lipu Wikipesija
tokwiki
https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open
MediaWiki 1.47.0-wmf.17
case-sensitive
Media
ilo
toki
jan
jan la toki
pali
pali la toki
sitelen
sitelen la toki
MediaWiki
MediaWiki la toki
kipisi
kipisi la toki
nasin ilo
nasin ilo la toki
kulupu
kulupu la toki
nimi
nimi la toki
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
ilo Insanjuwisi
0
211
71012
52431
2026-09-01T00:26:03Z
Lovelano
1473
+ [[Category:ilo mun pi kulupu NASA]]
71012
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Mars_helicopter_on_sol_46.png|thumb|sitelen pi ilo Insanjuwisi]] {{nimi ijo|'''ilo Insanjuwisi'''|[[toki Inli]]: Ingenuity|||ipa=}} li [[ilo mun]] lon [[mun Masi]].
ilo ni li ken tawa sewi kepeken lipu lili. lipu ni li tawa sike mute li tawa e ilo tawa sewi.
tenpo suno nanpa 3 pi tenpo mun 4 pi tenpo sike nanpa 2021 la [[mun Masi]] la ilo ni li kama lon. tenpo suno nanpa 19 la ilo li tawa sewi wan. ilo li kama moli lon tenpo suno nanpa 18 insa tenpo mun 1 insa tenpo sike nanpa 2024.
[[Category:ilo mun pi kulupu NASA]]
[[Category:mun Masi]]
9y1myiluaejb8aa8ccpjrvlgt2uhlsy
utala suli nanpa tu
0
290
71049
60106
2026-09-01T01:18:38Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala suli nanpa tu]]
71049
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Infobox_collage_for_WWII.PNG|thumb|sama palisa pi [[ilo tenpo#luka|ilo tenpo]]: [[utala pi ma Wanijalin]] lon [[ma Sonko]], [[utala nanpa wan pi ma tomo Elalamen]] lon [[ma Masu]], [[tomo tawa kon]] pi [[ma Tosi Nasi|ma Tosi]], [[utala pi ma tomo Linkajen]] lon [[ma Pilipina]], ma Tosi li lon e lipu pi [[utala ala]], [[utala pi ma tomo Salinka]] lon [[ma Sesesele]].]]'''utala suli nanpa tu''' la [[kulupu ma Alije pi utala suli nanpa tu|kulupu ma Alije]] en [[kulupu ma Akije]] li utala. ona li open lon tenpo sike nanpa 1939 li pini lon tenpo sike nanpa 1945. ona li utala pi suli nanpa wan lon [[tenpo pini]] ale. jan mute li moli tan utala ni. jan moli mute li [[jan utala]] ala. [[jan Atoje Ite]] li moli e jan mute pi [[kulupu Jejuta|kulupu Jejusi]] e jan pi kulupu ante mute. tan ante moli li wile moku li jaki.
utala suli nanpa tu la tan mute li lon. [[nasin pi palisa mute]] li kama suli lon [[ma Tosi]] lon [[ma Italija]]. [[nasin utala]] li kama suli lon [[ma Nijon]]. pini pi [[utala suli nanpa wan]] la kulupu Alije li wawa ala e ma Tosi. tan ni la jan pi ma Tosi li wile kama wawa. kin la ma Tosi li lanpan e [[ma Esalasi]] e ma lon [[ma Sekolowenko]]. ma Nijon li utala e [[ma Sonko]]. [[utala insa pi ma Epanja]] li kama.
tenpo sike nanpa 1939 la ma Tosi en [[ma Sesesele]] li utala e [[ma Posuka]]. ni li open e utala suli nanpa tu. [[ma Juke]] en [[ma Kanse]] li wile utala e ma Tosi tan ni: ma Posuke li lon kulupu ma Alije. tenpo sike nanpa 1940 la jan Atoje Ite li utala e ma Kanse. tenpo sike nanpa 1941 la ona li open e utala lon ma Sesesele.
pini pi tenpo sike nanpa 1941 la ma Nijon li utala e ma pi kulupu Alije lon [[telo Pasipi]]. tan ni la [[ma Mewika]] li kama lon utala suli nanpa tu. tenpo sike nanpa 1942 la kulupu Alije li anpa e kulupu Akije lon [[ma Apika]] lete lon ma Sesesele. tenpo sike nanpa 1944 la kulupu Alije li kama lon ma Tosi tan [[utala pi ma Nomansi]]. ma Tosi li kama anpa lon tenpo sike nanpa 1945. tenpo sike sama la ma Nipon li kama anpa tan ni: ma Mewika li kepeken [[ilo pakala suli]] tu.
utala suli nanpa tu li ante e ijo mute. ma mute li wile ala e utala la ona li pali e [[kulupu pi ma mute wan]]. ma Mewika en ma Sesesele li kama ma pi suli nanpa wan. ni li open e [[utala lete]]. wawa pi [[ma Elopa lete|ma Elopa]] li kama suli ala la ona li pini lon ma Apika.
==tan ==
utala suli nanpa tu li open la tan mute li lon.
===pini pi utala suli nanpa wan===
utala suli nanpa wan li ante e ma Elopa. [[ma Esalasi Mosijo]] en ma Tosi en [[ma Pokasi]] en [[ma Osuman]] li kama anpa. ma sin li kama tan ma ni. [[ma Lusi]] li kama ma Sesesele li kepeken [[nasin pi pali kulupu]]. [[kulupu ma Alije pi utala suli nanpa wan|kulupu ma Alije]] li kama sewi li kama suli.
ma li wile ala e utala sin la ona li pali e {{nimi ijo|[[ma mute wan#tenpo pini|kulupu ma]]|League of Nations|toki Inli}} lon tenpo sike nanpa 1920. kulupu ni li wile e [[utala ala]].
[[lipu pi ma tomo Pesa]] la ma Tosi li pana e mani mute tawa kulupu Alije li kama lili li weka e jan utala mute ona li ken ala lanpan e ma ante.
===ma Tosi en ma Italija===
utala suli nanpa wan li pini la ma Tosi li kama {{nimi ijo|[[ma Wama]]|Weimarer Republik|toki Tosi}}. ma ni li kepeken [[nasin lawa pi jan ale]]. ni li kama e utala tan ni: jan li pilin ike li pilin pona tawa [[nasin lawa]] ni.
ma Italija la [[jan Penito Musolini]] li kama jan lawa li kepeken [[nasin pi palisa mute]]. ona li wile e ni: ma Italija li suli sama [[ma Loma pi tenpo pini|ma Loma suli]].
tenpo sike nanpa 1933 la [[jan Ato Ita]] li kama jan lawa pi ma Tosi. ona li ante e nasin lawa pi ma Tosi. ona li pilin ike tawa [[kulupu Jejuta]] tawa kulupu jan ante mute. ona li suli e [[kulupu utala]] pi ma Tosi. nasin pi jan ale li pini. [[nasin Nasi]] li kama.
=== ma Asija===
ma Nijon li utala e ma lon [[ma Asija]] li suli e kulupu utala ona. tenpo sike nanpa 1931 la ona li utala e [[ma Mansu]] lon ma Sonko. ma Sonko li wile e pona tan kulupu ma. ma Nijon li weka tan kulupu ni.
[[kulupu:utala suli nanpa tu]]
[[kulupu:tenpo pini]]
dnxjztf8mh0a4zag15w0dzwj8lut572
nasin sewi Silami
0
414
70993
62338
2026-08-31T21:33:50Z
EmausBot
1362
Fixing double redirect from [[nasin sewi Isilami]] to [[nasin sewi Isilan]]
70993
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[nasin sewi Isilan]]
r35m5bnmc8z1lqlhzdei8osbbxxjvap
mani Elopa
0
421
71075
6333
2026-09-01T01:57:39Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:kulupu ma Elopa]]
71075
wikitext
text/x-wiki
{{o tawa|lipu=mani Elo}}
[[sitelen:Euro coins and banknotes.jpg|thumb|mani Elo]]
'''mani Elo''' (sitelen: €; ISO 4217: EUR) anu '''mani Elopa''' li mani pi ma mute lon [[kulupu ma Elopa]]. tenpo sike nanpa 1999 la, esun pi mani ante pi ma ante li kama kepeken ona. taso, [[lipu mani]] Elo en [[sike mani]] Elo li kama lon tenpo sike nanpa 2002.
== ante mani ==
{{ante mani|EUR}}{{lili ike}}
{{DEFAULTSORT:Elopa, mani}}
[[kulupu:mani]]
[[kulupu:kulupu ma Elopa]]
[[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]]
cufot6l69iqexexfezv0qwz22eij0h5
jan Ato Ita
0
956
71068
64855
2026-09-01T01:46:53Z
Lovelano
1473
+[[kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu]]
71068
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}
{{poki sona jan| sitelen = [[File:Hitler portrait crop (cropped)(2).jpg|180px]]
| ma = ma Tosi
| pali = [[jan lawa]]
|nimi jan=jan Ato Ita|nimi mama=Adolf Hitler|kalama=/ˈadɔlf ˈhɪtlɐ/|ma pi kama lon=[[ma Esalasi]] |sike suno pi kama lon=1889|sike suno moli=1945|ma moli=ma Tosi|jan olin=jan Ewa Panu}}
{{nimi ijo|'''jan Ato Ita'''|Adolf Hitler|toki Tosi||ipa=/ˈadɔlf ˈhɪtlɐ/}} li jan lawa pi [[ma Tosi]] lon tenpo sike nanpa 1933 tawa tenpo sike nanpa 1945. ona li lawa e ma Tosi tawa [[utala suli nanpa tu]], li pali e [[nasin Nasi]]. lawa ona la [[jan Jejuta|jan pi nasin Jejuta]] en [[jan kule]] en [[kulupu jan Lomani|jan pi kulupu Loma]] en [[nasin pi pali kulupu|jan loje]] en jan ante mute li moli. kulupu lawa ma li ike tawa ona la, jan Ato Ita li moli ala e ona sama. ona li moku ala e moku [[soweli]] e [[telo nasa]] e [[lipu pi kon nasa]] (lawa ona la ona li ken ala e ni) li moli ala e soweli.
== open==
[[sitelen:Bundesarchiv Bild 183-1989-0322-506, Adolf Hitler, Kinderbild retouched.jpg|thumb|200px|jan Ato Ita lili]]
tenpo sike nanpa 1889 la jan Ato Ita li kama lon [[ma Esalasi]] lon poka pi ma Tosi.
==ken la jan Ita li moli e jan Jejuta tan ni ==
ken la, ona li moli e [[kulupu Jejuta]] tan ni: ona li pilin e ni tawa jan Jejuta: ona mute li ike e [[ma Tosi]] lon [[utala suli nanpa wan]], [[ma Tosi]] li anpa, mute li tan ona mute. [[mani]] pi [[ma Tosi]] li lili tan ona mute. lon la, jan li wile esun e [[pan]] wan la, ona li wile e [[mani Mako]] mute mute kulupu ale ale. jan pi kulupu Jejuta li esun e pan taso pan wan li mani mute mute tawa jan pi [[ma Tosi]]. ona mute li wile pana e [[telo mama]] en [[pan]] tawa ma ike li pana ala e ona tawa jan pi ma Tosi. taso jan pi kulupu Jejuta lon ma Tosi li olin e [[ma Tosi]]. ona mute li wile mani li pali e ijo sinpin.<ref>https://www.britannica.com/place/Germany/Years-of-crisis-1920-23</ref>
==lipu ona==
lipu suli ona li lipu {{nimi ijo|"utala mi"|Mein Kampf|toki Tosi}}.
==tan sona==
[[kulupu:jan]]
[[kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu]]
[[kulupu:jan pi ma Esalasi]]
<references />
{{DEFAULTSORT:Ato Ita, jan}}
hi9e72k8piumvd298iwyrf6arndvqkz
jan lawa nanpa tu
0
1019
71114
58570
2026-09-01T03:39:22Z
Lovelano
1473
+[[kulupu:nanpa tu]]
71114
wikitext
text/x-wiki
[[jan lawa]] li weka la jan lawa nanpa tu li jan lawa. ma mute la jan lawa li jo e jan lawa nanpa tu tan ni: jan lawa li ken moli en weka. [[ma Mewika]] la jan lawa nanpa tu li [[jan Sesi Wan]].
[[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]
[[kulupu:jan lawa]]
[[kulupu:nanpa tu]]
64tekpaxzdvfjre83h70kcwuumcfiua
kute ala
0
1082
71091
11947
2026-09-01T03:00:05Z
Lovelano
1473
/* nasin pona */ + [[kulupu:ala]]
71091
wikitext
text/x-wiki
[[File:International Symbol for Deafness.svg|thumb|220px|sitelen pi kute ala]]
'''kute ala''' anu '''kute ike''' anu '''kute weka''' anu '''kute lili''' li ijo ike pi [[sijelo jan]].
jan pi''' '''kute ala anu jan pi kute ike li ken ala kute anu ken kute ike e [[kalama]].
jan ni li wile toki la ona li ken kepeken [[toki luka]]. taso jan ante li sona ala e toki ni la ona li ken ala toki tawa ona.
jan pi kute ala li ken pilin taso tan ni: ona li ken ala toki tawa jan ante.
== tan ==
tan pi kute ala li mute.
jan li kama suli la kute ona li ken kama ike. jan ni li ken kama jo e [[ilo pi pona kute]] .
jan li ken pakala anu weka e kute ona tan ni: kalama pi suli ike li lon.
jan lili li ken kute ala tan ni: ona li lon mama la ijo ike li lon.
ijo ike ante li ken pakala e kute jan.
== nasin pona ==
jan pi kute ike li ken kepeken e ilo pi pona kute. ilo ni li pona lili e kute ona kepeken ni: kalama li kama wawa.
[[ilo sona]] li ken pali e ni: ona li kute e toki la ona li sitelen e toki ni. ni li pona tawa jan pi kute ala tan ni: ona li ken lukin e sitelen ni.
jan pi kute ala li ken lukin. tan ni la ona li wile toki la ona li ken kepeken [[toki luka]].
jan pi kute ala li ken kama sona e ni: ona li lukin e [[uta]] pi jan toki la ona li sona e toki ona. taso ni li ike: jan li kalama e nimi la nimi mute li lukin sama lon uta ona.
[[kulupu:kute]]
[[kulupu:jan]]
[[kulupu:ala]]
[[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]
7667bdla62t146asyjfvihwieffbbaj
ma Wije
0
1278
71123
67700
2026-09-01T03:57:40Z
Jan Wajun - Wije
1354
71123
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma
|nimi ma = ma Wije namako pi jan lawa kulupu
|nimi mama = Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
|len ma = [[sitelen:Flag of Vietnam.svg|border|130px]]
|sitelen lawa = [[sitelen:Emblem of Vietnam.svg|101x85px]]
|kalama musi ma = Tiến Quân Ca (kalama musi pi jan utala tawa) [[sitelen:National Anthem of Vietnam.ogg|center]]
|sitelen ma = [[sitelen:Location Vietnam ASEAN.svg|220px]]
|toki pi anpa sitelen =
|ma tomo lawa = [[ma tomo A Noje]]
|toki lawa = [[toki Wije]]
|toki ante =
|mani = [[mani Ton pi ma Wije]] (₫) (VND)
|tenpo = UTC+7
|nasin lawa =[[nasin pi pali kulupu]]
|ISO 3166 = VN
|lipu ilo = https://chinhphu.vn/}}
{{nimi ijo|'''{{PAGENAME}}'''|Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam {{kute|Công hoà xa hoi chu nghia Viêt Nam.oga|o kute}}|toki Wije|2b=共和社會主義越南|3b=nasin sitelen Non|nab=true}} li [[ma]] lon [[ma Asija]]. [[toki lawa]] pi ma Wije li [[toki Wije]]. toki Wije la nimi ona li '''Việt Nam'''. ma Wije li poka e [[ma Sonko]] e [[ma Lajo]] e [[ma Kanpusi]] e [[telo suli Pasipi]]. tenpo pini la [[ma Kanse]] li lawa e ma Wije. tenpo ni la ma Wije li jo e jan {{nnp|wan ale ale ale ale|100,000,000}}.
tenpo pini la [[utala pi ma Wije]] li lon ma ni. ona li pini lon tenpo sike 1975. kulupu lawa pi ma Wije lete en ma Wije seli li utala. kulupu lawa ni li jo e nasin lawa ante. jan mute Wije li utala e ma Mewika tan ni: ma Mewika li pona tawa kulupu lawa pi [[nasin mani]] lon ma Wije lete. kulupu lawa pi ma Wije lete li anpa e kulupu lawa pi ma Wije seli. tenpo ni la, ona li lawa e ma Wije ale.
== ma kipisi ==
{{kipisi:lipu ma pi ma Wije}}
{{lili}}
{{ma Asija}}
[[kulupu:ma Asija]]
[[kulupu:ma pi nasin loje]]
{{DEFAULTSORT:Wije, ma}}
[[kulupu:ma lawa]]
[[kulupu:ma Wije]]
tkr9pldbf4ce2aok1p3v9ssqinuq9qp
sewi
0
1460
71001
52386
2026-09-01T00:06:56Z
Lovelano
1473
+[[kulupu:sewi]]
71001
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:XYZ-model-NoTag.jpg|upright=0.7|alt=sitelen ni la, jan en palisa tu wan li lon. palisa loje li nimi "x" li nasin tan poka wan tan pona ante. palisa pi laso kasi pi nimi "y" li nasin tan monsi tawa sinpin. palisa pi laso sewi pi nimi "z" li nasin tan anpa tawa sewi.|thumb|sitelen ni la palisa pi laso telo pi sitelen "z" li nasin tan anpa tawa sewi.]]{{kon ante|||}}{{lili ike}}
anpa la '''sewi''' li poka ante. ijo sewi li ante tan ijo nasin pi ma ni. [[nasin sewi]] la sewi li jan anu ijo sewi.
[[sitelen:Rotonde Villette interieur.jpg|upright=0.7|thumb|sewi pi insa tomo]]
==sewi ma==
<gallery>
ijo:Ciel_montagne.JPG|sewi laso
ijo:View_across_the_bay_of_Naples_at_night.jpg|sewi pimeja
ijo:Kaohsiung harbor sunrise skyline.jpg|sewi loje
</gallery>
'''sewi ma''' li jo e [[selo kon]]. selo kon la sewi ma li jo e [[kule ante]]. jan li ken lukin e [[mun]] lon sewi ma. sewi mute la mun li lon.
== nasin sewi ==
'''sewi pi nasin sewi''' li ijo pi wawa mute. jan pi nasin sewi li sewi e ona li toki tawa ona li olin e ona. nasin sewi mute la ona li jo ala e [[sijelo]] li [[kon]]. nasin sewi ante la ona li sama jan li wawa pi ma ni ala.
nasin mute pi sewi wan la sewi li mama e ale.
[[kulupu:sewi]]
e52indvfv5cx10du8ud4que53ic4y80
ilo tawa pi sike tu
0
1468
71013
59419
2026-09-01T00:32:01Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:sike tu]]
71013
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Bicycle diagram-en.svg|thumb|mute la ilo ni li sama ni.]]
[[ilo tawa]] mute li kepeken sike tu taso.
ilo mute la jan li tawa kepeken noka ona. ilo ante la ijo li wawa e ona.
nasin mute la ilo ni li jo e ni:
* sijelo
* sike monsi
* sike sinpin
* ilo awen monsi
* ilo awen sinpin
* ilo palisa luka
* ilo noka tu
jan li ken tawa kepeken ala luka.
ilo li ken jo kin e [[ilo suno]] e [[poki]] e ilo ante.
<gallery>
sitelen:Ordinary bicycle01.jpg|ilo tawa pi sike tu ante
sitelen:Banana-bike.jpg|jan li tawa e [[kili palisa]] kepeken sike tu
sitelen:Pizza hut delivery (3300210330).jpg|jan li tawa e moku kepeken sike tu
Cecotto,_Johnny_auf_Yamaha_1976-08-28.jpg|sike tu li ken [[ilo tawa wawa pi sike tu|ilo wawa]] la, ona li ken tawa li wile ala e wawa sijelo jan.
Red self-balancing two-wheeled board with a person standing on it.png|ilo tawa ni li jo e sike tu lon poka noka. jan li wile tawa la, jan li tawa e sijelo ona lon poka wile ona.
Black x2 and white i2.jpg
</gallery>
[[kulupu:ilo tawa]]
[[kulupu:sike tu]]
am5l5dw843opizctkea7ou9jck9dqnh
toki nanpa wan
0
1609
71024
19685
2026-09-01T00:45:17Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa wan]]
71024
wikitext
text/x-wiki
jan li ken [[toki]] e toki mute. '''toki nanpa wan''' li toki nanpa wan ona. [[mama]] ona li pana e toki ni tawa ona.
[[toki pona]] li toki nanpa wan pi jan ala. taso ona li toki nanpa tu anu toki nanpa mute.
{{lili ike}}
[[kulupu:toki]]
[[kulupu:nanpa wan]]
t3owcd0eba8m12mrhogqbdsf416b37h
tu
0
1633
71017
19990
2026-09-01T00:35:47Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:tu]]
71017
wikitext
text/x-wiki
{{o lukin lon nimi|tu}}[[sitelen:Tu - sitelen pona in Sonja Lang's handwriting.svg|thumb|200px|sitelen pona pi nimi "tu"]]
'''tu''' li [[nanpa]]. [[wan]] en wan ante li kama tu. jan li tu e ijo la, ona li kama ijo tu. ona li suli tawa [[nasin sewi]] mute, li suli tawa jan tan ijo ante mute.
{{poki sona nanpa|ni=2|s=1|m=3|Alapi=2|Elina=Β´|palisa nanpa=[[sitelen:Counting rod v2.png|10px]]|Mosi=..---|Papi=𒐖|Lasina=II|Maja=[[sitelen:Maya 2.svg|30px]]|ma tomo Suto=〢|Inli=two|Sonko=二 anu 弍 anu 贰|toki Alapi=٢|Kisi=፪|Panla=২|nimi pi toki ante=sitelen Tewanakali|toki ante=२|Teluku=౨|Tami=௨|Kanata=೨|Iwisi=ב|Kanpusi=២|Tawi=๒|Katelo=
Ⴁ anu ⴁ anu ბ|Malajalan=൨}}
== pali nanpa ==
{{multiplication|2}}
[[kulupu:tu]]
spfhua7nb7s4tdmncnxqx78jkxdw0z3
utala ala
0
1640
71090
20125
2026-09-01T02:59:34Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ala]]
71090
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Peace dove (3329620077).jpg|thumb|[[waso]] Columbidae en palisa kili li sitelen pi utala ala]]
'''utala ala''' la jan li moli ala li pakala ala e jan.
utala ala li [[pona]].
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:ala]]
[[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]
qc1ey5ve5zyjwpm1rbnjndyeikzcxvs
utala pi toki Iwisi
0
1642
71035
20138
2026-09-01T01:00:43Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala]]
71035
wikitext
text/x-wiki
'''utala pi toki Iwisi''' la jan li sin e [[toki Iwisi]] li wile e ni: jan mute pi [[kulupu Jejusi]] li toki lon ona. jan mute pi [[kulupu Jejusi]] li [[toki pi kulupu Jejusi|toki mute]]. jan pi utala toki li toki e ni: o toki lon [[toki Iwisi]] taso tawa jan lili sina! o pali ala e musi toki lon toki ante! [[toki Isisi]] li ike! o pali e ala lon ona!
[[kulupu:ma Isale]]
[[kulupu:toki pi kulupu Jejusi]]
[[kulupu:utala]]
5flk03auvlcgkdjok2pe4qogincvccx
71046
71035
2026-09-01T01:13:48Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala pi ma Isale]]
71046
wikitext
text/x-wiki
'''utala pi toki Iwisi''' la jan li sin e [[toki Iwisi]] li wile e ni: jan mute pi [[kulupu Jejusi]] li toki lon ona. jan mute pi [[kulupu Jejusi]] li [[toki pi kulupu Jejusi|toki mute]]. jan pi utala toki li toki e ni: o toki lon [[toki Iwisi]] taso tawa jan lili sina! o pali ala e musi toki lon toki ante! [[toki Isisi]] li ike! o pali e ala lon ona!
[[kulupu:utala pi ma Isale]]
[[kulupu:toki pi kulupu Jejusi]]
79igvyp4hpe9xmo2ki7ueg107oimp6v
utala suli nanpa wan
0
1643
71021
48854
2026-09-01T00:41:47Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala nanpa wan]]
71021
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}
'''utala suli nanpa wan''' la ma pi [[ma Elopa]] li suli e kulupu utala ona. jan li pali e tomo utala telo mute e [[ilo utala]] mute. wile utala li suli lon ma Elopa. ike lili la, utala li kama. ilo utala sin la kon moli en tomo tawa utala suli en tomo tawa sewi utala li suli e utala. kulupu utala li pali e nasin e tomo lon anpa ma, li utala lon ni. ni kin li suli e utala.
[[ma Kanse]] en [[ma Juke]] en [[ma Losi]] li kulupu utala. [[ma Tosi]] en [[ma Esalasi Mosijo]] li kulupu utala. [[ma Losi]] en [[ma Sopisi]] li kulupu utala.
{{lipu li ala|jan Pan Petanan|Q43063}} li kama tan ma Esalasi Mosijo. ona li tawa [[ma tomo Salajepo]] lon [[ma Posan]]. [[jan Kawilo Pinsi]] li moli e jan Pan Petanan. ni li ike mute tawa jan pi ma Esalasi Mosijo. ni la, ma Esalasi Mosijo li toki e utala tawa ma Sopisi. ma Losi li pona pilin tawa ma Sopisi. ona li utala la, am Losi li utala. ma Tosi en ma Esalasi Mosijo la, ijo li sama tawa ma Tosi. ma Kanse la, ijo li sama tawa ma Losi.
ma Tosi li wile utala e ma Kanse kepeken nasin utala Silipen. nasin utala ni la, ona o utala e [[ma Pesije]]. tawa ma Juke la, ma Pesije li ma pona. ni la, ma Juke li utala e ma Tosi e ma Esalasi Mosijo.
[[ijo:Beginning of WWI in Europe (belligerents in 1914-1915).gif|thumb|sitelen tawa ma pi utala suli tan tenpo sike nanpa 1914 tawa tenpo sike nanpa 1915]]
[[kulupu:utala nanpa wan]]
[[kulupu:utala suli]]
[[kulupu:tenpo pini]]
awiixtegg53xehvckzvthn7luqvhux1
71073
71021
2026-09-01T01:51:23Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala suli nanpa wan]]
71073
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}
'''utala suli nanpa wan''' la ma pi [[ma Elopa]] li suli e kulupu utala ona. jan li pali e tomo utala telo mute e [[ilo utala]] mute. wile utala li suli lon ma Elopa. ike lili la, utala li kama. ilo utala sin la kon moli en tomo tawa utala suli en tomo tawa sewi utala li suli e utala. kulupu utala li pali e nasin e tomo lon anpa ma, li utala lon ni. ni kin li suli e utala.
[[ma Kanse]] en [[ma Juke]] en [[ma Losi]] li kulupu utala. [[ma Tosi]] en [[ma Esalasi Mosijo]] li kulupu utala. [[ma Losi]] en [[ma Sopisi]] li kulupu utala.
{{lipu li ala|jan Pan Petanan|Q43063}} li kama tan ma Esalasi Mosijo. ona li tawa [[ma tomo Salajepo]] lon [[ma Posan]]. [[jan Kawilo Pinsi]] li moli e jan Pan Petanan. ni li ike mute tawa jan pi ma Esalasi Mosijo. ni la, ma Esalasi Mosijo li toki e utala tawa ma Sopisi. ma Losi li pona pilin tawa ma Sopisi. ona li utala la, am Losi li utala. ma Tosi en ma Esalasi Mosijo la, ijo li sama tawa ma Tosi. ma Kanse la, ijo li sama tawa ma Losi.
ma Tosi li wile utala e ma Kanse kepeken nasin utala Silipen. nasin utala ni la, ona o utala e [[ma Pesije]]. tawa ma Juke la, ma Pesije li ma pona. ni la, ma Juke li utala e ma Tosi e ma Esalasi Mosijo.
[[ijo:Beginning of WWI in Europe (belligerents in 1914-1915).gif|thumb|sitelen tawa ma pi utala suli tan tenpo sike nanpa 1914 tawa tenpo sike nanpa 1915]]
[[kulupu:utala suli nanpa wan]]
[[kulupu:tenpo pini]]
8l2l303fnikdjtdahsshwxo1ivva4bk
wan
0
1644
71025
56014
2026-09-01T00:47:23Z
Lovelano
1473
+[[kulupu:wan]]
71025
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{o lukin lon nimi|wan}}[[sitelen:Wan - sitelen pona in Sonja Lang's handwriting.svg|thumb|172x172px|[[sitelen pona]] la nimi "wan"]]
'''wan''' li [[nanpa]]. tu li suli tawa wan. ala li lili tawa wan. jan li nanpa e ijo la ona li open lon wan.
{{poki sona nanpa|ni=1|Alapi=1|ma tomo Suto=一 anu〡|palisa nanpa=[[File:Counting rod v1.png|5px]]|Elina=Α´|Lasina=Ⅰ|Mosi=.----|Papi=𒐕|Maja=[[File:Maya 1.svg|20px]]|Inli=one|Sonko=一 anu 壹 anu 弌|toki Alapi=١|Anku=하나 anu 일|Panla=
১|Sankita=१|Kisi=፩|Katelo=Ⴀ anu ⴀ anu ა|Iwisi=א|Nijon=一 anu 壱|Kanata=೧|Kanpusi=១|Malajalan=൧|Metelon=꯱|Tawi=๑|Tami=௧|Teluku=೧}}
pali nanpa la, sina [[nasin noka pi pali nanpa#pali mute|mute]] e wan e nanpa ante la, ni li nanpa ante tan open.
[[kulupu:wan]]
cbqjbs8ajnh0i9soccmx9hqijearlgo
kulupu:utala suli
14
1738
71071
20485
2026-09-01T01:48:49Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:suli]]
71071
wikitext
text/x-wiki
{{lsp}}[[kulupu:utala]]
[[kulupu:suli]]
szsiy9nzrs7xrairs50wexb1va63nqa
kulupu:nasin sona
14
1753
71103
20526
2026-09-01T03:17:49Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nasin]]
71103
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:sona]]
[[kulupu:nasin]]
sjepcf8s0pozhuftwcm6gq50k2lxj3q
kulupu:kule
14
1803
71000
20683
2026-08-31T23:59:00Z
Lovelano
1473
[[kulupu:ijo]] -> [[kulupu:lukin]]
71000
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:lukin]]
bhmb9dg2r9hxrm6uw46ypxy6hpupp86
jan Jowane Palu nanpa tu
0
2048
71116
60520
2026-09-01T03:41:11Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa tu]]
71116
wikitext
text/x-wiki
[[jan Jowane Palu nanpa tu]] (toki Inli: John Paul the Second, toki Lasina: Ioannes Paulus II, toki Posuka: Jan Paweł Drugi<ref>jan Jan Pawen nanpa tu</ref>) li lawa pi [[nasin sewi Katolika]] lon tenpo pini. ona li jan lawa sewi nanpa wan tan [[ma Posuka]]. ona li jan suli pi ma Posuka. ona li moli lon tenpo 02.04.2005, 21:37. tenpo mute la jan li toki musi e kalama musi Paka<ref>https://youtu.be/0qzLRlQFFQ4</ref> tan ni: kalama musi ni li pona mute tawa jan Jowane.
[[sitelen:JohannesPaul2-portrait.jpg|thumb|sinpin jelo]]
==nasin pi lipu ante==
[[kulupu:jan lawa pi kulupu Katolika]]
[[kulupu:nasin sewi pi jan Jesu]]
[[kulupu:nanpa tu]]
{{DEFAULTSORT:Jowane Palu nanpa tu, jan}}
rj5nxh4169iypxrvvyjf3yr34axq470
wan nasin
0
2191
71026
56876
2026-09-01T00:49:01Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:wan]]
71026
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Street intersection diagram.svg|thumb]]
[[nasin]] mute li kama wan la nasin mute li '''wan nasin'''. wan nasin li ken jo e [[suno lawa]]. ni li jo ala la, ken la, ni li [[wan nasin sike]].
[[kulupu:wan]]
[[kulupu:nasin]]
onxtyvl3whnn56k5l36qvlhlz1hb61z
utala insa
0
2222
71043
22821
2026-09-01T01:09:24Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala insa]]
71043
wikitext
text/x-wiki
jan pi ma sama li [[tenpo utala|utala]] la, ona li '''utala insa'''. jan li wile ante e [[nasin lawa]] e [[lawa ma]] e [[jan lawa]] la, ona li ken kama.
utala insa la [[kulupu utala]] pi lawa ma li ken kipisi. jan li ken pali e kulupu utala ante.
==sitelen ma==
<gallery>
sitelen:US map 1864 Civil War divisions.svg|[[utala insa pi ma Mewika]]
sitelen:Guèrra Civila Chinesa (1946-1950).png|[[utala insa pi ma Sonko]]
sitelen:General map of the Spanish Civil War (1936–39).svg|[[utala insa pi ma Epanja]]
</gallery>
[[kulupu:utala insa]]
[[kulupu:lawa ma]]
m1wyixh0tuxn22xu23danp8ocay4gsu
toki nanpa tu
0
2253
71115
22958
2026-09-01T03:40:15Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:toki]] [[kulupu:nanpa tu]]
71115
wikitext
text/x-wiki
toki nanpa tu li ante tawa [[toki mama]]. mama li pana e toki nanpa wan tawa jan. toki ni li toki mama. taso, jan li ken sona e toki ante lon ma sona. toki ni li toki nanpa tu.
[[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]
[[kulupu:toki]]
[[kulupu:nanpa tu]]
cmg6geoaovqy410e7ookey11hdd15ld
lon
0
2547
71078
61031
2026-09-01T02:43:43Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:lon]]
71078
wikitext
text/x-wiki
{{o lukin lon nimi|lon}}{{kon ante|||wan lon}}[[sitelen:Existential quantifier.svg|thumb|[[sona pi alasa lon]] la, sitelen ni li toki e lon]]'''lon''' li toki e nasin ijo. nasin ni la, [[ma mi]] anu [[mun]] ante anu [[kon mun]] anu ijo sona anu ijo sama li jo e ona. ni la, ona li jo e ijo, sama kule, anu sama sijelo, anu sama. mute la, ijo ni li ijo nanpa wan ona. ni la, jan anu ijo ante li ken sona e ona li lukin ala e ona.
[[kulupu:lon]]
5hy02onkcda5oq3jzb9drdw20xjarqq
utala insa pi ma Mewika
0
2604
71040
61110
2026-09-01T01:07:36Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala insa]]
71040
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:CivilWarUSAColl.png|thumb|kulupu sitelen pi utala insa pi ma Mewika]]
'''utala insa pi ma Mewika''' li [[utala insa]] lon [[ma Mewika]]. ma Mewika li kama ma tu ni: ma Unjon tan sewi pi ma Mewika en {{lipu li ala|ma Konpetewasi|Q81931}} lon anpa pi ma Mewika. ma Konpetewasi li ni: ma lili ona li weka tan ma Unjon.
tenpo sike nanpa 1860 la [[jan Apajan Linkon]] li kama [[jan lawa pi ma Mewika]]. [[ma Sakawolana]] li weka tan ma Mewika tan pilin monsuta tawa weka pi [[nasin pi jo jan lon ma Mewika]]. tenpo sike 1861 la [[ma Misisipi]] en [[ma Lowita]] en [[ma Alapama]] en [[ma Sosa]] en [[ma Luwisijena]] en [[ma Tesa]] li weka tan ma Mewika tan pilin sama. kulupu pi ma ni li pali e ma Konpetewasi. ma Mewika li utala e ma Konpetewasi. tenpo kama pi tenpo ni la [[ma Tenesi]] en [[ma Ewisona]] en [[ma Wesinja]] en [[ma Akanso]] en [[ma Nokawolina]] li weka kin. kipisi taso pi [[ma Misuwi]] en [[ma Kentaki]] li weka.
jan lawa taso pi ma Sikisi li {{lipu li ala|jan Sepison Tewi|Q162269}}.
tenpo sike nanpa 1865 la ma Mewika li anpa e ma Sikisi. tenpo kama pi tenpo ni la kulupu lawa pi ma Mewika li pali e {{lipu li ala|tenpo pali sin|Q623429}}.
[[kulupu:ma Mewika]]
[[kulupu:tenpo pini]]
[[kulupu:utala insa]]
pq5bhu0e4yswaa2a88zjf9e5vsad42g
ma Losi en ma Ukawina li utala
0
2626
71036
70061
2026-09-01T01:03:47Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala pi ma Lusi]]
71036
wikitext
text/x-wiki
{{lon tenpo ni}}
[[sitelen:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb|utala lon tenpo sike 2022]]
[[sitelen:Euromaidan collage.jpg|thumb|{{lipu li ala|toki utala Jelomatan|Q15224558}}]]
tenpo sike nanpa 2014 la [[ma Lusi|ma Losi]] li utala e [[ma Ukawina]]. tenpo sike nanpa 2026 la utala ni li awen. tenpo sike nanpa 2022 la ma Losi li suli e utala.
pini la, jan mute pi ma Ukawina li toki utala tawa [[lawa ma]] ona. jan Wito Janukowi li [[jan lawa]] pi ma Ukawina. ona li weka e toki kulupu pi [[wan Elopa]]. jan mute li wile weka e lawa pi ma Ukawina, li pilin ike tawa ma Losi, li pilin pona tawa [[kulupu ma Elopa]]. {{lipu li ala|toki utala Jelomatan|Q15224558}} la jan lawa pi ma Ukawina li lukin pakala e jan toki, li moli e ona. jan lawa pi ma Losi li pilin pona tawa ni. taso jan pi toki utala li anpa e lawa ona, li pali e lawa sin. jan Wito Janukowi li tawa ma Losi.
[[kulupu utala]] pi ma Losi li tawa [[ma Kilin]]. taso ona li jo ala e len utala pi ma Losi. ona li tawa [[ma Kilin]], li moli e jan, li monsuta e jan, li nasa e toki nasin. tan {{lipu li ala|ante lawa|Q40231}} nasa la lawa pi ma Kilin en {{lipu li ala|ma tomo Sewatapo|Q7525}} li weka tan ma Ukawina. ma Losi li lanpan e ona. ni li open e utala. ma Losi li lanpan e ma Kilin.
jan mute pi [[toki Lusi]] li lon ma Ukawina pi [[open suno]], li toki utala tawa lawa sin pi ma Ukawina. jan ni la, [[ma tomo Tonesiki]] en [[ma tomo Lukansiki]] li open weka tan ma Ukawina li [[toki e lawa sin]]. ma Losi li pana e ilo utala e kulupu utala tawa ma ni.
tenpo sike nanpa 2021 la, kulupu utala pi ma Losi li tawa insa pi ma Ukawina tan ma ona, tan [[ma Pelalusi]]. tan ma Pelalusi la, kulupu utala li lanpan e [[tomo wawa Sonlopeli]] li tawa [[ma tomo Kiju]]. ma Losi li pana e [[ilo pakala]] mute lon ma tomo pi ma Ukawina. jan mute li moli. lawa pi ma mute li toki ike li pini e ni: ona en ma Losi li ken esun.
open pi tenpo sike nanpa 2026 la ma Losi li utala ike e [[ma Ukawina]]. ma Ukawina li lanpan e ma pi km 200 leko: ni li pona e ma Ukawina, li pana sona e ma ante la ma Ukawina li pona e utala ona pi [[ma Lusi|ma Losi]]. [[ma Mewika]] en [[ma Isale]] li utala e [[ma Ilan]]: ni li ike e ma Ukawina tan ni: ma Ukawina li wile e ilo utala pi [[ma Mewika]] anu [[ma Elopa]].
[[kulupu:utala pi ma Lusi]]
[[kulupu:ma Ukawina]]
m28dep94pqjy5umlalczhf0pta06a41
kulupu ma utala pi telo Alansi lete
0
2769
71065
25399
2026-09-01T01:42:49Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:kulupu ma utala]]
71065
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:NATO OTAN landscape logo.svg|thumb|200px|sitelen lawa ona]]
[[sitelen:North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg|thumb|200px|ma pi kulupu NATO]]
{{nimi ijo|'''kulupu ma utala pi telo Alansi lete'''|North Atlantic Treaty Organization (NATO)|toki Inli|2b=Organisation du traité de l'Atlantique nord (OTAN)|3b=toki Kanse}} li wan pilin sama li kulupu utala pi ma ante lon poka [[telo suli Alansi]]. [[utala suli nanpa tu]] li pini la, ma mute li pali e ona lon tenpo sike 1949. ona li kama tan ni: tawa awen e ma pi [[nasin mani]]. kulupu ma li jo e ma pi pilin pona tawa [[ma Mewika]] lon [[utala lete]]. utala lete li kama, kulupu ni li kama suli. tenpo pini ni la, ona li kulupu ike tawa [[kulupu ma utala pi ma tomo Wasawa]]. pini pi utala lete la, kulupu utala pi telo Alansi lete li awen.
==ma lon kulupu==
*[[ma Isilan]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Italija]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Juke]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Kanata]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Kanse]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Lusepu]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Mewika]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Netelan]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Nosiki]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Pesije]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Potuke]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1949
*[[ma Elena]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1952
*[[ma Tuki]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1952
*[[ma Tosi]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1955
*[[ma Epanja]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1982
*[[ma Mosijo]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1999
*[[ma Posuka]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1999
*[[ma Seki]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 1999
*[[ma Esi]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2004
*[[ma Lawi]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2004
*[[ma Lijatuwa]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2004
*[[ma Lominija]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2004
*[[ma Lowenki]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2004
*[[ma Lowensina]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2004
*[[ma Pokasi]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2004
*[[ma Lowasi]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2009
*[[ma Sipe]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2009
*[[ma Sinakola]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2017
*[[ma Maketonija lete]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2020
*[[ma Sumi]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2023
*[[ma Sensa]] li kama lon kulupu lon tenpo sike nanpa 2024
[[kulupu:kulupu ma utala]]
[[kulupu:ma Amelika lete]]
[[kulupu:ma Elopa]]
agt4j15wcw0mbt1ke2y0dm9rm2t8tjh
jan pi wile unpa ala
0
3049
71081
59556
2026-09-01T02:47:44Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:unpa ala]]
71081
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:WorldPride 2017 - Madrid - Manifestación - 170701 210528.jpg|thumb|200px|kulupu jan pi wile unpa ala]]
jan pi wile unpa ala li wile ala li wile lili e unpa.
jan pi wile unpa ala li jan pi [[kulupu kule]].
[[kulupu:unpa ala]]
[[kulupu:nasin jan]]
[[kulupu:kulupu pi kule olin]]
nam8u3uzywt865z7lc1f693ixtxbd25
jan Penkin Osewe
0
3062
71070
63708
2026-09-01T01:47:47Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu]]
71070
wikitext
text/x-wiki
{{nimi ijo|'''jan Penkin Telano Osewe'''|Franklin Delano Roosevelt|toki Inli||ipa=}} li [[jan lawa pi ma Mewika]] tan sike 1933 tawa sike 1945. [[utala suli nanpa tu]] la ona li jan lawa. ona en [[jan Tesi Osewe]] li tan [[kulupu mama]] sama.{{poki sona jan| sitelen = [[sitelen:FDR 1944 Color Portrait.jpg|200px]]
| ma = ma Mewika
| pali = [[jan lawa pi ma Mewika]]
|nimi jan=jan Penkin Osewe|nimi mama=Franklin Delano Roosevelt|kalama=|ma pi kama lon=ma Mewika|tenpo sike pi kama lon=1882|tenpo sike moli=1945|ma moli=ma Mewika}}
{{lili ike}}
[[kulupu:jan lawa pi ma Mewika]]
[[kulupu:jan]]
[[kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu]]
{{DEFAULTSORT:Penkin Osewe, jan}}
grblant4545gjyjzk7v1yw94gvn5k3d
jan Josi Salin
0
3063
71066
66798
2026-09-01T01:45:50Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu]]
71066
wikitext
text/x-wiki
{{nasin toki ike}}
{{poki sona jan
|nimi jan=jan Josi Pesalijoni Salin
|nimi mama=იოსებ ბესარიონის ძე სტალინი<br>Иосиф Виссарионович Сталин
|sitelen=[[sitelen:StalinCropped1943.jpg|200px]]|kalama=|ma=ma Sesesele|pali=jan lawa|ma pi kama lon=[[ma Katelo]], [[ma Losi]] suli
|tenpo sike pi kama lon=1878
|tenpo sike moli=1953
|ma moli=ma Sesesele|sitelen nimi=[[sitelen:Stalin Signature.svg|150px]]|mama=jan Pesalijon Sukasili<br>jan Katelina Sukasili|jan olin=jan Katelina Swanitse<br>jan Natesta Aliluewa|jan lili=jan Akow<br>jan Wasimi<br>jan Swetlana<br>jan Atom}}
{{nimi ijo|'''jan Josi Pesalijoni Salin'''|ბესარიონის ძე სტალინი|toki Katelo|2b=Иосиф Виссарионович Сталин|3b=toki Losi}} li [[jan lawa]] nanpa tu lon [[ma Sesesele]].
==lon==
tenpo sike nanpa 1878 la, jan Josi Salin li kama lon [[ma tomo Kowi]] pi [[ma Katelo]]. tenpo kama la, nimi ona li kama {{nimi ijo|"jan Josi Sukasili"|იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი}}. mama mije ona li jan Pesalijon Sukasili. mama meli ona li jan Katelina Sukasili.
[[sitelen:Stalin_1902-1.jpg|alt=|left|thumb|150x150px|sitelen pi jan Josi (1902)]]
tenpo sike nanpa 1886 la, mama meli ona li wile e ni: ona li kama tawa [[ma sona]]. taso jan Josi li ken ala tan ni: ona li sona ala e [[toki Lusi]]. ni la ona li kama sona e toki Lusi. tenpo sike nanpa 1888 la, ona li kama tawa tomo sona. ona li sitelen e lipu. tenpo sike nanpa 1899 la, ona li wile pini e tomo sona. ona li pana e sona.
tenpo sike nanpa 1901 la, jan li pana e nimi {{nimi ijo|Kopa|Коба|toki Lusi||ipa=}} tawa ona. jan lawa li ike tawa ona. ona li pali e lipu. tenpo sike nanpa 1903 la, ona li kama tawa [[kulupu pi jan mute (ma Lusi)|kulupu pi jan mute]] (toki Lusi: Большевики).
[[sitelen:Stalin_1917-1.5.jpg|alt=|left|thumb|130x130px|sitelen pi jan Josi (1917)]]
tenpo sike nanpa 1906 la, ona li olin e jan Katelina Swanitse. tenpo sike nanpa 1907 la, ona mute li mama e [[jan Ako Sukasili|jan Ako]]. jan olin ona li moli. tenpo sike nanpa 1909-1911 la, ona li kama tawa nanpa tu pi [[ma tomo Solwitekotsk]] tan jan lawa. ona li mama e [[jan Konstantin Kusakow]].
tenpo sike nanpa 1912 la, jan li nimi {{nimi ijo|Talin|Сталин|toki Lusi||ipa=}} e ona. ona li kama tawa [[ma tomo Nalim]] tan jan lawa. tenpo sike nanpa 1913 la, ona li kama tawa [[tomo open ala]]. ona li toki [[jan Wasimi Lenin]] kepeken lipu.
tenpo sike nanpa 1917 la, ona li pini e lon tomo open ala tan ni: jan en jan Lenin li utala e jan lawa. ona li kama tawa lawa.
tenpo sike nanpa 1918 la, ona li olin e jan Natesta Aliluewa. tenpo sike nanpa 1921 la, ona mute li mama e [[jan Wasimi Sukasili|jan Wasimi]]. [[jan Atom Selewa]] li kama tawa [[kulupu mama]] ona. jan Atom li jan lili pi jan Peto Selewa. jan Peto li jan pona pi jan Josi. tenpo sike nanpa 1922 la, ona li jan lawa pi ma Sesesele. tenpo sike nanpa 1926 la, ona li mama e [[jan Swetlana Aliluewa|jan Swetlana]].
[[sitelen:Gulag_Location_Map.png|alt=|left|thumb|143x143px|tomo KULAK ali lon [[sitelen ma]]]]
[[utala pi jan Josi Talin]] li pakala e jan mute. ona li pilin ike tawa jan la jan li kama tawa [[tomo KULAK]]. jan Josi li utala e [[jan Atoje Ite]] lon [[utala suli nanpa tu]].
tenpo sike nanpa 1953 la, ona li moli tan [[jaki plekia]].
jan Josi li pona li ike tawa jan sin.
==sitelen==
<gallery>
ijo:Stalin 1894 Colour.jpg|sitelen pi jan Josi (1894)
ijo:Vissarion Jughashvili.jpg|sitelen pi jan Pesalijon Sukasili
ijo:Ekaterina Dzhugashvili.jpg|sitelen pi jan Katelina Sanise
ijo:Ekaterina Svanidze.jpg|sitelen pi jan Katelina Sanise
ijo:Tehran Conference, 1943.jpg|jan Jose en [[jan Pankin Losewe]] en [[jan Winton Tese]]
</gallery>
[[kulupu:jan lawa pi ma Sesesele]]
[[kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu]]
[[kulupu:jan]]
{{DEFAULTSORT:Josi Salin, jan}}
5797pafho1rhn0e6pi2upsp29am26ex
wan lili
0
3105
71027
70560
2026-09-01T00:49:55Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:wan]]
71027
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}'''wan lili''' li ijo lon pi lili mute. ona li nasin mute pi ijo lili. ken la, ijo lili wan taso li lon, anu ijo mute li lon. [[wan lili awen]] li suli sona tan ni: ijo ale li kama tan ona. wan lili ante la, nasin ante pi ijo lili li ken suli anu lili. wan lili awen la, [[wan suno|wan lili suno]] li lili; taso, sike lili pi sijelo [[ko]] <!--powder grains--> li suli.
jan sona li toki e ni: wan lili la, suli ante tu wan li lon.
# '''wan lili pi suli lukin''' li suli a tawa wan lili awen; taso, ona li lili tawa wile sona jan. ona li ken lili sama wan lili pi ko ma. taso, jan li toki e [[kulupu mun suli]] la, [[mun suno]] li ken wan lili!
# '''wan lili pi ken lukin ala''' li suli sama [[wan lili awen]] sama [[wan lili tomo]]. [[sona kama|sona pi nasin ijo]] la, ona li suli tawa jan sona.
# '''wan insa pi wan lili awen''' li lon insa pi [[wan lili awen]].
sona pi ijo lili li suli tawa [[sona pi nasin ijo]].
[[kulupu:ijo]]
[[kulupu:ijo lili]]
[[kulupu:nasin sona]]
[[kulupu:sona pi nasin ijo]]
[[kulupu:wan]]
bxktlilfcvwsls35w69xufktmlp1zqv
jan Penito Musolini
0
3152
71069
66917
2026-09-01T01:47:22Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu]]
71069
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}{{poki sona jan|
| nimi jan = jan Penito Musolini
| nimi mama = Benito Amilcare Andrea Mussolini
| sitelen = [[sitelen:Mussolini biografia.jpg|197px]]<br>jan Musolini lon tenpo sike nanpa 1939
| kalama =
| ma =
| pali = [[jan lawa]]
| ma pi kama lon = [[ma Italija]]
| sike suno pi kama lon = 29-7-1883
| ma moli = [[ma Italija]]
| sike suno moli = 28-4-1945
| kulupu =
| jan olin =
| mama =
| jan lili =
| kulupu mama =
| sitelen nimi = [[sitelen:Benito Mussolini Signature.svg|100px]]
}}
'''jan Penito Musolini''' li [[jan lawa]] pi [[ma Italija]] lon open pi tenpo sike nanpa 1922, lon pini pi tenpo sike nanpa 1943. ona li mama pi {{nimi ijo|kulupu Pasisa|Partito Nazionale Fascista}} pi ma Italija. jan Musoloni li mama pi [[nasin pi palisa mute]].
[[kulupu:jan pi ma Italija]]
[[kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu]]
[[kulupu:jan]]
{{DEFAULTSORT:Penito Musolini, jan}}
1oj2yc5s9ejga5x1r261jzi32n4qjdz
jan lawa Elisepe nanpa tu
0
3161
71127
63608
2026-09-01T04:01:28Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa tu]]
71127
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona jan|
| nimi jan = jan lawa Elisepe nanpa tu
| nimi mama = Elizabeth II
| sitelen = [[sitelen:Queen Elizabeth II official portrait for 1959 tour (retouched) (cropped) (3-to-4 aspect ratio).jpg|200px]]
| kalama =
| ma = ma Juke
| pali = jan lawa
| ma pi kama lon = ma Juke
| tenpo sike pi kama lon = 1926
| kulupu =
| jan olin = jan Pili
| mama = [[jan lawa So nanpa luka wan]] (mama mije)<br>[[mama meli lawa Elisepe]] (mama meli)
| jan lili = [[jan lawa Sa nanpa tu wan pi ma Juke|jan Sa]]<br>jan An<br>jan Antu<br>jan Etewa
| kulupu mama = [[kulupu mama lawa Winse]]
| sitelen nimi =
|tenpo sike moli=2022}}
tenpo pini la, {{nimi ijo|'''jan lawa Elisepe nanpa tu'''|Elizabeth II|toki Inli}} li [[jan lawa mama]] pi [[ma Juke]] li jan lawa pi [[kulupu ma pi lawa mama pi kulupu Komenwe]]. ona li kama jan lawa lon tenpo sike nanpa 1952 tan ni: mama mije ona li [[jan lawa So nanpa luka wan]] li moli. tenpo sike 2022 la jan lawa Elisepe li kama moli. ona li tan {{nimi ijo|[[kulupu mama lawa Winse]]|House of Windsor}}. tenpo sike mute mute mute luka luka la ona li lawa. jan lawa ante pi ma Juke li lawa ala lon tenpo mute ni.
ma Juke ala la, ma pi lawa ona li ni: [[ma Antekapaputa]] en [[ma Kanata]] en [[ma Keneta]] en [[ma Nusilan]] en [[ma Oselija]] en [[ma Pajama]] en [[ma Papuwanjukini]] en [[ma Peli]] en [[ma Sameka]] en [[ma Sankinewi]] en [[ma Sanlusije]] en [[ma Sanwinsijenkenesin]] en [[ma Solomon]] en [[ma Tuwalu]]. tenpo sike nanpa 2022 la [[ma Papeto]] li pini e lawa ona (lon ma Papeto).
jan lili ona li {{nimi ijo|[[jan lawa Sa nanpa tu wan pi ma Juke|jan lawa Sa nanpa tu wan]]|Charles III}}. ona li kama jan lawa sin pi ma Juke.
{{DEFAULTSORT:Elisepe nanpa tu}}
[[kulupu:jan lawa]]
[[kulupu:nanpa tu]]
bzruliiechwasv55ubtldd2ws2muuqa
sitelen tawa pi lon ala
0
3247
71087
27402
2026-09-01T02:57:16Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:lon ala]]
71087
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Skeleton walk04.gif|thumb|sitelen tawa pi lon ala pi [[kiwen sijelo]].]]
'''sitelen tawa pi lon ala''' li nasin pi [[sitelen tawa]]. nasin ni la, jan li pali e sitelen sin mute. sitelen ni li ante lili li kama lon nasin. tan ni la, ona li sama tawa lon lukin. taso, sitelen ni li [[sitelen lon]] ala. pali pi sitelen ni la, nasin mute li lon. ken la, jan li kepeken [[ilo kule]]. taso tenpo ni la, jan mute li kepeken [[ilo sona]].
{{lili ike}}
[[kulupu:sitelen tawa]]
[[kulupu:lon ala]]
rk7qjp7ccy0fq9uwri8erm40nnuqmhj
jan lawa Sawo nanpa tu wan pi ma Juke
0
3425
71111
68941
2026-09-01T03:35:42Z
Lovelano
1473
+[[kulupu:nanpa tu wan]]
71111
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona jan|
| nimi jan = jan lawa Sawo nanpa tu wan
| nimi mama = Charles III
| sitelen = [[sitelen:King Charles III (July 2023).jpg|200px]]
| kalama =
| ma = ma Juke
| pali = jan lawa
| ma pi kama lon = ma Juke
| tenpo sike pi kama lon = 1948
| kulupu =
| jan olin = jan Tajana<br>jan Kamila
| mama = [[jan lawa lili Pili]] (mama mije)<br>[[jan lawa Elisepe nanpa tu]] (mama meli)
| jan lili = jan Wilijan<br>jan Awi
| kulupu mama = [[kulupu mama lawa Winse]]
| sitelen nimi = [[sitelen:Charles III Signature.png|150px]]}}{{o tawa|lipu=jan lawa Sa nanpa tu wan pi ma Juke}}
{{nimi ijo|'''jan lawa Sawo nanpa tu wan'''|Charles III|toki Inli}} li [[jan lawa mama]] pi [[ma Juke]] li jan lawa pi [[kulupu ma pi lawa mama pi kulupu Komewe|ma mute ante pi kulupu Komenwe]]. ona li kama jan lawa lon tenpo sike nanpa 2022 tan ni: mama meli ona li [[jan lawa Elisepe nanpa tu]] li moli. ona li tan {{nimi ijo|[[kulupu mama lawa Winse]]|House of Windsor}}.
{{DEFAULTSORT:Sawo nanpa tu wan}}
[[kulupu:jan lawa]]
[[kulupu:nanpa tu wan]]
fc6ark7jn0klv0n0nndwdg94cj2vnyq
jan lawa Kontansinso nanpa tu pi ma Elena
0
3579
71126
52901
2026-09-01T04:00:58Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa tu]]
71126
wikitext
text/x-wiki
'''jan lawa Konsantin nanpa tu''' ([[toki Elena]]:Κωνσταντίνος Βʹ, ''Konstantínos II'') li [[jan lawa mama]] nanpa pini pi [[ma Elena]]. ona li sike ma lon tenpo 82 la, ona li moli.
{{lili ike}}
[[kulupu:jan]]
[[kulupu:jan pi ma Elena]]
[[kulupu:nanpa tu]]
{{DEFAULTSORT:Konsantin nanpa tu pi ma Elena, jan lawa}}
7sn8h31yc8nvq21p4ufxac8ltiiyjp5
ma A Noje
0
3603
70991
70430
2026-08-31T14:45:44Z
CommonsDelinker
6800
Removing [[:c:File:Emblem_of_Hanoi.svg|Emblem_of_Hanoi.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Fitindia|Fitindia]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Vietnamese district emblems|]].
70991
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma A Noje
| nimi mama = Hà Nội
| ma = ma tomo lawa
| sitelen = [[sitelen:Hanoi Skyline - NKS.jpg|275px]]
| toki pi anpa sitelen =
| sitelen lawa =
| ma suli = [[ma Wije]]
| toki lawa = [[toki Wije]]
| toki ante =
| nasin lawa =
| jan lawa =
| tenpo open = 257 BCE
| mani =
| tenpo = UTC+7
| ISO 3166 = VN-HN
| sitelen ma =
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = http://hanoi.gov.vn/
| ma lili =
}}
{{nimi ijo|'''ma A Noje'''|Hà Nội|toki Wije}} li [[ma tomo lawa]] pi [[ma Wije]]. tenpo sike nanpa 1954 la ona li kama ma lawa pi ma Wije wan. ni li tenpo pi [[utala insa pi ma Wije]]. tenpo sike nanpa 1976 la ma tu li kama wan la ona li kama ma lawa pi ma Wije. ona li ma lawa lon tenpo pini mute ante.
{{lili ike}}
{{DEFAULTSORT:A Noje, ma}}
[[kulupu:ma tomo pi ma Wije]]
[[kulupu:ma kipisi pi ma Wije]]
6830tnh0mhievbjq575cewemnmz4ui6
71121
70991
2026-09-01T03:52:50Z
Jan Wajun - Wije
1354
lipu ni li tawa [[ma tomo A Noje]]
71121
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ma tomo A Noje]]
8du7u3ktp8po5he0rkheyk4u4bl714o
mani Tola pi ma Sinkapo
0
3650
71074
29238
2026-09-01T01:56:25Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ma Sinkapo]]
71074
wikitext
text/x-wiki
mani Tola pi ma Sinkapo (sitelen: $ anu S$; ISO 4217: SGD) li mani pi [[ma Sinkapo]].
== ante mani ==
{{ante mani|SGD}}
{{DEFAULTSORT:Tola pi ma Sinkapo, mani}}
[[Kulupu:mani]]
[[kulupu:ma Sinkapo]]
3bkiyznlo43cbfge3b49p2mwuynkk1s
sike wan
0
3668
71028
29315
2026-09-01T00:51:32Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ilo tawa]] [[kulupu:sike]] [[kulupu:wan]]
71028
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Torker_Unicycle.JPG|thumb|sike wan]]
sike wan li [[ilo tawa]].
<gallery>
sitelen:Unicycle (6089066839).jpg|jan li kepeken e sike wan
sitelen:Unicycle (25871913297).jpg|jan musi li kepeken e sike wan nasa
</gallery>
{{lili ike}}
[[kulupu:ilo tawa]]
[[kulupu:sike]]
[[kulupu:wan]]
mv90i6x6o340nq38lkeiw7limtc1hnu
lipu nasin utala pi jan Sun Su
0
3751
71063
65237
2026-09-01T01:40:54Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nasin utala]]
71063
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Bamboo book - closed - UCR.jpg|thumb]]
{{nimi ijo|'''lipu "nasin utala pi jan Sun Su"'''|孫子兵法, Sūnzǐ bīngfǎ|toki Sonko}} li [[sitelen toki]] pi nasin pi [[kulupu utala]] tan [[ma Sonko]] pi tenpo pini suli. jan li toki e ni: mama ona li {{nimi ijo|[[jan Sun Su]]|孫子, Sūnzǐ}}. taso, jan ante li pilin e ni: jan Sun Su li lon ala. ona li sitelen lon tenpo sike 500 BCE anu tenpo poka.
lipu ni li kama suli mute tawa nasin utala lon ma Asija pi [[kama suno]]. [[jan utala]] suli mute li lukin e lipu ni. tenpo pini lili la, jan li [[ante toki]] e lipu ni tawa toki pi [[ma Elopa]]. tenpo sike 1772 la, ona li ante tawa [[toki Kanse]]. toki Kanse la, ona li jo e nimi "''L'Art de la guerre''" ("musi utala"). tenpo sike 1910 la, ona li ante tawa [[toki Inli]]. tan ni la, lipu ni li kama suli tawa jan lon ma pi [[pini suno]].
{{Wikiso|toki=[[toki Sonko|toki Sonko pi sijelo mute]]|linja=[[s:zh:孫子兵法|孫子兵法]]}}
[[kulupu:lipu|nasin utala pi jan Sun Su]]
[[kulupu:ma Sonko]]
[[kulupu:nasin utala]]
ptiv1ezqtmevqgpfqykhk12qzqpsglo
kulupu NASA
0
3869
71006
66010
2026-09-01T00:16:30Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:kulupu NASA]]
71006
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:NASA logo.svg|300px|thumb|sitelen pi kulupu NASA]]
{{nimi ijo|'''kulupu NASA'''|National Aeronautics and Space Administration|toki Inli|kulupu sona mun sewi ma}} li kulupu pi [[nasin lawa]] pi [[ma Mewika]]. kulupu ni li sona e [[ale]] e [[mun weka]] li pali e [[tomo tawa mun]]. ona li pali tawa [[kulupu Supeseki|kulupu Supesekesi]].
[[kulupu:kulupu NASA]]
6bqt070eo3zjyos6utazl6vemoy35gp
utala pi ma Wije
0
4000
71057
69333
2026-09-01T01:31:45Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala lete]]
71057
wikitext
text/x-wiki
{{nasin toki ike|kulupu utala pi ma Wije li kepeken ala nimi ni - nimi "sewi" en nimi "anpa" li pona ala, nena suli li lon ma "anpa" li lon ma "sewi" - nimi Inli "war crimes" li kama ala kepeken nimi pona pi toki pona}}
[[sitelen:VietnamMural.jpg|thumb]]
{{nimi ijo|'''utala pi ma Wije'''|Vietnam War|toki Inli|2b=Chiến tranh Việt Nam|3b=toki Wije}} li open lon tenpo sike nanpa 1955 li pini lon tenpo sike nanpa 1975. kulupu utala pi [[ma Mewika]] en [[ma Wije seli]] li utala e [[kulupu Wije Kon]] li utala e [[ma Wije lete]]. utala ni li suli tawa [[utala lete]]. utala ni li lon tan ni: [[nasin mani]] pi ma Mewika li utala e [[nasin pi pali kulupu]] pi [[ma Sesesele]]. [[ma Wije]] li kipisi tan pakala pi [[ma Intosino Kanse]] lon tenpo sike nanpa 1954. [[jan O Si Min]] li jan lawa pi ma Wije lete. [[jan No Si Sijen]] li jan lawa pi ma Wije seli. ma Wije lete li ma pi nasin pi pali kulupu en ma Wije seli li ma pi nasin mani.
utala ni li moli e jan mute pi tan ma ni ale: ma Mewika en ma Wije en [[ma Kanpusi]] en [[ma Lajo]] en ma ante. utala ni la, pali ike mute tawa nasin lawa utala pi jan ale li lon. pali ike ni li weka e [[lipu lawa pi ma tomo Kenipa]]. [[utala unpa]] en [[utala monsuta]] li lon. jan mute li kama jo tan utala ni e [[pilin monsuta pi tenpo pini ike]].
ma Wije lete li anpa e ma Wije seli. tenpo ni la, ma Wije li wan, li kepeken e nasin pi pali kulupu.
[[kulupu:utala lete]]
[[kulupu:ma Mewika]]
kf0rkgcru2av214avkcgskc9p95v0up
sike nanpa pi sitelen 2
0
4061
71102
61354
2026-09-01T03:17:02Z
Lovelano
1473
/* pali nanpa */ + [[kulupu:tu]]
71102
wikitext
text/x-wiki
'''sike nanpa pi sitelen 2''' li nasin pi sitelen [[nanpa]] kepeken [[sike nanpa]] kepeken [[nasin nanpa poki]]. ijo mute la, sitelen ona li kepeken sitelen "0" pi [[nasin nanpa Alapi]], kepeken sitelen "1" pi nasin nanpa ni.
nasin nanpa tu li kepeken nanpa (pi mute:) tu (2). sama ala la, nasin nanpa Alapi li kepeken nanpa (pi mute:) luka luka (10).
== sitelen nanpa ==
[[sitelen:Value of digits in the Binary numeral system.svg|thumb|nanpa lon nasin nanpa tu. ona li kepeken e sitelen tan [[nasin nanpa Alapi]].]]
tenpo mute la, nasin nanpa tu li kepeken e sitelen tan [[nasin nanpa Alapi]]. taso, nasin nanpa tu li wile e sitelen tu taso. tan ni la, jan li ken kepeken e sike anu palisa anu sitelen ale tawa sitelen.
{| class="wikitable"
!nasin nanpa pi toki pona
!nasin nanpa Alapi
!nasin nanpa tu
|-
|ala
|0
|0
|-
|wan
|1
|1
|-
|tu
|2
|10
|-
|tu wan
|3
|11
|-
|tu tu
|4
|100
|-
|mute
|20
|10100
|-
|mute mute mute tu tu
|64
|1000000
|}
== lon ma pi tenpo ni ==
[[sitelen:Altair PC (3803232519).jpg|thumb|[[ilo Altair 8800]]. ona li lon tan tenpo sike 1970. kepeken la, jan li wile sona e nasin nanpa tu.]]
lon insa la, ilo wawa ale li kepeken e nasin nanpa tu tan ni: wawa li ken lon anu lon ala taso. tenpo pini la jan li wile lawa e ilo wawa la, ona li wile sona e nasin nanpa tu. tenpo ni la jan li wile lawa e ilo lawa la, ona li wile ala sona.
== [[pali nanpa]] ==
[[sitelen:Algebra1 05 fig022.svg|thumb|pali nanpa ni li kepeken e nasin nanpa tu.]]
lon nasin nanpa tu la, nanpa lili li ken suli. taso, jan li ken nanpa kepeken pali lili.
tawa [[pali nanpa#pali nanpa poka|pali nanpa poka]] la, jan li wile sona e ijo tu tu taso:
* 0 + 0 = 0
* 0 + 1 = 1
* 1 + 0 = 1
* 1 + 1 = 10
1 1 0 0 = 12
+ 1 1 0 1 1 = 27
------------
1
1 0 1 1 1
------------
1 0 0 1 1 1 = 39
nasin sama li lon tawa pali nanpa ante.
[[kulupu:sona nanpa]]
[[kulupu:tu]]
eswtj0om1hfohqq7xsewxqyjzn4893b
kulupu utala pi ma Nijon
0
4086
71052
30933
2026-09-01T01:22:38Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:kulupu utala]] [[kulupu:ma Nijon]]
71052
wikitext
text/x-wiki
'''kulupu utala pi ma Nijon(日本陸軍.日本海軍.旧日本軍)''' li [[kulupu utala]] pi [[ma Nijon]].
[[sitelen:大日本帝國陸軍 軍旗.svg|thumb|'''len pi kulupu utala pi ma Nijon''']]
ona li lon tenpo 1874~1945.
== pali ike lon [[utala suli nanpa tu]]==
tenpo 1874~1945 la,kulupu utala pi ma Nijon li pali ike sama moli ,unpa pi ken ala, lanpan lon [[ma Asija]] (sama [[ma Sonwaminko]](tenpo ni la,[[ma Sonko]].),[[ma Soson]] en [[ma Anku]].ona mute li pali e [[utala 918]] en [[moli suli pi lon ma tomo Nansin]] en pali ike mute mute mute mute ante.[[File:Japanese troops mopping up in Kuala Lumpur.jpg|thumb|kulupu utala pi ma Nijon li utala lon [[ma tomo Kulalunpa]].
]]
==tenpo pini==
jan Nijon li utala e [[kulupu Eto]] li pali e ona.
[[kulupu:kulupu utala]]
[[kulupu:ma Nijon]]
6pnsw6ilusdz3t2ytlbh1annomp2o37
utala insa pi ma Loma
0
4111
71044
31025
2026-09-01T01:10:20Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala insa]] [[kulupu:ma Loma pi tenpo pini]]
71044
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Map of the Ancient Rome at Caesar time (with conquests)-en.svg|thumb|600x600px|ma Loma lon tenpo pi utala insa pi ma Loma. sona lon [[toki Inli]].]]
'''utala insa pi ma Loma''' li utala insa kulupu pi kulupu pi [[jan Juliju Kesali]] en kulupu pi kulupu lawa pi [[ma Loma pi tenpo pini|ma Loma]]. tan tenpo suno sike 49 BCE tawa tenpo suno sike 45 BCE la utala ni li lon. tenpo jan Juliju Kesali tawa telo Lupiko la utala ni li open.
[[kulupu:utala insa]]
[[kulupu:ma Loma pi tenpo pini]]
9yxjef62jhkwrl95gn5ejmf5tnb3loi
jan pi len ala
0
4295
71084
67440
2026-09-01T02:50:44Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nasin jan]] [[kulupu:len]] [[kulupu:ala]]
71084
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}
'''jan pi len ala''' li tenpo pi jan kepeken ala len tan musi anu wile unpa.
[[File:Albert_Aublet_Une_Beaut%C3%A9_Orientale.jpg|thumb|meli len ala lon sitelen "Une Beauté Orientale"|406x406px]]tenpo pini mute la, jan li pali ala e len. tenpo ni la, kulupu ante en tenpo ante en ma ante li pilin ante e jan pi len ala.
=== jan pi len ala lon musi ===
jan pi len ala li pali lon musi mute. [[musi sijelo]] en [[ijo musi]] en lape musi li musi pi len ala ken. telo ma pi len ala en [[ilo tawa pi sike tu]] li ma pi nasa ala e jan pi len ala.
[[sitelen:Public nudity in San Francisco.jpg|left|thumb|jan pi len ala lon ma tomo Sanpansiko]]
</br>
== o lukin kin ==
* [[jan]]
* [[musi]]
[[kulupu:nasin jan]]
[[kulupu:len]]
[[kulupu:ala]]
0uig80xakbh7re1xt6fpt6r4qm6pb0e
nasin lawa pi ken lili pi pali pi musi ala
0
4428
71095
32166
2026-09-01T03:07:13Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:pilin insa]] [[kulupu:musi ala]]
71095
wikitext
text/x-wiki
nasin lawa ni li ante e nasin pilin e nasin pali jan. jan pi nasin lawa ni li wile pali e ijo ni la ona li ken wile e wawa mute: lape en tawa ala en pali pi ijo pi musi ala en kalama ala. ona li ken pali e ijo kepeken ala tenpo suli lon pilin ni: ijo li pona ala pona. jan pi nasin ni li ken lukin pi wawa ala e ijo lon poka. sona li ken weka tan lawa ona kepeken tenpo lili. pilin pi jan sona la jan wan lon jan mute la nasin lawa ni li lon.
[[kulupu:pilin insa]]
[[kulupu:musi ala]]
4bj98291x6qrxvhz8oz4imo1novrugu
ma Isale en ma Pilisin li utala
0
4522
71047
62794
2026-09-01T01:14:22Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala pi ma Isale]]
71047
wikitext
text/x-wiki
{{lon tenpo ni}}
{{poki sona utala|nimi utala={{PAGENAME}}|sitelen=[[sitelen:Occupied Palestinian Territories.jpg|thumb|240px]]|toki pi anpa sitelen=sina wile lukin e ante sin la o luka e [[wikipedia:Template:Israeli-Palestinian conflict detailed map|ni]]|tenpo open=tenpo sike nanpa 1948|tenpo pini=awen lon tenpo ni|ma=[[ma Pilisin]]<br>[[ma Isale]]|kulupu utala nanpa wan={{len ma|Israel|ma Isale|ma Isale}}
=== pana pona ===
{{len ma|United States}} [[ma Mewika]]|kulupu utala nanpa tu={{len ma|Palestine|ma Pilisin|ma Pilisin}}
=== pana pona ===
{{len ma|the Arab League}} [[kulupu ma Alapi]]<br>{{len ma|Iran}} [[ma Ilan]]<br>{{len ma|Turkey}} [[ma Tuki]]<br>{{len ma|Russia}} [[ma Lusi]]<br>{{len ma|North Korea}} [[ma Soson]]<ref>[https://www.nknews.org/2021/05/how-north-korea-supports-palestine-and-aided-hamas/ How North Korea supports Palestine and aided Hamas | NK News]</ref>|weka nanpa tu=tenpo ni la pini ala|weka nanpa wan=tenpo ni la pini ala}}[[sitelen:West Bank & Gaza Map 2007 (Settlements).png|thumb|sitelen ma pi lawa ma lon ma Isale lon ma Pilisin]]
[[ma Isale]] en [[ma Pilisin]] li open utala lon tenpo sike nanpa 1948. taso, utala ni li tan tenpo pini mute. [[nasin Sijon]] la, jan mute pi [[kulupu jan Jejuta]] li tawa lon ma Pilisin pi [[ma Osuman]]. [[utala suli nanpa wan]] la, [[ma Juke]] li toki e ni: ma Pilisin li ma mama pi kulupu jan Jejuta. kulupu jan Alapi pi ma Pilisin li pilin ike tawa nasin ni. taso, jan mute li awen tawa lon ma Pilisin. tenpo sike nanpa 1936 la, jan mute pi kulupu jan Alapi li utala li wile weka e lawa pi ma Juke. taso, ma Juke li anpa e wile ni. [[utala suli nanpa tu]] en [[moli Sowa]] la, jan mute li tawa weka tan ma Elopa. tenpo sike nanpa 1947 la, [[ma mute wan]] li toki e ni: ma Pilisin o ma tu. ma tu ni li ma pi kulupu jan Jejuta li ma pi kulupu jan Alapi. taso, nasin ni li kama ala. lawa pi ma Juke li weka lon tenpo sike nanpa 1938, ma Isale li [[toki e lawa sin]]. utala li open. [[kulupu utala]] pi [[ma Sulija]] en [[ma Utun]] en [[ma Masu]] li utala e ma Isale. ma Isale li anpa e kulupu utala pi ma ante li weka e jan mute tan ma ona.
ma Isale li utala e ma ante lon poka lon tenpo mute. tenpo sike nanpa 1967 la, ma Isale li kama jo e ma ale pi ma Pilisin e [[ma Sawina]] e [[ma sewi Kolan]]. tenpo kama la, [[pini utala]] li kama lon insa pi ma Isale pi ma Masu. ma Isale en ma Utun kin li pini utala. taso, ma Isale li awen lawa e [[ma palisa Kasa]] e [[pini suno pi telo Utun]] li pali e ma tomo sin lon ma ni. taso, ma mute li pilin ike tawa ni tan ni: [[nasin lawa pi ma ale]] li toki e ni: o pali ala e ma tomo sin lon ma lanpan.
tenpo sike nanpa 1993 la, jan Yitzhak Rabin en jan Yasser Arafat li sitelen e pilin sama pi ma tomo ma tomo Usilu. taso, pini utala li awen ala. tenpo sike nanpa 2000 la, utala pi tomo sewi Al-Aqsa (Al-Aqsa Intifada) li open. tan ni la, kulupu utala pi ma Isale li tawa weka pi ma palisa Kasa.
tenpo lon la, utala suli lon lon ma palisa Kasa. kulupu Hamas li kama lawa lon ma palisa Kasa la, ma Isale li pini e tawa ijo tawa insa pi ma palisa Kasa. kulupu Hamas li pana e ilo pakala lon sewi tawa ma Isale. ma Isale li pana e ilo pakala tawa ma palisa Kasa. tenpo sike 6-10-23 la, kulupu Hamas li pakala e sinpin lon poka pi ma Isale, li tawa insa pi ma Isale, li moli li lanpan e jan mute. ma Isale li li pana e ijo pakala li moli e jan mute li tawa insa lon ma palisa Kasa.
jan mute li wile e ni: ma Pilisin en ma Isale li kama ma lawa ante. taso, jan mute pi ma Isale en [[jan Pinjamin Netanaju]] kin li pilin ike tan ni: ona li pilin monsuta tan utala tan ma Pilisin. jan mute pi Pilisin li pilin ike tan ni: ma Isale li lanpan e tomo mute e ma mute lon ma Pilisin. ma Isale li weka e jan pi kulupu Pilisin la, jan ni li ken ala tawa lon tomo ona pi tenpo pini. kin la, ma tu li pilin e ni: [[ma tomo Jelusalawin]] o [[ma tomo lawa]] mi.
== o lukin kin ==
=== kulupu jan ===
*[[kulupu jan Alapi]]
*[[kulupu jan Jejuta]]
=== nasin sewi ===
*[[nasin sewi Isilami]]
*[[nasin sewi Jajasi]]
=== ma ===
*[[ma Pilisin]]
*[[ma Isale]]
=== kulupu utala ===
*[[kulupu Ama]]
==lipu ante==
*[https://www.youtube.com/watch?v=1wo2TLlMhiw Conflict in Israel and Palestine through 2015: Crash Course World History #223] (toki Inli) sitelen tawa lon tomo CrashCourse lon [[ilo Jutu]]
== tan sona ==
[[kulupu:utala pi ma Isale]]
[[kulupu:ma Pilisin]]
[[kulupu:kulupu jan Jejuta]]
[[kulupu:kulupu jan Alapi]]
acxeuhdicaxpws2tqaqy37w3748281q
nasin Sijon
0
4528
71076
64965
2026-09-01T02:38:05Z
Lovelano
1473
mi weka e ante #[[Special:Diff/64965|64965]] tan jan [[Special:Contributions/~2026-28108-08|~2026-28108-08]] ([[User talk:~2026-28108-08|toki]]). toki weka li toki pilin ike, li nasin pi lipu sona ala
71076
wikitext
text/x-wiki
[[ijo:Cigarette silk depicting Zionist flag (3560854953).jpg|thumb|sitelen len pi ma Isale en kalama musi Hatikvah]]
{{nimi ijo|'''nasin Sijon'''|ציונות|toki Iwisi|ipa=[tsiyoˈnut]}} li pilin pona tawa ni: [[lawa ma]] pi [[kulupu Jejuta]] o ma. ma mute lon ma Elopa la, lawa ma en jan li pilin ike tawa kulupu Jejuta. tan ni la, [[jan Theodor Herzl]] li toki e ni: ma lawa sin o lon. ona li wile e ma ni lon [[ma Ukanta]] anu [[ma Pilisin]] pi ma Osuman. kin la, ona li wile e ni: [[toki lawa]] pi ma sin ni o toki Iwisi ala o [[toki Tosi]].
jan mute li tawa ma Pilisin li wile pali e ma tomo sin lon ma Pilisin. tawa ni li {{nimi ijo|Alija|עלייה|toki Iwisi|tawa sewi}}. tawa ni li jo e kipisi mute.
ma Isale li kama lon tenpo sike 1948 la, nasin Sijon li ni: ma Isale o awen. jan mute lon tenpo ni li pilin ike tawa nasin Sijon tan ni: nasin Sijon la, ma Isale li pali ike tawa [[kulupu Pilisin]]. kin la, ma Isale li lanpan e ma mute pi ma Pilisin, li weka e jan mute pi kulupu Pilisin tawa ma ante.
[[kulupu:kulupu jan Jejuta]]
[[kulupu:ma Isale]]
[[kulupu:nasin lawa]]
4n3uyw1xant7jei664aw6g93fhh74la
kulupu:sona lon
14
4622
71079
32704
2026-09-01T02:45:04Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:lon]]
71079
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:nasin sona]]
[[kulupu:lon]]
r26i56ifvk56n63jowghjqgulv8xmt7
ISO 3166:VN-HN
0
5315
71129
59058
2026-09-01T06:02:58Z
EmausBot
1362
Fixing double redirect from [[ma A Noje]] to [[ma tomo A Noje]]
71129
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ma tomo A Noje]]
8du7u3ktp8po5he0rkheyk4u4bl714o
ma Sonko en ma Nijon li utala lon tenpo nanpa tu
0
5706
71053
69814
2026-09-01T01:25:50Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ma Sonko]] [[kulupu:ma Nijon]] [[kulupu:utala nanpa tu]]
71053
wikitext
text/x-wiki
{{pini ala}}
{{nimi ijo|ma Sonko en ma Nijon li utala lon tenpo nanpa tu|中国抗日战争 抗日(战争)|toki Sonko|na=true|2b=日中戦争|3b=toki Nijon}} li utala lon [[ma Sonko|ma Sonwaminko]] en [[ma Nijon]].ma utala mute li lon [[ma Sonko]],taso ma utala lili ante li lon ma ante sama ma lete pi [[ma Mijama]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150924024622/http://www.haixiainfo.com.tw/102-3705.html]</ref>ona li tan tenpo sike nanpa 1930 tawa tenpo sike nanpa 1945.
{{poki sona utala|nimi utala=ma Sonko en ma Nijon li utala lon tenpo nanpa tu|sitelen=[[sitelen:Battle of Taierzhuang.jpg|thumb|jan utala awen pi [[ma Sonko]] lon [[utala Tajasuwan]].]][[sitelen:Japanese Special Naval Landing Forces in Battle of Shanghai 1937.jpg|thumb|jan utala pi [[ma Nijon]] li len e len sinpin pi weka e kon ike]].|toki pi anpa sitelen=utala ni li suli mute.|tenpo open=tenpo sike 1930|ma=utala ni li lon [[ma Sonko]] en ma poka.|tenpo pini=tenpo sike 1945|kulupu utala nanpa wan=[[ma Sonko|ma Sonwaminko]]
*[[kulupu Komintan]]
*[[kulupu Konsantan]]
===ma kipisi ===
[[ma Sonwasowejakonoko]]
===ma pi pana pona===
*[[ma Mewika]](tenpo sike 1940 tawa tenpo sike 1945)
*[[ma Juke]](tenpo sike 1942 tawa tenpo sike 1945)
*[[ma Sesesele]](tenpo sike1937 tawa tenpo sike 1945)
*[[ma Monko]](tenpo sike 1945)
===[[ma Tosi]] en ma Sonko li kulupu lon sona utala===
*[[ma Tosi]](tenpo sike 1931 tawa tenpo sike 1938)
===[[kulupu jan An]] lon ma ante===
*[[kulupu jan An]] pi telo suli pi poka seli pi ma Sonko.|kulupu utala nanpa tu=[[ma Nijon]]
===ma anpa ma Nijon===
*[[ma Mansu]]
*[[ma kulupu pi ma Monko en ma Sinsijan]]
*[[ma Sonko pi jan Wan Sinwe]]
*[[kulupu lawa pi ma Ope pi awen ala e nasin loje]]
*[[kulupu lawa Sonko pi tenpo lili ]]
*[[ma Sonko pi awen sin]]
*[[kulupu Tato pi ma tomo Sane]]
*[[ma Saton]]
*[[kulupu lawa pi kulupu utala Monko]]
*[[kulupu lawa pi kulupu Monko]]
*[[ma Sanan]]
*[[ma Sinton]]
*[[ma Tawi]]|weka nanpa wan='''kulupu utala Komin pi ante suli'''
nanpa lawa pi [[ma Sonwaminko]]<ref>吕芳上 (编). 國民政府國防部史政編譯局以軍令部和航空委員會統計製成的〈抗戰期間國家總支出與官兵傷亡統計表〉. 中國抗日作戰史新編. 台北市: 国史馆. 2015: 294. ISBN 978-986-0449389 ([[toki Sonko]]).</ref>
jan 1,328,501 li moli.
jan 1,769,232 li pakala
jan130,126 li lon ala.
ali:
jan 3,227,926
===ante===
'''jan meso'''
jan 17,000,000 tawa jan 22,000,000<ref>Clodfelter, Michael "Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Reference", Vol. 2, pp. 956.</ref>|weka nanpa tu='''kulupu utala pi jan lawa pi ma Nijon'''
nanpa lawa pi pona sijelo pi ma Nijon<ref>https://web.archive.org/web/20190104014921/http://www.geocities.co.jp/WallStreet/2687/siryo/siryo16.html</ref>
jan 455,700 li moli.}}tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1937 la,[[ma Nijon]] li pali e [[utala 918]] li lanpan ma pi poka lete en kama suno pi [[ma Sonko]] lon tenpo suno 100.<ref name=":1">郭廷以. 《近代中國史綱》 第3版. 香港: 中文大学出版社. 1986. <nowiki>ISBN 9622013538</nowiki>.</ref>tenpo sike nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 3 pi tenpo sike nanpa 1938 la,ma Nijon li pali e ma lili wan,nimi ona li {{nimi ijo|ma Mansu|满洲国|toki Sonko|na=true}}.<ref name=":1" />tenpo sike nanpa 1937 la,ma Nijon li pali e {{nimi ijo|utala pi nasin telo Luko|卢沟桥事变|toki Sonko|na=true}},ma Nijon li kama lawa e [[ma tomo Tensin]] tan nasin telo Luko pi [[ma tomo Pesin]].tan ona li weka ala li utala e ma lete pi ma Sonko,ma Sonko en ma Nijon li open utala.tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 8 la,{{nimi ijo|jan Sijan Kase|蒋介石 anu 蒋中正|toki Sonko|na=true}} li pana e lipu pi kama utala li pali e {{nimi ijo|utala kulupu pi [[ma tomo Sane]]|淞沪会战|toki Sonko|na=true}}.tenpo mun mute la,ma Sonko en ma Nijon li utala lon [[ma tomo Sane]] en ma poka ante.tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 12 la,[[ma tomo Nansin]] li weka tan ma Sonko lon {{nimi ijo|utala tan awen pi ma tomo Nansin|南京保卫战|toki Sonko|na=true}}.[[kulupu utala pi ma Nijon]] li pali e [[moli suli pi lon ma tomo Nansin]].[[ma tomo lawa]] pi [[ma Sonko]] li tawa {{nimi ijo|[[ma tomo Sonsin]]|重庆|toki Sonko|na=true}}.
tenpo suno nanpa 8 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 1941 la,[[kulupu utala pi ma Nijon]] li utala e {{nimi ijo|ma Pel Kapo|Pearl Harbour|toki Inli|na=true}} pi [[ma Mewika]].ma ante pi [[telo suli Pasipi]] la kulupu utala pi ma Nijon li utala.[[ma Mewika]] en [[ma Juke]] li utala e ma Nijon.[[ma Sonko]] li utala tawa [[ma Nijon]] <ref>[https://zh.m.wikisource.org/wiki/%E5%9C%8B%E6%B0%91%E6%94%BF%E5%BA%9C%E5%B0%8D%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%AE%A3%E6%88%B0%E5%B8%83%E5%91%8A]lipu Wikisource</ref>en [[ma Tosi]] en [[ma Italija]].<ref>[https://zh.m.wikisource.org/wiki/%E5%9C%8B%E6%B0%91%E6%94%BF%E5%BA%9C%E5%B0%8D%E5%BE%B7%E6%84%8F%E5%BF%97%E7%BE%A9%E5%A4%A7%E5%88%A9%E5%AE%A3%E6%88%B0%E4%BD%88%E5%91%8A]lipu Wikisource</ref><ref name=":1" />len suli li len e [[ma Nijon]].kin la,ma Nijon li jo ala e ijo pali lon [[ma Sonko]] li wile lanpan e ijo pona lon [[ma Asija]] pi poka seli pi poka suno kama.tenpo mun nanpa 11 pi tenpo sike nanpa 1943 la,jan lawa pi [[ma Mewika]] en [[ma Juke]] en [[ma Sonko]] li pana e {{nimi ijo|toki suli Kalo|Cairo Declaration|toki Inli}} li wile e ni:[[ma Nijon]] li pana e ma pi poka suno kama pi poka lete pi ma Sonko en [[ma Tawan]] en {{nimi ijo|ma mute kulupu Penu lon telo|澎湖列岛|toki Sonko|na=true}} tawa ma Sonko.tenpo suno nanpa 26 pi tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 1945 la,[[ma Mewika]] en [[ma Juke]] en [[ma Sonko]] li pana e {{nimi ijo|[[toki suli Potan]]|Potsdam Declaration|toki Inli}} tawa [[ma Nijon]] li toki e toki suli Kalo li wile e ni:ma Nijon li toki anpa pi ijo ante ala.<ref name=":1" />tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 8 en tenpo suno nanpa 9 pi tenpo mun nanpa 8 la,[[ma Mewika]] li pana e ilo utala pi pakala suli tawa {{nimi ijo|[[ma tomo Ilosima]]|広島市/ひろしまし|toki Nijon|na=true}} en {{nimi ijo|[[ma tomo Nakasaki]]|長崎市
ながさきし|toki Nijon|na=true}}.tenpo suno nanpa 8 pi tenpo mun nanpa 8 la,[[ma Sesesele]] li pini e [[toki suli pi meso li insa ma Sesesele en ma Nijon]] li open e [[tenpo pi tenpo mun nanpa 8 pi kon tawa pakala]] li tawa [[ma Sonko]] tan toki pi [[kulupu Jata]].tenpo suno nanpa 14 pi tenpo mun nanpa 8 la,[[jan lawa]] pi [[ma Nijon]] li toki e ni:ma Nijon li kama lon toki pi toki suli Potan.tenpo suno nanpa 9 pi tenpo mun nanpa 9 la,ma Nijon li toki anpa tawa ma Sonko,utala li pini.<ref name=":1" />ni la,[[ma Sonwaminko]] li kama ma pali pi [[ma mute wan]] li kama lawa e kulupu awen pi [[ma mute wan]] lon tenpo mute.(tenpo sike nanpa 1971 la,[[ma Sonko]] li lanpan e lawa ona.)
utala ni li jo e ante suli [[utala suli nanpa tu]],ona o [[kulupu utala pi ma Nijon]] li awen lon [[ma Sonko]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190629203447/https://cn.nytimes.com/opinion/20131019/c19mitter/zh-hant/]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20190628171036/https://www.dw.com/zh/%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E4%B8%8E%E4%BA%8C%E6%88%98-%E4%B8%80%E4%B8%AA%E6%9C%AA%E5%AE%8C%E7%BB%93%E7%9A%84%E8%AF%9D%E9%A2%98/a-1465216]</ref>li ken ala tawa [[ma Sesesele]] tan [[ma Tosi]].ni la,ma Sesesele li ken tawa [[ma Elopa]] tan awen e [[ma tomo Makuwa]].ma Nijon li ken ala tawa [[telo suli Insija]] li ken ala tawa [[telo suli Pasipi]].ni la,ma pona pi ma Sonko li kama pona tawa [[utala]].[[kulupu utala pi ma Nijon]] li tawa [[ma Intonesija]] en ma poka ante,taso ona li ken ala tawa [[ma Oselija]] li ken ala pini e telo pimeja wawa tawa ma pona pi ma Sonko lon [[telo suli Pasipi]].<ref>[https://web.archive.org/web/20190629162624/https://www.storm.mg/article/974176/]</ref>utala ni li pona tawa anpa e [[ma Nijon]]<nowiki/>lon [[telo suli Pasipi]].kin la,ma Nijon li ken ala kulupu en [[ma Tosi]],[[ma Sesesele]] li anpa e [[ma Tosi]].lon la,ma Nijon li anpa e ma Sonko la,ona li ken kama anpa e [[ma Mijama]] pi [[ma Juke]] li ken kama lanpan e [[ma Elopa]] en [[ma Asija]] en [[ma Tosi]] en [[ma Italija]].<ref>[https://web.archive.org/web/20190629191236/https://www.dw.com/zh/%E5%A7%9C%E4%B9%89%E5%8D%8E%E6%95%99%E6%8E%88%E8%B0%88%E4%BA%8C%E6%88%98%E4%B8%8E%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E7%9A%84%E5%85%B3%E7%B3%BB/a-1482764]</ref>
== nimi ==
[[ma Sonko]] en [[ma Tawan]] en ma ante pi [[kulupu jan An]] la,nimi ona li 抗日战争 anu 抗战.<ref>[https://zh.m.wikisource.org/wiki/%E6%8A%97%E6%88%B0%E5%8B%9D%E5%88%A9%E5%91%8A%E5%85%A8%E5%9C%8B%E5%90%8C%E8%83%9E%E6%9B%B8]</ref><ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20180830004950/http://www.xinhuanet.com/politics/kzsl70/]</ref>nimi ante li 抗日卫国战争 anu 第二次中日战争.lipu pi [[tenpo pini]] lon [[ma Tawan]] la,ona li 中华民国抗日战争.<ref>李云汉 (编). 中華民國抗日戰爭圖錄. 近代中国出版社. 1995 [2021-02-05]. <nowiki>ISBN 9575911156</nowiki>. </ref><ref>周琇环; 吴淑凤; 萧李居 (编). 中華民國抗日戰爭史料彙編:中國遠征軍. 国史馆. 2015. <nowiki>ISBN 9789860450422</nowiki>.</ref><ref>我們的烽火歲月:中華民國抗日戰爭圖錄. 中央通讯社. 2011. <nowiki>ISBN 9789868663787</nowiki>.</ref>.[[ma Sonko]] la,ona li 中国人民抗日战争.<ref name=":2" />nimi ante li 八年抗战 anu 十四年抗战,tenpo sike 2017 la,[[ma Sonko]] li ante e nimi 八年抗战 tawa 十四年抗战.<ref>[https://web.archive.org/web/20180830004952/http://www.xinhuanet.com/2017-01/11/c_1120286654.htm]</ref>nimi 八年抗战 li tan ni:[[kulupu utala pi ma Nijon]] li pali e {{nimi ijo|[[utala Sisi]]|七七事变|toki Sonko|utala pi luka tu en luka tu|na=true}} li pini e utala la mute tenpo li luka tu wan.nimi 十四年抗战 li tan ni: [[kulupu utala pi ma Nijon]] li pali e {{nimi ijo|utala Sijojapa|九一八事变|toki Sonko|utala pi luka tu tu en wan en luka tu wan|na=true}} li pini e utala la mute tenpo li kulupu tu tu.nimi pana li [[ma Nijon]] la,nimi ona li 侵华战争、日本侵华战争 anu 日军侵华战争.
[[ma Nijon]] la,nimi utala li {{nimi ijo|utala pi ma Sonko lete|北支事变|toki Nijon|na=true}} lon tenpo open pi utala ni.tenpo sike 1937 pi [[kulupu utala pi ma Nijon]] li utala open e [[ma Sonko]] la,nimi ona li {{nimi ijo|utala pi ma Sonko|支那事变
しなじへん Shina jihen|toki Nijon}}<ref>[https://web.archive.org/web/20090821003536/http://www.ndl.go.jp/horei_jp/kakugi/txt/txt00145.htm]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110531200024/http://www.mofa.go.jp/mofaj/area/china/pdfs/rekishi_kk_j-2.pdf]</ref><ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20120514150212/http://rnavi.ndl.go.jp/politics/entry/bib00145.php]</ref>.tenpo pini ni la,[[ma Nijon]] li kepeken nimi utala sama ni li tan ni:ni li ken awen e tan utala pi ma Nijon.ma Nijon li toki e ni:ma Nijon li utala tan [[kulupu lawa]] pi [[ma tomo Nansin]] li ike mute,ma Nijon li pona e [[kulupu utala]] pi [[jan Wan Sinwe]],ona li pona tawa [[ma Sonko]].<ref>[https://web.archive.org/web/20240907082505/https://vocus.cc/article/629dfaa1fd89780001d7a00f]</ref>ma Sonko la,ni li tan nimi 事变 li meso la,nimi 战争 li ike mute.ona mute li kepeken nimi 事变 taso kepeken ala 战争.ni li sama ni:[[ma Sonko]] en [[ma Nijon]] li utala ala.ma Nijon li pali e ni tan ni:[[ma Mewika]] li pana ala e ijo pona tawa ma utala,ni la ma Nijon li jo.<ref name=":3" />ma Nijon li pilin e ni:ona li utala ala.<ref>北博昭. 日中開戦: 軍法務局文書からみた挙国一致体制への道. 中公新书1218. 中央公论新社. 1994-12-20. <nowiki>ISBN 4-12-101218-6</nowiki>.</ref>
tenpo sike 1941 la,[[ma Nijon]] li pini e ni: pali e [[utala lon telo suli Pasipi]] la,{{nimi ijo|jan Toso Siteki|東条 英機〔東條 英機〕/とうじょう ひでき Tōjō Hideki|toki Nijon|ipa=[toːʑoː çideki]}} li pana e ona tawa [[utala pi ma Asija suli pi suno kama]] li toki e ni:ona li wan pi utala pi ma Asija suli pi suno kama li ante e nimi tawa {{nimi ijo|utala pi ma Nijon en ma Sonko|日支戦争/にっしせんそう Nisshi sensō|toki Nijon}} <ref>[https://web.archive.org/web/20120514155702/http://rnavi.ndl.go.jp/politics/entry/bib00362.php]</ref> li lon e pali utala.[[utala suli nanpa tu]] li pini la,tenpo mun 6 pi tenpo sike 1946 la,ma Nijon li anpa pilin ike pi [[ma Sonwaminko]] li kepeken ala nimi 支那.<ref>[https://web.archive.org/web/20191016133043/http://www.nids.mod.go.jp/publication/commentary/pdf/commentary079.pdf]</ref>jan pi [[ma Nijon]] li toki e ni:nimi 北支事变 o tawa nimi 日华事变.[[ma Sonko]] li wile utala e [[ma Nijon]],mi mute li utala ala.<ref>田中新一. 「日華事変拡大か不拡大か」『別冊知性 5 秘められた昭和史』. 河出书房. 1956年12月.</ref>tenpo ni la,jan li kepeken nimi 日华事变,nimi 北支事变 li nimi lon lipu sona pi [[tenpo pini]].<ref>[https://web.archive.org/web/20161115210657/http://orientaldaily.on.cc/cnt/news/20161013/00176_003.html]</ref>
tenpo sike 1957 la,ma Nijon li kepeken nimi 日华事变 lon lipu sona.tenpo sike 1975 la, nimi {{nimi ijo|utala pi ma Nijon en ma Sonko|日中戦争/にっちゅうせんそう Nicchyū sensō|toki Nijon}} li kama lon lipu sona.taso pana sona li 日华事变.taso jan li pilin e ni:[[ma Nijon]] li utala e [[ma Sonko]],kin la,[[toki kulupu pi ma Sonko en na Nijon]] li lon,tenpo sike 1970 la,jan li kepeken ala e nimi 日华事变 li kepeken nimi 日中战争.<ref>[https://web.archive.org/web/20191016133043/http://www.nids.mod.go.jp/publication/commentary/pdf/commentary079.pdf]</ref>
ma ali la,nimi utala ni li {{nimi ijo|utala nanpa tu pi ma Sonko en ma Nijon|Second Sino-Japanese War|toki Sonko}},<ref>[https://web.archive.org/web/20150924024622/http://www.haixiainfo.com.tw/102-3705.html]</ref>kon ante mute la,jan li pilin e ni:ni li wan pi [[utala suli nanpa tu]] anu [[utala lon telo suli Pasipi]].
== tan utala ==
[[ante suli pali]] li pini la,[[ma Sonko]] en [[ma Nijon]] li ma pi [[pali pan]] lon [[ma Asija pi kama suno]] li anpa lon [[kulupu lawa]] en [[kulupu utala]] tawa ma wawa lon [[ma Elopa]].tenpo sike 1868 la,{{nimi ijo|ante suli Mesi|明治維新/めいじいしん Meiji Ishin|toki Nijon}} li lon [[ma Nijon]].ma Nijon li kama pona li kama wawa.[[ma Sonko]] la,{{nimi ijo|ante suli Janu|洋务运动|toki Sonko}} li kama lon ala,utala ni li pini la,ma Sonko li ken ala pona kin.
[[File:日軍攻佔澎湖漁翁島.jpg|thumb|[[kulupu utala pi ma Nijon]] li lanpan e [[ma kulupu Penu lon telo]] lon [[utala Sijaju]].]][[ante suli Mesi]] li pini la,ma Nijon li kama wawa mute li wile lanpan e [[ma Sonko]].tenpo sike 1874 la,[[ma Nijon]] li tawa [[ma Tawan]] li pali e {{nimi ijo|[[tenpo Mutanse]]|牡丹社事件|toki Sonko}}.tenpo ni li pini la,ma Nijon li pali e {{nimi ijo|[[lawa Pesin]]|北京专约|toki Sonko}} tawa [[ma Sonko]].<ref>[https://web.archive.org/web/20151208171954/http://book.newdu.com/pbs/Print.asp?ArticleID=11831&Page=1]</ref>tenpo sike 1878 la,[[ma Nijon]] li pali e ma lawa pi [[jan lawa]].tenpo sike 1894 la,{{nimi ijo|[[utala Sijaju]]|甲午战争|toki Sonko}} li kama lon.tenpo sike 1895 la,[[ma Sonko]] li toki anpa li pali e {{nimi ijo|lawa Makuwan|马关条约|toki Sonko}} tan utala ala.lawa ni la,[[ma Soson (tenpo pini)|ma Soson]] li wan li pana e {{nimi ijo|mani Pawin|白银|toki Sonko|kiwen mani walo pi mani mute}} 200000000 tawa [[ma Nijon]] li pana e [[ma Tawan]] e [[ma kulupu Penu lon telo]] e [[ma palisa Lijoton]] tawa [[ma Nijon]] li pali e [[esun]] tawa [[ma Nijon]].ni li pini la,[[ma Lusi]] li kulupu e [[ma Tosi]] e [[ma Kanse]] e ma ante li toki e ni:[[ma Nijon]] o pana e [[ma palisa Lijoton]] tawa [[ma Sonko]] o wile e [[mani Pawin]] 30000000 sin tawa ma Sonko.ni li [[tenpo pi ma tu wan li ante e pana pi ma palisa Lijoton]],ni li pali e pilin ike pi [[ma Nijon]] en [[ma Lusi]].ni li tan pi [[utala pi ma Nijon en ma Lusi]].<ref name=":4">李怡. 《抗戰畫史》. 台北: 力行书局. 1969.</ref>
tenpo sike 1900 la,{{nimi ijo|[[pali Ijotuwan]]|义和团运动|toki Sonko}} li lon [[ma Sonko]] li pali e {{nimi ijo|tenpo Pakolijensin|八国联军|toki Sonko|ma luka tu tu li kulupu li utala e [[ma Sonko]].}}.<ref name=":4" />ma Sonko li utala mute li wawa ala.[[ma Nijon]] en [[ma Lusi]] li wile e ma pi [[ma Sonko]].<ref>王禹廷. 《細說西安事變》前言. 台北: 传记文学出版社. 1989-10-01.</ref>tenpo pini la [[ma Lusi]] li lanpan e ma pi ma Sonko.
tenpo sike 1905 la,[[ma Lusi]] li anpa lon [[utala pi ma Nijon en ma Lusi]].[[ma Lusi]] en [[ma Nijon]] li sitelen e {{nimi ijo|[[lawa Pisumasu]]|ポーツマス条約|toki Nijon|2b=}}.lawa ni la,[[ma Nijon]] li jo e pona mute lon [[ma Soson (tenpo pini)|ma Soson]].[[ma Nijon]] li ken lawa e [[ma Soson (tenpo pini)|ma Soson]].[[ma Nijon]] li lanpan e {{nimi ijo|[[ma tomo Sunli]]|旅顺|toki Sonko}} e {{nimi ijo|[[ma tomo Talijen]]|大连市|toki Sonko}}.[[ma Lusi]] li pana e nasin kiwen pi {{nimi ijo|[[ma tomo Sansun]]|长春市|toki Sonko}} tawa {{nimi ijo|ma tomo Sunli|顺旅|toki Sonko}} en pona ante tawa [[ma Nijon]].<ref name=":4" />
tenpo mun 7 pi tenpo sike 1914 la,[[tenpo ike pi tenpo mun 7]] li lon,kepeken tenpo lili la [[utala suli nanpa wan]] li kama.tenpo mun 8 la,[[ma Nijon]] li toki utala tawa [[ma Tosi]] tan ni:[[ma Juke]] li ma pona pi ma Nijon.[[ma Sonwaminko]] li awen meso.<ref name=":4" />[[ma Nijon]] li tawa {{nimi ijo|[[ma Santon]]<nowiki>ma palisa Santon]]</nowiki>|山东半岛|toki Sonko}} sama ma utala li lanpan ma kepeken pi esun mani pi [[ma Tosi]] li tawa {{nimi ijo|[[ma tomo Sinan]]|济南|toki Sonko}} li lanpan e ali pi {{nimi ijo|[[nasin kiwen pi ma tomo Sijoto en ma tomo Sinan]]|胶济铁路|toki Sonko}}<ref name=":4" />.kin la,ma Nijon li tawa {{nimi ijo|ma tomo Lonko|龙口市|toki Sonko}} li tawa ma pi ken utala li utala e {{nimi ijo|ma tomo We|潍县|toki Sonko}} li lanpan e ijo pona pi jan meso pi [[ma Sonko]] li anpa e ona mute li pali sama jan pi [[ma Sonko]] li [[jan ike]] tawa tenpo pi [[ma Tosi]] li anpa.<ref name=":4" />
tenpo suno 7 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1915 la,[[ma Sonko]] li pilin e ni:utala ni li pini.ma Sonko li toki tawa jan toki pi [[ma Nijon]] li wile e ni:[[ma Nijon]] li ken weka e [[kulupu utala pi ma Nijon]].jan toki pi [[ma Nijon]] li toki e ni:ma Nijon li pilin e ni:utala ni li pini ala o awen.ma Nijon li wile ala weka e kulupu utala pi ma Nijon.kin la,ma Nijon li pana e {{nimi ijo|lawa Osiwito|二十一条|toki Sonko|lawa pi mute en wan}} tawa {{nimi ijo|jan Jesika|袁世凯|toki Sonko}}.<ref name=":4" />tenpo suno 18 pi tenpo mun 1 la,jan toki pi [[ma Nijon]] li pana e lawa ni tawa jan Jesika li pakala e nasin pi ma mute lon tenpo ali.<ref name=":4" />tenpo suno 7 pi tenpo sike 5 la,[[kulupu lawa]] pi jan Jesika li toki e ni:lawa ni mute li lon.<ref name=":4" />
tenpo mun 5 pi tenpo sike1928 la,[[ma Nijon]] li wile pini e tawa lete pi [[kulupu utala Kominkomin]] tan awen e jan pi ma Nijon lon ma ante.ma Nijon li pana e ilo utala suli tawa ma tomo Sinan li pali e [[tenpo ike pi ma tomo Sinan]] li moli e jan 17 pi ma Sonko lon [[kulupu lawa]].<ref>〈五十五年前的「五三」慘案:蔣介石總司令敍述事變經過〉. 《春秋》杂志第620期 (香港). 1983.</ref><ref>石川, 祯浩. 革命とナショナリズム 1925-1945―シリーズ中国近現代史3. 日本: 岩波书店. 2010: 48–50. <nowiki>ISBN 978-4-00-431251-2</nowiki>.</ref>tenpo sike 1929 la,lili mani li kama lon [[ma ali]],mani ali pi ma Nijon li kepeken [[ma Mewika]] li kama ike.kin la,[[nasin loje]] pi [[ma Sesesele]] li kama lon ma Sonko.jan mute pi ma Nijon li wile kepeken nasin wawa tawa [[ma Sonko]].<ref>[https://web.archive.org/web/20210116035546/https://zh.cn.nikkei.com/columnviewpoint/column-special1/22384-20161117.html?start=0]</ref>
==tenpi sike 1931 tawa tenpi sike 1937==
{{pini ala}}
===[[utala 918]]===
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|tenpi suno 18 pi tenpi mun 9 pi tenpo sike 1931 la,[[jan San Sijelijan]] li sona ala e utala suli tan [[kulupu utala pi ma Nijon]]<ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20060613213321/http://news.163.com/05/0519/00/1K2VA3980001124T.html</nowiki></ref> li toki e ni:o utala ala tawa [[kulupu utala pi ma Nijon]] tawa [[jan Wan Ise]],ni la,ma Nijon li lanpan e [[ma tomo Senjan]] kepeken wawa lili.ni li pini la,[[jan Sijan Kase]] li awen pilin ike ala tan awen e insa pi [[ma Sonko]] li pana e wile tawa [[kulupu ma]]. ]]tenpo suno 19 nanpa pi tenpo mun nanpa 6 pi tenpo sike 1931 la,ma Nijon li pana e {{nimi ijo|lipu pi pakala e ike lon ma Monko en ma Mansu|《满蒙问题解决方策大纲》|toki Sonko}} li wile lanpan e [[ma Sonko]] pi poka lete pi poka suno kama kepeken tenpo sike wan kepeken [[kulupu utala pi ma Nijon]].<ref name=":5">武月星主编 (编). 《中國抗日戰爭史地圖集》. 北京: 中国地图出版社. 1995.</ref>kulupu utala pi ma Nijon li pali e nasin pi kama jo e ma Sonko lon [[ma tomo Tokijo]].<ref>张宪文 et al. 《中华民国史·第二卷:南京国民政府的建立、中国现代化建设的曲折发展(1927~1937年)》. 南京: 南京大学出版社. 2005. <nowiki>ISBN 7305042420</nowiki>.</ref>tenpo suno nanpa 25 pi tenpo mun nanpa 6 la,ma Nijon li wile pali e tan utala tawa [[ma Sonko]] li pali e {{nimi ijo|tenpo Nakamula|中村大尉事件|toki Nijon}}.<ref name=":5" />tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 7 la,ma Nijon li moli e jan meso pi [[ma Sonko]] lon {{nimi ijo|[[ma Wanposan]]|万宝山|toki Sonko}} li pali e {{nimi ijo|tenpo Wanposan|万宝山事件|toki Sonko}} li wile e ni:[[ma Soson (tenpo pini)|ma Soson]] li pilin ike tawa ma Sonko.<ref name=":5" />jan San Kase li [[jan lawa]] li pali e pakala pi nanpa tu wan pi {{nimi ijo|ma Sonjansusi|中央苏区|toki Sonko}} kepeken [[jan utala]] 300000.<ref name=":5" />tenpo suno 6 pi tenpi mun 7 la,jan San Sijelijan li toki len tawa {{nimi ijo|kulupu pi kulupu lawa lon ma Tonpe|东北政协委员会|toki Sonko}}.<ref>洪钫. 〈九一八事變當時的張學良〉. 中国人民政治协商会议全国委员会 (编). 《文史資料選輯》第六輯. 北京: 中华书局. 1960</ref><nowiki>''tenpo ni la,mi mute li utala tawa kulupu lawa pi ma Nijon la,mi mute li anpa.anpa la ma Nijon li wile e mani e ma.ma Tonpe li ike mute.o utala ala,o kepeken e sona.''</nowiki><ref name=":6">韩信夫、刘明逵、郭永才、王明湘、齐福霖、范明礼、张允侯、张友坤、章伯锋、胡柏立、耿来金、刘寿林、锺碧容、锺卓安、陈崧、王好立、朱信泉、任泽全、蔡静仪、丁启予、陈永福、严如平、柏宏文、吴以群、罗文起、查建瑜、娄献阁、白吉庵、李静之、张小曼、石芳勤、徐玉珍、江绍贞、熊尚厚、吴以群、刘一凡、郭光、郭大钧、王文端、李起民、李隆基、常丕军、刘敬坤、陈道真、李振民、张振德、梁星亮、陈仁庚、董国芳、张守宪、王荣斌、陈敏、章笑明、汪朝光、卞修跃、贾维、陈民、朱宗震编著. 李新总主编,中国社会科学院近代史研究所中华民国史研究室,韩信夫、姜克夫主编 , 编. 《中華民國史大事記》. 北京: 中华书局. 2011. ISBN 9787101079982</ref>jan San Kase li toki e ni tawa jan San Sijelijan:<nowiki>''</nowiki>[[ma Nijon]] li pali ike mute lon ma Tonpe la,mi mute o utala ala.sina o utala ala tan pilin utala li kama toki insa ala e [[kulupu jan An|kulupu jan]] en [[ma Sonko|ma]],o pali kepeken toki insa mute.<nowiki>''</nowiki><ref name=":5" />taso jan San Sijelijan li toki e ni:<nowiki>''</nowiki>toki nasa,toki nasa,ni li lon ala.<nowiki>''</nowiki>tenpo ni la,jan ala li alasa e toki pi utala ala tan jan San Kase.<ref>刘维开. 〈蔣中正的東北經驗與九一八事變的應變作為——兼論所謂銑電與蔣張會面說〉. 《政治大学历史学报》第19期 (台北). 2002.</ref>tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1931 la,jan San Sijelijan li pana e toki <nowiki>''kala''</nowiki> tawa {{nimi ijo|[[jan Son Si]]|荣臻|toki Sonko}} (ona li [[jan lawa]] pi kulupu utala tan awen e selo ma lon ma Tonpe.)<ref>[https://web.archive.org/web/20180407182742/http://fast2008.pixnet.net/blog/post/22470371-%e2%98%85%e9%bb%8e%e6%9d%b1%e6%96%b9%e3%80%8a%e8%94%a3%e5%85%ac%e4%bb%8b%e7%9f%b3%e5%ba%8f%e5%82%b3%e3%80%8b]lipu awen [https://web.archive.org/web/20180407182742/http://fast2008.pixnet.net/blog/post/22470371-%e2%98%85%e9%bb%8e%e6%9d%b1%e6%96%b9%e3%80%8a%e8%94%a3%e5%85%ac%e4%bb%8b%e7%9f%b3%e5%ba%8f%e5%82%b3%e3%80%8b]lipu tan pi awen ala.</ref>en {{nimi ijo|[[jan San Uwi]]|臧式毅|toki Sonko}}(ona li jan lawa nanpa tu lon kulupu pi kulupu lawa lon ma Tonpe.)<ref>《張學良文集》. 香港: 同泽出版社. 1996.</ref><nowiki>''</nowiki>tenpo ni la [[ma Nijon]] li kama ike lon toki tawa [[ma ante]],tawa ali o kepeken awen.ma Nijon li pali ike mute la,mi mute o awen o utala ala.o utala ala,o awen.toki ni li suli mute.<ref>王铁汉. 《東北軍事史略》.</ref><ref>遼寧省檔案館存檔. 《明报月刊》 (香港: 明报月刊出版社).</ref>tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 9,jan San Sijelijan li toki tawa {{nimi ijo|jan Wan Ise|王以哲|toki Sonko}}(ona li jan lawa pi kulupu wan lon kulupu Peta pi ma tomo Senjan):<nowiki>''</nowiki>tenpo ni la,linluwi pi ma Sonko en ma Nijon li ike mute,mi mute en [[kulupu utala pi ma Nijon]] o awen pilin musi ala.ma Nijon li pali ike mute la,o utala ala,o awen.<ref name=":6" /><nowiki>''</nowiki>tenpo suno sama la,ma Nijon li kulupu e jan li wile kama utala.<ref name=":4" />
tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1931 la,[[kulupu utala pi ma Nijon]] li pali e {{nimi ijo|utala Lijotoku|柳条湖事变|toki Sonko|utala pi telo suli en linja kasi laso}} li utala e kulupu Peta pi [[ma Sonko]] lon [[ma tomo Senjan]],utala 918 li open.tenpo Minu nanpa15 pi tenpi Awa nanpa 11 lon [[tenpo pimeja]] la,[[kulupu utala pi ma Nijon]] li pakala e wan pi {{nimi ijo|[[nasin kiwen Manan]]|满南铁路|toki Sonko|nasin kiwen lon ma seli pi ma Mansi}} kepeken ilo utala seli li kama utala e kulupu Peta li toki pi lon ala e ni:[[ma Sonko]] li pali e ni.<ref name=":7" />tenpo ni la jan San Sijelijan li awen lon [[ma tomo Pesin|ma tomo Pepin]] li toki e ni tawa jan Wan Ise:o utala ala tawa ma Nijan.tenpo Awa nanpa 6 pi tenpo suno nanpa 19 pi tenpo mun nanpa 9 la,[[kulupu utala pi ma Nijon]] li lanpan e ma tomo Senjan.<ref name=":7">李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. ISBN 9571406635</ref>kulupu utala pi ma Sonko li utala ala anpa lawa pi jan San Sijelijan.<ref>中国近代史学会策划、廖彦博著. 《決勝看八年:抗戰史新視界》. 台北市: 远见天下文化. 2015-06-29. <nowiki>ISBN 978-986-320-756-6</nowiki>.</ref>tenpo mun nanpa 11 la {{nimi ijo|utala Sijansijo|江桥抗战|toki Sonko}} li open,ma Nijon li lanpan e [[ma Elonsijan]].ma Tonpe ali li ma pi [[ma Nijon]].<ref name=":4" />
===utala 129===
[[sitelen:Chinese soldiers during the Shanghai Incident.jpg|thumb|jan utala pi [[ma Sonko]] lon utala 129]]
[[File:Chinese soldiers of the 19th Army fighting in Chabei district.jpg|thumb|jan utala pi ma Sonko li wile pini e tawa pi [[kulupu utala pi ma Nijon]] lon [[ma tomo Sane]].]]
tenpo sike 1932 la,jan San Kase li kin kama [[jan lawa]] pi [[ma Sonko]] li wile utala tawa [[ma Nijon]].<ref>中国近代史学会策划、廖彦博著. 《決勝看八年:抗戰史新視界》. 台北市: 远见天下文化. 2015-06-29. ISBN 978-986-320-756-6.</ref>tenpo suno 2 tenpo mun 1 la,jan San Kase li toki e ike pi [[jan San Josen]] li kama utala.<ref>
陈布雷等编著. 《蔣介石先生年表》. 台北: 传记文学出版社. 1978-06-01: 24. ''民国二十一年(壬申公元一九三二年) 公(蒋介石)四十六岁 一月,日军进占锦州。 中央步调纷乱,行政无人总持,陈友仁等高倡对日绝交宣战论调,外交、财政均陷绝境,公(蒋介石)发表“独立外交”之讲演,痛切指陈宣战之弊害。 行政院长孙科辞职,中央以汪兆铭继任。''</ref>{{nimi ijo|utala Sonu nanpa wan|第一次淞沪会战|toki Sonko|utala nanpa wan lon [[ma tomo Sane]]}} li open lon tenpo suno 28 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1932.nimi ante ona li utala 128.ma Nijon ona li {{nimi ijo|utala Sane nanpa wan|第一次上海事变|toki Nijon}}.<ref>https://web.archive.org/web/20190116201123/http://indepth.mingpao.com/php/passage.php?seriesno=10&titleno=1440266780789</ref>utala 918 li pini la,ma Nijon li wile weka e lukin pi ma ali tawa utala ante,ma Nijon li anpa e kulupu lawa pi [[ma Sonko]] li pali e utala mute lon ma tomo Sane.<ref>https://web.archive.org/web/20190116201123/http://indepth.mingpao.com/php/passage.php?seriesno=10&titleno=1440266780789</ref>tenpo Minu 30 pi tenpo Awa 11 pi tenpo suno 28 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1932 la,ma Nijon li kama utala,ma Sonko li utala.<ref>李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. <nowiki>ISBN 9571406635</nowiki>.</ref>utala 128 li open.<ref>武月星主编 (编). 《中國抗日戰爭史地圖集》. 北京: 中国地图出版社. 1995.</ref>tenpo suno 1 pi tenpo mun 2 la,ma Nijon li pana e ilo utala seli mute tawa ma tomo Nansin.tenpo suno 4 pi tenpo sike 2 la,[[kulupu Komintan]] li pali e {{nimi ijo|[[toki kulupu Konan]]|国难会议|toki Sonko|kulupu toki tan kama ike ma}},jan lawa pi [[kulupu utala]] li lon ma tomo Nansin taso,tenpo mun 12 la [[kulupu lawa]] li kama.<ref>郭廷以. 《近代中國史綱》 第3版. 香港: 中文大学出版社. 1986. <nowiki>ISBN 9622013538</nowiki>.</ref>tenpo suno 3 pi tenpo mun 2 la,jan San Kase li kama ma tomo Nansin li pali e nasin pi utala tawa [[ma Nijon]].tenpo suno 5 pi tenpo mun 2 la,jan San Kase li kama {{nimi ijo|[[ma tomo Sunso]]|郑州|toki Sonko}} li lukin e ma pi ma Esikuwan tawa telo linja Pan.<ref>刘维开. 〈蔣介石的旅遊生活〉. 吕芳上主编 (编). 《蔣介石的日常生活》. 香港: 天地图书. 2014.</ref>tenpo suno 8 pi tenpo mun 2 la,kulupu utala sin pi ma Sonko li kama.<ref>李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. <nowiki>ISBN 9571406635</nowiki>.</ref>tenpo suno 14 pi tenpo mun 2 la,jan San Sison li pana e kulupu utala sin.<ref>武月星主编 (编). 《中國抗日戰爭史地圖集》. 北京: 中国地图出版社. 1995.</ref>
kulupu utala nanpa kulupu luka wan pi [[jan San Minsi]] li kama utala anpa lawa pi [[jan Sa Jenka]] en [[jan Sijan Kuwana]].<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20190116201123/http://indepth.mingpao.com/php/passage.php?seriesno=10&titleno=1440266780789]</ref>ma Nijon li mute e jan utala lon tenpo tu wan li ante e jan lawa pi kulupu utala lon tenpo tu tu li pana e jan utala 100000.ma utala li tawa [[ma tomo Tasan]] en [[ma tomo Sane]].ma Nijon li pana e ijo utala suli tawa [[ma tomo Suso]] en [[ma tomo Anso]].kulupu utala li kama tawa [[ma tomo Nansin]].<ref name=":0" />
==tan sona==
<references />
[[kulupu:ma Sonko]]
[[kulupu:ma Nijon]]
[[kulupu:utala nanpa tu]]
69uyzyyff1hmw6x60gk3tka5xolt4gf
kulupu ma Alije pi utala suli nanpa tu
0
5792
71060
54541
2026-09-01T01:39:02Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:kulupu ma utala pi utala suli nanpa tu]]
71060
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Teheran conference-1943.jpg|thumb|250px|[[ma Elopa]] la jan lawa pi kulupu Alije li [[jan Josi Salin]] li [[jan Pankin Losewe]] li [[jan Winton Tese]]]]
[[utala suli nanpa tu]] la [[ma Mewika]] en [[ma Juke]] en [[ma Kanse]] en [[ma Sonko]] li {{nimi ijo|'''kulupu ma Alije'''|Allies|toki Inli}}. ni li kulupu ma utala. ona li wile anpa e [[kulupu ma Akije]].
[[kulupu:kulupu ma utala pi utala suli nanpa tu]]
sgwzesh4ujzg9ae9qgt8ipnavh6xqik
kulupu ma Akije
0
5795
71051
54540
2026-09-01T01:20:45Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:kulupu ma]]
71051
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Bundesarchiv Bild 183-L09218, Berlin, Japanische Botschaft.jpg|thumb|200px|[[len ma]] pi kulupu Akije lon tomo lon [[ma tomo Pelin]]]]
[[utala suli nanpa tu]] la [[ma Tosi Nasi|ma Tosi]] en [[ma Italija]] en [[ma Nijon]] li '''kulupu ma Akije'''. kulupu ma ni li open e utala suli nanpa tu li utala e [[kulupu ma Alije]].
[[kulupu:utala suli nanpa tu]]
[[kulupu:kulupu ma]]
dibcwadcqky0wjr48mxds8zfo558v3e
71059
71051
2026-09-01T01:38:29Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:kulupu ma utala pi utala suli nanpa tu]]
71059
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Bundesarchiv Bild 183-L09218, Berlin, Japanische Botschaft.jpg|thumb|200px|[[len ma]] pi kulupu Akije lon tomo lon [[ma tomo Pelin]]]]
[[utala suli nanpa tu]] la [[ma Tosi Nasi|ma Tosi]] en [[ma Italija]] en [[ma Nijon]] li '''kulupu ma Akije'''. kulupu ma ni li open e utala suli nanpa tu li utala e [[kulupu ma Alije]].
[[kulupu:kulupu ma utala pi utala suli nanpa tu]]
ovogqdtx979r0jv7um7dltu2ec9qt74
utala pi ma tomo Salinka
0
5798
71050
36120
2026-09-01T01:19:28Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala suli nanpa tu]]
71050
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:The Battle of Stalingrad second collage.jpg|thumb|300px|sama palisa pi [[ilo tenpo#luka|ilo tenpo]]: [[ilo pakala]] pi [[ma Sesesele]], [[kulupu utala]] pi ma Sesesele lon tomo pakala, jan poki pi [[kulupu ma Akije|kulupu Akije]], [[jan utala]] pi ma Sesesele lon sewi tomo, [[tomo tawa kon|ilo tawa kon]] pakala pi [[ma Tosi Nasi|ma Tosi]], tomo tawa utala pi ma Tosi.]]'''utala pi ma tomo Salinka''' li utala suli pi [[utala suli nanpa tu]]. ona li lon {{nimi ijo|[[ma tomo Salinka]]|Сталинград|toki Lusi||ipa=}} lon [[ma Sesesele]]. ona li open lon tenpo sike nanpa 1942 li pini lon tenpo sike nanpa 1943. [[ma Tosi Nasi]] li utala e ma Sesesele la ona li open. utala lon [[ma tomo]] la ona li utala pi suli nanpa wan lon [[tenpo pini]] ale. kin la ona li utala pi suli nanpa wan lon utala suli nanpa tu. ma Sesesele li anpa e ma Tosi. ni li ante e utala suli nanpa tu.
[[kulupu:utala suli nanpa tu]]
[[kulupu:tenpo pini]]
lgp942spebai9qy5zkyphwm5j80b59o
utala insa pi ma Epanja
0
6090
71039
53899
2026-09-01T01:07:18Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala insa]] [[kulupu:ma Epanja]]
71039
wikitext
text/x-wiki
'''utala insa pi ma Epanja''' li [[utala insa]] lon [[ma Epanja]] tan tenpo sike 1936 tawa tenpo sike nanpa 1939. pini la, [[jan Pansiko Panko]] li kama jan lawa suli pi ma Epanja.
{{poki sona utala|nimi utala=utala insa pi ma Epanja|sitelen=[[sitelen:General map of the Spanish Civil War (1936–39).svg|300px]]|toki pi anpa sitelen=jelo: kulupu pi jan Pansiko Panko. loje: kulupu lawa pi jan ale.|tenpo open=tenpo sike nanpa 1936|tenpo pini=tenpo sike nanpa 1939|ma=ma Epanja|tan=kulupu pi jan Panko li lanpan lawa|kulupu utala nanpa tu=kulupu pi jan Panko
kulupu pi jan Kalo|kulupu utala nanpa wan=kulupu pi jan mute
kulupu pi nasin loje
kulupu pi lawa ala|weka nanpa wan=110 000 jan|weka nanpa tu=90 000 jan}}
utala insa ni li open tan ni: kulupu pi jan Pansiko Panko li [[lanpan lawa]] la kulupu pi jan Pansiko Panko en kulupu lawa pi ma Epanja li utala. kulupu lawa li kulupu pona.
[[kulupu:utala insa]]
[[kulupu:ma Epanja]]
qegacbjc5nbducvrtgxjw3m9cnnassc
ale pi linja tu tu
0
6144
71101
57694
2026-09-01T03:12:54Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nasin ante]] [[kulupu:tu tu]]
71101
wikitext
text/x-wiki
[[File:8-cell-simple.gif|thumb|ni li leko pi ale ni. ona li tawa sike.]]{{nimi ijo|ale pi linja tu tu|Four-dimensional space|toki Inli}} li jo e nasin ante tu tu. nasin tenpo ala la, jan li lon [[ale pi nasin ante tu wan|ale pi linja tu wan]]. ni la, ale ni li nasa tawa jan.
ale ni la, tawa sike tu li ken lon lon tenpo wan. ijo li ken ala ni lon ale ante lili.
[[kulupu:nasin ante]]
[[kulupu:tu tu]]
glaqjg3qee1z126d2itd6ot11aymscy
ale pi nasin tawa tu wan
0
6145
71100
69574
2026-09-01T03:11:55Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nasin ante]] [[kulupu:tu wan]]
71100
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}
[[sitelen:Coord planes color.svg|thumb|ale pi nasin ante tu wan]]
'''ale pi nasin tawa tu wan''' li ale pi sona nanpa li jo e nasin tu wan. ni li jo e nasin tawa tu wan: ([[sinpin]] en [[monsi]]) en ([[sewi]] en [[anpa]]) en ([[poka open|soto]] en [[poka pini|teje]]). ale ni li [[ale]] pi lon mi. sina pana e nasin tawa ante la, ona li [[ale pi linja tu tu|ale pi nasin ante tu tu]]. sina weka e nasin tawa la, ona li [[ale pi nasin ante tu]].
[[kulupu:nasin ante]]
[[kulupu:tu wan]]
mdbxy6goymltzdlftw4yzovhpuxpn1r
pali pi lon ala tan jan Sema
0
6172
71086
37395
2026-09-01T02:56:46Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:lipu Wikipesija]] [[kulupu:lon ala]]
71086
wikitext
text/x-wiki
tenpo sike nanpa 2022 la, jan li alasa e ni lon [[lipu Wikipesija pi toki Sonko]]: {{nimi ijo|'''jan Sema'''|折毛}} '''li pali e lipu 200 pi lon ala pi [[tenpo pini]] pi [[ma Lusi]]'''. nasa la, lipu mute li [[Wikipesija:lipu pona|lipu pona]]. ni la, jan li pilin e ni: lipu Wikipedia la sona pi mute ala li lon ala. jan Sema li [[ante toki]] e [[toki Lusi]] li pana e ijo pi lon tan pali pi lon ala. tan tenpo sike nanpa 2010 la ona li ante e lipu pi tenpo pini pi [[ma Sonko]], tan tenpo sike nanpa 2012 la ona li ante e lipu pi tenpo pini pi [[ma Lusi]]. ni la jan li pilin pona tawa ona li pilin e ni: ona li jan pi sona mute pi tenpo pini. jan li alasa e pakala ona la, ona li pini lon lipu Wikipesija li pana e toki ni: mi pakala.
{{poki sona
|sitelen=[[sitelen:1611 tatars rebellion.jpg|thumb|sitelen ni li lon ala]]
|nimi=pali pi lon ala tan jan Sema
|nimi mama=折毛事件
|tenpo
|tenpo sike nanpa {{o nnp|2009}} tawa tenpo sike nanpa {{o nnp|2022}}
|mute tenpo
|tenpo sike 12
|ma
|[[lipu Wikipesija]]
|pali
|pali e lipu pi lon ala pi tenpo pini lon ma Lusi
|jan
|jan Sema
|pini
|<br>
*jan lawa li weka e ken pali pi jan Sema
*lipu pona tan jan Sema li weka
*kulupu pi lipu Wikipesija li weka e lipu tan jan Sema
}}
[[kulupu:lipu Wikipesija]]
[[kulupu:lon ala]]
7zaosjkklss18dkgz65fe1s0qm34oe6
kulupu:utala suli nanpa wan
14
6214
71072
55172
2026-09-01T01:50:46Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala nanpa wan]]
71072
wikitext
text/x-wiki
{{lipu suli kulupu|utala suli nanpa wan}}[[kulupu:utala suli]]
[[kulupu:utala nanpa wan]]
g1wecfjie1vh79mc1stxy25jrpfjbuo
ma tomo Ja Noje
0
6306
71134
59140
2026-09-01T06:03:47Z
EmausBot
1362
Fixing double redirect from [[ma A Noje]] to [[ma tomo A Noje]]
71134
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ma tomo A Noje]]
8du7u3ktp8po5he0rkheyk4u4bl714o
ilo mun Wajesa nanpa wan
0
6566
71011
55917
2026-09-01T00:25:04Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ilo mun pi kulupu NASA]]
71011
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona
|nimi={{PAGENAME}}
|nimi mama=Voyager 1
|sitelen=[[sitelen:Voyager spacecraft.jpg|240px]]
}}
{{nimi ijo|'''{{PAGENAME}}'''|Voyager 1|toki Inli|ilo tawa nanpa wan}} li [[ilo mun]] pi [[kulupu NASA]]. tenpo suno nanpa luka pi tenpo mun nanpa luka tu tu pi tenpo sike nanpa 1977 la ona li kama lon. tenpo ni la ona li pali. ona en kulupu NASA li jo e {{nimi|linluwi}}.
[[kulupu:ilo mun pi kulupu NASA]]
fajjqrvdpu99yciib7qe4sfc8s71q26
kulupu:kulupu jan nanpa wan
14
6901
71018
39836
2026-09-01T00:38:41Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa wan]]
71018
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:kulupu jan]]
[[kulupu:nanpa wan]]
sagiq5axgsexa87gpvelrsyd1tnv2ll
tu tu
0
6936
71108
66829
2026-09-01T03:27:22Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:tu tu]]
71108
wikitext
text/x-wiki
{{o lukin lon nimi|po|sitelen=Sitelen seli kiwen - po.svg}}
{{o lukin lon nimi|neja|sitelen=Sitelen seli kiwen - neja.svg}}
'''tu tu''' anu '''{{nimi|po}}''' anu '''{{nimi|neja}}''' li nanpa li lon insa [[tu wan]] li lon insa luka.
{{poki sona nanpa|ni=4|s=3|m=5|Alapi=4|ma tomo Suto=〤|palisa nanpa=[[sitelen:Counting rod v4.png|10px]]|Elina=Δ´|Lasina=Ⅳ<br>ⅢⅠ|Mosi=....-|Papi=𒐉|Maja=[[sitelen:Maya 4.svg|10px]]|Inli=four|toki Alapi=٤|toki ante=<span lang="sd">۴</span>|nimi pi toki ante=toki Ilan|toki ante2=<span lang="ur">۴</span>|nimi pi toki ante2=toki Intusan|Kisi=፬|Panla=৪|Sonko=四 anu 亖 anu 肆|Sankita=४|Teluku=౪|Tami=௪|Iwisi=ד|Kanpusi=៤|Tawi=๔|Kanata=೪|toki ante3=၄|nimi pi toki ante3=toki Mijama}}
== pali nanpa ==
{{multiplication|4}}
[[kulupu:tu tu]]
7ft386e5gp55y49baqetckarh579ecd
kulupu:ala
14
6968
71085
40094
2026-09-01T02:51:41Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa]]
71085
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:nanpa]]
b67i14dwgta47402akxehvpzpr4wfbh
utala tenpo suno luka luka tu
0
7010
71045
66803
2026-09-01T01:12:28Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala pi ma Isale]]
71045
wikitext
text/x-wiki
'''utala tenpo suno luka luka tu''' tan tenpo mun nanpa 6 pi tenpo sike nanpa 2025. tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 6 pi tenpo sike nanpa 2025 la ma Isale li utala wawa e ma Ilan tan ni: ma Ilan li wile jo e ilo utala wawa. utala li kama la, ma Ilan li kama lon tenpo utala. ma Isale li toki e ni: utala ni li open tan moli e jan {{nimi|meso}} ala, li tan moli e kulupu lawa pi ma Ilan, li tan ante e kulupu lawa pi ma Ilan, li wile weka e pana pona pi ma Ilan tawa [[ma Kasa]].
{{poki sona utala
|nimi utala=utala tenpo suno luka luka tu
|sitelen=[[sitelen:Iranian missile strike in Bat Yam, 15 June 2025. IV.jpg|200px]]
|toki pi anpa sitelen=tomo pi ma Isale li pakala
|tenpo open=tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 6 pi tenpo sike nanpa 2025
|tenpo pini={{ts|2025-6-25}} (tenpo suno {{#expr:
floor ( ( {{#time: U | 2025-6-25 }} - {{#time: U | 2025-06-13 }} )
/ (60 * 60 * 24))
}})
|ma=[[ma Isale]] en [[ma Ilan]] en ma ante
|ante=awen
*ma Isale li utala e ma Ilan tan ona li pilin monsuta tawa ni: ma Ilan li pali e ilo utala wawa.
*ma Isale li moli e jan lawa utala mute pi ma Ilan e jan sona mute pi ma Ilan.
*ma Isale li awen e utala.
*ma Ilan li utala e ma tomo suli mute pi ma Isale.
*[[ma Mewika]] li pakala e ma pi ilo utala wawa lon ma Ilan.
|kulupu utala nanpa wan={{len ma|Israel|ma Isale|ma Isale}}<br>{{len ma|USA|ma Mewika|ma Mewika}}
|kulupu utala nanpa tu={{len ma|Iran|ma Ilan|ma Ilan}}<br>{{len ma|al-Qassam Brigades|kulupu Ama|kulupu Ama}}
|weka nanpa wan='''ma Isale li toki e ni:'''
*jan 25 li moli
*jan li sona ala e ma lon pi jan wan
*jan 1300 li jo e sijelo pakala
|weka nanpa tu='''ma Ilan li toki e ni:'''
*jan 430 li moli
*jan 1277 li jo e sijelo pakala
|weka ali=jan meso wan pi [[ma Sulija]] li jo e sijelo pakala<br>jan meso luka pi [[ma Utun]] li jo e sijelo pakala<br>jan meso luka pi [[ma Pilisin]] li jo e sijelo pakala
|jan lawa nanpa wan={{len ma|Israel|'''[[jan Netanijaju]]'''}}<br>{{len ma|Israel|'''[[jan Isa Eso]]'''}}<br>{{len ma|Israel|[[jan Isale Ka]]}}<br>{{len ma|Israel|[[jan Eja Sami]]}}<br>{{len ma|Israel|[[jan Tawi Paneja]]}}<br>{{len ma|Israel|[[jan Tome Pa]]}}<br>{{len ma|USA|'''[[jan Tana Tan]]'''}}<br>{{len ma|USA|[[jan Pita Esa]]}}
|jan lawa nanpa tu={{len ma|Iran|'''[[jan Ali Komenewi]]'''}}<br>{{len ma|Iran|[[jan Masu Pesekijon]]}}<br>{{len ma|Iran|[[jan Asi Nasisate]]}}<br>{{len ma|Iran|[[jan Mowama Pakeli]]}} <span style="font-size:10px">[[moli|X]]</span><br>{{len ma|Iran|[[jan Atolawin Musawi]]}}<br>{{len ma|Iran|[[jan Osen Salami]]}} <span style="font-size:10px">[[moli|X]]</span><br>{{len ma|Iran|[[jan Kolan Ali Lasi]]}} <span style="font-size:10px">[[moli|X]]</span><br>{{len ma|Iran|[[jan Ami Ali Asisate]]}} <span style="font-size:10px">[[moli|X]]</span>
}}
== ijo lon insa utala ==
[[sitelen:Explosions in different areas of Tehran following Israeli attack Mizan 13 June 30.jpg|thumb|tomo pakala lon ma Ilan]]
[[sitelen:The Zionist regime's 2025 attack on some areas in Tehran 23 Tasnim.jpg|thumb|ma Isale li utala e ma Ilan la ma Ilan li ni]]
=== tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 6 ===
ma Ilan la ma Isale li utala e ma suli mute li moli e jan lawa utala suli mute lon ma Ilan. ma Isale li kepeken e [[tomo tawa kon]] 200 li utala e ma 100.
ma Isale la ma li open e tenpo utala li toki e ni: ken la ma Ilan li utala e ma Isale. kulupu utala pi ma Isale li toki e ni: ma Ilan li ken pali e ilo utala wawa mute kepeken tenpo suno lili.
[[ma tomo Telon]] la seli mute li lon.
=== tenpo suno nanpa 14 pi tenpo mun nanpa 6 ===
ma Ilan li toki e ni: ona li pakala e tomo tawa kon tu wan pi ma Isale li {{nimi|lanpan}} e jan tu.
tenpo pimeja la ma Isale li utala e ma tomo Telon, ma tomo Salan la [[wawa linja walo]] li weka tan ni.
jan 60 pi ma Isale li jo e sijelo pakala.
=== tenpo suno nanpa 15 pi tenpo mun nanpa 6 ===
ma Isale li pana e tomo tawa kon lon ma tomo Telon li pana e ilo pakala luka pi open wawa tawa tomo tawa lon ma tomo Telon.
ma tomo Pajan pi ma Isale la jan 9 li moli.
=== tenpo suno nanpa 16 pi tenpo mun nanpa 6 ===
ma Isale li pakala e tomo suli wan pi ma Ilan, jan suli tu wan tawa ma Ilan li moli.
ma tomo Te Awi pi ma Isale la tomo mute li pakala. jan 24 pi ma Isale li moli.
=== tenpo suno nanpa 17 pi tenpo mun nanpa 6 ===
[[sitelen:DJT Unconditional Surrender.jpg|thumb|jan Tana Tan li toki e ni lon [[ilo X]]: o anpa taso wile ante li lon ala]]
[[jan Tana Tan]] li wile e ni: ma Ilan li toki e ni: ma Ilan li anpa. ona li toki e ni {{nimi|kin}}: mi mute li lawa e sewi pi ma tomo Telon li wile moli e jan lawa pi ma Ilan. [[jan Sesi Wan]] li toki e ni: ken la ma Mewika li kama utala suli ni.
tenpo walo la ma Ilan li pana e ilo utala 20 tawa ma Isale, jan luka li jo e sijelo pakala.
ma Ilan li toki e ni: ona li pakala e tomo tawa kon 28 pi ma Isale taso ma Isale li toki e ni: ni li lon ala.
=== tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 6 ===
ma Isale li toki e ni: ma Isale li pana e tomo tawa kon 50 tawa tomo 20 lon ma tomo Telon.
=== tenpo suno nanpa 20 pi tenpo mun nanpa 6 ===
ma Ilan li pana e ilo wawa tawa ma suli nanpa wan pi pona sijelo lon ma Isale pi poka seli li pakala e ona li pana e ilo wawa tawa [[ma tomo Te Awi]]. jan mute lon [[ma tomo Epa]] li jo e sijelo pakala.
=== tenpo suno nanpa 21 pi tenpo mun nanpa 6 ===
seli suli lon [[ma tomo Olon]] en [[ma tomo Epa]].
ma Isale li moli e jan suli tu wan pi ma Ilan.
=== tenpo suno nanpa 22 pi tenpo mun nanpa 6===
ma Isale li toki e ni: ma Isale li pakala e tomo tawa kon tu pi ma Ilan.
[[sitelen:Trump_situation_room_6-21-25.jpg|thumb|tenpo utala la [[jan Tana Tan]] en [[jan Sesi Wan]] li lon tomo walo]]
tenpo suno nanpa 22 la [[ma Mewika]] li tawa utala ni.
=== tenpo suno nanpa 23 pi tenpo mun nanpa 6 ===
jan Tana Tan li toki e ni: ma Mewika li pakala wawa e ma Ilan.
ma Mewika li pana e ilo utala mute mute mute mute tawa ma Ilan. ma Ilan li toki e ni: ma wan anu kulupu wan li pana e pona tawa ma Mewika tan pakala e ma Ilan la, ma Ilan li utala e ma ni e kulupu ni.
=== tenpo suno nanpa 25 pi tenpo mun nanpa 6 ===
utala ni li pini.
== o lukin {{nimi|kin}} ==
*[[ma Isale en ma Pilisin li utala]]
[[kulupu:utala pi ma Isale]]
[[kulupu:ma Mewika]]
[[kulupu:ma Ilan]]
cpoi740n8kdhn4432caazbdgewtw4i1
tawa sewi nanpa wan
0
7176
71019
62786
2026-09-01T00:40:26Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nasin sewi pi jan Jesu]] [[kulupu:nasin sewi Isilan]] [[kulupu:utala]]
71019
wikitext
text/x-wiki
== tan ==
[[tenpo sike ale|tenpo sike ali]] nanpa 7 la, jan pi [[nasin sewi Isilami]] li kama jo e ma Elopa e [[ma Apika|ma Apika lete]] e [[ma Asija pi pini suno]]. ona li jo e [[ma sewi (ma Isale)|ma sewi]]. jan pi [[nasin sewi pi jan Jesu]] li lon ma ni. jan pi nasin Isilami li pakala e jan ni. tenpo sike 1071 la, [[ma Pasileja Loma]] li utala e [[ma Seluku]]. ma Seluku li anpa e ma Pasileja Loma. [[jan lawa Alesijo nanpa wan Koneno]] pi ma Pasileja Loma li toki e ni: o pana e pona tawa mi. ma pi nasin Isilami li jo e utala insa. jan Jesu li wile pakala e ma pi nasin Isilami. [[jan lawa Upanu nanpa tu wan]] pi [[kulupu Katolika]] li toki e ni: o anpa e jan pi nasin Isilami, o kama jo e [[ma tomo Jelusalawin]].
== tenpo pini ==
tenpo suno 228 en tenpo sike 1096 la, jan pi [[pali kasi]] en jan utala en jan pi [[jo lili|mani ala]] li tawa lon ma sewi. [[jan Pije pi Amijen|jan Pije pi ma Amijen]] li jan lawa pi ona mute. jan meli en jan lili en jan majuna li tawa kin. ona mute li jo ala e moku. open la jan 60 000 li tawa .pini la jan 30000 taso li awen tawa. jan Seluku li moli e jan ali. tenpo ni la, tawa Kemon li open. jan utala 10 000 li pakala li moli e [[kulupu Jejusi|jan Jejusi]] lon poka pi [[nasin telo Kan]]. jan utala li wile e ni: jan Jejusi li kama tawa jan Jesu. jan Jejusi li wile ala e ni. tan ni la ona li moli e ona.
jan utala pi ma Elopa ([[ma Kanse]], [[ma Italija]], [[ma Aja]] en ante) li tawa lon ma Asija. ona li pakala e ma tomo pi jan ante. tenpo sike nanpa 1097 la, jan utala li selo e ma tomo Nikeja. (ona li kama lon poka ale pi ma tomo ni.) ma Alesijo li pilin e ni: jan utala li ken ala anpa e ma tomo Nikeja. ona li toki jan Nikeja. jan Nikeja li anpa la, utala ala. jan utala li anpa e jan Seluku lon [[ma tomo Tolilejon]].
jan utala li sike e [[ma tomo Ansijokeja]]. tenpo sike nanpa 1098 la, jan Pilusa (jan Seluku) li open e lupa pi ma tomo. jan utala pi ma Elopa li moli e jan ali. tenpo sike nanpa 1099 la, jan utala li kama lon ma tomo Jelusalawin. ona li pana kiwen tawa ma tomo. lupa anpa li sike e ma tomo. jan utala li pana e ma tawa lupa la, ona li tawa lon ma tomo.
[[kulupu:nasin sewi pi jan Jesu]]
[[kulupu:nasin sewi Isilan]]
[[kulupu:utala nanpa wan]]
173hz8g5kbs6t53yrucpspk0qtk1gad
pilin pi insa lawa
0
7548
71093
63370
2026-09-01T03:05:35Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:pilin insa]]
71093
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Helleu - Daydream.jpg|thumb|310x310px|tenpo sike {{nasin nanpa tu|1901}} la, {{nimi ijo|sitelen "pali pi insa lawa"|Rêverie|toki Kanse}} li tan [[jan Pawu Sesa Helu]].]] '''pilin pi insa lawa''' la, jan li pilin e ijo sijelo, sama [[sitelen]], sama [[kalama]] lon [[insa lawa]] ona. tenpo mute la, [[jan]] li pali ante kepeken ni.
[[kulupu:pilin insa]]
puclyfau1sqny3w3mszxp6vw1r72ya6
ijo pi sinpin tu tu pi palisa luka wan pi nena tu tu
0
7632
71106
47905
2026-09-01T03:22:03Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:tu tu]]
71106
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:tetrahedron.png|300px|thumb|ijo ni li jo e sinpin poka tu tu e palisa poka luka wan e nena poka tu tu]]
'''ijo pi sinpin tu tu pi palisa tu tu pi nena tu tu''' li [[selo pi palisa mute]] pi nasin tu wan. selo ona li [[selo pi poka tu wan|selo pi palisa tu wan]]. selo pi palisa mute la nasin tu wan la ijo ni li lili nanpa wan. sina sinpin e nena ona li nena e sinpin ona la ona li awen ni.
[[sitelen:tetrahedron-transparent.gif|300px|thumb|ijo ni li tawa sike]]
[[kulupu:selo pi palisa mute]]
[[kulupu:sona nanpa]]
[[kulupu:tu tu]]
kj02pnrgrkngiw1qhhucbygsrrdcso3
nasin olin tu
0
7660
71077
69158
2026-09-01T02:39:31Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:tu]]
71077
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Bisexual Pride Flag.svg|thumb|sitelen pi nasin olin ni]]'''jan pi nasin olin tu''' li olin e [[mije]] e [[meli]] e [[tonsi]] li lon [[kulupu pi kule olin|kulupu kule]].
jan pi nasin olin tu li ken olin ala e mije e meli lon nasin sama<ref>{{tan sona|linja=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|tan=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|tenpo lukin=2026-04-03|linja sama=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|tenpo sama=2013-08-08}}</ref>, taso tenpo mute la, jan mute li sona ala e ni.
== tan ==
[[kulupu:nasin jan]]
[[kulupu:kulupu pi kule olin]]
[[kulupu:tu]]
<references />
{{lili ike}}
64dlz63kywnt3r4234tzbolv25nxu33
ilo Kuka
0
7675
70994
70086
2026-08-31T23:44:12Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[ilo Kuko]]" tawa lipu "[[ilo Kuka]]"
70086
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}
[[sitelen:Google Favicon 2025.svg|thumb|sitelen lawa pi ilo Kuko]]
{{nimi ijo|'''ilo Kuko'''|Google Search|toki Inli}} anu '''ilo alasa Kuko''' li [[ilo alasa pi lipu ilo]] lon [[kulupu linja ale pi ilo sona]], li [[lipu ilo]]. [[kulupu Kuko]] li lawa e ona.
jan mute li kepeken e ona, li alasa e sona. tenpo 2026 la, mute lukin ona li nanpa 1 lon [[lipu ilo]] lon [[ma ale]].<ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.similarweb.com/top-websites/|tan=Top Websites Ranking - Most Visited Websites In The World {{!}} Similarweb|tenpo lukin=2026-07-29|linja sama=https://web.archive.org/web/20260725113903/https://www.similarweb.com/top-websites/|tenpo sama=2026-07-25}}</ref><ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|tan=Most Visited Websites in the World June 2026 {{!}} Top Websites & Popular Rankings|tenpo lukin=2026-07-29|linja sama=https://web.archive.org/web/20260728013609/https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|tenpo sama=2026-07-28}}</ref>
== tan sona ==
[[kulupu:ilo alasa pi lipu ilo]]
[[kulupu:lili ike]]
[[kulupu:kulupu Kuko]]
i576w5hipipx4fnfekt4lkqvqzr1m4s
70996
70994
2026-08-31T23:45:11Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
70996
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}
[[sitelen:Google Favicon 2025.svg|thumb|sitelen lawa pi ilo Kuka]]
{{nimi ijo|'''ilo Kuka'''|Google Search|toki Inli}} anu '''ilo alasa Kuka''' li [[ilo alasa pi lipu ilo]] lon [[kulupu linja ale pi ilo sona]], li [[lipu ilo]]. [[kulupu Kuko|kulupu Kuka]] li lawa e ona.
jan mute li kepeken e ona, li alasa e sona. tenpo 2026 la, mute lukin ona li nanpa 1 lon [[lipu ilo]] lon [[ma ale]].<ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.similarweb.com/top-websites/|tan=Top Websites Ranking - Most Visited Websites In The World {{!}} Similarweb|tenpo lukin=2026-07-29|linja sama=https://web.archive.org/web/20260725113903/https://www.similarweb.com/top-websites/|tenpo sama=2026-07-25}}</ref><ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|tan=Most Visited Websites in the World June 2026 {{!}} Top Websites & Popular Rankings|tenpo lukin=2026-07-29|linja sama=https://web.archive.org/web/20260728013609/https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|tenpo sama=2026-07-28}}</ref>
== tan sona ==
[[kulupu:ilo alasa pi lipu ilo]]
[[kulupu:lili ike]]
[[kulupu:kulupu Kuko]]
505qf03ep6xn5tvhtom0x46nywo92tn
kulupu Kuku
0
7691
71132
48991
2026-09-01T06:03:27Z
EmausBot
1362
Fixing double redirect from [[ilo Kuko]] to [[ilo Kuka]]
71132
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ilo Kuka]]
sietdyghk7ug46ppomdnvp4fspn4lp5
kulupu Kulu
0
7696
71133
48992
2026-09-01T06:03:37Z
EmausBot
1362
Fixing double redirect from [[ilo Kuko]] to [[ilo Kuka]]
71133
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ilo Kuka]]
sietdyghk7ug46ppomdnvp4fspn4lp5
ilo alasa Kuko
0
7708
71131
41688
2026-09-01T06:03:17Z
EmausBot
1362
Fixing double redirect from [[ilo Kuko]] to [[ilo Kuka]]
71131
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ilo Kuka]]
sietdyghk7ug46ppomdnvp4fspn4lp5
ilo Kukulu
0
7709
71130
48993
2026-09-01T06:03:07Z
EmausBot
1362
Fixing double redirect from [[ilo Kuko]] to [[ilo Kuka]]
71130
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ilo Kuka]]
sietdyghk7ug46ppomdnvp4fspn4lp5
ma tomo Ta Nan
0
8711
71125
70431
2026-09-01T03:59:42Z
Jan Wajun - Wije
1354
71125
wikitext
text/x-wiki
{{nimi ijo|'''{{PAGENAME}}'''|Thành phố Đà Nẵng|toki Wije}} li ma tomo suli lon ma Wije. ona li kama tan {{nimi ijo|ma Wan Nan|Tỉnh Quảng Nam|toki Wije}}. ona li lon [[nasin pi pini suno|poka weka suno]] pi [[ma Lajo]].
[[sitelen:Da Nang in Viet Nam.svg|thumb|''ma tomo Ta Nan lon ma Wije'']]
{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |'''ma tomo Ta Nan'''
'''<small>Thành phố Đà Nẵng</small>'''
|-
| ma suli || [[ma Wije]]
|-
| toki lawa || [[toki Wije]]
|-
|tenpo
|UTC+7
|-
| ma || km² 11859.59 (km² WALLLTWAMMLLLTTXMMLLLTT)<ref name=":0" /><ref name=":2">lipu ni li kepeken nanpa lon [[nasin nanpa pona]]</ref>
|-
| jan || jan 3 065 628 (jan TWATWALWAMMLLLWAMLTW)<ref name=":0" /><ref name=":2" />
|-
| lipu ilo || [https://danang.gov.vn/web/dng danang.gov.vn]
|}
== nimi ==
nimi "Ta Nan" li tan {{nimi ijo|[[toki Kema]]|ꨌꩌ|toki Kema}}. nimi li toki lon [[nasin telo]] suli. <ref>https://cttdt.danangportal.gov.vn/vi/web/dng/w/cac-ten-goi-cua-thanh-pho-da-nang-i</ref>
== tenpo pini ==
* tenpo sike nanpa LLLTWAMMMMLTT (1889): [[ma Kanse]] li tu e ma Ta Nan tan ma Wan Nan. <ref name=":0">https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/chi-tiet-34-don-vi-hanh-chinh-cap-tinh-tu-12-6-2025-119250612141845533.htm</ref><ref name=":2" />
* tenpo sike nanpa LLLTTAMMLL (1950): ma Kanse li pana e ma Ta Nan tawa [[ma Wije]]. <ref name=":0" /><ref name=":2" />
* tenpo sike nanpa LLLTTAMMMMLLLW - tenpo mun nanpa luka luka wan - tenpo suno nanpa luka wan (1996/11/06): ma Wije li tu e ma Ta Nan tan ma Wan Nan. <ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":3">tenpo pi lipu ni li lon kepeken nasin "yyyy/mm/dd" (tenpo sike / tenpo mun / tenpo suno)</ref>
* tenpo sike nanpa mute ale mute luka - tenpo mun nanpa luka wan - tenpo suno nanpa luka luka tu (2025/06/12): ma Wan Nan en ma tomo Ta Nan li kama wan. <ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />
== ma ==
ma tomo Ta Nan li jo km² 11859.59 (WALLLTWAMMLLLTTXMMLLLTT) en jan 3 065 628 (TWATWALWAMMLLLWAMLTW). ma ni li lon poka lete pi [[ma tomo Huế]], lon poka kama suno pi [[telo suli Pasipi]], lon poka seli pi {{nimi ijo|ma Wan Na|Tỉnh Quảng Ngãi|toki Wije}}, lon poka weka suno pi [[ma Lajo]]. ona li ma suli nanpa wan lon kulupu luka wan ma tomo suli pi [[ma Wije]]. <ref name=":2" /><ref name=":1">https://cttdt.danangportal.gov.vn/vi/web/dng/w/tong-quan-ve-thanh-pho-da-nang</ref>
=== nasin pi ma kipisi ===
ma tomo Ta Nan li jo ma kipisi pi suli nanpa tu 94 (ma kipisi pi suli nanpa tu MMMMLLTT). <ref name=":2" /><ref name=":1" />
== tan sona ==
[[kulupu:ma tomo]]
[[kulupu:ma tomo pi ma Wije]]
<references />
{{ma lon pi sona ma
|poka lete=[[ma tomo Huế]]
|poka kama suno=[[telo suli Pasipi]]
|poka seli=[[ma Wan Na]]
|poka weka suno=[[ma Lajo]]
|insa=[[ma tomo Ta Nan]]}}
[[kulupu:ma kipisi pi ma Wije]]
hbdcqphh5alnmml78cdm0slurk1fsa9
kulupu:utala suli nanpa tu
14
9189
71054
54543
2026-09-01T01:26:34Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa tu]]
71054
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:utala suli]]
[[kulupu:tenpo pini]]
[[kulupu:utala nanpa tu]]
nllddswpdb30wzi19kg9o9l15673vid
ilo mun Nukawasan
0
9414
71009
66124
2026-09-01T00:24:06Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ilo mun pi kulupu NASA]]
71009
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:New Horizons spacecraft model 1.png|thumb|right|sitelen pi ilo mun Nujowison]]
{{nimi ijo|'''ilo mun Nukawasan'''|New Horizons|toki Inli|kon sin lon sewi ma}} li [[ilo mun]] pi [[kulupu NASA]]. kepeken ona la, kulupu NASA li wile lukin e [[mun Puto]], e mun pi mun Puto, e mun pi {{lipu li ala|sike mun Kapa|Q427}}.
== tawa ==
ilo mun Nukawasan li open tawa lon {{suno|2006-01-19}}. ona li tawa sewi tan {{lipu li ala|ma tomo Ke Kenapa|Q966657}}.<ref>kulupu NASA. [https://science.nasa.gov/mission/new-horizons/ New Horizons] (kepeken toki Inli).</ref>
{{suno|2015-07-14}} la, ona li tawa lon poka pi mun Puto.
{{suno|2019-01-01}} la, ona li tawa lon poka pi [[mun Aloko]].
== tan sona ==
<references />
[[kulupu:ilo mun pi kulupu NASA]]
{{DEFAULTSORT:Nujowison, ilo mun}}
cavmwnt8qxkeceofc7mkvez9ikgwkjf
ma tomo A Noje
0
9486
71120
56438
2026-09-01T03:52:09Z
Jan Wajun - Wije
1354
tenpo pini la lipu ni li tawa [[ma A Noje]]. mi weka e ni.
71120
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma A Noje
| nimi mama = Hà Nội
| ma = ma tomo lawa
| sitelen = [[sitelen:Hanoi Skyline - NKS.jpg|275px]]
| toki pi anpa sitelen =
| sitelen lawa =
| ma suli = [[ma Wije]]
| toki lawa = [[toki Wije]]
| toki ante =
| nasin lawa =
| jan lawa =
| tenpo open = 257 BCE
| mani =
| tenpo = UTC+7
| ISO 3166 = VN-HN
| sitelen ma =
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = http://hanoi.gov.vn/
| ma lili =
}}
{{nimi ijo|'''ma A Noje'''|Hà Nội|toki Wije}} li [[ma tomo lawa]] pi [[ma Wije]]. tenpo sike nanpa 1954 la ona li kama ma lawa pi ma Wije wan. ni li tenpo pi [[utala insa pi ma Wije]]. tenpo sike nanpa 1976 la ma tu li kama wan la ona li kama ma lawa pi ma Wije. ona li ma lawa lon tenpo pini mute ante.
{{lili ike}}
{{DEFAULTSORT:A Noje, ma}}
[[kulupu:ma tomo pi ma Wije]]
[[kulupu:ma kipisi pi ma Wije]]
6830tnh0mhievbjq575cewemnmz4ui6
71122
71120
2026-09-01T03:53:48Z
Jan Wajun - Wije
1354
71122
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma tomo A Noje
| nimi mama = Hà Nội
| ma = ma tomo lawa
| sitelen = [[sitelen:Hanoi Skyline - NKS.jpg|275px]]
| toki pi anpa sitelen =
| sitelen lawa =
| ma suli = [[ma Wije]]
| toki lawa = [[toki Wije]]
| toki ante =
| nasin lawa =
| jan lawa =
| tenpo open = 257 BCE
| mani =
| tenpo = UTC+7
| ISO 3166 = VN-HN
| sitelen ma =
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = http://hanoi.gov.vn/
| ma lili =
}}
{{nimi ijo|'''ma tomo A Noje'''|Hà Nội|toki Wije}} li [[ma tomo lawa]] pi [[ma Wije]]. tenpo sike nanpa 1954 la ona li kama ma lawa pi ma Wije wan. ni li tenpo pi [[utala insa pi ma Wije]]. tenpo sike nanpa 1976 la ma tu li kama wan la ona li kama ma lawa pi ma Wije. ona li ma lawa lon tenpo pini mute ante.
{{lili ike}}
{{DEFAULTSORT:A Noje, ma}}
[[kulupu:ma tomo pi ma Wije]]
[[kulupu:ma kipisi pi ma Wije]]
laxoq6a4sg0nlqzssin1518zn5jgago
ale pi nasin ante tu
0
9530
71099
56963
2026-09-01T03:10:53Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nasin ante]] [[kulupu:tu]]
71099
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}
[[sitelen:Cartesian-coordinate-system.svg|thumb|ale pi nasin ante tu]]
'''ale pi nasin ante tu''' li ale pi sona nanpa li jo e nasin ante tu li jo e nasin tawa tu tu: [[sinpin]] en [[monsi]] en [[sewi]] en [[anpa]]. ni li sama supa anu sama lipu lon [[ale]] pi lon mi. ale ni li ken jo e pini anu pini ala. sewi pi ale ni li [[ale pi nasin ante tu wan]]. anpa pi ale ni li [[ale pi nasin ante wan]].
[[kulupu:nasin ante]]
[[kulupu:tu]]
awjkuo2l20tl9jz7nni6d78e713s7fz
sijelo supa pi sama leko
0
9596
71124
57698
2026-09-01T03:59:32Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:selo pi palisa mute]] [[kulupu:leko]]
71124
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Six Quadrilaterals.svg|thumb|leko supa mute.]]
'''sijelo supa pi sama leko''' anu '''sijelo supa pi palisa tu tu''' li [[sijelo supa palisa]] li lon [[ale pi nasin ante tu]]. sijelo ni la, selo li jo e palisa tu tu.
[[kulupu:selo pi palisa mute]]
[[kulupu:leko]]
1zh3x8c1mwnhoxawg26akqxy9z9yu0f
leko supa
0
9761
71107
57704
2026-09-01T03:25:28Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:leko]] [[kulupu:selo pi palisa mute]]
71107
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}
[[sitelen:Rectangle Geometry Vector.svg|thumb|ni li [[leko supa]].]]
'''leko supa''' li [[sijelo supa pi sama leko|sijelo supa pi palisa tu tu]]. ona la, [[nena palisa|pini poka]] ale li sama li [[leko#pini poka|leko]].
[[kulupu:leko]]
[[kulupu:selo pi palisa mute]]
fr4q1xejcbqbrxpdzpe6pi7x870qeet
jan lawa Sen nanpa tu
0
9813
71117
58225
2026-09-01T03:42:21Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:jan lawa]] [[kulupu:jan pi ma Inli]] [[kulupu:jan pi ma Ele]] [[kulupu:nanpa tu]]
71117
wikitext
text/x-wiki
'''jan Sen nanpa tu''' ([[toki Inli]]: King James II) li lawa e [[ma Inli]] e [[ma Ele]] tan tenpo sike nanpa 1685 tawa tenpo sike 1688. [[ma Sukosi]] la ona li '''jan lawa Sen nanpa luka tu'''.
tenpo sike nanpa 1633 la, ona li kama lon li kama jan lawa lili pi ma Jo (toki Inli: Duke of York). ona li lon [[kulupu Katolika]].
tenpo sike nanpa 1685 la, {{lipu li ala|ma Inli la jan lawa Sa nanpa wan|jan lawa Sa nanpa wan|Q81506}} li moli. ona li sama suli tawa jan Sen. jan Sen li kama jan lawa. ma Piten en ma Ele la jan mute li wile ala e jan lawa pi kulupu Katolika.
tenpo sike nanpa 1688 la, {{lipu li ala|kulupu lawa pi ma Inli|Q1130737}} li wile weka e jan lawa Sen. ona li wile e jan lawa lon [[kulupu Potesu]]. jan Sen li tawa [[ma Kanse]]. kulupu lawa li toki e ni: jan lawa li weka. ona li wawa e {{lipu li ala|ma Inli la jan Wilijan nanpa tu wan|jan Wilijan nanpa tu wan|Q129987}}.
[[kulupu:jan lawa]]
[[kulupu:jan pi ma Inli]]
[[kulupu:jan pi ma Ele]]
[[kulupu:nanpa tu]]
nar6qew96u5ymjfqu733surxj3wfjz5
utala insa pi ma Sutan (tan tenpo sike nanpa 2023)
0
10422
71041
66667
2026-09-01T01:08:09Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala insa]] [[kulupu:ma Sutan]]
71041
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}{{lon tenpo ni}}{{poki sona utala|nimi utala=utala insa pi ma Sutan|sitelen=[[sitelen:War in Sudan (2023).svg|300px]]|toki pi anpa sitelen={{ts|2026-2-3}} la lipu ma|tenpo open={{ts|2023-4-15}}|ma=[[ma Sutan]]|kulupu utala nanpa wan={{len ma|Sudan|lawa ma pi ma Sutan|lawa ma pi ma Sutan}}|kulupu utala nanpa tu={{len ma|Sudan|lawa pi utala ala pi kulupu|lawa pi utala ala pi kulupu (ma Sutan)}}|lon ala lon=lon|weka nanpa wan=tenpo sike nanpa 2024 la
~300,000|weka nanpa tu=tenpo sike nanpa 2024 la
~100,000|weka ali=sona pona li ala
ona li ken mute tan 150 000}}
suno # 15 pi mun # 4 pi sike suno # 2023 la kipisi tu pi [[kulupu utala]] pi lawa [[ma Sutan]] li open [[utala insa]]. sike suno # 2021 la kulupu utala pi ma Sutan li kama lawa, li tawa [[tomo awen]] e [[kulupu lawa]]. kipisi tu pi kulupu utala li kulupu utala pi ma Sutan li kulupu utala pi tenpo lili. kulupu tu li open utala tan ni: kulupu utala pi ma Sutan li wile lawa e kulupu utala pi tenpo lili.
== tan ==
== tenpo pini utala ==
== weka ==
== tan sona ==
[[kulupu:utala insa]]
[[kulupu:ma Sutan]]
t7e8voow1mdbwxo1q1pdp946mt8ox39
kili pi pilin insa
0
10804
71092
63367
2026-09-01T03:04:50Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:pilin insa]]
71092
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}} [[sitelen:Plato-raphael.jpg|thumb|[[jan Paton]] li jan pi pilin lon, li toki mute e kili pi pilin insa. [[jan Alitotele]] li toki e ni: pilin mute pi jan Paton li kama tan [[jan Pitakola]].]] '''kili pi pilin insa''' li toki e ijo ni: jan li [[pilin insa]] la, jan li pini ni li kama jo e sona anu nasin la, sona anu nasin ni li kili pi pilin insa.
[[kulupu:pilin insa]]
ooorkyn5zgxsxpdzm822rlux2kxieq9
ken pi pilin insa
0
10806
71094
63420
2026-09-01T03:06:00Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:pilin insa]]
71094
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Crystal Clear app ktip.svg|thumb|musi mute en sitelen mute la, ilo suno ni li toki e [[kili pi pilin insa]].]]'''ken pi pilin insa''' li [[ken]] tawa ni: kepeken ona la, jan li ken pali e [[kili pi pilin insa|kili pona pi pilin insa]] anu pali pona kepeken [[pilin pi insa lawa]]. kili pi ken ni li jo anu jo ala e [[ijo sijelo|sijelo lon]]. ona li jo ala e sijelo lon la, {{lipu li ala|sona alasa pi nasin sona pona|Q3239681}} en {{lipu li ala|pali pi sitelen toki|Q7725634}} en {{lipu li ala|sijelo pi kalama musi|Q207628}} en {{lipu li ala|toki pi mu musi|Q131138}} li ona. ona li jo e sijelo lon la, {{lipu li ala|mama ijo|Q12579633}} en [[moku]] en {{lipu li ala|namako sijelo|Q161439}} en {{lipu li ala|len pi kama kulupu|Q9053464}} en [[sitelen ko]] li ona.
[[kulupu:pilin insa]]
fg04ugvkzyywf1q7fozs7nbliksu5r4
ilo lukin pi sitelen suno
0
10816
71003
63489
2026-09-01T00:11:09Z
Lovelano
1473
[[kulupu:ilo]] -> [[kulupu:ilo lukin]]
71003
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:LEI0440 Leica IIIf chrom - Sn. 580566 1951-52-M39 Blitzsynchron front view-6531 hf-.jpg|thumb|{{nimi ijo|ilo lukin Laka|Leica|toki Tosi}}]] [[sitelen:Hasselblad 500 CM.jpg|thumb|{{nimi ijo|ilo lukin Asepa|Hasselblad|toki Sensa}} li kepeken {{nimi ijo|sike lukin Sasi|Zeiss|toki Tosi}}]] '''ilo lukin pi sitelen suno''' li ilo tawa jan ni: ona li wile [[pali pi sitelen suno|sitelen suno e ijo]], kepeken {{lipu li ala|ilo pilin sitelen|Q209121}}, anu kepeken {{lipu li ala|lipu pi sitelen suno|Q6293}}, li awen e sitelen ni. ona li suli mute lon [[pali pi sitelen suno]] lon {{lipu li ala|pali pi sitelen tawa ilo|Q2662841}}, li suli mute e [[musi]] e [[sitelen]] e alasa pi [[nasin sona]]. jan li mama e ona lon kulupu #{{nasin nanpa tu|19|sitelen=1}} pi tenpo sike {{nasin nanpa tu|100}}, li kama suli mute, li kama ante mute, tawa kulupu #{{nasin nanpa tu|21|sitelen=1}} pi tenpo sike {{nasin nanpa tu|100}}.
[[kulupu:ilo lukin]]
[[kulupu:sitelen suno]]
d3809nr2iymuh653klqo6vpsyfqwhfi
tawa mun Atemi nanpa tu
0
10837
71119
65081
2026-09-01T03:49:55Z
Lovelano
1473
/* tan sona */ +[[kulupu:nanpa tu]]
71119
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Artemis II Launch (NHQ20260401 admin 0025).jpg|thumb|right|tawa mun Atemi nanpa tu li tawa sewi tan tomo Kenesi Supe Senta lon {{ts|2026-04-01}}]]
[[sitelen:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|thumb|right|jan tawa pi tawa mun Atemi nanpa tu:<br/>• sewi la jan Pikuta Kulapa<br/>• poka pi sitelen open la jan Kisina Ku<br/>• poka ante la jan Sewemi Ansen<br/>• anpa la [[jan Li Wasuman]]]]
{{nimi ijo|'''tawa mun Atemi nanpa tu'''|Artemis II|toki Inli}} li [[tawa mun]], li tawa nanpa tu lon [[kulupu pi tawa mun Atemi]]. [[jan pi tawa mun]] tu tu li lon ona: [[jan Li Wasuman]] en
{{lipu li ala|jan Pikuta Kulapa|Q13499227}} en {{lipu li ala|jan Kisina Ku|Q13500192}} en {{lipu li ala|jan Sewemi Ansen|Q1687593}}. jan Li Wasuman en jan Pita Kopa en jan Kisina Ku li tan [[kulupu NASA]]. jan Sewemi Ansen li tan {{lipu li ala|kulupu CSA|Q212227}}.<ref>{{tan sona|linja=https://www.nasa.gov/feature/our-artemis-crew/|nimi tan kepeken toki tan=Our Artemis Crew|kulupu toki=kulupu NASA|toki tan=toki Inli|tenpo lukin=2026-04-07}}</ref> ona li kepeken {{lipu li ala|ilo tawa Supe Lan Sisuten|Q64127}} pi kulupu NASA.<ref>{{tan sona|linja=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/|nimi tan kepeken toki tan=Artemis II: NASA's First Crewed Lunar Flyby in 50 Years|kulupu toki=kulupu NASA|toki tan=toki Inli|tenpo lukin=2026-04-07}}</ref> tawa ni la, jan tawa li kama sin nanpa wan lon poka mun lon tenpo sike 54 <small>(M</small><small>MLLTT[[nasin nanpa pona|<sup>[nnp]</sup>]])</small>.
== jan ==
{{ts|2023-04-03}} <small>(</small><small>MAMTW[[nasin nanpa pona|<sup>[nnp]</sup>]])</small> la, kulupu NASA li toki e ni: "jan Li Wasuman en jan Pikuta Kulapa en jan Kisina Ku en jan Sewemi Ansen li jan tawa pi tawa mun Atemi nanpa tu. jan Li Wasuman li jan lawa."<ref>{{tan sona|linja=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/|nimi tan kepeken toki tan=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis|jan=jan Claire A. O'Shea|kulupu toki=kulupu NASA|toki tan=toki Inli|tenpo=2023-04-03|tenpo lukin=2026-04-12}}</ref>
== tawa ==
=== open tawa ===
tawa mun Atemi nanpa tu li open e pali ona li tawa sewi lon tenpo 22:35:12 [[ma tenpo UTC|UTC]] lon {{ts|2026-04-01}} <small>(</small><small>MAMLW[[nasin nanpa pona|<sup>[nnp]</sup>]])</small> tan {{lipu li ala|tomo Kenesi pi tawa mun|Q48821}}.<ref name="open-tawa">{{tan sona|linja=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/|nimi tan kepeken toki tan=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission|jan=jan Lauren E. Low|kulupu toki=kulupu NASA|toki tan=toki Inli|tenpo=2026-04-01|tenpo lukin=2026-04-07}}</ref>
=== tawa poka ===
[[sitelen:Earthset (art002e009288).jpg|thumb|right|ni li sitelen ''Earthset'' (toki pona la ''tawa anpa ma''). jan Kisina Ku li pali e sitelen ni lon {{ts|2026-04-06}} <small>(</small><small>MAMLW[[nasin nanpa pona|<sup>[nnp]</sup>]])</small>.]]
ona li tawa poka pi [[mun poka]] lon {{ts|2026-04-06}} <small>(MAMLW[[nasin nanpa pona|<sup>[nnp]</sup>]])</small>.<ref name="open-tawa" /> jan pi tawa mun li lukin e mun li pali e [[sitelen suno]] mute. ona li kama sona e mun tan ni.
[[sitelen:Artemis I map October 2021.jpg|thumb|nasin pi Atemi nanpa tu: (1): tawa sewi; (2): lawa li weka e palisa suli; (3): ilo lawa li weka e ilo suli lon lawa; (4): lawa li pona e nasin tawa ona tan ma; (5): ilo suli li open lon lawa la, lawa li kama lon sike poka pi ma sewi; (6): jan tawa pi tawa mun li kepeken ilo lawa la, ona li tawa e ilo lawa. (7): ilo sewi lete pi tenpo awen (ICPS) li seli. ilo lawa li weka e ona; (8): jan pi tawa mun li alasa pona e nasin tawa; (9): ilo sewi pi ilo lawa li seli mute la, ilo li tawa suli lon poka mun; (10): nasin pi ilo lawa li sike e mun. tenpo pi nasin ni li suno nanpa 4; (11): ilo lawa li kama lon monsi mun tan ma; (12): tenpo open la, ilo lawa li tawa ma; (13): ilo lawa li kipisi e wan pi jan e wan pi sewi. wan pi sewi li weka; (14): ilo pi jan li kama e kon pi ma; (15): ilo pi jan li kama en telo suli la, jan li pakala ala.]]
jan li tawa weka tan ma la, jan pi tawa mun li kama jan pi weka nanpa wan lon {{ts|2026-04-06}} <small>(</small><small>MAMLW[[nasin nanpa pona|<sup>[nnp]</sup>]])</small>. suli pi weka ona li [[suli Kilometa]] 406,771 <small>(</small><small>MMAMMMLTAMMMLLW[[nasin nanpa pona|<sup>[nnp]</sup>]])</small>. tenpo pini la, jan pi weka nanpa wan li jan tawa pi {{lipu li ala|tawa mun Apolo nanpa luka luka tu wan|Q182252}}.<ref>{{tan sona|linja=https://www.nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-eclipses-record-for-farthest-human-spaceflight/|nimi tan kepeken toki tan=NASA’s Artemis II Crew Eclipses Record for Farthest Human Spaceflight|jan=jan Jessica Taveau|kulupu toki=kulupu NASA|toki tan=toki Inli|tenpo=2026-04-06|tenpo lukin=2026-04-12}}</ref>
=== kama sin ===
ona li kama sin tawa ma, li tawa anpa lon [[telo suli Pasipi]] lon tenpo 00:07:27 [[ma tenpo UTC|UTC]] lon {{ts|2026-04-11}} <small>(</small><small>MAMLW[[nasin nanpa pona|<sup>[nnp]</sup>]])</small>.<ref>{{tan sona|linja=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-welcomes-record-setting-artemis-ii-moonfarers-back-to-earth/|nimi tan kepeken toki tan=NASA Welcomes Record-Setting Artemis II Moonfarers Back to Earth|jan=jan Jennifer M. Dooren|kulupu toki=kulupu NASA|toki tan=toki Inli|tenpo=2026-04-10|tenpo lukin=2026-04-12}}</ref> jan ale li pakala ala.
== tan sona ==
{{sona pi tan sona}}
[[kulupu:tawa mun]]
[[kulupu:kulupu pi tawa mun Atemi]]
[[kulupu:nanpa tu]]
{{DEFAULTSORT:Atemi nanpa tu, tawa mun}}
b7csp41t1n04wvza5tqiuyis9uftgeg
jan:Ilo leko
2
10953
71135
65995
2026-09-01T08:54:47Z
Cabayi
3386
jan Cabayi li ante e nimi pi lipu "[[jan:Anywaydun]]" tawa lipu "[[jan:Ilo leko]]": Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Anywaydun|Anywaydun]]" to "[[Special:CentralAuth/Ilo leko|Ilo leko]]"
65995
wikitext
text/x-wiki
{{#babel:en-N|en-GB-N|en-US-4|zh-Hans-2|zh-Hans-SG-2|zh-Hans-CN-2|zh-Hant-1|tok-3|ms-0|ta-0|ru-0|es-0|fr-0|ja-0|eo-0|ipa-3|javascript-2}}
toki! mi '''leko Leki''' anu '''jan Aniwetan''' a! mi lon [[ma Sinkapo]].
toki pona li pona tawa mi. mi la lipu Wikipesija li musi. ni la, mi wile pona e ona. mi sona e toki ante. ni li [[toki Inli]] li [[toki Sonko]]. taso, mi sona lili e toki Sonko.
sina wile lukin e ni lon toki ante la, o tawa [[m:User:Anywaydun]].
[[en:User:Anywaydun]]
5wb76tue8wymenli7gco9oi15gkjr44
71137
71135
2026-09-01T11:17:34Z
Ilo leko
2798
/* */
71137
wikitext
text/x-wiki
{{#babel:en-N|en-GB-N|en-US-4|zh-Hans-2|zh-Hans-SG-2|zh-Hans-CN-2|zh-Hant-1|tok-3|ms-0|ta-0|ru-0|es-0|fr-0|ja-0|eo-0|ipa-3|javascript-2}}
toki! mi '''ilo leko Leki''' a! mi lon [[ma Sinkapo]].
toki pona li pona tawa mi. mi la lipu Wikipesija li musi. ni la, mi wile pona e ona. mi sona e toki ante. ni li [[toki Inli]] li [[toki Sonko]]. taso, mi sona lili e toki Sonko.
sina wile lukin e ni lon toki ante la, o tawa [[m:User:ilo leko]].
[[en:User:ilo leko]]
----
== nimi ==
nimi ante la:
* nimi mi lon tenpo pini li nimi [[User:Anywaydun|Anywaydun]].
* nimi ''ilo leko'' li tan nimi "ilo leko Leki".
* mi wile e ni: sina sitelen e nimi mi kepeken sitelen lili (ni la, ''ilo leko'').
5zab35lzdhz3ilgdefsj3njcjd5opu5
ma Sensa en ma Lusi li utala tan tenpo sike nanpa 1700 tawa tenpo sike nanpa 1721
0
11201
71037
65390
2026-09-01T01:04:17Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:utala pi ma Lusi]]
71037
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona utala
|nimi utala=ma Sensa en ma Lusi li utala tan tenpo sike nanpa 1700 tawa tenpo sike nanpa 1721
|sitelen=[[sitelen:Marten's Poltava.jpg|285x285px]]
|toki pi anpa sitelen=utala pi {{lipu li ala|ma tomo Potawa|Q156747}}|tenpo open=tenpo sike nanpa 1700|tenpo pini=tenpo sike nanpa 1721|ma=ma poka pi [[telo suli Palito]]|tan=[[ma Sensa]] en ma pi [[ma Elopa lete]] li wile e ma poka pi telo suli Palito|ante=ma Lusi li kama jo e ma mute<br>ma Sensa li kama lili|kulupu utala nanpa wan=[[ma Sensa]]|kulupu utala nanpa tu=ma Lusi<br>{{lipu li ala|kulupu pi ma Tansi en ma Nosiki|Q62651}}<br>[[ma Juke]], {{lipu li ala|ma Sasan|Q1202}}<br>{{lipu li ala|ma Sepopolita|Q172107}}|jan lawa nanpa wan={{lipu li ala|jan Ka nanpa 12|Q52934}}<br>{{lipu li ala|jan Olika Elenula|Q52933}}<br>{{lipu li ala|jan Pesi nanpa 1|Q52934}}<br>{{lipu li ala|jan Ka Kota Lase|Q434380}}|jan lawa nanpa tu={{lipu li ala|jan Po nanpa 1|Q8479}}|weka nanpa wan=utala la, jan 25 000 li moli<br>
jan 175 000 li moli tan ni: [[wile moku]], [[jaki sijelo]]|weka nanpa tu=ma Lusi: jan 120 000<br>kulupu pi ma Tansi en ma Nosiki: jan 60 000<br>ma Sasan en ma Sepopolita: tan jan 14 000 tawa jan 20 000|lon ala lon=lon ala|jan utala pi nanpa wan=tan jan 77 000 tawa jan 135 000|jan utala pi nanpa tu=ma Lusi: jan 170 000<br>kulupu pi ma Tansi en ma Nosiki: jan 40 000<br>ma Sasan en ma Sepopolita: jan 170 000}}
'''[[ma Sensa]] en [[ma Lusi]] li utala tan [[tenpo sike]] nanpa 1700 tawa tenpo sike nanpa 1721'''. utala ni li jo e nimi ante: e {{nimi ijo|utala lete|Се́верная война́|toki Lusi}} e {{nimi ijo|utala pi ma Seja|Свейская война|toki Lusi}} e {{nimi ijo|utala lete suli|toki Sensa|Stora nordiska kriget}} e utala lete nanpa 3. ma Sensa en kulupu pi ma mute li utala. ma mute li ni: ma Lusi, {{lipu li ala|kulupu pi ma Tansi en ma Nosiki|Q62651}}, [[ma Juke]], {{lipu li ala|ma Sasan|Q1202}}, {{lipu li ala|ma Sepopolita|Q172107}}, ma ante mute. utala li tan ma poka pi [[telo suli Palito]] en {{lipu li ala|ma Palito|Q39731}}.
utala li pini la, ma Sensa li anpa. ma Lusi li kama jo e ma mute e ma poka pi telo suli Palito. ma Lusi li kama jo e nimi {{nimi ijo|{{lipu li ala|ma Lasikaja Inpelija|Q34266}}|Россійская Имперія|toki Lusi}}. ma Lusi li ante e [[ma tomo lawa]] la, [[ma tomo Sanpisipu]] li ma tomo lawa.
[[kulupu:utala pi ma Lusi]]
[[kulupu:ma Sensa]]
1apczt2213y2v8gkal4ptbm4uij7as0
nasin Isilami
0
11220
70992
65440
2026-08-31T21:33:40Z
EmausBot
1362
Fixing double redirect from [[nasin sewi Isilami]] to [[nasin sewi Isilan]]
70992
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[nasin sewi Isilan]]
r35m5bnmc8z1lqlhzdei8osbbxxjvap
tomo tawa mun Peketunwapa nanpa tu
0
11553
71118
67353
2026-09-01T03:43:31Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ma Tosi Nasi]] [[kulupu:nanpa tu]]
71118
wikitext
text/x-wiki
[[File:Esquema_de_la_V-2.jpg|thumb|sitelen sona pi tomo tawa mun Peketunwapa nanpa tu]]{{nimi ijo|'''tomo tawa mun Peketunwapa nanpa tu'''|Vergeltungswaffe 2|toki Tosi}} li tomo tawa mun li ilo utala kama [[ma Tosi Nasi]].
[[kulupu:tomo tawa mun]]
[[kulupu:ma Tosi Nasi]]
[[kulupu:nanpa tu]]
s2ogu9ybfnukq2z6kzk5kpwwpocfcor
olin pi unpa ala
0
11751
71082
67513
2026-09-01T02:48:13Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:olin]] [[kulupu:unpa ala]]
71082
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Plato i sin akademi, av Carl Johan Wahlbom (ur Svenska Familj-Journalen).png|thumb|[[jan Paton]] li pana sona e nasin ni.]]'''olin pi unpa ala''' li [[olin]], li kama ala tan wile [[unpa]].
{{lili ike}}
[[kulupu:olin]]
[[kulupu:unpa ala]]
ghog618y04m01dz2wedbg2bkuzjb407
wan mu
0
11952
71029
68597
2026-09-01T00:52:48Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:sona pi mu toki]] [[kulupu:wan]]
71029
wikitext
text/x-wiki
[[sona pi mu toki]] la, '''wan mu''' li wan pi [[kalama]] [[uta]], li ante pona. jan li toki uta la, wan mu li kipisi pi lili nanpa wan. toki uta jan la, wan mu li [[mu open]] anu [[mu pini]]. [[toki luka]] la, wan mu li sama tawa wan.
ona en [[kalama wan toki]] li ante ni: wan mu la, jan sona li alasa e ni: mu li seme, li lon kepeken nasin seme? kalama wan toki la, jan sona li alasa e ni: mu ni li lon nimi la, ona li ''kalama''. ni la, kalama li pana e kon seme? ona li ante seme e nimi?
[[kulupu:sona pi mu toki]]
[[kulupu:wan]]
lm14iq7j81gjs26mpr2rtuq88kkijsn
sona pi mu toki
0
11955
71030
69506
2026-09-01T00:54:51Z
Lovelano
1473
+[[kulupu:sona pi mu toki]]
71030
wikitext
text/x-wiki
{{kon ante|||sona pi kalama toki}}'''sona pi mu toki''' li kipisi pi [[sona toki]]. jan pi sona ni li alasa sona e [[kalama]] pi toki uta jan ([[wan mu]]), e nasin pi lon ona, e nasin pi kute ona, e nasin pi pilin ona.
ante la, [[sona pi kalama toki]] li alasa sona e ni: mu/kalama toki li pana e kon sona seme?
[[kulupu:sona pi mu toki]]
[[kulupu:mu]]
4a9kis42dlczlnppoh2tg05s7bxjowh
71032
71030
2026-09-01T00:55:46Z
Lovelano
1473
- [[kulupu:mu]]
71032
wikitext
text/x-wiki
{{kon ante|||sona pi kalama toki}}'''sona pi mu toki''' li kipisi pi [[sona toki]]. jan pi sona ni li alasa sona e [[kalama]] pi toki uta jan ([[wan mu]]), e nasin pi lon ona, e nasin pi kute ona, e nasin pi pilin ona.
ante la, [[sona pi kalama toki]] li alasa sona e ni: mu/kalama toki li pana e kon sona seme?
[[kulupu:sona pi mu toki]]
072fpa0abk41tl9o3sz7u2k7oi5eepm
ilo Kulon
0
12202
70997
70238
2026-08-31T23:50:33Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
70997
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Google Chrome icon (February 2022).svg|thumb|sitelen nimi pi ilo Kon]]
{{nimi ijo|'''ilo Kon'''|Chrome|toki Inli}} li [[ilo lukin pi lipu ilo]] tan [[kulupu Kuko]].
jan li kepeken e ona lon [[ilo Winto]] anu [[ilo Makinto]] anu [[ilo Linu]] anu [[ilo Antowi]] anu ilo mute.<ref>{{tan sona|toki tan=ja|linja=https://support.google.com/chrome/a/answer/7100626?hl=ja|tan=Chrome ブラウザのシステム要件 - Chrome Enterprise and Education ヘルプ|tenpo lukin=2026-07-31|linja sama=http://web.archive.org/web/20260418101828/https://support.google.com/chrome/a/answer/7100626?hl=ja|tenpo sama=2026-04-18}}</ref>
ona li kepeken e {{lipu li ala|ilo Pulin|Q9603949}}.
== mute jan ==
jan mute mute li kepeken e ilo Kon. tenpo sike 2026 la, jan sama 70 tan jan 100 li kepeken e ona.<ref>https://gs.statcounter.com/</ref>
== tenpo pini ==
tenpo sike nanpa 2008 la, [[kulupu Kuko]] li pana e ona tawa [[ilo Winto]].<ref>{{tan sona|toki tan=ja-jp|linja=https://blog.google/intl/ja-jp/products/android-chrome-play/2008_09_google-chrome/|tan=Google Chrome をリリースしました|tenpo=2008-09-03|tenpo lukin=2026-07-10}}</ref>
tenpo sike nanpa 2010 la, kulupu Kuko li pana e ona tawa [[ilo Linu]] en [[ilo Makinto]].<ref>{{tan sona|toki tan=ja-jp|linja=https://blog.google/intl/ja-jp/products/android-chrome-play/2010_05_chrome/|tan=進化を続ける Chrome。より速くなった新バージョンを提供します|tenpo=2010-05-26|tenpo lukin=2026-07-10}}</ref>
ilo Kon li kepeken e {{lipu li ala|ilo Wepuki|Q654034}} tan [[kulupu Apa]]. taso, lawa pi kulupu Kuko en lawa pi kulupu Apa li ante. tenpo sike 2013 la, kulupu Kuko li pali e ilo {{lipu li ala|ilo Pulin|Q9603949}} tan ilo Wepuki.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Google|toki tan=en|linja=https://blog.chromium.org/2013/04/blink-rendering-engine-for-chromium.html|tan=Blink: A rendering engine for the Chromium project|tenpo lukin=2026-07-10}}</ref>
== tan sona ==
<references />
[[kulupu:kulupu Kuko]]
[[kulupu:ilo lukin pi lipu ilo]]
p64laq3t457lslddth9ppknfrp84f37
lipu lon
0
12232
71089
69412
2026-09-01T02:58:33Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:sona lon]]
71089
wikitext
text/x-wiki
'''lipu lon''' li [[lipu pi sona nanpa]] li lon [[sona pi alasa lon]]; kin la, jan li pali e ni lon [[nasin pali pi jan Pu]], lon [[pali nanpa pi jan Pu]], lon [[nasin toki pi toki lon]]. taso la, lipu lon li ken pana e ni: toki lon li [[lon kiwen]] (lon pi nanpa ante ale).
== ilo ==
lipu lon li ken lon e [[sama lon]] mute. o lukin e lipu ni:
{| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;"
|+ <math>(p\rightarrow q)\equiv(\neg p\vee q)</math>
|- style="background:paleturquoise"
! style="width:12%" | <math>p</math>
! style="width:12%" | <math>q</math>
! style="width:12%" | <math>\neg p</math>
! style="width:12%" | <math>\neg p\vee q</math>
! style="width:12%" | <math>p\rightarrow q</math>
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|}
ni li pana la, lon pi toki <math>p\rightarrow q</math> li seme lon pi toki <math>\neg p\vee q</math>.
=== lipu lon pi ilo lupa lon ===
anpa ni la, lipu lon li pana e kon pi ilo lupa lon 6. ni li jo e nanpa nimi pi jan Pu ni: nimi P en nimi Q:
{| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto; text-align:center;"
|-
! <math>P</math> || <math>Q</math> || <math>P\and Q</math> || <math>P\vee Q</math> || <math>P\uparrow Q</math> || <math>P\downarrow Q</math> || <math>P\nleftrightarrow Q</math> || <math>P\leftrightarrow Q</math>
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| colspan="2" |nimi<br />(pali lon)
| pali [[pali pi wan lon|AND]]<br />(wan lon)
| pali [[pali li tu lon|OR]]<br />(tu lon)
| pali [[pali pi wan ala lon|NAND]]<br />(wan ala lon)
| pali [[pali pi tu ala lon|NOR]]<br />(tu ala lon)
| pali [[pali pi ante lon|XOR]]<br />(sama ala lon)
| pali [[pali pi sama lon (sona pi alasa lon)|XNOR]]<br />(sama lon)
|-
| colspan="8" |
''tan'' {{poki kule|#9EFF9E|L}} ''li'' '''lon''' ''tan'' {{poki kule|FFC7C7|A|}} ''li'' '''ala'''
|}
=== lipu lon lili pi ni: pali pi ijo tu ===
pali pi ijo tu la, jan li kepeken e lipu lon. [[nasin pali pi jan Pu]] la, ni li seme ni:
{|
!
!
{| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto; text-align:center;"
!∧
!T
!F
|-
!T
|{{poki kule|#9EFF9E|L}}
|{{poki kule|FFC7C7|A|}}
|-
!F
|{{poki kule|FFC7C7|A|}}
|{{poki kule|FFC7C7|A|}}
|}
!
!
{| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto; text-align:center;"
!∨
!T
!F
|-
!T
|{{poki kule|#9EFF9E|L}}
|{{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
!F
|{{poki kule|#9EFF9E|L}}
|{{poki kule|FFC7C7|A|}}
|}
|}
pali li ante ijo la, sitelen ni li pona.
== nasin pi sitelen lipu ==
lipu soto la, ni li [[lon nimi]]. jan ante li jo nasin ante pi wan lipu.
=== nasin pi ante lon ===
jan Li Asi lon [[tomo sona Landa]] li pana e nasin ni:
# nasin pi sitelen la, o sitelen e lon nimi (nanpa ni li sama nanpa toki).
# ''n'' li nanpa pi lon nimi la, nanpa palisa li 2<sup>''n''</sup> (lon nimi tu wan la, 2<sup>3</sup> = 8).
# open la, o sitelen ante lon teje pi lon nimi e '''L''' e '''A'''.
# tenpo poka la, o ante soto o sitelen ante e '''L''' tu e '''A''' tu.
# tenpo poka tawa pini la, o ante soto o sin sitelen ante e '''L''' sin pi mute tu e '''A''' sin pi mute tu.
asin ni la, lipu lon anpa li pana e {{nanpa|''P'' → (''Q'' ∨ ''R'' → (''R'' → ¬''P''))}}. [[jan Sitipen Ko Kilin]] li pali e ni:
{| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;"
|-
! <math>P</math>
! <math>Q</math>
! <math>R</math>
! <math>P\rightarrow (Q\vee R\rightarrow(R\rightarrow \neg P))</math>
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|}
== suli pi lipu lon ==
nanpa pi lon nimi li ''n'' la, nanpa pi lon ken li 2<sup>''n''</sup>''.'' lon nimi ante la, pali li ken jo e lon e ala. nanpa pi lon nimi li ''n'' la, nanpa pi pali ken li 2<sup>2<sup>''n''</sup></sup>''.'' ni li [[pali pi sewi tu nanpa]].
{| class="wikitable" style="text-align:right;"
!''n''
!2<sup>''n''</sup>
! colspan="2" |2<sup>2<sup>''n''</sup></sup>
|-
|0
|1
| style="border-right:0px solid transparent;" |2
| style="border-left:0px solid transparent;" |
|-
|1
|2
| style="border-right:0px solid transparent;" |4
| style="border-left:0px solid transparent;" |
|-
|2
|4
| style="border-right:0px solid transparent;" |16
| style="border-left:0px solid transparent;" |
|-
|3
|8
| style="border-right:0px solid transparent;" |256
| style="border-left:0px solid transparent;" |
|-
|4
|16
| style="border-right:0px solid transparent;" |65,536
| style="border-left:0px solid transparent;text-align:left;" |
|-
|5
|32
| style="border-right:0px solid transparent;" |4,294,967,296
| style="border-left:0px solid transparent;text-align:left;" |≈ 4.3{{x10^|9}}
|-
|6
|64
| style="border-right:0px solid transparent;" |18,446,744,073,709,551,616
| style="border-left:0px solid transparent;text-align:left;" |≈ 1.8{{x10^|19}}
|-
|7
|128
| style="border-right:0px solid transparent;" |{{Val|340282366920938463463374607431768211456|fmt=commas}}
| style="border-left:0px solid transparent;text-align:left;" |≈ 3.4{{x10^|38}}
|-
|8
|256
| style="border-right:0px solid transparent;" |{{Val|115792089237316195423570985008687907853269984665640564039457584007913129639936|fmt=commas}}
| style="border-left:0px solid transparent;text-align:left;" |≈ 1.2{{x10^|77}}
|}
lipu lon pi lon nimi tu wan anu mute la, ijo li ken lili pana e ni.
== lipu pali ==
lipu lon li pana e pali lon la, ni li ken pona. ni li ken toki e ''lipu pali'' tan ni: ijo li ante e ''lipu lon''. sama la, lon nimi G li ken kepeken e pali XOR, li ala e lon nimi X. ante la, lon nimi G li ala a, pana li lon nimi X; kin la, lon nimi G li lon la, pana li <math display="inline">\neg X</math>. lipu pali ni li ni:
{| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;"
!<math>G</math>
!<math>G\nleftrightarrow X</math>
|-
|A
|<math>X</math>
|-
|L
|<math>\neg X</math>
|}
kin la, [[ilo wan pi mute]] li wan e 4 tawa 1 li kepeken e pana insa <math>S_0</math>, e pana insa <math>S_1</math>, e pana sona ''A'', e pana sona ''B'', e pana sona ''C'', e pana sona ''D'', e pana weka ''Z'' (o lukin e sitelen)''.'' ona li jo e lipu pali ni:
[[File:Multiplexer_4-to-1.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Multiplexer_4-to-1.svg|thumb|ilo wan pi mute li wan e 4 tawa 1.]]
{| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;"
!<math>S_1</math>
!<math>S_0</math>
!''Z''
|-
|A
|A
|''A''
|-
|A
|L
|''B''
|-
|L
|A
|''C''
|-
|L
|L
|''D''
|}
== lipu lon pi pali palisa ==
=== lipu suli ===
nil la, lipu suli li pana e kon pi pali ken. pali lon 16 ni li jo e nanpa nimi pi jan Pu ni: nimi '''''p''''' en nimi '''''q''''':
{| class="wikitable" style="margin:left margin:1em auto 1em auto; text-align:center;"
|-
! <math>p</math> || <math>q</math>
! style="background:black" |
![[Contradiction|<math>\bot</math>]]||[[Logical NOR|<math>p\downarrow q</math>]]||[[Converse nonimplication|<math>p\nleftarrow q</math>]]||[[Negation|<math>\neg p</math>]]||[[Material nonimplication|<math>p\nrightarrow q</math>]]||[[Negation|<math>\neg q</math>]]||[[Exclusive or|<math>p\nleftrightarrow q</math>]]||[[Sheffer stroke|<math>p\uparrow q</math>]]||[[Logical conjunction|<math>p\and q</math>]]||[[Logical biconditional|<math>p\leftrightarrow q</math>]]||[[Projection (set theory)|<math>q</math>]]||[[Material conditional|<math>p\rightarrow q</math>]]||[[Projection (set theory)|<math>p</math>]]||[[Converse (logic)|<math>p\leftarrow q</math>]]||[[Logical disjunction|<math>p\vee q</math>]]||[[Tautology (logic)|<math>\top</math>]]
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
| style="background:black" | || {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}
| style="background:black" | || {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
| style="background:black" | || {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}
| style="background:black" | || {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}|| {{poki kule|FFC7C7|A|}}|| {{poki kule|#9EFF9E|L}}
|-
| colspan="19" style="background:black" |
|-
| colspan="2" style="background: #;" |{{abbr|Com|ante ijo}}
| style="background:black" | || ✔ || ✔ || || || || || ✔ || ✔ || ✔ || ✔ || || || || || ✔ || ✔
|-
| colspan="2" style="background: #;" |{{abbr|Assoc|anti kulupu}}
| style="background:black" | || ✔ || || || || || || ✔ || || ✔ || ✔ || ✔ || || ✔ || || ✔ || ✔
|-
| colspan="2" style="background: #;" |{{abbr|Adj|pali ante}}
| style="background:black" | || <math>\bot</math> || <math>p\downarrow q</math> || <math>p\nrightarrow q</math> || <math>\neg q</math> || <math>p\nleftarrow q</math> || <math>\neg p</math> || <math>p\nleftrightarrow q</math> || <math>p\uparrow q</math> || <math>p\and q</math> || <math>p\leftrightarrow q</math> || <math>p</math> || <math>p\leftarrow q</math> || <math>q</math> || <math>p\rightarrow q</math> || <math>p\vee q</math> || <math>\top</math>
|-
| colspan="2" style="background: #;" | {{abbr|Neg|pali ala}}
| style="background:black" | || <math>\top</math> || <math>p\vee q</math> || <math>p\leftarrow q</math> || <math>p</math> || <math>p\rightarrow q</math> || <math>q</math> || <math>p\leftrightarrow q</math> || <math>p\and q</math> || <math>p\uparrow q</math> || <math>p\nleftrightarrow q</math> || <math>\neg q</math> || <math>p\nrightarrow q</math> || <math>\neg p</math> || <math>p\nleftarrow q</math> || <math>p\downarrow q</math> || <math>\bot</math>
|-
| colspan="2" style="background: #;" | {{abbr|Dual|pali esun}}
| style="background:black" | || <math>\top</math> || <math>p\uparrow q</math> || <math>p\rightarrow q</math> || <math>\neg p</math> || <math>p\leftarrow q</math> || <math>\neg q</math> || <math>p\leftrightarrow q</math> || <math>p\downarrow q</math> || <math>p\vee q</math> || <math>p\nleftrightarrow q</math> || <math>q</math> || <math>p\nleftarrow q</math> || <math>p</math> || <math>p\nrightarrow q</math> || <math>p\and q</math> || <math>\bot</math>
|-
| colspan="2" style="background: #;" |{{abbr|L id|awen soto}}
| style="background:black" | || || || A || || || || A || || L || L || L, A || L || || || A ||
|-
| colspan="2" style="background: #;" |{{abbr|R id|awen leje}}
| style="background:black" | || || || || || A || || A || || L || L || || || L, A || L || A ||
|}
tan ni:
: L = lon.
: A = ala.
: palisa '''Com''' li toki e pali '''op''' la, ni li jo ala jo e [[lon pi ante ijo]] – {{nanpa|1=''P'' op ''Q'' = ''Q'' op ''P''}}.
: palisa '''''Assoc''''' li toki e pali '''op''' la, ni li jo ala jo e [[lon pi ante kulupu]]– {{nanpa|1=(''P'' op ''Q'') op ''R'' = ''P'' op (''Q'' op ''R'')}}.
: palisa '''Adj''' li sitelen e pali '''op2''' la, {{nanpa|1=''P'' op ''Q'' = ''Q'' op2 ''P''}}.
: palisa '''Neg''' li sitelen e pali '''op2''' la, {{nanpa|1=''P'' op ''Q'' = ¬(''P'' op2 ''Q'')}}.
: palisa '''Dual''' li sitelen e [[pali esun]] la, ni li jo e ante L ante A, e ante pali AND ante pali OR.
: palisa '''L id''' li sitelen e [[:en:Left_identity|awen soto]] pali la, ni li jo ala jo e nanpa {{nanpa|1=''I''}} tan ni: {{nanpa|1=''I'' op ''Q'' = ''Q''}}.
: palisa '''R id''' li sitlen e [[:en:Right_identity|awen lete]] pali la, ni li jo ala jo e nanpa {{nanpa|1=''I''}} tan ni: {{nanpa|1=''P'' op ''I'' = ''P''}}.
[[kulupu:sona nanpa]]
[[kulupu:sona pi ilo sona]]
[[kulupu:sona pi alasa lon]]
[[kulupu:sona lon]]
0w869kszltbd0f9ewsjhhnroarvxi5k
toki pi tan lon
0
12256
71109
69560
2026-09-01T03:32:59Z
Lovelano
1473
/* toki ken pi tan lon */ [[kulupu:toki]] [[kulupu:nasin lon]] [[kulupu:tan]]
71109
wikitext
text/x-wiki
'''toki pi tan lon''' ([[toki Inli]]: argument) li jo e [[toki open]] e [[toki pini pi alasa lon | toki pini]]. toki open li lon la, toki pini li lon. toki pi tan lon li pana e sona pona tawa jan, e lon tawa toki pini.
== kule noka pi toki pi tan lon ==
[[sitelen:Nimi pi toki pi tan lon.png|thumb|nimi pi "toki pi tan lon"]]
kule pi toki li toki kiwen li toki ken.
toki open en toki pini [[toki pi jo lon | li jo e lon]].
=== toki kiwen pi tan lon ===
[[toki kiwen pi tan lon]] ([[toki Inli]]: deductive argument) la, toki open li [[kama pi alasa lon]] e lon pi toki pini. tan ni: lon kiwen la, toki open li lon la, toki pini li lon. taso ni li powe: toki open li lon la, toki pini li ala. toki kiwen pi tan lon li ken toki e toki pi "lon awen"
<br>
sama ni: nimi A=B en nimi B=C li lon la, A=C li lon.
anu ni: pipi kon ali li ken sewi (toki open=lon) en soweli pi ken sewi ale li waso (toki open=ala) la, pili kon ali li waso (toki open=lon).
ken pilin la toki open li lon la, ni li wile kama e toki pini; kin la, ni li lon kiwen.
====kule pi toki kiwen====
kule pi toki kiwen ([[toki Inli]]: validity) la, toki kiwen pi tan lon li ken lon kiwen ([[toki Inti]]: valid) anu ken lon ko ([[toki Inli]]: invalid). toki li lon kiwen la, nimi "toki open li lon" en nimi "toki pini li ala" li ken ala, lon ken pi ale ma; kin la, lon ko la, nimi "toki open li lon" en nimi "toki pini li ala" li ken lon, lon ma.
sama ni:
* ''jan Elina ale li jan, en jan ale li ken moli la, jan Elina ale li ken moli.''
ni li lon kiwen tan ni: toki open li lon la, toki pini li lon.
* ''jan Elina li lon li jan sona pi alasa sona, en jan sona pi alasa sona li lon li ike la, jan Elina li lon li ike.'' ni li lon ko tan ni: jan sona ike li ken ale lon ma ante.
* ''mi ale li pakala anu mi ale li pona la; mi ale li pona ala la, mi ale li pakala.'' ni li lon kiwen.
* ''jan li lon li jan esun la; jan esun li lon li esun pona la, jan li lon li esun pona.'' ni li lon ko tan ante ni:
** ''jan li lon li moku e kasi la; soweli pi moku kasi li lon li soweli wawa la, jan li lon li soweli wawa.'' ni li lon ko.
====kule pi lon pona====
toki pi tan lon li lon kiwen la, toki pini li lon la, toki pi tan lon li lon pona ([[toki Inli]]: sound).
===toki ken pi tan lon===
toki ken pi tan lon ([[toki Inli]]: inductive reasoning) li toki e ni: ken pi toki pini li kama e lon pi toki pini.
[[kulupu:toki]]
[[kulupu:tan]]
[[kulupu:sona]]
5mzva3jns6g74jsihbo6en8b3u4rw71
nasin pi toki tu wan
0
12263
71110
69595
2026-09-01T03:34:41Z
Lovelano
1473
/* sijelo Paloko (AOO-2) */ [[kulupu:nasin sona]] [[kulupu:toki]] [[kulupu:tu wan]]
71110
wikitext
text/x-wiki
'''nasin pi toki tu wan''' ([[toki Inli]]: syllogism, [[toki weka Elena]]: συλλογισμός, syllogismos, 'toki pini; toki pi pali lon') li [[toki pi tan lon]] kepeken [[pali pi lon kiwen]] tawa [[toki pi tawa lon| toki pini]] tan [[toki pi jo lon | toki]] lon tu.
sama ni: jan sona e toki "jan ali li ken moli" (toki open suli) e toki "[[jan Sokate]] li jan" (toki open lili) la, jan li ken sona e ni: jan Sokate li ken moli. nasin li sitelen e linja tu wan ni:
<blockquote><poem>
jan ali li ken moli la;
jan Sokete li jan la;
tan ni la, jan Sokate li ken moli.
</poem></blockquote>
tenpo weka la, nasin tu li lon: [[nasin pi alasa sona | nasin toki pi jan Alitotele]] en [[nasin Sotowa| nasin toki pi nasin Sotowa]]
== kule ==
nasin pi toki tu wan li jo e toki tu wan ni: toki open tu en toki pini. kule noke pi nasin toki li ni: ''nasin toki kule'' en ''[[nasin toki pilin]]'' en ''[[nasin toki tu]]''
== kule lili pi nasin toki kule ==
nasin toki kule li jo e sijelo ni (I - toki insa, L - toki lawa, P - toki pali):
:'''toki open suli''': I ale li P.
:'''toki open lili''': L ale li I.
:'''toki pini''': S ale li P.
toki open en toki pini li ken jo e sijelo ni: A anu E anu I anu O (o lukin e lipu anpa).
{| class="wikitable"
|-
! nimi !! toki lawa !! toki mute !! toki linja !! toki pali !! kule !! sama
|-
| A|| L|| ali|| li || P || pona ale || jan ali li ken moli.
|-
| E|| L || li lon ala || li || P || weka ale || jan li lon ala li ale pona
|-
| I|| L || li lon || li || P || pona lon || jan li lon li jo sijelo pona.
|-
| O|| L || li lon || li || P ala || weka lon || jan li lon li ike ala.
|}
lon lipu ''[[:en:Prior_Analytics|Prior Analytics]]'' la, jan Alitotele li pali e sitelen A, B, C (sitelen Elena Alupa, Wita, Kanma).
lipu anpa ni li jo e sijelo e sitelen lili e sama pi nasin lon.
{| class="wikitable"
|-
! sijelo !! sitelen lili !! nasin lon
|-
| A ali li B || AaB || <math>\forall x. A(x) \rightarrow B(x)</math> ''anu'' <math>\neg \exist x. A(x) \land \neg B(x)</math>
|-
|A li lon ala li B ||AeB || <math>\neg \exist x. A(x) \land B(x)</math> ''anu'' <math>\forall x. A(x) \rightarrow \neg B(x)</math>
|-
|A li lon li B ||AiB || <math>\exist x. A(x) \land B(x)</math>
|-
|A li lon li B ala||AoB|| <math>\exist x. A(x) \land \neg B(x)</math>
|}
sijelo toki pi toki pini li L-P la, sijelo toki 4 li ni:
{| class="wikitable"
|
!sijelo #1
!sijelo #2
!sijelo #3
!sijelo #4
|-
!toki open suli
|I-P
|P-I
|I-P
|P-I
|-
!toki open lili
|L-I
|L-I
|I-L
|I-L
|}
sijelo lon pi nasin toki kule li ni:
{| class="wikitable"
!sijelo #1
!sijelo #2
!sijelo #3
!sijelo #4
|-
|P'''a'''p'''a'''l'''a'''
|K'''e'''s'''a'''l'''e'''
|T'''a'''s'''i'''s'''i'''
|K'''a'''l'''e'''m'''e'''
|-
|K'''e'''l'''a'''l'''e'''
|K'''a'''m'''e'''t'''e'''
|S'''i'''s'''a'''m'''i'''
|S'''i'''m'''a'''t'''i'''
|-
|T'''a'''l'''i'''w'''i'''
|P'''e'''s'''i'''n'''o'''
|P'''e'''l'''i'''s'''o'''n
|P'''e'''s'''i'''s'''o'''n
|-
|P'''e'''l'''i'''j'''o'''
|P'''a'''l'''o'''k'''o'''
|P'''o'''k'''a'''t'''o'''
|''K'''a'''l'''e'''m'''o'''''
|-
|''P'''a'''p'''a'''l'''i'''''
|''K'''e'''s'''a'''l'''o'''''
|''P'''e'''l'''a'''t'''o'''n''
|''P'''e'''s'''a'''p'''o'''''
|-
|''K'''e'''l'''a'''l'''o'''''
|''K'''a'''m'''e'''t'''o'''''
|''T'''a'''l'''a'''s'''i'''''
|''P'''a'''m'''a'''l'''i'''''
|}
=== sama ni: ===
==== sijelo Papala (AAA-1) ====
{{SyllogismSentences|jan ale li ken moli. (IaP)|jan Elina ali li jan. (LaI)|jan Elina ali li ken moli. (LaP)}}
==== sijelo Kelale (EAE-1) ====
sama: sijelo Kesale (EAE-2){{SyllogismSentences|akesi li lon ala li jo e linja sijelo. (IeP)|akesi linja ali li akesi. (LaI)|akesi linja li lon ala li jo e linja sijelo. (LeP)}}
==== sijelo Taliwi (AII-1) ====
sama: Tasisi (AII-3){{SyllogismSentences|kijetesantakalu ali li jo e linja sijelo. (IaP)|soweli li lon li kijetesantakalu. (LiI)|soweli li lon li jo e linja sijelo. (LaP)}}
==== sijelo Pelijo (EIO-1) ====
sama: sijelo Pesino (EIO-2), sijelo Pelison (EIO-3), sijelo Pesison (EIO-4){{SyllogismSentences|pali li lon ala li musi. (IeP)|lukin sitelen li lon li pali. (LiI)|lukin sitelen li lon li musi ala. (LoP)}}
==== sijelo Paloko (AOO-2) ====
{{SyllogismSentences|soweli lili li lon li soweli tomo ala. (IoP)|soweli lili ali li soweli. (IoL)|soweli li lon li soweli tomo ala. (LoP)}}
[[kulupu:nasin sona]]
[[kulupu:toki]]
[[kulupu:tu wan]]
h159fcgd1pr2r0am5wh2srk4r92tyrn
ilo lukin pi sike 2
0
12271
71002
69607
2026-09-01T00:10:16Z
Lovelano
1473
+[[kulupu:ilo lukin]], [[kulupu:sike]]
71002
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:2023 Okulary korekcyjne.jpg|thumb|sitelen ona]]
[[lukin|oko]] jan li ike la, jan li kepeken e '''ilo lukin pi sike 2'''.
== jo ona ==
ona li jo e sike 2 pi [[kiwen kon]] anu [[kiwen tan telo kiwen]] e palisa.
sike 2 li lon poka oko. palisa li lon [[kute]] 2.
== tenpo pini ==
tenpo sike nanpa sama 1200 la, jan li lawa e [[kiwen kon]] tawa oko ike. taso, tenpo ona la, jan li jo e ona kepeken luka.
tenpo sike nanpa sama 1300 la, jan mute li lukin e [[lipu toki]] li wile e ilo tawa oko ike.
[[kulupu:ilo lukin]]
[[kulupu:sike]]
myd62p7uh9l3wfi6kqk8q9k6wh32klz
71015
71002
2026-09-01T00:33:04Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:sike tu]]
71015
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:2023 Okulary korekcyjne.jpg|thumb|sitelen ona]]
[[lukin|oko]] jan li ike la, jan li kepeken e '''ilo lukin pi sike 2'''.
== jo ona ==
ona li jo e sike 2 pi [[kiwen kon]] anu [[kiwen tan telo kiwen]] e palisa.
sike 2 li lon poka oko. palisa li lon [[kute]] 2.
== tenpo pini ==
tenpo sike nanpa sama 1200 la, jan li lawa e [[kiwen kon]] tawa oko ike. taso, tenpo ona la, jan li jo e ona kepeken luka.
tenpo sike nanpa sama 1300 la, jan mute li lukin e [[lipu toki]] li wile e ilo tawa oko ike.
[[kulupu:ilo lukin]]
[[kulupu:sike tu]]
3mct864gm7453tyr25v69095rarzhgm
ilo mun Supusini nanpa wan
0
12410
71058
70536
2026-09-01T01:34:35Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa wan]]
71058
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Sputnik 1.jpg|alt=|thumb|lukin pi ilo ni]]
{{nimi ijo|'''ilo mun Supusini nanpa wan'''|Спутник-1|toki Lusi|ilo mun nanpa wan|ipa=[ˈsputnʲɪk]}} li [[ilo mun]] nanpa wan lon poka pi sike ma. [[ma Sesesele]] li pana e ilo mun ni lon tenpo suno nanpa tu tu pi tenpo mun nanpa luka luka pi tenpo sike nanpa 1957. tenpo ni la [[utala lete]] li lon la, pana pona pi ilo ni li pakala suli e ma pi pini suno.
[[kulupu:ilo mun]]
[[kulupu:ma Sesesele]]
[[kulupu:utala lete]]
[[kulupu:nanpa wan]]
4vb9us3pes49aji1dubi603lgt250ii
jan:Talun523/sandbox
2
12609
71128
70941
2026-09-01T04:57:19Z
Talun523
3498
71128
wikitext
text/x-wiki
mi pali e lipu.
[[sitelen:Crystal language logo.svg|thumb|sitelen nimi pi toki ilo Kisatalu]]
toki ilo Kisatalu li [[toki ilo]] sama [[toki ilo Lupi]]. jan li kama sona e toki ilo Kisatalu lon tenpo lili.
== tenpo pini ==
jan pali li pali e toki ilo Kisatalu tan ni: jan pali li pilin pona en kepeken e [[toki ilo Lupi]]. taso, toki ilo Lupi li ken ala tawa lon tenpo lili li ken ala tawa wawa. jan pali e pilin e ni: mi mute li pali e toki sin la, mi mute li ken tawa e toki ilo pi sama toki ilo Lupi lon tenpo lili.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=María Inti David|toki tan=en|linja=https://manas.tech/blog/2016/04/01/the-story-behind-crystal/|tan=The story behind #CrystalLang {{!}} Manas.Tech|tenpo=2016-04-01|tenpo lukin=2026-09-01}}</ref>
ni la: tenpo mun nanpa 6 pi tenpo sike nanpa 2011 la, jan pali li open pali e toki ilo Kisatalu. tenpo open la, nimi ona li nimi "Joy" lon toki Inli. taso, tenpo suno sinpin 3 la, jan li pali e nimi sin "Crystal" lon toki Inli.
== kepeken ==
sitelen anpa li [[ilo "toki, ma ale o!"|"toki, ma ale o!"]] lon toki ilo Kisatalu.<ref>{{tan sona|linja=https://crystal-lang.org/reference/1.21/tutorials/basics/10_hello_world.html|tan=Hello World - Crystal|tenpo lukin=2026-09-01}}</ref> ona li sama tawa toki ilo Lupi.<syntaxhighlight lang="crystal">
puts "toki, ma ale o!"
</syntaxhighlight>
20i3q3x58nzu7gc0lvxhxua4w6kwnj1
ilo lukin sewi pi jan Nansi Kesi Loman
0
12613
71005
70945
2026-09-01T00:15:52Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ilo lukin]], [[kulupu:kulupu NASA]]
71005
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:Nancy Grace Roman Space Telescope patch.png|thumb|sitelen lawa pi ilo lukin sewi ni.]]
{{nimi ijo|'''ilo lukin sewi pi jan Nansi Kesi Loman'''|Nancy Grace Roman Space Telescope|toki Inli}} anu '''ilo lukin sewi Loman''' li [[ilo lukin pi ijo weka]] lon [[kon mun]] kepeken [[kule lon anpa loje]] tan [[kulupu NASA]]. ona li kama sewi lon suno #30 pi mun #8 pi sike #2026 li alasa lukin e [[ijo pimeja]] e [[wawa pimeja]]. nimi ona li tan [[jan Nansi Kesi Loman]]. ona li jan lawa pi tawa sewi pi kulupu NASA lon tenpo pini, li pali e [[ilo lukin sewi Apu]] <small>''(Hubble Space Telescope)''</small> lon poka pi jan ante.
[[kulupu:ilo lukin]]
[[kulupu:kulupu NASA]]
271vk7fa5jpxhxew0dnff1ka9aqtzux
ilo Kuko
0
12619
70995
2026-08-31T23:44:13Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[ilo Kuko]]" tawa lipu "[[ilo Kuka]]"
70995
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ilo Kuka]]
sietdyghk7ug46ppomdnvp4fspn4lp5
kulupu:lukin
14
12620
70998
2026-08-31T23:55:49Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lsk}}"
70998
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
8g4dkkf1r7rtd5l7rofyh2w0rasatm6
70999
70998
2026-08-31T23:57:45Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:sijelo]]
70999
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:sijelo]]
6c3z8a2qh03fuavloria3s0xz06cmbo
kulupu:ilo lukin
14
12621
71004
2026-09-01T00:11:52Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lsk}} [[kulupu:ilo]] [[kulupu:lukin]]"
71004
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:ilo]]
[[kulupu:lukin]]
45whlwhr2dakuzthr2v9qlnnpcnslpr
kulupu:kulupu NASA
14
12622
71007
2026-09-01T00:19:21Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lsk}} [[kulupu:kulupu jan]] [[kulupu:ma Mewika]] [[kulupu:sona mun]]"
71007
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:kulupu jan]]
[[kulupu:ma Mewika]]
[[kulupu:sona mun]]
oxs9oja4zu9rjmq6tn2lqft3rmt2gxp
kulupu:sona mun
14
12623
71008
2026-09-01T00:21:18Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lsk}} [[kulupu:sona lon]] [[kulupu:mun]]"
71008
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:sona lon]]
[[kulupu:mun]]
e4qguuja8cs52we1ltpnzryqyz5t231
kulupu:ilo mun pi kulupu NASA
14
12624
71010
2026-09-01T00:24:36Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:ilo mun]] [[kulupu:kulupu NASA]]"
71010
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:ilo mun]]
[[kulupu:kulupu NASA]]
0s6ejs0wjir9slfzyvi21c8c3lzv7w4
kulupu:sike tu
14
12625
71014
2026-09-01T00:32:34Z
Lovelano
1473
[kulupu:sike]] [[kulupu:tu]]
71014
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:sike]]
[[kulupu:tu]]
dxve9gd97sip54gv0489g2cp1uvocf7
kulupu:tu
14
12626
71016
2026-09-01T00:34:53Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lsk}} [[kulupu:nanpa]]"
71016
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:nanpa]]
b67i14dwgta47402akxehvpzpr4wfbh
kulupu:utala nanpa wan
14
12627
71020
2026-09-01T00:40:52Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:utala]] [[kulupu:nanpa wan]]"
71020
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:nanpa wan]]
md9dfxlx5fjapgt65jgwgw7842eidqk
kulupu:nanpa wan
14
12628
71022
2026-09-01T00:42:19Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:wan]]
71022
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:wan]]
24gyrn6fvzwmojicf826c688xnzqoxo
kulupu:wan
14
12629
71023
2026-09-01T00:42:42Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nanpa]]
71023
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:nanpa]]
01118o0vpd5rsn90ysyz1s4fero4cv5
kulupu:sona pi mu toki
14
12630
71031
2026-09-01T00:55:16Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:sona toki]] [[kulupu:mu]]"
71031
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:sona toki]]
[[kulupu:mu]]
p5dfjla8zn7aqygcx726b0utng3s2cc
71034
71031
2026-09-01T00:57:10Z
Lovelano
1473
+ {{lsk}}
71034
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:sona toki]]
[[kulupu:mu]]
2hfjqyiju2r8xtm0f3n6e46dkc8yfp4
kulupu:mu
14
12631
71033
2026-09-01T00:56:33Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lsk}} [[kulupu:kalama]]"
71033
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:kalama]]
0c44ebkhpim47z0gt15c444qiymq9is
kulupu:utala pi ma Lusi
14
12632
71038
2026-09-01T01:04:43Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:utala]] [[kulupu:ma Lusi]]"
71038
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:ma Lusi]]
qw9n90fxor2f57kygk6jzqp01rp40ss
kulupu:utala insa
14
12633
71042
2026-09-01T01:08:46Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lsk}} [[kulupu:utala]] [[kulupu:insa]]"
71042
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:insa]]
pxgoqvrol2d9ea4nly8sv1vdgognpov
kulupu:utala pi ma Isale
14
12634
71048
2026-09-01T01:14:48Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:utala]] [[kulupu:ma Isale]]"
71048
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:ma Isale]]
3esro1vsyki8kdezey2332xc0j4gfak
kulupu:utala nanpa tu
14
12635
71055
2026-09-01T01:27:09Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:utala]] [[kulupu:nanpa tu]]"
71055
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:nanpa tu]]
n2261drh941br3jb1nrtsmts77qgtle
kulupu:nanpa tu
14
12636
71056
2026-09-01T01:27:23Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:tu]]"
71056
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:tu]]
5xgwuqmzc6e65xma1e3eziu6wjqvvka
kulupu:kulupu ma utala pi utala suli nanpa tu
14
12637
71061
2026-09-01T01:39:50Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:kulupu ma utala]] [[kulupu:utala suli nanpa tu]]"
71061
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:kulupu ma utala]]
[[kulupu:utala suli nanpa tu]]
404ne3xo7tjp2bhi1jbeokpo8cyxc32
kulupu:kulupu ma utala
14
12638
71062
2026-09-01T01:40:23Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:kulupu ma]] [[kulupu:nasin utala]]"
71062
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:kulupu ma]]
[[kulupu:nasin utala]]
gw9v69y7xo6gntj1u8nujpygm95vqst
kulupu:nasin utala
14
12639
71064
2026-09-01T01:41:20Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:nasin jan]] [[kulupu:utala]]
71064
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:nasin jan]]
[[kulupu:utala]]
pcsc809mel10rybdy6bduhxaehz3alk
kulupu:jan lawa pi utala suli nanpa tu
14
12640
71067
2026-09-01T01:46:17Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:jan lawa]] [[kulupu:utala suli nanpa tu]]"
71067
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:jan lawa]]
[[kulupu:utala suli nanpa tu]]
6d8j3zixg06d8ohj29g72u8hy6s2deu
kulupu:lon
14
12641
71080
2026-09-01T02:45:23Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:ijo]]
71080
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:ijo]]
57cj6bio9gvsm3hd0z1w455lih5kl4m
kulupu:unpa ala
14
12642
71083
2026-09-01T02:48:36Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:unpa]] [[kulupu:ala]]
71083
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:unpa]]
[[kulupu:ala]]
a60923zcfnkt0o43128f8vkouoc3l3n
kulupu:lon ala
14
12643
71088
2026-09-01T02:57:43Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:lon]] [[kulupu:ala]]
71088
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:lon]]
[[kulupu:ala]]
jsydym1kl4wqfatvz0agq2cz7p0adb2
kulupu:musi ala
14
12644
71096
2026-09-01T03:07:47Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:musi]] [[kulupu:ala]]
71096
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:musi]]
[[kulupu:ala]]
auonfmo9fssh2ktinfzenq8oou3d2bv
kulupu:pilin insa
14
12645
71097
2026-09-01T03:08:15Z
Lovelano
1473
= [[kulupu:pilin]] [[kulupu:insa]]
71097
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:pilin]]
[[kulupu:insa]]
n2r78iji8v7dwhwp75iez2w73zn86i4
kulupu:insa
14
12646
71098
2026-09-01T03:09:29Z
Lovelano
1473
+ {{lsk}} [[kulupu:ijo]]
71098
wikitext
text/x-wiki
{{lsk}}
[[kulupu:ijo]]
72qfv1e8g770khnxmwpwgrxeljx604o
kulupu:tu tu
14
12647
71104
2026-09-01T03:19:32Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:tu]]
71104
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:tu]]
5xgwuqmzc6e65xma1e3eziu6wjqvvka
kulupu:nasin ante
14
12648
71105
2026-09-01T03:20:31Z
Lovelano
1473
+[[kulupu:nasin]] [[kulupu:sona selo]]
71105
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:nasin]]
[[kulupu:sona selo]]
k2vhyq6v7or6y0jjhiga1rkne6gzfyl
kulupu:nanpa tu wan
14
12649
71112
2026-09-01T03:36:26Z
Lovelano
1473
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "[[kulupu:tu wan]]"
71112
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:tu wan]]
fdkyfjbjdedktstznrr7m4563bvlidh
kulupu:tu wan
14
12650
71113
2026-09-01T03:37:12Z
Lovelano
1473
+ [[kulupu:tu]] [[kulupu:wan]]
71113
wikitext
text/x-wiki
[[kulupu:tu]]
[[kulupu:wan]]
bisbn9hvw1c2cjos0ywtosl1btdcv9d
jan:Anywaydun
2
12651
71136
2026-09-01T08:54:47Z
Cabayi
3386
jan Cabayi li ante e nimi pi lipu "[[jan:Anywaydun]]" tawa lipu "[[jan:Ilo leko]]": Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Anywaydun|Anywaydun]]" to "[[Special:CentralAuth/Ilo leko|Ilo leko]]"
71136
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[jan:Ilo leko]]
mvheeq00ik4gkeqlko2yjd68a2h1w5a