lipu Wikipesija tokwiki https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open MediaWiki 1.47.0-wmf.17 case-sensitive Media ilo toki jan jan la toki pali pali la toki sitelen sitelen la toki MediaWiki MediaWiki la toki kipisi kipisi la toki nasin ilo nasin ilo la toki kulupu kulupu la toki nimi nimi la toki TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk kipisi:lipu open la seme li sin lon ma 10 3577 70892 70101 2026-08-27T08:10:01Z Tymewalk 450 jan Toli Patan li moli lon tenpo pini poka 70892 wikitext text/x-wiki [[sitelen:sitelen musi pi kijetesantakalu Simasi.jpg|150px|right]] * '''[[kijetesantakalu Simasi]]''' <small>(sitelen li lon poka)</small> li suli lon [[kulupu linja]]. * utala pi ma ale pi [[musi pi sike noka]] pi tenpo sike #2026 li pini. kulupu pi [[ma Epanja]] li anpa e kulupu ale ante. * jan 78 li moli tan [[pakala ma]] lon [[ma Pilipina]]. * tenpo mun nanpa 5 pi tenpo sike nanpa 2026 la [[tenpo sike nanpa 2026 la jan pakala tan jaki sijelo Epola lon ma Apika|'''jan mute li pakala''']] tan [[jaki sijelo Epola]] lon [[ma Apika]]. <small>'''utala''': * [[ma Akan en ma Pakisan li utala]]. * [[utala insa pi ma Sutan (tan 2023)|utala insa pi ma Sutan]]. * [[ma Lusi en ma Ukawina li utala]]. * ''sina wile <span class="plainlinks">[{{fullurl:kipisi:lipu open la seme li sin lon ma|action=edit}} pana e ijo sin]</span> lon kipisi ni, la open la o pali e lipu anu kipisi lipu tawa ona.'' <small>'''moli sin''': [[jan Toli Patan]], [[jan Tana Tuki]], [[jan Ewin Wantentale]]. </small> gsz04oe06culi94t34nb32xunbcv55m jan Toli Patan 0 7573 70891 41412 2026-08-27T08:09:00Z Tymewalk 450 ona li moli lon tenpo pini poka 70891 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan |nimi jan=jan Toli Patan |nimi mama=Dolly Parton |sitelen=[[sitelen:Dolly_Parton_accepting_Liseberg_Applause_Award_2010_portrait.jpg|250px]] |kalama= |ma=ma Mewika |pali=jan pi kalama musi |ma pi kama lon=ma tomo Piman Senta lon<br> [[ma Tenesi]] lon<br> [[ma Mewika]] |tenpo pi kama lon=tenpo sike nanpa 1946 |ma moli={{lipu li ala|ma tomo Nasuwi|Q23197}} |tenpo moli=tenpo suno nanpa 26 pi tenpo mun nanpa 8 pi tenpo sike nanpa 2026 |jan olin=jan Ka Sin (1966 - moli 2025) |sitelen nimi=[[sitelen:Dolly_Parton_Signature.png|150px]] }} {{nimi ijo|'''jan Toli Patan'''|Dolly Parton|toki Inli||ipa=}} anu nimi ale {{nimi ijo|'''jan Toli Wepeka Patan'''|Dolly Rebecca Parton|toki Inli||ipa=}} anu {{nimi ijo|'''jan Toli Patan Sin'''|Dolly Parton Jean|toki Inli||ipa=}} li jan pi [[kalama musi]] tan [[ma Mewika]]. ona li jan pi [[kalama musi Kansuwi]] li jan pi [[kalama musi Pape]] li pona mute tawa jan mute. jan mute pana tawa ona e nimi {{nimi ijo|"jan lawa meli pi kalama musi Kansuwi"|Queen of Country|toki Inli}}. ona li moli tan [[kama suli ike pi poki sijelo]] lon tenpo suno nanpa 26 pi tenpo mun nanpa 8 pi tenpo sike nanpa 2026.<ref>{{tan sona|linja=https://apnews.com/article/dolly-parton-death-country-icon-87156f3e6a1547b88bf414529b644ad3|tan=jan Toli Patan li moli tan kama suli ike pi poki sijelo. ona li jan pi kalama musi li jan pi sitelen tawa li pona mute tawa jan mute|nimi tan kepeken toki tan=Dolly Parton, music star, actor and beloved figure who spanned generations, dies at 80 of cancer|jan=jan Kristin M. Hall en jan Andrew Dalton|kulupu toki=kulupu Associated Press|toki tan=toki Inli|tenpo lukin=2026-08-27}}</ref> == tan sona == {{sona pi tan sona}} [[kulupu:jan]] [[kulupu:jan pi kalama musi]] {{DEFAULTSORT:Toli Paton, jan}} 20fb3y1rfm8p2vyy1t5dq1y2m1j649d toki ilo Palu 0 11821 70890 70879 2026-08-27T06:17:29Z Talun523 3498 70890 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Perl-logo.svg|thumb|sitelen nimi pi toki ilo Palu]] {{nimi ijo|'''toki ilo Palu'''|Perl|toki Inli|ipa=/pə́ːrl/}} li [[toki ilo]]. jan li kepeken e ona la, ona li tawa e [[ilo sona]] kepeken nasin mute. nasin ona li {{nimi ijo|nasin TMTOWTDI|There's More Than One Way To Do It|toki Inli}}, kon ona li "nasin sitelen ona li wan ala.".<ref>{{tan sona|linja=https://perldoc.perl.org/perl|tan=perl - The Perl 5 language interpreter - Perldoc Browser|tenpo lukin=2026-08-26}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Larry Wall|toki tan=en-us|linja=https://www.perl.com/pub/1999/03/pm.html/|tan=Perl, the first postmodern computer language|tenpo=1999-03-03|tenpo lukin=2026-08-26}}</ref><ref>{{tan sona|linja=https://perldoc.perl.org/perlintro|tan=perlintro - a brief introduction and overview of Perl - Perldoc Browser|tenpo lukin=2026-08-26}}</ref> == sona suli == * ona li ken kepeken pona e sitelen. * jan li sitelen e toki kepeken nasin mute. (nasin TMTOWTDI) * ilo kon lawa mute la, jan li ken kepeken e ona. toki ilo Palu li sama [[toki ilo Lupi]] sama [[toki ilo Pason]] tan ni: ona mute li kama jo e sona tan toki ilo Palu.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=にく|toki tan=ja|linja=https://gihyo.jp/news/report/01/rubykaigi2013/0001|tan=まつもとゆきひろさん、Rubyに影響を与えた言語とRuby開発初期を語る。 ~ RubyKaigi 2013 基調講演 1日目|tenpo=2013-05-31|tenpo lukin=2026-08-26}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Fauzia A|toki tan=en|linja=https://techfrenzy.medium.com/python-dominating-the-planet-how-a-trivial-side-project-took-the-world-of-programming-languages-77271fdf2a52|tan=Python dominating the planet : How a trivial side project took the world of programming languages…|tenpo=2021-05-29|tenpo lukin=2026-08-26}}</ref> == nimi == [[toki Inli]] la, nimi ona li nimi "Perl". ni li sama nimi "Pearl" (toki pona la: kiwen suno walo tan [[soweli pi sijelo ko]]). jan Lali Wolu pi jan pali li jan pi [[nasin sewi pi jan Jesu]]. kiwen suno walo tan soweli pi sijelo ko li lon [[lipu Pipija]]. jan Lili Wolu li kepeken e nimi "Pearl".<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20160307004219/https://www.wired.com/2000/10/cruise/</ref> taso, toki ilo "PEARL" li lon. jan Lili Wolu li pali e nimi "Perl" tawa toki ilo ona.<ref name=":1" /> == toki, ma ale o! == <syntaxhighlight lang="perl"> print "toki, ma ale o!\n" ; </syntaxhighlight>tenpo poka la, jan li ken kepeken e sitelen anpa kin:<syntaxhighlight lang="perl"> use v5.10; #kepeken e ilo sin tan toki ilo Palu nanpa 5.10. say "toki, ma ale o!"; </syntaxhighlight> == tenpo pini == * tenpo sike nanpa 1987 la, {{lipu li ala|jan Lali Wolu|Q92597}} li pali e ona.<ref name=":0">{{tan sona|linja=https://perldoc.perl.org/perlhist|tan=perlhist - the Perl history records - Perldoc Browser|tenpo lukin=2026-07-20}}</ref> * tenpo sike nanpa sama 2000 la, jan mute li kepeken e ona. taso, jan li lawa e ni: jan li wile pona e toki ilo Palu. jan li lawa. taso, ona li wile e tenpo pi mute mute. * tenpo sike nanpa 2015 la, toki ilo Palu nanpa 6 li kama lon. taso, toki ilo Palu pi tenpo pini en toki ilo Palu nanpa 6 li ante mute. toki ilo Palu nanpa 6 li kama [[toki ilo Waku]] li kama moli.<ref>{{tan sona|linja=https://www.i-programmer.info/programming/176-perl/9294-perl-6-first-official-release.html|tan=Perl 6 First Official Release|tenpo lukin=2026-07-20}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Elizabeth Mattijsen|toki tan=en|linja=https://p6weekly.wordpress.com/2019/10/15/2019-41-new-wineskins/|tan=2019.41 New Wineskins|tenpo=2019-10-15|tenpo lukin=2026-07-20}}</ref> * tenpo sike 2026 la, jan li awen pali e toki ilo Palu nanpa 5.<ref name=":0" /> == linja tawa == * [https://www.perl.org/ lipu pi toki ilo Palu] == tan sona == [[kulupu:toki ilo]] nlo4x9rnwx5zpnhm5j38tqxfkz51k5y jan Pite Kato en telo mama soweli 0 12444 70886 70795 2026-08-27T00:24:19Z Aetholis1 4370 /* suwi lete */ 70886 wikitext text/x-wiki tenpo suli la, ijo pi [[telo mama|telo]] [[telo mama|mama]] soweli li pona tawa [[jan Pite Kato]]. jan mute la, ona li olin e telo soweli. tan ni la, jan Kato li suli e esun pi telo mama soweli lon [[ma Kupa]]. taso, tenpo mute la, pali ni li ken ala. [[sitelen:Coppelia2.jpeg|thumb|esun Kopelija pi suwi lete]] == suwi lete == jan Pite Kato li moku mute e [[suwi lete|ko lete suwi]] pi telo mama soweli. tenpo moku wan la, ona li moku e suwi lete pi mute ni: mute pi sike suwi li suli tawa 18 li lili tawa 28. [[ma Mewika]] li pini e esun ona lon ma Kupa la, jan Kato li wile e ni tan jan lawa ante pi ma ona: ona o tawa ma Kanata o esun e poki 28 pi suwi lete tan esun Awa Sanson o pana e poki ni tawa ma Kupa. tenpo sike nanpa 1961 la, kulupu Sijaje pi ma Mewika li wile pakala e jan Kato kepeken olin ona pi suwi lete. tenpo suno ale la, jan Kato li esun e telo moku pi suwi lete tan tomo Awana Lipe. jan Wisa Pisa pi kulupu Sijaje li pana e [[mani Tala pi ma Mewika|mani Tala]] 150,000 tawa jan mama tu pi pakala nasin. jan ni li ike tawa nasin lawa li pana e jaki moli tawa jan pali lon esun pi suwi lete. jan pi suwi lete o pana e jaki moli tawa suwi. taso, jan li pana e jaki moli lon poki pi awen lete la, ona li awen. jan li ken ala weka e ona tan poki. tan ni la, kulupu Sijaje li ken ala moli e jan Kato. jan Kato li lon e esun Kopelija pi suwi lete lon ma tomo Awana. == ko pi telo mama == ko pi telo mama soweli li suli tawa jan Pite Kato. jan Kato li alasa pali e ko Kamenpe nanpa wan. ona li wile e ni: ko Kamenpe pi ma Kupa li suli tawa ko Kamenpe pi ma Kanse. tenpo sike nanpa 1964 la jan Ante Wasin li kama tan ma Kanse li moku e ko Kamenpe pi ma Kupa li toki e ni: ko li ike mute ala. jan Kato li pilin ike tan ni. taso, jan Wasin li awen wile e ko Kamenpe pi ma Kanse. jan Wasin li lili e pilin utala kepeken toki ni: ko soweli tan ma Kanse en ilo pi kon nasa tan ma Kupa li nanpa wan lon kulupu ante ona. tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 2015 la, jan li pilin e ni: jan Kato li ken moli. taso, jan Kato li kama tawa kulupu sona jan pi ko soweli li toki e ko ni kepeken tenpo mute. == soweli mani == jan Kato li wile pali e soweli mani pi wawa mute lon ma Kupa. ma Kupa li seli mute la, ona li kepeken soweli mani ante. soweli li ni moli ala lon seli. taso, ona li pali e telo mama pi mute ala. jan Kato li kama e soweli mani Osan 20,000 tan ma Kanata. ona li wile e ni: soweli sin ni li pali e telo mama mute. taso, soweli mute li moli lon tenpo lili. tan ni la, ma Kupa li open pana e soweli lon tomo lete. soweli Osan en soweli pi ma Kupa li unpa la, soweli sin pi wawa suli li kama. jan Kato la, ni li soweli Osan pi ma seli. taso, tenpo kama la, mute pi soweli ni li kama lili tan ni: ona li jo ala e moku e tomo. soweli mani Upe Panka li soweli mani wan li kama suli tawa jan pi ma Kupa tan ni: ona li pali e telo mama mute. ona li pali e telo mama pi suli Lite 110 lon tenpo sike nanpa 1982 la, ona li kama nanpa wan lon lipu Kine. soweli wawa ni li ken suli tawa jan pi ma Kupa. jan Pite Kato li olin e soweli Upe Panka. jan Kato li kama e jan lawa pi ma ante tawa soweli ni li awen e soweli kepeken jan utala. tomo pi soweli Upe Panka li jo e ilo pi lete kon e ilo pi kalama musi. suno ale la, lipu Kanma pi kulupu lawa li toki e pali telo pi soweli Upe Panka e tenpo lon ona. soweli Upe Panka li moli lon tenpo sike nanpa 1985 la, kulupu utala li suli e ona. jan li pali e sitelen kiwen ona. tenpo sin la, jan li wile pali sin e soweli Upe Panka. tenpo sike 1987 la, jan Kato li wile e ni: jan sona li ante e telo insa sona pi soweli mani li pali e soweli mani pi lili mute la, soweli li ken lon tomo jan li ken pali e telo walo. wile ni li ken ala. 1ke09rurpqfke2766ija9utfmyges7h 70887 70886 2026-08-27T00:29:19Z Aetholis1 4370 /* soweli mani */ 70887 wikitext text/x-wiki tenpo suli la, ijo pi [[telo mama|telo]] [[telo mama|mama]] soweli li pona tawa [[jan Pite Kato]]. jan mute la, ona li olin e telo soweli. tan ni la, jan Kato li suli e esun pi telo mama soweli lon [[ma Kupa]]. taso, tenpo mute la, pali ni li ken ala. [[sitelen:Coppelia2.jpeg|thumb|esun Kopelija pi suwi lete]] == suwi lete == jan Pite Kato li moku mute e [[suwi lete|ko lete suwi]] pi telo mama soweli. tenpo moku wan la, ona li moku e suwi lete pi mute ni: mute pi sike suwi li suli tawa 18 li lili tawa 28. [[ma Mewika]] li pini e esun ona lon ma Kupa la, jan Kato li wile e ni tan jan lawa ante pi ma ona: ona o tawa ma Kanata o esun e poki 28 pi suwi lete tan esun Awa Sanson o pana e poki ni tawa ma Kupa. tenpo sike nanpa 1961 la, kulupu Sijaje pi ma Mewika li wile pakala e jan Kato kepeken olin ona pi suwi lete. tenpo suno ale la, jan Kato li esun e telo moku pi suwi lete tan tomo Awana Lipe. jan Wisa Pisa pi kulupu Sijaje li pana e [[mani Tala pi ma Mewika|mani Tala]] 150,000 tawa jan mama tu pi pakala nasin. jan ni li ike tawa nasin lawa li pana e jaki moli tawa jan pali lon esun pi suwi lete. jan pi suwi lete o pana e jaki moli tawa suwi. taso, jan li pana e jaki moli lon poki pi awen lete la, ona li awen. jan li ken ala weka e ona tan poki. tan ni la, kulupu Sijaje li ken ala moli e jan Kato. jan Kato li lon e esun Kopelija pi suwi lete lon ma tomo Awana. == ko pi telo mama == ko pi telo mama soweli li suli tawa jan Pite Kato. jan Kato li alasa pali e ko Kamenpe nanpa wan. ona li wile e ni: ko Kamenpe pi ma Kupa li suli tawa ko Kamenpe pi ma Kanse. tenpo sike nanpa 1964 la jan Ante Wasin li kama tan ma Kanse li moku e ko Kamenpe pi ma Kupa li toki e ni: ko li ike mute ala. jan Kato li pilin ike tan ni. taso, jan Wasin li awen wile e ko Kamenpe pi ma Kanse. jan Wasin li lili e pilin utala kepeken toki ni: ko soweli tan ma Kanse en ilo pi kon nasa tan ma Kupa li nanpa wan lon kulupu ante ona. tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 2015 la, jan li pilin e ni: jan Kato li ken moli. taso, jan Kato li kama tawa kulupu sona jan pi ko soweli li toki e ko ni kepeken tenpo mute. == soweli mani == jan Kato li wile pali e soweli mani pi wawa mute lon ma Kupa. ma Kupa li seli mute la, ona li kepeken soweli mani ante. soweli li ni moli ala lon seli. taso, ona li pali e telo mama pi mute ala. jan Kato li kama e soweli mani Osan 20,000 tan ma Kanata. ona li wile e ni: soweli sin ni li pali e telo mama mute. taso, soweli mute li moli lon tenpo lili. tan ni la, ma Kupa li open pana e soweli lon tomo lete. soweli Osan en soweli pi ma Kupa li unpa la, soweli sin pi wawa suli li kama. jan Kato la, ni li soweli Osan pi ma seli. taso, tenpo kama la, mute pi soweli ni li kama lili tan ni: ona li jo ala e moku e tomo. soweli mani Upe Panka li soweli mani wan li kama suli tawa jan pi ma Kupa tan ni: ona li pali e telo mama mute. ona li pali e telo mama pi suli Lite 110 lon tenpo sike nanpa 1982 la, ona li kama nanpa wan lon lipu Kine. soweli wawa ni li ken suli tawa jan pi ma Kupa. jan Pite Kato li olin e soweli Upe Panka. jan Kato li kama e jan lawa pi ma ante tawa soweli ni li awen e soweli kepeken jan utala. tomo pi soweli Upe Panka li jo e ilo pi lete kon e ilo pi kalama musi. suno ale la, lipu Kama pi kulupu lawa li toki e pali telo pi soweli Upe Panka e tenpo lon ona. soweli Upe Panka li moli lon tenpo sike nanpa 1985 la, kulupu utala li suli e ona. jan li pali e sitelen kiwen ona. tenpo sin la, jan li wile pali sin e soweli Upe Panka. tenpo sike 1987 la, jan Kato li wile e ni: jan sona li ante e telo insa sona pi soweli mani li pali e soweli mani pi lili mute la, soweli li ken lon tomo jan li ken pali e telo walo. wile ni li ken ala. 48hi08574aaerywfh1fxj6bn29pw8ei 70888 70887 2026-08-27T00:45:24Z Aetholis1 4370 /* suwi lete */ 70888 wikitext text/x-wiki tenpo suli la, ijo pi [[telo mama|telo]] [[telo mama|mama]] soweli li pona tawa [[jan Pite Kato]]. jan mute la, ona li olin e telo soweli. tan ni la, jan Kato li suli e esun pi telo mama soweli lon [[ma Kupa]]. taso, tenpo mute la, pali ni li ken ala. [[sitelen:Coppelia2.jpeg|thumb|esun Kopelija pi suwi lete]] == suwi lete == jan Pite Kato li moku mute e [[suwi lete|ko lete suwi]] pi telo mama soweli. tenpo moku wan la, ona li moku e suwi lete pi mute ni: mute pi sike suwi li suli tawa 18 li lili tawa 28. [[ma Mewika]] li pini e esun ona lon ma Kupa la, jan Kato li wile e ni tan jan lawa ante pi ma ona: ona o tawa ma Kanata o esun e poki 28 pi suwi lete tan esun Awa Sanson o pana e poki ni tawa ma Kupa. tenpo sike nanpa 1961 la, kulupu Sijaje pi ma Mewika li wile pakala e jan Kato kepeken olin ona pi suwi lete. tenpo suno ale la, jan Kato li esun e telo moku pi suwi lete tan tomo Awana Lipe. jan Wisa Pisa pi kulupu Sijaje li pana e [[mani Tala pi ma Mewika|mani Tala]] 150,000 tawa jan mama tu pi pakala nasin. jan ni li ike tawa nasin lawa li pana e jaki moli tawa jan pali lon esun pi suwi lete. jan pi suwi lete o pana e jaki moli lon suwi. taso, jan li pana e jaki moli lon poki pi awen lete la, ona li awen. jan li ken ala weka e ona tan poki. tan ni la, kulupu Sijaje li ken ala moli e jan Kato. jan Kato li lon e esun Kopelija pi suwi lete lon ma tomo Awana. == ko pi telo mama == ko pi telo mama soweli li suli tawa jan Pite Kato. jan Kato li alasa pali e ko Kamenpe nanpa wan. ona li wile e ni: ko Kamenpe pi ma Kupa li suli tawa ko Kamenpe pi ma Kanse. tenpo sike nanpa 1964 la jan Ante Wasin li kama tan ma Kanse li moku e ko Kamenpe pi ma Kupa li toki e ni: ko li ike mute ala. jan Kato li pilin ike tan ni. taso, jan Wasin li awen wile e ko Kamenpe pi ma Kanse. jan Wasin li lili e pilin utala kepeken toki ni: ko soweli tan ma Kanse en ilo pi kon nasa tan ma Kupa li nanpa wan lon kulupu ante ona. tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 2015 la, jan li pilin e ni: jan Kato li ken moli. taso, jan Kato li kama tawa kulupu sona jan pi ko soweli li toki e ko ni kepeken tenpo mute. == soweli mani == jan Kato li wile pali e soweli mani pi wawa mute lon ma Kupa. ma Kupa li seli mute la, ona li kepeken soweli mani ante. soweli li ni moli ala lon seli. taso, ona li pali e telo mama pi mute ala. jan Kato li kama e soweli mani Osan 20,000 tan ma Kanata. ona li wile e ni: soweli sin ni li pali e telo mama mute. taso, soweli mute li moli lon tenpo lili. tan ni la, ma Kupa li open pana e soweli lon tomo lete. soweli Osan en soweli pi ma Kupa li unpa la, soweli sin pi wawa suli li kama. jan Kato la, ni li soweli Osan pi ma seli. taso, tenpo kama la, mute pi soweli ni li kama lili tan ni: ona li jo ala e moku e tomo. soweli mani Upe Panka li soweli mani wan li kama suli tawa jan pi ma Kupa tan ni: ona li pali e telo mama mute. ona li pali e telo mama pi suli Lite 110 lon tenpo sike nanpa 1982 la, ona li kama nanpa wan lon lipu Kine. soweli wawa ni li ken suli tawa jan pi ma Kupa. jan Pite Kato li olin e soweli Upe Panka. jan Kato li kama e jan lawa pi ma ante tawa soweli ni li awen e soweli kepeken jan utala. tomo pi soweli Upe Panka li jo e ilo pi lete kon e ilo pi kalama musi. suno ale la, lipu Kama pi kulupu lawa li toki e pali telo pi soweli Upe Panka e tenpo lon ona. soweli Upe Panka li moli lon tenpo sike nanpa 1985 la, kulupu utala li suli e ona. jan li pali e sitelen kiwen ona. tenpo sin la, jan li wile pali sin e soweli Upe Panka. tenpo sike 1987 la, jan Kato li wile e ni: jan sona li ante e telo insa sona pi soweli mani li pali e soweli mani pi lili mute la, soweli li ken lon tomo jan li ken pali e telo walo. wile ni li ken ala. ok8vnhlarvjqyf7q52lroz4itixj8sy 70889 70888 2026-08-27T00:45:40Z Aetholis1 4370 /* suwi lete */ 70889 wikitext text/x-wiki tenpo suli la, ijo pi [[telo mama|telo]] [[telo mama|mama]] soweli li pona tawa [[jan Pite Kato]]. jan mute la, ona li olin e telo soweli. tan ni la, jan Kato li suli e esun pi telo mama soweli lon [[ma Kupa]]. taso, tenpo mute la, pali ni li ken ala. [[sitelen:Coppelia2.jpeg|thumb|esun Kopelija pi suwi lete]] == suwi lete == jan Pite Kato li moku mute e [[suwi lete|ko lete suwi]] pi telo mama soweli. tenpo moku wan la, ona li moku e suwi lete pi mute ni: mute pi sike suwi li suli tawa 18 li lili tawa 28. [[ma Mewika]] li pini e esun ona lon ma Kupa la, jan Kato li wile e ni tan jan lawa ante pi ma ona: ona o tawa ma Kanata o esun e poki 28 pi suwi lete tan esun Awa Sanson o pana e poki ni tawa ma Kupa. tenpo sike nanpa 1961 la, kulupu Sijaje pi ma Mewika li wile pakala e jan Kato kepeken olin ona pi suwi lete. tenpo suno ale la, jan Kato li esun e telo moku pi suwi lete tan tomo Awana Lipe. jan Wisa Pisa pi kulupu Sijaje li pana e [[mani Tala pi ma Mewika|mani Tala]] 150,000 tawa jan mama tu pi pakala nasin. jan ni li ike tawa nasin lawa li pana e jaki moli tawa jan pali lon esun pi suwi lete. jan pi suwi lete o pana e jaki moli lon suwi. taso, jan li pana e jaki moli lon poki pi awen lete la, ona li awen. jan li ken ala weka e ona tan poki li ken ala pana e ona lon suwi. tan ni la, kulupu Sijaje li ken ala moli e jan Kato. jan Kato li lon e esun Kopelija pi suwi lete lon ma tomo Awana. == ko pi telo mama == ko pi telo mama soweli li suli tawa jan Pite Kato. jan Kato li alasa pali e ko Kamenpe nanpa wan. ona li wile e ni: ko Kamenpe pi ma Kupa li suli tawa ko Kamenpe pi ma Kanse. tenpo sike nanpa 1964 la jan Ante Wasin li kama tan ma Kanse li moku e ko Kamenpe pi ma Kupa li toki e ni: ko li ike mute ala. jan Kato li pilin ike tan ni. taso, jan Wasin li awen wile e ko Kamenpe pi ma Kanse. jan Wasin li lili e pilin utala kepeken toki ni: ko soweli tan ma Kanse en ilo pi kon nasa tan ma Kupa li nanpa wan lon kulupu ante ona. tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 2015 la, jan li pilin e ni: jan Kato li ken moli. taso, jan Kato li kama tawa kulupu sona jan pi ko soweli li toki e ko ni kepeken tenpo mute. == soweli mani == jan Kato li wile pali e soweli mani pi wawa mute lon ma Kupa. ma Kupa li seli mute la, ona li kepeken soweli mani ante. soweli li ni moli ala lon seli. taso, ona li pali e telo mama pi mute ala. jan Kato li kama e soweli mani Osan 20,000 tan ma Kanata. ona li wile e ni: soweli sin ni li pali e telo mama mute. taso, soweli mute li moli lon tenpo lili. tan ni la, ma Kupa li open pana e soweli lon tomo lete. soweli Osan en soweli pi ma Kupa li unpa la, soweli sin pi wawa suli li kama. jan Kato la, ni li soweli Osan pi ma seli. taso, tenpo kama la, mute pi soweli ni li kama lili tan ni: ona li jo ala e moku e tomo. soweli mani Upe Panka li soweli mani wan li kama suli tawa jan pi ma Kupa tan ni: ona li pali e telo mama mute. ona li pali e telo mama pi suli Lite 110 lon tenpo sike nanpa 1982 la, ona li kama nanpa wan lon lipu Kine. soweli wawa ni li ken suli tawa jan pi ma Kupa. jan Pite Kato li olin e soweli Upe Panka. jan Kato li kama e jan lawa pi ma ante tawa soweli ni li awen e soweli kepeken jan utala. tomo pi soweli Upe Panka li jo e ilo pi lete kon e ilo pi kalama musi. suno ale la, lipu Kama pi kulupu lawa li toki e pali telo pi soweli Upe Panka e tenpo lon ona. soweli Upe Panka li moli lon tenpo sike nanpa 1985 la, kulupu utala li suli e ona. jan li pali e sitelen kiwen ona. tenpo sin la, jan li wile pali sin e soweli Upe Panka. tenpo sike 1987 la, jan Kato li wile e ni: jan sona li ante e telo insa sona pi soweli mani li pali e soweli mani pi lili mute la, soweli li ken lon tomo jan li ken pali e telo walo. wile ni li ken ala. 0uwb28bmwm5pl874bjmfxldud94ts29 ma Ijoko 0 12597 70893 70853 2026-08-27T08:12:14Z Tymewalk 450 mi pona lili e lipu 70893 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma|nimi ma=ma Ijoko|nimi mama=兵庫県|ma=ma kipisi|len ma=[[sitelen:Flag of Hyogo Prefecture.svg|110px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Emblem of Hyogo Prefecture.svg|80px]]|ma tomo lawa=ma tomo Kope|ma suli=ma Nijon|toki lawa=toki Nijon|suli ma=km² 8400.82|mute jan=jan 5302248|ISO 3166=JP-28|sitelen ma=[[sitelen:Map of Japan with highlight on 28 Hyōgo prefecture.svg|200px]]}} {{nimi ijo|'''ma Ijoko'''|兵庫県|toki Nijon|na=1}} li [[ma kipisi]] lon [[ma Nijon]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Kope|ma tomo Ijoko]]. == ma == ona li lon poka [[ma Kijoto]] lon [[ma Osaka]] lon [[ma Totoli]] lon [[ma Okajama]] lon [[ma Wakajama]] lon [[ma Kakawa]] lon [[ma Tokusima]] lon [[telo Setosi]] lon [[telo suli Nijon]]. telo suli Setosi la, ma Ijoko li jo e [[ma lili Awasi]]. ma Nijon li toki e ni: ma lili Awasi li ma suli pi nanpa 11 lon ma Nijon.<ref>ni li tan :https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20250101.pdf.</ref> == pali kasi == ma Ijoko li pali e [[pan palisa lili]] tawa [[telo nasa]]. ma lili Awasi la, jan mute li pali e [[kili Alijun Sepa]]. mute ona li nanpa 3 lon ma Nijon.<ref>{{tan sona|toki tan=ja|linja=https://www.e-stat.go.jp/dbview?sid=0003289899|tan=作物統計調査 作況調査(野菜) 確報 平成29年産野菜生産出荷統計野菜調査 3 都道府県別の作付面積、10a当たり収量、収穫量及び出荷量 たまねぎ {{!}} 統計表・グラフ表示|tenpo lukin=2026-08-20}}</ref> == tan sona == {{sona pi tan sona}} [[kulupu:ma Nijon]] kmniilfvrqgkoaw14usybw9fabpkg47