lipu Wikipesija tokwiki https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open MediaWiki 1.47.0-wmf.19 case-sensitive Media ilo toki jan jan la toki pali pali la toki sitelen sitelen la toki MediaWiki MediaWiki la toki kipisi kipisi la toki nasin ilo nasin ilo la toki kulupu kulupu la toki nimi nimi la toki TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk toki Epanja 0 143 71237 71152 2026-09-11T11:57:05Z ~2026-49210-90 7867 mi pana e nimi "ma Elopa" 71237 wikitext text/x-wiki {{nasin toki ike}}{{poki sona toki|nimi toki= toki Epanja |nimi mama=español<br> castellano |kalama=[espaˈɲol]<br> [kasteˈʎano] [kasteˈʝano] [kasteˈjano]| ma = {{toki len |nimi = [[toki Epanja#ma pi toki Epanja|ma pi toki Epanja]] |toki = [[ma Alensina]]<br>[[ma Antola]]<br>[[ma Ekuwato]]<br>[[ma Epanja]]<br>[[ma Ontula]]<br>[[ma Kosalika]]<br>[[ma Kupa]]<br>[[ma Mesiko]]<br>[[ma Sile]]<br>[[ma Palawa]]<br>[[ma Panama]]<br>[[ma Pelu]]<br>[[ma Penesuwela]]<br>[[ma Polipija]]<br>[[ma Tominika]]<br>[[ma Uluwa]]<br>[[ma Katemala]]}} |kulupu toki=Palata Elopa |ISO 639-1= es |ISO 639-2= spa |ISO 639-3= spa |nasin sitelen=[[sitelen Lasina]] |sitelen ma=[[sitelen:Map Hispanophone-World.svg|250px]] |toki anpa pi sitelen ma={{kule pi kipisi sitelen|#045a8d|toki Epanja li toki lawa nanpa wan. jan mute li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#0674b6|toki Epanja li toki lawa nanpa tu, anu toki lawa nanpa wan lon ni: jan pi mute ala li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#9bbae1|toki Epanja li toki nanpa tu.}} |toki li ni lukin=Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.|kule kulupu=Palata Elopa }} {{nimi ijo|'''toki Epanja'''|español|toki Epanja||ipa=}} anu {{nimi ijo|'''toki Katejano'''|castellano|toki Epanja||ipa=}} li toki pi [[kulupu toki Palata Elopa#toki mute tan toki Lasina|kulupu toki Loma]] li tan [[ma Epanja]]. jan pi ma Epanja en jan mute pi [[ma Amelika seli]] li kepeken ona. jan mute li kepeken ona lon ma ale. ==nimi toki== [[sitelen:Castellano-Español-es.png|thumb|nimi ''español'' lon kule laso en nimi ''castellano'' lon kule loje]] toki ni li jo e nimi tu. ma Epanja en ma mute pi toki ni li kepeken nimi Katejano, anu nimi Kateja, tan ni: toki ni li tan {{nimi ijo|ma Kasija|Castilla}}. ma Kasija li lon ma Epanja, toki ante pi ma Epanja li lon. lipu lawa pi ma Epanja la, toki ale pi ma Epanja li toki Epanja. toki ni li toki lawa pi ma Epanja, la jan pi ma mute li kepeken nimi ni: toki Epanja. ==kulupu pi toki Epanja== kulupu pi toki Epanja li lon ma Epanja li lon ma mute pi ma Amelika seli. toki Epanja li kama tan toki Lasina. jan li sitelen e toki Epanja kepeken [[sitelen Lasina]]. == ma pi toki Epanja == toki Epanja li toki nanpa wan lon ma ale ni. toki Epanja pi ma Amelika: * [[ma Alensina]] * [[ma Antola]] * [[ma Ekuwato]] * [[ma Katemala]] * [[ma Kosalika]] * [[ma Kupa]] * [[ma Mesiko]] * [[ma Ontula]] * [[ma Sile]] * [[ma Palawa]] * [[ma Panama]] * [[ma Pelu]] * [[ma Penesuwela]] * [[ma Polipija]] * [[ma Tominika]] * [[ma Uluwa]] toki Epanja pi ma Elopa: * [[ma Epanja]] toki Epanja pi ma Apika: * [[ma Kinejekatolija]] jan pi ma ante mute kin li toki Epanja. taso ona li [[nasin toki lawa|toki lawa]] ala lon ma ante ni. ==kalama== [[sitelen:Spanish vowel chart.svg|thumb|kalama open pi toki Epanja]] {| class="wikitable" |+kalama open ! !sinpin !monsi |- !sewi | i |u |- !insa |e |o |- !anpa | colspan="2" |a |} {| class="wikitable" |+kalama pini ! ! colspan="2" |selo tu ! colspan="2" |kiwen !nena uta !monsi nena !sewi kiwen ! colspan="2" |sewi ko |- !nena | colspan="2" |m | colspan="2" | |n | |ɲ | colspan="2" | |- ! pini |p | rowspan="2" | b~β |t | rowspan="2" |d~ð | |tʃ | rowspan="2" |ʝ~j |k | rowspan="2" |g~ɣ |- !kon tawa |f |θ~s* |s |(ʃ) |x~h |- !kon poka | colspan="4" rowspan="3" | |l | |ʎ~j* | colspan="2" | |- !pini lili |ɾ | colspan="4" rowspan="2" | |- !sijelo tawa |r |} * kalama ni li ken ante lon toki kule * ʎ en ʝ li kin kama tan lon. lon ma Epanja sewi, ni li ʎ lon ma Epanja sewi taso ʝ lon toki nasin Epanja. sina ken lukin e ni tan toki "Vaya valla" (leko a), lon ante ma, ʎ li wan tawa ʝ. ʝ li ɟʝ tan open nimi taso ʝ tan open nimi ala, lon ma Epanja sewi (en toki nasin Epanja?). ni li ʝ anu j lon ma Epanja anpa. lon ma Amelika li kama tan ma Mesiko ʒ tawa ma Ankensina ʃ. kin, j li ken e ante kalama, sina ken lukin e ni tan toki ante ya, ia (tenpo ni, kalama pi utala noka). * kalama b d g li kama tawa β ð ɣ lon meso kalama lili. kin, βw en ɣw li ken wan tawa w anu ante ni (o ken lukin tan huevo, bueno en agua, ni li toki tan webo, weno, agua anu güebo, güeno, agüa lon ma Epanja anpa en ma Amelika lon tenpo mute. ==sitelen pi toki Epanja == toki Epanja li kepeken sitelen Lasina. sitelen Lasina pi ale ala li lon toki Epanja: sitelen W en sitelen K li lon nimi pi toki ante taso. <div style="overflow:auto"> {| class="wikitable" !A !B !V ! colspan="2" |C* !CH !D !E !F ! colspan="2" |G* ! colspan="3" |GU* !GÜ ! colspan="2" |H*** !I !J !K !L !LL !M !N !Ñ !O !P ! colspan="2" |QU !CU ! colspan="2" |R !RR/R**** !S !T !U !W ! colspan="4" |X** !Y !Z |- |ä | colspan="2" |b~β |k |θ~s |tʃ |d~ð |e |f |g~ɣ |x~h |gw/w |g | colspan="2" |gw/w |ala |h |i~j |x~h |k |l |ʎ~j |m |n |ɲ |o |p |k | colspan="2" |kw |ɾ | colspan="2" |r |s |t |u~w |w |ks |s |x~h |ʃ |ʝ~j |θ~s |} </div> <nowiki>*</nowiki> Ci en Ce li kalama e kalama (θ~s, x~h, g) taso Ca en Co en Cu li kalama e kalama wan (k, g~ɣ, gw/w), cC li kalama sama k, guC li kalama tawa [gu] en C, gC li ken kalama sama g en C anu j en C lon ma Epanja (lag li kalama tan [lax] anu [lag]). <nowiki>**</nowiki> X li kalama tan ks anu s (xi, xe) lon ma Epanja, taso lon ma Amelika, li ken kalama tan x~h en ʃ en ante anpa kalama (ks, s). <nowiki>***</nowiki> H li kalama tan ala taso mute nimi li jo e h lpi ni li kalama tan h (hobby). <nowiki>****</nowiki> R li kalama tan r lon open nimi, lon ante lon, r li sitelen tan rr (doble erre) sitelen pi toki Epanja: {| class="wikitable" !A !B !C !CH* !D !E !F !G !H !I |- |a |be |ce |che |de |e |efe |ge |hache |i |- |a |be |θe |tʃe |de |e |efe |xe |atʃe |i |- !J !K !L !LL* !M !N !Ñ !O !P !Q |- |jota |ka |ele |elle |eme |ene |eñe |o |pe |cu/qu |- |xota |ka |ele |eʎe |eme |ene |eɲe |o |pe |ku |- !R !S ! colspan="2" |T !U !V !W !X !Y !Z |- |erre |ese | colspan="2" |te |u |uve/ve |uve doble/doble ve |equis |i griega/ye |zeta |- |ere |ese | colspan="2" |te |u |uβe/βe |uβe doble/doble βe |ekis |i grieɣa/ʝe |θeta |} <nowiki>*</nowiki> Ch en LL li lon ala tan sitelen, taso li jo e nimi ante tan c + h en l + l taso sina li ken toki e "ce ache" en "doble ele" la sina li wile kepeken ala e nimi ante. ===sitelen kule=== toki Epanja li jo e 6 sitelen pi jo e sitelen kule: á é í ó ú ü pini sitelen li jo e sitelen kule Sijelesin (Diéresis) anu sitelen kule pi sike tu. ni li kepeken tan ante e [g] e [gw] o lukin e ni: [θe] ce "cerca" poka. [ke] que "querido" mije [kwe] cue "cuerda" len linja. [xe] ɡe "generar" mama. [ɡe] ɡue "guerra" utala. [ɡwe] ɡüe "cigüeña" jan sin waso. tan k, jan li ken ante tan c en q, taso g li jo ala e ante sitelen, taso c, c li jo e q. ni li nasin tan ü. open luka li jo e sitelen kule Sinte ("Tilde") anu sitelen kule sewi ("acento agudo"). sitelen kule sewi li kepeken tan sona e wawa toki. ===wawa toki=== nimi li jo e wan toki ilo nanpa pi li namako wawa tan ale ante. nimi li ken e wawa Akuta e wawa Jana e wawa Etukula. wawa Akuta li jo e wawa tan toki ilo nanpa pini, wawa Jana li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi wan weka pini. wawa Etukula li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi tu weka pini, wawa li ken lon tan toki ilo nanpa pi namako tu pi weka pino, taso ni li sama tan wawa Etukula. Wawa Etukula li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo ale. nimi pi ni li pini tan kalama lili, tan n, tan s la ni li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. taso nimi pi ni li pini tan kalama suli ante n, ante s la ni lo jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. == nimi poki== {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="3" | ! colspan="4" |wan ! colspan="4" |mute |- ! colspan="3" |kin !kin ala ! colspan="3" |kin !kin ala |- !tan !tawa !jo !tawa !tan !tawa !jo !tawa |- ! rowspan="3" |mi !mije | rowspan="3" |yo | colspan="2" rowspan="3" |mi | rowspan="3" |me | colspan="2" |nosotros |nuestro | rowspan="3" |nos |- !meli | colspan="2" |nosotras |nuestra |- !tonsi* | colspan="2" |nosotres |nuestre |- ! rowspan="3" |sina !mije | rowspan="3" |tú | rowspan="3" |ti | rowspan="3" |tu | rowspan="3" |te | colspan="2" |vosotros |vuestro | rowspan="3" |os |- !meli | colspan="2" |vosotras |vuestra |- !tonsi* | colspan="2" |vosotres |vuestre |- ! colspan="2" |sina-ona* | colspan="4" |usted | colspan="4" |ustedes |- ! rowspan="4" |ona !mije | colspan="2" |él | rowspan="4" |su | rowspan="3" |le | colspan="2" |ellos | rowspan="4" |sus | rowspan="3" |les |- !jan* | colspan="2" |ello | colspan="2" |ellos |- !tonsi* | colspan="2" |elle | colspan="2" |elles |- !meli | colspan="2" | ella |la | colspan="2" |ellas |las |} *toki tonsi li kepeken mute ala. *jan sina-ona li sama sina, taso pini pi nimi pali ona li sama nimi pali pi jan ona. jan li kepeken sina-ona la jan toki li anpa lili tawa jan kute lon kulupu. ===jan nanpa tu tu=== toki Epanja li jo e nasin pi jan kule. toki Epanja li ante tawa mije, tawa meli. {| class="wikitable" ! ! colspan="2" |selo ! colspan="2" |selo ala |- ! !wan !mute !wan !mute |- !meli |la |las |una |unas |- !tonsi* |le |les |une |unes |- ! mije |el | rowspan="2" |los |un | rowspan="2" |unos |- !jan* |lo |uno |} *jan li kepeken nimi poki pi kule sona ala. *toki tonsi li kepeken mute ala. == nimi selo sona== nimi pi toki Epanja li jo e sona tan ni li wan taso ni li namako tan wan (mute, luka...) ale nimi li wan, ni li namako tan wan la sina jo e tu nasin: nimi ni li pini tan kalama lili la sina pana e "-s" tan nimi ni. nimi ni li pini tan kalama suli la sina pana e "-es" tan nimi ni. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! !"casa" tomo !"color" kule !"robot" ilo jan |- !wan |casa |color |robot |- !mute |casa-s |color-es |robot-s |} ale nimi pi toki Epanja li jo e toki kulupu, ni li ken e toki mije, taso toki meli. mute nimi li jo e wan toki kulupu, taso mute lili ken jo e sona pi toki kulupu kin, nimi pilin o sona e toki kulupu. nimi li pini tan kalama lili: toki mije li pini e "-o" tan wan, e "-os" tan mute. toki meli li pini e "-a" tan wan, e "-as" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. nimi li pini tan kalama suli: toki mije li pini e ala tan wan, e "-es" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e kin "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! rowspan="2" | ! colspan="3" |"amigo" jan pona ! colspan="3" | "bailador" jan pi kama musi ! colspan="3" |"actor" jan pi pali sama |- !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi |- !wan |amig-o |amig-a |amigu-e |bailador |bailador-a |bailador-e |actor |actriz |actor-e |- !mute |amig-os |amig-as |amigu-es |bailador-es |bailador-as |bailador-es |actor-es |actric-es |actor-es |} ==nimi pali== nimi pali li ken jo e san pini. nimi lili* + (kalama lili kin) - (nasa pini) - (jan pini). *nimi lili li awen taso [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#kalama_lili_meso_tawa kalama lili meso tawa]. {| class="wikitable" |+jan pini ! colspan="2" |tenpo ! ni !pini |- ! rowspan="3" |wan !wan | -o | -é/í |- ! tu | -s | -ste |- !san | - | -ó |- ! rowspan="3" |mute !wan | colspan="2" | -mos |- !tu | -is | -stéis |- !san | -n | -ron |} * tenpo pini pi wan pi jan pi nanpa wan: é li mama tan majuna áí* tan kalama lili kin á en í nimi pali li pana tawa sina lon selo awen. selo awen li pini tan -r, taso san kulupu pali li lon: * pali kulupu pi nanpa wan: selo awen li pini tan -ar (amar: li olin) * pali kulupu pi nanpa tu: selo awen li pini tan -er (comer: li moku) * pali kulupu pi nanpa san: selo awen li pini tan -ir (vivir: li pilin) nimi lili li mama tan sina li weka e -ar e -er e -ir (amar: am-, comer: com-, vivir: viv-) === pali pi tenpo ni === nimi lili ''(- kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo ni {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-o |com-o |viv-o |- !Tú |am-''a''-s |com-''e''-s |viv-''e''-s |- !Él / Ella |am-''a'' |com-''e'' |viv-''e'' |- !Nosotr@s |am-''a''-mos |com-''e''-mos |viv-''i''-mos |- !Vosotr@s |am-''á''-is |com-''é''-is |viv-ís |- !Ell@s |am-''a''-n |com-''e''-n |viv-''e''-n |} === pali pi tenpo kama === nimi lili + ''kalama lili kin'' + nasa pini (r(e)) + jan pini pi tenpo ni (taso wan pi jan nanpa wan (-o) li kama tawa -é en wan pi jan nanpa san li kama tawa -á en -n li kama tawa -an) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- ! Yo |am-''a''-r-é |com-e-r-é | viv-i-ré |- !Tú |am-''a-r-as'' |com-''e''-r-as | viv-i-r-ás |- !Él / Ella |am-''a-r-á'' | com-''e-r-á'' |viv-i-r-á |- !Nosotr@s |am-''a''-re-mos |com-''e''-re-mos |viv-''i''-re-mos |- !Vosotr@s | am-''a''-ré-is |com-''e-ré''-is |viv-i-ré-is |- ! Ell@s |am-''a''-r-an |com-''e''-r-án | viv-''i-r''-án |} ===pali pi tenpo pini === toki Epanja li jo e tu pali pi tenpo pini. ====pali pi tempo pini kama wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li lon lon tempo pini taso lon tenpo ni pali ni li lon ala anu pali ni li pali lon tenpo pini lili: Yo amaba a Juan: mi olin e ona Kuwan (taso lon tenpo ni mi olin ala e ona) pali ni li tan pali kulupu nanpa wan la: nimi lili + nasa pini (ab) + ''kalama lili kin (a)'' + jan pini pi tenpo ni (taso -o li kama tawa -a) pali ni li tan kulupu nanpa wan ala la: nimi lili + nasa pini (ía) + jan pini pi tempo ni (taso wan pi jan nanpa wan li ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-ab-a |com-ía |viv-ía |- !Tú |am-ab-''a''-s | com-ía-s |viv-ía-s |- !Él / Ella |am-ab-''a'' |com-ía | viv-ía |- !Nosotr@s |am-ab-''a''-mos |com-ía-mos |viv-ía-mos |- !Vosotr@s |am-áb-''a''-is |com-ía-is |viv-ía-is |- !Ell@s |am-ab-''a''-n |com-ía-n |viv-ía-n |} ==== pali pi tenpo pini awen wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li pali lon tenpo pini mute: Yo amé a Juan: mi olin e ona Kuwan lon tenpo pini (lon tenpo ni, ni li ken lon li ken ala) nimi lili ''(+ kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo pini {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-é |com-í |viv-í |- !Tú |am-a-ste | com-i-ste |viv-i-ste |- !Él / Ella |am-ó |com-i-ó | viv-i-ó |- !Nosotr@s |am-a-mos |com-i-mos |viv-i-mos |- !Vosotr@s |am-a-steis |com-i-steis |viv-i-steis |- !Ell@s |am-a-ron |com-ie-ron |viv-íe-ron |} === pali pi tenpo ken === pali pi tenpo ken li kepeken lon tenpi pi pali ni li ken pali la pali ante li pali: nimi lili + kalama lili kin + nasa pini (ría) + jan pini pi tenpo ni (-é/í liu kama tawa ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ría |com-e-ría |viv-i-ría |- !Tú |am-a-ría-s | com-e-ría-s |viv-i-ría-s |- !Él / Ella |am-a-ría |com-e-ría | viv-i-ría |- !Nosotr@s |am-a-ría-mos |com-e-ría-mos |viv-i-ría-mos |- !Vosotr@s |am-a-ría-is |com-e-ría-is |viv-i-ría-is |- !Ell@s |am-a-ría-n |com-e-ría-n |viv-i-ría-n |} === kalama lili meso tawa === mute lili pali li kama e kalama lili e anu o tawa ie anu ue lon mute selo pi pali pi tenpo ni (wan pi jan nanpa wan en tu, wan en mute pi jan nanpa san) {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |pali pi tenpo ni ! colspan="2" |pali pi tenpo kama |- !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan |- !-KLMT !Vender |(Yo) v'''e'''ndo |(Nosotros) v'''e'''ndemos |(Yo) v'''e'''nderé |(Nosotros) v'''e'''nderemos |- !+KLMT !Perder |(Yo) p'''''ie'''''rdo |(Nosotros) p'''''e'''''rdemos |(Yo) p'''e'''rderé |(Nosotros) p'''e'''rderemos |- !-KLMT !Orar |(Yo) '''o'''ro |(Nosotros) '''o'''ramos |(Yo) '''o'''raré |(Nosotros) '''o'''raremos |- !+KLMT !Morir |(Yo) m'''''ue'''''ro |(Nosotros) m'''''o'''''rimos |(Yo) m'''o'''riré |(Nosotros) m'''o'''riremos |} === selo pi jan ala === selo pi jan ala li jo ala e jan pini. ni li san: ==== selo awen ==== selo awen li kepeken tawa lon sina wile toki e pali weka jan, lon tenpo mute ni li kepeken lon kulupu pali: Se está empezando a dormir: ona li open lape, lon la: ona li open e lape nimi pali + kalama lili (a anu e anu i) + r {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-r |amar |- !tu | -e-r |comer |- !san | -i-r |vivir |} ==== selo pini ==== selo pini li kepeken tan kama tenpo: nimi pali + kalama lili (a anu i) + do {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-do |amado |- !tu | rowspan="2" | -i-do |comido |- !san |vivido |} ==== selo tawa ==== nimi pali + kalama lili (a anu ie) + ndo {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-ndo |amando |- !tu | rowspan="2" | -ie-ndo |comiendo |- !san |viviendo |} ===pali pi tenpo wile=== ====pali pi tenpo wile 1==== nimi lili + e/a + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-e |com-a |viv-a |- !Tú |am-e-s | com-a-s |viv-a-s |- !Él / Ella |am-e |com-a |viv-a |- !Nosotr@s |am-e-mos | com-a-mos |viv-a-mos |- !Vosotr@s |am-é-is |com-á-is |viv-á-is |- !Ell@s |am-e-n |com-a-n |viv-a-n |} ====pali pi tenpo wile 2==== nimi lili + a/ie + ra/se + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Tú |am-a-ra/se-s | com-ie-ra/se-s |viv-ie-ra/se-s |- !Él / Ella |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Nosotr@s |am-a-ra/se-mos | com-ie-ra/se-mos |viv-ie-ra/se-mos |- !Vosotr@s |am-á-ra/se-is |com-ié-ra/se-is |viv-ié-ra/se-is |- !Ell@s |am-a-ra/se-n |com-ie-ra/se-n |viv-ie-ra/se-n |} === pali kama tenpo === pali Haber + selo pini sina li ken mama e pali kama tenpo tan tenpo ale, sina wile pali e pali Haber lon tenpo pi wile sina. tenpo ni > kama tenpo ni. tenpo kama > kama tenpo kama. tenpo pini pi kama wan > kama tenpo pini pi kama wan. tenpo pini pi awen wan > kama tenpo pini pi awen wan. {| class="wikitable" ! !tenpo ni !tenpo kama !tenpo pini pi kama wan !tenpo pini pi awen wan !tenpo ken !pali pi tenpo wile 1 !pali pi tenpo wile 2 |- !Yo |he |habré |había |hube |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Tú |has | habras |habías |hubiste |habrías |hayas |hubieras o hubieses |- !Él / Ella |ha | habra |había |hubo |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Nosotr@s | hemos | habremos |habíamos |hubimos |habríamos |hayamos |hubiéramos o hubiésemos |- ! Vosotr@s |habéis |habréis |habíais |hubisteis |habríais |hayáis |hubierais o hubieseis |- !Ell@s |han | habran |habían |hubieron |habrían |hayan |hubieran o hubiesen |} == nimi pi toki Epanja == *'''toki!''' = ¡Hola! *'''mi tawa.''' / '''tawa pona.''' = Adiós. *'''mi wile (e) ___.''' = (Yo) Quiero ___. *'''mute seme?''' = ¿Cuánto? *'''(tenpo ni la) sina pali e seme?''' = ¿Qué haces? / ¿Qué estás haciendo? *'''tomo telo li lon seme?''' = ¿Dónde está el baño? *'''sina sona ala sona e toki pona?''' = ¿Habla usted toki pona? *'''mi sona ala.''' = No sé. *'''mi sona e ni.''' = Lo sé. *'''nimi sina li seme?''' = ¿Cómo te llamas? *'''nimi ona li seme?''' = ¿Cómo se llama (él/ella)? *'''nimi mi li ____.''' = Mi nombre es ____. / Me llamo ____. *'''mi wile moku.''' = Tengo hambre. *'''mi''' = yo *'''sina''' = tú *'''ona''' = él / ella / elle (mije la ona li nimi ''él''. meli la ona li nimi ''ella''. tonsi la ona li nimi ''elle''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_poki nimi poki]) *'''mi pona lukin!''' = Soy guapo/guapa/guape (sina mije la o kepeken nimi ''guapo''. sina meli la o kepeken nimi ''guapa''. sina tonsi la o kepeken nimi ''guape''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_selo_sona nimi selo sona]) == linja == {{lipu Wikipesija pi toki ni li lon}} {{DEFAULTSORT:Epanja, toki}} [[kulupu:toki]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Loma]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Palata Elopa]] [[kulupu:toki pi ma Mewika]] [[kulupu:toki pi ma Mesiko]] jekbqmja1m5wxdpf60ua0q0376cwmwv soweli 0 491 71234 70320 2026-09-11T04:53:26Z Jan Imon 5833 /* */ jan ala li kepeken nimi ka 71234 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{o lukin lon nimi|soweli}}[[sitelen:Animal_diversity.png|thumb|sitelen pi soweli ante]] '''soweli''' li [[ijo lon]] li jo e [[poki lili]] mute. [[mu]] li kalama tan ona. soweli li moku e kon e kasi e soweli ante. ona mute li ken tawa li ken kama mute kepeken unpa. lon ma la nanpa pi kulupu soweli li 2,160,000. tenpo mute la jan li suli e kasi kepeken soweli. sin la jan li alasa e soweli tawa moku. soweli li ken suli anu lili. suli lili nanpa wan li 8.5μm, kin la suli suli nanpa wan li 33.6m. soweli li lon insa linluwi pi ma ale. [[sona soweli]] li nasin sona. ni la jan pi sona soweli li ken pona e sona pi jan ale. [[sona pi soweli pali]] li nasin sona ante. == kulupu soweli == jan pi [[sona soweli]] li kepeken nimi pi [[toki Lasina]]. {| class="wikitable" |- ! toki pona !! toki Lasina |- | * soweli ** [[soweli pi nena mama]] *** soweli sama jan **** [[jan]] ** [[kala]] ** [[pipi]] ** [[akesi]] ** [[waso]] || * Animalia ** Mammalia *** Hominidae **** ''Homo sapiens'' ** nimi mute ** Euarthropoda ** Reptilia anu Amphibia ** Aves anu Chiroptera |} o lukin e sitelen sewi la sina ken sona e ni. soweli li kulupu mama. kin la kulupu lili li lon insa. nimi soweli (anu kulupu soweli) pi toki pona en nimi soweli (anu kulupu soweli) pi toki Lasina li sama ala. taso nimi soweli li sama lili lon insa e nasin toki tu. <ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://sona.pona.la/wiki/Animals|tan=Animals|tenpo=2025-07-18|tenpo lukin=2026-01-23}}</ref> [[kulupu:soweli]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] pcug084ge2o75nzgym1xrb53ailg0f2 ma Sulija 0 1262 71235 64849 2026-09-11T06:14:29Z Tymewalk 450 +lipu li ala 71235 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma |nimi ma=ma Sulija |nimi mama=سوريا |ma= |len ma=[[sitelen:Flag of Syria (2025-).svg|border|130px]] |sitelen lawa=[[sitelen:Emblem of Syria (2025–present).svg|100px]] |ma tomo lawa=[[ma tomo Tamaku]] |ma suli=ma Asija |toki lawa=[[toki Alapi]] |toki ante= |nasin sewi=[[nasin sewi Isilami]] |nasin lawa=kulupu lawa mute / [[utala insa]] |jan lawa={{lipu li ala|jan Ama Usawin Asala|Q7934206}} |ISO 3166=SY |sitelen ma=[[sitelen:Syria in its region (claimed).svg|220px]] |toki anpa pi sitelen ma = ma Sulija (loje) |mute jan la ma tomo suli=ma tomo Ala|tenpo=GMT+3}} '''ma Sulija''' li [[ma]] lon [[ma Asija pi pini suno]]. ona li lon [[kulupu ma Alapi]], li lon {{lipu li ala|kulupu ma San|Q81483}}. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Tamaku]]. ona li lon poka pi [[ma Lunpan]], li lon poka pi [[ma Ilakija]], li lon poka pi [[ma Utun]], li lon poka pi [[ma Tuki]], li lon poka pi [[ma Isale]]. jan ona li tu tu la tu wan li lon [[nasin sewi Isilami]]. jan ante li lon [[nasin sewi Alawi]] lon [[nasin sewi Kolisu]]. kon ona li seli li telo lili. ma mute pi ma Sulija li ma pi telo ala. linja telo Pulata li lon. == tenpo pini == ma Sulija li jo e toki tenpo pini suli mute. tenpo pini mute la, jan Ponisa li lon ni. tenpo kama la, ona li lon ma suli Akameni, lon ma suli Loman, lon ma suli Pisantin. tenpo ni la, jan li toki kepeken [[toki Silijaka]]. {{lipu li ala|ma tomo Ansijokeja|Q200441}} li suli mute lon [[nasin sewi Kolisu]]. tenpo sike ale luka tu la, ma suli Umajata Kalipa li moku e ma Sulija. tan ni la ona li kama toki kepeken toki Alapi. tenpo kama la, [[ma suli Osoman]] li moku e ma Sulija li jo e ma ale pi kulupu ma Alapi. tenpo kama la, [[ma suli Osoman]] li moli. tan ni la [[ma Kanse]] li moku e ma Sulija (e ma Lunpan kin). tenpo sike 1946 la, ma Sulija li kama ma. tenpo sike pi mute lili (1958-1961) la, ma Sulija en [[ma Masu]] li wan. jan li kama lukin anpa e lawa lon kulupu ma Alapi la, utala insa pi ma Sulija li open. {{ma Asija}} {{DEFAULTSORT:Sulija, ma}} [[kulupu:ma Asija pi pini suno]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] [[kulupu:ma Alapi]] [[kulupu:ma]] [[kulupu:ma lawa]] f4vfy7eeb3kcvjun2jwu75257mg5gco sike telo suli 0 1467 71233 54287 2026-09-10T22:13:09Z Tymewalk 450 mi namako e sitelen anpa tawa sitelen 71233 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Hurricane Isabel from ISS.jpg|thumb|{{lipu li ala|sike telo Isape|Q166468}} (sitelen ni li kama tan {{lipu li ala|tomo mun pi ma ale|Q25271}})]] '''sike telo suli''' li kama tan [[telo pi kon sewi|telo sewi]] mute. ona li suli mute. ona li ike tawa jan. == tan == tenpo seli la sike telo suli li kama tan telo seli lon telo suli. telo suli li pana e kon telo seli. sike la kon telo seli li tawa. kama ni li pana e sike kon. kon telo li pana e telo sewi. sike ni li kama suli mute. == kama pi sike telo == sike telo li tawa pi wawa mute li pakala e ma e tomo li moli e jan mute. == sike telo pi sona mute == [[sitelen:Katrina-port-sulphur-la-2005.jpg|thumb|left|pakala pi sike telo]] {{lipu li ala|sike telo Kasina|Q16422}} li sike telo pi [[telo suli Alansi]]. ni li pakala e {{lipu li ala|ma tomo Nolan|Q34404}}. {{lipu li ala|sike telo Sansi|Q264}} li sike telo pi [[telo suli Alansi]]. ni li pakala e [[ma tomo Nujo]]. {{lipu li ala|sike telo Pasisa|Q21175521}} li sike telo pi wawa nanpa wan. ni li lon [[telo suli Pasipi]] lon [[ma Mesiko]]. sike telo mute mute li lon [[ma Asija]] kin. {{lipu li ala|sike telo Ajan|Q15136651}} li sike telo pi telo suli Pasipi li pakala e [[ma Pilipina]]. [[kulupu:sike]] [[kulupu:telo]] pzwp8hskuv0kw3agsamqmpx8c3dfmk2 ilo Pokalo 0 3551 71236 69466 2026-09-11T07:16:38Z Tymewalk 450 mi namako e kalama musi. jan Mitchie M li pali e kalama musi ni kepeken ilo Pokalo 71236 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Vocaloid 4 logo.png|alt=sitelen nimi pi ilo Pokalo nanpa tu tu|thumb|sitelen nimi pi ilo Pokalo nanpa tu tu]] [[sitelen:Vocaloid 4 UI.png|alt=lukin pi ilo Pokalo nanpa tu tu|thumb|ilo Pokalo nanpa tu tu lon pana pali]] [[sitelen:Freely Tomorrow.ogg|thumb|right|kalama musi ''Freely Tomorrow'' tan jan Mitchie M. ona li pali e kalama musi ni kepeken ilo Pokalo kepeken ilo Asune Miku. jan mute li pali e kalama musi kepeken ilo Pokalo.]] {{nimi ijo|'''ilo Pokalo'''|ボカロ|2b=Bokaro|toki Nijon|na=y}} anu {{nimi ijo|'''ilo Pokalowito'''|ボーカロイド|2b=Bōkaroido|toki Nijon|na=y}} li ilo pi kalama uta. ona la jan li ken pali e kalama uta kepeken ilo taso kepeken ala uta jan. ilo Pokalo li tan [[ma Nijon]] li pona tawa jan mute lon ma ni. ilo kalama mute li lon tawa ilo Pokalo. ona ale la [[ilo Asune Miku]] li suli nanpa wan tawa jan. ilo suli ante li [[ilo Kakamine Lin]] li [[ilo Kakamine Len]] li [[ilo Mekuline Luka]] li [[ilo Kumi]] li [[ilo Kasi]]. ilo ante sama li [[ilo UTAU]] li [[ilo SynthV]] li [[ilo CeVIO]]. ilo Pokalo li wile e mani mute a. ilo UTAU li wile e mani ala. ilo SynthV li wile e mani ala tawa ilo pi ken ale ala e mani lili tawa ilo pi ken ale. ilo CeVIO kin li wile e mani lili a. taso ilo Pokalo li suli tawa jan mute la jan li awen esun e ona. {{lili ike}} {{DEFAULTSORT:Pokalo, ilo}} [[kulupu:ilo pi kalama musi]] [[kulupu:ilo kon]] [[kulupu:ilo pi kalama uta]] icohljiu0mgulyhezqivjuq5j5bimo5