lipu Wikipesija tokwiki https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open MediaWiki 1.47.0-wmf.19 case-sensitive Media ilo toki jan jan la toki pali pali la toki sitelen sitelen la toki MediaWiki MediaWiki la toki kipisi kipisi la toki nasin ilo nasin ilo la toki kulupu kulupu la toki nimi nimi la toki TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk toki Epanja 0 143 71238 71237 2026-09-11T12:24:07Z ~2026-49210-90 7867 mi pona mute e "sitelen pi toki Epanja". 71238 wikitext text/x-wiki {{nasin toki ike}}{{poki sona toki|nimi toki= toki Epanja |nimi mama=español<br> castellano |kalama=[espaˈɲol]<br> [kasteˈʎano] [kasteˈʝano] [kasteˈjano]| ma = {{toki len |nimi = [[toki Epanja#ma pi toki Epanja|ma pi toki Epanja]] |toki = [[ma Alensina]]<br>[[ma Antola]]<br>[[ma Ekuwato]]<br>[[ma Epanja]]<br>[[ma Ontula]]<br>[[ma Kosalika]]<br>[[ma Kupa]]<br>[[ma Mesiko]]<br>[[ma Sile]]<br>[[ma Palawa]]<br>[[ma Panama]]<br>[[ma Pelu]]<br>[[ma Penesuwela]]<br>[[ma Polipija]]<br>[[ma Tominika]]<br>[[ma Uluwa]]<br>[[ma Katemala]]}} |kulupu toki=Palata Elopa |ISO 639-1= es |ISO 639-2= spa |ISO 639-3= spa |nasin sitelen=[[sitelen Lasina]] |sitelen ma=[[sitelen:Map Hispanophone-World.svg|250px]] |toki anpa pi sitelen ma={{kule pi kipisi sitelen|#045a8d|toki Epanja li toki lawa nanpa wan. jan mute li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#0674b6|toki Epanja li toki lawa nanpa tu, anu toki lawa nanpa wan lon ni: jan pi mute ala li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#9bbae1|toki Epanja li toki nanpa tu.}} |toki li ni lukin=Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.|kule kulupu=Palata Elopa }} {{nimi ijo|'''toki Epanja'''|español|toki Epanja||ipa=}} anu {{nimi ijo|'''toki Katejano'''|castellano|toki Epanja||ipa=}} li toki pi [[kulupu toki Palata Elopa#toki mute tan toki Lasina|kulupu toki Loma]] li tan [[ma Epanja]]. jan pi ma Epanja en jan mute pi [[ma Amelika seli]] li kepeken ona. jan mute li kepeken ona lon ma ale. ==nimi toki== [[sitelen:Castellano-Español-es.png|thumb|nimi ''español'' lon kule laso en nimi ''castellano'' lon kule loje]] toki ni li jo e nimi tu. ma Epanja en ma mute pi toki ni li kepeken nimi Katejano, anu nimi Kateja, tan ni: toki ni li tan {{nimi ijo|ma Kasija|Castilla}}. ma Kasija li lon ma Epanja, toki ante pi ma Epanja li lon. lipu lawa pi ma Epanja la, toki ale pi ma Epanja li toki Epanja. toki ni li toki lawa pi ma Epanja, la jan pi ma mute li kepeken nimi ni: toki Epanja. ==kulupu pi toki Epanja== kulupu pi toki Epanja li lon ma Epanja li lon ma mute pi ma Amelika seli. toki Epanja li kama tan toki Lasina. jan li sitelen e toki Epanja kepeken [[sitelen Lasina]]. == ma pi toki Epanja == toki Epanja li toki nanpa wan lon ma ale ni. toki Epanja pi ma Amelika: * [[ma Alensina]] * [[ma Antola]] * [[ma Ekuwato]] * [[ma Katemala]] * [[ma Kosalika]] * [[ma Kupa]] * [[ma Mesiko]] * [[ma Ontula]] * [[ma Sile]] * [[ma Palawa]] * [[ma Panama]] * [[ma Pelu]] * [[ma Penesuwela]] * [[ma Polipija]] * [[ma Tominika]] * [[ma Uluwa]] toki Epanja pi ma Elopa: * [[ma Epanja]] toki Epanja pi ma Apika: * [[ma Kinejekatolija]] jan pi ma ante mute kin li toki Epanja. taso ona li [[nasin toki lawa|toki lawa]] ala lon ma ante ni. ==kalama== [[sitelen:Spanish vowel chart.svg|thumb|kalama open pi toki Epanja]] {| class="wikitable" |+kalama open ! !sinpin !monsi |- !sewi | i |u |- !insa |e |o |- !anpa | colspan="2" |a |} {| class="wikitable" |+kalama pini ! ! colspan="2" |selo tu ! colspan="2" |kiwen !nena uta !monsi nena !sewi kiwen ! colspan="2" |sewi ko |- !nena | colspan="2" |m | colspan="2" | |n | |ɲ | colspan="2" | |- ! pini |p | rowspan="2" | b~β |t | rowspan="2" |d~ð | |tʃ | rowspan="2" |ʝ~j |k | rowspan="2" |g~ɣ |- !kon tawa |f |θ~s* |s |(ʃ) |x~h |- !kon poka | colspan="4" rowspan="3" | |l | |ʎ~j* | colspan="2" | |- !pini lili |ɾ | colspan="4" rowspan="2" | |- !sijelo tawa |r |} * kalama ni li ken ante lon toki kule * ʎ en ʝ li kin kama tan lon. lon ma Epanja sewi, ni li ʎ lon ma Epanja sewi taso ʝ lon toki nasin Epanja. sina ken lukin e ni tan toki "Vaya valla" (leko a), lon ante ma, ʎ li wan tawa ʝ. ʝ li ɟʝ tan open nimi taso ʝ tan open nimi ala, lon ma Epanja sewi (en toki nasin Epanja?). ni li ʝ anu j lon ma Epanja anpa. lon ma Amelika li kama tan ma Mesiko ʒ tawa ma Ankensina ʃ. kin, j li ken e ante kalama, sina ken lukin e ni tan toki ante ya, ia (tenpo ni, kalama pi utala noka). * kalama b d g li kama tawa β ð ɣ lon meso kalama lili. kin, βw en ɣw li ken wan tawa w anu ante ni (o ken lukin tan huevo, bueno en agua, ni li toki tan webo, weno, agua anu güebo, güeno, agüa lon ma Epanja anpa en ma Amelika lon tenpo mute. ==sitelen pi toki Epanja == toki Epanja li kepeken sitelen Lasina. sitelen Lasina pi ale ala li lon toki Epanja: sitelen W en sitelen K li lon nimi pi toki ante taso. <div style="overflow:auto"> {| class="wikitable" !A !B !V ! colspan="2" |C* !CH !D !E !F ! colspan="2" |G* ! colspan="3" |GU* !GÜ ! colspan="2" |H*** !I !J !K !L !LL !M !N !Ñ !O !P ! colspan="2" |QU !CU ! colspan="2" |R !RR/R**** !S !T !U !W ! colspan="4" |X** !Y !Z |- |ä | colspan="2" |b~β |k |θ~s |tʃ |d~ð |e |f |g~ɣ |x~h |gw/w |g | colspan="2" |gw/w |ala |h |i~j |x~h |k |l |ʎ~j |m |n |ɲ |o |p |k | colspan="2" |kw |ɾ | colspan="2" |r |s |t |u~w |w |ks |s |x~h |ʃ |ʝ~j |θ~s |} </div> <nowiki>*</nowiki> [C]i en [C]e li kalama e kalama (/θ~s/, /x~h/, /g/). taso, [C]a en [C]o en [C]u li kalama e kalama (/k/, /g~ɣ/, /gw/ anu /w/). c[C] li kalama e kalama /k/. gu[C] li kalama /gu/. g[C] li kalama e kalama /g/. (lag li kalama e kalama /lax/ anu kalama /lag/). <nowiki>**</nowiki> X li kalama tan ks anu s (xi, xe) lon ma Epanja. taso, lon ma Amelika la, X li ken kalama e kalama /x~h/ anu kalama /ʃ/ anu ante anpa kalama (ks, s). <nowiki>***</nowiki> H li kalama ala. taso, mute nimi li jo e h lpi ni li kalama e kalama /h/. <nowiki>****</nowiki> R li kalama e kalama /r/ lon open nimi. taso, lon ante la, r li kalama sama rr (doble erre) sitelen pi toki Epanja: {| class="wikitable" !A !B !C !CH* !D !E !F !G !H !I |- |a |be |ce |che |de |e |efe |ge |hache |i |- |a |be |θe |tʃe |de |e |efe |xe |atʃe |i |- !J !K !L !LL* !M !N !Ñ !O !P !Q |- |jota |ka |ele |elle |eme |ene |eñe |o |pe |cu/qu |- |xota |ka |ele |eʎe |eme |ene |eɲe |o |pe |ku |- !R !S ! colspan="2" |T !U !V !W !X !Y !Z |- |erre |ese | colspan="2" |te |u |uve/ve |uve doble/doble ve |equis |i griega/ye |zeta |- |ere |ese | colspan="2" |te |u |uβe/βe |uβe doble/doble βe |ekis |i grieɣa/ʝe |θeta |} <nowiki>*</nowiki> Ch en LL li lon ala tan sitelen, taso li jo e nimi ante tan c + h en l + l taso sina li ken toki e "ce ache" en "doble ele" la sina li wile kepeken ala e nimi ante. ===sitelen kule=== toki Epanja li jo e sitelen LW ni pi sitelen kule: á é í ó ú ü sitelen Ü li jo e [[sitelen Lasina#sitelen kule pi sike tu|sitelen kule Sijelesin (Diéresis) anu sitelen kule pi sike tu]]. ni li ante e [g] tawa [gw] o lukin e ni: [θe] ce "cerca" poka. [ke] que "querido" mije [kwe] cue "cuerda" len linja. [xe] ɡe "generar" mama. [ɡe] ɡue "guerra" utala. [ɡwe] ɡüe "cigüeña" jan sin waso. kalama /k/ la, jan li ken ante e sitelen C tawa sitelen Q. taso, sitelen G li jo ala e sitelen ante. sitelen Ü li pona e ni. sitelen Á en sitelen É en sitelen Í en sitelen Ó en sitelen Ú li jo e [[sitelen Lasina#sitelen kule sewi|sitelen kule Sinte ("Tilde") anu sitelen kule sewi ("acento agudo")]]. sitelen kule sewi li wawa e kalama ona. ===toki wawa=== nimi li jo e wan toki ilo nanpa pi li namako wawa tan ale ante. nimi li ken e wawa Akuta e wawa Jana e wawa Etukula. wawa Akuta li jo e wawa tan toki ilo nanpa pini, wawa Jana li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi wan weka pini. wawa Etukula li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi tu weka pini, wawa li ken lon tan toki ilo nanpa pi namako tu pi weka pino, taso ni li sama tan wawa Etukula. Wawa Etukula li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo ale. nimi pi ni li pini tan kalama lili, tan n, tan s la ni li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. taso nimi pi ni li pini tan kalama suli ante n, ante s la ni lo jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. == nimi poki== {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="3" | ! colspan="4" |wan ! colspan="4" |mute |- ! colspan="3" |kin !kin ala ! colspan="3" |kin !kin ala |- !tan !tawa !jo !tawa !tan !tawa !jo !tawa |- ! rowspan="3" |mi !mije | rowspan="3" |yo | colspan="2" rowspan="3" |mi | rowspan="3" |me | colspan="2" |nosotros |nuestro | rowspan="3" |nos |- !meli | colspan="2" |nosotras |nuestra |- !tonsi* | colspan="2" |nosotres |nuestre |- ! rowspan="3" |sina !mije | rowspan="3" |tú | rowspan="3" |ti | rowspan="3" |tu | rowspan="3" |te | colspan="2" |vosotros |vuestro | rowspan="3" |os |- !meli | colspan="2" |vosotras |vuestra |- !tonsi* | colspan="2" |vosotres |vuestre |- ! colspan="2" |sina-ona* | colspan="4" |usted | colspan="4" |ustedes |- ! rowspan="4" |ona !mije | colspan="2" |él | rowspan="4" |su | rowspan="3" |le | colspan="2" |ellos | rowspan="4" |sus | rowspan="3" |les |- !jan* | colspan="2" |ello | colspan="2" |ellos |- !tonsi* | colspan="2" |elle | colspan="2" |elles |- !meli | colspan="2" | ella |la | colspan="2" |ellas |las |} *toki tonsi li kepeken mute ala. *jan sina-ona li sama sina, taso pini pi nimi pali ona li sama nimi pali pi jan ona. jan li kepeken sina-ona la jan toki li anpa lili tawa jan kute lon kulupu. ===jan nanpa tu tu=== toki Epanja li jo e nasin pi jan kule. toki Epanja li ante tawa mije, tawa meli. {| class="wikitable" ! ! colspan="2" |selo ! colspan="2" |selo ala |- ! !wan !mute !wan !mute |- !meli |la |las |una |unas |- !tonsi* |le |les |une |unes |- ! mije |el | rowspan="2" |los |un | rowspan="2" |unos |- !jan* |lo |uno |} *jan li kepeken nimi poki pi kule sona ala. *toki tonsi li kepeken mute ala. == nimi selo sona== nimi pi toki Epanja li jo e sona tan ni li wan taso ni li namako tan wan (mute, luka...) ale nimi li wan, ni li namako tan wan la sina jo e tu nasin: nimi ni li pini tan kalama lili la sina pana e "-s" tan nimi ni. nimi ni li pini tan kalama suli la sina pana e "-es" tan nimi ni. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! !"casa" tomo !"color" kule !"robot" ilo jan |- !wan |casa |color |robot |- !mute |casa-s |color-es |robot-s |} ale nimi pi toki Epanja li jo e toki kulupu, ni li ken e toki mije, taso toki meli. mute nimi li jo e wan toki kulupu, taso mute lili ken jo e sona pi toki kulupu kin, nimi pilin o sona e toki kulupu. nimi li pini tan kalama lili: toki mije li pini e "-o" tan wan, e "-os" tan mute. toki meli li pini e "-a" tan wan, e "-as" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. nimi li pini tan kalama suli: toki mije li pini e ala tan wan, e "-es" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e kin "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! rowspan="2" | ! colspan="3" |"amigo" jan pona ! colspan="3" | "bailador" jan pi kama musi ! colspan="3" |"actor" jan pi pali sama |- !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi |- !wan |amig-o |amig-a |amigu-e |bailador |bailador-a |bailador-e |actor |actriz |actor-e |- !mute |amig-os |amig-as |amigu-es |bailador-es |bailador-as |bailador-es |actor-es |actric-es |actor-es |} ==nimi pali== nimi pali li ken jo e san pini. nimi lili* + (kalama lili kin) - (nasa pini) - (jan pini). *nimi lili li awen taso [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#kalama_lili_meso_tawa kalama lili meso tawa]. {| class="wikitable" |+jan pini ! colspan="2" |tenpo ! ni !pini |- ! rowspan="3" |wan !wan | -o | -é/í |- ! tu | -s | -ste |- !san | - | -ó |- ! rowspan="3" |mute !wan | colspan="2" | -mos |- !tu | -is | -stéis |- !san | -n | -ron |} * tenpo pini pi wan pi jan pi nanpa wan: é li mama tan majuna áí* tan kalama lili kin á en í nimi pali li pana tawa sina lon selo awen. selo awen li pini tan -r, taso san kulupu pali li lon: * pali kulupu pi nanpa wan: selo awen li pini tan -ar (amar: li olin) * pali kulupu pi nanpa tu: selo awen li pini tan -er (comer: li moku) * pali kulupu pi nanpa san: selo awen li pini tan -ir (vivir: li pilin) nimi lili li mama tan sina li weka e -ar e -er e -ir (amar: am-, comer: com-, vivir: viv-) === pali pi tenpo ni === nimi lili ''(- kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo ni {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-o |com-o |viv-o |- !Tú |am-''a''-s |com-''e''-s |viv-''e''-s |- !Él / Ella |am-''a'' |com-''e'' |viv-''e'' |- !Nosotr@s |am-''a''-mos |com-''e''-mos |viv-''i''-mos |- !Vosotr@s |am-''á''-is |com-''é''-is |viv-ís |- !Ell@s |am-''a''-n |com-''e''-n |viv-''e''-n |} === pali pi tenpo kama === nimi lili + ''kalama lili kin'' + nasa pini (r(e)) + jan pini pi tenpo ni (taso wan pi jan nanpa wan (-o) li kama tawa -é en wan pi jan nanpa san li kama tawa -á en -n li kama tawa -an) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- ! Yo |am-''a''-r-é |com-e-r-é | viv-i-ré |- !Tú |am-''a-r-as'' |com-''e''-r-as | viv-i-r-ás |- !Él / Ella |am-''a-r-á'' | com-''e-r-á'' |viv-i-r-á |- !Nosotr@s |am-''a''-re-mos |com-''e''-re-mos |viv-''i''-re-mos |- !Vosotr@s | am-''a''-ré-is |com-''e-ré''-is |viv-i-ré-is |- ! Ell@s |am-''a''-r-an |com-''e''-r-án | viv-''i-r''-án |} ===pali pi tenpo pini === toki Epanja li jo e tu pali pi tenpo pini. ====pali pi tempo pini kama wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li lon lon tempo pini taso lon tenpo ni pali ni li lon ala anu pali ni li pali lon tenpo pini lili: Yo amaba a Juan: mi olin e ona Kuwan (taso lon tenpo ni mi olin ala e ona) pali ni li tan pali kulupu nanpa wan la: nimi lili + nasa pini (ab) + ''kalama lili kin (a)'' + jan pini pi tenpo ni (taso -o li kama tawa -a) pali ni li tan kulupu nanpa wan ala la: nimi lili + nasa pini (ía) + jan pini pi tempo ni (taso wan pi jan nanpa wan li ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-ab-a |com-ía |viv-ía |- !Tú |am-ab-''a''-s | com-ía-s |viv-ía-s |- !Él / Ella |am-ab-''a'' |com-ía | viv-ía |- !Nosotr@s |am-ab-''a''-mos |com-ía-mos |viv-ía-mos |- !Vosotr@s |am-áb-''a''-is |com-ía-is |viv-ía-is |- !Ell@s |am-ab-''a''-n |com-ía-n |viv-ía-n |} ==== pali pi tenpo pini awen wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li pali lon tenpo pini mute: Yo amé a Juan: mi olin e ona Kuwan lon tenpo pini (lon tenpo ni, ni li ken lon li ken ala) nimi lili ''(+ kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo pini {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-é |com-í |viv-í |- !Tú |am-a-ste | com-i-ste |viv-i-ste |- !Él / Ella |am-ó |com-i-ó | viv-i-ó |- !Nosotr@s |am-a-mos |com-i-mos |viv-i-mos |- !Vosotr@s |am-a-steis |com-i-steis |viv-i-steis |- !Ell@s |am-a-ron |com-ie-ron |viv-íe-ron |} === pali pi tenpo ken === pali pi tenpo ken li kepeken lon tenpi pi pali ni li ken pali la pali ante li pali: nimi lili + kalama lili kin + nasa pini (ría) + jan pini pi tenpo ni (-é/í liu kama tawa ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ría |com-e-ría |viv-i-ría |- !Tú |am-a-ría-s | com-e-ría-s |viv-i-ría-s |- !Él / Ella |am-a-ría |com-e-ría | viv-i-ría |- !Nosotr@s |am-a-ría-mos |com-e-ría-mos |viv-i-ría-mos |- !Vosotr@s |am-a-ría-is |com-e-ría-is |viv-i-ría-is |- !Ell@s |am-a-ría-n |com-e-ría-n |viv-i-ría-n |} === kalama lili meso tawa === mute lili pali li kama e kalama lili e anu o tawa ie anu ue lon mute selo pi pali pi tenpo ni (wan pi jan nanpa wan en tu, wan en mute pi jan nanpa san) {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |pali pi tenpo ni ! colspan="2" |pali pi tenpo kama |- !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan |- !-KLMT !Vender |(Yo) v'''e'''ndo |(Nosotros) v'''e'''ndemos |(Yo) v'''e'''nderé |(Nosotros) v'''e'''nderemos |- !+KLMT !Perder |(Yo) p'''''ie'''''rdo |(Nosotros) p'''''e'''''rdemos |(Yo) p'''e'''rderé |(Nosotros) p'''e'''rderemos |- !-KLMT !Orar |(Yo) '''o'''ro |(Nosotros) '''o'''ramos |(Yo) '''o'''raré |(Nosotros) '''o'''raremos |- !+KLMT !Morir |(Yo) m'''''ue'''''ro |(Nosotros) m'''''o'''''rimos |(Yo) m'''o'''riré |(Nosotros) m'''o'''riremos |} === selo pi jan ala === selo pi jan ala li jo ala e jan pini. ni li san: ==== selo awen ==== selo awen li kepeken tawa lon sina wile toki e pali weka jan, lon tenpo mute ni li kepeken lon kulupu pali: Se está empezando a dormir: ona li open lape, lon la: ona li open e lape nimi pali + kalama lili (a anu e anu i) + r {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-r |amar |- !tu | -e-r |comer |- !san | -i-r |vivir |} ==== selo pini ==== selo pini li kepeken tan kama tenpo: nimi pali + kalama lili (a anu i) + do {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-do |amado |- !tu | rowspan="2" | -i-do |comido |- !san |vivido |} ==== selo tawa ==== nimi pali + kalama lili (a anu ie) + ndo {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-ndo |amando |- !tu | rowspan="2" | -ie-ndo |comiendo |- !san |viviendo |} ===pali pi tenpo wile=== ====pali pi tenpo wile 1==== nimi lili + e/a + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-e |com-a |viv-a |- !Tú |am-e-s | com-a-s |viv-a-s |- !Él / Ella |am-e |com-a |viv-a |- !Nosotr@s |am-e-mos | com-a-mos |viv-a-mos |- !Vosotr@s |am-é-is |com-á-is |viv-á-is |- !Ell@s |am-e-n |com-a-n |viv-a-n |} ====pali pi tenpo wile 2==== nimi lili + a/ie + ra/se + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Tú |am-a-ra/se-s | com-ie-ra/se-s |viv-ie-ra/se-s |- !Él / Ella |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Nosotr@s |am-a-ra/se-mos | com-ie-ra/se-mos |viv-ie-ra/se-mos |- !Vosotr@s |am-á-ra/se-is |com-ié-ra/se-is |viv-ié-ra/se-is |- !Ell@s |am-a-ra/se-n |com-ie-ra/se-n |viv-ie-ra/se-n |} === pali kama tenpo === pali Haber + selo pini sina li ken mama e pali kama tenpo tan tenpo ale, sina wile pali e pali Haber lon tenpo pi wile sina. tenpo ni > kama tenpo ni. tenpo kama > kama tenpo kama. tenpo pini pi kama wan > kama tenpo pini pi kama wan. tenpo pini pi awen wan > kama tenpo pini pi awen wan. {| class="wikitable" ! !tenpo ni !tenpo kama !tenpo pini pi kama wan !tenpo pini pi awen wan !tenpo ken !pali pi tenpo wile 1 !pali pi tenpo wile 2 |- !Yo |he |habré |había |hube |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Tú |has | habras |habías |hubiste |habrías |hayas |hubieras o hubieses |- !Él / Ella |ha | habra |había |hubo |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Nosotr@s | hemos | habremos |habíamos |hubimos |habríamos |hayamos |hubiéramos o hubiésemos |- ! Vosotr@s |habéis |habréis |habíais |hubisteis |habríais |hayáis |hubierais o hubieseis |- !Ell@s |han | habran |habían |hubieron |habrían |hayan |hubieran o hubiesen |} == nimi pi toki Epanja == *'''toki!''' = ¡Hola! *'''mi tawa.''' / '''tawa pona.''' = Adiós. *'''mi wile (e) ___.''' = (Yo) Quiero ___. *'''mute seme?''' = ¿Cuánto? *'''(tenpo ni la) sina pali e seme?''' = ¿Qué haces? / ¿Qué estás haciendo? *'''tomo telo li lon seme?''' = ¿Dónde está el baño? *'''sina sona ala sona e toki pona?''' = ¿Habla usted toki pona? *'''mi sona ala.''' = No sé. *'''mi sona e ni.''' = Lo sé. *'''nimi sina li seme?''' = ¿Cómo te llamas? *'''nimi ona li seme?''' = ¿Cómo se llama (él/ella)? *'''nimi mi li ____.''' = Mi nombre es ____. / Me llamo ____. *'''mi wile moku.''' = Tengo hambre. *'''mi''' = yo *'''sina''' = tú *'''ona''' = él / ella / elle (mije la ona li nimi ''él''. meli la ona li nimi ''ella''. tonsi la ona li nimi ''elle''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_poki nimi poki]) *'''mi pona lukin!''' = Soy guapo/guapa/guape (sina mije la o kepeken nimi ''guapo''. sina meli la o kepeken nimi ''guapa''. sina tonsi la o kepeken nimi ''guape''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_selo_sona nimi selo sona]) == linja == {{lipu Wikipesija pi toki ni li lon}} {{DEFAULTSORT:Epanja, toki}} [[kulupu:toki]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Loma]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Palata Elopa]] [[kulupu:toki pi ma Mewika]] [[kulupu:toki pi ma Mesiko]] 6zh9lj1fzfhv7l33v92wpnrmisuj3r9 71239 71238 2026-09-11T12:28:25Z ~2026-49210-90 7867 mi pona e lili. 71239 wikitext text/x-wiki {{nasin toki ike}}{{poki sona toki|nimi toki= toki Epanja |nimi mama=español<br> castellano |kalama=[espaˈɲol]<br> [kasteˈʎano] [kasteˈʝano] [kasteˈjano]| ma = {{toki len |nimi = [[toki Epanja#ma pi toki Epanja|ma pi toki Epanja]] |toki = [[ma Alensina]]<br>[[ma Antola]]<br>[[ma Ekuwato]]<br>[[ma Epanja]]<br>[[ma Ontula]]<br>[[ma Kosalika]]<br>[[ma Kupa]]<br>[[ma Mesiko]]<br>[[ma Sile]]<br>[[ma Palawa]]<br>[[ma Panama]]<br>[[ma Pelu]]<br>[[ma Penesuwela]]<br>[[ma Polipija]]<br>[[ma Tominika]]<br>[[ma Uluwa]]<br>[[ma Katemala]]}} |kulupu toki=Palata Elopa |ISO 639-1= es |ISO 639-2= spa |ISO 639-3= spa |nasin sitelen=[[sitelen Lasina]] |sitelen ma=[[sitelen:Map Hispanophone-World.svg|250px]] |toki anpa pi sitelen ma={{kule pi kipisi sitelen|#045a8d|toki Epanja li toki lawa nanpa wan. jan mute li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#0674b6|toki Epanja li toki lawa nanpa tu, anu toki lawa nanpa wan lon ni: jan pi mute ala li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#9bbae1|toki Epanja li toki nanpa tu.}} |toki li ni lukin=Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.|kule kulupu=Palata Elopa }} {{nimi ijo|'''toki Epanja'''|español|toki Epanja||ipa=}} anu {{nimi ijo|'''toki Katejano'''|castellano|toki Epanja||ipa=}} li toki pi [[kulupu toki Palata Elopa#toki mute tan toki Lasina|kulupu toki Loma]] li tan [[ma Epanja]]. jan pi ma Epanja en jan mute pi [[ma Amelika seli]] li kepeken ona. jan mute li kepeken ona lon ma ale. ==nimi toki== [[sitelen:Castellano-Español-es.png|thumb|nimi ''español'' lon kule laso en nimi ''castellano'' lon kule loje]] toki ni li jo e nimi tu. ma Epanja en ma mute pi toki ni li kepeken nimi Katejano, anu nimi Kateja, tan ni: toki ni li tan {{nimi ijo|ma Kasija|Castilla}}. ma Kasija li lon ma Epanja, toki ante pi ma Epanja li lon. lipu lawa pi ma Epanja la, toki ale pi ma Epanja li toki Epanja. toki ni li toki lawa pi ma Epanja, la jan pi ma mute li kepeken nimi ni: toki Epanja. ==kulupu pi toki Epanja== kulupu pi toki Epanja li lon ma Epanja li lon ma mute pi ma Amelika seli. toki Epanja li kama tan toki Lasina. jan li sitelen e toki Epanja kepeken [[sitelen Lasina]]. == ma pi toki Epanja == toki Epanja li toki nanpa wan lon ma ale ni. toki Epanja pi ma Amelika: * [[ma Alensina]] * [[ma Antola]] * [[ma Ekuwato]] * [[ma Katemala]] * [[ma Kosalika]] * [[ma Kupa]] * [[ma Mesiko]] * [[ma Ontula]] * [[ma Sile]] * [[ma Palawa]] * [[ma Panama]] * [[ma Pelu]] * [[ma Penesuwela]] * [[ma Polipija]] * [[ma Tominika]] * [[ma Uluwa]] toki Epanja pi ma Elopa: * [[ma Epanja]] toki Epanja pi ma Apika: * [[ma Kinejekatolija]] jan pi ma ante mute kin li toki Epanja. taso ona li [[nasin toki lawa|toki lawa]] ala lon ma ante ni. ==kalama== [[sitelen:Spanish vowel chart.svg|thumb|kalama open pi toki Epanja]] {| class="wikitable" |+kalama open ! !sinpin !monsi |- !sewi | i |u |- !insa |e |o |- !anpa | colspan="2" |a |} {| class="wikitable" |+kalama pini ! ! colspan="2" |selo tu ! colspan="2" |kiwen !nena uta !monsi nena !sewi kiwen ! colspan="2" |sewi ko |- !nena | colspan="2" |m | colspan="2" | |n | |ɲ | colspan="2" | |- ! pini |p | rowspan="2" | b~β |t | rowspan="2" |d~ð | |tʃ | rowspan="2" |ʝ~j |k | rowspan="2" |g~ɣ |- !kon tawa |f |θ~s* |s |(ʃ) |x~h |- !kon poka | colspan="4" rowspan="3" | |l | |ʎ~j* | colspan="2" | |- !pini lili |ɾ | colspan="4" rowspan="2" | |- !sijelo tawa |r |} * kalama ni li ken ante lon toki kule * ʎ en ʝ li kin kama tan lon. lon ma Epanja sewi, ni li ʎ lon ma Epanja sewi taso ʝ lon toki nasin Epanja. sina ken lukin e ni tan toki "Vaya valla" (leko a), lon ante ma, ʎ li wan tawa ʝ. ʝ li ɟʝ tan open nimi taso ʝ tan open nimi ala, lon ma Epanja sewi (en toki nasin Epanja?). ni li ʝ anu j lon ma Epanja anpa. lon ma Amelika li kama tan ma Mesiko ʒ tawa ma Ankensina ʃ. kin, j li ken e ante kalama, sina ken lukin e ni tan toki ante ya, ia (tenpo ni, kalama pi utala noka). * kalama b d g li kama tawa β ð ɣ lon meso kalama lili. kin, βw en ɣw li ken wan tawa w anu ante ni (o ken lukin tan huevo, bueno en agua, ni li toki tan webo, weno, agua anu güebo, güeno, agüa lon ma Epanja anpa en ma Amelika lon tenpo mute. ==sitelen pi toki Epanja == toki Epanja li kepeken sitelen Lasina. sitelen Lasina pi ale ala li lon toki Epanja: sitelen W en sitelen K li lon nimi pi toki ante taso. <div style="overflow:auto"> {| class="wikitable" !A !B !V ! colspan="2" |C* !CH !D !E !F ! colspan="2" |G* ! colspan="3" |GU* !GÜ ! colspan="2" |H*** !I !J !K !L !LL !M !N !Ñ !O !P ! colspan="2" |QU !CU ! colspan="2" |R !RR/R**** !S !T !U !W ! colspan="4" |X** !Y !Z |- |ä | colspan="2" |b~β |k |θ~s |tʃ |d~ð |e |f |g~ɣ |x~h |gw/w |g | colspan="2" |gw/w |ala |h |i~j |x~h |k |l |ʎ~j |m |n |ɲ |o |p |k | colspan="2" |kw |ɾ | colspan="2" |r |s |t |u~w |w |ks |s |x~h |ʃ |ʝ~j |θ~s |} </div> <nowiki>*</nowiki> [C]i en [C]e li kalama e kalama (/θ~s/, /x~h/, /g/). taso, [C]a en [C]o en [C]u li kalama e kalama (/k/, /g~ɣ/, /gw/ anu /w/). c[C] li kalama e kalama /k/. gu[C] li kalama /gu/. g[C] li kalama e kalama /g/. (lag li kalama e kalama /lax/ anu kalama /lag/). <nowiki>**</nowiki> X li kalama e kalama /ks/ anu kalama /s/ (xi, xe) lon ma Epanja. taso, lon ma Amelika la, X li ken kalama e kalama /x~h/ anu kalama /ʃ/ anu ante anpa kalama (ks, s). <nowiki>***</nowiki> H li kalama ala. taso, nimi mute li jo e sitelen H lpi. ona li kalama e kalama /h/. <nowiki>****</nowiki> R li kalama e kalama /r/ lon open nimi. taso, lon ante la, r li kalama sama rr (doble erre) sitelen pi toki Epanja: {| class="wikitable" !A !B !C !CH* !D !E !F !G !H !I |- |a |be |ce |che |de |e |efe |ge |hache |i |- |a |be |θe |tʃe |de |e |efe |xe |atʃe |i |- !J !K !L !LL* !M !N !Ñ !O !P !Q |- |jota |ka |ele |elle |eme |ene |eñe |o |pe |cu/qu |- |xota |ka |ele |eʎe |eme |ene |eɲe |o |pe |ku |- !R !S ! colspan="2" |T !U !V !W !X !Y !Z |- |erre |ese | colspan="2" |te |u |uve/ve |uve doble/doble ve |equis |i griega/ye |zeta |- |ere |ese | colspan="2" |te |u |uβe/βe |uβe doble/doble βe |ekis |i grieɣa/ʝe |θeta |} <nowiki>*</nowiki> Ch en LL li lon ala tan sitelen, taso li jo e nimi ante tan c + h en l + l taso sina li ken toki e "ce ache" en "doble ele" la sina li wile kepeken ala e nimi ante. ===sitelen kule=== toki Epanja li jo e sitelen LW ni pi sitelen kule: á é í ó ú ü sitelen Ü li jo e [[sitelen Lasina#sitelen kule pi sike tu|sitelen kule Sijelesin (Diéresis) anu sitelen kule pi sike tu]]. ni li ante e [g] tawa [gw] o lukin e ni: [θe] ce "cerca" poka. [ke] que "querido" mije [kwe] cue "cuerda" len linja. [xe] ɡe "generar" mama. [ɡe] ɡue "guerra" utala. [ɡwe] ɡüe "cigüeña" jan sin waso. kalama /k/ la, jan li ken ante e sitelen C tawa sitelen Q. taso, sitelen G li jo ala e sitelen ante. sitelen Ü li pona e ni. sitelen Á en sitelen É en sitelen Í en sitelen Ó en sitelen Ú li jo e [[sitelen Lasina#sitelen kule sewi|sitelen kule Sinte ("Tilde") anu sitelen kule sewi ("acento agudo")]]. sitelen kule sewi li wawa e kalama ona. ===toki wawa=== nimi li jo e wan toki ilo nanpa pi li namako wawa tan ale ante. nimi li ken e wawa Akuta e wawa Jana e wawa Etukula. wawa Akuta li jo e wawa tan toki ilo nanpa pini, wawa Jana li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi wan weka pini. wawa Etukula li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi tu weka pini, wawa li ken lon tan toki ilo nanpa pi namako tu pi weka pino, taso ni li sama tan wawa Etukula. Wawa Etukula li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo ale. nimi pi ni li pini tan kalama lili, tan n, tan s la ni li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. taso nimi pi ni li pini tan kalama suli ante n, ante s la ni lo jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. == nimi poki== {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="3" | ! colspan="4" |wan ! colspan="4" |mute |- ! colspan="3" |kin !kin ala ! colspan="3" |kin !kin ala |- !tan !tawa !jo !tawa !tan !tawa !jo !tawa |- ! rowspan="3" |mi !mije | rowspan="3" |yo | colspan="2" rowspan="3" |mi | rowspan="3" |me | colspan="2" |nosotros |nuestro | rowspan="3" |nos |- !meli | colspan="2" |nosotras |nuestra |- !tonsi* | colspan="2" |nosotres |nuestre |- ! rowspan="3" |sina !mije | rowspan="3" |tú | rowspan="3" |ti | rowspan="3" |tu | rowspan="3" |te | colspan="2" |vosotros |vuestro | rowspan="3" |os |- !meli | colspan="2" |vosotras |vuestra |- !tonsi* | colspan="2" |vosotres |vuestre |- ! colspan="2" |sina-ona* | colspan="4" |usted | colspan="4" |ustedes |- ! rowspan="4" |ona !mije | colspan="2" |él | rowspan="4" |su | rowspan="3" |le | colspan="2" |ellos | rowspan="4" |sus | rowspan="3" |les |- !jan* | colspan="2" |ello | colspan="2" |ellos |- !tonsi* | colspan="2" |elle | colspan="2" |elles |- !meli | colspan="2" | ella |la | colspan="2" |ellas |las |} *toki tonsi li kepeken mute ala. *jan sina-ona li sama sina, taso pini pi nimi pali ona li sama nimi pali pi jan ona. jan li kepeken sina-ona la jan toki li anpa lili tawa jan kute lon kulupu. ===jan nanpa tu tu=== toki Epanja li jo e nasin pi jan kule. toki Epanja li ante tawa mije, tawa meli. {| class="wikitable" ! ! colspan="2" |selo ! colspan="2" |selo ala |- ! !wan !mute !wan !mute |- !meli |la |las |una |unas |- !tonsi* |le |les |une |unes |- ! mije |el | rowspan="2" |los |un | rowspan="2" |unos |- !jan* |lo |uno |} *jan li kepeken nimi poki pi kule sona ala. *toki tonsi li kepeken mute ala. == nimi selo sona== nimi pi toki Epanja li jo e sona tan ni li wan taso ni li namako tan wan (mute, luka...) ale nimi li wan, ni li namako tan wan la sina jo e tu nasin: nimi ni li pini tan kalama lili la sina pana e "-s" tan nimi ni. nimi ni li pini tan kalama suli la sina pana e "-es" tan nimi ni. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! !"casa" tomo !"color" kule !"robot" ilo jan |- !wan |casa |color |robot |- !mute |casa-s |color-es |robot-s |} ale nimi pi toki Epanja li jo e toki kulupu, ni li ken e toki mije, taso toki meli. mute nimi li jo e wan toki kulupu, taso mute lili ken jo e sona pi toki kulupu kin, nimi pilin o sona e toki kulupu. nimi li pini tan kalama lili: toki mije li pini e "-o" tan wan, e "-os" tan mute. toki meli li pini e "-a" tan wan, e "-as" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. nimi li pini tan kalama suli: toki mije li pini e ala tan wan, e "-es" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e kin "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! rowspan="2" | ! colspan="3" |"amigo" jan pona ! colspan="3" | "bailador" jan pi kama musi ! colspan="3" |"actor" jan pi pali sama |- !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi |- !wan |amig-o |amig-a |amigu-e |bailador |bailador-a |bailador-e |actor |actriz |actor-e |- !mute |amig-os |amig-as |amigu-es |bailador-es |bailador-as |bailador-es |actor-es |actric-es |actor-es |} ==nimi pali== nimi pali li ken jo e san pini. nimi lili* + (kalama lili kin) - (nasa pini) - (jan pini). *nimi lili li awen taso [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#kalama_lili_meso_tawa kalama lili meso tawa]. {| class="wikitable" |+jan pini ! colspan="2" |tenpo ! ni !pini |- ! rowspan="3" |wan !wan | -o | -é/í |- ! tu | -s | -ste |- !san | - | -ó |- ! rowspan="3" |mute !wan | colspan="2" | -mos |- !tu | -is | -stéis |- !san | -n | -ron |} * tenpo pini pi wan pi jan pi nanpa wan: é li mama tan majuna áí* tan kalama lili kin á en í nimi pali li pana tawa sina lon selo awen. selo awen li pini tan -r, taso san kulupu pali li lon: * pali kulupu pi nanpa wan: selo awen li pini tan -ar (amar: li olin) * pali kulupu pi nanpa tu: selo awen li pini tan -er (comer: li moku) * pali kulupu pi nanpa san: selo awen li pini tan -ir (vivir: li pilin) nimi lili li mama tan sina li weka e -ar e -er e -ir (amar: am-, comer: com-, vivir: viv-) === pali pi tenpo ni === nimi lili ''(- kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo ni {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-o |com-o |viv-o |- !Tú |am-''a''-s |com-''e''-s |viv-''e''-s |- !Él / Ella |am-''a'' |com-''e'' |viv-''e'' |- !Nosotr@s |am-''a''-mos |com-''e''-mos |viv-''i''-mos |- !Vosotr@s |am-''á''-is |com-''é''-is |viv-ís |- !Ell@s |am-''a''-n |com-''e''-n |viv-''e''-n |} === pali pi tenpo kama === nimi lili + ''kalama lili kin'' + nasa pini (r(e)) + jan pini pi tenpo ni (taso wan pi jan nanpa wan (-o) li kama tawa -é en wan pi jan nanpa san li kama tawa -á en -n li kama tawa -an) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- ! Yo |am-''a''-r-é |com-e-r-é | viv-i-ré |- !Tú |am-''a-r-as'' |com-''e''-r-as | viv-i-r-ás |- !Él / Ella |am-''a-r-á'' | com-''e-r-á'' |viv-i-r-á |- !Nosotr@s |am-''a''-re-mos |com-''e''-re-mos |viv-''i''-re-mos |- !Vosotr@s | am-''a''-ré-is |com-''e-ré''-is |viv-i-ré-is |- ! Ell@s |am-''a''-r-an |com-''e''-r-án | viv-''i-r''-án |} ===pali pi tenpo pini === toki Epanja li jo e tu pali pi tenpo pini. ====pali pi tempo pini kama wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li lon lon tempo pini taso lon tenpo ni pali ni li lon ala anu pali ni li pali lon tenpo pini lili: Yo amaba a Juan: mi olin e ona Kuwan (taso lon tenpo ni mi olin ala e ona) pali ni li tan pali kulupu nanpa wan la: nimi lili + nasa pini (ab) + ''kalama lili kin (a)'' + jan pini pi tenpo ni (taso -o li kama tawa -a) pali ni li tan kulupu nanpa wan ala la: nimi lili + nasa pini (ía) + jan pini pi tempo ni (taso wan pi jan nanpa wan li ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-ab-a |com-ía |viv-ía |- !Tú |am-ab-''a''-s | com-ía-s |viv-ía-s |- !Él / Ella |am-ab-''a'' |com-ía | viv-ía |- !Nosotr@s |am-ab-''a''-mos |com-ía-mos |viv-ía-mos |- !Vosotr@s |am-áb-''a''-is |com-ía-is |viv-ía-is |- !Ell@s |am-ab-''a''-n |com-ía-n |viv-ía-n |} ==== pali pi tenpo pini awen wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li pali lon tenpo pini mute: Yo amé a Juan: mi olin e ona Kuwan lon tenpo pini (lon tenpo ni, ni li ken lon li ken ala) nimi lili ''(+ kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo pini {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-é |com-í |viv-í |- !Tú |am-a-ste | com-i-ste |viv-i-ste |- !Él / Ella |am-ó |com-i-ó | viv-i-ó |- !Nosotr@s |am-a-mos |com-i-mos |viv-i-mos |- !Vosotr@s |am-a-steis |com-i-steis |viv-i-steis |- !Ell@s |am-a-ron |com-ie-ron |viv-íe-ron |} === pali pi tenpo ken === pali pi tenpo ken li kepeken lon tenpi pi pali ni li ken pali la pali ante li pali: nimi lili + kalama lili kin + nasa pini (ría) + jan pini pi tenpo ni (-é/í liu kama tawa ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ría |com-e-ría |viv-i-ría |- !Tú |am-a-ría-s | com-e-ría-s |viv-i-ría-s |- !Él / Ella |am-a-ría |com-e-ría | viv-i-ría |- !Nosotr@s |am-a-ría-mos |com-e-ría-mos |viv-i-ría-mos |- !Vosotr@s |am-a-ría-is |com-e-ría-is |viv-i-ría-is |- !Ell@s |am-a-ría-n |com-e-ría-n |viv-i-ría-n |} === kalama lili meso tawa === mute lili pali li kama e kalama lili e anu o tawa ie anu ue lon mute selo pi pali pi tenpo ni (wan pi jan nanpa wan en tu, wan en mute pi jan nanpa san) {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |pali pi tenpo ni ! colspan="2" |pali pi tenpo kama |- !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan |- !-KLMT !Vender |(Yo) v'''e'''ndo |(Nosotros) v'''e'''ndemos |(Yo) v'''e'''nderé |(Nosotros) v'''e'''nderemos |- !+KLMT !Perder |(Yo) p'''''ie'''''rdo |(Nosotros) p'''''e'''''rdemos |(Yo) p'''e'''rderé |(Nosotros) p'''e'''rderemos |- !-KLMT !Orar |(Yo) '''o'''ro |(Nosotros) '''o'''ramos |(Yo) '''o'''raré |(Nosotros) '''o'''raremos |- !+KLMT !Morir |(Yo) m'''''ue'''''ro |(Nosotros) m'''''o'''''rimos |(Yo) m'''o'''riré |(Nosotros) m'''o'''riremos |} === selo pi jan ala === selo pi jan ala li jo ala e jan pini. ni li san: ==== selo awen ==== selo awen li kepeken tawa lon sina wile toki e pali weka jan, lon tenpo mute ni li kepeken lon kulupu pali: Se está empezando a dormir: ona li open lape, lon la: ona li open e lape nimi pali + kalama lili (a anu e anu i) + r {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-r |amar |- !tu | -e-r |comer |- !san | -i-r |vivir |} ==== selo pini ==== selo pini li kepeken tan kama tenpo: nimi pali + kalama lili (a anu i) + do {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-do |amado |- !tu | rowspan="2" | -i-do |comido |- !san |vivido |} ==== selo tawa ==== nimi pali + kalama lili (a anu ie) + ndo {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-ndo |amando |- !tu | rowspan="2" | -ie-ndo |comiendo |- !san |viviendo |} ===pali pi tenpo wile=== ====pali pi tenpo wile 1==== nimi lili + e/a + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-e |com-a |viv-a |- !Tú |am-e-s | com-a-s |viv-a-s |- !Él / Ella |am-e |com-a |viv-a |- !Nosotr@s |am-e-mos | com-a-mos |viv-a-mos |- !Vosotr@s |am-é-is |com-á-is |viv-á-is |- !Ell@s |am-e-n |com-a-n |viv-a-n |} ====pali pi tenpo wile 2==== nimi lili + a/ie + ra/se + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Tú |am-a-ra/se-s | com-ie-ra/se-s |viv-ie-ra/se-s |- !Él / Ella |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Nosotr@s |am-a-ra/se-mos | com-ie-ra/se-mos |viv-ie-ra/se-mos |- !Vosotr@s |am-á-ra/se-is |com-ié-ra/se-is |viv-ié-ra/se-is |- !Ell@s |am-a-ra/se-n |com-ie-ra/se-n |viv-ie-ra/se-n |} === pali kama tenpo === pali Haber + selo pini sina li ken mama e pali kama tenpo tan tenpo ale, sina wile pali e pali Haber lon tenpo pi wile sina. tenpo ni > kama tenpo ni. tenpo kama > kama tenpo kama. tenpo pini pi kama wan > kama tenpo pini pi kama wan. tenpo pini pi awen wan > kama tenpo pini pi awen wan. {| class="wikitable" ! !tenpo ni !tenpo kama !tenpo pini pi kama wan !tenpo pini pi awen wan !tenpo ken !pali pi tenpo wile 1 !pali pi tenpo wile 2 |- !Yo |he |habré |había |hube |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Tú |has | habras |habías |hubiste |habrías |hayas |hubieras o hubieses |- !Él / Ella |ha | habra |había |hubo |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Nosotr@s | hemos | habremos |habíamos |hubimos |habríamos |hayamos |hubiéramos o hubiésemos |- ! Vosotr@s |habéis |habréis |habíais |hubisteis |habríais |hayáis |hubierais o hubieseis |- !Ell@s |han | habran |habían |hubieron |habrían |hayan |hubieran o hubiesen |} == nimi pi toki Epanja == *'''toki!''' = ¡Hola! *'''mi tawa.''' / '''tawa pona.''' = Adiós. *'''mi wile (e) ___.''' = (Yo) Quiero ___. *'''mute seme?''' = ¿Cuánto? *'''(tenpo ni la) sina pali e seme?''' = ¿Qué haces? / ¿Qué estás haciendo? *'''tomo telo li lon seme?''' = ¿Dónde está el baño? *'''sina sona ala sona e toki pona?''' = ¿Habla usted toki pona? *'''mi sona ala.''' = No sé. *'''mi sona e ni.''' = Lo sé. *'''nimi sina li seme?''' = ¿Cómo te llamas? *'''nimi ona li seme?''' = ¿Cómo se llama (él/ella)? *'''nimi mi li ____.''' = Mi nombre es ____. / Me llamo ____. *'''mi wile moku.''' = Tengo hambre. *'''mi''' = yo *'''sina''' = tú *'''ona''' = él / ella / elle (mije la ona li nimi ''él''. meli la ona li nimi ''ella''. tonsi la ona li nimi ''elle''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_poki nimi poki]) *'''mi pona lukin!''' = Soy guapo/guapa/guape (sina mije la o kepeken nimi ''guapo''. sina meli la o kepeken nimi ''guapa''. sina tonsi la o kepeken nimi ''guape''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_selo_sona nimi selo sona]) == linja == {{lipu Wikipesija pi toki ni li lon}} {{DEFAULTSORT:Epanja, toki}} [[kulupu:toki]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Loma]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Palata Elopa]] [[kulupu:toki pi ma Mewika]] [[kulupu:toki pi ma Mesiko]] 91ij4o9z6955g45674sg2myuj389idz 71240 71239 2026-09-11T12:29:01Z ~2026-49210-90 7867 mi pona e lili. 71240 wikitext text/x-wiki {{nasin toki ike}}{{poki sona toki|nimi toki= toki Epanja |nimi mama=español<br> castellano |kalama=[espaˈɲol]<br> [kasteˈʎano] [kasteˈʝano] [kasteˈjano]| ma = {{toki len |nimi = [[toki Epanja#ma pi toki Epanja|ma pi toki Epanja]] |toki = [[ma Alensina]]<br>[[ma Antola]]<br>[[ma Ekuwato]]<br>[[ma Epanja]]<br>[[ma Ontula]]<br>[[ma Kosalika]]<br>[[ma Kupa]]<br>[[ma Mesiko]]<br>[[ma Sile]]<br>[[ma Palawa]]<br>[[ma Panama]]<br>[[ma Pelu]]<br>[[ma Penesuwela]]<br>[[ma Polipija]]<br>[[ma Tominika]]<br>[[ma Uluwa]]<br>[[ma Katemala]]}} |kulupu toki=Palata Elopa |ISO 639-1= es |ISO 639-2= spa |ISO 639-3= spa |nasin sitelen=[[sitelen Lasina]] |sitelen ma=[[sitelen:Map Hispanophone-World.svg|250px]] |toki anpa pi sitelen ma={{kule pi kipisi sitelen|#045a8d|toki Epanja li toki lawa nanpa wan. jan mute li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#0674b6|toki Epanja li toki lawa nanpa tu, anu toki lawa nanpa wan lon ni: jan pi mute ala li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#9bbae1|toki Epanja li toki nanpa tu.}} |toki li ni lukin=Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.|kule kulupu=Palata Elopa }} {{nimi ijo|'''toki Epanja'''|español|toki Epanja||ipa=}} anu {{nimi ijo|'''toki Katejano'''|castellano|toki Epanja||ipa=}} li toki pi [[kulupu toki Palata Elopa#toki mute tan toki Lasina|kulupu toki Loma]] li tan [[ma Epanja]]. jan pi ma Epanja en jan mute pi [[ma Amelika seli]] li kepeken ona. jan mute li kepeken ona lon ma ale. ==nimi toki== [[sitelen:Castellano-Español-es.png|thumb|nimi ''español'' lon kule laso en nimi ''castellano'' lon kule loje]] toki ni li jo e nimi tu. ma Epanja en ma mute pi toki ni li kepeken nimi Katejano, anu nimi Kateja, tan ni: toki ni li tan {{nimi ijo|ma Kasija|Castilla}}. ma Kasija li lon ma Epanja, toki ante pi ma Epanja li lon. lipu lawa pi ma Epanja la, toki ale pi ma Epanja li toki Epanja. toki ni li toki lawa pi ma Epanja, la jan pi ma mute li kepeken nimi ni: toki Epanja. ==kulupu pi toki Epanja== kulupu pi toki Epanja li lon ma Epanja li lon ma mute pi ma Amelika seli. toki Epanja li kama tan toki Lasina. jan li sitelen e toki Epanja kepeken [[sitelen Lasina]]. == ma pi toki Epanja == toki Epanja li toki nanpa wan lon ma ale ni. toki Epanja pi ma Amelika: * [[ma Alensina]] * [[ma Antola]] * [[ma Ekuwato]] * [[ma Katemala]] * [[ma Kosalika]] * [[ma Kupa]] * [[ma Mesiko]] * [[ma Ontula]] * [[ma Sile]] * [[ma Palawa]] * [[ma Panama]] * [[ma Pelu]] * [[ma Penesuwela]] * [[ma Polipija]] * [[ma Tominika]] * [[ma Uluwa]] toki Epanja pi ma Elopa: * [[ma Epanja]] toki Epanja pi ma Apika: * [[ma Kinejekatolija]] jan pi ma ante mute kin li toki Epanja. taso ona li [[nasin toki lawa|toki lawa]] ala lon ma ante ni. ==kalama== [[sitelen:Spanish vowel chart.svg|thumb|kalama open pi toki Epanja]] {| class="wikitable" |+kalama open ! !sinpin !monsi |- !sewi | i |u |- !insa |e |o |- !anpa | colspan="2" |a |} {| class="wikitable" |+kalama pini ! ! colspan="2" |selo tu ! colspan="2" |kiwen !nena uta !monsi nena !sewi kiwen ! colspan="2" |sewi ko |- !nena | colspan="2" |m | colspan="2" | |n | |ɲ | colspan="2" | |- ! pini |p | rowspan="2" | b~β |t | rowspan="2" |d~ð | |tʃ | rowspan="2" |ʝ~j |k | rowspan="2" |g~ɣ |- !kon tawa |f |θ~s* |s |(ʃ) |x~h |- !kon poka | colspan="4" rowspan="3" | |l | |ʎ~j* | colspan="2" | |- !pini lili |ɾ | colspan="4" rowspan="2" | |- !sijelo tawa |r |} * kalama ni li ken ante lon toki kule * ʎ en ʝ li kin kama tan lon. lon ma Epanja sewi, ni li ʎ lon ma Epanja sewi taso ʝ lon toki nasin Epanja. sina ken lukin e ni tan toki "Vaya valla" (leko a), lon ante ma, ʎ li wan tawa ʝ. ʝ li ɟʝ tan open nimi taso ʝ tan open nimi ala, lon ma Epanja sewi (en toki nasin Epanja?). ni li ʝ anu j lon ma Epanja anpa. lon ma Amelika li kama tan ma Mesiko ʒ tawa ma Ankensina ʃ. kin, j li ken e ante kalama, sina ken lukin e ni tan toki ante ya, ia (tenpo ni, kalama pi utala noka). * kalama b d g li kama tawa β ð ɣ lon meso kalama lili. kin, βw en ɣw li ken wan tawa w anu ante ni (o ken lukin tan huevo, bueno en agua, ni li toki tan webo, weno, agua anu güebo, güeno, agüa lon ma Epanja anpa en ma Amelika lon tenpo mute. ==sitelen pi toki Epanja == toki Epanja li kepeken sitelen Lasina. sitelen Lasina pi ale ala li lon toki Epanja: sitelen W en sitelen K li lon nimi pi toki ante taso. <div style="overflow:auto"> {| class="wikitable" !A !B !V ! colspan="2" |C* !CH !D !E !F ! colspan="2" |G* ! colspan="3" |GU* !GÜ ! colspan="2" |H*** !I !J !K !L !LL !M !N !Ñ !O !P ! colspan="2" |QU !CU ! colspan="2" |R !RR/R**** !S !T !U !W ! colspan="4" |X** !Y !Z |- |ä | colspan="2" |b~β |k |θ~s |tʃ |d~ð |e |f |g~ɣ |x~h |gw/w |g | colspan="2" |gw/w |ala |h |i~j |x~h |k |l |ʎ~j |m |n |ɲ |o |p |k | colspan="2" |kw |ɾ | colspan="2" |r |s |t |u~w |w |ks |s |x~h |ʃ |ʝ~j |θ~s |} </div> <nowiki>*</nowiki> [C]i en [C]e li kalama e kalama (/θ~s/, /x~h/, /g/). taso, [C]a en [C]o en [C]u li kalama e kalama (/k/, /g~ɣ/, /gw/ anu /w/). c[C] li kalama e kalama /k/. gu[C] li kalama /gu/. g[C] li kalama e kalama /g/. (lag li kalama e kalama /lax/ anu kalama /lag/). <nowiki>**</nowiki> X li kalama e kalama /ks/ anu kalama /s/ (xi, xe) lon ma Epanja. taso, lon ma Amelika la, X li ken kalama e kalama /x~h/ anu kalama /ʃ/ anu ante anpa kalama (ks, s). <nowiki>***</nowiki> H li kalama ala. taso, nimi mute li jo e sitelen H lpi. ona li kalama e kalama /h/. <nowiki>****</nowiki> R li kalama e kalama /ɾ/ lon open nimi. taso, lon ante la, r li kalama sama rr (doble erre) sitelen pi toki Epanja: {| class="wikitable" !A !B !C !CH* !D !E !F !G !H !I |- |a |be |ce |che |de |e |efe |ge |hache |i |- |a |be |θe |tʃe |de |e |efe |xe |atʃe |i |- !J !K !L !LL* !M !N !Ñ !O !P !Q |- |jota |ka |ele |elle |eme |ene |eñe |o |pe |cu/qu |- |xota |ka |ele |eʎe |eme |ene |eɲe |o |pe |ku |- !R !S ! colspan="2" |T !U !V !W !X !Y !Z |- |erre |ese | colspan="2" |te |u |uve/ve |uve doble/doble ve |equis |i griega/ye |zeta |- |ere |ese | colspan="2" |te |u |uβe/βe |uβe doble/doble βe |ekis |i grieɣa/ʝe |θeta |} <nowiki>*</nowiki> Ch en LL li lon ala tan sitelen, taso li jo e nimi ante tan c + h en l + l taso sina li ken toki e "ce ache" en "doble ele" la sina li wile kepeken ala e nimi ante. ===sitelen kule=== toki Epanja li jo e sitelen LW ni pi sitelen kule: á é í ó ú ü sitelen Ü li jo e [[sitelen Lasina#sitelen kule pi sike tu|sitelen kule Sijelesin (Diéresis) anu sitelen kule pi sike tu]]. ni li ante e [g] tawa [gw] o lukin e ni: [θe] ce "cerca" poka. [ke] que "querido" mije [kwe] cue "cuerda" len linja. [xe] ɡe "generar" mama. [ɡe] ɡue "guerra" utala. [ɡwe] ɡüe "cigüeña" jan sin waso. kalama /k/ la, jan li ken ante e sitelen C tawa sitelen Q. taso, sitelen G li jo ala e sitelen ante. sitelen Ü li pona e ni. sitelen Á en sitelen É en sitelen Í en sitelen Ó en sitelen Ú li jo e [[sitelen Lasina#sitelen kule sewi|sitelen kule Sinte ("Tilde") anu sitelen kule sewi ("acento agudo")]]. sitelen kule sewi li wawa e kalama ona. ===toki wawa=== nimi li jo e wan toki ilo nanpa pi li namako wawa tan ale ante. nimi li ken e wawa Akuta e wawa Jana e wawa Etukula. wawa Akuta li jo e wawa tan toki ilo nanpa pini, wawa Jana li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi wan weka pini. wawa Etukula li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi tu weka pini, wawa li ken lon tan toki ilo nanpa pi namako tu pi weka pino, taso ni li sama tan wawa Etukula. Wawa Etukula li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo ale. nimi pi ni li pini tan kalama lili, tan n, tan s la ni li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. taso nimi pi ni li pini tan kalama suli ante n, ante s la ni lo jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. == nimi poki== {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="3" | ! colspan="4" |wan ! colspan="4" |mute |- ! colspan="3" |kin !kin ala ! colspan="3" |kin !kin ala |- !tan !tawa !jo !tawa !tan !tawa !jo !tawa |- ! rowspan="3" |mi !mije | rowspan="3" |yo | colspan="2" rowspan="3" |mi | rowspan="3" |me | colspan="2" |nosotros |nuestro | rowspan="3" |nos |- !meli | colspan="2" |nosotras |nuestra |- !tonsi* | colspan="2" |nosotres |nuestre |- ! rowspan="3" |sina !mije | rowspan="3" |tú | rowspan="3" |ti | rowspan="3" |tu | rowspan="3" |te | colspan="2" |vosotros |vuestro | rowspan="3" |os |- !meli | colspan="2" |vosotras |vuestra |- !tonsi* | colspan="2" |vosotres |vuestre |- ! colspan="2" |sina-ona* | colspan="4" |usted | colspan="4" |ustedes |- ! rowspan="4" |ona !mije | colspan="2" |él | rowspan="4" |su | rowspan="3" |le | colspan="2" |ellos | rowspan="4" |sus | rowspan="3" |les |- !jan* | colspan="2" |ello | colspan="2" |ellos |- !tonsi* | colspan="2" |elle | colspan="2" |elles |- !meli | colspan="2" | ella |la | colspan="2" |ellas |las |} *toki tonsi li kepeken mute ala. *jan sina-ona li sama sina, taso pini pi nimi pali ona li sama nimi pali pi jan ona. jan li kepeken sina-ona la jan toki li anpa lili tawa jan kute lon kulupu. ===jan nanpa tu tu=== toki Epanja li jo e nasin pi jan kule. toki Epanja li ante tawa mije, tawa meli. {| class="wikitable" ! ! colspan="2" |selo ! colspan="2" |selo ala |- ! !wan !mute !wan !mute |- !meli |la |las |una |unas |- !tonsi* |le |les |une |unes |- ! mije |el | rowspan="2" |los |un | rowspan="2" |unos |- !jan* |lo |uno |} *jan li kepeken nimi poki pi kule sona ala. *toki tonsi li kepeken mute ala. == nimi selo sona== nimi pi toki Epanja li jo e sona tan ni li wan taso ni li namako tan wan (mute, luka...) ale nimi li wan, ni li namako tan wan la sina jo e tu nasin: nimi ni li pini tan kalama lili la sina pana e "-s" tan nimi ni. nimi ni li pini tan kalama suli la sina pana e "-es" tan nimi ni. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! !"casa" tomo !"color" kule !"robot" ilo jan |- !wan |casa |color |robot |- !mute |casa-s |color-es |robot-s |} ale nimi pi toki Epanja li jo e toki kulupu, ni li ken e toki mije, taso toki meli. mute nimi li jo e wan toki kulupu, taso mute lili ken jo e sona pi toki kulupu kin, nimi pilin o sona e toki kulupu. nimi li pini tan kalama lili: toki mije li pini e "-o" tan wan, e "-os" tan mute. toki meli li pini e "-a" tan wan, e "-as" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. nimi li pini tan kalama suli: toki mije li pini e ala tan wan, e "-es" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e kin "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! rowspan="2" | ! colspan="3" |"amigo" jan pona ! colspan="3" | "bailador" jan pi kama musi ! colspan="3" |"actor" jan pi pali sama |- !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi |- !wan |amig-o |amig-a |amigu-e |bailador |bailador-a |bailador-e |actor |actriz |actor-e |- !mute |amig-os |amig-as |amigu-es |bailador-es |bailador-as |bailador-es |actor-es |actric-es |actor-es |} ==nimi pali== nimi pali li ken jo e san pini. nimi lili* + (kalama lili kin) - (nasa pini) - (jan pini). *nimi lili li awen taso [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#kalama_lili_meso_tawa kalama lili meso tawa]. {| class="wikitable" |+jan pini ! colspan="2" |tenpo ! ni !pini |- ! rowspan="3" |wan !wan | -o | -é/í |- ! tu | -s | -ste |- !san | - | -ó |- ! rowspan="3" |mute !wan | colspan="2" | -mos |- !tu | -is | -stéis |- !san | -n | -ron |} * tenpo pini pi wan pi jan pi nanpa wan: é li mama tan majuna áí* tan kalama lili kin á en í nimi pali li pana tawa sina lon selo awen. selo awen li pini tan -r, taso san kulupu pali li lon: * pali kulupu pi nanpa wan: selo awen li pini tan -ar (amar: li olin) * pali kulupu pi nanpa tu: selo awen li pini tan -er (comer: li moku) * pali kulupu pi nanpa san: selo awen li pini tan -ir (vivir: li pilin) nimi lili li mama tan sina li weka e -ar e -er e -ir (amar: am-, comer: com-, vivir: viv-) === pali pi tenpo ni === nimi lili ''(- kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo ni {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-o |com-o |viv-o |- !Tú |am-''a''-s |com-''e''-s |viv-''e''-s |- !Él / Ella |am-''a'' |com-''e'' |viv-''e'' |- !Nosotr@s |am-''a''-mos |com-''e''-mos |viv-''i''-mos |- !Vosotr@s |am-''á''-is |com-''é''-is |viv-ís |- !Ell@s |am-''a''-n |com-''e''-n |viv-''e''-n |} === pali pi tenpo kama === nimi lili + ''kalama lili kin'' + nasa pini (r(e)) + jan pini pi tenpo ni (taso wan pi jan nanpa wan (-o) li kama tawa -é en wan pi jan nanpa san li kama tawa -á en -n li kama tawa -an) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- ! Yo |am-''a''-r-é |com-e-r-é | viv-i-ré |- !Tú |am-''a-r-as'' |com-''e''-r-as | viv-i-r-ás |- !Él / Ella |am-''a-r-á'' | com-''e-r-á'' |viv-i-r-á |- !Nosotr@s |am-''a''-re-mos |com-''e''-re-mos |viv-''i''-re-mos |- !Vosotr@s | am-''a''-ré-is |com-''e-ré''-is |viv-i-ré-is |- ! Ell@s |am-''a''-r-an |com-''e''-r-án | viv-''i-r''-án |} ===pali pi tenpo pini === toki Epanja li jo e tu pali pi tenpo pini. ====pali pi tempo pini kama wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li lon lon tempo pini taso lon tenpo ni pali ni li lon ala anu pali ni li pali lon tenpo pini lili: Yo amaba a Juan: mi olin e ona Kuwan (taso lon tenpo ni mi olin ala e ona) pali ni li tan pali kulupu nanpa wan la: nimi lili + nasa pini (ab) + ''kalama lili kin (a)'' + jan pini pi tenpo ni (taso -o li kama tawa -a) pali ni li tan kulupu nanpa wan ala la: nimi lili + nasa pini (ía) + jan pini pi tempo ni (taso wan pi jan nanpa wan li ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-ab-a |com-ía |viv-ía |- !Tú |am-ab-''a''-s | com-ía-s |viv-ía-s |- !Él / Ella |am-ab-''a'' |com-ía | viv-ía |- !Nosotr@s |am-ab-''a''-mos |com-ía-mos |viv-ía-mos |- !Vosotr@s |am-áb-''a''-is |com-ía-is |viv-ía-is |- !Ell@s |am-ab-''a''-n |com-ía-n |viv-ía-n |} ==== pali pi tenpo pini awen wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li pali lon tenpo pini mute: Yo amé a Juan: mi olin e ona Kuwan lon tenpo pini (lon tenpo ni, ni li ken lon li ken ala) nimi lili ''(+ kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo pini {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-é |com-í |viv-í |- !Tú |am-a-ste | com-i-ste |viv-i-ste |- !Él / Ella |am-ó |com-i-ó | viv-i-ó |- !Nosotr@s |am-a-mos |com-i-mos |viv-i-mos |- !Vosotr@s |am-a-steis |com-i-steis |viv-i-steis |- !Ell@s |am-a-ron |com-ie-ron |viv-íe-ron |} === pali pi tenpo ken === pali pi tenpo ken li kepeken lon tenpi pi pali ni li ken pali la pali ante li pali: nimi lili + kalama lili kin + nasa pini (ría) + jan pini pi tenpo ni (-é/í liu kama tawa ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ría |com-e-ría |viv-i-ría |- !Tú |am-a-ría-s | com-e-ría-s |viv-i-ría-s |- !Él / Ella |am-a-ría |com-e-ría | viv-i-ría |- !Nosotr@s |am-a-ría-mos |com-e-ría-mos |viv-i-ría-mos |- !Vosotr@s |am-a-ría-is |com-e-ría-is |viv-i-ría-is |- !Ell@s |am-a-ría-n |com-e-ría-n |viv-i-ría-n |} === kalama lili meso tawa === mute lili pali li kama e kalama lili e anu o tawa ie anu ue lon mute selo pi pali pi tenpo ni (wan pi jan nanpa wan en tu, wan en mute pi jan nanpa san) {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |pali pi tenpo ni ! colspan="2" |pali pi tenpo kama |- !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan |- !-KLMT !Vender |(Yo) v'''e'''ndo |(Nosotros) v'''e'''ndemos |(Yo) v'''e'''nderé |(Nosotros) v'''e'''nderemos |- !+KLMT !Perder |(Yo) p'''''ie'''''rdo |(Nosotros) p'''''e'''''rdemos |(Yo) p'''e'''rderé |(Nosotros) p'''e'''rderemos |- !-KLMT !Orar |(Yo) '''o'''ro |(Nosotros) '''o'''ramos |(Yo) '''o'''raré |(Nosotros) '''o'''raremos |- !+KLMT !Morir |(Yo) m'''''ue'''''ro |(Nosotros) m'''''o'''''rimos |(Yo) m'''o'''riré |(Nosotros) m'''o'''riremos |} === selo pi jan ala === selo pi jan ala li jo ala e jan pini. ni li san: ==== selo awen ==== selo awen li kepeken tawa lon sina wile toki e pali weka jan, lon tenpo mute ni li kepeken lon kulupu pali: Se está empezando a dormir: ona li open lape, lon la: ona li open e lape nimi pali + kalama lili (a anu e anu i) + r {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-r |amar |- !tu | -e-r |comer |- !san | -i-r |vivir |} ==== selo pini ==== selo pini li kepeken tan kama tenpo: nimi pali + kalama lili (a anu i) + do {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-do |amado |- !tu | rowspan="2" | -i-do |comido |- !san |vivido |} ==== selo tawa ==== nimi pali + kalama lili (a anu ie) + ndo {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-ndo |amando |- !tu | rowspan="2" | -ie-ndo |comiendo |- !san |viviendo |} ===pali pi tenpo wile=== ====pali pi tenpo wile 1==== nimi lili + e/a + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-e |com-a |viv-a |- !Tú |am-e-s | com-a-s |viv-a-s |- !Él / Ella |am-e |com-a |viv-a |- !Nosotr@s |am-e-mos | com-a-mos |viv-a-mos |- !Vosotr@s |am-é-is |com-á-is |viv-á-is |- !Ell@s |am-e-n |com-a-n |viv-a-n |} ====pali pi tenpo wile 2==== nimi lili + a/ie + ra/se + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Tú |am-a-ra/se-s | com-ie-ra/se-s |viv-ie-ra/se-s |- !Él / Ella |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Nosotr@s |am-a-ra/se-mos | com-ie-ra/se-mos |viv-ie-ra/se-mos |- !Vosotr@s |am-á-ra/se-is |com-ié-ra/se-is |viv-ié-ra/se-is |- !Ell@s |am-a-ra/se-n |com-ie-ra/se-n |viv-ie-ra/se-n |} === pali kama tenpo === pali Haber + selo pini sina li ken mama e pali kama tenpo tan tenpo ale, sina wile pali e pali Haber lon tenpo pi wile sina. tenpo ni > kama tenpo ni. tenpo kama > kama tenpo kama. tenpo pini pi kama wan > kama tenpo pini pi kama wan. tenpo pini pi awen wan > kama tenpo pini pi awen wan. {| class="wikitable" ! !tenpo ni !tenpo kama !tenpo pini pi kama wan !tenpo pini pi awen wan !tenpo ken !pali pi tenpo wile 1 !pali pi tenpo wile 2 |- !Yo |he |habré |había |hube |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Tú |has | habras |habías |hubiste |habrías |hayas |hubieras o hubieses |- !Él / Ella |ha | habra |había |hubo |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Nosotr@s | hemos | habremos |habíamos |hubimos |habríamos |hayamos |hubiéramos o hubiésemos |- ! Vosotr@s |habéis |habréis |habíais |hubisteis |habríais |hayáis |hubierais o hubieseis |- !Ell@s |han | habran |habían |hubieron |habrían |hayan |hubieran o hubiesen |} == nimi pi toki Epanja == *'''toki!''' = ¡Hola! *'''mi tawa.''' / '''tawa pona.''' = Adiós. *'''mi wile (e) ___.''' = (Yo) Quiero ___. *'''mute seme?''' = ¿Cuánto? *'''(tenpo ni la) sina pali e seme?''' = ¿Qué haces? / ¿Qué estás haciendo? *'''tomo telo li lon seme?''' = ¿Dónde está el baño? *'''sina sona ala sona e toki pona?''' = ¿Habla usted toki pona? *'''mi sona ala.''' = No sé. *'''mi sona e ni.''' = Lo sé. *'''nimi sina li seme?''' = ¿Cómo te llamas? *'''nimi ona li seme?''' = ¿Cómo se llama (él/ella)? *'''nimi mi li ____.''' = Mi nombre es ____. / Me llamo ____. *'''mi wile moku.''' = Tengo hambre. *'''mi''' = yo *'''sina''' = tú *'''ona''' = él / ella / elle (mije la ona li nimi ''él''. meli la ona li nimi ''ella''. tonsi la ona li nimi ''elle''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_poki nimi poki]) *'''mi pona lukin!''' = Soy guapo/guapa/guape (sina mije la o kepeken nimi ''guapo''. sina meli la o kepeken nimi ''guapa''. sina tonsi la o kepeken nimi ''guape''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_selo_sona nimi selo sona]) == linja == {{lipu Wikipesija pi toki ni li lon}} {{DEFAULTSORT:Epanja, toki}} [[kulupu:toki]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Loma]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Palata Elopa]] [[kulupu:toki pi ma Mewika]] [[kulupu:toki pi ma Mesiko]] 0efirsyotygd337w4j2b3bri0afisgu 71241 71240 2026-09-11T16:04:28Z Jan Ekawi 6104 mi pana e sitelen laso pi lipu ante. 71241 wikitext text/x-wiki {{nasin toki ike}}{{poki sona toki|nimi toki= toki Epanja |nimi mama=español<br> castellano |kalama=[espaˈɲol]<br> [kasteˈʎano] [kasteˈʝano] [kasteˈjano]| ma = {{toki len |nimi = [[toki Epanja#ma pi toki Epanja|ma pi toki Epanja]] |toki = [[ma Alensina]]<br>[[ma Antola]]<br>[[ma Ekuwato]]<br>[[ma Epanja]]<br>[[ma Ontula]]<br>[[ma Kosalika]]<br>[[ma Kupa]]<br>[[ma Mesiko]]<br>[[ma Sile]]<br>[[ma Palawa]]<br>[[ma Panama]]<br>[[ma Pelu]]<br>[[ma Penesuwela]]<br>[[ma Polipija]]<br>[[ma Tominika]]<br>[[ma Uluwa]]<br>[[ma Katemala]]}} |kulupu toki=Palata Elopa |ISO 639-1= es |ISO 639-2= spa |ISO 639-3= spa |nasin sitelen=[[sitelen Lasina]] |sitelen ma=[[sitelen:Map Hispanophone-World.svg|250px]] |toki anpa pi sitelen ma={{kule pi kipisi sitelen|#045a8d|toki Epanja li toki lawa nanpa wan. jan mute li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#0674b6|toki Epanja li toki lawa nanpa tu, anu toki lawa nanpa wan lon ni: jan pi mute ala li toki ni.}} {{kule pi kipisi sitelen|#9bbae1|toki Epanja li toki nanpa tu.}} |toki li ni lukin=Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.|kule kulupu=Palata Elopa }} {{nimi ijo|'''toki Epanja'''|español|toki Epanja||ipa=}} anu {{nimi ijo|'''toki Katejano'''|castellano|toki Epanja||ipa=}} li toki pi [[kulupu toki Palata Elopa#toki mute tan toki Lasina|kulupu toki Loma]] li tan [[ma Epanja]]. jan pi ma Epanja en jan mute pi [[ma Amelika seli]] li kepeken ona. jan mute li kepeken ona lon ma ale. ==nimi toki== [[sitelen:Castellano-Español-es.png|thumb|nimi ''español'' lon kule laso en nimi ''castellano'' lon kule loje]] toki ni li jo e nimi tu. ma Epanja en ma mute pi toki ni li kepeken nimi Katejano, anu nimi Kateja, tan ni: toki ni li tan {{nimi ijo|ma Kasija|Castilla}}. ma Kasija li lon ma Epanja, toki ante pi ma Epanja li lon. lipu lawa pi ma Epanja la, toki ale pi ma Epanja li toki Epanja. toki ni li toki lawa pi ma Epanja, la jan pi ma mute li kepeken nimi ni: toki Epanja. ==kulupu pi toki Epanja== kulupu pi toki Epanja li lon ma Epanja li lon ma mute pi ma Amelika seli. toki Epanja li kama tan toki Lasina. jan li sitelen e toki Epanja kepeken [[sitelen Lasina]]. == ma pi toki Epanja == toki Epanja li toki nanpa wan lon ma ale ni. toki Epanja pi [[ma Amelika]]: * [[ma Alensina]] * [[ma Antola]] * [[ma Ekuwato]] * [[ma Katemala]] * [[ma Kosalika]] * [[ma Kupa]] * [[ma Mesiko]] * [[ma Ontula]] * [[ma Sile]] * [[ma Palawa]] * [[ma Panama]] * [[ma Pelu]] * [[ma Penesuwela]] * [[ma Polipija]] * [[ma Tominika]] * [[ma Uluwa]] toki Epanja pi [[ma Elopa]]: * [[ma Epanja]] toki Epanja pi [[ma Apika]]: * [[ma Kinejekatolija]] jan pi ma ante mute kin li toki Epanja. taso ona li [[nasin toki lawa|toki lawa]] ala lon ma ante ni. ==kalama== [[sitelen:Spanish vowel chart.svg|thumb|kalama open pi toki Epanja]] {| class="wikitable" |+kalama open ! !sinpin !monsi |- !sewi | i |u |- !insa |e |o |- !anpa | colspan="2" |a |} {| class="wikitable" |+kalama pini ! ! colspan="2" |selo tu ! colspan="2" |kiwen !nena uta !monsi nena !sewi kiwen ! colspan="2" |sewi ko |- !nena | colspan="2" |m | colspan="2" | |n | |ɲ | colspan="2" | |- ! pini |p | rowspan="2" | b~β |t | rowspan="2" |d~ð | |tʃ | rowspan="2" |ʝ~j |k | rowspan="2" |g~ɣ |- !kon tawa |f |θ~s* |s |(ʃ) |x~h |- !kon poka | colspan="4" rowspan="3" | |l | |ʎ~j* | colspan="2" | |- !pini lili |ɾ | colspan="4" rowspan="2" | |- !sijelo tawa |r |} * kalama ni li ken ante lon toki kule * ʎ en ʝ li kin kama tan lon. lon ma Epanja sewi, ni li ʎ lon ma Epanja sewi taso ʝ lon toki nasin Epanja. sina ken lukin e ni tan toki "Vaya valla" (leko a), lon ante ma, ʎ li wan tawa ʝ. ʝ li ɟʝ tan open nimi taso ʝ tan open nimi ala, lon ma Epanja sewi (en toki nasin Epanja?). ni li ʝ anu j lon ma Epanja anpa. lon ma Amelika li kama tan ma Mesiko ʒ tawa ma Ankensina ʃ. kin, j li ken e ante kalama, sina ken lukin e ni tan toki ante ya, ia (tenpo ni, kalama pi utala noka). * kalama b d g li kama tawa β ð ɣ lon meso kalama lili. kin, βw en ɣw li ken wan tawa w anu ante ni (o ken lukin tan huevo, bueno en agua, ni li toki tan webo, weno, agua anu güebo, güeno, agüa lon ma Epanja anpa en ma Amelika lon tenpo mute. ==sitelen pi toki Epanja == toki Epanja li kepeken sitelen Lasina. sitelen Lasina pi ale ala li lon toki Epanja: sitelen W en sitelen K li lon nimi pi toki ante taso. <div style="overflow:auto"> {| class="wikitable" !A !B !V ! colspan="2" |C* !CH !D !E !F ! colspan="2" |G* ! colspan="3" |GU* !GÜ ! colspan="2" |H*** !I !J !K !L !LL !M !N !Ñ !O !P ! colspan="2" |QU !CU ! colspan="2" |R !RR/R**** !S !T !U !W ! colspan="4" |X** !Y !Z |- |ä | colspan="2" |b~β |k |θ~s |tʃ |d~ð |e |f |g~ɣ |x~h |gw/w |g | colspan="2" |gw/w |ala |h |i~j |x~h |k |l |ʎ~j |m |n |ɲ |o |p |k | colspan="2" |kw |ɾ | colspan="2" |r |s |t |u~w |w |ks |s |x~h |ʃ |ʝ~j |θ~s |} </div> <nowiki>*</nowiki> [C]i en [C]e li kalama e kalama (/θ~s/, /x~h/, /g/). taso, [C]a en [C]o en [C]u li kalama e kalama (/k/, /g~ɣ/, /gw/ anu /w/). c[C] li kalama e kalama /k/. gu[C] li kalama /gu/. g[C] li kalama e kalama /g/. (lag li kalama e kalama /lax/ anu kalama /lag/). <nowiki>**</nowiki> X li kalama e kalama /ks/ anu kalama /s/ (xi, xe) lon ma Epanja. taso, lon ma Amelika la, X li ken kalama e kalama /x~h/ anu kalama /ʃ/ anu ante anpa kalama (ks, s). <nowiki>***</nowiki> H li kalama ala. taso, nimi mute li jo e sitelen H lpi. ona li kalama e kalama /h/. <nowiki>****</nowiki> R li kalama e kalama /ɾ/ lon open nimi. taso, lon ante la, r li kalama sama rr (doble erre) sitelen pi toki Epanja: {| class="wikitable" !A !B !C !CH* !D !E !F !G !H !I |- |a |be |ce |che |de |e |efe |ge |hache |i |- |a |be |θe |tʃe |de |e |efe |xe |atʃe |i |- !J !K !L !LL* !M !N !Ñ !O !P !Q |- |jota |ka |ele |elle |eme |ene |eñe |o |pe |cu/qu |- |xota |ka |ele |eʎe |eme |ene |eɲe |o |pe |ku |- !R !S ! colspan="2" |T !U !V !W !X !Y !Z |- |erre |ese | colspan="2" |te |u |uve/ve |uve doble/doble ve |equis |i griega/ye |zeta |- |ere |ese | colspan="2" |te |u |uβe/βe |uβe doble/doble βe |ekis |i grieɣa/ʝe |θeta |} <nowiki>*</nowiki> Ch en LL li lon ala tan sitelen, taso li jo e nimi ante tan c + h en l + l taso sina li ken toki e "ce ache" en "doble ele" la sina li wile kepeken ala e nimi ante. ===sitelen kule=== toki Epanja li jo e sitelen LW ni pi sitelen kule: á é í ó ú ü sitelen Ü li jo e [[sitelen Lasina#sitelen kule pi sike tu|sitelen kule Sijelesin (Diéresis) anu sitelen kule pi sike tu]]. ni li ante e [g] tawa [gw] o lukin e ni: [θe] ce "cerca" poka. [ke] que "querido" mije [kwe] cue "cuerda" len linja. [xe] ɡe "generar" mama. [ɡe] ɡue "guerra" utala. [ɡwe] ɡüe "cigüeña" jan sin waso. kalama /k/ la, jan li ken ante e sitelen C tawa sitelen Q. taso, sitelen G li jo ala e sitelen ante. sitelen Ü li pona e ni. sitelen Á en sitelen É en sitelen Í en sitelen Ó en sitelen Ú li jo e [[sitelen Lasina#sitelen kule sewi|sitelen kule Sinte ("Tilde") anu sitelen kule sewi ("acento agudo")]]. sitelen kule sewi li wawa e kalama ona. ===toki wawa=== nimi li jo e wan toki ilo nanpa pi li namako wawa tan ale ante. nimi li ken e wawa Akuta e wawa Jana e wawa Etukula. wawa Akuta li jo e wawa tan toki ilo nanpa pini, wawa Jana li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi wan weka pini. wawa Etukula li jo e wawa tan toki ilo nanpa pi tu weka pini, wawa li ken lon tan toki ilo nanpa pi namako tu pi weka pino, taso ni li sama tan wawa Etukula. Wawa Etukula li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo ale. nimi pi ni li pini tan kalama lili, tan n, tan s la ni li jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. taso nimi pi ni li pini tan kalama suli ante n, ante s la ni lo jo e sitelen kule Sinte lon tenpo pi ni li wawa Akuta. == nimi poki== {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="3" | ! colspan="4" |wan ! colspan="4" |mute |- ! colspan="3" |kin !kin ala ! colspan="3" |kin !kin ala |- !tan !tawa !jo !tawa !tan !tawa !jo !tawa |- ! rowspan="3" |mi !mije | rowspan="3" |yo | colspan="2" rowspan="3" |mi | rowspan="3" |me | colspan="2" |nosotros |nuestro | rowspan="3" |nos |- !meli | colspan="2" |nosotras |nuestra |- !tonsi* | colspan="2" |nosotres |nuestre |- ! rowspan="3" |sina !mije | rowspan="3" |tú | rowspan="3" |ti | rowspan="3" |tu | rowspan="3" |te | colspan="2" |vosotros |vuestro | rowspan="3" |os |- !meli | colspan="2" |vosotras |vuestra |- !tonsi* | colspan="2" |vosotres |vuestre |- ! colspan="2" |sina-ona* | colspan="4" |usted | colspan="4" |ustedes |- ! rowspan="4" |ona !mije | colspan="2" |él | rowspan="4" |su | rowspan="3" |le | colspan="2" |ellos | rowspan="4" |sus | rowspan="3" |les |- !jan* | colspan="2" |ello | colspan="2" |ellos |- !tonsi* | colspan="2" |elle | colspan="2" |elles |- !meli | colspan="2" | ella |la | colspan="2" |ellas |las |} *toki tonsi li kepeken mute ala. *jan sina-ona li sama sina, taso pini pi nimi pali ona li sama nimi pali pi jan ona. jan li kepeken sina-ona la jan toki li anpa lili tawa jan kute lon kulupu. ===jan nanpa tu tu=== toki Epanja li jo e nasin pi jan kule. toki Epanja li ante tawa mije, tawa meli. {| class="wikitable" ! ! colspan="2" |selo ! colspan="2" |selo ala |- ! !wan !mute !wan !mute |- !meli |la |las |una |unas |- !tonsi* |le |les |une |unes |- ! mije |el | rowspan="2" |los |un | rowspan="2" |unos |- !jan* |lo |uno |} *jan li kepeken nimi poki pi kule sona ala. *toki tonsi li kepeken mute ala. == nimi selo sona== nimi pi toki Epanja li jo e sona tan ni li wan taso ni li namako tan wan (mute, luka...) ale nimi li wan, ni li namako tan wan la sina jo e tu nasin: nimi ni li pini tan kalama lili la sina pana e "-s" tan nimi ni. nimi ni li pini tan kalama suli la sina pana e "-es" tan nimi ni. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! !"casa" tomo !"color" kule !"robot" ilo jan |- !wan |casa |color |robot |- !mute |casa-s |color-es |robot-s |} ale nimi pi toki Epanja li jo e toki kulupu, ni li ken e toki mije, taso toki meli. mute nimi li jo e wan toki kulupu, taso mute lili ken jo e sona pi toki kulupu kin, nimi pilin o sona e toki kulupu. nimi li pini tan kalama lili: toki mije li pini e "-o" tan wan, e "-os" tan mute. toki meli li pini e "-a" tan wan, e "-as" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. nimi li pini tan kalama suli: toki mije li pini e ala tan wan, e "-es" tan mute. toki tonsi li pini e "-e" tan wan, e kin "-es" tan mute, taso toki tonsi li kepeken mute ala. taso ale ala nimi li pona, nimi pi mute lili li kepeken ala e nasin ni. {| class="wikitable" ! rowspan="2" | ! colspan="3" |"amigo" jan pona ! colspan="3" | "bailador" jan pi kama musi ! colspan="3" |"actor" jan pi pali sama |- !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi !mije !meli !tonsi |- !wan |amig-o |amig-a |amigu-e |bailador |bailador-a |bailador-e |actor |actriz |actor-e |- !mute |amig-os |amig-as |amigu-es |bailador-es |bailador-as |bailador-es |actor-es |actric-es |actor-es |} ==nimi pali== nimi pali li ken jo e san pini. nimi lili* + (kalama lili kin) - (nasa pini) - (jan pini). *nimi lili li awen taso [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#kalama_lili_meso_tawa kalama lili meso tawa]. {| class="wikitable" |+jan pini ! colspan="2" |tenpo ! ni !pini |- ! rowspan="3" |wan !wan | -o | -é/í |- ! tu | -s | -ste |- !san | - | -ó |- ! rowspan="3" |mute !wan | colspan="2" | -mos |- !tu | -is | -stéis |- !san | -n | -ron |} * tenpo pini pi wan pi jan pi nanpa wan: é li mama tan majuna áí* tan kalama lili kin á en í nimi pali li pana tawa sina lon selo awen. selo awen li pini tan -r, taso san kulupu pali li lon: * pali kulupu pi nanpa wan: selo awen li pini tan -ar (amar: li olin) * pali kulupu pi nanpa tu: selo awen li pini tan -er (comer: li moku) * pali kulupu pi nanpa san: selo awen li pini tan -ir (vivir: li pilin) nimi lili li mama tan sina li weka e -ar e -er e -ir (amar: am-, comer: com-, vivir: viv-) === pali pi tenpo ni === nimi lili ''(- kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo ni {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-o |com-o |viv-o |- !Tú |am-''a''-s |com-''e''-s |viv-''e''-s |- !Él / Ella |am-''a'' |com-''e'' |viv-''e'' |- !Nosotr@s |am-''a''-mos |com-''e''-mos |viv-''i''-mos |- !Vosotr@s |am-''á''-is |com-''é''-is |viv-ís |- !Ell@s |am-''a''-n |com-''e''-n |viv-''e''-n |} === pali pi tenpo kama === nimi lili + ''kalama lili kin'' + nasa pini (r(e)) + jan pini pi tenpo ni (taso wan pi jan nanpa wan (-o) li kama tawa -é en wan pi jan nanpa san li kama tawa -á en -n li kama tawa -an) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- ! Yo |am-''a''-r-é |com-e-r-é | viv-i-ré |- !Tú |am-''a-r-as'' |com-''e''-r-as | viv-i-r-ás |- !Él / Ella |am-''a-r-á'' | com-''e-r-á'' |viv-i-r-á |- !Nosotr@s |am-''a''-re-mos |com-''e''-re-mos |viv-''i''-re-mos |- !Vosotr@s | am-''a''-ré-is |com-''e-ré''-is |viv-i-ré-is |- ! Ell@s |am-''a''-r-an |com-''e''-r-án | viv-''i-r''-án |} ===pali pi tenpo pini === toki Epanja li jo e tu pali pi tenpo pini. ====pali pi tempo pini kama wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li lon lon tempo pini taso lon tenpo ni pali ni li lon ala anu pali ni li pali lon tenpo pini lili: Yo amaba a Juan: mi olin e ona Kuwan (taso lon tenpo ni mi olin ala e ona) pali ni li tan pali kulupu nanpa wan la: nimi lili + nasa pini (ab) + ''kalama lili kin (a)'' + jan pini pi tenpo ni (taso -o li kama tawa -a) pali ni li tan kulupu nanpa wan ala la: nimi lili + nasa pini (ía) + jan pini pi tempo ni (taso wan pi jan nanpa wan li ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-ab-a |com-ía |viv-ía |- !Tú |am-ab-''a''-s | com-ía-s |viv-ía-s |- !Él / Ella |am-ab-''a'' |com-ía | viv-ía |- !Nosotr@s |am-ab-''a''-mos |com-ía-mos |viv-ía-mos |- !Vosotr@s |am-áb-''a''-is |com-ía-is |viv-ía-is |- !Ell@s |am-ab-''a''-n |com-ía-n |viv-ía-n |} ==== pali pi tenpo pini awen wan ==== pali pi tenpo pini ni li kepeken lon tenpo pi pali ni li pali lon tenpo pini mute: Yo amé a Juan: mi olin e ona Kuwan lon tenpo pini (lon tenpo ni, ni li ken lon li ken ala) nimi lili ''(+ kalama lili kin)'' + jan pini pi tenpo pini {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-é |com-í |viv-í |- !Tú |am-a-ste | com-i-ste |viv-i-ste |- !Él / Ella |am-ó |com-i-ó | viv-i-ó |- !Nosotr@s |am-a-mos |com-i-mos |viv-i-mos |- !Vosotr@s |am-a-steis |com-i-steis |viv-i-steis |- !Ell@s |am-a-ron |com-ie-ron |viv-íe-ron |} === pali pi tenpo ken === pali pi tenpo ken li kepeken lon tenpi pi pali ni li ken pali la pali ante li pali: nimi lili + kalama lili kin + nasa pini (ría) + jan pini pi tenpo ni (-é/í liu kama tawa ala (-)) {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ría |com-e-ría |viv-i-ría |- !Tú |am-a-ría-s | com-e-ría-s |viv-i-ría-s |- !Él / Ella |am-a-ría |com-e-ría | viv-i-ría |- !Nosotr@s |am-a-ría-mos |com-e-ría-mos |viv-i-ría-mos |- !Vosotr@s |am-a-ría-is |com-e-ría-is |viv-i-ría-is |- !Ell@s |am-a-ría-n |com-e-ría-n |viv-i-ría-n |} === kalama lili meso tawa === mute lili pali li kama e kalama lili e anu o tawa ie anu ue lon mute selo pi pali pi tenpo ni (wan pi jan nanpa wan en tu, wan en mute pi jan nanpa san) {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |pali pi tenpo ni ! colspan="2" |pali pi tenpo kama |- !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan !wan pi jan nanpa wan !mute pi jan nanpa wan |- !-KLMT !Vender |(Yo) v'''e'''ndo |(Nosotros) v'''e'''ndemos |(Yo) v'''e'''nderé |(Nosotros) v'''e'''nderemos |- !+KLMT !Perder |(Yo) p'''''ie'''''rdo |(Nosotros) p'''''e'''''rdemos |(Yo) p'''e'''rderé |(Nosotros) p'''e'''rderemos |- !-KLMT !Orar |(Yo) '''o'''ro |(Nosotros) '''o'''ramos |(Yo) '''o'''raré |(Nosotros) '''o'''raremos |- !+KLMT !Morir |(Yo) m'''''ue'''''ro |(Nosotros) m'''''o'''''rimos |(Yo) m'''o'''riré |(Nosotros) m'''o'''riremos |} === selo pi jan ala === selo pi jan ala li jo ala e jan pini. ni li san: ==== selo awen ==== selo awen li kepeken tawa lon sina wile toki e pali weka jan, lon tenpo mute ni li kepeken lon kulupu pali: Se está empezando a dormir: ona li open lape, lon la: ona li open e lape nimi pali + kalama lili (a anu e anu i) + r {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-r |amar |- !tu | -e-r |comer |- !san | -i-r |vivir |} ==== selo pini ==== selo pini li kepeken tan kama tenpo: nimi pali + kalama lili (a anu i) + do {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-do |amado |- !tu | rowspan="2" | -i-do |comido |- !san |vivido |} ==== selo tawa ==== nimi pali + kalama lili (a anu ie) + ndo {| class="wikitable" !kulupu pali !pini !pali |- !wan | -a-ndo |amando |- !tu | rowspan="2" | -ie-ndo |comiendo |- !san |viviendo |} ===pali pi tenpo wile=== ====pali pi tenpo wile 1==== nimi lili + e/a + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-e |com-a |viv-a |- !Tú |am-e-s | com-a-s |viv-a-s |- !Él / Ella |am-e |com-a |viv-a |- !Nosotr@s |am-e-mos | com-a-mos |viv-a-mos |- !Vosotr@s |am-é-is |com-á-is |viv-á-is |- !Ell@s |am-e-n |com-a-n |viv-a-n |} ====pali pi tenpo wile 2==== nimi lili + a/ie + ra/se + jan pini pi tenpo ni. {| class="wikitable" ! !amar !comer !vivir |- !Yo |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Tú |am-a-ra/se-s | com-ie-ra/se-s |viv-ie-ra/se-s |- !Él / Ella |am-a-ra/se |com-ie-ra/se |viv-ie-ra/se |- !Nosotr@s |am-a-ra/se-mos | com-ie-ra/se-mos |viv-ie-ra/se-mos |- !Vosotr@s |am-á-ra/se-is |com-ié-ra/se-is |viv-ié-ra/se-is |- !Ell@s |am-a-ra/se-n |com-ie-ra/se-n |viv-ie-ra/se-n |} === pali kama tenpo === pali Haber + selo pini sina li ken mama e pali kama tenpo tan tenpo ale, sina wile pali e pali Haber lon tenpo pi wile sina. tenpo ni > kama tenpo ni. tenpo kama > kama tenpo kama. tenpo pini pi kama wan > kama tenpo pini pi kama wan. tenpo pini pi awen wan > kama tenpo pini pi awen wan. {| class="wikitable" ! !tenpo ni !tenpo kama !tenpo pini pi kama wan !tenpo pini pi awen wan !tenpo ken !pali pi tenpo wile 1 !pali pi tenpo wile 2 |- !Yo |he |habré |había |hube |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Tú |has | habras |habías |hubiste |habrías |hayas |hubieras o hubieses |- !Él / Ella |ha | habra |había |hubo |habría |haya |hubiera o hubiese |- !Nosotr@s | hemos | habremos |habíamos |hubimos |habríamos |hayamos |hubiéramos o hubiésemos |- ! Vosotr@s |habéis |habréis |habíais |hubisteis |habríais |hayáis |hubierais o hubieseis |- !Ell@s |han | habran |habían |hubieron |habrían |hayan |hubieran o hubiesen |} == nimi pi toki Epanja == *'''toki!''' = ¡Hola! *'''mi tawa.''' / '''tawa pona.''' = Adiós. *'''mi wile (e) ___.''' = (Yo) Quiero ___. *'''mute seme?''' = ¿Cuánto? *'''(tenpo ni la) sina pali e seme?''' = ¿Qué haces? / ¿Qué estás haciendo? *'''tomo telo li lon seme?''' = ¿Dónde está el baño? *'''sina sona ala sona e toki pona?''' = ¿Habla usted toki pona? *'''mi sona ala.''' = No sé. *'''mi sona e ni.''' = Lo sé. *'''nimi sina li seme?''' = ¿Cómo te llamas? *'''nimi ona li seme?''' = ¿Cómo se llama (él/ella)? *'''nimi mi li ____.''' = Mi nombre es ____. / Me llamo ____. *'''mi wile moku.''' = Tengo hambre. *'''mi''' = yo *'''sina''' = tú *'''ona''' = él / ella / elle (mije la ona li nimi ''él''. meli la ona li nimi ''ella''. tonsi la ona li nimi ''elle''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_poki nimi poki]) *'''mi pona lukin!''' = Soy guapo/guapa/guape (sina mije la o kepeken nimi ''guapo''. sina meli la o kepeken nimi ''guapa''. sina tonsi la o kepeken nimi ''guape''. sina ken lukin namako tan [https://wikipesija.org/wiki/toki_Epanja#nimi_selo_sona nimi selo sona]) == linja == {{lipu Wikipesija pi toki ni li lon}} {{DEFAULTSORT:Epanja, toki}} [[kulupu:toki]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Loma]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Palata Elopa]] [[kulupu:toki pi ma Mewika]] [[kulupu:toki pi ma Mesiko]] satvr1olwm1nz8g3dqo7uzak3tufu22 toki Kanse 0 178 71242 65152 2026-09-11T16:08:15Z Jan Ekawi 6104 mi weka e nimi "Kanse" nanpa tu. 71242 wikitext text/x-wiki {{poki sona toki | nimi toki = toki Kanse | nimi mama = français | kalama = [fʁɑ̃sɛ] | ma = [[ma Kanse]]<br>ma ante mute | kulupu toki = Palata Elopa | toki pi tenpo pini = toki Lasina *toki Kanse open | nasin sitelen = [[sitelen Lasina]] | ISO 639-1 = fr | ISO 639-2 = fre | ISO 639-3 = fra | Glottolog = stan1290 | Linguasphere = 51-AAA-i | sitelen ma = [[sitelen:LaFrancophonie2021.png|220px]] | toki anpa pi sitelen ma = {{kule pi sitelen ma|kule=#002375|kule selo=black|toki=ma ni la jan mute li toki kepeken toki Kanse anu toki tan ona.}} {{kule pi sitelen ma|kule=#1886fe|kule selo=black|toki=ma ni la toki Kanse li toki lawa, taso jan pi toki Kanse li mute nanpa wan ala.}} {{kule pi sitelen ma|kule=#79bdff|kule selo=black|toki=ma ni la toki Kanse li suli anu toki kin anu toki tan ijo suli pi tenpo pini.}} | kule kulupu = Palata Elopa }} {{lili}} [[sitelen:Satellite_image_of_France_in_August_2002.jpg|border|thumb|300x300px|ma Kanse li lukin tan sewi.]] {{nimi ijo|'''toki Kanse'''|le français|toki Kanse}} li toki tan [[ma Kanse]]. toki Kanse li lon [[kulupu toki Loma]] la toki mama ona li [[toki Lasina]]. ona li pana e nimi {{nnp|LLW}} ni tawa [[toki pona]]: alasa, anpa, kule, kute, la, len, lete, monsi, pipi, telo, waso. == kalama == ni li [[sitelen IPA|kalama]] ale pi toki Kanse. kalama pini open li lon ala toki ni. {| class="wikitable" ![[sitelen IPA#kalama pini|kepeken / lon]] !open uta !nena uta sewi !sewi kiwen pi uta insa !sewi ko pi uta insa |- |kon nena |m |n |ɲ |ŋ |- |pini kon |p b |t d | |k g |- |pini lili |f v |s z |ʃ ʒ |ʁ |- |poka open |w |l |j ɥ |(w) |} {| class="wikitable" ! [[sitelen IPA#kalama open|uta open]] ! colspan="2" |sinpin !insa !monsi |- !sewi |i |y | rowspan="2" | |u |- !insa sewi |e |ø |o |- ! rowspan="2" |insa anpa |ɛ |œ |ə |ɔ |- |ɛ̃ |œ̃ | |ɔ̃ |- ! rowspan="2" |anpa | colspan="2" rowspan="2" | |a | rowspan="2" | |- |ɑ̃ |} == sitelen == toki Kanse li kepeken [[sitelen Lasina]]. ona li jo e sitelen ni: [[sitelen A|A]] (À, Â), [[sitelen B|B]], [[sitelen C|C]] ([[sitelen Ç|Ç]]), [[sitelen D|D]], [[sitelen E|E]] (É, È, Ê, Ë), [[sitelen F|F]], [[sitelen G|G]], [[sitelen H|H]], [[sitelen I|I]] (Î, Ï), [[sitelen J|J]], [[sitelen K|K]], [[sitelen L|L]], [[sitelen M|M]], [[sitelen N|N]], [[sitelen O|O]] (Ô, Œ), [[sitelen P|P]], [[sitelen Q|Q]], [[sitelen R|R]], [[sitelen S|S]], [[sitelen T|T]], [[sitelen U|U]] (Ù, Û, [[sitelen Ü|Ü]]), [[sitelen V|V]], [[sitelen W|W]], [[sitelen X|X]], [[sitelen Y|Y]], [[sitelen Z|Z]]. sitelen Ÿ en sitelen Æ li lon nimi jan taso. sitelen Ñ li lon nimi pi toki ante taso <small>(sama nimi "piñata")</small>. toki Kanse la nasin mute pi ante kalama li lon. ni tu la kalama /z/ li lon open nimi: pini pi nimi open li sitelen <nowiki><s> li kalama ala, open nimi li kalama open. lawa ni la kalama pi toki <Ils sont> (ona mute li lon) li /il sɔ̃/. kalama pi toki <Ils ont> (ona mute li jo) li /ilz ɔ̃/.</nowiki> {| class="wikitable" !sitelen !kalama !poka |- |a |a | rowspan="4" |ale |- |b |b |- |k | rowspan="3" |k |- |qu |- | rowspan="2" |c |ante |- | rowspan="3" |s |monsi e, monsi i, monsi y |- |s | rowspan="3" |ale |- |ç |- |d |d |- | rowspan="2" |e |ə |ante |- | rowspan="2" |e/ɛ |monsi kalama suli |- |é | rowspan="5" |ale |- |ai | rowspan="2" |ɛ |- |è |- |f |f |- |gu | rowspan="2" |g |- | rowspan="2" |g |ante |- | rowspan="3" |ʒ |monsi e, monsi i, monsi y |- |j |ale |- |ge |(o kepeken lili) |- |h |ala | rowspan="14" |ale |- |i |i |- |l |l |- |ill | rowspan="2" |j |- |y |- |m |m |- |n |n |- |gn |ɲ |- |o |o/ɔ |- |au | rowspan="2" |ɔ |- |ò |- |p |p |- |r |ʁ |- |ss | rowspan="2" |s |- | rowspan="2" |s |ante |- |z |meso kalama lili |- |t |t | rowspan="4" |ale |- |u |y |- |ou |u |- |v |v |- |w |v/w |lon nimi ma |- | rowspan="2" |z |s |sinpin kalama lili |- |z |lon nimi ma |- |an(g) | rowspan="2" |ɑ̃ | rowspan="5" |ale taso meso kalama lili |- |en(g) |- |on(g) |ɔ̃ |- |in(g) |ɛ̃ |- |un(g) |œ̃ |- |oe |œ | rowspan="4" |ale |- |eu | rowspan="2" |ø |- |œu |- |ng |ŋ |} [[kulupu:ma Kanse]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Loma]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[kulupu:toki pi ma Mewika]] [[kulupu:toki pi ma Suwasi]] {{DEFAULTSORT:Kanse, toki}} 3qeawbpcbkdka8x0yxd3tv1rzjwqu6q 71243 71242 2026-09-11T16:09:59Z Jan Ekawi 6104 mi ante e sitelen ŋ tawa sitelen ɲ. 71243 wikitext text/x-wiki {{poki sona toki | nimi toki = toki Kanse | nimi mama = français | kalama = [fʁɑ̃sɛ] | ma = [[ma Kanse]]<br>ma ante mute | kulupu toki = Palata Elopa | toki pi tenpo pini = toki Lasina *toki Kanse open | nasin sitelen = [[sitelen Lasina]] | ISO 639-1 = fr | ISO 639-2 = fre | ISO 639-3 = fra | Glottolog = stan1290 | Linguasphere = 51-AAA-i | sitelen ma = [[sitelen:LaFrancophonie2021.png|220px]] | toki anpa pi sitelen ma = {{kule pi sitelen ma|kule=#002375|kule selo=black|toki=ma ni la jan mute li toki kepeken toki Kanse anu toki tan ona.}} {{kule pi sitelen ma|kule=#1886fe|kule selo=black|toki=ma ni la toki Kanse li toki lawa, taso jan pi toki Kanse li mute nanpa wan ala.}} {{kule pi sitelen ma|kule=#79bdff|kule selo=black|toki=ma ni la toki Kanse li suli anu toki kin anu toki tan ijo suli pi tenpo pini.}} | kule kulupu = Palata Elopa }} {{lili}} [[sitelen:Satellite_image_of_France_in_August_2002.jpg|border|thumb|300x300px|ma Kanse li lukin tan sewi.]] {{nimi ijo|'''toki Kanse'''|le français|toki Kanse}} li toki tan [[ma Kanse]]. toki Kanse li lon [[kulupu toki Loma]] la toki mama ona li [[toki Lasina]]. ona li pana e nimi {{nnp|LLW}} ni tawa [[toki pona]]: alasa, anpa, kule, kute, la, len, lete, monsi, pipi, telo, waso. == kalama == ni li [[sitelen IPA|kalama]] ale pi toki Kanse. kalama pini open li lon ala toki ni. {| class="wikitable" ![[sitelen IPA#kalama pini|kepeken / lon]] !open uta !nena uta sewi !sewi kiwen pi uta insa !sewi ko pi uta insa |- |kon nena |m |n |ɲ |ŋ |- |pini kon |p b |t d | |k g |- |pini lili |f v |s z |ʃ ʒ |ʁ |- |poka open |w |l |j ɥ |(w) |} {| class="wikitable" ! [[sitelen IPA#kalama open|uta open]] ! colspan="2" |sinpin !insa !monsi |- !sewi |i |y | rowspan="2" | |u |- !insa sewi |e |ø |o |- ! rowspan="2" |insa anpa |ɛ |œ |ə |ɔ |- |ɛ̃ |œ̃ | |ɔ̃ |- ! rowspan="2" |anpa | colspan="2" rowspan="2" | |a | rowspan="2" | |- |ɑ̃ |} == sitelen == toki Kanse li kepeken [[sitelen Lasina]]. ona li jo e sitelen ni: [[sitelen A|A]] (À, Â), [[sitelen B|B]], [[sitelen C|C]] ([[sitelen Ç|Ç]]), [[sitelen D|D]], [[sitelen E|E]] (É, È, Ê, Ë), [[sitelen F|F]], [[sitelen G|G]], [[sitelen H|H]], [[sitelen I|I]] (Î, Ï), [[sitelen J|J]], [[sitelen K|K]], [[sitelen L|L]], [[sitelen M|M]], [[sitelen N|N]], [[sitelen O|O]] (Ô, Œ), [[sitelen P|P]], [[sitelen Q|Q]], [[sitelen R|R]], [[sitelen S|S]], [[sitelen T|T]], [[sitelen U|U]] (Ù, Û, [[sitelen Ü|Ü]]), [[sitelen V|V]], [[sitelen W|W]], [[sitelen X|X]], [[sitelen Y|Y]], [[sitelen Z|Z]]. sitelen Ÿ en sitelen Æ li lon nimi jan taso. sitelen Ñ li lon nimi pi toki ante taso <small>(sama nimi "piñata")</small>. toki Kanse la nasin mute pi ante kalama li lon. ni tu la kalama /z/ li lon open nimi: pini pi nimi open li sitelen <nowiki><s> li kalama ala, open nimi li kalama open. lawa ni la kalama pi toki <Ils sont> (ona mute li lon) li /il sɔ̃/. kalama pi toki <Ils ont> (ona mute li jo) li /ilz ɔ̃/.</nowiki> {| class="wikitable" !sitelen !kalama !poka |- |a |a | rowspan="4" |ale |- |b |b |- |k | rowspan="3" |k |- |qu |- | rowspan="2" |c |ante |- | rowspan="3" |s |monsi e, monsi i, monsi y |- |s | rowspan="3" |ale |- |ç |- |d |d |- | rowspan="2" |e |ə |ante |- | rowspan="2" |e/ɛ |monsi kalama suli |- |é | rowspan="5" |ale |- |ai | rowspan="2" |ɛ |- |è |- |f |f |- |gu | rowspan="2" |g |- | rowspan="2" |g |ante |- | rowspan="3" |ʒ |monsi e, monsi i, monsi y |- |j |ale |- |ge |(o kepeken lili) |- |h |ala | rowspan="14" |ale |- |i |i |- |l |l |- |ill | rowspan="2" |j |- |y |- |m |m |- |n |n |- |gn |ɲ |- |o |o/ɔ |- |au | rowspan="2" |ɔ |- |ò |- |p |p |- |r |ʁ |- |ss | rowspan="2" |s |- | rowspan="2" |s |ante |- |z |meso kalama lili |- |t |t | rowspan="4" |ale |- |u |y |- |ou |u |- |v |v |- |w |v/w |lon nimi ma |- | rowspan="2" |z |s |sinpin kalama lili |- |z |lon nimi ma |- |an(g) | rowspan="2" |ɑ̃ | rowspan="5" |ale taso meso kalama lili |- |en(g) |- |on(g) |ɔ̃ |- |in(g) |ɛ̃ |- |un(g) |œ̃ |- |oe |œ | rowspan="4" |ale |- |eu | rowspan="2" |ø |- |œu |- |ng |ɲ |} [[kulupu:ma Kanse]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Loma]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[kulupu:toki pi ma Mewika]] [[kulupu:toki pi ma Suwasi]] {{DEFAULTSORT:Kanse, toki}} c12k84h2dqhc0al8ihlxzv53n4vplk8 toki ilo Pijepi 0 10531 71246 68947 2026-09-12T06:19:29Z Talun523 3498 mi pana e tan sona 71246 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Webysther 20160423 - Elephpant.svg|thumb|nimi sitelen pi toki ilo Pijepi li sama [[soweli pi nena linja]] tan ni: nimi pi toki Inli "PHP" li sama soweli pi nena linja.]] {{nimi ijo|'''toki ilo Pijepi'''|PHP|toki Inli}} li [[toki ilo]] tawa pali pi [[lipu ilo]]. jan li ken kepeken e ona lon [[toki ilo Esijeme]]. mama ona li {{nimi ijo|jan Lama Leto|Rasmus Lerdorf|toki Tansi}}. toki ilo Pijepi la, ilo sona li toki e ni: [[ilo "toki, ma ale o!"|"toki, ma ale o!"]]<syntaxhighlight lang="php"> <?php echo "toki, ma ale o!"; ?> </syntaxhighlight> == tenpo pini == tenpo suno nanpa 1994 la, jan Lama Leto li pali e ona.<ref name=":1">{{tan sona|toki tan=ja|linja=https://www.php.net/manual/ja/history.php.php|tan=PHP: PHPの歴史 - Manual|tenpo lukin=2026-09-12}}</ref> enpo suno 8 pi tenpo mun 6 pi tenpo sike nanpa 1995 la, ona li kama [[ilo kon pi len ala]]. <ref name=":1" /> == sona suli == open pi toki ilo Pijepi li ilo pi lipu tawa kepeken [[toki ilo Si]] li toki ilo ala. taso, jan Lama leto li pana e ona tawa [[kulupu linja ale pi ilo sona|kulupu linja ale pi ilo sona.]] jan mute li kepeken e ona li suli e ona. tenpo ijo la, ona li kama toki ilo.<ref name="History of PHP">{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.php.net/manual/en/history.php.php|tan=PHP: History of PHP - Manual|tenpo lukin=2026-09-12}}</ref> ona li sama [[toki ilo Si]] anu [[toki ilo Sawa]] li jo e nasin toki pona. == tan sona == {{Reflist}} [[kulupu:toki ilo]] 2dgep1hme71mqxpz6o2vmox84usnkx0 kulupu pi kule olin 0 12180 71245 69807 2026-09-12T06:10:44Z Tymewalk 450 mi namako e kulupu tu 71245 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Gay_Pride_Flag.svg|thumb|300x300px|len sitelen kule. [[nimi:kule|nimi "kule"]] lon [[toki pona]] li kama tan kule pi len ni.]] '''kulupu kule''' li kulupu jan pi nasin ante. ona li jo e kulupu pi nasin olin ante anu kulupu pi nasin unpa ante e kulupu [[tonsi]]. kulupu lili ante pi kulupu kule li [[mije pi olin mije]], li [[meli pi olin meli]], li [[jan pi nasin olin tu]], li [[tonsi]], li [[jan pi wile unpa ala]], li [[jan pi olin ale]], li kulupu ante mute. tenpo mute en ma mute la, jan li ike tawa jan kule. taso, jan kule li kama jo pona li ken lon kulupu jan.  [[kulupu:kulupu pi kule olin| ]] [[kulupu:kulupu jan]] gd1epvtirx5yucvnx3ck90z5mlz333m toki ilo Pinpa 0 12655 71244 71177 2026-09-12T03:16:06Z Ka Lupala 4222 71244 wikitext text/x-wiki {{poki sona |nimi suli=toki ilo Pinpa |sitelen=[[File:BrainfuckHelloWorld.png|250px]] |toki pi anpa sitelen = [[ilo "toki, ma ale o!"]] kepeken toki ilo Pinpa | jan pi kama lon | jan Upan Mule | tenpo pi kama lon | tenpo sike nanpa 1993 }} {{nimi ijo|'''toki ilo Pinpa'''|Brainfuck|toki Inli|insa lawa pakala|ipa=/ˈbɹeɪ̯nˈfʌk/}} li toki ilo nasa li pali tan tenpo sike nanpa 1993 tan jan Upan Mule li pali tawa kama lili. taso la toki ilo li jo e ilo luka tu wan, li jo e kulupu pi nanpa ante, li jo e poki ilo. toki ilo Pinpa li ken kepeken tawa ni: sitelen li lon ilo ale. ona li pona ala lon ni li jo e sona lili. ilo li suli li wawa mute. toki ilo Pinpa li ala tawa kepeken pona li suli e jan ilo li musi e jan ilo. toki ilo Pinpa li wile e sijelo tan ni: ona li pakala e ilo tawa sona pona lili. nimi "''Brainfuck''" li tan [[toki Inli]] musi sama nimi "''brainfuck''". kon pi nimi "''brainfuck''" li ni: ijo wawa anu ijo nasa li suli e sona sijelo. toki ilo Pinpa li sama kon pi nimi "''brainfuck''" la ona li ala tawa ilo lon. taso la utala tawa suli toki pi ilo nanpa. toki Inli la ona li jo e nimi ike la nimi ante mute li kepeken tawa ni: ''brainf*ck'' en ''brainfsck'' en ''branflakes'' en ''brainoof'' en ''brainfrick'' en ''BrainF'' en ''BF''.  == tenpo pini == jan Upan Mule li pali e toki ilo Pinpa li jo e wile kepeken ilo ken pi nanpa lili li suli tan toki ilo Palusa. ilo open pi jan Upan Mule li kama tawa toki ilo tan ilo nanpa lili Motowola nanpa 68000 lon toki ilo Amika li kulupu kepeken [[sike nanpa pi sitelen 2]] la ona li jo e suli Bawita 296. ona li tawa e ilo ante pi toki ilo Pinpa lon lipu Amine lon tenpo sike nanpa 1993. ilo li jo e lipu lukin "README". lipu lukin "README" li toki lon toki ilo ni li toki e utala tawa sijelo pi sitelen uta. {{nimi ijo|"seme li ken nanpa e ijo pona tawa ni? :)"|"Who can program anything useful with it? :)".|toki Inli}} kin la jan Upan Mule li tawa e ilo pi alasa lukin e ijo. nanpa tu la ona li jo e suli Bawita 240. == pali pi toki ilo == toki ilo ni li jo e ilo 8. ilo pi toki ilo Pinpa li kulupu pi ilo ni. ilo li open tan kulupu lawa kepeken namako. poki ilo li open lon ilo pi nanpa wan. ona li kama lon ilo la ilo li open. tenpo open la ona li tawa ilo ante lon meso. ilo li pini tan ni: poki ilo li tawa ilo pi nanpa pini. ilo pi toki ilo li jo e sitelen wan tan ni: {| class="wikitable" ! style="text-align:center;" |sitelen ! align="left" |pali li open la |- | style="text-align:center" |<code>&#x3E;</code> |ona li tawa teje lon kulupu pi nanpa ante kepeken wan. |- | style="text-align:center" |<code>&#x3C;</code> |ona li tawa soto lon kulupu pi nanpa ante kepeken wan. nanpa ante pi nanpa 0 la ala li lon. |- | style="text-align:center" |<code>+</code> |ona li kama e suli Bawita lon kulupu pi nanpa ante kepeken wan tan suli lili pi nanpa 256. |- | style="text-align:center" |<code>-</code> |ona li weka e suli Bawita lon kulupu pi nanpa ante kepeken wan tan suli lili pi nanpa 256. |- | style="text-align:center" |<code>.</code> |ona li lukin e nanpa pi suli Bawita lon kulupu pi nanpa ante la ona li sitelen Aki li lanpan e nanpa. |- | style="text-align:center" |<code>,</code> |ona li wile e nanpa pi suli Bawita la ona li lanpan e ni tawa kulupu pi nanpa ante. |- | style="text-align:center" |<code>[</code> |suli Bawita li nanpa 0 la ona li kama teje lon ilo ]. |- | style="text-align:center" |<code>]</code> |suli Bawita li nanpa 0 ala la ona li kama soto lon ilo [. |} ilo pi toki ilo Pinpa li wawa mute tawa sona. ilo pi toki ilo Pinpa li pana ala e sona tawa ona lon wawa mute. ilo ante pi toki ilo Pinpa li ken lon ilo toki ante tawa ni: nanpa ilo li lili. kin la ilo ante pi toki ilo Pinpa li pali lon toki ilo Pinpa. == ijo == === toki, ma ale o! === ilo ni li pali e nimi "toki, ma ale o!" ilo toki Pinpa li kepeken [[sitelen Asuki]] lon sitelen ona. <syntaxhighlight lang="bf">[ ilo ni li pali e nimi "toki, ma ale o!" suli ona li sitelen 127. [ona li lili mute ala.] sike ni li sike pi sitelen toki. nasin pona tawa ilo toki Pinpa la sina ike ala tan ilo ale. ilo sitelen "." ale en ilo sitelen "," ale en ilo sitelen "+" ale, ilo sitelen "-" ale en ilo sitelen "<" ale en ilo sitelen ">" ale li weka ale. ilo sitelen "[" en ilo sitelen "]" li wile pona. sike ni li jo e ilo la ona li weka. taso la nanpa ante li ale tawa nanpa 0. nanpa 0 li weka e sike ni. ] ++++++++++ o LL (10 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 0 [ sama ni: nanpa ante pi nanpa 0 li kama nanpa 0 >++++++++++++ o LLT (12 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 1 >++++ o TT (4 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 2 >+++ o TW (3 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 3 >++++++++++ o LL (10 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 4 >+ o LLW (11 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 5 <<<<<- o weka e nanpa tan nanpa ante pi nanpa 0 ] o sike lon ni nanpa ante pi nanpa 0 li kama nanpa 0 la ona li tawa nanpa pi tawa soto li 5 pini ni li ni: nanpa ante nanpa: 0 1 2 3 4 5 jo: 0 120 40 30 100 110 kama tawa: ^ >----.-----.----.--. jo pi nanpa ante #1 li pali e nimi "toki" >++++. o pana e nanpa 4 tan nanpa ante #2 tawa sitelen pi toki ala lili >++. o pana e nanpa 2 tan nanpa ante #3 tawa sitelen pi tawa sinpin >>-. o weka e nanpa 1 tan nanpa ante #5 tawa sitelen 'm' <---. o weka e nanpa 3 tan nanpa ante #4 tawa sitelen 'a' <. jo pi nanpa ante #3 li sitelen pi tawa sinpin tan meso tawa nimi "toki" en nimi "ma" >. jo pi nanpa ante #4 li sitelen 'a' tan nimi "ma" >-. o weka e nanpa 1 tan nanpa ante #5 tawa sitelen 'l' <++++. o pana e nanpa 4 tan nanpa ante #4 tawa sitelen 'e' <. kin la jo pi nanpa ante #3 li sitelen pi tawa sinpin tan meso tawa nimi "ma" en nimi "ale" >>+++. o pana e nanpa 3 tan nanpa ante #5 tawa sitelen 'o' <<+. pini la o pana e nanpa 1 tan nanpa ante #3 tawa sitelen '!'</syntaxhighlight> toki sitelen la, nasin ni li wile kipisi lon linja mute li jo e sitelen pi lukin ala li jo e sitelen toki. toki ilo Pinpa li tawa sitelen ale. taso la toki ilo Pinpa li kama lon ilo sitelen. <code>+-<>[],.</code> pali namako ala li lon. (sama suli tawa ni: sitelen toki li jo e ilo sitelen.) nasin ilo li ken sitelen sama ni: <syntaxhighlight lang="bf">++++++++++[>++++++++++++>++++>+++>++++++++++>+++++++++++<<<<<-]>----.-----.----.--.>++++.>++.>>-.<---.<.>.>-.<++++.<.>>+++.<<+.</syntaxhighlight> == nasin lon pi ijo suli == tenpo sike nanpa 2024 la, pali pi ilo Kuko li kepeken namako pi ilo 10 lon toki ilo Pinpa. ona li jo e kama tawa lanpan e kama tawa sitelen e ilo kepeken pana tawa pi kama tawa. ona li sama pali lon ijo pi lon ala. alasa sona ni la ona li alasa e ni: ilo li sama e ni li kama lon li utala tan ilo ante tawa ijo sewi. == linja tawa == * [https://brainfuck.org/ lipu linluwi lawa] (lon toki Inli) [[kulupu:ilo]] [[kulupu:toki ilo]] m6lix1ais46fk70t3jfm3zbciumb44k 71247 71244 2026-09-12T08:50:44Z Ka Lupala 4222 /* toki, ma ale o! */ 71247 wikitext text/x-wiki {{poki sona |nimi suli=toki ilo Pinpa |sitelen=[[File:BrainfuckHelloWorld.png|250px]] |toki pi anpa sitelen = [[ilo "toki, ma ale o!"]] kepeken toki ilo Pinpa | jan pi kama lon | jan Upan Mule | tenpo pi kama lon | tenpo sike nanpa 1993 }} {{nimi ijo|'''toki ilo Pinpa'''|Brainfuck|toki Inli|insa lawa pakala|ipa=/ˈbɹeɪ̯nˈfʌk/}} li toki ilo nasa li pali tan tenpo sike nanpa 1993 tan jan Upan Mule li pali tawa kama lili. taso la toki ilo li jo e ilo luka tu wan, li jo e kulupu pi nanpa ante, li jo e poki ilo. toki ilo Pinpa li ken kepeken tawa ni: sitelen li lon ilo ale. ona li pona ala lon ni li jo e sona lili. ilo li suli li wawa mute. toki ilo Pinpa li ala tawa kepeken pona li suli e jan ilo li musi e jan ilo. toki ilo Pinpa li wile e sijelo tan ni: ona li pakala e ilo tawa sona pona lili. nimi "''Brainfuck''" li tan [[toki Inli]] musi sama nimi "''brainfuck''". kon pi nimi "''brainfuck''" li ni: ijo wawa anu ijo nasa li suli e sona sijelo. toki ilo Pinpa li sama kon pi nimi "''brainfuck''" la ona li ala tawa ilo lon. taso la utala tawa suli toki pi ilo nanpa. toki Inli la ona li jo e nimi ike la nimi ante mute li kepeken tawa ni: ''brainf*ck'' en ''brainfsck'' en ''branflakes'' en ''brainoof'' en ''brainfrick'' en ''BrainF'' en ''BF''.  == tenpo pini == jan Upan Mule li pali e toki ilo Pinpa li jo e wile kepeken ilo ken pi nanpa lili li suli tan toki ilo Palusa. ilo open pi jan Upan Mule li kama tawa toki ilo tan ilo nanpa lili Motowola nanpa 68000 lon toki ilo Amika li kulupu kepeken [[sike nanpa pi sitelen 2]] la ona li jo e suli Bawita 296. ona li tawa e ilo ante pi toki ilo Pinpa lon lipu Amine lon tenpo sike nanpa 1993. ilo li jo e lipu lukin "README". lipu lukin "README" li toki lon toki ilo ni li toki e utala tawa sijelo pi sitelen uta. {{nimi ijo|"seme li ken nanpa e ijo pona tawa ni? :)"|"Who can program anything useful with it? :)".|toki Inli}} kin la jan Upan Mule li tawa e ilo pi alasa lukin e ijo. nanpa tu la ona li jo e suli Bawita 240. == pali pi toki ilo == toki ilo ni li jo e ilo 8. ilo pi toki ilo Pinpa li kulupu pi ilo ni. ilo li open tan kulupu lawa kepeken namako. poki ilo li open lon ilo pi nanpa wan. ona li kama lon ilo la ilo li open. tenpo open la ona li tawa ilo ante lon meso. ilo li pini tan ni: poki ilo li tawa ilo pi nanpa pini. ilo pi toki ilo li jo e sitelen wan tan ni: {| class="wikitable" ! style="text-align:center;" |sitelen ! align="left" |pali li open la |- | style="text-align:center" |<code>&#x3E;</code> |ona li tawa teje lon kulupu pi nanpa ante kepeken wan. |- | style="text-align:center" |<code>&#x3C;</code> |ona li tawa soto lon kulupu pi nanpa ante kepeken wan. nanpa ante pi nanpa 0 la ala li lon. |- | style="text-align:center" |<code>+</code> |ona li kama e suli Bawita lon kulupu pi nanpa ante kepeken wan tan suli lili pi nanpa 256. |- | style="text-align:center" |<code>-</code> |ona li weka e suli Bawita lon kulupu pi nanpa ante kepeken wan tan suli lili pi nanpa 256. |- | style="text-align:center" |<code>.</code> |ona li lukin e nanpa pi suli Bawita lon kulupu pi nanpa ante la ona li sitelen Aki li lanpan e nanpa. |- | style="text-align:center" |<code>,</code> |ona li wile e nanpa pi suli Bawita la ona li lanpan e ni tawa kulupu pi nanpa ante. |- | style="text-align:center" |<code>[</code> |suli Bawita li nanpa 0 la ona li kama teje lon ilo ]. |- | style="text-align:center" |<code>]</code> |suli Bawita li nanpa 0 ala la ona li kama soto lon ilo [. |} ilo pi toki ilo Pinpa li wawa mute tawa sona. ilo pi toki ilo Pinpa li pana ala e sona tawa ona lon wawa mute. ilo ante pi toki ilo Pinpa li ken lon ilo toki ante tawa ni: nanpa ilo li lili. kin la ilo ante pi toki ilo Pinpa li pali lon toki ilo Pinpa. == ijo == === toki, ma ale o! === ilo ni li pali e nimi "toki, ma ale o!" ilo toki Pinpa li kepeken [[sitelen Asuki]] lon sitelen ona. <syntaxhighlight lang="bf">[ ilo ni li pali e nimi "toki, ma ale o!" suli ona li sitelen 127. [ona li lili mute ala.] sike ni li sike pi sitelen toki. nasin pona tawa ilo toki Pinpa la sina ike ala tan ilo ale. ilo sitelen "." ale en ilo sitelen "," ale en ilo sitelen "+" ale, ilo sitelen "-" ale en ilo sitelen "<" ale en ilo sitelen ">" ale li weka ale. ilo sitelen "[" en ilo sitelen "]" li wile pona. sike ni li jo e ilo la ona li weka. taso la nanpa ante li ale tawa nanpa 0. nanpa 0 li weka e sike ni. ] ++++++++++ o LL (10 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 0 [ sama ni: nanpa ante pi nanpa 0 li kama nanpa 0 >++++++++++++ o LLT (12 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 1 >++++ o TT (4 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 2 >+++ o TW (3 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 3 >++++++++++ o LL (10 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 4 >+ o LLW (11 kepeken nasin nanpa pona) e nanpa ante pi nanpa 5 <<<<<- o weka e nanpa tan nanpa ante pi nanpa 0 ] o sike lon ni: nanpa ante pi nanpa 0 li kama nanpa 0 la ona li tawa nanpa pi tawa soto li 5 pini ni li ni: nanpa ante nanpa: 0 1 2 3 4 5 jo: 0 120 40 30 100 110 kama tawa: ^ >----.-----.----.--. jo pi nanpa ante #1 li pali e nimi "toki" >++++. o pana e nanpa 4 tan nanpa ante #2 tawa sitelen pi toki ala lili >++. o pana e nanpa 2 tan nanpa ante #3 tawa sitelen pi tawa sinpin >>-. o weka e nanpa 1 tan nanpa ante #5 tawa sitelen 'm' <---. o weka e nanpa 3 tan nanpa ante #4 tawa sitelen 'a' <. jo pi nanpa ante #3 li sitelen pi tawa sinpin tan meso tawa nimi "toki" en nimi "ma" >. jo pi nanpa ante #4 li sitelen 'a' tan nimi "ma" >-. o weka e nanpa 1 tan nanpa ante #5 tawa sitelen 'l' <++++. o pana e nanpa 4 tan nanpa ante #4 tawa sitelen 'e' <. kin la jo pi nanpa ante #3 li sitelen pi tawa sinpin tan meso tawa nimi "ma" en nimi "ale" >>+++. o pana e nanpa 3 tan nanpa ante #5 tawa sitelen 'o' <<+. pini la o pana e nanpa 1 tan nanpa ante #3 tawa sitelen '!'</syntaxhighlight> toki sitelen la, nasin ni li wile kipisi lon linja mute li jo e sitelen pi lukin ala li jo e sitelen toki. toki ilo Pinpa li tawa sitelen ale. taso la toki ilo Pinpa li kama lon ilo sitelen. <code>+-<>[],.</code> pali namako ala li lon. (sama suli tawa ni: sitelen toki li jo e ilo sitelen.) nasin ilo li ken sitelen sama ni: <syntaxhighlight lang="bf">++++++++++[>++++++++++++>++++>+++>++++++++++>+++++++++++<<<<<-]>----.-----.----.--.>++++.>++.>>-.<---.<.>.>-.<++++.<.>>+++.<<+.</syntaxhighlight> == nasin lon pi ijo suli == tenpo sike nanpa 2024 la, pali pi ilo Kuko li kepeken namako pi ilo 10 lon toki ilo Pinpa. ona li jo e kama tawa lanpan e kama tawa sitelen e ilo kepeken pana tawa pi kama tawa. ona li sama pali lon ijo pi lon ala. alasa sona ni la ona li alasa e ni: ilo li sama e ni li kama lon li utala tan ilo ante tawa ijo sewi. == linja tawa == * [https://brainfuck.org/ lipu linluwi lawa] (lon toki Inli) [[kulupu:ilo]] [[kulupu:toki ilo]] 8hhb66f5k7ygejdfm5zuuhjq65gyjx0 ilo Sita 0 12664 71248 2026-09-12T09:06:02Z Ka Lupala 4222 lipu ni li tawa [[ilo Towin]] 71248 wikitext text/x-wiki #TAWA [[ilo Towin]] 52yddjr1bnft7vpjxhbqt9jajb0uryx jan Tewo Wenpo 0 12665 71249 2026-09-12T09:34:08Z Ka Lupala 4222 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373498653|Trevor Rainbolt]]" 71249 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{poki sona|nimi suli=jan Tewo Wenpo}}   {{nimi ijo|'''jan Tewo Wenpo'''|Trevor Rainbolt|toki Inli}} (li open tan tenpo sike nanpa 1998 lon tenpo mun nanpa 11 lon tenpo suno nanpa 7.) li sona kepeken nimi wan sama {{nimi ijo|'''jan Wenpo'''|Rainbolt|toki Inli}} li sona linluwi pi [[ma Mewika]] li jan pi {{nimi ijo|musi Kijokesa|GeoGuessr|toki Inli}}, musi Kijokesa li musi linluwi pi sona ma. ona li suli tawa ni: ona li pana e sitelen tawa pi musi Kijokesa lon [[ilo Sita]]. ona li pana e utala pi wawa mute anu awen lili pi lawa ona li pana e ni: ona li pali e insa sona pi ale suli lon tawa mute suli. ona li pana e sitelen tawa lon [[ilo Jutu]] lon musi ni li pana e sitelen tawa lon ilo Jutu lon ijo ante pi sona ma. == tenpo pini tawa ijo lon == jan Tewo Wenpo li open tan tenpo sike nanpa 1998 lon tenpo mun nanpa 11 lon tenpo suno nanpa 7. ona li kama tawa tomo sona lon ma Fipin lon [[ma Akanso]] li tawa [[ma Alapama]], li suli tawa tomo sona pi ma Sapeni Powa. ona li kama lon tomo sona kulupu lon ma Kalawato Sapin lon [[ma Kalawato]] lon tenpo sike wan. tenpo pini la ona li tawa pali lo [[ma tomo Losansele]] sama jan pi sitelen mani. jan nanpa wan pi esun mani li pali e sijelo pi musi sijelo lon ilo Insagan li pali e sijelo pi musi sijelo lon [[ilo Sita]] li pali e sijelo pi musi sijelo lon ilo Sanasata. == linja tawa == * [https://georainbolt.com/ lipu linluwi lawa] (lon toki Inli) [[kulupu:jan pi ilo Jutu]] [[kulupu:jan]] ep0274u0f32alev2qrzzs0qj353vpf9 71250 71249 2026-09-12T09:34:28Z Ka Lupala 4222 71250 wikitext text/x-wiki {{poki sona|nimi suli=jan Tewo Wenpo}} {{nimi ijo|'''jan Tewo Wenpo'''|Trevor Rainbolt|toki Inli}} (li open tan tenpo sike nanpa 1998 lon tenpo mun nanpa 11 lon tenpo suno nanpa 7.) li sona kepeken nimi wan sama {{nimi ijo|'''jan Wenpo'''|Rainbolt|toki Inli}} li sona linluwi pi [[ma Mewika]] li jan pi {{nimi ijo|musi Kijokesa|GeoGuessr|toki Inli}}, musi Kijokesa li musi linluwi pi sona ma. ona li suli tawa ni: ona li pana e sitelen tawa pi musi Kijokesa lon [[ilo Sita]]. ona li pana e utala pi wawa mute anu awen lili pi lawa ona li pana e ni: ona li pali e insa sona pi ale suli lon tawa mute suli. ona li pana e sitelen tawa lon [[ilo Jutu]] lon musi ni li pana e sitelen tawa lon ilo Jutu lon ijo ante pi sona ma. == tenpo pini tawa ijo lon == jan Tewo Wenpo li open tan tenpo sike nanpa 1998 lon tenpo mun nanpa 11 lon tenpo suno nanpa 7. ona li kama tawa tomo sona lon ma Fipin lon [[ma Akanso]] li tawa [[ma Alapama]], li suli tawa tomo sona pi ma Sapeni Powa. ona li kama lon tomo sona kulupu lon ma Kalawato Sapin lon [[ma Kalawato]] lon tenpo sike wan. tenpo pini la ona li tawa pali lo [[ma tomo Losansele]] sama jan pi sitelen mani. jan nanpa wan pi esun mani li pali e sijelo pi musi sijelo lon ilo Insagan li pali e sijelo pi musi sijelo lon [[ilo Sita]] li pali e sijelo pi musi sijelo lon ilo Sanasata. == linja tawa == * [https://georainbolt.com/ lipu linluwi lawa] (lon toki Inli) [[kulupu:jan pi ilo Jutu]] [[kulupu:jan]] su035d66cu2jvlo5nffxal4e3v32cu1