Wikipedia
tpiwiki
https://tpi.wikipedia.org/wiki/Fran_pes
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
Media
Sipesol
Toktok
Yusa
Toktok bilong yusa
Wikipedia
Wikipedia toktok
Fail
Toktok bilong fail
MediaWiki
Toktok bilong mediawiki
Templet
Toktok bilong templet
Halivim
Toktok bilong halivim
Grup
Toktok bilong grup
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ostrelia
0
622
89855
89116
2026-08-04T18:39:03Z
InternetArchiveBot
11007
Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260804)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]
89855
wikitext
text/x-wiki
{{Infobokis Kantri
|native_name =
|conventional_long_name = Commonwealth of Australia
|common_name = Australia
|image_flag = Flag of Australia.svg
|image_coat = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg
|image_map = Australia (orthographic projection).svg
|map_width = 220px
|national_anthem = ''[[Advance Australia Fair]]''{{Ref|anthem explanation|N1}}
|official_languages = Nogat{{Ref|official languages|N2}}
|languages_type = [[National language]]
|languages = [[Tok Inglis]] (''[[de facto]]''){{Ref|official languages|N2}}
|capital = [[Kambra]]
|largest_city = [[Sidni]]
|government_type = [[Federalism|Federal]] [[parliamentary system|parliamentary democracy]] and [[constitutional monarchy]]
|leader_title1 = [[Monarchy of Australia|King]]
|leader_title2 = [[Gavana-Jenerel bilong Ostrelia|Gavana-Jenerel]]
|leader_title3 = [[Praim Minista bilong Ostrelia|Praim Minista]]
|leader_name1 = [[Charles III]]
|leader_name2 = [[David Hurley]]
|leader_name3 = [[Anthony Albanese]]
|legislature = [[Parliament of Australia|Parliament]]
|upper_house = [[Senate of Australia|Senate]]
|lower_house = [[House of Representatives of Australia|House of Representatives]]
|area_rank = 6th
|area_magnitude = 1 E12
|area_km2 = 7617930
|percent_water =
|population_estimate = {{formatnum:{{#expr: 22519235 + (86400 / 90) * {{Age in days|2011|1|1}} round 0}}}}<!--AUTOUPDATES DAILY at 09:30 UTC, Australia pop clock adds 1 person every 90 seconds --><ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument|title=Population clock|work=[[Australian Bureau of Statistics]] website|publisher=Commonwealth of Australia|accessdate=1 January 2011}} The population estimate shown is automatically calculated daily at 00:00 UTC and is based on data obtained from the population clock on the date shown in the citation.</ref>
|population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}}
|population_estimate_rank = 50th
|population_census = 19,855,288<ref>{{Census 2006 AUS|id=0|name=Australia|accessdate=14 October 2008|quick=on}}</ref>
|population_census_year = 2006
|population_density_km2 = 2.833
|population_density_rank = 233rd
|sovereignty_type = Independens
|sovereignty_note = Ikam long [[Yunaitet Kingdom]]
|established_event1 = [[Constitution of Australia|Constitution]]
|established_event2 = [[Statute of Westminster 1931|Statute of Westminster]]
|established_event3 = [[Statute of Westminster Adoption Act 1942|Statute of Westminster Adoption Act]]
|established_event4 = [[Australia Act 1986|Australia Act]]
|established_date1 = 1 Janueri 1901
|established_date2 = 11 Disemba 1931
|established_date3 = 9 Oktoba 1942 (with effect from 3 September 1939)
|established_date4 = 3 Mas 1986
|currency = [[Australian dollar]]
|currency_code = AUD
|time_zone = [[Taim bilong Ostrelia|various]]{{Ref|time|N3}}
|utc_offset = +8 to +10.5
|time_zone_DST = [[Taim bilong Ostrelia|various]]{{Ref|time|N3}}
|utc_offset_DST = +8 to +11.5
|demonym = [[Australians|Australian]], [[Aussie]]<ref>The [[Macquarie Dictionary]]</ref><ref>{{Cite book|title=[[Collins English Dictionary]]|year=2009|publisher=[[HarperCollins]]|location=Bishopbriggs, Glasgow|isbn=978-0-00-786171-2|page=[https://archive.org/details/collinsenglishdi0000unkn/page/n27 18]|accessdate=19 April 2010}}</ref>
|drives_on = left
|cctld = [[.au]]
|calling_code = [[+61]]
|ISO_3166-1_alpha2 = AU
|ISO_3166-1_alpha3 = AUS
|ISO_3166-1_numeric = 036
|sport_code = AUS
|vehicle_code = AUS
|GDP_PPP_year = 2010
|GDP_PPP = $882.344 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=193&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=37&pr.y=15 |title=Australia|work=IMF website|publisher=International Monetary Fund|location=Washington, D.C.|accessdate=6 October 2010}}</ref>
|GDP_PPP_rank = 17th
|GDP_PPP_per_capita = $39,692<ref name=imf2/>
|GDP_PPP_per_capita_rank = 19th
|GDP_nominal = $1,219.722 billion<ref name=imf2/>
|GDP_nominal_rank = 13th
|GDP_nominal_year = 2010
|GDP_nominal_per_capita = $54,868<ref name=imf2/>
|GDP_nominal_per_capita_rank = 6th
|Gini = 30.5<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|title=Distribution of family income – Gini index|work=The World Factbook|publisher=CIA|accessdate=2009-09-01}}</ref>
|Gini_category = <span style="color:#fc0;">medium</span>
|Gini_year = 2006
|HDI_year = 2010
|HDI = {{increase}} 0.937<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete.pdf|title=Human Development Report 2010|year=2010|publisher=United Nations|accessdate=4 November 2010}}</ref>
|HDI_rank = 2nd
|HDI_category = <span style="color:#090;">very high</span>
}}'''Ostrelia''' (Australia) oa bikpela nem, '''Commonwealth of Australia''' i wanpla kantri long bikpela ailan blong [[Pasifik]]. Em i gat ailan [[Tasmenia]] na planti moa liklik ailan. Em i stap namba sikis bikpela kantri long ol blong olgeta sais long ples. Klostu ol kantri i stap [[Indonisia]], [[Is Timo]] na [[Papua Niugini]] long not, [[Solomon Ailans]] na [[Vanuatu]] long not-is na [[Niu Silan]] long sot-is.
Long Janueri 1, 1901, Ostrelia i tanim long independan kantri. Ostrelia i gat klostu 24 milien pipol na long [[Praim Minista]] nau i [[Anthony Albanese]].
Bipo British i kam long Ostrelia, ol [[Ostrelian Aboriginal|Aboriginal]] pipol i blong hia klostu 40'000 (poten tausen) yia bipo. Ol i tokim moa long 250 (tu-handet na faivten) tokok lain. Ostrelia i nogat astok blong gavman, tasol ol kantri toktok i [[Tok Inglis]]. Ol narapla toktok i [[Tok Saina]], [[Australian Kriol]], [[Torres Strait Creole]] na sampla Indigenous toktok olsem [[Warlpiri]], [[Tiwi]], [[Is Arrernte]] na [[Pitjantjatjara]].
Ostrelia i bikpela kantri na i gat planti mani wantaim sampla narapla ol kantri na em i gat namba tentu bikpela ekonomi long ol. Ostrelia i memba wantaim [[Yunaitet Nesen]], [[G20]], [[Commonwealth of Nations]], [[World Trade Organization]], [[Asia-Pacific Economic Cooperation]] na [[Pacific Islands Forum]].
== Tok Blong Bipo==
Pipol i bin sindaun long Ostrelia bikgraun i nabaut 42'000 na 48'000 (poten tausen na poten-et tausen) yia bipo, ating wantaim pipol i kam blong ol graun-bris wataim ples olsem Papua Niugini na Ostrelia i bin wanpela ples olgeta. Nabaut 1800 ol yia, pipol blong Yurop i kam, wataim kanaka blong Ostrelia i bin gat planti long bikpela pasin.
Nambawan taim pipol bilong [[Yurop]] i bin lukim Ostrelia ples, na nambawan taim pipol bilong Yurop i bin sanap long Ostrelia graun i bikos wanpela man bilong [[Holan]], Willem Janszoon. Em i bin lukim nambis blong [[Kep Yok Poin]] long bipotaim 1606.
Nabaut 1770, [[James Cook]] i salim long sip abrus na rekot is nambis wanem em i kolim '[[Niu Saut Wels]]' na givim long [[Yunaitet Kingdom]]. Wantaim Yunaitet Kingdom lusim [[Amerika|Amerika]] ples blong em long taim blong 1783, so Gavman blo em i salim wanpla lain long sip kolim '[[First Fleet]]' (Nambawan Lain long Sip) wanem i gat kalabusman blong [[Inglan]] na bringim ol i long Ostrelia. Ol sip i ananit bos long Kapten Arthur Phillip na mekim nupela ples blong em long New South Wales. Ol i sanapim long [[Sidni|Sydney Cove]] long 26th Janueri 1788 wanem i Kantri De blong Ostrelia kolim [[Ostrelia De]].
Ol kanaka blo Ostrelia i bin gat namba nabaut 750'000 na 1'000'000 (seven handet na faivten tausen, na wan milien) bipo ol Yuropmanmeri i kam long hap, tasol bihain Yurop i statim, namba long indigenous i go daun tru, planti olsem sik i bringim long nupela Yurop pipol. Wanpla nupela gavman pepa i statim wantaim ''Aboriginal Protection Act 1869'' (Pepa lo Lukautim blong Aboriginal pipol 1869) wanem i ansaim planti pikinini i tekewe long ol famili na komuniti - planti taim despla pipol i kolim Stolen Generation (Pipol i bin Tekewe) - wanpla tingting wanem i wokim poret namba long indigenous i go daun. Long 1967 Gavman long Ostrelia i mekim nupela loa long lukautim na nais poret Aboriginal pipol.
== Ol Stet na Teritori ==
Ostrelia i gat sikispela [[stet]]; New South Wales (NSW [[Niu Saut Wels]]), Queensland (QLD [[Kwinslan]]), South Australia (SA [[Saut Ostrelia]]), Victoria (VIC [[Viktoria]]), Tasmania (TAS [[Tasmenia]]) na Western Australia (WA [[Wes Ostrelia]]), na tripela bikpela graunples [[teritori]], Australian Capital Territory (ACT [[Kapitol Teritori bilong Ostrelia]]), Northern Territory (NT [[Noten Teritori]]) na Jervis Bay Territory (JBT [[Jervis Be Teritori|Jevis Be Teritori]]). Long planti taim, em tupela teritori i wokim olsem stet, tasol i lukim olsem teritori.
Ostrelia tu gat sampla longwe ples blong Ostrelia Gavman i kolim, [[Ashmore and Cartier Islands]] (Asmor na Kartia Ailans), [[Australian Antarctic Territory]] (Antartik Teritori blong Ostrelia), [[Christmas Island]] (Krismas Ailan), [[Cocos (Keeling) Islands]] (Kokos (Kiling) Ailans), [[Coral Sea Islands]] (Koral Si Ailans) na [[Heard and McDonald Islands]] (Herd na Mikdonal Ailans).
[[Norfok Ailan]] i tu wanpla autsait teritori blong Ostrelia, tasol ''Norfolk Island Act 1979'' i givim en moa independans na i stap lokal i lukautim ailan, tasol em i stap ananit Ostrelian bos liklik.
== Biktaun bilong Ostrelia ==
* [[Adalet]] - Adelaide
* [[Balarat]] - Ballarat
* [[Bendago]] - Bendigo
* [[Brisbin]] - Brisbane
* [[Dawin]] - Darwin
* [[Gol Kos]] - Gold Coast
* [[Hobat]] - Hobart
* [[Kambra]] - Canberra
* [[Kens]] - Cairns
* [[Lonseston]] - Launceston
* [[Melben]] - Melbourne
* [[Niuhaus|Niukasel]] - Newcastle
* [[Olbri]] - Albury
* [[Pet]] - Perth
* [[Sanlait Kos]] - Sunshine Coast
* [[Sentral Kos]] - Central Coast
* [[Sielong]] - Geelong
* [[Sidni]] - Sydney
* [[Taunsvil]] - Townsville
* [[Wulongong]] - Wollongong
== Environment ==
Ostrelia i gat plantikain long graun na bus na i kolim 'megadiverse country' (kantri i gat planti bus tru). Bikos Ostrelia i olpela tru, em gat plantikain long ol animal wanem i blong Ostrelia tasol. Nabaut 85% long bus i plaua i painim long Ostrelia tasol (i kolim 'endemic') na 84% long [[mamal]] (kainkain long animal i dringim susu wataim em pikinini tasol), moa long 45% long [[pisin]] na 89% long pis (kainkain nogat stap long solwara tasol), ol i endemic. Tu, Ostrelia gat moa kain long [[palai]] long ol wol, wantaim 755 (seven handet na faivten-faiv) kainkain long em.
Tasol Ostrelia i lusim ol displa kainkain bikos long tumas pipol na ol i bosim [[Environment]] na bus. Tasol Ostrelia i gat gut Environment loa na i stap traim long helpim Environment.
{| align="right" style="margin-left:1em;"
|
|}
== Ol referens ==
{{Reflist}}
{{Commonscat|Australia}}
{{Template:Osenia topic}}
[[Grup:Ol kantri long Pasifik]]
[[Grup:Ostrelia| ]]
6sge079ug5uqvy8widdj3o23dwfd2xv
Tok Itali
0
2645
89854
89089
2026-08-04T18:37:47Z
InternetArchiveBot
11007
Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260804)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]
89854
wikitext
text/x-wiki
{{InterWiki|code=it}}
{{Infobokis Tokples
|name=Tok Itali
|nativename=Italiano
|pronunciation=/ita'ljaːno/
|region=[[Itali]], [[San Marino]], [[Vatikan Siti]], [[Swisalan]], [[Krowesia]], [[Slovenia]].
Planti manmeri save yusim long: [[Monako]], [[Pranis]] ([[Korsika]], [[Savoi]] na [[Nis]]), [[Krowesia]] ([[Istria]], [[Dalmesia]]), [[Malta]], [[Albenia]], [[Eritrea]], [[Somalia]] na [[Libia]].
Planti lain bilong Itali i go stap long [[Asentina]], [[Brasil]], [[Kanada]], [[Urugwai]], [[Yunaitet Stets]], [[Venesuwela]], [[Ostrelia]], [[Beljiam]], [[Pranis]], [[Siamani]], [[Laksembog]], na [[Yunaitet Kingdom]]).
|speakers= 62 milien<ref name=Ethnologue>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ita |title=www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ita |accessdate=2011-02-15 |publisher=Ethnologue}}</ref>
|rank=19
|familycolor=Indo-Yuropien
|fam2=[[Italik famili bilong tokples|Italik]]
|fam3=[[Romans famili bilong tokples|Romans]]
|fam4=[[Italo-Westen famili bilong tokples|Italo-Westen]]
|fam5=Italo-Dalmesen
|nation={{EUR}}<br />{{ITA}}<br />{{CHE}}<br />{{SMR}}<br />{{flagicon|Vatican City}} [[Vatikan Siti]]<br />[[File:Flag of the Order of St. John (various).svg|22px]] [[Sovereign Military Order of Malta]]<br />{{CRO}} ([[Istria county|Istria]])<br />{{SVN}}<br /> ([[Pirano]], [[Izola|Isola d'Istria]] na [[Capodistria]])<br /> |agency=[[Accademia della Crusca]]
|iso1=it|iso2=ita|iso3=ita
|lc1=ita|ld1=Italian (generic)|ll1=none
|lc2=som|ld2=Somali
|map=}}
Olsem 100 milien manmeri save yusim '''Tok Itali'''. Emi tokples bilong klostu olgeta manmeri long kantri [[Itali]] insait long [[Yurop]].
Nem bilong dispela [[tokples]] long Tok Itali emi ''italiano'', na nem bilong en long [[Tok Inglis]] emi ''Italian''.<ref>[[#berloco2018|Berloco 2018]]</ref>
<gallery mode="packed" heights=230 caption="">
Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|Rait long han long skul bilong Itali
Idioma%20italiano.png
Map Italophone World - updated.png|
</gallery>
== Referens ==
<references/>
* {{cite book|first=Simone |last=Raffaele |year=2010 |title=Enciclopedia dell'italiano |publisher=Treccani |ISBN= |ref=simone}}
* {{cite book|last=Berloco |first=Fabrizio |year=2018 |title=The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition |publisher=Lengu |ISBN=9788894034813 |url=https://books.google.it/books?id=DYynDwAAQBAJ&pg=PA3#v=onepage&q&f=false |ref=berloco2018}}
* {{cite book|last=Palermo |first=Massimo |year=2015 |title=Linguistica italiana |url=https://archive.org/details/linguisticaitali0000pale |publisher=Il Mulino |ISBN=9788815258847 |ref=palermo2015}}
{{Tokples stub}}
[[Category:Ol tokples bilong Yurop]]
kvk7t5y8ble3nne41aqbr00pjfzmhqe