lipu Wikipesija
tokwiki
https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
case-sensitive
Media
ilo
toki
jan
jan la toki
pali
pali la toki
sitelen
sitelen la toki
MediaWiki
MediaWiki la toki
kipisi
kipisi la toki
nasin ilo
nasin ilo la toki
kulupu
kulupu la toki
nimi
nimi la toki
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
anрa sewi
0
75
69587
68328
2026-07-15T19:31:30Z
~2026-40112-07
7152
/* */
69587
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona jan|
| nimi jan = anpa sewi
| nimi mama = Sonja Amatullah Lang
| sitelen =
| kalama =
| ma = ma Kanata
| pali = [[sona toki]]
| ma pi kama lon = [[ma Nupansuwi]] lon [[ma Kanata]]
| tenpo suno pi kama lon = tenpo sike 1978, tenpo mun 11, tenpo suno 1
| kulupu =
| jan olin =
| mama =
| jan lili =
| kulupu mama =
| sitelen nimi =
|jan li sona e ona tan=ona li pali e [[toki pona]]|toki=[[toki Alapi]], [[toki Kantun]], [[toki Netelan]], [[toki Malasija]], [[toki Kanse]], [[toki Inli]], [[toki Epelanto]], [[toki Epanja]], [[toki Tosi]], [[toki pona]]}}
{{nimi ijo|'''anpa sewi'''|Amatullah|toki Alapi|jan '''anpa''' pi mama '''sewi''', '''anpa sewi'''}} anu '''anpa Ama''' anu '''mama toki''' li [[sona toki]] li pali pi [[ante toki]] tan [[ma Kanata]] li mama pi [[toki pona]]. tenpo pini la nimi ona pi toki mama ona li ''Sonja Elen Kisa.'' tenpo ni la, ona li ante tawa ''Sonja Amatullah Lang.'' ona li sitelen e [[lipu pu]] e [[lipu ku]] e [[lipu su]] e [[nimi ali pu n a]] e [[lipu u]]. toki pi mama meli ona li [[toki Kanse]]. toki pi mama mije li [[toki Inli]]. ona li pali li awen e lipu pi toki pona. ona li lon [[nasin sewi Pawa]].<ref>[https://tokipona.org/small_world_language.html#change] toki pona:--a small world language.--Strengths of Esperanto and Toki Pona--Leadership’s response to change.--Toki Pona--Personal views.(toki Inli)</ref>
==tenpo pini==
mama Sonja li kama lon lon {{nimi ijo|ma tomo Monton|Moncton}} lon [[ma Nupansuwi]] lon ma Kanata.<ref name="3-60">[https://archive.ph/20091115031837/http://en.tokipona.org/wiki/3-60 "3-60 Toki Pona"] ''en.tokipona.org''. tan tenpo 2009-11-15. awen pi [http://en.tokipona.org/wiki/3-60 lipu ni] lon tenpo 2009-11-15.</ref> kulupu mama ona li toki kepeken toki tu. ona li kama sona e toki tu tu wan. ona li [[toki Alapi]] li [[toki Epelanto]] li [[toki Kantun]] li [[toki Netelan]] li [[toki Tosi]].<ref name="3-60"/> ona li ken toki e toki luka: ona luka li toki Kanse pi ma Kanata li [[toki Malasija]] li [[toki Epelanto]] li [[toki Tosi]] li [[toki Inli]].
===mama pi toki pona===
tenpo sike nanpa 2001 la ona li [[pilin ike mute]] li open pali e toki pona tan ni: ona li wile pona e pilin ona. tenpo sike ni la ona li pana e toki tawa [[kulupu pi ilo sona|lipu ilo]]. {{nimi ijo|[[nasin Sapi-Wa]]|Sapir-Whorf hypothesis}} la jan li kama sona e toki pona la pilin ona li kama pona.<ref>[https://archive.ph/20180308164359/https://www.canil.ca/what-is-a-language/ "What is a Language?"]. Canada Institute of Linguistics. tan tenpo 2018-03-08. awen pi [https://www.canil.ca/what-is-a-language/ lipu ni] lon tenpo 2018-03-08.</ref>
mama Sonja li mama pi toki pona. taso, ona li lawa ala e ona. jan ante li pali e ijo mute pi toki pona.
==lipu==
* [[lipu pu]] (tenpo sike nanpa 2014)
* [[lipu ku]] (tenpo sike nanpa 2022)
* [[lipu su]] (open lon tenpo sike nanpa 2024)
* [[nimi ali pu n a]] (tenpo sike nanpa 2025)
* [[lipu u]] (tenpo sike nanpa 2026)
===tenpo kama===
*[[lipu pu sin]] (ken la, tenpo sike nanpa 2026)<ref>[https://bsky.app/profile/tokipona.org/post/3lfxnzio5j222]</ref>
==tan sona==
<references/>
==lipu ante==
* [http://lang.sg/ lipu ona]
* [https://tokipona.org/ lipu ona pi toki pona]
{{DEFAULTSORT:Sonja}}
[[kulupu:jan pi sona toki]]
[[kulupu:mama pi toki sin]]
[[kulupu:jan pi sitelen toki]]
[[kulupu:jan pi toki pona]]
[[kulupu:jan pi toki Epelanto]]
4lpnpvj8kazbm0w1jcqy2a5t9cbjvaa
kulupu (sona nanpa)
0
315
69590
5459
2026-07-16T05:18:38Z
Film2860
2358
o pona e lipu
69590
wikitext
text/x-wiki
'''kulupu''' anu '''kulupu pi ijo ante''' ([[toki Inli]]: set) li ijo lon [[sona nanpa]]. kulupu li jo e ijo mute. ijo li lon kulupu la, ona li '''ijo'''. ale li ken lon kulupu. sona ni li [[sona nanpa kulupu]].
== kon noka ==
lon sona nanpa la, kulupu li ken toki e ijo ona, anu li ken toki ona sama ni: kulupu pi [[nanpa lawa]] anu kulupu pi jan lon tomo.
ijo {{nanpa|''x''}} ''li lon'' kulupu {{nanpa|''K''}} la, jan li sitelen e {{nanpa|''x'' ∈ ''K''}}; kin la, ijo {{nanpa|''y''}} ''li lon ala'' kulupu {{nanpa|''S''}} la, jan li sitelen e {{nanpa|''y'' ∉ ''K''}}. ni li sama ni:
kulupu <math>\mathbb{Z}</math> li kulupu nanpa pi wan nanpa la, <math>-3 \in \Z</math> en <math>1.5 \not\in \Z</math>.
<br>
[[lon noka pi lon kulupu]] la, kulupu li sama la, kulupu li jo e sama ijo ale; kin la, kulupu li ante la, ante ijo li lon.
kulupu li lon li jo e ijo ala. lon noka pi lon kulupu la, kulupu ni li wan. ni li '''[[kulupu weka]]''' ([[toki Inli]]: empty set, null set). sitelen ni li <math>\varnothing</math> li <math>\empty</math> anu li <math>\{\,\}</math>.
'''[[kulupu pi ijo wan]]''' ([[toki Inli]]: singleton) li jo e ijo wan. {{nanpa|''x''}} li lon kulupu ni la, kulupu ni li sitelen e {{nanpa|{''x''} }}. kulupu {{nanpa | {∅} }} en kulupu {{nanpa | ∅ }} li ante tan ni: kulupu #1 li jo e ijo wan en kulupu #2 li jo e ijo ala.
nanpa pi nanpa ijo {{nanpa|''n''}} li lon #1 li ken [[pali sama]] e ijo ale lon kulupu la, kulupu ni li '''[[kulupu pini|pini]]'''; la, jan li ken toki e ni: nanpa {{nanpa|''n''}} li nanpa pi kulupu ijo. taso la, nanpa {{nanpa|''n''}} ni li lon ala la, kulupu ni li '''[[kulupu pi pini ala|pini ala]]'''. ''kulupu weka'' li pini li jo e ijo ala.
[[File:number-systems.svg|thumb|alt={{not a typo|ℕ ⊊ ℤ ⊊ ℚ ⊊ ℝ}}|[[ nanpa|nasin nanpa]] ni li pini ala]]
nanpa pi nanpa ijo li kulupu pi pini ala. ni li sitelen {{nanpa| ℕ}}. kulupu pi pini ala li sama ni: nanpa pi wan nanpa ({{nanpa|ℤ}}), nanpa kipisi ({{nanpa |ℚ}}), nanpa ma ({{nanpa|ℝ}}), [[kulupu sijelo pi palisa tawa]] weka ala, [[linja (sona nanpa) | linja]], en [[kulupi sijelo]] ante.
== nimi kulupu ==
lon noka pi lon kulupu la, jan li toki e ijo kulupu ale, anu li toki e kule pi ijo kulupu tan kulupu suli.
=== sitelen pi lipu ijo ===
sitelen ni li lipu pi kulupu ijo. [[jan En Semelo | jan sona En Semelo]] li pana e sitelen pi lipu ijo ([[toki Inli]]: roster notation, enumeration notation). nasin li jo ijo lon insa pi sitelen "{}" li tu e ijo kepeken sitelen ",", sama ni: {{nanpa |{4,2,1,3} }} en {{nanpa |{laso, walo, loje} }}.
sitelen "{{nanpa| {} }}" tawa kulupu weka en sitelen "{{nanpa| {''x''} }} "tawa kupulu pi ijo wan li sama ni.
jan li nimi e kulupu la, suli ni li ijo ante lon anu lon ala. ijo nasin li ante ala, sama ni:
<math display="block"> \{1,2,3,4\} = \{4,2,1,3\} = \{4,2,4,3,1,3\}</math>
(1 en 2 en 3 en 4 li lon kulupu ale la, kulupu ale li sama.)
jan li sona la, ijo li ken awen. jan li ken kepeken sitelen "...", sama ni:
sitelen <math display="inline">\{1,2,3,...,10\}</math> li lili tan sitelen <math display="inline"> \{1,2,3,4,5,6,7,8,9,10\}</math>.
sitelen "..." li ken sitelen e ''pini ala'', sama ni: kupulu nanpa pi wan nanpa ale li sitelen e
<math display="block">\{...,-3,-2,-1,0,1,2,3,...\}</math> anu
<math display="block">\{0,1,-1,2,-2,3,-3,...\}</math>.
sitelen ni li ken sitelen e [[kulupu pi nanpa ken]] taso.
=== sitelen pi toki ijo ===
sitelen ni li toki pi kulupu ijo. ijo lon kulupu la, ijo li pona tawa [[toki pi toki lon]]. toki {{nanpa|''P''(x)}} li toki pi toki lon, kepeken nanpa nimi {{nanpa|''x''}} la,
<math display="block">\{x \mid P(x)\}</math> anu <math display="block">\{x : P(x)\}</math>
li sitelen e kulupu pi ni: nanpa nimi {{nanpa|''x''}} ale la, toki {{nanpa|''P''(x)}} li lon, sama ni: jan li ken toki e kulupu {{nanpa|''F''}} tawa:
<math display="block">F = \{n \mid n \text{ li nanpa pi wan nanpa lon } 0 \le n \le 19\}.</math> sitelen ni la, sitelen "|" li toki "tan ni:". sitelen ni li ken toki sama toki "kulupu {{nanpa| ''F''}} li kulupu pi nanpa {{nanpa|''n''}} ale tan ni: nanpa {{nanpa|''n''}} li nanpa pi wan nanpa lon 0 tawa 19 lon pini."
toki pi toki lon li ike la, toki "<math> \color{red}{\text{kulupu } K \text{ li kulupu} } </math>" anu toki "<math> \color{red}{\text{kulupu } K \text{ li kulupu en } K \not\in K} </math>" li ike tan ni: kulupu li ken lon ala. jan li ken pana lon ni: toki li toki e kulupu. taso la, ni li pona ala.
jan li ken toki e kulupu suli {{nanpa|''U''}}. kulupu ni o jo e ijo ale tan toki. jan li sitelen e
<math display="block">\{x \mid x \in U \text{ en } ...\}</math>
anu
<math display="block">\{x \in U\mid \; ...\}.</math>
jan li ken toki e kulupu {{nanpa|''U''}}. nanpa nimi ale li sitelen "|" tawa soto lon kulupu {{nanpa|''U''}}. tan ni la, toki "<math display="inline">x \in U</math>" li len. kulupu {{nanpa|''U''}} li [[kulupu ale]] ([[kulupu ale lon ni|lon ni]]).
sama la, sitelen lili Lasina li ken sitelen e [[nanpa|nanpa pi nanpa ma]], sama ni: toki <math display="block">\{x \mid x \not\in \mathbb Q\}</math> li lili tan <math display="block">\{x \mid x \not\in \mathbb Q\};</math>
ni li toki e [[nanpa|nanpa pi kipisi ala]].
== kulupu lili ==
[[kulupu lili]] pi kulupu {{nanpa|''B''}} li kulupu {{nanpa|''A''}} ni: ijo pi kulupu {{nanpa|''A''}} ale li lon kulupu {{nanpa|''B''}}. ni la, ni li sitelen sama:
* kulupu {{nanpa|''A''}} li '''kulupu lili''' pi kulupu {{nanpa|''B''}},
* <math display="inline"> \forall x [x \in A \implies x \in B]</math>,
* kulupu {{nanpa|''A''}} li ''insa'' pi kulupu {{nanpa|''B''}},
* <math display="inline">A \subseteq B</math>
* kulupu {{nanpa|''B''}} li '''kulupu suli''' pi kulupu {{nanpa|''A''}},
* kulupu {{nanpa|''B''}} li ''jo'' e kulupu {{nanpa|''A''}},
* <math display="inline">B \supseteq A</math>
kulupu {{nanpa|''A''}} li kulupu lili pi kulupu {{nanpa|''B''}} (<math display="inline">A \subseteq B</math>), taso kulupu {{nanpa|''A''}} li kulupu {{nanpa|''B''}} ala (<math display="inline">A \not = B</math>) la, kulupu {{nanpa|''A''}} li '''kulupu lili lon''' pi kulupu {{nanpa|''B''}}; ni la, <math display="inline">A \subsetneq B</math> anu <math display="inline">A \subsetneqq B</math>; kin la, kulupu ''B'' li '''kulupu suli lon''' pi kulupu {{nanpa|''A''}}; ni la, <math display="inline">B \supsetneq A</math> anu <math display="inline">B \supsetneqq A</math>.
sitelen <math> A \subset B </math> li <math> A \subseteq B </math>; ken la, sitelen ni li <math> A \subsetneq B </math>. len ala la, o sitelen e <math> A \subseteq B </math> anu <math> A \subsetneq B </math>.
===sama ni===
* kulupu pi jan ali li kulupu lili lon pi kulupu pi soweli ale.
* <math> \{1,3\} \subsetneq \{1,2,3,4\} </math>.
* <math> \{1,2,3,4\} \subseteq \{1,2,3,4\} </math>.
===ijo pi kulupu lili===
* kulupu tu li sama la, sama lon la, kulupu li jo e kulupu ante. nimi "<math> A = B </math> li lon" li sama lon nimi "<math>A \subseteq B</math> en <math>B \subseteq A</math> li lon".
* kulupu weka li kulupu lili pi kulupu ale. <math> \forall A [\varnothing \subseteq A] </math>.
== pali pi kulupu sin ==
pali ni li kepeken e [[sitelen pi jan Ole]] e [[sitelen pi jan Wen]].
=== pali pi sama kulupu ===
ijo pi kulupu A ∩ B ale li lon kulupu A '''li''' lon kulupu B. o lukin e ni: kulupu M = {kili, kala, telo} en kulupu N = {kasi, telo, kala}, la kulupu M ∩ N = {kala, telo}.
=== pali pi wan kulupu ===
ijo pi kulupu A ∪ B ale li lon kulupu A '''anu''' li lon kulupu B. o lukin e ni: kulupu P = {1, 2, 3} en kulupu T = {2, 3, 4}, la kulupu P ∪ T = {1, 2, 3, 4}.
=== pali pi weka kulupu===
ijo pi kulupu A \ B ale li lon kulupu A, taso li lon '''ala''' kulupu B. o lukin e ni: kulupu S = {3, 4}, en kulupu L = {3, 5}, la kulupu S \ L = {4}.
[[kulupu:sona nanpa]]
bi1himb7vulqq5rftk6cdcrck1b7i0y
69591
69590
2026-07-16T05:19:49Z
Film2860
2358
o pona e sitelen
69591
wikitext
text/x-wiki
'''kulupu''' anu '''kulupu pi ijo ante''' ([[toki Inli]]: set) li ijo lon [[sona nanpa]]. kulupu li jo e ijo mute. ijo li lon kulupu la, ona li '''ijo'''. ale li ken lon kulupu. sona ni li [[sona nanpa kulupu]].
== kon noka ==
lon sona nanpa la, kulupu li ken toki e ijo ona, anu li ken toki ona sama ni: kulupu pi [[nanpa lawa]] anu kulupu pi jan lon tomo.
ijo {{nanpa|''x''}} ''li lon'' kulupu {{nanpa|''K''}} la, jan li sitelen e {{nanpa|''x'' ∈ ''K''}}; kin la, ijo {{nanpa|''y''}} ''li lon ala'' kulupu {{nanpa|''S''}} la, jan li sitelen e {{nanpa|''y'' ∉ ''K''}}. ni li sama ni:
kulupu <math>\mathbb{Z}</math> li kulupu nanpa pi wan nanpa la, <math>-3 \in \Z</math> en <math>1.5 \not\in \Z</math>.
<br>
[[lon noka pi lon kulupu]] la, kulupu li sama la, kulupu li jo e sama ijo ale; kin la, kulupu li ante la, ante ijo li lon.
kulupu li lon li jo e ijo ala. lon noka pi lon kulupu la, kulupu ni li wan. ni li '''[[kulupu weka]]''' ([[toki Inli]]: empty set, null set). sitelen ni li <math>\varnothing</math> li <math>\empty</math> anu li <math>\{\,\}</math>.
'''[[kulupu pi ijo wan]]''' ([[toki Inli]]: singleton) li jo e ijo wan. {{nanpa|''x''}} li lon kulupu ni la, kulupu ni li sitelen e {{nanpa|{''x''} }}. kulupu {{nanpa | {∅} }} en kulupu {{nanpa | ∅ }} li ante tan ni: kulupu #1 li jo e ijo wan en kulupu #2 li jo e ijo ala.
nanpa pi nanpa ijo {{nanpa|''n''}} li lon #1 li ken [[pali sama]] e ijo ale lon kulupu la, kulupu ni li '''[[kulupu pini|pini]]'''; la, jan li ken toki e ni: nanpa {{nanpa|''n''}} li nanpa pi kulupu ijo. taso la, nanpa {{nanpa|''n''}} ni li lon ala la, kulupu ni li '''[[kulupu pi pini ala|pini ala]]'''. ''kulupu weka'' li pini li jo e ijo ala.
[[File:number-systems.svg|thumb|alt={{not a typo|ℕ ⊊ ℤ ⊊ ℚ ⊊ ℝ}}|[[ nanpa|nasin nanpa]] ni li pini ala]]
nanpa pi nanpa ijo li kulupu pi pini ala. ni li sitelen {{nanpa| ℕ}}. kulupu pi pini ala li sama ni: nanpa pi wan nanpa ({{nanpa|ℤ}}), nanpa kipisi ({{nanpa |ℚ}}), nanpa ma ({{nanpa|ℝ}}), [[kulupu sijelo pi palisa tawa]] weka ala, [[linja (sona nanpa) | linja]], en [[kulupi sijelo]] ante.
== nimi kulupu ==
lon noka pi lon kulupu la, jan li toki e ijo kulupu ale, anu li toki e kule pi ijo kulupu tan kulupu suli.
=== sitelen pi lipu ijo ===
sitelen ni li lipu pi kulupu ijo. [[jan En Semelo | jan sona En Semelo]] li pana e sitelen pi lipu ijo ([[toki Inli]]: roster notation, enumeration notation). nasin li jo ijo lon insa pi sitelen "{}" li tu e ijo kepeken sitelen ",", sama ni: {{nanpa |{4,2,1,3} }} en {{nanpa |{laso, walo, loje} }}.
sitelen "{{nanpa| {} }}" tawa kulupu weka en sitelen "{{nanpa| {''x''} }} "tawa kupulu pi ijo wan li sama ni.
jan li nimi e kulupu la, suli ni li ijo ante lon anu lon ala. ijo nasin li ante ala, sama ni:
<math display="block"> \{1,2,3,4\} = \{4,2,1,3\} = \{4,2,4,3,1,3\}</math>
(1 en 2 en 3 en 4 li lon kulupu ale la, kulupu ale li sama.)
jan li sona la, ijo li ken awen. jan li ken kepeken sitelen "...", sama ni:
sitelen <math display="inline">\{1,2,3,...,10\}</math> li lili tan sitelen <math display="inline"> \{1,2,3,4,5,6,7,8,9,10\}</math>.
sitelen "..." li ken sitelen e ''pini ala'', sama ni: kupulu nanpa pi wan nanpa ale li sitelen e
<math display="block">\{...,-3,-2,-1,0,1,2,3,...\}</math> anu
<math display="block">\{0,1,-1,2,-2,3,-3,...\}</math>.
sitelen ni li ken sitelen e [[kulupu pi nanpa ken]] taso.
=== sitelen pi toki ijo ===
sitelen ni li toki pi kulupu ijo. ijo lon kulupu la, ijo li pona tawa [[toki pi toki lon]]. toki {{nanpa|''P''(x)}} li toki pi toki lon, kepeken nanpa nimi {{nanpa|''x''}} la,
<math display="block">\{x \mid P(x)\}</math> anu <math display="block">\{x : P(x)\}</math>
li sitelen e kulupu pi ni: nanpa nimi {{nanpa|''x''}} ale la, toki {{nanpa|''P''(x)}} li lon, sama ni: jan li ken toki e kulupu {{nanpa|''F''}} tawa:
<math display="block">F = \{n \mid n \text{ li nanpa pi wan nanpa lon } 0 \le n \le 19\}.</math> sitelen ni la, sitelen "|" li toki "tan ni:". sitelen ni li ken toki sama toki "kulupu {{nanpa| ''F''}} li kulupu pi nanpa {{nanpa|''n''}} ale tan ni: nanpa {{nanpa|''n''}} li nanpa pi wan nanpa lon 0 tawa 19 lon pini."
toki pi toki lon li ike la, toki "<math> \color{red}{\text{kulupu } K \text{ li kulupu} } </math>" anu toki "<math> \color{red}{\text{kulupu } K \text{ li kulupu en } K \not\in K} </math>" li ike tan ni: kulupu li ken lon ala. jan li ken pana lon ni: toki li toki e kulupu. taso la, ni li pona ala.
jan li ken toki e kulupu suli {{nanpa|''U''}}. kulupu ni o jo e ijo ale tan toki. jan li sitelen e
<math display="block">\{x \mid x \in U \text{ en } ...\}</math>
anu
<math display="block">\{x \in U\mid \; ...\}.</math>
jan li ken toki e kulupu {{nanpa|''U''}}. nanpa nimi ale li sitelen "|" tawa soto lon kulupu {{nanpa|''U''}}. tan ni la, toki "<math display="inline">x \in U</math>" li len. kulupu {{nanpa|''U''}} li [[kulupu ale]] ([[kulupu ale lon ni|lon ni]]).
sama la, sitelen lili Lasina li ken sitelen e [[nanpa|nanpa pi nanpa ma]], sama ni: toki <math display="block">\{x \mid x \not\in \mathbb Q\}</math> li lili tan <math display="block">\{x \in \mathbb R \mid x \not\in \mathbb Q\};</math>
ni li toki e [[nanpa|nanpa pi kipisi ala]].
== kulupu lili ==
[[kulupu lili]] pi kulupu {{nanpa|''B''}} li kulupu {{nanpa|''A''}} ni: ijo pi kulupu {{nanpa|''A''}} ale li lon kulupu {{nanpa|''B''}}. ni la, ni li sitelen sama:
* kulupu {{nanpa|''A''}} li '''kulupu lili''' pi kulupu {{nanpa|''B''}},
* <math display="inline"> \forall x [x \in A \implies x \in B]</math>,
* kulupu {{nanpa|''A''}} li ''insa'' pi kulupu {{nanpa|''B''}},
* <math display="inline">A \subseteq B</math>
* kulupu {{nanpa|''B''}} li '''kulupu suli''' pi kulupu {{nanpa|''A''}},
* kulupu {{nanpa|''B''}} li ''jo'' e kulupu {{nanpa|''A''}},
* <math display="inline">B \supseteq A</math>
kulupu {{nanpa|''A''}} li kulupu lili pi kulupu {{nanpa|''B''}} (<math display="inline">A \subseteq B</math>), taso kulupu {{nanpa|''A''}} li kulupu {{nanpa|''B''}} ala (<math display="inline">A \not = B</math>) la, kulupu {{nanpa|''A''}} li '''kulupu lili lon''' pi kulupu {{nanpa|''B''}}; ni la, <math display="inline">A \subsetneq B</math> anu <math display="inline">A \subsetneqq B</math>; kin la, kulupu ''B'' li '''kulupu suli lon''' pi kulupu {{nanpa|''A''}}; ni la, <math display="inline">B \supsetneq A</math> anu <math display="inline">B \supsetneqq A</math>.
sitelen <math> A \subset B </math> li <math> A \subseteq B </math>; ken la, sitelen ni li <math> A \subsetneq B </math>. len ala la, o sitelen e <math> A \subseteq B </math> anu <math> A \subsetneq B </math>.
===sama ni===
* kulupu pi jan ali li kulupu lili lon pi kulupu pi soweli ale.
* <math> \{1,3\} \subsetneq \{1,2,3,4\} </math>.
* <math> \{1,2,3,4\} \subseteq \{1,2,3,4\} </math>.
===ijo pi kulupu lili===
* kulupu tu li sama la, sama lon la, kulupu li jo e kulupu ante. nimi "<math> A = B </math> li lon" li sama lon nimi "<math>A \subseteq B</math> en <math>B \subseteq A</math> li lon".
* kulupu weka li kulupu lili pi kulupu ale. <math> \forall A [\varnothing \subseteq A] </math>.
== pali pi kulupu sin ==
pali ni li kepeken e [[sitelen pi jan Ole]] e [[sitelen pi jan Wen]].
=== pali pi sama kulupu ===
ijo pi kulupu A ∩ B ale li lon kulupu A '''li''' lon kulupu B. o lukin e ni: kulupu M = {kili, kala, telo} en kulupu N = {kasi, telo, kala}, la kulupu M ∩ N = {kala, telo}.
=== pali pi wan kulupu ===
ijo pi kulupu A ∪ B ale li lon kulupu A '''anu''' li lon kulupu B. o lukin e ni: kulupu P = {1, 2, 3} en kulupu T = {2, 3, 4}, la kulupu P ∪ T = {1, 2, 3, 4}.
=== pali pi weka kulupu===
ijo pi kulupu A \ B ale li lon kulupu A, taso li lon '''ala''' kulupu B. o lukin e ni: kulupu S = {3, 4}, en kulupu L = {3, 5}, la kulupu S \ L = {4}.
[[kulupu:sona nanpa]]
tcad3pcmjlmxdq6x8q9y72x62qqkr64
jan:Kasisin
2
10622
69584
69539
2026-07-15T16:41:22Z
Kasisin
5103
69584
wikitext
text/x-wiki
{{#babel:en-N|tok-4||eo-2}}toki a, ale o! mi jan Kasisin. nimi mi li tan nimi "kasi" tan nimi "sin" lon toki pona. sina wile e nimi lili la, sina ken nimi "kasi sin" taso e mi. mi tan ma Mewika.
mi open e kama sona mi pi toki pona lon tenpo sike nanpa 2025. mi ante ike e ijo la [[jan la toki:Kasisin|o toki tawa mi]].
mi la, lipu Wikipesija pi toki pona li ken musi. taso, ona li ken wawa kin! jan li sona ala e ijo lon toki ante la ona li ken kama tawa lipu Wikipesija pi toki pona li ken suli e sona ona!
o ante pona!
== lipu pali mi ale (sin nanpa wan li pini) ==
* [[musi sitelen pi jan Non]]
* [[ilo Koto pi pali musi]]
* <bdi>[[palisa wan pi tawa sike]]</bdi>
* <bdi>[[ilo musi Kemukupu]]</bdi>
* {{lipu li ala|jan Ekite|Q8747}}
* {{lipu li ala|jan Toma Esison|Q8743}}
* {{lipu li ala|jan Enwi Po|Q8768}}
* {{lipu li ala|jan Winson Saso|Q8016}}
== lipu wile mi ==
* nasin pali <small>(lipu Wikisona: Q9332)</small>
* {{lipu li ala|sona pi insa lawa|Q9418}}
* {{lipu li ala|toki pi ante pilin|Q7281}}
* {{lipu li ala|kasi kule|Q506}}
* {{lipu li ala|kili pi selo kiwen|Q11009}}
* tenpo mun nanpa wan
* tenpo mun nanpa tu
* tenpo mun nanpa tu wan
* tenpo mun nanpa tu tu
* tenpo mun nanpa luka
* tenpo mun nanpa luka wan
* tenpo mun nanpa luka tu
* tenpo mun nanpa luka tu wan
* tenpo mun nanpa luka tu tu
* tenpo mun nanpa luka luka
* tenpo mun nanpa luka luka wan
* tenpo mun nanpa luka luka tu
* tenpo suno esun nanpa wan
* tenpo suno esun nanpa tu
* tenpo suno esun nanpa tu wan
* tenpo suno esun nanpa tu tu
* tenpo suno esun nanpa luka
* tenpo suno lape nanpa wan
* tenpo suno lape nanpa tu
a6zpeqanqb0g8a50oft260ops1jmaf8
ilo Linu Tepijan
0
11403
69581
67956
2026-07-15T13:37:51Z
Talun523
3498
69581
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Debian-OpenLogo.svg|thumb|sitelen nimi pi ilo Linu Tepijan]]
[[sitelen:Debian 10 Buster GNOME.png|thumb|toki Linu Tepijan kepeken ilo sitelen Kunomu (toki inli la: GNOME)]]{{lili ike}}
'''ilo Linu Tepijan''' li [[ilo kon lawa]] li [[ilo Linu]]. ona li [[ilo kon pi len ala]]. jan ale li kepeken e ona kepeken mani ala.<ref>{{tan sona|linja=https://wiki.debian.org/.internal/challenge.html?original=%2fDebianIntroduction|tan=I Challenge Thee|tenpo lukin=2026-06-10}}</ref>
== sona suli ==
ilo Linu mute li tan ilo Linu Tepijan.
ilo Linu Tepijan li mama e ni mute:
* [[ilo Linu Upuntu]]
* [[ilo Linu Lupuntu]]
* [[ilo Linu Papi]]
* [[ilo Linu Min]]
* [[ilo Linu Ansiku]]
jan li kama jo e ona tan [[lipu ilo]] mute kepeken mani ala.
== linja tawa ==
* [https://www.debian.org/ Debian Project] (toki inli)
[[kulupu:ilo kon lawa]]
[[kulupu:ilo Linu]]
7knk269e3ud0zbttdunh1cycq7bt7op
ilo Linu Upuntu
0
11412
69582
66551
2026-07-15T13:55:34Z
Talun523
3498
69582
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Ubuntu 24.10 Oracular Oriole Desktop English.jpg|thumb|sitelen pi ilo Linu Upuntu ]]
[[sitelen:Ubuntu-logo-2022.svg|thumb|sitelen nimi pi ilo Linu Upuntu]]
'''ilo Linu Upuntu''' li [[ilo kon lawa]] li lon kulupu pi [[ilo Linu]]. jan ale li kama jo e ona tan lipu toki kepeken mani ala. jan li pali e ona tan ni: pona la jan li ken kepeken ilo kon lawa.
tenpo lon la, jan li kepeken toki 55.
== sona suli ==
ilo Linu Upuntu li ilo pona tawa jan. jan li wile kepeken ilo mute la, jan li wile ala e mani tan ni: ona li [[ilo kon pi len ala]].
nimi ona "Ubuntu" li tan {{lipu li ala|toki Sulu|Q10179}}. ona li pilin pona tawa jan ale.<ref name=":0">{{tan sona|toki tan=en|linja=https://ubuntu.com/about|tan=About the Ubuntu project|tenpo lukin=2026-07-15}}</ref>
== ilo Linu Upuntu en ilo Linu Tepijan ==
ilo Linu Upuntu li tan [[ilo Linu Tepijan]]. tenpo sike nanpa 2004 la, jan li pali e ona tan ilo Linu Tepijan. tenpo lon kin la, ilo Linu Upuntu li kama jo e ilo sin tan ilo Linu Tepijan.<ref>{{tan sona|linja=https://wiki.ubuntu.com/UbuntuArchitecture|tan=UbuntuArchitecture - Ubuntu Wiki|tenpo lukin=2026-07-15}}</ref><ref name=":0" />
== linja tawa ==
;* https://ubuntu.com/ (toki Inli)
== tan sona ==
[[kulupu:ilo Linu]]
[[kulupu:ilo kon lawa]]
tj6i30ziy41s64xsuwq5hy5l1otej51
toki ilo Te
0
11824
69580
67803
2026-07-15T13:27:56Z
Talun523
3498
mi pana e tan sona mute
69580
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:D Programming Language logo.svg|thumb|sitelen nimi pi toki ilo Te]]
{{nimi ijo|toki ilo Te|D|toki Inli}} li [[toki ilo]] sama [[toki ilo Si]]. nimi ona li tan [[sitelen D]] tan [[sitelen Lasina]].
== sona suli ==
ona li sama mute tawa [[toki ilo Si]] tan ni: jan pali li pona e toki ilo Si la, toki ilo Te li kama lon.
toki ilo Te li jo e ilo mute.
== nasin sitelen ==
* [[ilo "toki, ma ale o!"|toki, ma ale o!]]
<syntaxhighlight lang="d" line="1">
import std.stdio;
void main() {
writeln("toki, ma ale o!");
}
</syntaxhighlight>
== tenpo pini ==
* tenpo sike nanpa 1999 la, {{lipu li ala|jan Wata Puwa|Q2993645}} li lawa e toki ilo Te.<ref name=":0">{{tan sona|linja=https://wiki.dlang.org/Language_History_and_Future|tan=Making sure you're not a bot!|tenpo lukin=2026-07-15}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Walter Bright, Andrei Alexandrescu, Michael Parker|kipisi=HOPL|linja=https://dl.acm.org/doi/10.1145/3386323|tan=Origins of the D programming language|nanpa=4|kulupu toki=Proceedings of the ACM on Programming Languages|tenpo=2020-06-12|tenpo lukin=2026-07-15|nanpa lipu=73:1–73:38}}</ref>
* tenpo sike nanpa 2001 la, jan li pana e ona open.<ref name=":0" />
* tenpo sike nanpa 2007 la, jan li pana e ona pi nanpa 1.0.<ref name=":0" />
== sitelen suwi ona ==
[[sitelen:D-man.png|thumb|jan Teman]]
sitelen suwi ona li {{nimi ijo|jan Teman|D-man|toki Inli}}. taso, ona li jan ala, li soweli ala, li pipi ala. ona li lon tan tenpo sike nanpa 2005.<ref>{{tan sona|linja=http://w148.de/~mmartin/d/logo.html|tan=D logo vectorized|tenpo lukin=2026-07-15|linja sama=http://web.archive.org/web/20050213192629/http://w148.de/~mmartin/d/logo.html|tenpo sama=2005-02-13}}</ref>
{{lipu li ala|jan Wata Puwa|Q2993645}} li wile e ni: jan pi pali sitelen li pali e jan Teman. taso, jan 3 li wile ala pali e ona. jan Wata Puwa li pali e ona.<ref>{{tan sona|toki tan=en-US|linja=https://forum.dlang.org/thread/dvkt1b$jdl$1@digitaldaemon.com|tan=D Mascot (page 2)|tenpo lukin=2026-07-15}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=この執筆者の記事一覧|toki tan=ja|linja=https://blog.asobou.co.jp/web/it-mascot|tan=IT関連の気になるマスコットを集めてみた(前編) {{!}} ビジネスとIT活用に役立つ情報(株式会社アーティス)|tenpo lukin=2026-07-15}}</ref>
== linja tawa ==
* [https://dlang.org/index.html D Programming Language] ni li lipu pi toki ilo Te.
== tan sona ==
[[kulupu:toki ilo]]
rmqt84nmaefs45zeonvdsxb2chgw5w1
nimi:soto
100
12160
69585
69064
2026-07-15T16:45:43Z
Kasisin
5103
mi pona e kon.
69585
wikitext
text/x-wiki
{{sitelen nimi|Sitelen seli kiwen - soto.svg}}
{{nimi ni li sin}}
{{nimi ni li lili}}
== kon ==
# poka open.
== tan ==
[[toki Sawili]]: ''{{toki ante|shoto}}'', "poka open"
== kalama ==
{{kalama nimi}}
pt70vvvhb5hx1fbvp9lzgrj0zism2p2
nimi:teje
100
12161
69586
69065
2026-07-15T16:45:51Z
Kasisin
5103
mi pona e kon.
69586
wikitext
text/x-wiki
{{sitelen nimi|Sitelen seli kiwen - teje.svg}}
{{nimi ni li sin}}
{{nimi ni li lili}}
== kon ==
# poka pini.
== tan ==
[[toki Kinla]]: ''{{toki ante|te}}'', "poka pini"
== kalama ==
{{kalama nimi}}
p8fcr688fy2mu6achomx1xkju2fxjep
jan:Film2860
2
12199
69592
69564
2026-07-16T05:22:02Z
Film2860
2358
/* mi pona e lipu ni: */
69592
wikitext
text/x-wiki
== mi pana e lipu ni: ==
=== sona nanpa / sona pi ilo sona ===
* [[ilo pi jan Tuwin]]
* [[nasin pali pi jan Pu]]
* [[lipu lon]]
* [[nasin nanpa ma GF(2)]]
=== sona pi alasa sona ===
* [[toki pi tan lon]]
* [[nasin pi toki tu wan]]
== mi pona e lipu ni: ==
=== sona nanpa / sona pi ilo sona ===
* [[kulupu (sona nanpa)]]
rfwb1op25niukkli64hv71w4r452h04
tenpo sike nanpa 200
0
12245
69588
69477
2026-07-16T00:00:34Z
Kasisin
5103
69588
wikitext
text/x-wiki
{{o weka|lipu "tenpo sike nanpa 2006" la lipu ni li sama mute a. ante taso li weka pi sitelen "6" tan nanpa pi tenpo sike. ken suli la pali pi lipu ni li pakala.}}{{tenpo sike|200}}
ona li lon poka pi tenpo sike ni:
* [[tenpo sike nanpa 199]] li pini la ona li kama.
* ona li pini la [[tenpo sike nanpa 201]] li kama.
== seme li kama ==
tenpo sike la ni li kama:
* [[kama kulupu Ijoko lon tenpo sike nanpa 200|kama kulupu Ijoko]] li lon [[ma tomo Salajepo]].
* [[utala musi pi sike noka pi tenpo sike nanpa 200]] la [[ma Italija]] li nanpa wan.
[[kulupu:tenpo sike|200]]
[[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]
sb5npc9z1uai9b8915v1dxpl4axtd04
ma Isikawa
0
12265
69577
2026-07-15T12:29:40Z
Talun523
3498
mi pali e lipu sin
69577
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma Isikawa|nimi mama=石川県|ma=ma kipisi|len ma=[[sitelen:Flag of Ishikawa Prefecture.svg|110px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Emblem of Ishikawa Prefecture.svg|80px]]|ma tomo lawa=ma tomo Kanasawa|ma suli=ma Nijon|toki lawa=toki Nijon|suli ma=km² 4,190.94|mute jan=jan 1081748|ISO 3166=JA-17}}
ma Isikawa li [[ma kipisi]] lon [[ma Nijon]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Kanasawa]].
== ma ==
ma Isikawa li lon poka [[ma Tojama]] en [[ma Kipu]] en [[ma Pukuwi]] en telo suli Nijon.
ona li jo e [[ma palisa lon poka telo]] Noto.
== pali kasi ==
ma Isikawa la, pali kasi la, mani pi pali kasi pi sama 5 tan 10 (50%) li tan [[pan palisa lili]].<ref>ni li tan https://www.pref.ishikawa.lg.jp/nousei/keikaku/documents/03kennougyouwotorimakujouseikadai.pdf (toki Nijon).</ref>
== tan sona ==
ozlwb9tffwtxne8vrd5sqpbdimmlh0y
soweli musi Akapeko
0
12266
69578
2026-07-15T13:02:40Z
Talun523
3498
mi pali e lipu sin
69578
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Akabeko0926.jpg|thumb|ni li soweli musi Akapeko]]
{{nimi ijo|'''soweli musi Akapeko|赤べこ 赤ベコ|toki Nijon}} li [[ilo musi]] pi [[ma Pukusima]] lon [[ma Nijon]].
== sona suli ==
ona li sama [[soweli mani]] loje. open pi nimi ona "Aka" li "赤" lon [[toki Nijon]] li [[loje]]. pini pi nimi ona "Peko" li "べこ" lon toki Nijon pi [[ma suli Tojoku]].
== insa ona ==
jan li pali e ona tan [[lipu]] la, insa ona li kon.
jan li pilin e lawa en sinpin ona la, lawa en sinpin li tawa sewi tawa anpa.
[[kulupu:ilo musi]]
9azd5e5p6q6nwg4qdugm6cmk3lmmn4z
69579
69578
2026-07-15T13:04:02Z
Talun523
3498
69579
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Akabeko0926.jpg|thumb|ni li soweli musi Akapeko]]
{{nimi ijo|'''soweli musi Akapeko'''|赤べこ 赤ベコ|toki Nijon}} li [[ilo musi]] pi [[ma Pukusima]] lon [[ma Nijon]].
== sona suli ==
ona li sama [[soweli mani]] loje. open pi nimi ona "Aka" li "赤" lon [[toki Nijon]] li [[loje]]. pini pi nimi ona "Peko" li "べこ" lon toki Nijon pi [[ma suli Tojoku]].
== insa ona ==
jan li pali e ona tan [[lipu]] la, insa ona li kon.
jan li pilin e lawa en sinpin ona la, lawa en sinpin li tawa sewi tawa anpa.
[[kulupu:ilo musi]]
t9pxhd2bn8ypiqntsxrpkh29qfixuqs
jan Winson Saso
0
12267
69583
2026-07-15T16:36:05Z
Kasisin
5103
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lili ike}} {{poki sona jan|nimi jan=jan Winson Saso|nimi mama=Winston Churchill|sitelen=[[sitelen:Sir Winston Churchill - 19086236948.jpg|200px]]|ma pi kama lon=ma Blenheim pi ma Oxfordshire pi ma Inli|tenpo pi kama lon=tenpo suno nanpa 30 pi tenpo mun nanpa 11 pi tenpo sike nanpa 1874|ma moli=[[ma tomo Lonton]] pi ma Inli|tenpo moli=tenpo suno nanpa 24 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 1965}} jan Winson Lina Pensa Saso li jan lawa. ona li..."
69583
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}
{{poki sona jan|nimi jan=jan Winson Saso|nimi mama=Winston Churchill|sitelen=[[sitelen:Sir Winston Churchill - 19086236948.jpg|200px]]|ma pi kama lon=ma Blenheim pi ma Oxfordshire pi ma Inli|tenpo pi kama lon=tenpo suno nanpa 30 pi tenpo mun nanpa 11 pi tenpo sike nanpa 1874|ma moli=[[ma tomo Lonton]] pi ma Inli|tenpo moli=tenpo suno nanpa 24 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 1965}}
jan Winson Lina Pensa Saso li jan lawa. ona li lawa e [[ma Juke]] lon [[utala suli nanpa tu]].
[[kulupu:jan lawa]]
[[kulupu:jan pi ma Juke]]
7n5aru7c3foljzt67nfk6gg9p6etq9j
jan:Soap
2
12268
69589
2026-07-16T01:02:25Z
Soap
557
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "pame baŋašembikapčis, ne papimbap"
69589
wikitext
text/x-wiki
pame baŋašembikapčis, ne papimbap
ku991ghbb2x1f0952gbabqjs7wwbao1