Ukrainian brewery owner making bombs instead of beer|ijo pana=Fox News|tenpo lukin=28 February 2022|linja sama=https://web.archive.org/web/20220318223220/https://video.foxnews.com/v/6299169689001/|tenpo sama=2022-03-18}}</ref><ref>{{tan sona|linja=https://www.instagram.com/p/CacjXmHosRx/|tan=Pravda Brewery team is hand-bottling today|kulupu toki=Yuri Zastavny on Instagram|tenpo=26 February 2022 <!-- date inferred; on 2022-02-28 website says "2 days ago" -->|tenpo lukin=28 February 2022}}</ref>.
jan pi sona {{nimi|linluwi}} pi ma Ukawina li pakala e tomo pi pana wawa pi tomo tawa pi ma Losi, la tomo ni li pana ala e wawa, li pana e sitelen pi linja nimi ni<ref>{{tan sona|jan=Aaron Gordon|linja=https://www.vice.com/en/article/akvya5/russian-electric-vehicle-chargers-hacked-tell-users-putin-is-a-dickhead|tan=Russian Electric Vehicle Chargers Hacked, Tell Users 'PUTIN IS A DICKHEAD'|ijo pana=Vice.com|tenpo=February 28, 2022|tenpo lukin=March 1, 2022|linja sama=https://web.archive.org/web/20220319085515/https://www.vice.com/en/article/akvya5/russian-electric-vehicle-chargers-hacked-tell-users-putin-is-a-dickhead|tenpo sama=2022-03-19}}</ref><ref>{{tan sona|jan=Dan Goodin|linja=https://arstechnica.com/information-technology/2022/02/after-ukraine-recruits-an-it-army-dozens-of-russian-sites-go-dark/|tan=After Ukraine recruits an "IT Army," dozens of Russian sites go dark|ijo pana=Ars Technica|tenpo=February 28, 2022|tenpo lukin=March 1, 2022|linja sama=https://web.archive.org/web/20220301203933/https://arstechnica.com/information-technology/2022/02/after-ukraine-recruits-an-it-army-dozens-of-russian-sites-go-dark/|tenpo sama=2022-03-01}}</ref>.
== kepeken pi kalama musi ==
kulupu mute pi kalama musi pi ma Ukawina li pana anu kepeken ante e kalama musi "jan Pusin li jan nasa". wan la, tenpo suno nanpa mute wan pi tenpo mun nanpa tu tu pi tenpo sike nanpa 2014 la kalama musi wan pi kulupu musi Asokenta li kalama e kalama musi ni kepeken [[ilo pi kalama musi]], li kepeken sitelen tawa mute pi tawa kulupu tan wile toki ni: kulupu musi mute pi sike noka li sona e kalama musi ni<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Roman Shantyr|linja=https://www.youtube.com/watch?v=-n2D4giJDyU|tan=путин - ху*ло. Украинская народная (рок-версия) / putin huylo (re-mix by AstrogentA)|tenpo=2014-04-21|tenpo lukin=2026-06-07}}</ref>. kin la, kulupu pi kalama musi Teleri li pana e kalama musi "jan Pusin o, toki!" pi sitelen tawa lon tenpo suno nanpa luka wan pi tenpo mun nanpa luka pi tenpo sike nanpa 2014. nimi pi kalama musi ni li kepeken kalama nimi sama. kalama pi nimi Inli "Hello" (toki) li sama lili kalama pi nimi "khuylo" (jan nasa). ona li toki e linja nimi "jan Pusin li jan nasa" lon nasin ni. sitelen tawa pi kalama ni la, jan pi kulupu ni pi kalama musi li len e ona sama jan musi pi sike noka, li pali sama jan olin pi sike noka, li toki e ni: "jan Pusin o, toki". kulupu ni pi kalama musi li toki musi e ni: jan li pilin e ni: kalama musi ona li toki ike tawa jan Pusin, la ona li sona ala. ona li awen toki e ni: jan Losi ni taso li pilin ike tan kalama musi ni: ona li sona pi mute ala e toki Inli<ref>{{tan sona|linja=http://podrobnosti.ua/kaleidoscope/2014/05/06/974698.html|tan=Песня "Путин, hello" группы "Телери" взорвала интернет (видео)|kulupu toki=Podrobnosti|tenpo=2014-05-06|tenpo lukin=2014-06-18|linja sama=https://web.archive.org/web/20140506210017/http://podrobnosti.ua/kaleidoscope/2014/05/06/974698.html|tenpo sama=2014-05-06}}</ref>.
tenpo suno nanpa luka tu tu pi tenpo mun nanpa luka pi tenpo sike nanpa 2014 la, {{lipu li ala|kulupu Komake pi pana sitelen pi ilo pi sitelen weka|Q15280975}} li pana e sitelen tawa ni: kulupu pi kalama musi “pali Lemonsiki” ({{toki|en|Lemonchiki Project}}) li kalama e kalama musi ni<ref>{{tan sona|linja=http://ivona.bigmir.net/showbiz/stars/393110-V-efire-ukrainskogo-kanala-ispolnili-znamenityj-hit-o-Putine|tan=В эфире украинского канала исполнили знаменитый хит о Путине|ijo pana=Big Mir|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618055330/http://ivona.bigmir.net/showbiz/stars/393110-V-efire-ukrainskogo-kanala-ispolnili-znamenityj-hit-o-Putine|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>. tenpo suno nanpa luka luka tu wan pi tenpo mun nanpa luka wan pi tenpo sike ni la, kulupu pi kalama musi Tuwa Lika li kalama e kalama musi ni lon musi kulupu pi kalama musi ona<ref>{{tan sona|linja=http://ivona.bigmir.net/showbiz/video_old/394196-Gruppa-Druga-R-ka-predstavila-rok-versiju-znamenitogo-hita-o-Putine|tan=Группа Друга Ріка представила рок-версию знаменитого хита о Путине|ijo pana=Big Mir|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618054743/http://ivona.bigmir.net/showbiz/video_old/394196-Gruppa-Druga-R-ka-predstavila-rok-versiju-znamenitogo-hita-o-Putine|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>. kulupu pi kalama musi "lawa nasa" ({{toki|en|Mad Heads XL}}) li ante lili e kalama musi ni kin<ref>{{tan sona|linja=https://www.youtube.com/watch?v=GRLC6vpnKxM|tan=ПТН-ХЛО от "Мед Хедс". Мотофест "Тарасова Гора - 2014"|tenpo lukin=2019-08-28|linja sama=https://web.archive.org/web/20211102103140/https://www.youtube.com/watch?v=GRLC6vpnKxM|tenpo sama=2021-11-02}}</ref>. {{lipu li ala|lipu Kiju Po|Q1795015}}li toki e ni: ona li kama jo e sitelen tawa luka tu tu pi kalama musi ni e kalama musi poka tu<ref name="KP711">{{tan sona|jan=Olena Goncharova|linja=http://www.kyivpost.com/guide/music/lifestyle-blog-soccer-fans-chant-putin-khuilo-makes-it-to-world-fame-353315.html|tan=Kharkiv, with new anti-Russian song, becomes capital of anti-Putin music (VIDEO)|ijo pana=Kyiv Post|tenpo=2014-07-11|tenpo lukin=2014-07-11|linja sama=https://web.archive.org/web/20140711160227/http://www.kyivpost.com/guide/music/lifestyle-blog-soccer-fans-chant-putin-khuilo-makes-it-to-world-fame-353315.html|tenpo sama=2014-07-11}}</ref>.
== 政界人士引用 ==
2014年5月,[[烏克蘭最高拉達]]议员[[奧萊赫·利亞什科]]在[[伊凡諾-法蘭科夫斯克]]與聚集民衆齊聲唱这首歌,视频被上传到[[YouTube]]<ref>{{tan sona|linja=http://www.youtube.com/watch?v=a-UqWcLGWU0|tan=Олег Ляшко заспівав новий український хіт|ijo pana=YouTube|tenpo lukin=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20160407151556/https://www.youtube.com/watch?v=a-UqWcLGWU0|tenpo sama=2016-04-07}}</ref>。同年6月14日,乌克兰一架[[伊尔-76]]军用运输机被俄羅斯支持的[[頓巴斯親俄武裝]]{{link-en|2014年乌克兰空军伊尔-76遭击落事件|Ukrainian Air Force Ilyushin Il-76 shoot-down|击落}}后,时任乌克兰代理外交部长[[安德里·杰希察]]对在[[俄羅斯駐烏克蘭大使館]]前示威的群众提到了这句话<ref name=guardian1>{{tan sona|linja=http://www.theguardian.com/world/2014/jun/15/ukraine-minister-deshchytsia-abusive-putin-russia|ijo pana=The Guardian|tenpo=2014-06-15|tan=Ukraine minister's abusive remarks about Putin spark diplomatic row|tenpo sama=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615181958/http://www.theguardian.com/world/2014/jun/15/ukraine-minister-deshchytsia-abusive-putin-russia}}</ref><ref>{{tan sona|linja=http://www.buzzfeed.com/maxseddon/top-ukrainian-diplomat-calls-putin-a-dickhead|tan=Top Ukrainian Diplomat Calls Putin A "Dickhead"|jan=Max Seddon|ijo pana=BuzzFeed|tenpo lukin=2014-06-17|tenpo sama=2014-06-16|linja sama=https://web.archive.org/web/20140616073242/http://www.buzzfeed.com/maxseddon/top-ukrainian-diplomat-calls-putin-a-dickhead}}</ref><ref>{{tan sona|linja=http://www.newsbalt.ru/detail/?ID=31915|tan=Глава украинской дипломатии выступил на митинге|tenpo=2014-06-15|tenpo lukin=2014-06-15|ijo pana=News Balt|tenpo sama=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615221012/http://www.newsbalt.ru/detail/?ID=31915}}</ref>,ona li toki ni: "ona (jan Pusin) li jan nasa, taso, o tawa, jan ale o!" kulupu Komake li pana e sitelen tawa ni.之后不久,[[乌克兰总统]][[彼得·波罗申科]]便任命了另一名外交官[[帕夫洛·科利姆金]]主管外交部<ref>{{tan sona|linja=http://vesti.ua/politika/57158-poroshenko-predlozhil-kandidaturu-klimkina-na-post-glavy-mid|tan=Порошенко предложил уволить Дещицу с поста главы МИД|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-06-19|ijo pana=Visti|tenpo sama=2014-07-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140715074314/http://vesti.ua/politika/57158-poroshenko-predlozhil-kandidaturu-klimkina-na-post-glavy-mid}}</ref>。据乌克兰媒体报道,这次换人行为并无预兆<ref name=nvua01>{{tan sona|linja=http://nvua.net/worldcup2014/Pesnyu-ukrainskogo-kommentatora-o-Putine-na-YouTube-posmotreli-uzhe-bolee-polumilliona-raz-1244.html|tan=Песню украинского комментатора о Путине на YouTube посмотрели уже более полумиллиона раз|ijo pana=Новое время|tenpo lukin=2014-06-23|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714140204/http://nvua.net/worldcup2014/Pesnyu-ukrainskogo-kommentatora-o-Putine-na-YouTube-posmotreli-uzhe-bolee-polumilliona-raz-1244.html|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>。《卫报》报道称,杰希察的这句话引起俄罗斯高层普遍不满<ref name=guardian1/>。不过,[[美国驻乌克兰大使]]{{link-en|杰弗里·派亚特|Geoffrey Pyatt}}在[[推特]]上称杰希察部长使用这句话是为“寻求平息危险形势”并表扬杰希察是有经验的外交官<ref name=guardian1/>。
== 国际反响 ==
[[File:Anti-Putin graffiti in Luhansk, April 2014.jpg|thumbnail|right|200px|[[卢甘斯克]]的一个车库墙上使用俄語写着“卢甘斯克是乌克兰的,普京傻屄!”]]
这段旋律在乌克兰之外的地方也出现过,包括[[ma Mesiko]]<ref>{{tan sona|linja=http://tsn.ua/video/video-novini/meksikanci-vikonali-pisnyu-putin-h-ylo.html|tan=Мексиканці виконали пісні "Путін х*йло"|ijo pana=TSN|tenpo=2014-06-11|tenpo lukin=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615182714/http://tsn.ua/video/video-novini/meksikanci-vikonali-pisnyu-putin-h-ylo.html|tenpo sama=2014-06-15}}</ref>、[[ma Nijon]]<ref>{{tan sona|tenpo lukin=June 15, 2014|linja=http://sosmyslom.net/video_sos/1256-putin-huylo-yaponskaya-versiya.html|tan=Японська версія|tenpo=2014-06-13|tenpo sama=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615183239/http://sosmyslom.net/video_sos/1256-putin-huylo-yaponskaya-versiya.html}}</ref>、[[ma Mewika]]<ref>{{tan sona|linja=http://ru.tsn.ua/video/video-novini/pesnya-putin-h-ylo-sterla-granicy-i-shagaet-po-planete.html|tan=Песня стерла границы и шагает по планете|ijo pana=TSN|tenpo=2014-06-10|tenpo lukin=2014-06-15|tenpo sama=2014-06-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140615183714/http://ru.tsn.ua/video/video-novini/pesnya-putin-h-ylo-sterla-granicy-i-shagaet-po-planete.html}}</ref>、[[ma Kanata]]、[[ma Seki]]<ref name=RFL140618>{{tan sona|linja=http://www.radiosvoboda.org/media/video/25435426.html|tan=У Празі пройшла акція "За вашу і нашу свободу" біля посольства Росії у Чехії|kulupu toki=Radio Liberty|tenpo=June 25, 2014-06-25|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140826010400/http://www.radiosvoboda.org/media/video/25435426.html|tenpo sama=2014-08-26}}</ref>、[[ma Posuka]]<ref>{{tan sona|linja=https://news.pn/en/public/110126|tan=In Poland Putin carried by in a cage and sang about him the obscene song of football fans|ijo pana=Преступности.НЕТ|tenpo=2014-07-28|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140728214759/https://news.pn/en/public/110126|tenpo sama=2014-07-28}}</ref>以及其他一些[[ma Elopa pi pini suno]]国家<ref>{{tan sona|linja=http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/16/khuilo-the-offensive-term-that-has-attached-itself-to-putin/|tan=Khuilo, the offensive term that has attached itself to Putin|tenpo lukin=2014-06-18|linja sama=https://web.archive.org/web/20140617231638/http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/06/16/khuilo-the-offensive-term-that-has-attached-itself-to-putin/|tenpo sama=2014-06-17}}</ref>。
许多国际媒体对相关事件进行了报道,包括[[lipu Kasijan]]<ref name=guardian1/>《[[华盛顿邮报]]》<ref name=WP140615>{{tan sona|jan=Carol Morello|linja=http://www.washingtonpost.com/world/europe/ukrainian-diplomat-uses-swearword-for-putin/2014/06/15/53500721-b8fe-47af-b1c1-2fa0682cbd7c_story.html|tan=Ukrainian diplomat uses swear word for Putin, delighting protesters and angering Moscow|kulupu toki=The Washington Post|tenpo=2014-06-15|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140715071846/http://www.washingtonpost.com/world/europe/ukrainian-diplomat-uses-swearword-for-putin/2014/06/15/53500721-b8fe-47af-b1c1-2fa0682cbd7c_story.html|tenpo sama=2014-07-15}}</ref>《[[南德意志报]]》<ref>{{tan sona|linja=http://www.radiosvoboda.org/content/article/25424117.html|tan=Про міністра-дипломата Дещицю заговорив світ (світова преса)|ijo pana=Radio Free Europe/Radio Liberty|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618052012/http://www.radiosvoboda.org/content/article/25424117.html|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>《[[华尔街日报]]》<ref name=WSJ140524/>、[[自由欧洲电台/自由电台]]<ref name=RFERL140618>{{tan sona|linja=http://www.rferl.org/content/putin-profanity-ukraine-deshchytsya/25425498.html|tan=Some Smile, Others Squirm As Obscenity Becomes Latest Rallying Cry In Ukraine Crisis|kulupu toki=Radio Free Europe/Radio Liberty|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140617230622/http://www.rferl.org/content/putin-profanity-ukraine-deshchytsya/25425498.html|tenpo sama=2014-06-17}}</ref>以及《[[世界报 (法国)|世界报]]》<ref name=monde140615>{{tan sona|linja=http://www.lemonde.fr/europe/article/2014/06/15/le-chef-de-la-diplomatie-ukrainienne-insulte-poutine_4438554_3214.html|tan=Le chef de la diplomatie ukrainienne insulte Poutine|kulupu toki=Le Monde|tenpo=2014-061-5|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140616054436/http://www.lemonde.fr/europe/article/2014/06/15/le-chef-de-la-diplomatie-ukrainienne-insulte-poutine_4438554_3214.html|tenpo sama=2014-06-16}}</ref>。此外,还有《[[选举报]]》<ref name=GW140610>{{tan sona|linja=http://wyborcza.pl/1,75477,16132391,Apel_ukrainskich_kibicow__Odspiewajcie_na_World_Cup.html|tan=Apel ukraińskich kibiców: Odśpiewajcie na mundialu naszą piosenkę o Putinie|kulupu toki=Gazeta Wyborcza|tenpo=2014-06-10|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618163912/http://wyborcza.pl/1,75477,16132391,Apel_ukrainskich_kibicow__Odspiewajcie_na_World_Cup.html|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>《{{link-en|人民报 (捷克)|Lidové noviny|人民报}}》<ref name=LN140617>{{tan sona|linja=http://www.lidovky.cz/svetova-media-maji-problem-s-prekladem-descycjovy-nadavky-p39-/media.aspx?c=A140616_221809_ln-media_oka|tan=Jak přeložit Deščycjovu nadávku? Světová média si neví rady|kulupu toki=Lidové noviny|tenpo=2014-06-17|tenpo lukin=2014-06-17|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618035709/http://www.lidovky.cz/svetova-media-maji-problem-s-prekladem-descycjovy-nadavky-p39-/media.aspx?c=A140616_221809_ln-media_oka|tenpo sama=2014-06-18}}</ref>《[[大西洋 (月刊)|大西洋]]》<ref name=atl140618>{{tan sona|jan=Daisy Sindelar|linja=http://www.theatlantic.com/international/archive/2014/06/putin-khuilo-ukraine-obscene-patriotic-rallying-cry/372991/|tan='Putin Khuilo!': Ukraine's Obscene, Patriotic Rallying Cry|kulupu toki=The Atlantic|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714222725/http://www.theatlantic.com/international/archive/2014/06/putin-khuilo-ukraine-obscene-patriotic-rallying-cry/372991/|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>《[[今日以色列報]]》<ref name=IH140616>{{tan sona|linja=http://digital-edition.israelhayom.co.il/Olive/ODE/Israel/Default.aspx?href=ITD%2F2014%2F06%2F16&pageno=35&view=document|tan=שר החוץ האוקראיני קילל את פוטין|kulupu toki=Israel HaYom|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714190314/http://digital-edition.israelhayom.co.il/Olive/ODE/Israel/Default.aspx?href=ITD%2F2014%2F06%2F16&pageno=35&view=document|tenpo sama=2014-07-14}}</ref>等等<ref name=LV140615>{{tan sona|linja=http://www.abc.es/internacional/20140615/abci-huevos-embajada-rusa-kiev-201406151226.html|tan=El ministro de Exteriores ucraniano llama "cabrón" a Putin|ijo pana=ABC|tenpo=2014-06-16|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140714223055/http://www.abc.es/internacional/20140615/abci-huevos-embajada-rusa-kiev-201406151226.html|tenpo sama=2014-07-14}}</ref><ref name=NZZ140618>{{tan sona|linja=http://www.nzz.ch/international/putin-chuilo-geht-nicht-1.18325039|tan="Putin Chuilo" geht nicht|kulupu toki=Neue Zürcher Zeitung|tenpo=2014-06-18|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140716222700/http://www.nzz.ch/international/putin-chuilo-geht-nicht-1.18325039|tenpo sama=2014-07-16}}</ref>。乌克兰电视台{{link-en|TVi|TVi (channel)}}等媒体在报道中还加入了维基百科的页面截图,当时该条目已有43种语言版本<ref>{{tan sona|linja=http://tvi.ua/new/2014/06/17/teper_i_vikipediya_znaye_scho_putin__kh**lo|tan=Тепер і Вікіпедія знає, що Путін – х**ло|ijo pana=TVi|tenpo=2014-06-17|tenpo lukin=2014-06-17|tenpo sama=2014-6-18|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618053437/http://tvi.ua/new/2014/06/17/teper_i_vikipediya_znaye_scho_putin__kh**lo}}</ref><ref>{{tan sona|linja=http://www.umoloda.kiev.ua/number/2478/158/87949/|tan=Путін? "Ла-ла-ла"!|ijo pana=Україна молода, Номер 086 за 18.06.2014|jan=Леся Шовкун|tenpo=2014-06-18|tenpo sama=2014-06-18|linja sama=https://web.archive.org/web/20140618133921/http://www.umoloda.kiev.ua/number/2478/158/87949/}}</ref>。
{{lipu li ala|kulupu Monsi Pason|Q16402}} li pana e sitelen tawa pi sitelen monsi ni lon ma tomo Lonton: ona li jan Pusin lon poka pi palisa unpa pi {{lipu li ala|jan kiwen Tawi|Q179900}}. ni li sama linja nimi ni<ref>{{tan sona|linja=http://www.telegraph.co.uk/culture/culturepicturegalleries/10980244/Monty-Pythons-last-ever-show-at-Londons-O2-Arena-in-pictures.html?frame=2981353|ijo pana=The Daily Telegraph|tan=Monty Python's last ever show at London's O2 Arena: in pictures|tenpo lukin=2014-08-15|linja sama=https://web.archive.org/web/20140811014431/http://www.telegraph.co.uk/culture/culturepicturegalleries/10980244/Monty-Pythons-last-ever-show-at-Londons-O2-Arena-in-pictures.html?frame=2981353|tenpo sama=2014-08-11}}</ref>.
== nimi ==
=== mun seli ===
{{lipu suli|KIC 9696936}}
pali "sike laso pimeja" ({{toki|en|Pale Blue Dot Project}}) la nimi pi mun seli KIC 9696936 li "jan Pusin li jan nasa" ({{toki|en|Putin hulio}}). kulupu suli ala li kepeken nimi ni<ref>{{tan sona|jan=Nolan Feeney|tan=A Star With a Not-So-Nice Nickname for Putin Won’t Have to Change|linja=https://time.com/2964352/vladimir-putin-huilo-star/|kulupu toki=TIME|toki tan=en|tenpo lukin=2026-06-06|linja sama=http://web.archive.org/web/20241222010259/https://time.com/2964352/vladimir-putin-huilo-star/|tenpo sama=2024-12-22}}</ref>.
=== lipu ===
lipu wan pi ijo sin pi {{lipu li ala|ma tomo Setome|Q156713}} li ante e nimi lawa ona, la nimi ni li kama "jan Pusin li jan nasa". ni li open tan tenpo mun nanpa luka tu pi tenpo sike nanpa 2014. jan pali pi lipu ni li toki e ni: ona li pali e ni tan ni: jan mute li wile e ni<ref>{{tan sona|linja=http://ru.tsn.ua/ukrayina/populyarnaya-zhitomirskaya-gazeta-vyshla-pod-zagolovkom-putin-h-ylo-374709.html|tan=Популярная житомирская газета вышла под заголовком "Путин - х*йло"|ijo pana=TSN|tenpo=2014-07-02|tenpo lukin=2014-07-02|linja sama=https://web.archive.org/web/20140810131550/http://ru.tsn.ua/ukrayina/populyarnaya-zhitomirskaya-gazeta-vyshla-pod-zagolovkom-putin-h-ylo-374709.html|tenpo sama=2014-08-10}}</ref>.
== sitelen sama ==
<gallery widths="180px" heights="120px" perrow="6">
sitelen:ПТН-ХЛО.JPG|tomo tawa wan pi [[ma Ukawina]]. supa nanpa pi tomo tawa ona li nasin toki lili "ПТН-ХЛО" pi linja nimi "jan Pusin li nasa".
sitelen:ПТН_ХЛО-label_on_car_-_Poland_2014.jpg|tomo tawa wan pi [[ma Posuka]] pi nasin toki lili pi linja nimi "jan Pusin li jan nasa"
sitelen:Anti-Putin_graffiti_in_Luhansk,_May_2014.jpg|sitelen "jan Pusin li jan nasa", kepeken kule tu pi lipu ma pi ma Ukawina, lon lupa wan pi ma tomo Luwansi
sitelen:Kyiv._Peace_march_18_january_2015_20.jpg|linja nimi "jan Pusin li jan nasa" pi tawa kulupu pi utala ala pi ma tomo Kiju
sitelen:PTN_KhYLO_1.jpg|sitelen "jan Pusin li jan nasa", kepeken lipu pi pali "o kepeken ala ijo pi ma Losi"
sitelen:Kyiv._Peace_march_18_january_2014_17.JPG|toki "ПТН ПНХ" (jan Pusin o, o tawa weka) pi jan pi tawa kulupu pi ma tomo Kiju
</gallery>
== tan sona ==
<references></references>
iq0t46uuhpk42ixq1zjwy1jvvddf08v
ma tomo Misipa
0
11463
67035
66700
2026-06-12T08:38:38Z
Holomanga
6610
/* */
67035
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma tomo Misipa
| nimi mama = Middlesbrough
| ma = ma tomo
| sitelen = [[sitelen:Middlesbrough_Town_Hall_Summer_2013.jpg|268px]]
| toki pi anpa sitelen =
| len ma =
| sitelen lawa = [[sitelen:Coat_of_Arms_of_the_District_Council_of_Middlesbrough.svg|100px]]
| kalama musi ma =
| ma tomo lawa =
| ma suli = [[ma Juke]]
| toki lawa =
| toki ante =
| nasin sewi =
| nasin lawa =
| mani =
| tenpo =
| ISO 3166 = GB-MDB
| sitelen ma =
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = https://www.middlesbrough.gov.uk/
| ma lili = [[ma kipisi Nojokese]]
|mute jan=156,161 (2024)|suli ma=53.87 km²<ref>{{tan sona|toki tan=en|tan=Middlesbrough (Unitary Authority, Middlesbrough, United Kingdom) with population statistics, charts, map and location.|linja=https://www.citypopulation.de/en/uk/admin/middlesbrough/E06000002__middlesbrough/}}</ref>}}{{nimi ijo|'''ma tomo Misipa'''|Middlesbrough|toki Inli}} li ma tomo lon [[ma Nojokese]] lon [[ma Juke]].
tenpo sike nanpa 1829 la [[jan Soso Pi]] li pali e nasin pi [[tomo tawa linja]]. tenpo pini ni la jan pi ma tomo Misipa li pali mute e [[ijo lili nanpa 26|kiwen mani ilo walo]]. tenpo sike nanpa 1870 la ma Juke li pali e ni tu la ma tomo Misipa li pali e ni wan.<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://englandsnortheast.co.uk/middlesbrough/|tan=Middlesbrough|tenpo lukin=2026-06-07}}</ref> tenpo ni la ma tomo Misipa li nimi e {{nimi ijo|ma tomo Ajonopali|Ironopolis|toki Inli}}.<ref>{{tan sona|toki tan=en-US|linja=https://www.portofmiddlesbrough.com/1850-ironpolis-the-discovery-of-iron-ore-and-the-birth-of-middlesbroughs-age/|tan=1850: 'Ironpolis' - The discovery of iron ore and the birth of Middlesbrough's Iron Age|tenpo lukin=2026-06-07}}</ref> tenpo ni la ma tomo Misipa li pali lili e ilo.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Luke Telford|toki tan=en|kipisi=384–406|linja=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21582041.2024.2408252|tan=Neoliberalism, left behind Middlesbrough and levelling up: an intractable policy task?|nanpa=19|kulupu toki=Contemporary Social Science|tenpo=2024-08-05|tenpo lukin=2026-06-07}}</ref>
== tan sona ==
<references/>
[[kulupu:ma tomo]]
[[kulupu:ma Juke]]
[[kulupu:ma Inli]]
sistuq0uhx3i2dcux6elq7pd7vlue07
ma Asole
0
11487
66991
66869
2026-06-11T16:34:43Z
Antoniokf5
4536
mi pana li kulupu
66991
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma Asole|nimi mama=Região Autónoma dos Açores|ma=ma lili mute|ma tomo lawa=[[ma tomo Pota Tekata]] en [[ma tomo Ota]] en [[ma tomo Anka Elowimo]]|ma suli=[[ma Potuke]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Pota Tekata]]|kipisi ma=|len ma=[[File:Flag of the Azores.svg|150px]]|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of the Azores.png|100px]]}}
{{nimi ijo|'''ma Asole'''|Açores|toki Potuke}} li [[ma lili mute]] li kipisi ma lon ma Potuke. ma Asole li lon [[telo suli Alansi]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Pota Tekata]] li [[ma tomo Ota]] li [[ma tomo Anka Elowimo]]. taso, ma tomo suli pi nanpa wan li ma tomo Pota Tekata.
ma Asole li ma lili 9 la, nimi ona li: [[ma lili San Mike]]; li [[ma lili San Maliwa]]; li [[ma lili Piko]]; li [[ma lili Tesela]]; li [[ma lili Kajale]]; li [[ma lili Kasiwosa]]; li [[ma lili San Joje]]; li [[ma lili Kuloli]]; li [[ma lili Kowo]].
[[kulupu:kulupu pi ma lili]]
160klhd4u024vth0ikfnmnrpemvftjg
66993
66991
2026-06-11T16:41:53Z
Brabeusa
3661
66993
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma Asole|nimi mama=Região Autónoma dos Açores|ma=ma lili mute|ma tomo lawa=[[ma tomo Pota Tekata]] en [[ma tomo Ota]] en [[ma tomo Anka Elowimo]]|ma suli=[[ma Potuke]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Pota Tekata]]|kipisi ma=|len ma=[[File:Flag of the Azores.svg|150px]]|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of the Azores.png|100px]]}}
{{nimi ijo|'''ma Asole'''|Açores|toki Potuke}} li [[ma lili mute]] li kipisi ma lon ma Potuke. ma Asole li lon [[telo suli Alansi]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Pota Tekata]] li [[ma tomo Ota]] li [[ma tomo Anka Elowimu]]. taso, ma tomo suli pi nanpa wan li ma tomo Pota Tekata.
ma Asole li ma lili 9 la, nimi ona li: [[ma lili San Mike]]; li [[ma lili Santa Maliwa]]; li [[ma lili Piku]]; li [[ma lili Tesela]]; li [[ma lili Paja]]; li [[ma lili Kasijosa]]; li [[ma lili San Sosi]]; li [[ma lili Poli]]; li [[ma lili Kolu]].
[[kulupu:kulupu pi ma lili]]
iksekw0eoyneih4gig5mo8d5i68ko7a
66994
66993
2026-06-11T16:42:09Z
Brabeusa
3661
66994
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma Asole|nimi mama=Região Autónoma dos Açores|ma=ma lili mute|ma tomo lawa=[[ma tomo Pota Tekata]] en [[ma tomo Ota]] en [[ma tomo Anka Elowimo]]|ma suli=[[ma Potuke]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Pota Tekata]]|kipisi ma=|len ma=[[File:Flag of the Azores.svg|150px]]|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of the Azores.png|100px]]}}
{{nimi ijo|'''ma Asole'''|Açores|toki Potuke}} li [[ma lili mute]] li kipisi ma lon ma Potuke. ma Asole li lon [[telo suli Alansi]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Pota Tekata]] li [[ma tomo Ota]] li [[ma tomo Anka Elowimu]]. taso, ma tomo suli pi nanpa wan li ma tomo Pota Tekata.
ma Asole li ma lili 9 la, nimi ona li: [[ma lili San Mike]]; li [[ma lili Santa Malija]]; li [[ma lili Piku]]; li [[ma lili Tesela]]; li [[ma lili Paja]]; li [[ma lili Kasijosa]]; li [[ma lili San Sosi]]; li [[ma lili Poli]]; li [[ma lili Kolu]].
[[kulupu:kulupu pi ma lili]]
chavhhbvp39gmr6ud6t4xoh7lqi28kj
66995
66994
2026-06-11T16:42:52Z
Brabeusa
3661
66995
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma Asole|nimi mama=Região Autónoma dos Açores|ma=ma lili mute|ma tomo lawa=[[ma tomo Pota Tekata]] en [[ma tomo Ota]] en [[ma tomo Anka Elowimo]]|ma suli=[[ma Potuke]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Pota Tekata]]|kipisi ma=|len ma=[[File:Flag of the Azores.svg|150px]]|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of the Azores.png|100px]]}}
{{nimi ijo|'''ma Asole'''|Açores|toki Potuke}} li [[ma lili mute]] li kipisi ma lon ma Potuke. ma Asole li lon [[telo suli Alansi]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Pota Tekata]] li [[ma tomo Ota]] li [[ma tomo Anka Elowimu]]. taso, ma tomo suli pi nanpa wan li ma tomo Pota Tekata.
ma Asole li ma lili 9 la, nimi ona li: [[ma lili San Mike]]; li [[ma lili Santa Malija]]; li [[ma lili Piku]]; li [[ma lili Tesela]]; li [[ma lili Paja]]; li [[ma lili Kasijosa]]; li [[ma lili San Sosi]]; li [[ma lili Poli]] anu ma lili Loli; li [[ma lili Kolu]].
[[kulupu:kulupu pi ma lili]]
g568jqpkcgqzgjxglfel3nq6zqpd2vx
ma lili mute
0
11491
66988
66819
2026-06-11T16:12:45Z
Antoniokf5
4536
tawa lipu ante
66988
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[kulupu pi ma lili]]
pxb5jpa6fmjlys50q9l65nnk6lligep
ma Matela
0
11492
66990
66822
2026-06-11T16:33:52Z
Antoniokf5
4536
mi pana li kulupu
66990
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma Matela|nimi mama=Região Autónoma da Madeira|ma=ma lili mute|ma tomo lawa=[[ma tomo Kunsal]]|ma suli=[[ma Potuke]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Kunsal]]|kipisi ma=|len ma=[[File:Flag of Madeira.svg|150px]]|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Madeira.png|100px]]}}
{{nimi ijo|'''ma Matela'''|Madeira|toki Potuke}} li [[ma lili mute]] li kipisi ma lon [[ma Potuke]]. ma Matela li lon [[telo suli Alansi]]. ona la ma tomo lawa en ma tomo suli pi nanpa wan li [[ma tomo Kunsal]].
ma Matela li ma lili 2 la, ma lili li nimi e [[ma lili Matela]] e [[ma lili Poto Santo]].
[[kulupu:kulupu pi ma lili]]
gn65ng18f43pqoa2cwp27exyyhrh1m9
66992
66990
2026-06-11T16:38:41Z
Brabeusa
3661
66992
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma Matela|nimi mama=Região Autónoma da Madeira|ma=ma lili mute|ma tomo lawa=[[ma tomo Punsa]]|ma suli=[[ma Potuke]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Punsa]]|kipisi ma=|len ma=[[File:Flag of Madeira.svg|150px]]|sitelen lawa=[[File:Coat of arms of Madeira.png|100px]]}}
{{nimi ijo|'''ma Matela'''|Madeira|toki Potuke}} li [[ma lili mute]] li kipisi ma lon [[ma Potuke]]. ma Matela li lon [[telo suli Alansi]]. ona la ma tomo lawa en ma tomo suli pi nanpa wan li [[ma tomo Punsa]].
ma Matela li ma lili 2 la, ma lili li nimi e [[ma lili Matela]] e [[ma lili Potu Santu]].
[[kulupu:kulupu pi ma lili]]
bl7ymb6obrp0ug6f4dh7ek6g8epxqef
jan:Antoniokf5/Sandbox
2
11506
66986
66982
2026-06-11T14:12:31Z
Antoniokf5
4536
66986
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma||nimi ma=ma Potuke|nimi mama=Républica Portuguesa|ma=|sitelen=|toki pi anpa sitelen=|len ma=[[sitelen:Flag of Portugal.svg|border|130px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Coat of arms of Portugal.svg|100px]]|kalama musi ma=''A Portuguesa'' <br> [[sitelen:Hino Nacional da Republica Portuguesa.ogg]]|ma tomo lawa=[[ma tomo Lipowa]]|ma suli=[[ma Elopa]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|toki ante=[[toki Milante]]|nasin sewi=|nasin lawa=|mani=[[mani Elo]]|tenpo=|ISO 3166=PT|sitelen ma=[[sitelen:EU-Portugal (orthographic projection).svg|220px]]|toki anpa pi sitelen ma=|lipu ilo=[https://www.portugal.gov.pt/ portugal.gov.pt]|ma lili=|jan lawa=[[jan Luwi Monsineku]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Lipowa]]|kipisi ma=[[ma Asole]], [[ma Matela]]}}{{nimi ijo|'''ma Potuke'''|Portugal|toki Potuke|ipa=[puɾtuˈɣal]}} li [[ma lawa|ma]] lon [[ma Elopa]]. ona li lon poka [[ma Epanja]]. ma Epanja en ma Potuke li [[ma Ipelija]]. [[toki lawa]] pi ma Potuke li [[toki Potuke]]. poka wan la [[telo Alansi]] li lon. ma Potuke li lawa e {{nimi ijo|[[kipisi ma pi ma Potuke]]|Regiões Autónomas|toki Potuke}} la [[ma Asole]] en [[ma Matela]] li ma lon telo Alansi<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Diário da Républica|toki tan=pt|linja=https://diariodarepublica.pt/dr/lexionario/termo/regioes-autonomas|tan=Regiões Autónomas|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>.
jan mute li tawa ma Ipelija lon tenpo pi sitelen ala. tenpo sike 898 la ma Lejon li kama li lawa e ma Potuke. ma Lejon li lawa ala ma Potuke lon tenpo sike 1179 tan {{nimi ijo|utala lanpan ma sin|Reconquista|toki Potuke}}. tenpo mute pini la jan wawa wan li lawa e ma Potuke. tenpo pini la ma Potuke li kama wawa lon [[telo suli]]. ona li kama jo e [[ma lawa suli]]. ona li lawa e [[ma Pasiju]] e [[ma Ankola]] e [[ma Mosanpi]] e [[ma Simolete]] e [[ma Kowa]] lon [[ma Palata]] e ma ante mute. ma Potuke li kama ma pi jan lawa wawa ala lon tenpo sike 1910. ona li kama ma pi jan lawa wawa lon tenpo sike 1926. sama tenpo sike 1910 la ma Potuke li kama ma pi jan lawa wawa ala lon tenpo sike 1974. tenpo sin la jan ale pi ma Potuke li lawa e ona.
ma Potuke li jo mani mute. jan mute pi ma Potuke li pali lon pali tawa musi anu pali ilo wawa anu pali jan lawa. jan mute pi ma ante li pana nasin ona tawa nasin pi ma Potuke la nasin ona li kule mute. toki Potuke li toki pi mute nanpa luka lon ma ale. ma Potuke li ken pana pona e ma ante la, ona li insa e ma kulupu Elopa e ma kulupu CPLP e ma kulupu ante.
== nimi ==
toki Potuke la nimi suli pi ma Potuke li nimi {{nimi ijo|"Républica Portuguesa"|ma pi jan ale Potuke|toki pona}}. sama la nimi lili pi ma Potuke li nimi {{nimi ijo|"Portugal"|ma Potuke|toki pona}}. nimi pi ma Potuke li kama nimi pi ma tomo lon [[ma Loma lawa|tenpo pini mute]] la, nimi pi {{nimi ijo|ma tomo Poto Kale|Portus Cale|toki Potuke}} li kama nimi "Potuke" lon tenpo pini.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Jonathan William Wade|toki tan=en|linja=https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=purduepress_previews|tan=Being Portuguese in Spanish: Reimagining Early Modern Iberian Literature, 1580-1640|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31|tenpo sama=2026-06-09}}</ref>
== toki ==
nasin toki lawa pi ma Potuke li [[toki Potuke]] li [[toki Milante]]<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rádio e Televisão de Portugal|toki tan=pt|linja=https://www.rtp.pt/noticias/cultura/parlamento-aprovou-mirandes-como-segunda-lingua-oficial-de-portugal-ha-25-anos_n1514194|tan=Parlamento aprovou mirandês como segunda língua oficial de Portugal há 25 anos|tenpo=2023-09-15|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>. toki Potuke la jan li toki lon ma Potuke ale. toki Milantela la jan li toki taso lon [[ma tomo Milantela]].{{ma Elopa}}
ry3j37z95u7zyqnf0ffj2fb0unxlzo4
67036
66986
2026-06-12T08:39:03Z
Antoniokf5
4536
67036
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma||nimi ma=ma Potuke|nimi mama=Républica Portuguesa|ma=|sitelen=|toki pi anpa sitelen=|len ma=[[sitelen:Flag of Portugal.svg|border|130px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Coat of arms of Portugal.svg|100px]]|kalama musi ma=''A Portuguesa'' <br> [[sitelen:Hino Nacional da Republica Portuguesa.ogg]]|ma tomo lawa=[[ma tomo Lipowa]]|ma suli=[[ma Elopa]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|toki ante=[[toki Milante]]|nasin sewi=|nasin lawa=|mani=[[mani Elo]]|tenpo=|ISO 3166=PT|sitelen ma=[[sitelen:EU-Portugal (orthographic projection).svg|220px]]|toki anpa pi sitelen ma=|lipu ilo=[https://www.portugal.gov.pt/ portugal.gov.pt]|ma lili=|jan lawa=[[jan Luwi Monsineku]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Lipowa]]|kipisi ma=[[ma Asole]], [[ma Matela]]}}{{nimi ijo|'''ma Potuke'''|Portugal|toki Potuke|ipa=[puɾtuˈɣal]}} li [[ma lawa|ma]] lon [[ma Elopa]]. ona li lon poka [[ma Epanja]]. ma Epanja en ma Potuke li [[ma Ipelija]]. [[toki lawa]] pi ma Potuke li [[toki Potuke]]. poka wan la [[telo Alansi]] li lon. ma Potuke li lawa e {{nimi ijo|[[kipisi ma pi ma Potuke|kipisi ma]]|Regiões Autónomas|toki Potuke}} la [[ma Asole]] en [[ma Matela]] li ma lon telo Alansi<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Diário da Républica|toki tan=pt|linja=https://diariodarepublica.pt/dr/lexionario/termo/regioes-autonomas|tan=Regiões Autónomas|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>.
jan mute li tawa ma Ipelija lon tenpo pi sitelen ala. tenpo sike 898 la ma Lejon li kama li lawa e ma Potuke. ma Lejon li lawa ala ma Potuke lon tenpo sike 1179 tan {{nimi ijo|utala lanpan ma sin|Reconquista|toki Potuke}}. tenpo mute pini la jan wawa wan li lawa e ma Potuke. tenpo pini la ma Potuke li kama wawa lon [[telo suli]]. ona li kama jo e [[ma lawa suli]]. ona li lawa e [[ma Pasiju]] e [[ma Ankola]] e [[ma Mosanpi]] e [[ma Simolete]] e [[ma Kowa]] lon [[ma Palata]] e ma ante mute. ma Potuke li kama ma pi jan lawa wawa ala lon tenpo sike 1910. ona li kama ma pi jan lawa wawa lon tenpo sike 1926. sama tenpo sike 1910 la ma Potuke li kama ma pi jan lawa wawa ala lon tenpo sike 1974. tenpo sin la jan ale pi ma Potuke li lawa e ona.
ma Potuke li jo mani mute. jan mute pi ma Potuke li pali lon pali tawa musi anu pali ilo wawa anu pali jan lawa. jan mute pi ma ante li pana nasin ona tawa nasin pi ma Potuke la nasin ona li kule mute. toki Potuke li toki pi mute nanpa luka lon ma ale. ma Potuke li ken pana pona e ma ante la, ona li insa e ma kulupu Elopa e ma kulupu CPLP e ma kulupu ante.
== nimi ==
toki Potuke la nimi suli pi ma Potuke li nimi {{nimi ijo|"Républica Portuguesa"|ma pi jan ale Potuke|toki pona}}. sama la nimi lili pi ma Potuke li nimi {{nimi ijo|"Portugal"|ma Potuke|toki pona}}. nimi pi ma Potuke li kama nimi pi ma tomo lon [[ma Loma lawa|tenpo pini mute]] la, nimi pi {{nimi ijo|ma tomo Poto Kale|Portus Cale|toki Potuke}} li kama nimi "Potuke" lon tenpo pini.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Jonathan William Wade|toki tan=en|linja=https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=purduepress_previews|tan=Being Portuguese in Spanish: Reimagining Early Modern Iberian Literature, 1580-1640|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31|tenpo sama=2026-06-09}}</ref>
== toki ==
nasin toki lawa pi ma Potuke li [[toki Potuke]] li [[toki Milante]]<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rádio e Televisão de Portugal|toki tan=pt|linja=https://www.rtp.pt/noticias/cultura/parlamento-aprovou-mirandes-como-segunda-lingua-oficial-de-portugal-ha-25-anos_n1514194|tan=Parlamento aprovou mirandês como segunda língua oficial de Portugal há 25 anos|tenpo=2023-09-15|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>. toki Potuke la jan li toki lon ma Potuke ale. toki Milantela la jan li toki taso lon [[ma tomo Milantela]].{{ma Elopa}}
9s8j7dd4anta5moal0gy68ych3k18mt
67037
67036
2026-06-12T08:40:16Z
Antoniokf5
4536
67037
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma||nimi ma=ma Potuke|nimi mama=Républica Portuguesa|ma=|sitelen=|toki pi anpa sitelen=|len ma=[[sitelen:Flag of Portugal.svg|border|130px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Coat of arms of Portugal.svg|100px]]|kalama musi ma=''A Portuguesa'' <br> [[sitelen:Hino Nacional da Republica Portuguesa.ogg]]|ma tomo lawa=[[ma tomo Lipowa]]|ma suli=[[ma Elopa]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|toki ante=[[toki Milante]]|nasin sewi=|nasin lawa=|mani=[[mani Elo]]|tenpo=|ISO 3166=PT|sitelen ma=[[sitelen:EU-Portugal (orthographic projection).svg|220px]]|toki anpa pi sitelen ma=|lipu ilo=[https://www.portugal.gov.pt/ portugal.gov.pt]|ma lili=|jan lawa=[[jan Luwi Monsineku]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Lipowa]]|kipisi ma=[[ma Asole]], [[ma Matela]]}}{{nimi ijo|'''ma Potuke'''|Portugal|toki Potuke|ipa=[puɾtuˈɣal]}} li [[ma lawa|ma]] lon [[ma Elopa]]. ona li lon poka [[ma Epanja]]. ma Epanja en ma Potuke li [[ma Ipelija]]. [[toki lawa]] pi ma Potuke li [[toki Potuke]]. poka wan la [[telo Alansi]] li lon. ma Potuke li lawa e {{nimi ijo|[[kipisi ma pi ma Potuke|kipisi ma]]|Regiões Autónomas|toki Potuke}} la [[ma Asole]] en [[ma Matela]] li ma lon telo Alansi<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Diário da Républica|toki tan=pt|linja=https://diariodarepublica.pt/dr/lexionario/termo/regioes-autonomas|tan=Regiões Autónomas|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>.
jan mute li tawa ma Ipelija lon tenpo pi sitelen ala. tenpo sike 898 la ma Lejon li kama li lawa e ma Potuke. ma Lejon li lawa ala ma Potuke lon tenpo sike 1179 tan {{nimi ijo|utala lanpan ma sin|Reconquista|toki Potuke}}. tenpo mute pini la jan wawa wan li lawa e ma Potuke. tenpo pini la ma Potuke li kama wawa lon [[telo suli]]. ona li kama jo e [[ma lawa suli]]. ona li lawa e [[ma Pasiju]] e [[ma Ankola]] e [[ma Mosanpi]] e [[ma Simolete]] e [[ma Kowa]] lon [[ma Palata]] e ma ante mute. ma Potuke li kama ma pi jan lawa wawa ala lon tenpo sike 1910. ona li kama ma pi jan lawa wawa lon tenpo sike 1926. sama tenpo sike 1910 la ma Potuke li kama ma pi jan lawa wawa ala lon tenpo sike 1974. tenpo sin la jan ale pi ma Potuke li lawa e ona.
ma Potuke li jo mani mute. jan mute pi ma Potuke li pali lon pali tawa musi anu pali ilo wawa anu pali jan lawa. jan mute pi ma ante li pana nasin ona tawa nasin pi ma Potuke la nasin ona li kule mute. toki Potuke li toki pi mute nanpa luka lon ma ale. ma Potuke li ken pana pona e ma ante la, ona li insa e [[kulupu ma Elopa]] e [[kulupu ma CPLP]] e ma kulupu ante.
== nimi ==
toki Potuke la nimi suli pi ma Potuke li nimi {{nimi ijo|"Républica Portuguesa"|ma pi jan ale Potuke|toki pona}}. sama la nimi lili pi ma Potuke li nimi {{nimi ijo|"Portugal"|ma Potuke|toki pona}}. nimi pi ma Potuke li kama nimi pi ma tomo lon [[ma Loma lawa|tenpo pini mute]] la, nimi pi {{nimi ijo|ma tomo Poto Kale|Portus Cale|toki Potuke}} li kama nimi "Potuke" lon tenpo pini.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Jonathan William Wade|toki tan=en|linja=https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=purduepress_previews|tan=Being Portuguese in Spanish: Reimagining Early Modern Iberian Literature, 1580-1640|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31|tenpo sama=2026-06-09}}</ref>
== toki ==
nasin toki lawa pi ma Potuke li [[toki Potuke]] li [[toki Milante]]<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rádio e Televisão de Portugal|toki tan=pt|linja=https://www.rtp.pt/noticias/cultura/parlamento-aprovou-mirandes-como-segunda-lingua-oficial-de-portugal-ha-25-anos_n1514194|tan=Parlamento aprovou mirandês como segunda língua oficial de Portugal há 25 anos|tenpo=2023-09-15|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>. toki Potuke la jan li toki lon ma Potuke ale. toki Milantela la jan li toki taso lon [[ma tomo Milantela]].{{ma Elopa}}
s7zq9xmwxk795k1z4ytixtw4kpro1yf
67038
67037
2026-06-12T08:40:36Z
Antoniokf5
4536
67038
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma||nimi ma=ma Potuke|nimi mama=Républica Portuguesa|ma=|sitelen=|toki pi anpa sitelen=|len ma=[[sitelen:Flag of Portugal.svg|border|130px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Coat of arms of Portugal.svg|100px]]|kalama musi ma=''A Portuguesa'' <br> [[sitelen:Hino Nacional da Republica Portuguesa.ogg]]|ma tomo lawa=[[ma tomo Lipowa]]|ma suli=[[ma Elopa]]|toki lawa=[[toki Potuke]]|toki ante=[[toki Milante]]|nasin sewi=|nasin lawa=|mani=[[mani Elo]]|tenpo=|ISO 3166=PT|sitelen ma=[[sitelen:EU-Portugal (orthographic projection).svg|220px]]|toki anpa pi sitelen ma=|lipu ilo=[https://www.portugal.gov.pt/ portugal.gov.pt]|ma lili=|jan lawa=[[jan Luwi Monsineku]]|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Lipowa]]|kipisi ma=[[ma Asole]], [[ma Matela]]}}{{nimi ijo|'''ma Potuke'''|Portugal|toki Potuke|ipa=[puɾtuˈɣal]}} li [[ma lawa|ma]] lon [[ma Elopa]]. ona li lon poka [[ma Epanja]]. ma Epanja en ma Potuke li [[ma Ipelija]]. [[toki lawa]] pi ma Potuke li [[toki Potuke]]. poka wan la [[telo Alansi]] li lon. ma Potuke li lawa e {{nimi ijo|[[kipisi ma pi ma Potuke|kipisi ma]]|Regiões Autónomas|toki Potuke}} la [[ma Asole]] en [[ma Matela]] li ma lon telo Alansi<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Diário da Républica|toki tan=pt|linja=https://diariodarepublica.pt/dr/lexionario/termo/regioes-autonomas|tan=Regiões Autónomas|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>.
jan mute li tawa ma Ipelija lon tenpo pi sitelen ala. tenpo sike 898 la ma Lejon li kama li lawa e ma Potuke. ma Lejon li lawa ala ma Potuke lon tenpo sike 1179 tan {{nimi ijo|utala lanpan ma sin|Reconquista|toki Potuke}}. tenpo mute pini la jan wawa wan li lawa e ma Potuke. tenpo pini la ma Potuke li kama wawa lon [[telo suli]]. ona li kama jo e [[ma lawa suli]]. ona li lawa e [[ma Pasiju]] e [[ma Ankola]] e [[ma Mosanpi]] e [[ma Simolete]] e [[ma Kowa]] lon [[ma Palata]] e ma ante mute. ma Potuke li kama ma pi jan lawa wawa ala lon tenpo sike 1910. ona li kama ma pi jan lawa wawa lon tenpo sike 1926. sama tenpo sike 1910 la ma Potuke li kama ma pi jan lawa wawa ala lon tenpo sike 1974. tenpo sin la jan ale pi ma Potuke li lawa e ona.
ma Potuke li jo mani mute. jan mute pi ma Potuke li pali lon pali tawa musi anu pali ilo wawa anu pali jan lawa. jan mute pi ma ante li pana nasin ona tawa nasin pi ma Potuke la nasin ona li kule mute. toki Potuke li toki pi mute nanpa luka lon ma ale. ma Potuke li ken pana pona e ma ante la, ona li insa e [[kulupu ma Elopa]] e [[kulupu ma CPLP]] e kulupu ma ante.
== nimi ==
toki Potuke la nimi suli pi ma Potuke li nimi {{nimi ijo|"Républica Portuguesa"|ma pi jan ale Potuke|toki pona}}. sama la nimi lili pi ma Potuke li nimi {{nimi ijo|"Portugal"|ma Potuke|toki pona}}. nimi pi ma Potuke li kama nimi pi ma tomo lon [[ma Loma lawa|tenpo pini mute]] la, nimi pi {{nimi ijo|ma tomo Poto Kale|Portus Cale|toki Potuke}} li kama nimi "Potuke" lon tenpo pini.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Jonathan William Wade|toki tan=en|linja=https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1049&context=purduepress_previews|tan=Being Portuguese in Spanish: Reimagining Early Modern Iberian Literature, 1580-1640|tenpo=|tenpo lukin=2026-05-31|tenpo sama=2026-06-09}}</ref>
== toki ==
nasin toki lawa pi ma Potuke li [[toki Potuke]] li [[toki Milante]]<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rádio e Televisão de Portugal|toki tan=pt|linja=https://www.rtp.pt/noticias/cultura/parlamento-aprovou-mirandes-como-segunda-lingua-oficial-de-portugal-ha-25-anos_n1514194|tan=Parlamento aprovou mirandês como segunda língua oficial de Portugal há 25 anos|tenpo=2023-09-15|tenpo lukin=2026-05-31}}</ref>. toki Potuke la jan li toki lon ma Potuke ale. toki Milantela la jan li toki taso lon [[ma tomo Milantela]].{{ma Elopa}}
3koblbet8kphkxyy3p2e8nqhnv8zfcp
toki Kiki
0
11507
66983
2026-06-11T12:50:48Z
Ростислав Инакомыслящин
2441
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{wile pali}}{{poki sona toki|mama=|nimi toki={{PAGENAME}}|nimi mama=Кыргыз тили<br>قىرعىز تئلى|sitelen=|kalama=[qʰɯɾʁɯ́st͡ɕʰɑ]|ma=lipu nasin lawa la toki li kepeken:<br> [[ma Kiki]]<br>[[ma Sonko]] ma la jan mute pi ona li kepeken sama e toki ni: <br>[[ma Tosiki]]<br>[[ma Opeki]]<br>[[ma Kasasan]]<br>[[ma Losi]]<br>[[ma Akan]]|kulupu toki=Tuki|toki pi tenpo pini=|nasin sitelen=[[sitelen Kililisa]]|toki luka=|ISO 639-1=..."
66983
wikitext
text/x-wiki
{{wile pali}}{{poki sona toki|mama=|nimi toki={{PAGENAME}}|nimi mama=Кыргыз тили<br>قىرعىز تئلى|sitelen=|kalama=[qʰɯɾʁɯ́st͡ɕʰɑ]|ma=lipu nasin lawa la toki li kepeken:<br>
[[ma Kiki]]<br>[[ma Sonko]]
ma la jan mute pi ona li kepeken sama e toki ni:
<br>[[ma Tosiki]]<br>[[ma Opeki]]<br>[[ma Kasasan]]<br>[[ma Losi]]<br>[[ma Akan]]|kulupu toki=Tuki|toki pi tenpo pini=|nasin sitelen=[[sitelen Kililisa]]|toki luka=|ISO 639-1=ky|ISO 639-2=kir|ISO 639-3=kir|Glottolog=kirg1245|IETF=|Linguasphere=44-AAB-cd|sitelen ma=[[sitelen:Distribution of the Kyrgyz language.png|320px]]|toki anpa pi sitelen ma=ma, la jan mute li toki Kiki}}{{nimi ijo|'''toki Kiki'''|кыргыз тили, кыргызча / قىرعىز تئلى، قىرعىزچا|toki Kiki|ipa=[qʰɯɾʁɯ́s tʰɪlɪ́, qʰɯɾʁɯ́st͡ɕʰɑ]|weka=o}} anu '''toki Kilisa''' li toki pi [[kulupu toki Tuki]]. nanpa wan la, ona li suli lon [[ma Kiki]].
== nasin sitelen ==
tenpo pini la jan li sitelen e toki Kiki kepeken nasin [[sitelen Alapi]].
tenpo sike nanpa 1928 la jan li sitelen e toki Kiki kepeken nasin [[sitelen Lasina]]. tenpo ni la toki pi [[kulupu toki Tuki]] lon [[ma Sesesele]] li kepeken nasin sitelen sama. taso, tenpo sike nanpa 1940 la [[kulupu toki Tuki|toki ale ni]] lon [[ma Sesesele]] li kama kepeken nasin [[sitelen Kililisa]].
tenpo ni la jan li sitelen e toki Kiki kepeken nasin [[sitelen Kililisa]]. toki Kiki en toki sama mute li kepeken e nasin sitelen ni.
== kalama ==
== linja tawa ==
{{lipu Wikipesija pi toki ni li lon|ky}}
== tan sona ==
<references />
nfu8y20fcjqu33w39hbcz444eli2wz3
toki:ma lili mute
1
11508
66985
2026-06-11T13:25:36Z
Jan Sapilisan
2676
/* lipu ante li lon */ kipisi sin
66985
wikitext
text/x-wiki
== lipu ante li lon ==
lipu li toki e ijo sama la, lipu ni li lon: [[kulupu pi ma lili]]. [[jan:Jan Sapilisan|jan Sapilisan]] ([[jan la toki:Jan Sapilisan|toki]]) 2026-06-11T13:25:36 (UTC)
odvb9u2odemowrxjfc0o2b89v54ctix
66987
66985
2026-06-11T16:11:44Z
Antoniokf5
4536
/* lipu ante li lon */ toki sin
66987
wikitext
text/x-wiki
== lipu ante li lon ==
lipu li toki e ijo sama la, lipu ni li lon: [[kulupu pi ma lili]]. [[jan:Jan Sapilisan|jan Sapilisan]] ([[jan la toki:Jan Sapilisan|toki]]) 2026-06-11T13:25:36 (UTC)
:pakala mi a. mi ante e lipu ni. mi pali e lipu tawa. [[jan:Antoniokf5|Antoniokf5]] ([[jan la toki:Antoniokf5|toki]]) 2026-06-11T16:11:44 (UTC)
smrvb13pj9zse4wau30u1q3zaj2acxd
ma tomo Kelu
0
11509
66999
2026-06-11T16:51:15Z
Brabeusa
3661
jan Brabeusa li ante e nimi pi lipu "[[ma tomo Kelu]]" tawa lipu "[[ma tomo Ku]]"
66999
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ma tomo Ku]]
2ngjqt535tjotjtx7e2loo2jxp16ecl
ma Santon
0
11510
67008
2026-06-11T18:17:02Z
Meisaku
6341
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{poki sona ma|nimi ma=ma Santon|nimi mama=山东省|ma=ma kipisi|ma suli=[[ma Sonko]]|toki lawa=[[toki Sonko]]|ma tomo lawa=ma tomo Sinan|sitelen ma=[[sitelen:Shandong in China (+all claims hatched).svg|250px]]}} ma Santon ([[toki Sonko]]: ''山东, Shāndōng''), li jo e nimi lili pi ma Lu, li lon open suno pi [[ma Sonko]] li poka telo. tenpo pini la ma Santon li pona mute tawa kama suli pi [[kulupu jan Kan|kulupu jan Sonko]], tan ni: jan mute pi s..."
67008
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Santon|nimi mama=山东省|ma=ma kipisi|ma suli=[[ma Sonko]]|toki lawa=[[toki Sonko]]|ma tomo lawa=ma tomo Sinan|sitelen ma=[[sitelen:Shandong in China (+all claims hatched).svg|250px]]}}
ma Santon ([[toki Sonko]]: ''山东, Shāndōng''), li jo e nimi lili pi ma Lu, li lon open suno pi [[ma Sonko]] li poka telo. tenpo pini la ma Santon li pona mute tawa kama suli pi [[kulupu jan Kan|kulupu jan Sonko]], tan ni: jan mute pi sona suli en jan lawa li lon ma ni. ma ni li ma suli pi [[nasin To]], pi [[nasin Puta]], pi [[nasin Konpusi]]. ma kiwen Taje li ma kiwen suli lon ma Santon. ona li ma sewi pi nasin To. tenpo suli la jan li awen pali e toki sewi tawa sewi lon ma ni. [[tomo Linjan]] pi nasin Puta lon poka suno pi [[ma tomo Sinan]] li tomo suli pi nasin Puta lon tenpo pini. [[ma tomo Kiwipu]] li ma mama pi [[jan Konpusi]]. tenpo pini la ona li ma suli pi nasin Konpusi.
[[kulupu:ma kipisi]]
[[kulupu:ma Sonko]]
[[kulupu:ma kipisi pi ma Sonko]]
{{DEFAULTSORT:Santon, ma}}
hzf18gd3ilcassfnv69zjazejr7t3ql
wuwojiti
0
11511
67009
2026-06-11T18:17:32Z
Anywaydun
2798
/* */
67009
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[toki pona#wuwojiti]]
sz6av5iv6l1gdwc8iunm1c16l4zmx0p
ma Lusi en ma Ukawina li utala
0
11512
67013
2026-06-11T19:28:15Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[ma Lusi en ma Ukawina li utala]]" tawa lipu "[[ma Losi en ma Ukawina li utala]]"
67013
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ma Losi en ma Ukawina li utala]]
079rthlc31r59isy4y0zhxlqukkb5e6
jan Talolupa Mijunowi
0
11513
67016
2026-06-11T19:38:37Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[jan Talolupa Mijunowi]]" tawa lipu "[[jan Takolu Misunowisi]]"
67016
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[jan Takolu Misunowisi]]
kgkneqn61y94phuf65dsxj37xf1a03d
kipisi:ma Tamalipa
10
11514
67018
2026-06-11T23:50:54Z
Modahabbab
293
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[File:Coat of arms of Tamaulipas.svg|20 px]] [[ma Tamalipa]]"
67018
wikitext
text/x-wiki
[[File:Coat of arms of Tamaulipas.svg|20 px]] [[ma Tamalipa]]
2z1xciti2rq2z0e6hotqd1k3dauvwiy
pan kili pi ma Italija
0
11515
67025
2026-06-12T01:36:31Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[pan kili pi ma Italija]]" tawa lipu "[[pan kili sike pi ma Italija]]"
67025
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[pan kili sike pi ma Italija]]
ka2n53yy8wuoar9nmeand52ratlybol
kipisi:ma Numesiko
10
11516
67031
2026-06-12T06:29:20Z
Modahabbab
293
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[File:Flag of New Mexico.svg|20 px]] [[ma Numesiko]]"
67031
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of New Mexico.svg|20 px]] [[ma Numesiko]]
jupw752a2l47ved1epiprkrzxobt7nf
toki:kulupu lawa
1
11517
67040
2026-06-12T11:48:55Z
Zhou20120904
5624
/* o linja e lipu ni */ kipisi sin
67040
wikitext
text/x-wiki
== o linja e lipu ni ==
lipu ni li toki e ni anu seme: [https://wikidata.org/wiki/Q35749]? [[jan:Zhou20120904|jan Sokini]] ([[jan la toki:Zhou20120904|toki]]) 2026-06-12T11:48:55 (UTC)
37vtabty2zw0s9qg0520rwx4tn8yhm2
67041
67040
2026-06-12T11:49:29Z
Zhou20120904
5624
/* o linja e lipu ni */
67041
wikitext
text/x-wiki
== o linja e lipu sama pi toki ante ==
lipu ni li toki e ni anu seme: [https://wikidata.org/wiki/Q35749]? [[jan:Zhou20120904|jan Sokini]] ([[jan la toki:Zhou20120904|toki]]) 2026-06-12T11:48:55 (UTC)
ng77xhvdx70ou5w5pi057ixt5x7iswd
67042
67041
2026-06-12T11:54:01Z
Zhou20120904
5624
/* o linja e lipu sama pi toki ante */
67042
wikitext
text/x-wiki
== o linja e lipu sama pi toki ante ==
<s>lipu ni li toki e ni anu seme: [https://wikidata.org/wiki/Q35749]?</s> ken la ona li ni: [https://wikidata.org/wiki/Q164950]? mi sona ala tan ni: mi lukin e lipu mute ni: nimi open ona li "kulupu lawa" la mi ken ala lukin e lipu sama. [[jan:Zhou20120904|jan Sokini]] ([[jan la toki:Zhou20120904|toki]]) 2026-06-12T11:48:55 (UTC)
gk3stnqvbmnsh1fohti0gswgg67sapn
67043
67042
2026-06-12T11:55:18Z
Zhou20120904
5624
mi weka e ante #[[Special:Diff/67042|67042]] tan jan [[Special:Contributions/Zhou20120904|Zhou20120904]] ([[User talk:Zhou20120904|toki]])
67043
wikitext
text/x-wiki
== o linja e lipu sama pi toki ante ==
lipu ni li toki e ni anu seme: [https://wikidata.org/wiki/Q35749]? [[jan:Zhou20120904|jan Sokini]] ([[jan la toki:Zhou20120904|toki]]) 2026-06-12T11:48:55 (UTC)
ng77xhvdx70ou5w5pi057ixt5x7iswd