lipu Wikipesija tokwiki https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open MediaWiki 1.47.0-wmf.22 case-sensitive Media ilo toki jan jan la toki pali pali la toki sitelen sitelen la toki MediaWiki MediaWiki la toki kipisi kipisi la toki nasin ilo nasin ilo la toki kulupu kulupu la toki nimi nimi la toki TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk ilo 0 236 71746 57414 2026-10-04T02:08:57Z Grillofrances 7920 /* ilo ante */ li awen 71746 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{o lukin lon nimi|ilo}}[[sitelen:20060513 toolbox.jpg|thumb|ilo luka]] jan li kepeken '''ilo'''. ken la ijo ali li ilo. kin la jan li ken pali e ilo. ilo mute li kepeken luka jan. ==ilo ante== ===ilo kipisi=== ilo kipisi li ken kipisi e ijo. <gallery> Pair of scissors with black handle, 2015-06-07.jpg|ilo pi kipisi lipu Pily_platnice.jpg Tafelmesser_noBG.jpg Accetta.jpg </gallery> ===ilo moku=== jan li ken moku kepeken [[ilo moku]]. ilo moku li mute. ilo poki li jo e telo . ilo kipisi li ken kipisi e moku. ma lon poka pi suno kama pi ma Asija la, jan mute li kepeken [[ilo moku palisa]]. <gallery> Fork6233.jpg|ilo pi palisa mute Wooden and plastic chopsticks.jpeg|ilo moku palisa </gallery> === ilo ante li awen === o lukin e ni: * [[ilο kalama]] * [[ilo kon]] * [[ilo lape soweli]] * [[ilo luka]] * [[ilo lukin]] * [[ilo mun]] * [[ilo musi]] * [[ilo nanpa]] * [[ilo pi sin ma]] * [[ilo sitelen]] * [[ilo sona]] * [[ilo tawa]] * [[ilo telo]] * [[ilo tenpo]] * [[ilo toki]] * [[ilo unpa]] * [[ilo utala]] ==soweli li kepeken ilo== soweli pi mute lili li kepeken ilo. <gallery> Macaca_fascicularis_aurea_using_a_stone_tool_-_journal.pone.0072872.g002f.png|[[soweli sama jan]] li kepeken e [[kiwen]]. Sea_Otteruses_a_rock_to_break_a_shell_open_2.jpg|soweli li pakala e selo kiwen kepeken kiwen </gallery> [[kulupu:ilo]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[en:tool]] 86xs8nfq26g7owl6tw9zbz16g7gsuon nasa lawa ni la pali pi musi ala li ken lili 0 4428 71742 71095 2026-10-04T00:22:34Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[nasin lawa pi ken lili pi pali pi musi ala]]" tawa lipu "[[nasa lawa ni la pali pi musi ala li ken lili]]": nimi "pi" li mute ike 71095 wikitext text/x-wiki nasin lawa ni li ante e nasin pilin e nasin pali jan. jan pi nasin lawa ni li wile pali e ijo ni la ona li ken wile e wawa mute: lape en tawa ala en pali pi ijo pi musi ala en kalama ala. ona li ken pali e ijo kepeken ala tenpo suli lon pilin ni: ijo li pona ala pona. jan pi nasin ni li ken lukin pi wawa ala e ijo lon poka. sona li ken weka tan lawa ona kepeken tenpo lili. pilin pi jan sona la jan wan lon jan mute la nasin lawa ni li lon. [[kulupu:pilin insa]] [[kulupu:musi ala]] 4bj98291x6qrxvhz8oz4imo1novrugu jan li moli e jan 0 9990 71744 60832 2026-10-04T00:45:50Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[moli e jan]]" tawa lipu "[[jan li moli e jan]]" 60832 wikitext text/x-wiki jan li '''moli e jan''' ante la, jan ante li moli. tenpo ale ala la, jan pi pana e moli [[wile]] e ni. kin la, ona li ken kepeken ala e wawa pana moli tawa jan ante. kulupu jan la, moli ni li lukin sama ala. moli lili li ken. jan li wile ala moli e jan la, ona li lukin ike lili. tenpo [[utala]] la, jan li moli e jan utala mute. taso, ni li lukin ike ala, li pona tawa [[nasin lawa]]. moli ante li ken ala. jan li wile pana e moli tawa jan pona la, ni li pali ike mute. == lon ma Mewika == === nasin pi pana e moli === [[ma Mewika]] li jo e nasin pi pana e moli tu: * nasin pi nanpa wan la, jan li wile moli e jan ante lon tenpo poka. tenpo pini la, jan pi pana e moli li wile e ni kin. ona li ken pali tawa moli e jan. * nasin pi nanpa tu la, jan li wile moli e jan ante lon tenpo poka. taso, tenpo pini la, jan pi pana e moli li wile ala e ni kin. jan li wile ala moli e jan ante lon tenpo poka la, ni li ante. taso, ona li pali ike. === tenpo namako === jan pi pana moli ale li jan pali ike ala: * jan nanpa wan li utala moli e jan nanpa tu la, jan nanpa tu li ken awen ona. tenpo ike mute la, jan nanpa tu li ken moli e jan nanpa wan. * [[jan lili]] mute li ken ala pali ike. [[kulupu:moli jan]] * kin la, jan pi [[ike lawa]] ken ala pali ike. * tenpo ike mute la, jan lawa li ken moli e jan ike anu sona ala. hdxityt01kiql4vmku60z26z6n7fmhw sike nanpa pi sitelen 1 0 12764 71747 71557 2026-10-04T08:53:46Z Ka Lupala 4222 71747 wikitext text/x-wiki '''sike nanpa pi sitelen 1''' anu '''sike nanpa pi sitelen wan''' li nasin nanpa lili pona tawa ni: ona li sitelen e nanpa pi nasin ma kepeken ni:<ref>{{tan sona|jan=''Andrew Hodges''|toki tan=toki Inli|toki tan pi nimi jan=toki Inli|linja=https://books.google.com/books?id=UCuwrtBax7AC&pg=PA14|tan=lipu One to Nine: The Inner Life of Numbers|tenpo sama=2009|nanpa lipu=14}}</ref> sitelen li sitelen e nanpa N la ona li sike kepeken N.<ref>{{tan sona|toki tan=toki Inli|linja=https://books.google.com/books?id=GRWOqKwZGRAC&pg=PA117|tan=Computability, Complexity, and Languages: Fundamentals of Theoretical Computer Science|nanpa=nanpa 2|nanpa lipu=117}}</ref> sike nanpa pi sitelen 1 la, nanpa [[ala (nanpa)|0]] (ala) li sitelen kepeken sitelen weka. nanpa 0 li ala lon. nanpa pi nasin ma 1, 2, 3, 4, 5, 6, ... li sitelen lon sike nanpa pi sitelen wan sama ni: 1, 11, 111, 1111, 11111, 111111, ...<ref>{{tan sona|jan=Jan Hext|toki tan=toki Inli|toki tan pi nimi jan=toki Inli|tan=Programming Structures: Machines and Programs|nanpa lipu=33}}</ref> sike nanpa pi sitelen 1 li sike pi nanpa tu. ijo la sike nanpa pi sitelen 1 li sike nanpa,<ref>{{tan sona|jan=Brian Hayes|toki tan=toki Inli|toki tan pi nimi jan=toki Inli|linja=http://www.americanscientist.org/issues/pub/2001/11/third-base|tan=Third Base|linja sama=https://web.archive.org/web/20140111055213/http://www.americanscientist.org/issues/pub/2001/11/third-base}}</ref> ona li ante kepeken nasin suli tawa [[nasin nanpa poki]]. nanpa sitelen la ona li ante lon poka li ante lon sewi. nasin ni la sijelo nanpa lon sike nanpa pi sitelen 1 li ken suli mute a tawa sitelen ona lon sike nanpa ante.<ref>{{tan sona|jan=jan Konwad Sudanosuki|tan=On efficiency of notations for natural numbers|nanpa lipu=1–10|nimi jan kepeken toki tan=Konrad Zdanowski}}</ref> kepeken pi nasin nanpa palisa lon pana nanpa li ilo tawa sike nanpa pi sitelen 1. ijo la, o kepeken e sitelen palisa '''|''' (𝍷), nanpa 3 li sitelen sama '''|||'''. musi ma tawa [[ma Asija pi open suno]] la sitelen pi nanpa 3 li sitelen sama 三, sitelen li kepeken palisa poka tu wan.<ref>{{tan sona|jan=Charles E. Woodruff|linja=https://books.google.com/books?id=JggPAAAAIAAJ&pg=PA125|tan=The Evolution of Modern Numerals from Ancient Tally Marks|nanpa lipu=125–33}}</ref> (nanpa wan en nanpa tu li sitelen sama.) ma Sonko en ma Nijon la, sitelen 正, li sitelen kepeken palisa 5 la, ona li kepeken tawa sitelen tawa nanpa 5 kepeken palisa. <ref>{{tan sona|tan=Chinese Tally Mark|linja=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00031305.1981.10479346|jan=Hui-Kuang Hsieh}}</ref><ref name="Lunde 2016-2">{{tan sona|tan=Proposal to Encode Five Ideographic Tally Marks|linja=https://www.unicode.org/L2/L2016/16046-ideo-tally-marks.pdf}}</ref> nanpa tan sike nanpa pi sitelen 1 la ona li wile ante tawa sike pi sitelen nanpa 1 la ona li sitelen kin sama nasin wan. taso la ona li jo e nanpa tan [[sike nanpa pi nanpa 10]]. == pali nanpa == pali pi wan nanpa en pali pi weka nanpa li lili pona tawa sike nanpa pi sitelen 1, sama ni: ona li ante mute lili tawa sitelen pi wan lon.<ref>{{tan sona|tan=Logic and computational complexity (Indianapolis, IN, 1994)|linja=https://archive.org/details/logiccomputation0000unse/page/30}}</ref> suli nanpa li nanpa e nanpa pi nanpa 0 ala lon nasin tawa nanpa lon [[sike nanpa pi sitelen 2]] la ona li ken sama kama tawa tan sike nanpa pi sitelen 1 tawa sike nanpa pi sitelen 2.<ref name="blaxell">{{tan sona|tan=Computer Science and Statistics--Tenth Annual Symposium on the Interface|linja=https://books.google.com/books?id=-MrJPUqTPh8C&pg=PA146}}</ref> taso la, pali pi mute nanpa li wawa mute li kepeken sama alasa sona [[ilo pi jan Tuwin]].<ref>{{tan sona|tan=Introduction to Automata Theory, Languages, and Computation|linja=https://archive.org/details/introductiontoau00hopc/page/}}</ref><ref>{{tan sona|tan=The New Turing Omnibus: Sixty-Six Excursions in Computer Science|linja=https://books.google.com/books?id=NDiU62j7jeMC&pg=PA209}}</ref><ref>{{tan sona|tan=Turing Machine Universality of the Game of Life|linja=https://books.google.com/books?id=px8_CgAAQBAJ&pg=PA83}}</ref> == wawa mute == o ante tawa [[nasin nanpa poki]] la, sike nanpa pi nanpa wan li wile ala li kepeken ala alasa sona pi nanpa suli. ona li kama lon ilo pi wile sona lon ilo sona pi alasa sona, ona li kepeken tawa lili "powe" e tenpo tawa anu wile sona pi wile lupa. ni la, ike pi mute nanpa li wile mute tawa pali pana sama tenpo tawa lon ni: nanpa li pana lon [[sike nanpa pi sitelen 2]] taso la, ona li wile poka lon tenpo tawa lon ni: nanpa li pana lon sike nanpa pi sitelen 1.<ref>{{tan sona|tan=The computational model&nbsp;—and why it doesn't matter|linja=http://www.cs.princeton.edu/theory/complexity/modelchap.pdf}}</ref> taso la, ona li lon ala. o kepeken nimi pana tan sike nanpa pi sitelen 1 la ona li tawa lili tawa nanpa pana ale li tawa mute ala. ante li nanpa tan sike nanpa pi sitelen 2 (anu sike nanpa suli) li nasin tawa nasin nanpa tan sike nanpa pi sitelen 2 (anu sike nanpa suli). nanpa tan sike nanpa pi sitelen 1 li poki tawa nanpa lon ona. ni la tenpo tawa en wile lupa lon sike nanpa pi sitelen 1 li pona sama pali pi suli pana. ona li sitelen ala e nasin pona mute.<ref>{{tan sona|tan=The Nature of Computation|linja=https://books.google.com/books?id=z4zMiZyAE1kC&pg=PA29}}</ref> wawa mute pi ilo sona la, sike nanpa pi sitelen 1 li kepeken tawa ante pali tawa nanpa ante tawa ilo pi jan Tuwin kepeken tenpo mute tan pali li pali tawa pini tawa nanpa ante tawa ilo pi jan Tuwin. taso la ona li wawa lili. pali lon ni: pana li pana e suli nanpa li pali tawa pini tawa nanpa ante tawa ilo pi jan Tuwin lon wawa lon ni: ona li awen pali tawa pini tawa nanpa ante tawa ilo pi jan Tuwin. kin la suli pana li pali suli powe tan ni: ona li sitelen e suli lon sike nanpa pi sitelen 1. pali wawa la lon la nasin tawa nanpa suli ale li lon suli pi tenpo ale.<ref>{{tan sona|tan='Strong' NP-completeness results: Motivation, examples, and implications|linja=https://doi.org/10.1145%2F322077.322090}}</ref> == ilo == pana ilo tawa sike nanpa pi sitelen 1 la, sike nanpa pi sitelen 1 li kepeken sama kipisi pi nasin lili kulupu sama ilo Kolon.<ref>{{tan sona|tan=Run-length encodings|linja=http://urchin.earth.li/~twic/Golombs_Original_Paper/}}</ref> ona li sijelo kin e ijo tawa kiki pi sike insa Pino tawa ni: ona li sijelo e [[nasin noka pi pali nanpa]] kepeken [[sona nanpa]].<ref>{{tan sona|tan=Changing data structures in type theory: a study of natural numbers|linja=https://doi.org/10.1007%2F3-540-45842-5_12}}</ref> sijelo tawa sitelen lon sike nanpa pi sitelen 1 la nimi ona li nimi ilo Susa la ona li kepeken tawa ni: ona li sitelen e nanpa kepeken sona nanpa pi sitelen Lanta.<ref>{{tan sona|tan=Programming in the λ-calculus: from Church to Scott and back|linja=https://doi.org/10.1007%2F978-3-642-40355-2_12}}</ref> ilo pi ike lili tan [[ilo wawa pi pana toki]] li sitelen e nimi kepeken sitelen * nanpa lon ilo wawa pi pana toki sama poka pi nimi mute kepeken X. suli la nanpa la, sona mute la pana toki li nimi ike. ona li kepeken e sitelen tan sike nanpa pi sitelen 1 li kepeken e nanpa tan sike nanpa pi sitelen 1 la sijelo li ken alasa tawa pana toki la ona li jo e suli pana. ijo la sijelo li alasa e '''****''' la ona li kama e suli pi nanpa 4.<ref>{{tan sona|linja=http://answers.uillinois.edu/illinois/page.php?id=49002|tan=Email, Spam Control, How to get service for departmental email servers}}</ref> == tan sona == {{sona pi tan sona|30em}} == linja tawa == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Komon|Unary numeral|Unary numeral system}} * [[oeis:A000042|nasin ma A000042 pi lipu OEIS sike nanpa pi nanpa 1 tawa nanpa pi nasin ma]] [[kulupu:nasin nanpa]] [[kulupu:sona nanpa]] [[kulupu:wan]] 3usgpv9zoxeuyjpu05zkdp8ijudybgz sitelen majuna pi toki Mosijo 0 12823 71741 2026-10-03T16:44:28Z ~2026-53412-98 8111 lipu sin ni li lon 71741 wikitext text/x-wiki sitelen majuna pi toki Mosijo (lon toki Mosijo: ''Rovásírás'' anu ''Székely-magyar rovásírás'') li nasin sitelen. toki Mosijo li kepeken e ona taso. nasin ni la, mu ale li jo e sitelen lili wan taso. kin la, ona li kama tan nasin sitelen pi kulupu toki Alan pi kulupu toki Oku. kulupu tu ni li pana e sona mute tawa kulupu pi toki Mosijo. tan ni la, ken la kulupu Mosijo li kama jo e nasin sitelen ni. nm9o2fdhwmmxxpeou8mggjle73fjf6o nasin lawa pi ken lili pi pali pi musi ala 0 12824 71743 2026-10-04T00:22:34Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[nasin lawa pi ken lili pi pali pi musi ala]]" tawa lipu "[[nasa lawa ni la pali pi musi ala li ken lili]]": nimi "pi" li mute ike 71743 wikitext text/x-wiki #TAWA [[nasa lawa ni la pali pi musi ala li ken lili]] rvy1v6k7dzkp9zch3bch9p588n5hvb9 moli e jan 0 12825 71745 2026-10-04T00:45:50Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[moli e jan]]" tawa lipu "[[jan li moli e jan]]" 71745 wikitext text/x-wiki #TAWA [[jan li moli e jan]] ilsu0fymwz1u1wqkalesh00nqbkh9c7