Wikipedia tpiwiki https://tpi.wikipedia.org/wiki/Fran_pes MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Sipesol Toktok Yusa Toktok bilong yusa Wikipedia Wikipedia toktok Fail Toktok bilong fail MediaWiki Toktok bilong mediawiki Templet Toktok bilong templet Halivim Toktok bilong halivim Grup Toktok bilong grup TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Kolambia 0 8259 89859 88188 2026-08-11T12:06:37Z Martin Macha 2111 10781 /* */ 89859 wikitext text/x-wiki {{stub}} [[File:Flag of Colombia.svg|thumb|Plak bilong Kolambia]] [[Fail:Colombia (orthographic projection).svg|thumb|220px|Kolambia]] '''Kolambia''' em i wanpela [[kantri]] long [[Saut Amerika]]. [[Kapitol]] long emi [[Bogotá]]. Kolambia em i gat 53.399.171 manmeri (2026). == Lukim tu == {{commons|Category:Colombia}} {{Saut Amerika}} [[Grup:Kolambia| ]] [[Grup:Ol kantri long Saut Amerika]] f96vsgp1od3kdmt9loqa9rpjnpmpna1 Barraba 0 8694 89860 87937 2026-08-12T00:03:36Z InternetArchiveBot 11007 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 89860 wikitext text/x-wiki {{Infobokis Setelmen <!-- Basic info ----------------> |official_name = Barraba |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = Viles <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Queen Street Barraba NSW..jpg |imagesize = 240px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = Barraba NSW in Australia.jpg |mapsize = 240px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = Tamworth Regional Council |leader_title = Mayor |leader_name = Col Murray |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Established |established_date = ol yia 1850 |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = Metric <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2016 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 1410 <ref name=Census2016>{{cite web|title=2016 Census QuickStats – Barraba (State Suburb)|url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL10206|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=18 August 2018|date=6 July 2018}}</ref> |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = Tokples |population_blank1 = [[Tok Inglis]] |population_density_blank1_title = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |population_blank2_title = |population_blank2 = |population_density_blank2_title = |population_density_blank2_km2 = |population_density_blank2_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = AEST |utc_offset = +10 |timezone_DST = AEDT |utc_offset_DST = +11 |coordinates_display = | latd = 30 |latm = 22|lats = 42 |latNS = S | longd = 150 |longm = 36 |longs = 38 |longEW = E |elevation_footnotes = |elevation_m = 500 |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = 2347 |area_code = 02 |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = (long Tok Inglis) https://barraba.com.au/ |footnotes = }} '''Barraba''' i viles long Niu Inglan rijon long [[Niu Saut Wels]] long [[Ostrelia]]. Bipo viles i bikples bilong distrik ''Barraba Shire''. Viles na distrik i joinim wantaim distrik bilong Tamworth Regional Council long 2004. Barraba i stap long 'Bikpela Eria bilong ol Balus bilong Bundarra na Barraba'. Dispela eria i sambai bus bilong balus Regent Honeyeater (''Anthochaera phrygia'') em i balus no stap tumas. Barraba i stap 477 kilomita notwes long [[Sidni]], 548 kilomita sautwes long [[Brisbin]], na 90 kilomita not long [[Tamweth]] em i biktaun klostu winim bilong olgeta. Wara Manilla i ran arere long viles. Barraba i stap long rot ''Fossickers Way'' na i stap long ol maunten ''Nandewar Range''. [[File:Regenthoneyeater.JPG|thumb|left|Regent Honeyeater (''Anthochaera phrygia'')]] == Histori == Manmeri Aborijini, ol Kamilaroi, i stap long ples bipo ol Yuropen i kamap.<ref name=SMHTraveller>{{cite news|title=Barraba|url=https://www.smh.com.au/lifestyle/barraba-20040208-gdkpxv.html|work=Sydney Morning Herald Traveller |accessdate=14 November 2011|date=13 November 2008}}</ref> Namba wan Yuropen em i kam long dispela distrik i Allan Cunningham em i bin kamap long ples long 1827.<ref name=VisitTam>{{cite web|title=Barraba|url=http://www.visittamworth.com/country-soul/heritage/barraba-2.html|work=Visit Tamworth|publisher=Tamworth Regional Council|accessdate=14 November 2011}}</ref> Em i bin man bilong painim nupela ples na saveman i laik kisim save long ol gutpela diwai bus samting. Ol i kirapim namba wan fam, ''Barraba Station'', pinis long distrik long 1837 o 1838.<ref name=SMHTraveller /><ref name=Bdateline>{{cite web|title=Barraba Dateline |url=http://barraba.com.au/barraba-dateline-65.cfm |work=Barraba NSW – The Community Website |accessdate=14 November 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317140757/http://www.barraba.com.au/barraba-dateline-65.cfm |archivedate=17 March 2012 |df= }}</ref> Ol i makim ples long viles pinis long 1852.<ref name=ThemhistBarraba>{{cite web|last=Boileau|first=Joanna|title=Thematic History of Nundle, Manilla and Barraba|url=http://www.tamworth.nsw.gov.au/ArticleDocuments/221/2.07.5_Thematic_History_of_Nundle_Manilla_and_Barraba_Attachment-small.pdf.aspx|publisher=Tamworth Regional Council|accessdate=14 November 2011|pages=124–125|date=February 2007}}</ref> Painimaut long gol i bin kamapim viles.<ref name=ThemhistBarraba /> Ol i kirapim namba wan pos opis pinis long 1856<ref name=POhist1>{{cite web|title=Post Office History|url=https://www.premierpostal.com/cgi-bin/wsProd.sh/Viewpocdwrapper.p?SortBy=NSW&country=|work=Post Office List – NSW|publisher=Premier Postal Auctions|accessdate=14 November 2011}}</ref> na ol i kirapim namba wan skul pinis long 1861.<ref name=SMHTraveller /> Ol i wokim namba wan lotu Angliken pinis long 1876<ref name=Bdateline /> na ol i kirapim namba wan beng pinis long 1876 tu.<ref name=Bdateline /> Ol i wokim namba wan hotel, ''Commercial Hotel'', pinis long 1878<ref name=Bdateline /> na ol i wokim haus kot pinis long 1881.<ref name=Bdateline /> Ol i tokautim Barraba viles long 1885.<ref name=Bdateline /><ref name=ThemhistBarraba /> Ol i wokim haus sik pinis long 1885<ref name=Bdateline /> na ol i wokim namba wan lotu Metodis pinis long 1898.<ref name=Bdateline /> Ol i kamapim niuspepa bilong ples, ''The Barraba Gazette'', long 1900.<ref name=Bdateline /> Ol i wokim lotu [[Katolik]] pinis long 1906.<ref name=Bdateline /> Rot bilong tren i kamap long Barraba long 1908<ref name=SMHbarrabarail>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article15026481 |title=THE BARRABA RAILWAY. |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |date=22 September 1908|accessdate=15 November 2011|page=7|publisher=National Library of Australia}}</ref> tasol las tren i ran long Barraba long 1983 na ol i rot long tren pasim pinis long 1987.<ref name=NSWrail1>{{cite web|last=Bozier|first=Rolfe|title=Barraba Branch|url=http://www.nswrail.net/lines/show.php?name=NSW:barraba|work=NSWrail.net|accessdate=15 November 2011}}</ref> Ol i wokim Banis bilong Wara bilong Connors Creek pinis long 1993 bilong kamapim wara saplai long viles.<ref name=Bdateline /> [[File:Allan_Cunningham07.jpg|thumb|centre|Allan Cunningham]] == Ol main == === Bras === Ol i painimautim bras (long tok Inglis: copper) pinis long Gulf Creek long 1889 na ol i kirapim namba wan bras main pinis long 1892. Gulf Creek i stap 22 kilomita notis long Barraba. Ol i kirapim liklik viles pinis em i bin gat hotel, skul, na pos opis. Dispela main i bin bras min em i bikpela winim olgeta long Niu Saut Wels bilong 1901 na liklik viles i bin gat 300 manmeri long en. Tasol ol i pasim dispela main pinis long ol yia 1930. Ol i pasim pos opis bilong liklik viles pinis long 1966. Ol i lusim liklik viles pinis. [[File:Natural Copper Ore Macro 1.JPG|thumb|centre|bras]] === Asbestos === Ol i bin main [[asbestos]] kirap long 1919 i go inap long 1983 long Woodsreef em i liklik viles stap 15 kilomita is long Barraba. Ol i wokim main i go bikpela moa long 1974. Main i bin wokim 500,000 ton long waitpela asbestos. Main i bin lusim 75,000,000 ton long waitpela asbestos na 25,000,000 ton long ol bikpela ston ol i bin no laik. Olgeta asbestos i kamarupim 43 hekta na hip i go inap 70 mita antap.<ref name="Woodsreef">[https://web.archive.org/web/20110403060521/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/parlment/hansart.nsf/V3Key/LA20080829019 Woodsreef Asbestos Mine Site Rehabilitation Private Members Statement, 29 August 2008.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110403060521/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/parlment/hansart.nsf/V3Key/LA20080829019 |date=3a de Aprilo, 2011 }}</ref> Long 2008 nius bilong televisen i tok long wari long abestos em i ating mekim sik menmeri bilong Barraba.<ref name="7.30">[http://www.abc.net.au/7.30/content/2008/s2334536.htm Abandoned asbestos mine causes community outrage]</ref> ''Abestos Diseases Foundation of Australia'' ol i bin singaut long we gavman mas stretim ples bilong main. Ol i bin singaut long tu nogat manmeri i no inap i go long ples bilong main. Rot i bin go long hap ples bilong main tasol ol i pasim dispela rot pinis long 2013. Ol i lusim liklik viles pinis. Helt sevis ''Hunter-New England Health'' i bin mekim stadi long ol problem bilong helt<ref name="Woodsreef"/> tasol ol i no lusim dispela stadi yet.<ref name="leader">[https://web.archive.org/web/20110706110601/http://www.northerndailyleader.com.au/news/local/news/general/woodsreef-health-report-under-wraps/2003517.aspx?src=rss Woodsreef health report under wraps] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110706110601/http://www.northerndailyleader.com.au/news/local/news/general/woodsreef-health-report-under-wraps/2003517.aspx?src=rss |date=6a de Julio, 2011 }}</ref> <gallery> File:Woodsreef.JPG|Asbestos main long Woodsreef File:Chrysotile 1.jpg|asbestos File:Heat-resistant asbestos fabric.jpg | laplap long asbestos File:Early Asbestosis in a Retired Pipe Fitter.jpg|sik long asbestos </gallery> === Diatomit === Ol i kirapim diatomit (long Tok Inglis: diatomite o diatomaceous earth) main pinis long 1982. Ol i yusim diatomit bilong wokim ol paura bom, ol pilta, ol polis long rubim, ol poisin bilong kilim i dai ol binatang, ol samting bilong stapim hot o kol i kam insait, long egrikulta, na pasin bilong wokim brik. [[File:Diatomite (diatomaceous earth) Monterey Formation at a diatomite quarry just south of Lompoc.jpg|thumb|centre|diatomit]] === Ol ston em ol i pe i antap tru === Man i inap painim plenti ston em i pe antap tru. Man i inap painim ol piksa bilong ston tu. <gallery> File:2793M-pyrite2.jpg|pyrite File:Jasper.pebble.600pix.jpg|jasper File:Garnet_cut.JPG|garnet File:ZeolitesUSGOV.jpg|zeolite </gallery> == Egrikalsa == Ol fem bilong ples i gat [[bulmakau]] long mit, [[sipsip]] long mit na [[wul]], o [[wit]]. <gallery> File:Img polled Herefords grazing Fall Grazing Herefords.JPG | bulmakau long mit File:Gruppe Schafe.JPG | sipsip long mit na wul File:Wheat close-up.JPG | wit </gallery> == Taim == Ol taim bilong biksun long Barraba i hot na i ren. Ol taim bilong kol long Barraba i kol na i drai. De em i bin hot winim bilong olgeta i gat 41.8°C. De em i bin kol winim bilong olgeta i gat -9.4°C. Averes ren bilong wanpela yia i 688 milimita. De em i gat plenti ren i pundaun bilong winim olgeta i 25 Februari 1955. Long dispela de i bin gat 194.3 milimita.<ref name=BOMbarrabaMdata>{{cite web|title=Basic Climatological Station Metadata – Barraba Post Office|url=http://www.bom.gov.au/clim_data/cdio/metadata/pdf/siteinfo/IDCJMD0040.054003.SiteInfo.pdf|publisher=Bureau of Meteorology|accessdate=16 November 2011}}</ref> == Wara saplai == Bipo ol i wokim Banis bilong wara ol kolim ''Split Rock Dam'' pinis, manmeri bilong Barraba i kamautim wara long Banis bilong Wara ol i kolim ''Connors Creek Dam'', long liklik wara Barraba (''Barraba Creek''), na long wara Manilla.<ref name="supply">[https://web.archive.org/web/20110628190641/http://www.parliament.nsw.gov.au/Prod/parlment/hansart.nsf/V3Key/LC20100317050 Barraba Water Supply] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110628190641/http://www.parliament.nsw.gov.au/Prod/parlment/hansart.nsf/V3Key/LC20100317050 |date=28a de Junio, 2011 }}</ref> Taim ol dispela as i drai, manmeri bilong Barraba i bin kamautim wara long ol hul wara.<ref name="water">[http://www.abc.net.au/local/stories/2010/03/26/2857141.htm Barraba's water supply critical]</ref> Ol i wokim Banis bilong wara ol i kolim ''Split Rock Dam'' pinis long 1988, na ol i wokim bikpela mambu bilong wara pinis kirap long banis bilong wara i go inap long viles long 2015. [[File:SplitRockDam (5).JPG|thumb|centre|Banis bilong wara ol i kolim ''Split Rock Dam'']] == Ol piksa == <gallery> File:BarrabaMainStreet.JPG|Queen Street i bikrot long Barraba File:BarrabaCourtHouse.JPG|Haus kot, Barraba File:BarrabaCommercialHotel.JPG|Commercial Hotel, Barraba File:BarrabaAnglicanChurch.JPG|lotu Angliken, Barraba File:BarrabaUnitingChurch.JPG|lotu Metodis, Barraba File:BarrabaRomanCatholicChurch.JPG|lotu Katolik, Barraba File:BarrabaClockTower.JPG|taua bilong klok, Barraba File:BarrabaNABBank.JPG|namba wan beng, Barraba </gallery> == Long intanet (long Tok Inglis) == * [https://web.archive.org/web/20190411112104/https://barraba.com.au/ Web-sait bilong viles] * [https://www.facebook.com/BarrabaNSW/ Web-sait bilong Facebook bilong viles] * [https://web.archive.org/web/20200302001744/http://www.frostoverbarraba.org.au/ Bikpela de bilong ol at "Frost over Barraba"] * [http://www.barrabashow.com.au/ Bikpela de bilong viles] * [https://web.archive.org/web/20210123203107/https://www.destinationtamworth.com.au/Explore/barraba Long web-sait bilong Tamworth Regional Council] * [https://web.archive.org/web/20210305140900/http://www.fossickersway.com/barraba/.aspx Long web-sait bilong ''Fossickers Way''] * [https://www.youtube.com/watch?v=IDLlCazi6aU Video: Banis bilong wara ol i kolim ''Connors Creek Dam''] * [https://www.youtube.com/watch?v=yZMygmgyIks Video: Asbestos main long Woodsreef] * [https://www.youtube.com/watch?v=5pcF4SRtKU4 Video: Banis bilong wara ol i kolim ''Split Rock Dam''] * [https://en.wikivoyage.org/wiki/Barraba Barraba long Wikivoyage] == Refrens == {{reflist}} [[Grup:Ostrelia]] [[Grup:Ol siti na taun long Ostrelia]] 0qnd700vw83whj3zo1pc3pw9z4a570i