Orhun Yazıtları (Bilge Kağan)

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tr">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikikaynak</sitename>
    <dbname>trwikisource</dbname>
    <base>https://tr.wikisource.org/wiki/Anasayfa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Ortam</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Özel</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Tartışma</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Kullanıcı</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kullanıcı mesaj</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikikaynak</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikikaynak tartışma</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Dosya</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dosya tartışma</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki tartışma</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Şablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Şablon tartışma</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Yardım</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Yardım tartışma</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategori</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategori tartışma</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Kişi</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Kişi tartışma</namespace>
      <namespace key="200" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="201" case="first-letter">Portal tartışma</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">Sayfa</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">Sayfa tartışma</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">Dizin</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">Dizin tartışma</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modül</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modül tartışma</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Orhun Yazıtları (Bilge Kağan)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5095</id>
    <revision>
      <id>174694</id>
      <parentid>174673</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48109-74</username>
        <id>26757</id>
      </contributor>
      <origin>174694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107910" sha1="2q2cyhqajki9mgqvyemwi3vy5cvfvn0" xml:space="preserve">{{eser başlığı
 | başlık      = Orhun Yazıtları (Bilge Kağan)
 | önceki      =
 | sonraki     =
 | bölüm       =
 | eser sahibi = 
 | notlar      =
 | vikipedi    = Bilge Kağan Yazıtı
}}

== Doğu Yüzü ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Bilge Kağan taşı, 1. yüz (doğu) 41 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| D1
| bk-1-d-41-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐱃𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰽𐰉𐰢: 𐰴𐰭𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: [...]𐰦𐰀: 𐰞[...]𐱃𐰃: 𐰾𐰃𐰼: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰘𐰃: 𐰓𐰕: 𐰚𐰼𐰚𐰇𐰠𐰏: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: [...]: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐱅𐰭𐰼𐰃[...]:
| tHrI: tg: tHrI: YRTmş: türX: bilgA: KGN: SBM: KHM: türX: bilgA: [...]JA: L[...]TI: sIr: TUKZ: UGZ: yi: dZ: krkülg: bglrI: BUDNI: [...]: törX: tHrI[...]:
| TEŇRİ: TEG: TEŇRİ: YARATMıŞ: TÜRÜK: BİLGE: KAGAN: SABIM: KAŇIM: TÜRÜK: BİLGE: NTA: L[...]TI: SİR: TOKZ: OGZ: Yİ: EDZ: KEREKÜLG: BEGLERİ: BODNI: TÜRÜK: TEŇRİ
| Tanrı gibi Tanrı yaratmış Türk Bilge Kağan[ı]; Sözüm: Babam Türk Bilge [...]nda al[...]tı Sir, Dokuz Oğuz, İki Ediz otağlı beğleri, boyları [...] Türk Tanrı[sı] [...]
|- 
| D2
| bk-1-d-41-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰕𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃𐰲𐰀: 𐰽𐰴𐰣𐰍𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰏𐰼𐰯: 𐰾𐰋𐰤𐰯: 𐱃𐰆𐰭𐱃𐰢𐱁: 𐰚𐰇𐰕𐰃: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰇𐰕𐰢: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰍𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: .: 𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰇𐰕𐰀: 𐰚𐰇𐰚: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰽𐰺𐰀: 𐰖𐰍𐰕: 𐰘𐰺: 𐰴𐰃𐰞𐰦𐰸𐰑𐰀: 𐰚𐰃𐰤: 𐰺𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰾:
| ÜZE: KGN: OLRTM: OLRTqma: öltÇiÇE: SKNGma: türX: bglr: BODN: grp: sbnP: TUHTmş: kÜZI: yügrkürtI: büdkE: ÜZM: ULRP: BUCE: GR: türg: türt: BuLHDKI: .: itdm: ÜZe: kök: tHrI: SRA: YGZ: yR: KILJqDa: kin: RA: kIsI: OGLI: KILNms:
| ÜZE: KAGAN: OLRTM: OLRTUKMA: ÖLTÇIÇA: SAKNGMA: TÜRÜK: BEGLER: BODN: GiRiP: EBiNiP: TOŇTAMIŞ: KÖZİ: YÜGERKÖRTİ: BÖDKE: ÖZM: OLRP: BUNÇA: GR: TÖRG: TÖRT: BOLŇDKI: İTDM: ÜZE: KÖK: TEŇRİ: SRA: YAGIZ: YR: KILıNTUKDA: KİN: RA: KİSİ: OGLI: KILNM
| üzerine kağan oturdum. Oturduğumda ölesiye sakınan Türk beğleri, boyları, öğürüp (öğünüp), sevinip, yere bakan gözü yukarı gördü (baktı). Böyle [iken] özüm (kendim) oturup bunca ağır töreyi dört yandaki … etdim. Üstte Kök (gök) Tanrı, altta yağız yer kılındığında ikisi arasında kişi oğlu kılınmış.
|- 
| D3
| bk-1-d-41-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰦𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰲𐰇𐰢: 𐰯𐰀𐰢: 𐰉𐰆𐰢𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐰾𐱅𐰢𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰭: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭: 𐰴𐰆𐰯: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇: 𐰾𐰇𐰠𐰯𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰴𐰆𐰯: 𐰞𐰢𐰾: 𐰚𐰆𐰯: 𐰉𐰕: 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰾: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰰𐰦𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰕𐰲𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰠𐰇: 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣: 𐰘𐰃𐱁𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰚𐰃𐰼𐰇:
| kIsI: OGLIJA: ÜZE: ÇÜM: PAM: BUMN: KGN: IstmI: KGN: OLRMŞ: OLRPN: türX: BODNH: ilin: türüsin: TUTA: birms: iti: birms: tört: BOLH: KOP: YGI: rms: sü: sülpn: türt: BuLHDKI: BUDNG: KOP: Lms: kop: BZ: KiLms: BŞLGG: yXJrms: tIZçgg: sükürms: ilglü: KDRKN: yIŞKA: tgi: kirÜ:
| KİSİ: OGLINTA: ÜZE: ÇUM: PAM: BUMIN: KAGAN: İSTEMİ: KAGAN: OLRMŞ: OLRPN: TÜRÜK: BODNŇ: İLİN: TÖRÜSÜN: TUTA: BİRM: İTİ: BİRM: TÖRT: BOLŇ: KOP: YaGI: RM: SÜ: SÜLPN: TÖRT: BOLŇDKI: BODNG: KOP: LM: KÖP: BZ: KILM: BŞLGG: YÜKNTRM: TİZÇGG: SÖKÜRM: İLGERÜ: KADIRKAN: YİŞKA: TEGİ: KİRÜ:
| Kişi oğlunun da üzerine atalarım Bumın Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Oturupda Türk Boyları'nın ilini, töresini tutu vermiş, edi vermiş. Dört yan hep yağı (düşman) imiş. Süleyip (Atlı er ordusu sürüp) dört yandakı boyları hep almış, hep bağlamış. Başlıyı [baş] eğdirmiş, dizliyi [diz] çöktürmüş. Doğu'da Kadırkan ormanına değin, Batı'da
|- 
| D4
| bk-1-d-41-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰸𐰆𐰦𐰺𐰢𐰾: 𐰚𐰃𐰤: 𐰺𐰀: 𐰃𐰓𐰃: 𐰆𐰴𐰽𐰕: 𐰰𐰇𐰚: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰨𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰞𐰯: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰣𐰃: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰠𐰏: 𐰨𐰀: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰃𐰠𐰏: 𐱃𐰆𐱃𐰯: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰃𐱅𐰢𐰾: 𐰇𐰕𐰃: 𐰨𐰀: 𐰚𐰼𐰏𐰚: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾:
| tmrKPGKA: tgi: qUJRms: kin: RA: idi: OKSZ: Xök: türX: CA: OLRUR: rms: bilge: KGN: rms: LP: KGN: rms: BUYRqI: yma: bilge: rms: rC: LP: rms: rC: bglri: yme: BUDNI: yme: tüZ: rms: NI: üçün: ilg: CA: TUTms: rC: ilg: TUTP: türüg: itms: öZi: CA: krgk: BOLms:
| TeMiRKaPıGKA: TeGİ: KONDuRMıŞ: iKİN: aRA: İDİ: OKSuZ: KÖK: TÜRÜK: aNÇA: OLuRUR: eRMiŞ: BİLGE: KaGaN: eRMiŞ: aLP: KaGaN: eRMiŞ: BUYRUKI: YiME: BİLGE: eRMiŞ: eRiNÇ: aLP: eRMiŞ: eRiNÇ: BeGLeRİ: YiME: BODuNI: YiME: TÜZ: eRMiŞ: aNI: ÜÇÜN: İLiG: aNÇA: TUTMıŞ: eRiNÇ: İLiG: TUTıP: TÖRÜG: İTMiŞ: ÖZİ: aNÇA: KeRGeK: BOLMıŞ:
| Demir Kapı'ya değin kondurmuş. İkisi arasında öksüz Gök Türk anca oturur imiş. Bilge kağan imiş. Alp kağan imiş. Buyruğu bilge imiş gerçek, alp imiş gerçek. Beğleri bile, boyları bile düz imiş. Onun için ili (yurdunu) anca tutmuş gerçek. İli tutup töre düzenlemiş. Özü anca kergek [gibi uçmuş, ölmüş] olmuş.
|- 
| D5
| bk-1-d-41-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰍𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰍𐱃𐰲𐰃: 𐰇𐰭𐰼𐰃: 𐰰𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰃: 𐰋𐰇𐰚𐰲𐰃: 𐰲𐰇𐰠𐰏𐰠: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅: 𐰯𐰺: 𐰯𐰆𐰺𐰢: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰇𐰲𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣: 𐰆𐱃𐰕𐱃𐱃𐰺: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰚𐰠𐰯𐰤: 𐰽𐰃𐰍𐱃𐰀𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰍𐰞𐰀𐰢𐰾: 𐰦𐰍: 𐰚𐰇𐰠𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰼𐰢𐰾: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐱃𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐱅𐰏:
| YUGÇI: sIGTÇI: üHri: Xün: TUGSKDI: bükçi: çülgl: TBGÇ: tüpüt: PR: PURM: QIRKZ: üçqURIKN: UTZTTR: QITF: TTBI: BUCA: BODN: klpn: SIGTams: YUGLams: JG: külg: KGN: rms: JA: kisre: inisi: KGN: BOLms: rC: OGLITI: KGN: BoLms: rC: JA: kisre: inisi: çisin: tg:
| YOGÇI: SIGıTÇI: ÖÑRE: KÜN: TOGSıKDA: BÖKLİ: ÇÖLüGiL: TaBGaÇ: TÜPÜT: aPaR: PURuM: KIRKıZ: ÜÇKURIKaN: OTuZTaTaR: KITaYN: TaTaBI: BUNÇA: BUDoN: KeLİPeN: SIGTAMıŞ: YOGLAMıŞ: aNTaG: KÜLüG: KAGaN: eRMiŞ: aNDA: KİSRE: İNİSİ: KaGaN: BOLMıŞ: eRiNÇ: OGLITI: KaGaN: BOLMıŞ: eRiNÇ: aNDA: KİSRE: İNİSİ: eÇİSİN: TeG:
| Yasçı, ağlayıcı, Doğu'da, gün doğusunda Böklü Çül'lü İl, Çin, Tibet, Apar, Rum, Kırgız, Üç Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı, bunca boyları gelip ağlamış, yaslanmış. Öyle ünlü kağan imiş. [o] andan sonra, [küçük] kardeşi kağan olmuş gerçek. Oğulları kağan olmuş gerçek. [o] andan sonra kardeşi, ağabeği gibi
|- 
| D6
| bk-1-d-41-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸: 𐰼𐰨: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰭𐰃𐰤: 𐱅𐰏: 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸: 𐰼𐰨: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰃𐰕: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰉𐰆𐰖𐰴𐰸𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰕: 𐰼𐰨: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐱅𐰇𐰕𐰾𐰕: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰋𐰠𐰏𐰃𐰤: 𐰚𐰇𐰼𐰠𐰏: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰺𐰢𐰴𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰤𐰠𐰃: 𐰲𐰃𐰠𐰃: 𐰚𐰃𐰭𐰾𐰇𐰼𐱅𐰰𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰋𐰏𐰠𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰞𐰃𐰍:
| KILNmDq: rC: OGLI: KHin: tg: KILNmDq: rC: bilgsiZ: KGN: OLRms: rC: YBLK: KGN: OLRms: rC: BUYKqI: yme: bilgsZ: rC: YBLK: rms: rC: bglri: BODNI: tüZsZ: üçün: TBGÇ: BODN: tblgin: kürlg: üçün: RmKçisin: üçün: inli: çili: kiHsürtXin: üçün: bgli: BODNLIG:
| KILıNMaDUK: eRiNÇ: OGLI: KaNGIN: TeG: KILıNMaDUK: eRiNÇ: BİLiGSİZ: KaGaN: OLuRMıŞ: eRiNÇ: YaBLaK: KaGaN: OLuRMıŞ: eRiNÇ: BUYRUKI: YiME: BİLiGSiZ: eRiNÇ: YaBLaK: eRMiŞ: eRiNÇ: BeGLeRİ: BODuNI: TÜZSüZ: ÜÇÜN: TaBGaÇ: BODuN: TeBLiGİN: KÜRLüG: ÜÇÜN: aRMaKÇISIN: ÜÇÜN: İNiLİ: eÇİLİ: KİÑŞÜRTÜKİN: ÜÇÜN: BeGLİ: BODuNLIG:
| kılınmadığı gerçek, oğlu babası gibi kılınmadığı gerçek, bilgisiz kağan oturmuş gerçek. Kötü kağan oturmuş gerçek. Buyruğu yine bilgisiz imiş gerçek, kötü imiş gerçek. Beğleri, boyları düzsüz olduğu için, Çin boyları kötü, kandırıcı (olduğu) için, aldatıcı (olduğu) için, kardeşi ağabeğe düşürdüğü için, beğle, boyları
|- 
| D7
| bk-1-d-41-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰭𐱁𐰆𐰺𐱃𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰃𐰠𐰠𐰓𐰰: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰆: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰑𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰣: 𐰘𐰃𐱅𐰼𐰇: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀: 𐰋𐰏𐰠𐰚: 𐰆𐰺𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤: 𐰴𐰆𐰞: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰾𐰃𐰠𐰚: 𐰶𐰃𐰕: 𐰆𐰍𐰞𐰤: 𐰚𐰇𐰭: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰀𐱃𐰃𐰤: 𐰃𐱃𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰀𐱃𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰯𐰣: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰠𐰏: 𐰘𐰃𐰞:
| YOHŞURTqin: ÜÇÜn: türX: BODN: illdX: ilin: IÇGNU: IDms: KGNLDq: KGNIN: yitrü: IDMs: TBGÇ: BODNKA: bglk: URI: UGLin: KUL: BUVI: silk: QIZ: uGLn: köH: BUVI: türX: bglr: türX: aTIn: ITI: TBGÇGI: bglr: TBGÇ: aTIn: TUTPN: TBGÇ: KGNKA: kürMs: lg: yIL:
| YOÑŞURTUKIN: ÜÇÜN: TÜRÜK: BODuN: İLLeDÜK: İLİN: IÇGıNU: IDMıŞ: KaGaNLaDUK: KaGaNIN: YİTüRÜ: IDMıŞ: TaBGaÇ: BODuNKA: BeGLiK: URI: OGLIN: KUL: BOLDI: iŞİLiK: KIZ: OGLıN: KÜÑ: BOLDI: TÜRÜK: BeGLeR: TÜRÜK: ATIN: ITI: TaBGaÇGI: BeGLeR: TaBGaÇ: ATIN: TUTuPaN: TaBGaÇ: KaGaNKA: KÖRMiŞ: eLiG: YIL:
| çekiştirdiği için, Türk Boyları, illediği ilini kaybetmiş, kağanladığı kağanını yitiri vermiş. Çin boyları'na beğlik er oğlanı kul oldu, hatunlık kız oğlanı (evladı) odalık (cariye) oldu. Türk beğleri Türk adını attı. Çinli beğlercesine Çin adını tutarak, Çin kağanına görmüş (bağlanmış). Elli yıl
|- 
| D8
| bk-1-d-41-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰰𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰀: 𐰋𐰇𐰚𐰠𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰴𐰺𐰀: 𐰴𐰢𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰨𐰀: 𐱅𐰃𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰠𐰏: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐰢: 𐰢𐱃𐰃: 𐰴𐰣𐰃: 𐰚𐰢𐰚𐰀: 𐰃𐰠𐰏: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰆𐰺𐰢𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾:
| isg: küçg: birms: ilgrü: Xün: TOGSKDA: bükli: KGNKA: tgi: sülyü: birms: qURGRU: tmrKPGKA: tgi: sülyü: birms: TBGÇ: KGNKA: ilin: türüsin: LI: birms: türX: KRA: KMG: BODN: Ca: tims: illg: BODN: rtm: ilm: MTI: KNI: kmke: ilg: KZGNURmn: tir: rms:
| İŞiG: KÜÇiG: BİRMiŞ: İLGeRÜ: KÜN: TOGSuKDA: BÖKLİ: KaGaNKA: TeGİ: SÜLeYÜ: BİRMiŞ: KURıGaRU: TeMiRKaPıGKA: TeGİ: SÜLeYÜ: BİRMiŞ: TaBGaÇ: KaGaNKA: İLİN: TÖRÜSİN: aLI: BİRMiŞ: TÜRÜK: KaRA: KaMaG: BODuN: aNÇA: TİMiŞ: İLLiG: BODuN: eRTiM: İLiM: ıMTI: KaNI: KiMKE: İLiG: KaZGaNURMeN: TİR: eRMiŞ:
| işini güçünü vermiş. Doğu'da, gün doğusunda Bökli kağana değin süleyi vermiş. Batı'da Demirkapı'ya (kadar) süleyi vermiş. Çin kağanı [için süngüşüp] ilini, töresini alı vermiş. Türk kara topluluğu boyları anca demiş[ki]: &quot;İlli boylar idim. İlim şimdi hani? Kime ili kazanırım&quot; der imiş.
|- 
| D9
| bk-1-d-41-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰴𐰣𐰃: 𐰤𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼𐰢𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰨𐰀: 𐱅𐰃𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐰯: 𐰃𐱅𐰤𐰇: 𐰖𐰺𐱃𐰆𐰣𐰆: 𐰆𐰢𐰑𐰸: 𐰖𐰣: 𐰃𐰲𐰚𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰃𐰾𐰏: 𐰚𐰇𐰲𐰏: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰰𐰏𐰼𐰇: 𐰽𐰴𐰣𐰢𐱃𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰇𐰼𐰘𐰃𐰤: 𐰆𐰺𐰍𐰽𐰺𐱃𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰴𐰑𐰆: 𐰉𐰺𐰃𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰇𐰕𐰀:
| KGNLG: BODN: rtm: KGNM: KNI: ne: KGNKA: isg: küçg: birürmn: tir: rms: CA: tip: TBGÇ: KGNKA: YGI: BOLMs: YGI: BULP: itnü: YRTUNU: UMDq: YN: içkms: BuCa: isg: küçg: birtXgrü: SKNMTI: türX: BODN: ülüryin: ORGSRTYin: tir: rms: YUKDU: BRIR: rms: üZe:
| KaGaNLıG: BODuN: eRTiM: KaGaNıM: KaNI: NE: KaGaNKA: İŞiG: KÜÇüG: BERÜRMeN: TİR: eRMiŞ: aNÇA: TİP: TaBGaÇ: KaGaNKA: YaGI: BOLMıŞ: YaGI: BOLuP: İTiNÜ: YaRaTUNU: UMaDUK: YaNA: İÇiKMiŞ: BUNÇA: İŞiG: KÜÇüG: BİRTÜKGeRÜ: SaKıNMaTI: TÜRÜK: BODuN: ÖLÜReYİN: URuGSıRaTaYIN: TİR: eRMiŞ: YUKaDU: BaRIR: eRMiŞ: ÜZE:
| Kağanlı boylar idim. Kağanım hani? Ne [hangi] kağana işi güçü veririm ben der imiş. Anca deyip Çin kağanına yağı olmuş. Yağı olup, kendini derleyip toparlamadığından yine tutsakmış. [Çin kağanı ise] bunca işi güçü verdiğini düşünmeden Türk boylarını öldüreyim, kazıyaym der imiş. [Türk] yokolmaya varır imiş. Üstte
|- 
| D10
| bk-1-d-41-10
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰾𐰃: 𐱅𐰇𐰺𐰰: 𐰃𐰑𐰸: 𐰘𐰃𐰼𐰃: 𐰽𐰆𐰉𐰃: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰆𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰇𐰏𐰢: 𐰃𐰠𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰇𐰯𐰾𐰃𐰦𐰀: 𐱃𐰆𐱃𐰯: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐱅𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐰃𐱅𐰃𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰼𐰤: 𐱃𐱁𐰚𐰢𐰾: 𐱃𐱁𐰺𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰚𐰇: 𐰾𐰓𐰯: 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰴𐰃: 𐱃𐰍𐰶𐰢𐰾: 𐱃𐰍𐰑𐰴𐰃:
| türX: tHrIsI: tÜRX: IDq: yiri: SUBI: CA: tms: türX: BODN: Yoq: BULMZUN: tiyn: BUDN: BULÇUN: tiyn: KHM: iltrs: KGNG: ügm: ilbilge: KTUNG: tHri: töpsiJe: TUTP: yügrü: kütürms: rC: KHM: KGN: yitiygrmi: rn: Tşkms: TŞRA: YURYUR: tiyn: kü: sdp: BLQDKI: TGQms: TGDKI:
| TÜRÜK: TeÑRİSİ: TÜRÜK: IDUK: YİRİ: SUBI: aNÇA: iTMiŞ: TÜRÜK: BODuN: YOK: BOLMaZUN: TİYiN: BODuN: BOLÇUN: TİYiN: KaÑıM: İLTeRiŞ: KaGaNıG: ÖGüM: İLBİLGE: KaTUNıG: TeÑRİ: TÖPüSİNDE: TUTuP: YÜGeRÜ: KÖTÜRMiŞ: eRiNÇ: KaÑıM: KaGaN: YİTİYiGiRMİ: eRiN: TaŞıKMıŞ: TaŞRA: YORuYOR: TİYiN: KÜ: eŞiDiP: BaLIKDaKI: TaGIKMıŞ: TaGDakI:
| Türk Tanrısi, kutlu yeri, suyu anca düzenlemiş gerçek. Türk boyları yok olmasın diye, ulus olsun diye babam İlteriş Kağanı, anam İlbilge Kadını göğün (gök=Tengri) tepesinde tutup yukarı götürdü gerçek. Babam Kağan onyedi erle [yola] çıkmış. Dışarı yürüyor diye söz işitip kentteki takınmış, dağdaki
|- 
| D11
| bk-1-d-41-11
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰤𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰘𐱅𐰢𐰾: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰰𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰰: 𐰇𐰲𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰋𐰇𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰃𐰾𐰃: 𐰸𐰆𐰪: 𐱅𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰯: 𐱅𐰃𐰼𐰢𐱁: 𐰴𐰆𐰉𐰺𐱃𐰢𐱁: 𐰴𐰢𐰍𐰃: 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰕: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰕: 𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰯: 𐰠𐰾𐰼𐰢𐰾: 𐰚𐰍𐰣𐰽𐰺𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰚𐰇𐰭𐰓𐰢𐰾: 𐰸𐰆𐰞𐰑𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰇𐰤: 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰢𐰾:
| inms: tirlp: ytms: r: BoLms: tHri: Xüç: birtX: üçn: KHM: KGN: süsi: böri: tg: rms: YGIsI: qoF: tg: rms: ilgrü: qURGRU: sülp: tirmŞ: KOBRTMŞ: KMGI: ytiyZ: r: BoLms: ytiyZ: r: BOLP: lsrms: kGNSRms: BODNG: küHdms: qOLDMs: BODNG: türX: türüsün: IçGNms:
| İNMiŞ: TİRiLiP: YeTMiŞ: eR: BOLMıŞ: TeÑRİ: KÜÇ: BİRTÜK: ÜÇiN: KaÑıM: KaGaN: SÜSİ: BÖRİ: TeG: eRMiŞ: YaGISI: KOYN: TeG: eRMiŞ: İLGeRÜ: KURıGaRU: SÜLeP: TİRMiŞ: KUBRaTMıŞ: KaMaGI: YeTİYüZ: eR: BOLMıŞ: YeTİYüZ: eR: BOLıP: iLSiReMiŞ: KaGaNSıRaMıŞ: BODuNıG: KÜÑeDMiŞ: KULaDMıŞ: BODuNıG: TÜRÜK: TÖRÜSÜN: IÇGıNMıŞ:
| inmiş. Dirilip [toplanıp] yetmiş er olmuş. Tanrı güç verdiği için babam kağanın eri börü (kurt) gibi, yağısı koyun dibi imiş. Doğu'yu Batı'yı süleyip derlemiş toparlamış. Hepsi yediyüz er olmuş. Yediyüz er olup ilsizleşmiş, kağansızlaşmış boyları, odalıklaşmış, kullaşmış boyları, Türk Töresi'ni bırakmış
|- 
| D12
| bk-1-d-41-12
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰲𐰇𐰢: 𐰯𐰀𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰨𐰀: 𐰖𐰺𐱃𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰠𐰃𐰾: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰦𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰍: 𐱁𐰑𐰍: 𐰦𐰀: 𐰋𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰉𐰕: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰸𐰆𐰕𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰆𐰣: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣: 𐰆𐱃𐰕𐱃𐱃𐰺: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰸𐰆𐰯: 𐰖𐰍𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰨𐰀[...]: 𐰶𐰃𐰺𐰴: 𐰺𐱃𐰸𐰃:
| BODNG: çüm: pem: türüsiCe: YRTms: BUŞGURms: tülis: TRDUŞ: BODNG: JA: tms: YBGUG: ŞDG: JA: brms: brye: TBGÇ: BODN: YGI: rms: yIRYA: BZ: KGN: TqUZUGZ: BUDUN: YGI: rms: QIRKZ: qURIKN: UTZTTR: QITF: TTBI: quP: YGI: rms: KHM: KGN: BUCA[...]: QIRK: RTqI:
| BODuNıG: eÇÜM: aPAM: TÖRÜSİNÇE: YaRaTMıŞ: BOŞGURMıŞ: TÖLİS: TaRDUŞ: BODuNıG: aNDA: iTMiŞ: YaBGUG: ŞaDıG: aNDA: BiRMiŞ: BiRiyE: TaBGaÇ: BODuN: YaGI: eRMiŞ: YIRıYA: BaZ: KaGaN: TOKUZOGuZ: BODUN: YaGI: eRMiŞ: KIRKıZ: KURIKaN: OTuZTaTaR: KITaYN: TaTaBI: KOP: YaGI: eRMiŞ: KaÑıM: KaGaN: BUNÇA[...]: KIRK: aRTUKI:
| boyları atam, babam töresince yaratmış, ögretmiş. Tölis Tarduş boyları [o] anda etmiş (düzeltmiş). Yabguyu şadı [o] anda vermiş. Güney'de Çin boyları yağı imiş. Kuzey'de Baz Kağan, Dokuz Oğuz boyları yağı imiş. Kırgız, Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı hep yağı imiş. Babam kağan bunca[...] kırk
|- 
| D13
| bk-1-d-41-13
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰘𐱅𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰢𐰾: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰇𐰢: 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏: 𐰠𐰾𐰼𐱅𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍: 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰃𐰍: 𐰉𐰕: 𐰚𐰃𐰠𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰇𐰚𐰦𐰇𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰨𐰀: 𐰃𐰠𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰉𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐱅𐰃𐰚𐰢𐰾: 𐰴𐰭𐰢:
| yti: YOLI: sülms: ygrmi: süHs: süHsms: tHri: YRLKDq: üçüm: illgg: lsrtms: KGNLGG: KGNSRTms: YGIG: BZ: kIlms: tiZlgg: sükürms: BŞLGG: yükJürms: KHM: KGN: CA: ilg: türüg: KZGNP: UÇA: BRms: KHM: KGNKA: BŞLYU: BZ: KGNG: BLBL: tikms: KHM:
| YeTİ: YOLI: SÜLeMiŞ: YiGiRMİ: SÜÑüŞ: SÜÑüŞMiŞ: TeÑRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇÜN: İLLiGiG: iLSiReTMiŞ: KaGaNLıGıG: KaGaNSıRaTMıŞ: YaGIG: BaZ: KILMıŞ: TİZLiGiG: SÖKÜRMiŞ: BaŞLıGıG: YÜKüNDÜRMiŞ: KaÑıM: KaGaN: aNÇA: İLiG: TÖRÜG: KaZGaNıP: UÇA: BaRMıŞ: KaÑıM: KaGaNKA: BaŞLaYU: BaZ: KaGaNıG: BaLBaL: TİKMiŞ: KaÑıM:
| yedi yolu sülemiş, yirmi süngüş süngüşmış. Tanrı istediği için illiyi ilsizleştirmiş, kağanlıyı kağansızlaştırmış, yağıyı baz (emrinde) kılmış. Dizliyi [diz] çöktürmüş, başlıyı [baş] eğdirmiş. Babam kağan anca ili töreyi kazanıp uça varmış (ölüvermiş). Babam kağana ilkin Baz kağanı balbal dikmiş. Babam
|- 
| D14
| bk-1-d-41-14
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰑𐰸𐰑𐰀: 𐰇𐰕𐰢: 𐰾𐰚𐰃𐰕: 𐰖𐱁𐰑𐰀: 𐰴𐰞𐱃𐰢: 𐰆𐰞: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰓𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰘𐰃𐰲𐰀: 𐰃𐱅𐰓𐰃: 𐰃𐰏𐱅𐰃: 𐰲𐰃𐰍𐰪𐰍: 𐰉𐰖: 𐰶𐰡𐰃: 𐰕𐰃𐰍: 𐰰𐰇𐱁: 𐰶𐰡𐰃: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰑𐰀: 𐰇𐰕𐰢: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰚𐰼[...]: 𐰃𐰘[...]: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰇𐰢:
| KGN: UÇDqDA: ÖZM: skiZ: YŞDA: KLTM: OL: türüde: üZe: çim: KGN: OLRTI: OLRPN: türX: BODNG: yiçe: itdi: igti: ÇIGFG: BY: QVI: ZIG: XÜŞ: QVI: ÇiM: KGN: OLRTqDA: öZm: tign: kr[...]: iy[...]: tHri: YRLKDq: üçüm:
| KaGaN: UÇDUKDA: ÖZüM: SeKİZ: YaŞDA: KaLTıM: OL: TÖRÜDE: ÜZE: eÇİM: KaGaN: OLuRTI: OLuRıPaN: TÜRÜK: BODuNıG: YİÇE: İTDİ: İGiTİ: ÇIGaNYıG: BaY: KILDI: aZIG: ÖKÜŞ: KILDI: eÇİM: KaGaN: OLuRTUKDA: ÖZüM: TİGiN: eRK[...]: İY[...]: TeÑRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇÜN:
| kağan öldüğünde özüm (ben) sekiz yaşında kaldım (idim). O töre üzerine (töreye göre) amcam kağan oturdu. Oturupda Türk boylarını yine etdi, yine eğitti. Yoksulu bay kıldı. Azı çok kıldı. Amcam kağan oturduğunda kendim tigin erk[...] iy[...] . Tanrı istediği için
|- 
| D15
| bk-1-d-41-15
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐱅𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰴𐰀: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰕𐰀: 𐱁𐰑: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰖𐱁𐰞: 𐰇𐰏𐰕: 𐱁𐰦𐰆𐰭: 𐰖𐰕𐰃𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐱁𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰢𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐱁𐰆𐱃𐰕: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰇𐰲𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏: 𐰃𐰠𐰾𐰼𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍: 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏:
| türtygrmi: YŞIMKA: TRDUŞ: BODN: üZe: ŞD: OLRTM: çim: KGN: birle: ilgrü: YŞL: ügZ: ŞJUH: YZIKA: tgi: süldmZ: qURGRU: tmr: KPGKA: tgi: süldmZ: kügmn: şa: QIRKZ: yiriHe: tgi: süldmZ: KMGI: bişUTZ: süldmZ: üçygrmi: süHşdmZ: illgg: ilsrtdmZ: KGNLGG: KGNSRTDmZ: tiZlgg:
| TÖRTYiGiRMİ: YaŞIMKA: TaRDUŞ: BODuN: ÜZE: ŞaD: OLuRTıM: eÇİM: KaGaN: BİRLE: İLGeRÜ: YaŞıL: ÖGüZ: ŞaNTUÑ: YaZIKA: TeGİ: SÜLeDiMiZ: KURıGaRU: TeMiR: KaPıGKA: TeGİ: SÜLeDiMiZ: KöGMeN: aŞA: KIRKıZ: YİRİÑE: TeGİ: SÜLeDiMiZ: KaMaGI: BİŞOTuZ: SÜLeDiMiZ: ÜÇYiGiRMİ: SÜÑüŞDüMiZ: İLLiGiG: İLSiReTDiMiZ: KaGaNLıGıG: KaGaNSıRaTDıMıZ: TİZLiGiG:
| Ondört yaşımda Tarduş boyları üzerine şad oturdum. Amcam kağan ile Doğu'da Yeşil Irmak, Şantung yazısına değin süledik. Batı'da Demir Kapı'ya değin süledik. Kögmeni aşıp Kırgız yerine değin süledik. Topluca yirmibeş [yo] süledik. Onüç [yo] süngüşdük. İlliyi ilsizleştirdik. Kağanlıyı kağansızlaştırdık. Dizliyi [diz]
|- 
| D16
| bk-1-d-41-16
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰾𐰇𐰚𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰰𐰇𐰦𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰰𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰢: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰇𐰚𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰋𐰃𐰕𐰭𐰀: 𐰖𐰭𐰞𐰑𐰸𐰃𐰤: 𐰖𐰕𐰃𐰦𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰢𐰏𐰚: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰲𐰇𐰢𐰕: 𐰯𐰀𐰢𐰕: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰆𐰉: 𐰃𐰓𐰾𐰕: 𐰴𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐱅𐰯: 𐰖𐰺𐱃𐰯: [...]: 𐰉𐰺𐰽: 𐰋𐰏:
| sükrtmZ: BŞLGG: yXüJrtmZ: türgs: KGN: türXm: BODNIM: rti: bilmdükn: üçün: biZHe: YHLDqIn: YZIJqIn: üçün: KGNI: ölti: BUYRqI: bglri: yme: ölti: ON: q: BODN: mgk: körti: çümZ: PAMZ: TUTms: yir: SUB: idsZ: KLMZUN: tiyn: Z: BODNG: itp: YRTP: [...]: BRS: bg:
| SÖKüRTüMiZ: BaŞLıGıG: YÜKÜNDüRTüMiZ: TÜRGiŞ: KAGaN: TÜRÜKüM: BUDuNIM: eRTİ: BİLMeDÜKiN: ÜÇÜN: BİZiÑE: YaÑıLDUKIN: YaZINDUKIN: ÜÇÜN: KaGaNI: ÖLTİ: BUYRUKI: BeGLeRİ: YiME: ÖLTİ: ON: OK: BODuN: eMGeK: KÖRTİ: eÇÜMiZ: aPAMıZ: TUTMıŞ: YİR: SUB: İDiSiZ: KaLMaZUN: TİYiN: aZ: BODuNıG: İTiP: YaRaTıP: [...]: BarS: BeG:
| çökerttik. Başlıyı [baş] eğdirttik. Türgiş kağanı Türk'üm boylarım idi. Bilemediği için, bize karşı yanıldığı, yazındığı (yağı olduğu) için kağanı öldü. Buyruğu, beğleri yine öldü. On Ok boyları eziklik gördü. Atalarımız tutmuş yer su ıssız kalmasın diye Az boylarını eğitip, yaratıp [...] Bars Beğ
|- 
| D17
| bk-1-d-41-17
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰍: 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰋𐰃𐰕: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰃𐰭𐰠𐰢: 𐰸𐰆𐰨𐰖𐰆𐰍: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰇𐰕𐰃: 𐰖𐰕𐰦𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰚𐰇𐰭: 𐰸𐰆𐰞: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰆𐰉: 𐰃𐰓𐰾𐰕: 𐰴𐰞𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰕: 𐰴𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐱅𐰯: 𐰃𐱅𐰯: 𐰖𐰺𐱃𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: [...]: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰖𐰣𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣: 𐰘𐱁𐰍: 𐱁𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰸𐰆𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐰃𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆:
| rti: KGN: TG: BOJA: biZ: birtmZ: siHlm: qoCYUG: birtmZ: öZi: YZJI: KGNI: ölti: BODNI: küH: quL: BOVI: kügmn: yir: SUB: idsZ: KLMZUN: tiyn: Z: KIRKZ: BODNG: itp: itp: YRTP: kltmZ: süHşdmZ: [...]: ilin: YNA: birtmZ: lgrü: KDRKN: yşG: ŞA: BODNG: CA: qUJURTMZ: CA: itdmZ: qURGRU:
| eRTİ: KaGaN: aTıG: BUNDA: BİZ: BİRTiMiZ: SİÑiLiM: KONÇuYUG: BİRTiMiZ: ÖZİ: YaZıNDI: KaGaNI: ÖLTİ: BODuNI: KÜÑ: KUL: BOLDI: KÖGMeN: YİR: SUB: İDiSiZ: KaLMaZUN: TİYiN: aZ: KIRKıZ: BODuNıG: İTiP: İTiP: YaRaTıP: KeLTiMiZ: SÜÑüŞDüMüZ: [...]: İLİN: YaNA: BİRTiMiZ: iLGeRÜ: KaDıRKaN: YıŞıG: aŞA: BODuNıG: aNÇA: KONDURTuMıZ: aNÇA: İTDiMiZ: KURıGaRU:
| idi. Kağan adını bundan biz verdik. Kız kardeşim eceyi verdik. Özü (kendisi) yağılaştı. Kağanı öldü. boyları odalık, kul oldu. Kögmen yeri, suyu ıssız kalmasın diye Az, Kırgız boylarını eğitip, yaratıp geldik. Süngüşdük. [...] ilini yine verdik. Doğu'da Kadırkan ormanını aşıp boyları anca düzenledik, anca eğittik. Batı'da
|- 
| D18
| bk-1-d-41-18
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰭𐰇: 𐱃𐰺𐰉𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰸𐰆𐰦𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰸𐰆𐰞: 𐰸𐰆𐰞𐰞𐰍: 𐰚𐰇𐰭: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰍: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃: 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰴𐰭𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰨𐰀: 𐰃𐱅𐰢𐰾: 𐰠𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰾𐰓: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰉𐰽𐰢𐰽𐰺: 𐰽𐰺𐰀: 𐰘𐰃𐰼: 𐱅𐰠𐰤𐰢𐰾𐰼:
| kHü: TRBNKA: tgi: türX: BODNG: CA: qOJRTMZ: CA: tdmZ: oL: ödke: quL: qULLG: küH: küHlG: BuLms: rti: inisi: çisin: bilmZ: rti: OGLI: KHin: bilmZ: rti: CA: KZGNms: CA: itms: lmZ: türümZ: rti: türX: OGZ: bglri: BODN: sd: üZe: tHri: BSMSR: SRA: yir: tlnmsr:
| KeÑÜ: TaRBaNKA: TeGİ: TÜRÜK: BODuNıG: aNÇA: KONDuRTuMıZ: aNÇA: iTDiMiZ: OL: ÖDKE: KUL: KULLuG: KÜÑ: KÜÑLiG: BOLMıŞ: eRTİ: İNİSİ: eÇİSİN: BİLMeZ: eRTİ: OGLI: KaÑIN: BİLMeZ: eRTİ: aNÇA: KaZGaNMıŞ: aNÇA: İTMiŞ: İLiMiZ: TÖRÜMiZ: eRTİ: TÜRÜK: OGuZ: BeGLeRİ: BODuN: eŞiD: ÜZE: TeÑRİ: BaSMaSaR: aSRA: YİR: TeLiNMeSeR:
| Kengü Tarman'a değin Türk boylarını anca kondurduk, anca [düzen] etdik. O zamanda kul kullu, odalık odalıklı olmuş idi. İnisi eçisini (kardeş kardeşi) bilmez idi. Oğlu babasını bilmez idi. anca kazanılmış, anca edilmiş elimiz, töremiz vardı. Türk Oğuz beğleri, boyları, işit: Üstte Tanrı basmasa, altta yer delinmese,
|- 
| D19
| bk-1-d-41-19
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰠𐰭𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰭𐰤: 𐰚𐰢: 𐰺𐱃𐱃𐰃: 𐰆𐰑𐰀𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰼𐱅𐰤: 𐰇𐰚𐰇𐰤: 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰇𐰭𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰏𐰓𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰓𐰏𐰇: 𐰠𐰭𐰀: 𐰚𐰦𐰇: 𐰖𐰭𐰡𐰍: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰚𐰃𐰏𐰇𐰼𐱅𐰏: 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍: 𐰴𐰦𐰣: 𐰚𐰠𐰯: 𐰖𐰪𐰀: 𐰠𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰏𐰠𐰏: 𐰴𐰦𐰣: 𐰚𐰠𐰯𐰤: 𐰾𐰇𐰼𐰀: 𐰠𐱅𐰓𐰃: 𐰃𐰑𐰸: 𐰇𐱅𐰰𐰤: 𐰖𐰃𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰸𐰆𐰴𐰃𐰍𐰺𐰆:
| türX: BODN: lHn: türüHn: km: RTTI: UDAÇI: rti: türX: BODN: rtn: ükün: kürgüHn: üçün: igdms: bilge: KGNHA: rms: BRms: dgü: lHe: kJü: YHVG: YBLK: kigürtg: YRKLG: KJN: klp: YFA: ltdi: sÜHglg: KJN: klpn: süre: ltdi: IDq: ütXn: YIŞ: BODN: BRDG: ilgrü: BRIGMA: BRDG: qUKIGRU:
| TÜRÜK: BODuN: iLiÑiN: TÖRÜÑiN: KiM: aRTaTI: UDAÇI: eRTİ: TÜRÜK: BODuN: eRTiN: ÖKÜN: KÜReGÜÑiN: ÜÇÜN: İGiDMiŞ: BİLGE: KaGaNıÑA: eRMiŞ: BaRMıŞ: eDGÜ: iLiÑE: KeNTÜ: YaÑıLDıG: YaBLaK: KİGÜRTüG: YaRaKLıG: KaNDıN: KeLiP: YaNYA: iLTDİ: SÜÑüGLüG: KaNDıN: KeLiPeN: SÜRE: iLTDİ: IDUK: ÖTÜKeN: YIŞ: BODuN: BaRDıG: İLGeRÜ: BaRIGMA: BaRDıG: KURIGaRU:
| Türk boyları, ilini, töreni kim bozabilir idi? Türk boyları, irkil, uyan. Buyruk dinlemezliğinden, [seni] eğitmiş Bilge kağanına, ermiş, varmış (bağımsız) iyi iline kendin yanıldın. Kötülük ettin. Pusatlı nereden gelip [seni sürgün] itdi?. Süngülü nereden gelip [seni] sürüp gönderdi. Kutlu Ötüken ormanının boyları, vardı (gitti). Doğu'ya varan vardı. Batı'ya
|- 
| D20
| bk-1-d-41-20
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰉𐰺𐰑𐰸: 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰀: 𐰓𐰏𐰇𐰏: 𐰆𐰞: 𐰼𐰨: 𐰴𐰣𐰍: 𐰇𐰏𐰕𐰲𐰀: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰰𐰇𐰭: 𐱃𐰍𐰲𐰀: 𐰖𐱃𐰑𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰚: 𐰆𐰺𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰭𐰤: 𐰸𐰆𐰞: 𐰶𐰃𐰡𐰍: 𐰾𐰠𐰚: 𐰴𐰃𐰕: 𐰆𐰍𐰞𐰭𐰤: 𐰚𐰇𐰭: 𐰶𐰃𐰡𐰍: 𐰆𐰞: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰰𐰇𐰏𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰖𐰉𐰞𐰴𐰃𐰭𐰣: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰍: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐱅𐰃𐰚𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰍:
| BRIGMA: BRDG: BRDq: yirde: dgüg: OL: rC: KNG: ügZçe: yügrti: süHXüH: TGÇA: YTDI: bglk: URI: OGLHn: quL: QIVG: slk: KIZ: OGLHn: küH: QIVG: OL: bilmdXügn: üçün: YBLKIHN: üçün: çim: KGN: UÇA: BRDI: BŞLYU: QIRKZ: KGNG: BLBL: tikdm: türX: BODN: TI: küsi: Yq: BOLMZUn: tiyn: KHM: KGNG:
| BaRIGMA: BaRDıG: BaRDUK: YİRDE: eDGÜG: OL: eRiNÇ: KaNıN: ÖGüZÇE: YÜGüRTİ: SÜÑÜKÜÑ: TaGÇA: YaTDI: BeGLiK: URI: OGLuÑuN: KUL: KILDIG: iŞiLiK: KIZ: OGLuÑuN: KÜÑ: KILDIG: OL: BİLMeDÜKÜGiN: ÜÇÜN: YaBLaKIÑıN: ÜÇÜN: eÇİM: KaGaN: UÇA: BaRDI: BaŞLayU: KIRKıZ: KaGaNıG: BaLBaL: TİKDiM: TÜRÜK: BODuN: aTI: KÜSİ: YOK: BOLMaZUN: TİYiN: KaÑıM: KaGaNıG:
| varan vardı. Vardığın yerde iyiliğin o gerçek. Kanın ırmakça aktı. Kemiğin dağca yatdı (yığıldı). Beğlik erkek oğlunu kul kıldı. Kadınlık kız oğlunu odalık kıldı. O bilmediği için, kötülük [ettiği] için amcam kağan uça vardı (ölüverdi). Başına Kırkız kağanını balbal diktim. Türk boylarının adı sanı yok olmasın diye babam kağanı,
|- 
| D21
| bk-1-d-41-21
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰏𐰢: 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍: 𐰚𐰇𐱅𐰼𐰏𐰢𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰃𐰠: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰢𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰇𐰕𐰢𐰤: 𐰆𐰞: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰑𐰃: 𐰼𐰨: 𐰤𐰭: 𐰘𐰃𐰞𐰾𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢: 𐰃𐰲𐰼𐰀: 𐱁𐰽𐰕: 𐱃𐱁𐰺𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰽𐰕: 𐰖𐰉𐰕: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀: 𐰇𐰕𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰚𐰃: 𐱁𐰑: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰕𐰠𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰭𐰢𐰕:
| ögm: KTUNG: kütrgme: tHri: il: birgme: tHri: türX: BODN: TI: küsi: Yq: BOLMZUn: tiyn: üZMn: OL: tHri: KGN: OLRTDI: rC: nH: yiLsG: BODJA: OLRMDM: içre: ŞSZ: TŞRA: TONSZ: YBZ: YBLK: BODJA: ÜZE: OLRTM: inm: költign: ki: ŞD: inm: költign: birle: süZlşdmZ: KHMZ:
| ÖGüM: KaTUNuG: KÖTüRüGME: TeÑRİ: İL: BİRiGME: TeÑRİ: TÜRÜK: BODuN: aTI: KÜSİ: YOK: BOLMaZUN: TİYiN: ÖZüMüN: OL: TeÑRİ: KaGaN: OLuRTDI: eRiNÇ: NeÑ: YILSıG: BODuNDA: OLuRMaDıM: İÇRE: aŞSıZ: TaŞRA: TONSuZ: YaBıZ: YaBLaK: BODuNDA: ÜZE: OLuRTuM: İNiM: KÖLTİGiN: iKİ: ŞaD: İNiM: KÖLTİGiN: BİRLE: SÖZLeŞDiMiZ: KaÑıMıZ:
| anam hatunu yücelten Tanrı, il veren Tanrı, Türk boylarının adı, sanı yok olmasın diye, özümü o Tanrı kağan oturttu gerçek. Varlıklı, boylar üzerine oturmadım. İçi aşsız dışı donsuz, yabız yablak (düşkün kötü) boyların üzerine oturdum. Kardeşim Kül Tigin, iki şad, İnim Kül Tigin ile sözleşdik. Babamızın,
|- 
| D22
| bk-1-d-41-22
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰲𐰢𐰕: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰢𐰑𐰢: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢: 𐰃𐰤𐰢: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰚𐰃: 𐱁𐰑: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰇𐰠𐰇: 𐰘𐰃𐱅𐰇: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰢: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐱃: 𐰽𐰆𐰉: 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰑𐰢: 𐰢𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: 𐰉𐰺𐰢𐱁: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰇: 𐰘𐰃𐱅𐰇: 𐰖𐰑𐰍𐰣: 𐰖𐰞𐰭𐰣: 𐰖𐰣𐰀:
| çmZ: KZGNms: BODN: TI: küsi: Yq: BOLMZUn: tiyn: türX: BODN: üçün: tün: UDMDM: küntZ: OLRMDM: inm: költign: birle: ki: ŞD: birle: ölü: yitü: KZGJM: CA: KZGNP: birki: BODNG: OT: SUB: KILMDM: mn: öZm: KGN: OLRTqMA: yir: SYU: BRMŞ: BODN: ölü: yitü: YDGN: YLHN: YNA:
| eÇiMiZ: KaZGaNMıŞ: BODuN: aTI: KÜSİ: YOK: BOLMaZUN: TİYiN: TÜRÜK: BODuN: ÜÇÜN: TÜN: UDuMaDıM: KÜNTüZ: OLuRMaDıM: İNiM: KÖLTİGiN: BİRLE: iKİ: ŞaD: BİRLE: ÖLÜ: YİTÜ: KaZGaNDıM: aNÇA: KaZGaNıP: BİRiKİ: BODuNuG: OT: SUB: KILMaDıM: MeN: ÖZüM: KaGaN: OLuRTUKuMA: YİR: SaYU: BaRMıŞ: BODuN: YaDaGıN: YaLıÑıN: ÖLÜ: YİTÜ: YaNA:
| amcamızın kazandığı boyların adı sanı yok olmasın diye Türk boyları için gece uyumadım, gündüz oturmadım. İnim Kül Tigin ile, iki şad ile öle yite kazandım. anca kazanıp bütün boyları ateş su (birbirine düsman) kılmadım. Ben özüm kağan oturduğumda her yere varmış boylar yaya çıplak, öle yite yana
|- 
| D23
| bk-1-d-41-23
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐰏𐰓𐰘𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰯𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰯𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐱃𐰯𐰀: 𐰚𐰃: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰸𐰆𐱃𐰢: 𐰇𐰠𐰇𐰏𐰢: 𐰉𐰺: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰃𐰏𐱅𐰢: 𐰖𐰞𐰭: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱃𐰆𐰣𐰞𐰍: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰖: 𐰴𐰃𐰡𐰢:
| klti: BODNG: igdyin: tiyn: yIRGRU: OGZ: BODN: TPA: ilgrü: QITF: TTBI: BODN: TPA: birgrü: TBGÇ: TPA: ki: ygrmi: süldm: süHsdm: JA: kisre: tHri: YRLKDq: üçün: qUTM: ülügm: BR: üçün: öltçi: BODNG: tirgrü: igtm: YLH: BODNG: TONLG: KIVM: ÇIGF: BODNG: BY: KIVM:
| KeLTİ: BODuNıG: İGiDeYİN: TİYiN: YIRıGaRU: OGuZ: BODuN: TaPA: İLGeRÜ: KITaYN: TaTaBI: BODuN: TaPA: BİRiGeRÜ: TaBGaÇ: TaPA: iKİ: YiGiRMİ: SÜLeDiM: SÜÑüŞDüM: aNDA: KİSRE: TeÑRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇÜN: KUTuM: ÜLÜGüM: BaR: ÜÇÜN: ÖLTeÇİ: BODuNuG: TİRGüRÜ: İGiTiM: YaLıÑ: BODuNuG: TONLıG: KILDıM: ÇIGaYN: BODuNuG: BaY: KILDıM:
| [dönüp] geldi. boyları düzenliyeyim diye Kuzey'de Oğuz boyları üstüne, Doğu'da Kıtay, Tatabı boyları üstüne, Güney'de Çin üstüne oniki [kez] süledim. Süngüşdüm. [o] andan sonra Tanrı bağışladığı için, kutum, gücüm var (olduğu) için ölecek boyları diriltip eğittim. Çıplak boyları donlu kıldım. Yoksul boyları varlıklı kıldım.
|- 
| D24
| bk-1-d-41-24
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰇𐰚𐱁: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰃𐰍𐰺: 𐰠𐰠𐰏𐰓𐰀: 𐰃𐰍𐰺: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀: 𐰘𐰃𐰏: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀: 𐰴𐰆𐰯: 𐰉𐰕: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰖𐰍𐰾𐰃𐰕: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰸𐰆𐰯: 𐰢𐰭𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐱃𐰭𐰆𐱃: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐱃𐰭𐰆𐱃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤: 𐰖𐰆𐱃𐰕𐰃𐰤: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰢𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰾𐰚𐰕: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰞𐱃𐰃: 𐰲𐰆𐰉: 𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴:
| Z: BODNG: ökş: KIVM: IGR: llgde: IGR: KGNLGDA: yig: KIVM: tört: BOLHDKI: KGNLGDA: KOP: BZ: KIVM: YGsIZ: KIVM: qoP: MHA: körti: yti: ygrmi: YŞMA: THUT: TPA: süldm: THUT: BODNG: BOZDM: OGLin: YOTZin: yILKisin: BRMin: JA: LTM: skZ: ygrmi: YŞMA: LTI: ÇUB: SOGDK:
| aZ: BODuNuG: ÖKüŞ: KILTıM: IGaR: iLLiGDE: IGaR: KaGaNLıGDA: YİG: KILDıM: TÖRT: BULuÑDaKI: BODuNuG: KOP: BaZ: KILDıM: YaGıSIZ: KILDıM: KOP: MaÑA: KÖRTİ: YiTİ: YeGiRMİ: YaŞıMA: TaÑUT: TaPA: SÜLeDiM: TaÑUT: BODuNuG: BOZDuM: OGLIN: YOTuZIN: YILKISIN: BaRıMIN: aNDA: aLTıM: SeKiZ: YeGiRMİ: YaŞıMA: aLTI: ÇUB: SOGDaK:
| Az boyları çok kıldım. değerli illiden, değerli kağanlıdan iyi kıldım. Dört yandaki boyları hep baz kıldım, yağısız kıldım. Hep bana gördü[ler]. Onyedi yaşımda Tangut yönüne süledim. Tangut boylarını bozdum. Oğlunu, karısını, at sürüsünü, (bütün) varlığını [o] anda aldım. Onsekiz yaşımda Altı Çub Soğdak
|- 
| D25
| bk-1-d-41-25
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰦𐰀: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰆𐰭: 𐱃𐰆𐱃𐰸: 𐰋𐰾: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰃𐰑𐰸: 𐰉𐱁𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰆𐰞: 𐰾𐰇𐰏: 𐰦𐰀: 𐰖𐰆𐰸: 𐰴𐰃𐱁𐰑𐰢: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰉𐰽𐰢𐰞: 𐰃𐰑𐰸𐱃: 𐰆𐰍𐱁𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰼𐰃: 𐰺𐰴𐱁: 𐰃𐰑𐰢𐰕: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰚[...]: [...]𐱅: 𐰱𐰏𐰼𐱅𐰢: 𐰴𐰞𐰭𐰤: 𐰋𐰼𐰇: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰚𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲:
| TPA: süldm: BODNG: Je: BOZDM: TBGÇ: OH: TUTq: bs: tümn: sü: klti: IDq: BŞDA: süHşdm: OL: süg: Je: YOq: KIŞDM: ygrmi: YŞMA: BSML: IDqT: OGŞM: BODN: tri: RKŞ: IDMZ: tiyn: süldm: k[...]: [...]t: cgrtm: KLHn: brü: klürtm: ki: OTZ: YŞIMA: TBGÇ:
| TaPA: SÜLeDİM: BODuNuG: aNDA: BOZDuM: TaBGaÇ: OÑ: TUTUK: BiŞ: TÜMeN: SÜ: KeLTİ: IDUK: BaŞDA: SÜÑüŞDüM: OL: SÜG: aNDA: YOK: KILDıM: YiGiRMİ: YaŞıMA: BaSMıL: IDıKUT: OGuŞuM: BODuN: eRTİ: aRKıŞ: IDMaZ: TİYiN: SÜLeDiM: K[...]: [...]T: İÇGeRTiM: KaLıÑıN: BiRÜ: KeLÜRTüM: iKİ: OTuZ: YaŞIMA: TaBGaÇ:
| yönüne süledim. boylarını [o] anda bozdum. Çinli Ong paşa beş tümen sü (er ile) geldi. Iduk Baş'da süngüşdüm. O orduyu [o] anda yok ettim. Yirmi yaşımda, Basmıl Idıkut soyum boyum idi. Yüklü deve göndermedi diye süledim. [...] boyun eğdirttim. Varlığını beri getirdim. Yirmiki yaşımda Çin
|- 
| D26
| bk-1-d-41-26
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰘𐰓𐰢: 𐰲𐰲𐰀: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰾𐰚𐰕: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰞𐱃𐰃: 𐰆𐱃𐰰: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰲𐰃𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰚𐰢: 𐰚𐰲𐰀: 𐰲𐰃𐰚: 𐱃𐰃𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰇𐰼𐰯𐰤𐱅𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰨𐰑𐰢: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰞𐱃𐰢: [...]𐰠𐰏𐰼𐱅𐰢: 𐰘𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰭𐰏: 𐰉𐱃𐰢𐰃:
| TPA: süydm: ççe: sHün: skZ: tümn: sü: birle: süHşdm: süsin: JA: ölrtm: LTI: OTX: YŞMA: çik: BODN: QIRKZ: birle: YGI: BOVI: km: kçe: çik: TIA: süldm: örpnte: süHşdm: süsin: SCDM: Z: BODNG: LTM: [...]lgrtm: yti: OTZ: YŞIMA: QIRKZ: TPA: süldm: süHg: BTMI:
| TaPA: SÜLeDiM: ÇaÇA: SEÑÜN: SeKiZ: TÜMeN: SÜ: BİRLE: SÜÑüŞDüM: SÜSİN: aNDA: ÖLüRTüM: aLTI: OTuZ: YaŞıMA: ÇİK: BODuN: KIRKıZ: BİRLE: YaGI: BOLTI: KeM: KeÇE: ÇİK: TaPA: SÜLeDiM: ÖRPeNTE: SÜÑüŞDüM: SÜSİN: SaNÇDıM: aZ: BODuNuG: aTLıM: [...]iLGeRTiM: YiTİ: OTuZ: YaŞIMA: KIRKıZ: TaPA: SÜLeDiM: SÜÑüG: BaTıMI:
| yönüne süledim. Çaça Paşa'nın sekiz tümen eri ile süngüşdüm. erini [o] anda öldürdüm. Yirmialtı yaşımda Çik boyları Kırgız ile [birleşip] yağı oldu. Kem Irmağını geçip Çik yönüne süledim. Örpen'de süngüşdüm. Erini sançtım. Az boylarını aldım. Baş eğdirttim. Otuzyedi yaşımda Kırgız yönüne süledim. süngü batımı [derinlikteki]
|- 
| D27
| bk-1-d-41-27
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰺𐰍: 𐰾𐰇𐰚𐰯𐰤: 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰘𐰃𐱁𐰍: 𐱃𐰆𐰍𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰯: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰑𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰽𐰆𐰭𐰀: 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰆𐰞: 𐰘𐰞𐰴𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐱃𐰯𐰀: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰘𐰃𐱁𐰍: 𐱁𐰀: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰀: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰑𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰆𐱃𐰲𐰀: 𐰉𐰆𐰺𐰲𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| KRG: sükpn: kügmn: yişG: TOGA: YORIP: QIRKZ: BODNG: UDA: BSDM: KGNin: birle: SOHA: yiŞDA: süHşdm: KGNin: ölrtm: iln: JA: LTM: OL: yLKA: türgs: TPA: LTUN: yişG: ŞA: rts: ögZg: kçe: YORIDM: türgs: BODNG: UDA: BSDM: türgs: KGN: süsi: OTÇA: BORÇA: klti:
| KaRıG: SÖKüPeN: KÖGMeN: YIŞıG: TOGA: YORIP: KIRKıZ: BODuNuG: UDA: BaSDıM: KaGaNIN: BİRLE: SOÑA: YIŞDA: SÜÑüŞDüM: KaGaNIN: ÖLüRTüM: İLiN: aNDA: aLTıM: LO: YıLKA: TÜRGiŞ: TaPA: aLTUN: YIŞıG: aŞA: iRTiŞ: ÖGüZüG: KeÇE: YORIDıM: TÜRGiŞ: BODuNuG: UDA: BaSDıM: TÜRGiŞ: KaGaN: SÜSİ: OTÇA: BORÇA: KeLTİ:
| karı söküp (geçip), Kögmen ormanını aşıp [at] yorup Kırgız boyları uykuda bastım. Kağanı ile Songa ormanında süngüşdüm. Kağanını öldürdüm. İlini [o] anda aldım. O yıl Türgişe doğru Altun ormanını aşıp, İrtiş ırmağını geçip yürüdüm. Türgiş boylarını uykuda bastım. Türgiş kağanının erleri ateşce (gibi), boraca geldi.
|- 
| D28
| bk-1-d-41-28
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰾𐰃𐰤: 𐱁𐰑𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰋𐰾: 𐰉𐰞𐰶: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰞𐱃𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: [...]: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰸𐰆𐰯: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰾: 𐰉𐰞𐰶: 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃𐰤𐰀: 𐰚𐰃𐱁𐰃𐱅𐰃𐰤: [...]𐰰: 𐰖𐰆𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰀: 𐰢𐰀𐰭𐰀: 𐰆𐰴𐰍𐰞𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰋𐰾: 𐰉𐰞𐰶: 𐰣𐰃: 𐰇𐰲𐰤: 𐰆𐰕𐰑𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃:
| BOLÇUDA: süHşdmZ: KGNin: YBGUsin: ŞDin: JA: ölrtm: iln: JA: LTM: OTZ: YŞMA: bs: BLQ: TPA: süldm: LTI: YOLI: süHşdm: [...]: süsin: qOp: ölrtm: bs: BLQ: içrkine: kişitin: [...]X: YOq: üçn: kisi: BLQDA: MAHA: OKGLI: klti: bs: BLQ: NI: üçn: OZDI: OTZ: RTqI:
| BOLÇUDA: SÜÑüŞDüMüZ: KaGaNIN: YaBGUSIN: ŞaDIN: aNDA: ÖLüRTüM: İLiN: aNDA: aLTıM: OTuZ: YaŞıMA: BiŞ: BaLıK: TaPA: SÜLeDiM: aLTI: YOLI: SÜÑüŞDüM: [...]: SÜSiN: KOP: ÖLüRTüM: BiŞ: BaLıK: İÇReKİNE: KİŞİTİN: [...]ÜK: YOK: ÜÇüN: KİŞİ: BaLıKDA: MAÑA: OKıGLI: KeLTİ: BiŞ: BaLıK: aNI: ÜÇüN: OZDI: OTuZ: aRTUKI:
| Bolçu'da süngüşdük. Kağanını, yabgusunu?, şadını [o] anda öldürdüm. İlini [o] anda aldım. Otuz yaşımda Beş Balık'a doğru süledim. Altı yol süngüşdüm. [...] erini hep öldürdüm. Beş Balık içinde çok kişi [...] yok (öleceği) için, kişi(ler) bana geldi[ler]. Beş Balık onun için kurtuldu. Otuz artı
|- 
| D29
| bk-1-d-41-29
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰼: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰍𐰽𐰕: 𐰼𐰇𐰼: 𐰉𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰚𐰠𐰃: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱃𐰢𐰍: 𐰃𐰑𐰸: 𐰉𐱁𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: [...]𐰑𐰢: 𐰉𐰽𐰢𐰞: 𐰴𐰺𐰀: [...]𐰓𐰇𐰓[...]: 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰽𐰨𐱃𐰢: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰢𐰤𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰘𐰼: 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰴𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰤: 𐰇𐰓𐰃𐰭𐰀: [...]:
| bir: Yşma: KRLq: BODN: BUGSZ: rür: BRUR: rkli: YGI: BOVI: TMG: IDq: BŞDA: süHşdm: KRLq: BODNG: ölrtm: JA: LTM: [...]DM: BSML: KRA: [...]düd[...]: KRLq: BODN: tirlp: klti: SCTM: ölrtm: TquZ: OGZ: mnn: BODNM: rti: tHri: yr: BOLGKin: üçn: üdiHe: [...]:
| BİR: YAŞIMA: KARLUK: BODuN: BUÑSUZ: ERÜR: BARUR: ERKLİ: YAGI: BOLDI: TAMAG: IDUK: BAŞDA: SÜÑÜŞDÜM: KARLUK: BODUNUG: ÖLÜRTÜM: aNDA: ALTIM: [...]DIM: BASMIL: KARA: [...]DÜD[...]: KARLUK: BODUN: TİRİLİP: KELTİ: SANÇTIM: ÖLÜRTÜM: TOKUZ: OGUZ: MENİÑ: BODUNUM: ERTİ: TEÑRİ: YİR: BULGAKIN: ÜÇÜN: ÖDİÑE: [...]:
| bir yaşımda Karluk boyları sıkıntısız, bağımsız iken güçlü yağı oldu. Tamağ Iduk Baş'da süngüşdüm. Karluk boylarını öldürdüm. [o] anda aldım. Basmıl kara boyları [...] Karluk boyları dirilip (birleşip) geldi. Sançtım, öldürdüm. Dokuz Oğuz benim boylarım idi. Gök, yer bulandığı için, ödüne (içine, yüreğine)
|- 
| D30
| bk-1-d-41-30
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰇𐰤𐰃: 𐱅𐰏𐰓𐰰: 𐰇𐰲𐰤: 𐰖𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰖𐰃𐰞𐰴𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰭: 𐰃𐰚𐰠𐰃: 𐱃𐰆𐰍𐰆: 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐱃𐰆𐰍𐰞𐰀: 𐰇𐰏𐰕𐰏: 𐰘𐰇𐰕𐱅𐰃: 𐰚𐰲𐰯: 𐰾𐰇𐰾𐰃: [...]: 𐰚𐰃𐰦𐰃: 𐰦𐰺𐰍𐰆𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰨𐰑𐰢: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰞𐱃𐰢: 𐰇𐰲𐰨: 𐰲𐰆𐱁: 𐰉𐱁𐰃𐰦𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰑𐰴: 𐰴𐰢𐱁𐱃𐰃: 𐰖𐰉𐰞𐰴:
| küni: tgdX: üçn: YGI: BOVI: bir: YILKA: tört: YOLI: süHşdm: H: ikli: TOGU: BLQDA: süHşdm: TOGLA: ögZg: yüZti: kçp: süsi: [...]: kiJi: JRGUDA: süHşdm: süsin: SCDM: ilin: LTM: üçC: ÇUŞ: BŞIJA: süHşdm: türX: BODN: DK: KMŞTI: YBLK:
| KÜNİ: TeGDÜK: ÜÇüN: YaGI: BOLDI: BİR: YILKA: TÖRT: YOLI: SÜÑüŞDüM: eÑ: İLKİ: TOGU: BaLIKDA: SÜÑüŞDüM: TOGLA: ÖGüZüG: YÜZüTİ: KeÇiP: SÜSİ: [...]: iKİNTİ: aNDıRGUDA: SÜÑüŞDüM: SÜSİN: SaNÇDıM: İLİN: aLTıM: ÜÇüNÇ: ÇUŞ: BaŞINDA: SÜÑüŞDüM: TÜRÜK: BODuN: aDaK: KaMŞatTI: YaBLaK:
| kıskançlık değdiği için yağı oldu. Yılda dört yol süngüşdüm. En ilki Toğu Balık'ta süngüşdüm. Toğla ırmağını yüzüp geçip eri […]. İkinci Andırğu'da süngüşdüm. Erini sançtım. İlini aldım. Üçüncü Çuş Başı'nda süngüşdüm. Türk boyları ayak kamşattı (titretti). Kötü
|- 
| D31
| bk-1-d-41-31
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰲𐰃: 𐰼𐰓𐰃: 𐰆𐰕𐰀: 𐰖𐰪𐰀: 𐰚𐰠𐰏𐰢𐰀: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰍𐱃𐰢: 𐰇𐰚𐱁: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰦𐰀: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐱅𐰃: 𐰦𐰀: 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀: 𐰘𐰃𐰞𐰯𐰍𐰆𐱃𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰆𐰍𐱁𐰍: 𐱃𐰆𐰭𐰀: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰖𐰆𐰍𐰃𐰦𐰀: 𐰏𐰼𐰀: 𐱃𐰆𐰴𐰃𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐱅𐰨: 𐰕𐰏𐰦𐰃: 𐰴𐰑𐰕𐰑𐰀: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰽𐰨𐰑𐰢: 𐰖𐰉𐰺𐰃𐱃𐰑𐰢: [...]𐰉𐰺𐰢[...]: [...]: 𐰴𐰃𐰺𐰴: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰢𐰍𐰃: 𐰴𐰆𐰺𐰍𐰣: 𐰶𐰃𐱁𐰞𐰑𐰸𐰑𐰀: 𐰖𐰆𐱃: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰖𐰕𐰭𐰀:
| BOLTÇI: rdi: OZA: YFA: klgme: süsin: GTM: ökş: öltçi: JA: tirlti: JA: TOHRA: yILPGUTI: bir: OGŞG: TOHA: tign: YOGIJA: gre: TOKIDM: törtC: ZgJi: KDZDA: süHşdm: süsin: JA: SCDM: YBRITDM: [...]BRM[...]: [...]: KIRK: YŞMA: MGI: KORGN: QIŞLDqDA: YUT: BOVI: YZHA:
| BOLTaÇI: eRTİ: UZA: YaYNA: KeLiGME: SÜSİN: aGıtTıM: ÖKüŞ: ÖLTeÇİ: aNDA: TİRiLDİ: aNDA: TOÑRA: YILPaGUTI: BİR: OGuŞuG: TOÑA: TİGiN: YOGıNDA: eGiRE: TOKIDıM: TÖRTüNÇ: eZGiNTİ: KaDıZDA: SÜÑüŞDüM: SÜSİN: aNDA: SaNÇDıM: YaBRITDıM: [...]BaRıM[...]: [...]: KIRK: YaŞıMA: aMGI: KURGaN: KIŞLaDUKDA: YUT: BOLDI: YaZıÑA:
| olacak idi. Uzanıp yayılıp gelmekte olan erini uçurdum. Çok ölecek [o] anda dirildi. [o] anda Tongra yiğiti bir boyu Tongga Tigin yoğunda çevirip vurdum. Dördüncü Ezginti Kadız'da süngüşdüm. Erini [o] anda sançtım, yıprattım. [...]barım?[...] [...] Kırk yaşımda Amgı Kurgan'da kışladığımızda kıtlık oldu. İlk yazında
|- 
| D32
| bk-1-d-41-32
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰆𐰍𐰕: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰃𐰠𐰚𐰃: 𐰾𐰇: 𐱃𐱁𐰶𐰢𐱁: 𐰼𐱅𐰃: 𐰚𐰃𐰤: 𐰾𐰇: 𐰋𐰓𐰀: 𐰼𐱅𐰃: 𐰇𐰲: 𐰆𐰍𐰕: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰉𐰽𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰖𐰑𐰍: 𐰖𐰉𐰕: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰃𐰯: 𐰞𐰍𐰞𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰃𐰭𐰺: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰋𐰏: 𐰉𐰺𐰴𐰍: 𐰖𐰆𐰞𐰍𐰞𐰃: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰾𐰃𐰭𐰺: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰏𐰠𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰕: 𐰕: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰖𐰉𐰕: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰆𐰍𐰆𐰕: [...]𐱃: 𐰖𐰍𐰃: [...]: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰚𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰰: 𐰇𐰲𐰤: 𐰦𐰀: 𐰽𐰨𐰑𐰢:
| OGZ: TPA: süldm: ilki: sü: TŞQMŞ: rti: kin: sü: bde: rti: üç: OGZ: süsi: BSA: klti: YDG: YBZ: BOVI: tip: LGLI: klti: siHR: süsi: bg: BRKG: YOLGLI: BRDI: siHR: süsi: süHşgli: klti: bIZ: Z: rtMZ: YBZ: rtMZ: OGUZ: [...]T: YGI: [...]: tHri: küç: birtX: üçn: JA: SCDM:
| OGuZ: TaPA: SÜLeDiM: İLKİ: SÜ: TaŞIKMıŞ: eRTİ: iKİN: SÜ: eBDE: eRTİ: ÜÇ: OGuZ: SÜSİ: BaSA: KeLTİ: YaDaG: YaBıZ: BOLDI: TİP: aLıGaLI: KeLTİ: SIÑaR: SÜSİ: eBiG: BaRKıG: YOLıGaLI: BaRDI: SIÑaR: SÜSİ: SÜÑüŞGeLİ: KeLTİ: BİZ: aZ: eRTiMiZ: YaBıZ: eRTiMiZ: OGUZ: [...]T: YaGI: [...]: TeÑRİ: KÜÇ: BİRTÜK: ÜÇüN: aNDA: SaNÇDıM:
| Oğuz'a doğru süledim. İlk eri (ordusu) [yola] çıkmış idi. İkinci eri yerleşik idi. Üç Oğuz eri basıp geldi. Yaya, yabız oldu deyip yenmeye geldi. Erin yarısı evi barkı yağmalamaya vardı. Erin yarısı da süngüşmeye geldi. Biz az idik. Yabız idik. Oğuz [...]t yağı [...] Tanrı güç verdiği için [o] anda sançtım.
|- 
| D33
| bk-1-d-41-33
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰪𐰑𐰢: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰢𐰤: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐱁: 𐰼𐰨: 𐰢𐰤: 𐰃𐰤𐰠𐰏𐰇: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰨𐰀: 𐰽𐰴𐰣𐰭: 𐰨𐰀: 𐰋𐰃𐰠𐰭: [...]: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: [...]𐰑[...]: [...]: 𐰃𐰑𐰢𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢:
| YFDM: tHri: YRLKDq: üçn: mn: KZGJq: üçn: türX: BODN: KZGNMŞ: rC: mn: inlgü: BUCA: BŞLYU: KZGNMSR: türX: BODN: öltçi: rti: Yq: BOVÇI: rti: türX: bglr: BODN: Ce: SKNH: Ce: bilH: [...]: OGZ: BODN: [...]D[...]: [...]: IDMYin: tiyn: süldm:
| YaYNıDıM: TeÑRİ: YaRLuKaDUK: ÜÇüN: MeN: KaZGaNDUK: ÜÇüN: TÜRÜK: BODuN: KaZGaNMıŞ: eRiNÇ: MeN: İNiLiGÜ: BUNÇA: BaŞLaYU: KaZGaNMaSaR: TÜRÜK: BODuN: ÖLTeÇİ: eRTİ: YOK: BOLTaÇI: eRTİ: TÜRÜK: BeGLeR: BODuN: aNÇA: SaKıNıÑ: aNÇA: BİLiÑ: [...]: OGuZ: BODuN: [...]D[...]: [...]: IDMaYIN: TİYiN: SÜLeDiM:
| dağıttım. Tanrı istediği için ben kazandığım için Türk boyları kazanmış gerçek. Ben [küçük] kardeşim ile bunca başa geçip kazanmasam Türk boyları ölecek idi, yok olacak idi. Türk beğleri, boyları anca sakının, anca bilin. [...] Oğuz boyları [...]d[...] göndermesin diye süledim.
|- 
| D34
| bk-1-d-41-34
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰸𐰕: 𐱃𐱃𐰺: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐱅𐰃𐰼𐰃𐰠𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰍𐰆𐰑𐰀: 𐰚𐰃: 𐰆𐰞𐰍: 𐰾𐰇𐰭𐱁: 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐰃𐰠𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: [...]: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰢𐰤: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰇𐰲: 𐰖𐱁𐰢𐰀: [...]𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰇𐰓𐰾𐰏: 𐰇𐱅: 𐰇𐰠𐰏: 𐰚𐰇𐰲: [...]:
| bin: BRKin: BOZDM: OGZ: BODN: TqZ: TTR: birle: tirilp: klti: GUDA: ki: ULG: süHş: süHşdm: süsin: BOZDM: iln: JA: LTM: Ce: KZGNP: [...]: tHri: YRLKDq: üçn: mn: OTZ: RTqi: üç: YŞMA: [...]q: rti: ödsg: öt: ülg: küç: [...]:
| eBİN: BaRKIN: BOZDuM: OGuZ: BODuN: TOKuZ: TaTaR: BİRLE: TİRİLiP: KeLTİ: aGUDA: iKİ: ULuG: SÜÑüŞ: SÜÑüŞDüM: SÜSİN: BOZDuM: İLiN: aNDA: aLTıM: aNÇA: KaZGaNıP: [...]: TeÑRİ: YaRLuKaDUK: ÜÇüN: MeN: OTuZ: aRTUKI: ÜÇ: YaŞıMA: [...]UK: eRTİ: ÖDSiG: ÖT: ÜLüG: KÜÇ: [...]:
| Evini, barkını bozdum. Oğuz boyları Dokuz Tatar ile dirilip geldi. Ağu'da iki büyük süngüş süngüşdüm. Erini bozdum. İlini [o] anda aldım. Anca kazanıp [...] Tanrı buyurduğu için ben otuz üç yaşımda [...]uk idi. [Bu] çağda [kendisine] öğüt, uğur, güç [veren]
|- 
| D35
| bk-1-d-41-35
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰏𐰓𐰢𐱁: 𐰞𐰯: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰀: 𐰖𐰭𐰞𐰑𐰃: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰃𐰑𐰸: 𐰘𐰼: 𐰽𐰆𐰉: [...]: 𐰲𐰃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰸𐰆𐱃𐰃: 𐱃𐰯𐰶𐰞𐰢𐰑𐰃: 𐰼𐰨: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰤: 𐰽𐰆𐰉𐰃𐰤: 𐰃𐰑𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰺𐰆: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲: [...]: 𐰉𐰆𐰑𐰣: [...]: 𐰉𐰆: 𐰘𐰼𐰓𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰃𐰏𐰓𐰘𐰤: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰽𐰴𐰣𐰯: [...]: 𐰉𐰆𐰑𐰣: [...]:
| igdmş: LP: KGNHA: YHLDI: üZe: tHri: iDq: yr: SUB: [...]: çim: KGN: qUTI: TPQLMDI: rC: TquZ: OGZ: BODN: yrn: SUBin: IDP: TBGÇGRU: BRDI: TBGÇ: [...]: BODN: [...]: BU: yrde: klti: igdyn: tiyn: SKNP: [...]: BODN: [...]:
| İGiDMiŞ: aLP: KaGaNıÑA: YaÑıLDI: ÜZE: TeÑRİ: IDUK: YiR: SUB: [...]: eÇİM: KaGaN: KUTI: TaPKILMaDI: eRiNÇ: TOKUZ: OGuZ: BODuN: YiRiN: SUBIN: IDıP: TaBGaÇGaRU: BaRDI: TaBGaÇ: [...]: BODuN: [...]: BU: YiRDE: KeLTİ: İGiDeYiN: TİYiN: SaKıNıP: [...]: BODuN: [...]:
| doyurmuş alp kağanına yanıldı (baş kaldırdı). Üstte Tanrı, kutsal yer, su [...] . amcam kağanın kutunu yeter bulmadı gerçek. Dokuz Oğuz boyları, yerini, suyunu koyup Çin'e vardı. Çin [...] boyları [...] bu yerde geldi. &quot;Besleyeyim&quot; diye sakınıp [...] boyları [...]
|- 
| D36
| bk-1-d-41-36
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰕𐰸𐰞𐱃[...]: 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀: 𐱃𐰃: 𐰚𐰇𐰾𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰉𐰆: 𐰘𐰼𐰓𐰀: 𐰢𐰭𐰀: 𐰴𐰆𐰺: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰢𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢: 𐰇𐰲𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: [...]𐰇[...]: 𐰴𐰞𐰢𐰑𐰢: 𐰃𐰠𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏: 𐰘𐰏𐰓𐰃: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰢: 𐰃𐰑[...]: [...]𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰘[...]:
| YZqLT[...]: birye: TBGÇDA: TI: küsi: Yq: BOVI: BU: yrde: MHA: KUR: BOVI: mn: öZM: KGN: OLRTqm: üçn: türX: BODNG: [...]ü[...]: KLMDM: ilg: türüg: ygdi: KZGJM: ID[...]: [...]tirlp: y[...]:
| YaZUKLaT[...]: BİRiYE: TaBGaÇDA: aTI: KÜSİ: YOK: BOLDI: BU: YiRDE: MaÑA: KUR: BOLDI: MeN: ÖZüM: KaGaN: OLuRTUKuM: ÜÇüN: TÜRÜK: BODuNuG: [...]Ü[...]: KıLMaDıM: İLiG: TÖRÜG: YiGDİ: KaZGaNDıM: ID[...]: TİRiLiP: Yi[...]:
| kınat[...] . Güney'de Çin'de adı sanı yok oldu. Bu yerde bana kul oldu. Ben özüm kağan oturduğum için Türk boylarını [...]ü[...] kılmadım. İli, töreyi iyice kazandım. [...] dirilip yi[...]
|- 
| D37
| bk-1-d-41-37
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰦𐰀: 𐰾𐰇𐰤𐱁𐰓𐰢: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰨𐰑𐰢: 𐰃𐰲𐰚𐰏𐰢𐰀: 𐰱𐰚𐰓𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰇𐰠𐰏𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰠𐰭𐰀: 𐰸𐰆𐰑𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐰯𐰣: 𐰴𐰺𐰍𐰣: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐱃𐰀: 𐰋𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: [...]: 𐰘𐱁𐰴𐰀: 𐰍𐰑𐰃: 𐰆𐰖𐰍𐰺: 𐰠𐱅𐰋𐰼: 𐰘𐰇𐰕𐰲𐰀: 𐰼𐰏: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐱅𐰕𐰯: 𐰉𐰺𐰑𐰃: [...]:
| JA: sünşdm: süsin: SCDm: içkgme: ckdi: BODN: BOVI: ölgme: ölti: slHe: qoDI: YURPN: KRGN: QISLTA: bin: BRKin: JA: BOZDM: [...]: yşKA: GDI: UYGR: ltbr: yüZçe: rg: ilgrü: tZp: BRDI: [...]:
| aNDA: SÜÑüŞDüM: SÜSİN: SaNÇDıM: İÇiKiGME: İÇiKDİ: BODuN: BOLDI: ÖLüGME: ÖLTİ: SeLeÑE: KODI: YORıPaN: KaRGaN: KISıLTA: eBİN: BaRKIN: aNDA: BOZDuM: [...]: YıŞKA: aGDI: UYGuR: iLTeBeR: YÜZÇE: eRiG: İLGeRÜ: TeZiP: BaRDI: [...]:
| [o] anda süngüşdüm. Ordusunu sançtım. Baş eğen baş eğdi, boy oldu. Ölen öldü. Selenge'den aşağıya [at] yorup Kargan geçidinde evini, barkını [o] anda bozdum. [...] ormanına çıktı. Uygur ilbaşısı yüzce erle Doğu'ya kaçıp gitti. …
|- 
| D38
| bk-1-d-41-38
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰀𐰲: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰞: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰍: 𐰞𐰯: 𐰃𐰏𐱅𐰢: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰆𐰍𐰕: 𐱅𐰕𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰚𐰃𐰼𐱅𐰃: 𐰇𐰚𐰤𐰯: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰽𐰆𐰴𐰣: [...]: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤: 𐰖𐰆𐱃𐰕𐰃𐰤: 𐰦𐰀: 𐰞𐱃𐰢: 𐰚𐰃: 𐰠𐱅𐰋𐰼𐰠𐰏: 𐰉𐰆𐰑𐰣: [...]:
| [...]ti: türX: BODN: AÇ: rti: OL: yiLKIG: LP: igtm: OTZ: RTqI: tört: YŞMA: OGZ: tZP: TBGÇKA: kirti: öknp: süldm: SUKN: [...]: OGLin: YOTZin: JA: LTM: ki: ltbrlg: BODN: [...]:
| [...]Tİ: TÜRÜK: BODuN: AÇ: eRTİ: OL: YILKIG: aLıP: İGitTiM: OTuZ: aRTUKI: TÖRT: YaŞıMA: OGuZ: TeZiP: TaBGaÇKA: KİRTİ: ÖKüNüP: SÜLeDiM: SUKuN: [...]: OGLIN: YOTuZIN: aNDA: aLTıM: iKİ: iLTeBeRLiG: BODuN: […]:
| [...]ti. Türk boyları aç idi. O at sürüsünü alıp doyurdum. Otuz dört yaşımda Oğuz kaçıp Çin'e girdi. Öfkelenip süledim. Soyunu, [...], oğlunu, karısını [o] anda aldım. İki ilbaşılı boylar [...]
|- 
| D39
| bk-1-d-41-39
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰞𐰉𐰲𐰃: 𐰓𐰏𐰇: 𐰽𐰉𐰃: 𐰇𐱅𐰏𐰃: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐰖𐰖𐰣: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰦𐰀: 𐰉𐰆𐰕𐰑𐰢: 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰽𐰃𐰤: [...]: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣: 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀: 𐰸𐰆𐰣[...]:
| TTBI: BODN: TBGÇ: KGNKA: körti: YLBÇI: dgü: SBI: ütgi: klMZ: tiyn: YYN: süldm: BODNG: JA: BOZDM: yiLKISin: [...]: süsi: tirlp: klti: KDRKN: yişDA: qON[...]:
| TaTaBI: BODuN: TaBGaÇ: KaGaNKA: KÖRTİ: YaLaBaÇI: eDGÜ: SaBI: ÖTüGİ: KeLMeZ: TİYiN: YaYıN: SÜLeDiM: BONuDuG: aNDA: BOZDuM: YILKISIN: [...]: SÜSİ: TİRiLiP: KeLTİ: KaDıRKaN: YIŞDA: KON[...]:
| [...] Tatabı boyları, Çin kağanının buyruğuna girdi. Elçisi, iyi sözü, yakarışı gelmiyor diye yazın süledim. Boylarını [o] anda bozdum. At sürüsünü [...] eri dirilip geldi. Kadırkan ormanında kon[...] .
|- 
| D40
| bk-1-d-41-40
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]𐰍𐰴𐰭𐰀: 𐰘𐰼𐰭𐰼𐰇: 𐰽𐰆𐰉𐰃𐰭𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰦𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀: 𐰚𐰼𐰠𐰸: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰀: 𐱅𐰃𐰯: 𐱃𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰢𐱃𐰺𐰍: 𐰃𐱃𐰢: 𐰉𐰺𐰑𐰃: [...]: 𐰴𐰺𐰞𐰸: 𐰠𐱅𐰋𐰼: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁: 𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰣𐰴𐰀: [...]:
| [...]GKHA: yrHrü: SUBIHRU: qOJi: birye: krlq: BODN: TPA: süle: tip: TUDN: YMTRG: ITM: BRDI: [...]: KRLq: ltbr: Yq: BOLMŞ: insi: bir: qoRGNKA: [...]:
| [...]GaKıÑA: YiRiÑeRÜ: SUBIÑaRU: KONTI: BİRiYE: KaRLuK: BODuN: TaPA: SÜLE: TİP: TUDuN: YaMTaRıG: ITıM: BaRDI: [...]: KaRLuK: iLTeBeR: YoK: BOLMıŞ: İNiSİ: BİR: KORGaNKA: […]:
| [...]gakınga, yerine doğru, suyuna doğru kondu. Güney'de Karluk boylarına doğru süle deyip Tudun Yamtar'ı gönderdim. [...] Karluk ilbaşısı yok olmuş, kardeşi bir korgana …
|- 
| D41
| bk-1-d-41-41
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]: 𐰺𐰴𐱁𐰃: 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃: 𐰣𐰃: 𐰪𐱃𐰖𐰤: 𐱅𐰃𐰯: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰸𐰆𐰼𐰍𐰆: 𐰚𐰃: 𐰇𐰲: 𐰚𐰃𐰾𐰠𐰏𐰤: 𐱅𐰕𐰯: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰴𐰺𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐱅𐰃𐰯: 𐰇𐰏𐰓𐰃: [...]𐰴𐰀: 𐰀𐱃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰚𐰃𐰲𐰏: 𐱃𐰞𐰍[...]:
| [...]: RKŞI: klmdi: NI: FTYn: tip: süldm: qorGu: ki: üç: kislgn: tZp: BRDI: KRA: BODN: KGNM: klti: tip: ögdi: [...]KA: AT: birtm: kiçg: TLG[...]:
| [...]: aRKıŞI: KeLMeDİ: aNI: aYNıTaYıN: TİP: SÜLeDiM: KORıGU: iKİ: ÜÇ: KİŞiLGeN: TeZiP: BaRDI: KaRA: BODuN: KaGaNıM: KeLTİ: TİP: ÖGDİ: [...]KA: AT: BİRTiM: KİÇiG: aTLıG[...]:
| [...] vergisi gelmedi. Onu korkutayım deyip süledim. Koruyucusu iki üç kişiyle tezip vardı. [Onun] Kara boyları &quot;Kağanım geldi&quot; deyip (beni) övdü. [...]ka ad verdim. &quot;Küçük&quot; adlı[...]
|}

== Güneydoğu Yüzü ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Bilge Kağan taşı, 2. yüz (güney doğu) 1 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| GD1
| bk-2-gd-1-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]𐰰𐰇𐰚: 𐰇𐰭𐰏: 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐰯: 𐱅𐰇𐰤𐰠𐰃: 𐰚𐰇𐰤𐰠𐰃: 𐰘𐰃𐱅𐰃: 𐰇𐰓𐱁𐰚𐰀: 𐰽𐰆𐰉𐰽𐰕: 𐰚𐰲𐰓𐰢: 𐰲𐰆𐰺𐰴𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰯: 𐰖𐰆𐰞𐰍𐰲𐰃: 𐰼𐰃𐰏: 𐰚[...]𐰋𐰾: 𐰚𐰲𐰤𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰃: [...]:
| [...]Xök: üHg: YOGRU: sü: YORP: tünli: künli: yiti: ödşke: SUBSZ: kçdm: ÇORKKA: tgp: YOLGÇI: rig: k[...]bs: kçnke: tgi: [...]:
| [...]ÖKÜK: ÖŇG: YOGRU: SÜ: YORP: TÜNLİ: KÜNLİ: YİTİ: ÖDŞKE: SUBSZ: KÇDİM: ÇORKKA: TEGİP: YULGÇI: ERİG: KBS: KÇiNKE: TEGİ: [...]:
| Kök Öng'ü yürüyerek [atlı] eri yorup, geceli gündüzlü yedi günde Susuz'a geçtim. Çorak'a değip yağmacı er(ler)i k[...]bes Keçin'e değin [...] .
|}

== Güney Yüzü ==

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Bilge Kağan taşı, 3. yüz (güney) 15 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| G1
| bk-3-g-15-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐱃𐰞𐰍: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰘𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰭: 𐰾𐰇𐰏: 𐰃𐰠𐰚𐰃: 𐰚𐰇𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰖𐰑𐰍: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰚𐰦𐰃: 𐰚𐰇𐰤: 𐰸𐰆𐰯: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰃[...]: 𐰚𐰠𐰯: 𐰉𐰺𐰑[...]:
| [...]: TBGÇ: TLG: süsi: bir: tümn: RTqI: yti: biH: süg: ilki: kün: ölrtm: YDG: süsin: kJi: kün: qop: ölrtm: bi[...]: klp: BRD[...]:
| [...]: TABGAÇ: ATLIG: SÜSİ: BİR: TÜMEN: aRTUQI: YETİ: BİŇ: SÜG: İLKİ: KÜN: ÖLRTM: YADAG: SÜSİN: EKiNTİ: KÜN: KOP:  ÖLRTM: Bİ: KELİP: BARDI
| [...] Çin atlı eri bir tümen yedi bin erini ilk gün öldürdüm. Yayan erini ikinci gün hep öldürdüm. Bi[...] gelip vard[...] .
|- 
| G2
| bk-3-g-15-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰾𐰚𐰕: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐰶𐰃𐱁𐰣: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: [...]: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰖𐱁𐰢𐰃: 𐰖𐰕𐰣: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐱃𐰯𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢:
| [...]: YOLI: süldm: OTZ: RTqi: skz: YŞMA: QIŞN: QITF: TPA: süldm: [...]: OTZ: RTqi: TOKZ: YŞMI: YZN: TTBI: TPA: süldm:
| [...]: YOLI: SÜLDİM: OTZ: ARTUQI: SEKZ: YAŞIMA: KIŞIN: KITANY: TAPA: SÜLDİM: [...]: OTZ: ARTUQI: TOKZ: YAŞIMI: YAZIN: TATABI: TAPA: SÜLDiM:
| [...] yol süledim. Otuz sekiz yaşımda kışın Kıtaya doğru süledim. [...] . Otuz dokuz yaşımda yazın Tatabı üstüne süledim.
|- 
| G3
| bk-3-g-15-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]𐰢𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰣: 𐰖𐰆𐱃𐰕𐰃𐰤: 𐰖𐰃𐰞𐰴𐰾𐰃𐰤: 𐰉𐰺𐰢𐰤: [...]𐰺𐰀: 𐰸𐰆[...]:
| [...]mn: ölrtm: OGLIN: YOTZin: YILKsin: BRmn: [...]RA: qo[...]:
| [...]MEN: ÖLRTM: OGLIN: YOTZİN: YILKISİN: BARIMİN: RA: OKU
| [...]ben öldürdüm. Oğlunu, karısını, at sürüsünü, varlığını [...]ar ko[...] .
|- 
| G4
| bk-3-g-15-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆𐰑𐰣: [...]: 𐰖𐰆𐱃𐰕𐰃𐰤: 𐰖𐰸: 𐰴𐰃𐰡𐰢: [...]:
| BODN: [...]: YOTZin: Yq: KIVM: [...]:
| BODN[...]: [...]: YOTZİN: YOK: KILTIM: [...]:
| boyunu, … karısını yok kıldım.
|- 
| G5
| bk-3-g-15-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰺[...]:
| YOR[...]:
| YOR[...]:
| yor[...] .
|- 
| G6
| bk-3-g-15-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢: [...]: [...]𐰇𐰲𐰤[...]:
| süHşdm: [...]: [...]üçn[...]:
| SÜŇŞDM: [...]: [...]ÜÇİN[...]:
| süngüşdüm. [...] için …
|- 
| G7
| bk-3-g-15-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰼𐱅𐰢: 𐰞𐰯: 𐰼𐰃𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐰯: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐰴𐰃𐰞𐰆: 𐰋𐰼𐱅𐰢: 𐰠𐰏: 𐰖𐱁𐰢𐰀: 𐱃𐱃𐰉𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰑𐰀: 𐰑𐰺𐰍[...]: [...]𐰴[...]: 𐱅𐰇𐰭𐰚𐰼: 𐱃𐰍𐰴𐰃:
| brtm: LP: rin: ölrp: BLBL: KILU: brtm: lg: YŞMA: TTBI: BODN: QITFDA: DRG[...]: [...]K[...]: töHkr: TGKI:
| BERTİM: LP: ERİN: ÖLRP: BALBAL: KILU: BERTİM: ELİG: YAŞIMA: TATABI: BODN: KITANYDA: ADRIG[...]: [...]K[...]: TÖŇKER: TAGKI:
| verdim. Alp erini öldürüp balbal kılı verdim. Elli yaşımda Tatabı boyları Kıtaydan ayrıldı … ka[...] Töngüker dağına
|- 
| G8
| bk-3-g-15-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰆𐰍: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰉𐱁𐰑𐰆: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰭𐰚𐰼: 𐱃𐰍𐰑𐰀: 𐱅𐰏𐰯: 𐱃𐰆𐰴𐰃𐰑𐰢: 𐰇𐰲: 𐰾𐰇𐰏: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰃𐰼: 𐱅𐰇𐰢𐰤: [...]𐰼𐰾𐰼[...]: 𐰇𐰚𐱅𐰢: 𐱃𐱃𐰉𐰃: [...]:
| KUG: sHün: BŞDU: tört: tümn: sü: klti: töHkr: TGDA: tgp: TOKIDM: üç: süg: ölrtm: bir: tümn: [...]rsr[...]: öktm: TTBI: [...]:
| KUG: SEŇÜN: BŞADU: TÖRT: TÜMEN: SÜ: KELTİ: TÖŇKER: TAGDA: TEGİP: TOKIDIM: ÜÇ: SÜG: ÖLRTM: BİR: TÜMEN: [...]ERSER[...]: ÖKTM: TATABI: [...]:
| Kuğ Paşa buyruğunda dört tümen er geldi. Töngüker dağında değip dokundum. Üç tümen eri öldürdüm. Bir tümenini [...] ise [...] yola getirdim. Tatabı [...]
|- 
| G9
| bk-3-g-15-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰞𐰍: 𐰆𐰍𐰞𐰢: 𐰍𐰺𐰯: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰀: 𐰸𐰆𐰍: 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰏: 𐰉𐰞𐰉𐰞: 𐱅𐰃𐰚𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰢𐰤: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰘𐰃𐰞: 𐱁𐰑: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰘𐰃𐰏𐰼𐰢𐰃: 𐰘𐰃𐰞: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢: 𐰆𐱃𐰕: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐰋𐰃𐰼[...]:
| ölrti: ULG: OGLM: GRP: Yq: BOLÇA: quG: sHüng: BLBL: tike: birtm: mn: TOKZ: ygrmi: yiL: ŞD: OLRTM: TquZ: yigrmi: yiL: KGN: OLRTM: il: TUTDM: OTZ: RTqI: bir[...]:
| ÖLRTİ: ULG: OGLIM: AGRP: YOK: BOLÇA: KUG: SEŇÜNG: BALBAL: TİKE: BİRTİM: MEN: TOKZ: YİGİRMİ: YL: ŞAD: OLRTM: TOKUZ: YİGİRMİ: YL: KAGAN: OLRTM: İL: TUTDIM: OTZ: ARTUQI: BİR
| öldürdü. Büyük oğlum ağrılanıp yok olunca Kuğ Paşa'yı balbal diki verdim. Ben on dokuz yıl şad oturdum. Ondokuz yıl kağan oturdum. İl tuttum. Otuz bir[...]
|- 
| G10
| bk-3-g-15-10
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰰𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰀: 𐰘𐰏𐰤: 𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰆: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰯: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐱃: 𐰘𐰃𐰞: 𐰆𐰣𐰨: 𐰖: 𐰞𐱃𐰃: 𐰆𐱃𐰕𐰴𐰀: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰃: 𐰞𐰍𐰕𐰃𐰤: 𐰘𐰃𐰞: 𐰋𐰃𐰾𐰨: 𐰖: 𐰘𐰃𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕𐰴𐰀: 𐰖𐰆𐰍: 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰉𐰆𐰴𐰍: 𐱃𐰆𐱃𐰸: [...]:
| türXme: BODNMA: ygn: Ca: KZGNU: birtm: BUCA: KZGNP: KHM: KGN: IT: yiL: oNC: Y: LTI: OTZKA: UÇA: BRDI: LGZin: yiL: bisC: Y: yiti: OTZKA: YOG: rtürtm: BUKG: TuTq: [...]:
| TÜRÜKME: BODNMA: YGN: NÇA: KZGANU: BİRTİM: BUNÇA: KZGANIP: KAŇIM: KAGAN: IT: YL: ONINÇ: AY: ALTI: OTZKA: UÇA: BARDI: LAGZİN: YL: BiSİNÇ: AY: YİTİ: OTZKA: YOG: ERTÜRTM: BUKAG: TOTOK
| Türk'üme, boylarıma iyisini anca kazanı verdim. Bunca kazanıp babam kağan it (köpek) yılının onuncu ayının yirmi altısında uça vardı (öldü). Domuz yılının beşinci ayının yirmi yedisinde yoğ (tören) yaptırdım. Bukağ buyrukçu [...]
|- 
| G11
| bk-3-g-15-11
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰭𐰃: 𐰠𐰃𐰾𐰇𐰤: 𐱃𐰖: 𐰾𐰭𐰇𐰤: 𐰉𐱁𐰑𐰆: 𐰋𐰃𐰾: 𐰘𐰇𐰕: 𐰼𐰤: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰸𐰆𐰴𐰞𐰴: 𐰇[...]: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰚𐰇𐰢𐰾: 𐰚𐰼𐰏𐰚𐰾𐰕: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰆𐰍: 𐰘𐰯𐰺𐰃𐰍: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯: 𐱅𐰃𐰚𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰃: 𐰲𐰃𐰦𐰣: 𐰃𐰍𐰲: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯: 𐰇𐰕: 𐰖𐰺𐱁[...]:
| KHİ: lisün: TY: sHün: BŞDU: bis: yüZ: rn: klti: qOKLK: ö[...]: LTUN: küms: krgksZ: klürti: YOG: ypRİG: klürp: tike: birti: ÇIJN: IGÇ: klürp: ÖZ: YRŞ[...]:
| KAŇI: LİSÜN: TAY: SEŇÜN: BŞADU: BİS: YÜZ: EREN: KELTİ: KOKLK: Ö[...]: ALTUN: KÜM: KERGEKZ: KELÜRTİ: YOG: YİPARIG: KELÜRP: TİKE: BİRTİ: ÇINTAN: IGAÇ: KELÜRP: ÖZ: YARIŞ
| babası Lisün Tay Paşa başta, beş yüz eriyle geldi. Kokuluk ö[...] , altun, gümüş gereğinden artık getirdi. Yoğ kokusu getirip diki verdi. Sandal ağacı getirip kendi yaraş[...]
|- 
| G12
| bk-3-g-15-12
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰽𐰲𐰃𐰤: 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴𐰃𐰤: 𐰖[...]: 𐰉𐰃𐰲𐰑𐰃: 𐰓𐰏𐰇: 𐰇𐰕𐰠𐰚: 𐱃𐰃𐰤: 𐰴𐰺𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰚𐰇𐰚: 𐱅𐰘𐰭𐰃𐰤: 𐰽𐰣𐰽𐰕: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯: 𐰸𐰆𐰯: 𐰸𐰆𐱃𐰃:
| BOCe: BODN: SÇin: qULKKin: Y[...]: BIÇDI: dgü: öZlk: Tin: KRA: kisin: kök: tyHin: SNSZ: klürp: qoP: qOTI:
| BUNÇA: BODN: SAÇİN: KULKAKIN: Y[...]: BIÇDI: EDGÜ: ÖZLÜK: ATİN: KARA: KİSİN: KÖK: TEYEŇİN: SNSIZ: KELÜRP: KOP: KOTI:
| Bunca boylar saçını, kulağını, ya[nağını] biçti. Özlük (kendisinin) iyi atını, kara samurunu, gök sincabını sayısız olarak getirip hep koydu.
|- 
| G13
| bk-3-g-15-13
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐱅𐰏𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐱃𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰽𐰉𐰢: 𐰴𐰭𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰃𐰦𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰢𐱃𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰚𐰇𐰠: 𐰲𐰆𐰺: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐱅𐰇𐰠𐰾: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰯𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣:
| tHri: tg: tgri: YRTMŞ: türX: bilge: KGN: SBM: KHM: türX: bilge: KGN: OLRTqIJA: türX: MTI: bglr: kisre: TRDUŞ: bglr: köl: ÇOR: BŞLYU: ULYU: ŞDPIT: bglr: öHre: töls: bglr: PA: TRKN:
| TEŇRİ: TEG: TEGRİ: YARATMıŞ: TÜRÜK: BİLGE: KAGAN: SABIM: KAŇIM: TÜRÜK: BİLGE: KaGaN: OLRTUQINTA: TÜRÜK: MTI: BEGLER: KİSRE: TARDUŞ: BEGLER: KÖL: ÇOR: BŞLYU: ULYU: ŞADPIT: BEGLER: ÖŇRE: TÖL: BEGLER: PA: TARKAN
| Tanrı gibi Tanrı yaratmış Türk Bilge Kağan, sözüm: Babam Türk Bilge Kağan oturduğunda Türk'ün şimdiki beğlerinden başka Tarduş beğleri, Köl Çor başta olarak, Şadpıt beğleri, önünde Tölis beğleri, Apa Tarkan
|- 
| G14
| bk-3-g-15-14
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆[...]: 𐱃𐰢𐰣: 𐱃𐰺𐰴𐰣: 𐱃𐰆𐰣𐰖𐰸𐰸: 𐰉𐰆𐰖𐰞𐰀: 𐰉𐰍𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸: [...]𐰃𐰲: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃: 𐰾𐰋𐰏: 𐰚𐰇𐰠: 𐰃𐰼𐰚𐰤: 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰢𐱃𐰃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰼𐱅𐰭𐰇:
| BŞLYU: ULYU: ŞDPIT: bglr: BU[...]: TMN: TRKN: TONYqq: BOYLA: BGA: TRKN: ULYU: BUYRq: [...]İÇ: BUYRqi: sbg: köl: irkn: BŞLYU: ULYU: BUYRq: BUCA: MTI: bglr: KHM: KGNKA: rtHü:
| BŞLYU: ULYU: ŞADPIT: BEGLER: BU: TAMAN: TARKAN: TUNYUKUK: BOYLA: BAGA: TARKAN: ULYU: BUYRUQ: IÇ: BUYRUQI: SEBİG: KÖL: İRKİN: BŞLYU: ULYU: BUYRUQ: BUNÇA: MTI: BEGLER: KAŇIM: KAGANKA: ERTİŇÜ:
| başta olarak şadpıt beğleri, bu[...] Taman Tarkan, Tonyukuk Boyla Bağa Tarkan ile buyruk [...]çı buyruğu Sebig Köl İrkin başta olarak buyruk(çu) bunca beğler babam kağanı çok
|- 
| G15
| bk-3-g-15-15
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰼𐱅𐰭𐰇: 𐱅𐰃: 𐰢𐰍: 𐰃𐱅𐰓𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤: 𐰼𐱅𐰭𐰇: 𐱅𐰃: 𐰢𐰍: 𐰃𐱅𐰓𐰃: 𐰇𐰏𐰓𐰃: [...]: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣: [...]𐰲𐰀: 𐰍𐰃𐰺: 𐱃𐱁𐰃𐰍: 𐰖𐰆𐰍𐰣𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰍𐰞𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣:𐰃[...]𐰃𐰼𐱅𐰃: 𐰇𐰕𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰣𐰲𐰀:[...]:
| rtHü: ti: MG: itdi: türX: bglrin: BODNin: rtHü: ti: MG: itdi: ügdi: [...]: KHM: KGN: [...]ÇA: GIR: TŞIG: YOGNMŞ: türX: bGLr: BODN:İ[...]irti: ÖZME: BUNÇA:[...]:
| ERTİŇÜ: Tİ: MIG: İTDİ: TÜRÜK: BEGLERİN: BODNİN: ERTİŇÜ: Tİ: MIG: İTDİ: ÖGDİ: KAŇIM: KAGAN: [...]ÇA: AGIR: TAŞIG: YOGNMIŞ: TÜRÜK: BGLR: BODN: İ[...]İRTİ: ÖZME: BUNÇA: [...]:
| çok de, yüceltti(ler). (Babam kağan da) Türk beğlerini, boylarına çok de, yüceltti, övdü. [...]Babam kağan [...]ça ağır taşı kalınlaştırmış. Türk beğleri, boyları [...]irdi. Özüme bunca[...]
|}

== Kuzey Yüzü ==

{|  class=&quot;wikitable&quot; 
|+ '''Bilge Kağan taşı, 4. yüz (kuzey) 15 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| K1
| bk-4-k-15-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐱅𐰏: 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰓𐰀: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐱅𐰇𐰚𐱅𐰃: 𐰾𐰃𐰓: 𐰆𐰞𐰖𐰆: 𐰃𐰤: 𐰘𐰏𐰇𐰤𐰢: 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃: 𐰆𐰍𐱁𐰢: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀: 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐱃: 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰆𐱃𐰕: 𐱃𐱃𐰺: 𐱃𐰸𐰆𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰉𐰆: 𐰽𐰉𐰢𐰤: 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃: 𐰾𐰃𐰓: 𐰴𐱃𐰍𐰑𐰃: 𐱅𐰃𐰭𐰞𐰀: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐰤:
| tHri: tg: tHride: BOLMŞ: türX: bilge: KGN: bödke: OLRTM: SBMN: tükti: sid: ULYU: in: ygünm: OGLNM: birki: OGŞM: BODNM: birye: ŞDPIT: bglr: yIRYA: TRKT: BUYRq: bglr: OTZ: TTR: TquZ: OGZ: bglri: BODNI: BO: SBMn: dgüti: sid: KTGDI: tIHLA: ilgrü: kün:
| TEŇRİ: TEG: TEŇRİDE: BOLMIŞ: TÜRÜK: BİLGE: KAGAN: BÖDKE: OLRTIM: SABIMIN: TÜKETİ: SİD: ULYU: İN: YEGÜNM: OGLANIM: BİRKİ: OGŞM: BODNM: BİRYE: ŞADPIT: BEGLER: YRYA: TARKAT: BUYRUQ: BEGLER: OTZ: TATAR: TOKUZ: OGZ: BEGLERİ: BODNI: BU: SaBIMİN: EDGÜTİ: SİD: KATIGDI: TİŇLE: İLGERÜ: KÜN:
| Tanrı gibi Tanrıda olmuş Türk Bilge kağan böyle oturdum. Sözümü tüketene [dek] işit. En çok kardeş yeğenim, oğlum, bütün soyum, boylarım, Güney'deki Şadpıt beğleri, Kuzey'deki Tarkat buyruk beğleri, Otuz Tatar, Dokuz Oğuz beğleri, boyları bu sözümü iyice işit. Katıca dinle. Doğu'da gün
|- 
| K2
| bk-4-k-15-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰭𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐰤: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃: 𐰚𐰇𐰤: 𐰉𐱃𐰾𐰶𐰃𐰭𐰀: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰃: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆: 𐰦𐰀: 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰆𐰯: 𐰢𐰭𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐰼: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰆𐰯: 𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰆𐰞: 𐰢𐱃𐰃: 𐰪𐰍: 𐰖𐰸: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰴𐰍𐰣: 𐰇𐱅𐰰𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺: 𐰃𐰠𐱅𐰀: 𐰉𐰆𐰭: 𐰖𐰸: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐱁𐰦𐰆𐰭: 𐰖𐰕𐰃𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐱃𐰞𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰚𐰃𐰲𐰏: 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐱃𐰸𐰆𐰕:
| TOGSKHA: birgrü: kün: ORTUsIHRU: qURIGRI: kün: BTsQIHA: yIRGRI: tün: ORTUsIHRU: JA: içrki: BODN: KOP: MHa: körr: BUCA: BODN: KOP: itdm: OL: MTI: FG: Yq: türX: KGN: ötXn: yiş: OLRSR: ilte: BUH: Yq: ilgrü: ŞJUH: YZIKA: tgi: süldm: TLUYKA: kiçg: tgmdm: birgrü: TquZ:
| TOGSIKIŇA: BİRGERÜ: KÜN: ORTOSİŇARU: KURIGARI: KÜN: BATIKIŇA: YIRGARI: TÜN: ORTOSİŇARU: NTA: ÇRKİ: BODN: KOP: MŇA: KÖRR: BUNÇA: BODN: KOP: İTDİM: OL: MTI: NYG: YOK: TÜRÜK: KAGAN: ÖTÜKEN: YİŞ: OLRSR: İLTE: BUŇ: YOK: İLGERÜ: ŞANTUNG: YAZIKA: TEGİ: SÜLDİM: TALUYKA: KÇG: TEGMDM: BİRGERÜ: TOKUZ:
| doğusuna, Güney'de gün ortasına, Batı'da gün batısına, Kuzey'de gece ortasına, onların içindeki boylar hep bana görür (bağlı). Bunca boyları hep [düzen] ettim. O Şimdi onun gibisi yok. Türk kağanı Ötüken ormanında oturursa ilde tasa yok. Doğu'da Şantung ovasına değin süledim. Taluy'a geçip değmedim. Güney'de Dokuz
|- 
| K3
| bk-4-k-15-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰼𐰾𐰤𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅𐰚𐰀: 𐰚𐰃𐰲𐰏: 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢: 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃: 𐰘𐰨𐰇: 𐰇𐰏𐰕[...]: 𐰚𐰲𐰀: 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆: 𐰘𐰼: 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆: 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰣𐰨𐰀: 𐰘𐰃𐰼𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰇𐱅𐰰𐰤: 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀: 𐰘𐰃𐰏: 𐰃𐰓𐰃: 𐰼𐰢𐱁: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴: 𐰘𐰃𐰼: 𐰇𐱅𐰰𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰼𐰢𐱁: 𐰉𐰆: 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐱅𐰇𐰕𐰠𐱅𐰢: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰚𐰇𐰢𐱁: 𐰃𐰾𐰏𐱅𐰃:
| rsnke: tgi: süldm: tüpütke: kiçg: tgmdm: qURIGRI: yCü: ögZ[...]: kçe: tmrKPGKA: tgi: süldm: yIRGRU: yr: BYRqU: yiriHe: tgi: süldm: BUNCA: yirke: tgi: YORTDM: ötXn: yIŞDA: yig: idi: rmş: il: TUTSK: yir: ötXn: yiş: rmş: BU: yirdi: OLRP: TBGÇ: BODN: birle: tüZltm: LTUN: kümş: isgti:
| eRSiNKE: TeGİ: SÜLeDiM: TÜPÜTKE: KİÇiG: TeGMeDiM: KURIGaRI: YiNÇÜ: ÖKüZ[...]: KeçE: TeMiRKaPıGKA: TeGİ: SÜLeDiM: YIRıGaRI: YiR: BaYıRKU: YİRİÑE: TeGİ: SÜLeDiM: BUNÇA: YİRKE: TeGİ: YORuTDıM: ÖTÜKeN: YIŞDA: YİG: İDİ: eRMiŞ: İL: TUTSıK: YİR: ÖTÜKeN: YIŞ: eRMiŞ: BU: YİRDE: OLuRuP: TaBGaÇ: BODuN: BİRLE: TÜZüLTüM: aLTUN: KÜMüŞ: İŞGiTİ:
| Ersin'e değin süledim. Tibet'e geçip değmedim. Batı'da İnci ırmağı[...](nı) geçip Demirkapı'ya değin süledim. Kuzey'de Yir Bayırku yerine değin süledim. Bunca yere değin yürüttüm. Ötüken ormanı en yeğ, en iyi imiş. İl tutulacak yer Ötüken ormanı imiş. Bu yerde oturup Çin boyları ile anlaştım. Altunu, gümüşü, işlenmiş
|- 
| K4
| bk-4-k-15-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰸𐰆𐱃𐰖: 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰕: 𐰨𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰽𐰉𐰃: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰍𐰃𐰾𐰃: 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰽𐰉𐰣: 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴: 𐰍𐰃𐰤: 𐰺𐰯: 𐰃𐰺𐰴: 𐰉𐰑𐰣𐰍: 𐰨𐰀: 𐰖𐰍𐰆𐱃𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰦𐰸𐰑𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐰪𐰍: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰤: 𐰦𐰀: 𐰇𐰘𐰇𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐰓𐰏𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏: 𐰓𐰏𐰇: 𐰞𐰯: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰼: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰍𐰞𐰽𐰺: 𐰆𐰍𐱁𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰋𐰃𐰾𐰰𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰶𐰃𐰑𐰢𐰕:
| qUTY: BUHSZ: Ca: birür: TBGÇ: BODN: SBI: süçig: Gisi: yIMŞK: rms: süçig: SBN: yIMŞK: Gin: RP: IRK: BDNG: Ca: YGoTır: rms: YGRU: qOJqDA: kisre: FG: bilgn: JA: üyür: rms: dgü: bilge: kisig: dgü: LP: kisig: YORTMZ: rms: bir: kisi: YGLSR: OGŞI: BODNI: bisXiHe: tgi: QIDMZ:
| KUTaY: BUÑSuZ: aNÇA: BİRÜR: TaBGaÇ: BODuN: SaBI: SÜÇİG: aGISI: YIMŞaK: eRMiŞ: SÜÇİG: SaBıN: YIMŞaK: aGIN: aRıP: IRaK: BoDuNuG: aNÇA: YaGUTIR: eRMiŞ: YaGuRU: KONDUKDA: KİSRE: aYNıG: BİLiGiN: aNDA: ÖYÜR: eRMiŞ: ÜDGE: BİLGE: KİŞİG: eDGÜ: aLP: KİŞİG: YORITMAZ: eRMiŞ: BİR: KİŞİ: YaÑıLSaR: OGuŞI: BODUNI: BİŞÜKİÑE: TeGİ: KIDMaZ:
| ipeği tasasız anca verir. Çin boylarının sözü tatlı, ipeği yumuşak imiş. Tatlı sözü, yumuşak ipeği ile aldatıp, ırak boyları anca yaklaştırır imiş. Yaklaştırıp kondurduktan sonra kötü bilgilerini anında (zihninde) düşünür imiş. İyi bilgili kişiyi, iyi alp kişiyi yürütmez imiş. Bir kişi yanılsa soyuna, boylarına, çocuklarına değin barındırmaz
|- 
| K5
| bk-4-k-15-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰼𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰽𐰉𐰃𐰭𐰀: 𐰘𐰢𐱁𐰴: 𐰍𐰃𐰾𐰃𐰍𐰀: 𐰺𐱃𐰆𐰺𐰯: 𐰰𐰇𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰏: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐰲𐰆𐰍𐰖: 𐰘𐰃𐱁: 𐱅𐰇𐰏𐰠𐱅𐰤: 𐰖𐰕𐰃: 𐰸𐰆𐰣𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰾𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰏: 𐰦𐰀: 𐰪𐰍: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰃𐰺𐰴: 𐰼𐰾𐰼: 𐰖𐰉𐰞𐰴: 𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐰖𐰍𐰸: 𐰼𐰾𐰼: 𐰓𐰏𐰇: 𐰍𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼: 𐱅𐰃𐰯: 𐰨𐰀: 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏:
| rms: süçig: SBIHA: yMŞK: GIsIGA: RTURP: Xüs: türX: BODN: öltg: türX: BODN: ölskH: brye: ÇOGY: yiş: tügltn: YZI: qONYin: tisr: türX: BODN: ölskg: JA: FG: kisi: Ca: BOŞGURUR: rms: IRK: rsr: YBLK: GI: birür: YGq: rsr: dgü: GI: birür: tip: Ce: BOŞGURUR: rms: bilg:
| eRMiŞ: SÜÇİG: SaBıÑA: YıMŞaK: aGISIÑA: aRTURuP: ÖKÜŞ: TÜRÜK: BODuN: ÖLTüG: TÜRÜK: BODuN: ÖLSiKiÑ: BeRiYE: ÇOGaY: YIŞ: TÖGüLTüN: YaZI: KONaYIN: TİSeR: TÜRÜK: BODuN: ÖLSiKiG: aNDA: aYNıG: KİŞİ: aNÇA: BOŞGURUR: eRMiŞ: IRaK: eRSeR: YaBLaK: aGI: BİRÜR: YaGuK: eRSeR: eDGÜ: aGI: BİRÜR: TİP: aNÇA: BOŞGURUR: eRMiŞ: BİLiG:
| imiş. Tatlı sözüne, yumuşak ipeğine aldanıp çok Türk boyları, öldün. Türk boyları öleceksin. Güney'de Çoğay ormanına, Tögültün ovasına konayım dersen, Türk boyları öleceksin. [o] anda kötü kişi şöyle öğretir imiş : &quot;ırak isen kötü ipek verir, yakın isen iyi ipek verir.&quot; deyip, anca öğretir imiş. Bilgi
|- 
| K6
| bk-4-k-15-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰞𐰯: 𐰖𐰍𐰺𐰆: 𐰉𐰺𐰯: 𐰇𐰚𐱁: 𐰚𐰃𐱁𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰏: 𐰆𐰞: 𐰘𐰼𐰏𐰼𐰇: 𐰉𐰺𐰽𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰇𐱅𐰇𐰚𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰺𐰴𐱁: 𐱅𐰃𐰼𐰚𐱁: 𐰃𐰽𐰺: 𐰤𐰭: 𐰉𐰆𐰭𐰍: 𐰖𐰸: 𐰇𐱅𐰰𐰤: 𐰘𐰃𐱁: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰸𐰺𐰴𐰴: 𐰾𐰤: 𐰀𐰲𐰾𐰺: 𐱃𐰆𐰽𐰴: 𐰇𐰢𐰕: 𐰾𐰤: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃𐰆𐰑𐰽𐰺: 𐰀𐰲𐰾𐰴: 𐰇𐰢𐰕: 𐰾𐰤: 𐰦𐰍𐰭𐰣: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰃𐰏𐰓𐰢𐱁: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰣:
| bilmZ: kisi: OL: SBG: LP: YGRU: BRP: ökş: kişi: öltg: OL: yrgrü: BRSR: türX: BODN: öltçi: sn: ötükn: yir: OLRP: RKŞ: tirkş: ISR: nH: BUHG: Yq: ötXn: yıŞ: OLRSR: bHgü: il: TUTA: OLRTÇI: sn: türX: BODN: TqRKK: sn: AÇsR: TOSK: ömZ: sn: bir: TODSR: AÇsK: ömZ: sn: JGHN: üçün: igdmş: KGNHN:
| BİLMeZ: KİŞİ: OL: SaBıG: aLıP: YaGuRU: BaRıP: ÖKüŞ: KİŞİ: ÖLTüG: OL: YiRGerÜ: BaRSaR: TÜRÜK: BODuN: ÖLTeÇİ: SeN: ÖTÜKeN: YİR: OLuRuP: aRKıŞ: TİRKiŞ: ISaR: NeÑ: BUÑuG: YoK: ÖTÜKeN: YIŞ: OLuRSaR: BeÑGÜ: İL: TUTA: OLuRTaÇI: SeN: TÜRÜK: BODuN: TOKuRKaK: SeN: AÇSaR: TOSıK: ÖMeZ: SeN: BİR: TODSaR: AÇSıK: ÖMeZ: SeN: aNTaGıÑıN: ÜÇÜN: İGiDMiŞ: KaGaNıÑıN:
| bilmez kişi o sözü alıp (kanıp) yakına varıp çok kişi öldü. O yerlere varsan, Türk boyları ölecek sin. Ötüken yerinde oturup katar, gezgin gönderirsen, hiç tasan yok. Ötüken ormanını sonsuz il tutarak oturacaksın. Türk boyları, toksan açlığı, tokluğu düşünmezsin. Bir doyarsan açlığı düşünmezsin. Öyle olduğun için eğitmiş kağanının
|- 
| K7
| bk-4-k-15-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰽𐰉𐰃𐰤: 𐰞𐰢𐱃𐰃𐰤: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: 𐰉𐰺𐰑𐰍: 𐰴𐰆𐰯: 𐰦𐰀: 𐰞𐰴𐰦𐰍: 𐰺𐰞𐱃𐰍: 𐰦𐰀: 𐰴𐰞𐰢𐱁𐰃: 𐰘𐰃𐰼: 𐰽𐰖𐰆: 𐰸𐰆𐰯: 𐱃𐰆𐰺𐰆: 𐰇𐰠𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰏: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰸𐰆𐱃𐰢: 𐰉𐰺: 𐰇𐰲𐰇𐰤: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰖𐰸: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰸𐰆𐰯: 𐰸𐰆𐰉𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰲𐰃𐰍𐰪: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰖: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰰𐰇𐱁: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰕𐰆: 𐰉𐰆:
| SBin: LMTin: yir: SYU: BRDG: KOP: JA: LKJG: RLTG: JA: KLmşı: yir: SYU: qoP: TORU: ülü: YORYOR: rtg: tHri: YRLKDqin: üçün: öZm: qUTM: BR: üçün: KGN: OLRTM: KGN: OLRP: Yq: ÇIGF: BODNG: qoP: qUBRTDM: ÇIGF: BODNG: BY: KIVM: Z: BODNG: Xüş: KIVM: ZU: BU:
| SaBIN: aLMaTIN: YİR: SaYU: BaRDıG: KOP: aNDA: aLKıNTıG: aRıLTıG: aNDA: KaLMıŞI: YİR: SaYU: KOP: TORU: ÖLÜ: YORıYUR: eRTiG: TeÑRİ: YaRLıKaDUKIN: ÜÇÜN: ÖZüM: KUTuM: BaR: ÜÇÜN: KaGaN: OLuRTuM: KaGaN: OLuRuP: YOK: ÇIGaYN: BODuNuG: KOP: KUBRaTDıM: ÇIGaYN: BODuNuG: BaY: KILDıM: aZ: BODuNuG: ÖKÜŞ: KILDıM: aZU: BU:
| sözünü almadın her yere vardın. Hep [o] anda yittin, yok oldun. [o] anda kalmışı her yere hep incelerek, ölerek yürüyor idiler. Tanrı buyurduğu için, kendimin kutu var olduğu için kağan oturdum. Kağan oturup yok yoksul boyları hep toplattım. Yoksul boyları varlıklı kıldım. Az boyları çok kıldım. Yoksa bu
|- 
| K8
| bk-4-k-15-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰽𐰉𐰢𐰑𐰀: 𐰃𐰏𐰓: 𐰉𐰺: 𐰍𐰆: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰣𐰃: 𐰾𐰃𐰓𐰭: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐱅𐰃𐰼𐰯: 𐰃𐰠: 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴𐰭𐰣: 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰖𐰭𐰞𐰯: 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰦𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰤𐰭: 𐰤𐰭: 𐰽𐰉𐰢: 𐰼𐰾𐰼: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐱃𐱁𐰴𐰀: 𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰭𐰺: 𐰚𐰇𐰼𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰭: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰢𐱃𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀: 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰢𐰀: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰏𐰇: 𐰖𐰭𐰡𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰕: 𐰴𐰭𐰢:
| SBMDA: igd: BR: GU: türX: bglr: BODN: BUNI: sidH: türX: BODNG: tirp: il: TUTSKHN: BUJA: URTM: YHLP: ölskHn: yme: BUJA: URTM: nH: nH: SBM: rsr: bHgü: TŞKA: URTM: HR: körü: bilH: türX: MTI: BODN: bglr: bödke: kürgme: bglr: gü: YHVÇI: siZ: KHM:
| SaBıMDA: İGiD: BaR: GU: TÜRÜK: BeGLeR: BODuN: BUNI: eŞİDiÑ: TÜRÜK: BODuNuG: TİRiP: İL: TUTSıKıÑıN: BUNDA: URTuM: YaÑıLıP: ÖLSiKiÑiN: YiME: BUNDA: URTuM: NeÑ: NeÑ: SaBıM: eRSeR: BeÑGÜ: TaŞKA: URTuM: aÑaR: KÖRÜ: BİLiÑ: TÜRÜK: aMTI: BODuN: BeGLeR: BÖDKE: KÖRüGME: BeGLeR: GÜ: YaÑıLTaÇI: SİZ: KaÑıM:
| sözümde yalan var mı? Türk beğleri, boyları, bunu işitin : Türk boylarını toplayıp il tutacağını burada vurdum. Yanılıp öleceğini yine burada vurdum (yazdım). Nice nice sözüm varsa Sonsuz taşa vurdum. Onu görüp bilin. Türk'ün şimdiki boyları, beğleri, böyle buyruğumdaki beğler (olarak) mi yanılacaksınız? Babam
|- 
| K9
| bk-4-k-15-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰍𐰣: 𐰲𐰢: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰃𐰦𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰃𐱅𐰢𐰾[...]: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰘𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰘𐰺𐱅𐰓𐰢: [...]𐰃[...]: 𐰴𐰃𐰡𐰢: 𐰢𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰴𐰕𐰢𐰃𐰣: [...]: 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇: 𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰤: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣:
| KGN: çm: KGN: OLRTqIJA: tört: BOLHDKI: BODNG: BOCe: itms[...]: tHri: yRLKDq: üçn: üZm: OLRTqmA: tört: BOLHDKI: BODNG: itdm: yRtdM: [...]i[...]: KIvM: mn: türgs: KGNKA: KZmiN: [...]: rtiHü: ULG: türün: LI: birtm: türgs: KGN:
| KaGaN: eÇiM: KaGaN: OLuRTUKINDA: TÖRT: BULuÑDaKI: BODuNıG: BUNÇA: İTMiŞ[...]: TeÑRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇüN: ÖZüM: OLuRTUKuMA: TÖRT: BULuÑDaKI: BODuNıG: İTDiM: YeReTDiM: [...]İ[...]: KILDıM: MeN: TÜRGiŞ: KaGaNKA: KıZıMIN: [...]: eRTİÑÜ: ULuG: TÖRÜN: aLI: BİRTiM: TÜRGiŞ: KaGaN:
| kağan, amcam kağan oturduğunda dört yandaki boyları öyle [düzen] etmiş. [...] Tanrı istediği için özüm oturduğumda dört yandaki boyları [düzen] etdim, yarattım. [...]i[...] kıldım. Türgiş kağanına kızımı çok ulu (bir) tören ile alı verdim. Türgiş kağanının
|- 
| K10
| bk-4-k-15-10
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰶𐰃𐰕𐰃𐰣: 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇: 𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰇𐰘𐰇𐰤: 𐰆𐰍𐰞𐰢𐰀: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: [...]: 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇: 𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰇𐰘𐰇𐰤: 𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰖[...]𐱅: 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢: [...]: 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍: 𐰘𐰇𐰚𐰦𐰼𐱅𐰢: 𐱅𐰃𐰕𐰠𐰏𐰏: 𐰾𐰇𐰚𐰼𐱅𐰢: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰽𐰺𐰀: 𐰘𐰼: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤:
| QIZIN: rtiHü: ULG: tüyün: OGLMA: LI: birtm: [...]: rtiHü: ULG: tüyün: LI: birtm: Y[...]t: rtürtm: [...]: BŞLGG: yükJrtm: tiZlgg: sükrtm: üZe: tHri: SRA: yr: YRLKDq: üçn:
| KIZIN: eRTİÑÜ: ULuG: TÖRÜN: OGLıMA: aLI: BİRTiM: [...]: eRTİÑÜ: ULuG: TÖRÜN: aLI: BİRTiM: Ya[...]T: eRTÜRTüM: [...]: BaŞLıGıG: YÜKüNTüRTüM: TİZLiGiG: SÖKüRTüM: ÜZE: TeÑRİ: aSRA: YiR: YaRLıKaDUK: ÜÇüN:
| kızını çok ulu törenle oğluma alı verdim. [...] çok ulu törenle alı verdim. Ya[...] [...]t erdirdim. Başlıyı [baş] eğdirttim. Dizliyi [diz] çöktürttüm. Üstte Tanrı, altta yer istediği için
|- 
| K11
| bk-4-k-15-11
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰇𐰕𐰤: 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰓𐰰: 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴𐰣: 𐰾𐰓𐰢𐰓𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰣: 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇: 𐰚𐰇𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰭𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇: [...]𐰴𐰀: 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆: [...]: 𐰽𐰺𐰃𐰍: 𐰞𐱃𐰆𐰣𐰃𐰤: 𐰇𐰼𐰭: 𐰚𐰇𐰢𐱁𐰃𐰤: 𐰶𐰃𐰺𐰍𐰍𐰞𐰍: 𐰸𐰆𐱃𐰖𐰃𐰤: 𐰚𐰃𐰤𐰠𐰏: 𐰾𐰏𐱅𐰃𐰾𐰃𐰤: 𐰇𐰕𐰠𐰚: 𐱃𐰃𐰤: 𐰑𐰍𐰺𐰃𐰤: 𐰴𐰺𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰤:
| küZn: kürmdX: qOLKKN: sdmdX: BODNMN: ilgrü: kün: TUGSKHA: birgrü: [...]KA: qURGRU: [...]: SRIG: LTUNın: ürH: kümşin: QIRGGLG: qUTYin: kinlg: sgtisin: öZlk: Tin: DGRin: KRA: kisin:
| KÖZüN: KÖRMeDüK: KULKaKıN: eŞiDMeDüK: BODuNuMuN: İLGeRÜ: KÜN: TOGSıKıÑA: BİRiGeRÜ: [...]KA: KURıGaRU: [...]: SaRIG: aLTUNIN: ÜRüÑ: KÜMüŞİN: KIRGaGLıG: KUTaYIN: KİNLiG: iŞGiTİSİN: ÖZLüK: aTIN: aDGıRIN: KaRA: KİŞİN:
| gözün görmediği, kulağın işitmediği boylarımı, Doğu'da gün doğusuna, [...]ka, Güney'de [...], Batı'da [...] . Sarı altınını, ak gümüşünü, işlenmiş ipeğini, ipek bezini, binek atını, aygırını, kara samurunu,
|- 
| K12
| bk-4-k-15-12
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰇𐰚: 𐱅𐰘𐰭𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰰𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰀: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰆: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: [...]: 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰕: 𐰴𐰃𐰡𐰢: [...]: [...]𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰚𐰠𐰏: [...]: 𐰨𐰀: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰆𐰍𐰞𐰃: [...]𐰖𐰀: 𐰞𐰢𐰤: [...]𐰇𐰤: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰏: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰦𐰀: [...]:
| kük: tyHin: türXme: BODNMA: KZGNU: birtm: iti: birtm: [...]: BUHSZ: KIVM: [...]: [...]rti: rklg: [...]: Ca: tümn: OGLI: [...]YA: Lmn: [...]ün: bglrg: BODNJA: [...]:
| KÖK: TeYeÑİN: TÜRÜKüME: BODuNuMA: KaZGaNU: BİRTİM: İTİ: BİRTiM: [...]: BUÑSuZ: KILTıM: [...]: [...]RTİ: eRKLiG: [...]: aNÇA: TÜMeN: OGLI: [...]YA: aLMıN: [...]ÜN: BeGLeRiG: BODuNuNDA: [...]:
| gök sincabını Türk'üme boylarıma kazanı verdim, edi verdim. [...] sıkıntısız kıldım. [...] [...]rdi. Erkli [...] onca tümen (onbinlerce) oğlu [...]ya almın? [...]ün beğleri, boylarına [...]
|- 
| K13
| bk-4-k-15-13
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐰏𐰓𐰭: 𐰢𐰏𐱅𐰢𐰭: 𐱃𐰆𐰞𐰍𐱃𐰢𐰭: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: [...]: 𐱃: 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢: [...]𐰇[...]: 𐰢𐱃𐰃𐰴𐰀: 𐱃𐱁𐰍: [...]𐰇𐰼[...]: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰾: 𐰍𐰃𐰢𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣: [...]𐰃: 𐰉𐰆: 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰑𐰀: 𐰉𐰆: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰏𐰓𐰀: [...]: [...]: 𐰽𐰆𐰉𐰭𐰑𐰀: 𐰑𐰺𐰞𐰢𐰽𐰺: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰦𐰀:
| yme: igdH: mgtmH: TOLGTMH: OLRTM: türX: bglr: türX: BODNM: [...]: T: birtm: [...]Ü[...]: MTIKA: TŞG: [...]ür[...]: KZGNms: GIMin: türX: BODN: [...]I: BU: KGNHDA: BU: bglrgde: [...]: [...]: SUBHDA: DRLMSR: türX: BODNJA:
| YiME: İGiDiÑ: eMGeTMeÑ: TOLGaTMaÑ: OLuRTuM: KÜRÜT: BeGReL: KÜRÜT: BODuNuM: [...]: aT: BİRTiM: [...]Ü[...]: aMTIKA: TaŞıG: [...]ÜR[...]: KaZGaNMıŞ: aGIMIN: TÜRÜK: BODuN: [...]I: BU: KaGaNıÑDA: BU: BeGLeRiGDE: [...]: [...]: SUBuÑDA: aDRıLMaSaR: TÜRÜK: BODuNuNTA:
| yine besleyip, üzmeden, incitmeden oturdum. Türk beğleri, Türk boylarıma [...] at verdim, [...]ü[...] . Şimdiki taşı [...]ür[...] kazanıp, yücelten, Türk boyları, bu kağanından, bu beğlerinden, suyundan ayrılmazsan, Türk boylarında [...]
|- 
| K14
| bk-4-k-15-14
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰕𐰭: 𐰓𐰏𐰇: 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰋𐰏𐰀: 𐰚𐰃𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰕: 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃: 𐰾𐰤: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰋𐰓𐰕𐰲𐰃𐰏: 𐰸𐰆𐰯: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰢𐰤𐰭: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐰾𐰃𐰢𐰑𐰃: 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃: 𐰋𐰓𐰕𐰲𐰃𐰏: 𐰃𐱃𐰃: 𐰭𐰺: 𐰑𐰨𐰍: 𐰉𐰺𐰴: 𐰖𐰺𐱃𐰓𐰢: 𐰃𐰲𐰃𐰤: 𐱃𐱁𐰃𐰤: 𐰑𐰨𐰍: 𐰋𐰓𐰕: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐱃𐱁: 𐱃𐰆𐰶𐰃𐱃𐱃𐰢: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐱅𐰚𐰃: 𐰽𐰉𐰢𐰣: 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢:
| öZH: dgü: körtçi: sn: bge: kirtçi: sn: BUHSZ: BOVÇI: sn: JA: kisre: TBGÇ: KGJA: bdZçig: qop: klürtm: mnH: SBMN: sIMDI: içrki: bdZçig: ITI: HR: DCG: BRK: YRTdm: için: TŞin: DCG: bdZ: uRTURTM: TŞ: TOQITTM: küHltkİ: SBMN: URTURTM:
| ÖZüÑ: eDGÜ: KÖRTeÇİ: SeN: eBiÑE: KİRTeÇİ: SeN: BUÑSuZ: BOLDaÇI: SeN: aNDA: KİSRE: TaBGaÇ: KaGaNDA: BeDiZÇİG: KOP: KeLÜRTüM: MeNiÑ: SaBıMıN: SIMaDI: İÇReKİ: BeDiZÇİG: ITI: aÑaR: aDıNÇıG: BaRK: YaRaTıDıM: İÇİN: TaŞIN: aDıNÇıG: BeDiZ: URTURTuM: TaŞ: TOKITTıM: KÖÑüLKeTİ: SaBıNıM: URTURTuM:
| özünde iyilik göreceksin. Evine girebileceksin. Sıkıntısız olacaksın. [o] andan sonra Çin kağanından süsleyiciyi hep getirttim. Benim sözümü kırmadı. Kendisinin süsleyicisi idi. Ona görülmemiş anıt yaptırttım. İçine dışına görülmemiş süs vurdurttum. Taş yazdırttım. Gönüldeki sözümü vurdurttum.
|- 
| K15
| bk-4-k-15-15
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰭𐰀: 𐱃𐱃𐰃𐰭𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰉𐰆𐰣𐰃: 𐰚𐰇𐰼𐰇: 𐰋𐰃𐰠𐰭: 𐰋𐰭𐰏𐰇: 𐱃𐱁: 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢: [...]: 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢: [...]: 𐰆𐰞: 𐱃𐱁: 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤: [...]:
| ON: q: OGLIHA: TTIHA: tgi: BUNI: körü: bilH: bHgü: TŞ: TqITDM: [...]: TqITDM: bitidm: [...]: OL: TŞ: BRKin: [...]:
| ON: OK: OGLIŇA: TATIŇA: TEGİ: BUNI: KÖRÜ: BİLİŇ: BEŇGÜ: TAŞ: TOKITDIM: TOKITDIM: BİTİDİM: OL: TaŞ: BARKİN
| On Ok oğluna, yabancılara kadar bunu görüp bilin. Sonsuztaş (ebedi-taş) dokuttum. yazdırdım, [...], . O taş barkını [...]
|}

== Batı Yüzü ==

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Bilge Kağan taşı, 5. yüz (batı) 9 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| B1
| bk-5-b-9-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]𐰇𐰕𐰀[...]:
| [...]üzE[...]:
| [...]ÜZE[...]:
| [...]üstte[...]
|- 
| B2
| bk-5-b-9-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰀: 𐰉𐰺𐰑𐰃:
| bilge: KGN: UÇA: BRDI:
| BİLGE: KAGAN: UÇA: BARDI:
| Bilge Kağan uçtu (öldü).
|- 
| B3
| bk-5-b-9-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰖: 𐰉𐰆𐰞𐰽𐰺: 𐰇𐰕𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃:
| YY: BOLSR: üZe: tHri:
| YAY: BOLSAR: ÜZE: TEŇRİ:
| yaz olsa, üstte Tanrı
|- 
| B4
| bk-5-b-9-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰇𐰋𐰼𐰏𐰾𐰃: 𐱅𐰼𐰲𐰀: 𐰨𐰀: 𐱃𐰴𐰃:
| kübrgsi: trçe: CA: TKI:
| KöBRGSİ: TRÇE: NÇA: TAKI:
| davulu öter gibi, anca dahi
|- 
| B5
| bk-5-b-9-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱃𐰍𐰑𐰀: 𐰾𐰃𐰍𐰆𐰣: 𐱅𐰾𐰼: 𐰨𐰀:
| TGDA: siGUN: tsr: Ca:
| TAGDA: SİGUN: TSER: NÇA:
| dağda yaban geyiği ötse, anca
|- 
| B6
| bk-5-b-9-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰽𐰴𐰣𐰆𐰺: 𐰢𐰤: 𐰴𐰭𐰢: 𐰴𐰍𐰣:
| SKNUR: mn: KHM: KGN:
| SAKINUR: MEN: KAŇIM: KAGAN:
| üzülüyorum. Babam kağan
|- 
| B7
| bk-5-b-9-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱃𐱁𐰃𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰍𐰣:
| TŞin: öZM: KGN:
| TAŞİN: ÖZM: KAGAN:
| taşını özüm kağan [...]
|- 
| B8
| bk-5-b-9-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]:
| [...]:
| [...]:
| [...]
|- 
| B9
| bk-5-b-9-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]:
| [...]:
| [...]:
| [...]
|}

== Güneybatı Yüzü ==

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Bilge Kağan taşı, 6. yüz (güney batı) 1 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| GB1
| bk-6-gb-1-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐱅𐰏𐰃𐰤: 𐰖𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰋𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰉𐰆𐰨𐰀: 𐰉𐰺𐰴𐰍: 𐰋𐰓𐰕𐰏: 𐰆𐰕𐰍: [...]𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰃𐰾𐰃: 𐰖𐰆𐰞𐰍: 𐱅𐰃𐰏𐰤: 𐰢𐰤: 𐰖: 𐰺𐱃𐰸𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐱅: 𐰚𐰇𐰤: 𐰆𐰞𐰺𐰯: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢: 𐰋𐰓𐰕𐱅𐰢: 𐰖𐰍[...]:
| [...]bilge: KGN: bitgin: YOLG: tign: bitdm: BUCA: BRKG: bdZg: UZG: [...]KGN: Tisi: YOLG: tign: mn: Y: RTqI: tört: kün: OLRP: bitidm: bdZtm: YG[...]:
| [...]BİLGE: KAGAN: BİTİGİN: YOLG: TİGİN: BİTİDİM: BUNÇA: BARKIG: BEDİZİG: UZG: [...]KAGAN: ATISİ: YOLG: TİGİN: MEN: AY: ARTUQI: TÖRT: KÜN: OLRP: BİTİDİM: BEDİZTİM: YAGI
| [...] Bilge Kağan'ın yazısını Yolluğ Tigin [ben] yazdım. Bunca anıtı, süsü, bezemeyi [...] kağanın yeğeni Yoluğ Tigin , ben, (bir) ay, dört gün oturup yazdım, süsledim. Yağ[...]
|}

== Dış bağlantılar ==
[https://web.archive.org/web/20200424174719/https://www.turkbitig.com/bilgekagan.html Orhun Yazıtları Bilge Kağan Anıtı]

[[Kategori:Orhun Abideleri]]</text>
      <sha1>2q2cyhqajki9mgqvyemwi3vy5cvfvn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orhun Yazıtları (Tonyukuk)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5096</id>
    <revision>
      <id>174698</id>
      <parentid>174516</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T16:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48109-74</username>
        <id>26757</id>
      </contributor>
      <origin>174698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53605" sha1="sx9chgre3svf1uys3uff3x787tv3w1b" xml:space="preserve">{{eser başlığı
 | başlık      = Orhun Yazıtları (Tonyukuk)
 | önceki      =
 | sonraki     =
 | bölüm       =
 | eser sahibi = 
 | notlar      =
 | vikipedi    = Tonyukuk Yazıtı
}}

== Birinci Taş ==
=== Batı Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 1. taş, 1. yüz (batı) 7 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 1-B1
| ty1-1-b-7-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰃𐰠𐰭𐰀: 𐰶𐰠𐰦𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰝𐰇𐰼𐰼: 𐰼𐱅𐰃:
| bilge: TUFqq: bn: öZm: TBGÇ: ilHe: QlJM: türk: BODN: TBGÇKA: xörr: rti:
| BİLGE: TUNYUKUK: BEN: ÖZüM: TaBGaÇ: İLiÑE: KILıNDıM: TÜRK: BODuN: TaBGaÇKA: KÖRüR: eRTİ:
| Bilge Tonyukuk'um. Ben özüm Çin ilinde kılındım (doğdum). Türk boyları Çin'e görür (bağlı) idi.
|- 
| 1-B2
| ty1-1-b-7-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰘𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀: 𐰑𐰺𐰡𐰃: 𐰴𐰣𐰞𐰦𐰃: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰸𐰆𐰑𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰖𐰣𐰀: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰴𐰣: 𐰋𐰼𐱅𐰢:
| türk: BODN: KNin: BULmyn: TBGÇDA: DRVI: KNLJI: KNin: qODP: TBGÇKA: YNA: içkdi: tHri: Ce: tms: rC: KN: brtm:
| TÜRK: BODuN: KaNIN: BULMaYıN: TaBGaÇDA: aDRıLDI: KaNLaNDI: KaNIN: KODuP: TaBGaÇKA: YaNA: İÇiKDİ: TEŇRİ: aNÇA: TiMiŞ: eRiNÇ: KaN: BiRTiM:
| Türk boyları kağan bulamadan Çin'den ayrıldı, kağanlandı, [ama] kağanı koyup (terkedip) Çin'e yine döndü. Tanrı anca demiş[ki] gerçek: &quot;Baş verdim,
|- 
| 1-B3
| ty1-1-b-7-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰣𐰭𐰤: 𐰸𐰆𐰑𐰯: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰭: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰭: 𐰇𐰲𐰤: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰞𐰴𐰦𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀:
| KNHn: qODP: içkdH: içkdH: üçn: tHri: öltms: rC: türk: BODN: ölti: LKJI: Yq: BOVI: türk: sir: BODN: yrinte:
| KaNıÑıN: KODuP: İÇiKDiÑ: İÇiKDÜK: ÜÇüN: TEŇRİ: ÖLüTMüŞ: eRiNÇ: TÜRK: BODuN: ÖLTİ: aLKıNDI: YOK: BOLDI: TÜRK: SİR: BODuN: YiRİNTE:
| Başını koyup döndün. Döndüğün için Tanrı öldürmüş gerçek&quot;. Türk boyları öldü, eridi, yok oldu. Türk Sir boylarının yerinde (yurdunda)
|- 
| 1-B4
| ty1-1-b-7-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆𐰑: 𐰴𐰞𐰢𐰑𐰃: 𐰃𐰑𐰀: 𐱃𐱁𐰑𐰀: 𐰴𐰞𐰢𐰾𐰃: 𐰸𐰆𐰉𐰺𐰣𐰯: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰕: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰚𐰃: 𐰇𐰠𐰏𐰃: 𐱃𐰞𐰍: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰇𐰠𐰏𐰃: 𐰖𐰑𐰍: 𐰼𐱅𐰃: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰕: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏:
| BOD: KLMDI: IDA: TŞDA: KLmsi: qUBRNP: yti: yüZ: BOVI: ki: ülgi: TLG: rti: bir: ülgi: YDG: rti: yti: yüZ: kisig:
| BOD: KaLMaDI: IDA: TaŞDA: KaLMıŞI: KUBRaNıP: YiTİ: YÜZ: BOLDI: EKİ: ÜLüGİ: ATLIG: eRTİ: BİR: ÜLüGİ: YaDaG: eRTİ: YETİ: YÜZ: KİSİG:
| boy kalmadı. Uzakta, dışda kalmışı toparlanıp yediyüz [kişi] oldu. İki bölüğü atlı idi, bir bölüğü yaya idi. Yediyüz kişiyi
|- 
| 1-B5
| ty1-1-b-7-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰆𐰑𐰕𐰍𐰢𐰀: 𐰆𐰞𐰍𐰃: 𐱁𐰑𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰍𐰞: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰾𐰃𐰋𐰤𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰆𐰶𐰃𐰽𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰓𐰢: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐱃𐰆𐰺𐰸𐰉𐰆𐰸𐰞𐰃: 𐰾𐰢𐰕𐰉𐰆𐰸𐰞𐰃: 𐰃𐰺𐰴𐰑𐰀:
| UDZGMA: ULGI: ŞDrti: YGL: tidi: YGmsibnrtm: bilge: TOFqq: KGNMUQISYin: tdm: SKJM: TORqBUqLI: sMZBUqLI: IRKDA:
| UDuZuGMA: ULuGI: ŞaD eRTİ: YaGıL: TİDİ: YaGMıŞI BeN eRTiM: BİLGE: TUNYUKUK: KAGAN MU KISaYIN: TİDiM: SaKıNDıM: TORUK BUKULI: SeMiZ BUKULI: IRAKDA:
| yöneten ulu şad idi. Yağıl (katıl) dedi, yağmışı (katılanı) ben idim: Bilge Tonyukuk[...] Kağan mı kılayım dedim. Sakındım. Sıska boğa, semiz boğa arkaya
|- 
| 1-B6
| ty1-1-b-7-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰠𐰾𐰼: 𐰾𐰢𐰕𐰉𐰆𐰸𐰀: 𐱃𐰆𐰺𐰸: 𐰉𐰆𐰸𐰀: 𐱅𐰘𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰨𐰀: 𐰾𐰴𐰦𐰢: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏: 𐰋𐰼𐱅𐰝: 𐰇𐰲𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰝: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰃𐰽𐰑𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰉𐰆𐰖𐰞𐰀: 𐰉𐰍𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣:
| bilsr: sMZBoqA: TuRq: BoqA: tyn: bilmZrms: tyn: Ce: sKJM: JA: kisre: tHri: bilg: brtx: üçn: öZm: x: KGN: KISDM: bilge: TUFqq: BOYLA: BGA: TRKN:
| BİLSeR: SeMiZ BUKA: TORUK: BUKA: TiYiN: BİLMeZ eRMiŞ: TiYiN: aNÇA: SaKıNDıM: aNDA: KİSRE: TEŇRİ: BİLİG: BiRTÜK: ÜÇüN: ÖZüM: ÖK: KAGAN: KISDıM: BİLGE: TUNYUKUK: BOYLA: BAGA: TARKAN:
| tekme atsalar, semiz boğa mı, sıska boğa mı attı diye bilinmez imiş deyip anca sakındım. [O] andan sonra Tanrı bilgi verdiği için, özüm, kendim kağan kıldım. Bilge Tonyukuk, Boyla Bağa Tarkan
|- 
| 1-B7
| ty1-1-b-7-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰖𐰣: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍: 𐰇𐰭𐰼𐰃: 𐰴𐰃𐱃𐰪𐰍: 𐰖𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰆𐰍𐰕𐰍: 𐰇𐰚𐰾: 𐰝: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰠𐰏𐰾𐰃: 𐰲𐰉𐰾𐰃: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰼𐱅𐰢: 𐰲𐰆𐰍𐰖: 𐰴𐰆𐰕𐰃𐰤: 𐰴𐰺𐰀: 𐰴𐰆𐰢𐰍: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕:
| birle: iltrs: KGN: BOLYN: brye: TBGÇG: üHri: KITFG: YIRYA: OGZG: öks: x: ölrti: blgsi: ÇBsİ: bn: x: rtm: ÇOGY: KUZin: KRA: KUMG: OLRUR: rtMZ:
| BİRLE: İLTeRiŞ: KAGAN: BOLaYıN: BiRiYE: TaBGaÇıG: ÖŇRİ: KITaYNıG: YIRıYA: OGuZuG: ÖKüŞ: ÖK: ÖLüRTİ: BiLGeSİ: ÇaBıŞI: BeN: ÖK: eRTiM: ÇOGaY: KUZIN: KaRA: KUMuG: OLuRUR: eRTiMiZ:
| ile İlteriş kağan olunca Güney'de Çin'i, Doğu'da Kıtay'ı, Kuzey'de Oğuz'u pek çok öldürdü. Bilgesi, çavuşu ben kendim idim. Çoğay'ın Kuzeyi'nde Kara Kumuğ'da oturur idik.
|}

=== Güney Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 1. taş, 2. yüz (güney) 10 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 1-G1
| ty1-2-g-10-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰘𐰚: 𐰘𐰃𐰘𐰇: 𐱃𐰉𐰽𐰍𐰣: 𐰘𐰘𐰇: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰍𐰕𐰃: 𐱃𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐱅𐰏𐰼𐰀: 𐰆𐰲𐰸: 𐱅𐰏: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰕: 𐰸𐰏: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰺: 𐰼𐰃𐰚𐰠𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰑𐰦𐰣: 𐰚𐰇𐰼𐰏: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| kyk: yiyü: TBSGN: yyü: OLRUR: rtMZ: BODN: BOGZI: Tq: rti: YGMZ: tgre: oçq: tg: rti: biZ: qg: rtMZ: Ca: OLRR: rikli: OGZDJN: kürg: klti:
| KiYiK: YİYÜ: TaBıŞGaN: YiYÜ: OLuRUR: eRTiMiZ: BODuN: BOGuZI: ToK: eRTİ: YaGıMıZ: TeGRE: OÇUK: TeG: eRTİ: BİZ: iSiG: eRTiMiZ: aNÇA: OLuRuR: eRiKLİ: OGuZDıNDıN: KÖRüG: KeLTİ:
| Geyik yiyip, tavşan yiyip oturur idik. boyların boğazı tok idi. Yağımız çevrede ocak gibi idi, biz ateş idik. anca otururduk. Güclü Oğuzdan gözcü geldi.
|- 
| 1-G2
| ty1-2-g-10-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰇𐰼𐰏: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰍: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰕𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰣𐰃: 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰏: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰴𐰃𐱃𐰪𐰍𐰺𐰆: 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀: 𐰾𐰢𐰏: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰽𐰉: 𐰨𐰀: 𐰕𐰴𐰪𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣:
| kürg: SBI: JG: TUKZ: OGZ: BODN: üZE: KGN: OLRTI: tir: TBGÇGRU: qONI: sHüng: IDms: KITFGRU: TOHRA: smg: IDms: SB: Ce: ZKFA: türk: BODN:
| KÖRüG: SabI: aNTaG: TOKuZ: OGuZ: BODuN: ÜZE: KAGAN: OLuRTI: TİR: TaBGaÇGaRU: KONI: SeÑÜNüG: IDMıŞ: KITaYNGaRU: TOÑRA: eSiMiG: IDMıŞ: SaB: aNÇA: aZKıYNA: TÜRK: BODuN:
| gözcünün sözü şöyle: &quot;Dokuz Oğuz boyları üzerine kağan oturdu.&quot; der. Çin yönüne Kum Paşa'yı göndermiş. Kıtay yönüne Tongra Esim'i göndermiş. Söz böyle: &quot;Azıcık Türk boyları
|- 
| 1-G3
| ty1-2-g-10-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰖𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰴𐰃: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰾𐰼: 𐰾𐰃𐰤𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍: 𐰇𐰠𐰇𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰍: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰍:
| YORIYR: rMs: KGNI: LP: rMs: YGUÇIsI: bİlgE: rMs: OL: Kİ: kisi: BR: rsr: sini: TBGÇG: ÖlÜrtÇİ: tir: Mn: ÖHrE: QITFG: ÖlrtÇİ: tir: Mn: bini: OGZG:
| YORIYoR: eRMiŞ: KAGANI: aLP: eRMiŞ: aYGUÇISI: BİLGE: eRMiŞ: OL: KI: KİSİ: BaR: eRSeR: SİNİ: TaBGaÇıG: ÖLÜRTeÇİ: TİR: MeN: ÖŇRE: KITaYNıG: ÖLüRTeÇİ: TİR: MeN: BİNİ: OGuZuG:
| yürüyor imiş. Kağanı alp imiş. Danışmanı bilge imiş. O iki kişi var ise seni [de], Çin'i [de] öldürecek der[im] ben. Doğu'da Kıtay'ı öldürecek der[im] ben. Beni, Oğuz'u
|- 
| 1-G4
| ty1-2-g-10-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃𐰚: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰋𐰼𐰓𐰤: 𐰘𐰤: 𐱅𐰏: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐰇𐰭𐰓𐰤: 𐰘𐰤: 𐱅𐰏: 𐰋𐰤: 𐰘𐰃𐰺𐰑𐰦𐰖𐰣: 𐱅𐰏𐰘𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐰆𐰽𐰺: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐰢:
| ölrtçik: tir: mn: TBGÇ: brdn: yn: tg: QITF: öHdn: yn: tg: bn: yİRDJYN: tgyin: türk: sir: BODN: yrİntE: İdİ: YORMZUN: USR: İdİ: Yq: QISLM:
| ÖLüRTeÇİK: TİR: MEN: TaBGaÇ: BiRiDiN: YaN: TEG: KITaYN: ÖŇDiN: YaN: TEG: BEN: YIRıDıNTıYaN: TeGeYİN: TÜRK: SİR: BODuN: YiRİNTE: İDİ: YORuMaZUN: USaR: İDİ: YOK: KISaLıM:
| öldürecek der[im] ben. Çin Güney'den yana değsin (saldırsın), Kıtay Doğu'dan yana değsin, ben Kuzey'den yana değeyim. Türk Sir boyları yerinde dursun. (Onun) ilerlemesi dahi dursun, [Türkü] yok kılalım
|- 
| 1-G5
| ty1-2-g-10-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰆𐰞: 𐰾𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰾𐰃𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃: 𐰦𐰀: 𐰇𐱅𐰼𐰇: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐰨𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰆𐰍𐰕: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐰉𐰆: 𐰲𐰚𐰇: 𐰴𐰉𐰽𐰺:
| tir: mn: OL: sBG: sdP: tün: UDsIKM: klMdİ: kÜntZ: OLRSKM: klMdİ: JA: ÖtrÜ: KGNMA: ÖtntM: CA: ÖtntM: TBGÇ: OGZ: QITF: BU: ÇkÜ: KBSR:
| TİR: MEN: OL: SaBıG: eŞiDiP: TÜN: UDıSIKıM: KeLMeDİ: KÜNTüZ: OLuRSıKıM: KeLMeDİ: aNDA: ÖTRÜ: KaGaNıMA: ÖTüNTüM: aNÇA: ÖTüNTüM: TaBGaÇ: OGuZ: KITaYN: BU: ÇKÜ: KaBıSaR:
| der[im] ben.&quot;. O sözü işitip gece uyuyasım gelmedi, gündüz oturasım gelmedi. Ondan ötürü kağanıma açıldım. Anca [böyle] söyledim: &quot;Çin, Oğuz, Kıtay, bu üçü birleşirse
|- 
| 1-G6
| ty1-2-g-10-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰡𐰲𐰃: 𐰋𐰕: 𐰇𐰕: 𐰃𐰲𐰃: 𐱃𐰽𐰣: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐱁: 𐱅𐰏: 𐰋𐰃𐰕: 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰼𐰚𐰠𐰏: 𐱅𐰆𐰯𐰞𐰍𐰞𐰃: 𐰆𐰲𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰨𐰏𐰀: 𐰼𐰚𐰠𐰏: 𐰇𐰕𐰏𐰠𐰃: 𐰆𐰲𐰕: 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰴𐰞𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰾𐰺: 𐱃𐰆𐰯𐰞𐰍𐰆𐰞𐰸: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰨𐰏𐰀:
| KvÇI: bZ: ÖZ: İÇİ: TSN: TUTMŞ: tg: bİZ: YUYKA: rklg: tUPLGLI: uçz: rms: yCge: rklg: özgli: UÇZ: YUYKA: KLN: BOLsR: TUPLGULq: LP: rms: yCge:
| KaLTaÇI: BiZ: ÖZ: İÇİ: TaSıN: TUTMıŞ: TEG: BİZ: YUYKA: eRKLiG: TUPuLGaLI: UÇZ: eRMiŞ: YiNÇGE: eRKLiG: ÖZGüLİ: UÇZ: YUYKA: KALIN: BOLSaR: TUPuLGULUK: aLP: eRMiŞ: YiNÇGE:
| biz [kala] kalacağız. Öz içi dışından tutulmuş gibi[yiz] biz. Yufka gücündekini delmek ucuz (kolay) imiş. İnce gücündekini kırmak ucuz. Yufka kalın olsa delinmesi çetin imiş. İnce
|- 
| 1-G7
| ty1-2-g-10-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰽𐰺: 𐰇𐰕𐰏𐰠𐰝: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰑𐰀: 𐰉𐰺𐰖𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀: 𐰴𐰆𐰺𐰖𐰀: 𐰴𐰆𐰺𐰑𐰦𐰀: 𐰖𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰆𐰍𐰕𐰑𐰀: 𐰚𐰃: 𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰭: 𐰾𐰇𐰢𐰕: 𐰚𐰠𐱅𐰲𐰢𐰕: 𐰉𐰺: 𐰢𐰆: 𐰤𐰀: 𐰨𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢:
| YOGN: BOLSR: üzglx: LP: rms: öHre: QITFDA: BRYE: TBGÇDA: KURYA: KURDJA: YIRYA: OGZDA: ki: ÜÇ: biH: sÜMZ: kltÇMZ: BR: MU: nE: Ca: ütntm:
| YOGUN: BOLSAR: ÜZGÜLÜK: ALP: ERMİŞ: ÖŇRE: KITANYDA: BİRİYE: TABGAÇDA: KURIYA: KURıDıNTA: YIRıYA: OGZDA: EKİ: ÜÇ: BİŇ: SÜMZ: KeLTeÇiMiZ: BaR: MU: NE: aNÇA: ÖTüNTüM:
| yoğun olsa kırmak çetin imiş. Doğu'da Kıyayn'dan, Güney'de Çin'den, Batı'da Batılı'lardan, Kuzey'de Oğuz'dan iki üç bin erimiz gelecek var mı ne? Böyle söyledim [kağana].
|- 
| 1-G8
| ty1-2-g-10-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰋𐰢: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰝: 𐰇𐱅𐰨𐰢𐰤: 𐰾𐰓𐰇: 𐰋𐰼𐱅𐰃: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰭𐰲𐰀: 𐰆𐰑𐰕: 𐱅𐰓𐰃: 𐰚𐰇𐰚: 𐰇𐰭𐰏: 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰆: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰃𐰽𐰍𐰀𐰺𐰆: 𐰆𐰑𐰕𐱅𐰢: 𐰃𐰤𐰏: 𐰚𐰝𐰠𐰚𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰞𐰑𐰀: 𐰆𐰍𐰕: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| KGNM: bm: ÖZM: bilge: TOFqq: ütntx: ötCmn: sdü: brti: köHlHçe: UDZ: tdi: kök: ÖHg: YOGRU: ötkn: yISGARU: UDZtM: İng: kxlkn: TOGLDA: OGZ: klti:
| KaGaNıM: BM: ÖZM: BİLGE: TUNYUKUK: ÖTüNTÜK: ÖTüNÇüMüN: iSiDÜ: BERTİ: KÖÑLüÑÇE: UDZ: TiDİ: KÖK: ÖŇG: YOGuRU: ÖTüKeN: YIŞGARU: UDuZTıM: İNiG: KÖKLüKüN: TOGuLDA: OGuZ: KeLTİ:
| Kağanım, ben özüm Bilge Tonyukuk konuştuk. [Kağan] söylediğimi işiti verdi. Gönlünce [orduyu] yönel[t] dedi. Kök Öng'ü aşıp Ötüken Ormanı'na yöneldim. İnig Köklük'ün Toğul'da Oğuz geldi.
|- 
| 1-G9
| ty1-2-g-10-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰭: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰕: 𐰚𐰃: 𐰋𐰃𐰭: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰃: 𐰖𐰪𐰑𐰢𐰕: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰇𐰾𐰓𐰃: 𐰖𐰪𐰑𐰸: 𐰖𐰆𐰡𐰀: 𐰘𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰝𐰝: 𐰦𐰀: 𐰇𐱅𐰼𐰇: 𐰆𐰍𐰕: 𐰸𐰯𐰤: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| süsi: ÜÇ: biH: rms: biz: ki: biH: rtmz: süHsdmz: tHri: YRLKDI: YFDMZ: ögzke: tüsdi: YFDq: YOVA: yme: ölti: xx: JA: ötrü: OGZ: qpn: klti:
| SÜSİ: ÜÇ: BİŇ: eRMiŞ: BİZ: EKİ: BİŇ: eRTiMiZ: SÜÑüŞDüMüZ: TEŇRİ: YaRLıKaDI: YaYıNDıMıZ: ÖGüZKE: TÜSDİ: YaYıNDUK: YOLTA: YiME: ÖLTİ: KÖK: aNDA: ÖTRÜ: OGuZ: KOPıN: KeLTİ:
| Eri üç bin imiş. Biz iki bin erdik. Süngüşdük. Tanrı öyle istedi dağıttık. Irmağa düştü. Dağıttıklarımız yolda yine öldü hep. Ondan ötürü Oğuz'un tümü geldi [bize katıldı].
|- 
| 1-G10
| ty1-2-g-10-10
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰝: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰼𐰚𐰀: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰼𐰏: 𐰸𐰆𐰣𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰾𐰓𐰯: 𐰋𐰼𐰘𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰸𐰆𐰺𐰖𐰴𐰃: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰴𐰃: 𐰇𐰭𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| klürtm: x: türk: BODNG: ötkn: yrke: bn: özm: bilge: TOFqq: ötkn: yrg: qONMs: tyn: sdp: bryki: BODN: qURYKI: yIRYKI: öHrki: BODN: klti:
| [...]: ÖK: TÜRK: BODuNuG: ÖTüKeN: YiRKE: BEN: ÖZüM: BİLGE: TUNYUKUK: ÖTüKeN: YiRiG: KONMıŞ: TiYiN: eŞiDiP: BiRiYeKİ: BODuN: KURıYaKI: YIRıYaKI: ÖŇReKİ: BODuN: KeLTİ:
| Getirdim bütün Türk boylarını'nı Ötüken Yeri'ne[...] Ben özüm Bilge Tonyukuk Ötüken Yer'e konmuş diye işitip Güney'deki boyları, Batı'daki, Kuzey'deki, Doğu'daki boyları geldi [bize katıldı].
|}

=== Doğu Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 1. taş, 3. yüz (doğu) 7 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 1-D1
| ty1-3-d-7-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰃: 𐰉𐰃𐰭: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰋𐰃𐰕: 𐰚𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰍𐰞𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰍𐰞𐰃: 𐰽𐰦𐰆𐰭: 𐰉𐰞𐰶𐰀: 𐱃𐰞𐰆𐰖: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰢𐰾: 𐰘𐰆𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐰯: 𐰾𐰇: 𐰠𐱅𐰓𐰢:
| ki: BiH: rtmz: biz: ki: sÜ: BOVI: türk: BODN: OLRGLI: türk: KGN: OLRGLI: SJUH: BLQA: TLUY: ögzke: tgms: yOK: rms: KGNMA: ötnp: sÜ: ltdm:
| iKİ: BİÑ: eRTiMiZ: BİZ: iKİ: SÜ: BOLDI: TÜRK: BODuN: OLuRGaLI: TÜRK: KaGaN: OLuRGalI: ŞaNTUÑ: BaLIKA: TaLUY: ÖGüZKE: TeGMiŞ: YOK: eRMiŞ: KaGaNıMA: ÖTüNüP: SÜ: iLeTDiM:
| [biz] İki bin erdik. İki ordumuz oldu. Türk boyları kılınalı, Türk Kağanı oturalı Şantung kentine, Taluy ırmağına ulaşmışlığı yok imiş. Kağanıma söyleyip er ettim (saldım).
|- 
| 1-D2
| ty1-3-d-7-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰽𐰦𐰆𐰭: 𐰉𐰞𐰶𐰀: 𐱃𐰞𐰆𐰖: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰇𐰲: 𐰆𐱃𐰕: 𐰉𐰞𐰶: 𐰾𐰃𐰑𐰃: 𐰆𐰾𐰃𐰣: 𐰉𐰆𐰦𐱃𐰆: 𐰘𐰆𐰺𐱃𐰑𐰀: 𐰖𐱃𐰆: 𐰴𐰞𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃:
| SJUH: BLQA: TLUY: ögzke: tgürtm: ÜÇ: OTZ: BLQ: sIDI: UsIN: BUJTU: yURTDA: YTU: KLUR: rti: TBGÇ: KGN: YGMZ: rti: ON: q: KGNI: YGMZ: rti:
| ŞaNTUÑ: BaLıKA: TaLUY: ÖGüZKE: TeGüRTiM: ÜÇ: OTuZ: BaLıK: SIDI: USıN: BUNTaTU: YURTDA: YaTU: KaLUR: eRTİ: TaBGaÇ: KaGaN: YaGıMıZ: eRTİ: ON: OK: KaGaNI: YaGıMıZ: eRTİ:
| Şantung kentine, Taluy ırmağına değdirdim. Yirmi üç kenti kırdı. Usu yıprandı. Otağda (çadırda) yatıp kalır idi. Çin kağanı yağımız idi. On Ok kağanı yağımız idi.
|- 
| 1-D3
| ty1-3-d-7-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰺𐱃𐰸: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰚𐰇𐰲𐰠𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰖𐰍𐰕𐰢: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰆𐰞: 𐰇𐰲: 𐰴𐰍𐰣: 𐰇𐰏𐰠𐰾𐰯: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽: 𐰇𐰕𐰀: 𐰴𐰉𐰾𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰨𐰀: 𐰇𐰏𐰠𐰾𐰢𐰾: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰭𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾𐰼: 𐰴𐰲: 𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼: 𐰆𐰞: 𐰋𐰕𐰤𐰃:
| RTq: QIRKZ: küçlg: KGN: YGZM: BOVI: OL: ÜÇ: KGN: öglsp: LTUN: YIS: üze: KBsLM: tms: CA: öglsms: öHre: türk: KGNGRU: süllm: tms: HRU: sülmsr: KÇ: nH: rsr: OL: bzni:
| aRTUK: KIRKıZ: KÜÇLüG: KaGaN: YaGıZıM: BOLDI: OL: ÜÇ: KaGaN: ÖGLeŞiP: ALTUN: YIŞ: ÜZE: KaBıŞaLıM: TiMiŞ: aNÇA: ÖGLeŞMiŞ: ÖÑRE: TÜRK: KaGaNGaRU: SÜLeLiM: TiMiŞ: aÑaRU: SÜLeMeSeR: KaÇa:NeÑ: eRSeR: OL: BiZNİ:
| Dahası Kırkız'ın güçlü kağanı yağımız oldu. O üç kağan sözleşip &quot;Altun ormanı üzerinde kapışalım&quot; demiş. Anca [öyle] anlaşıp. &quot;Doğu'da Türk Kağanı'na süleyelim&quot; demiş. &quot;Ona [doğru] sülemez [isek] nice ne eder o bizi[...]
|- 
| 1-D4
| ty1-3-d-7-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰲𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰝𐰰: 𐰇𐰲𐰏𐰇𐰤: 𐰴𐰉𐰽𐰯: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰋𐰤𐰭: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰦𐰀: 𐰼𐰇𐰼: 𐱅𐰢𐰾:
| KGNI: LP: rms: YGUÇIsI: bilge: rms: KÇnH: rsr: ölrtçi: xX: üçgün: KBSP: süllm: dI: Yq: QISLM: tms: türgs: KGN: CA: tms: bnH: BODNM: JA: rür: tMs:
| KaGaNI: aLP: eRMiŞ: aYGUÇISI: BİLGE: eRMiŞ: KaÇaNeÑ: eRSeR: ÖLüRTeÇİ: KÖK: ÜÇüGÜN: KaBıŞıP: SÜLeLiM: eDİ: YOK: KISaLıM: TiMiŞ: TÜRGiŞ: KaGaN: aNÇA: TiMiŞ: BeNiÑ: BODuNuM: aNDA: eRÜR: TiMiŞ:
| Kağanı alp imiş. Danışmanı bilge imiş. Nice ne edip öldürecek hep?. Üçümüz birleşip süleyelim. Onu yok kılalım.&quot; demiş. Türgiş Kağanı anca (öyle) demiş. &quot;Benim boylarım oraya erişir.&quot; demiş.
|- 
| 1-D5
| ty1-3-d-7-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰨: 𐰆𐰞: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰍𐰕𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰨: 𐰆𐰞: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰃𐰣: 𐰾𐰓𐰯: 𐱅𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐰆𐰑𐰾𐰶𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰾𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰦𐰀: 𐰽𐰴𐰦𐰢𐰀:
| türk: BODN: yme: BULGC: OL: tms: OGZI: yme: TRKC: OL: tms: OL: SBIN: sdp: tün: yme: UDsQM: klmz: rti: OLRsKM: klmz: rti: JA: SKJMA:
| TÜRK: BODuN: YiME: BuLGaNÇ: OL: TiMiŞ: OGuZI: YiME: TaRKıNÇ: OL: TiMiŞ: OL: SaBIN: eŞiDiP: TÜN: YiME: UDSIKıM: KeLMeZ: eRTİ: OLuRSıKıM: KeLMeZ: eRTİ: aNDA: SaKıNDıMA:
| Türk boyları yine bulanık. demiş. &quot;Oğuz'u yine sıkıntıda.&quot; o demiş. O sözü işitince gece yine uyuyasım gelmez idi. Gün[düz] yine oturasım gelmez idi. [o] anda düşündüm.
|- 
| 1-D6
| ty1-3-d-7-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰠𐰚: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰴𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐰘𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰓𐰢: 𐰝𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐱃𐰆𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰾𐰓𐰯: 𐰉𐰆: 𐰖𐰆𐰞𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰽𐰺: 𐰖𐰺𐰢𐰲𐰃: 𐱅𐰓𐰢: [...]: 𐰘𐰼𐰲𐰃: 𐱅𐰠𐰓𐰢: 𐰲𐰇𐰠𐰏: 𐰃𐰕: 𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰢:
| lk: QIRKZKA: süllm: yg: rms: tdm: xögmn: YOLI: bir: rms: TUMs: tyn: sdp: BU: YOLN: YORSR: YRMÇI: tdm: [...]: yrçi: tldm: çölg: iz: ri: BULTM:
| iLK: KIRKıZKA: SÜLeLiM: YiG: eRMiŞ: TiDiM: KÖGMeN: YOLI: BİR: eRMiŞ: TUMıŞ: TiYiN: eŞiDiP: BU: YOLuN: YORISaR: YaRaMaÇI: TiDiM: [...]: YiRÇİ: TiLeDiM: ÇÖLüG: İZ: eRİ: BULTuM:
| İlk Kırgız'a sülersek iyi olur dedim. Kögmen'in yolu bir imiş, [ama] kapalı imiş diye işitip bu yolu [at ile] yorar isek yaramıyacak dedim. [...] Yerci [kılavuz] istedim. Çölgi İz eri buldum.
|- 
| 1-D7
| ty1-3-d-7-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰕𐰢: 𐰕: 𐰘𐰃𐰼𐰢: 𐰣𐰃: 𐰋𐰠𐰢: [...]: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃: 𐰆𐰺𐰆𐰸𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰣𐰃𐰣: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰭𐰺: 𐰖𐱃𐰯: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃𐰞𐰍: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰆𐰞: 𐰖𐰆𐰞𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰽𐰺: 𐰆𐰨: 𐱅𐰓𐰢: 𐰽𐰺𐰦𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀:
| özm: Z: yirm: NI: blm: [...]: rms: bir: T: ORUqI: rms: NIN: BRMs: HR: YTP: bir: TLG: BRMs: tyn: OL: YOLN: YORISR: UC: tdm: SRJM: KGNMA:
| ÖZüM: aZ: YiRiM: aNI: BELiM: [...]: eRMiŞ: BİR: aT: ORUKI: eRMiŞ: aNIN: BaRMıŞ: AÑAR: aYTıP: BİR: aTLıG: BaRMıŞ: TiYiN: OL: YOLuN: YORISaR: UNÇ: TiDiM: SaKıNDıM: KaGaNıMA:
| Özüm az yerim, onu beslerim [...] imiş. Bir at yolu imiş. Onun [ile] varmış [gitmiş]. Ona söyleyip bir atlı varmış diye o yolu yorsak iyi olur dedim. Düşündüm. Kağanıma
|}

=== Kuzey Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 1. taş, 4. yüz (kuzey) 11 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 1-K1
| ty1-4-k-11-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐱃: 𐰞𐱃: 𐱅𐰓𐰢: 𐰴𐱅𐰼𐰢𐰠: 𐰚𐰲𐰀: 𐰆𐰍𐰺𐰴𐰞𐱃𐰑𐰢: 𐱃: 𐰇𐰕𐰀: 𐰋𐰤𐱅𐰼𐰀: 𐰴𐰺𐰍: 𐰾𐰝𐰓𐰢: 𐰖𐰸𐰺𐰆: 𐱃: 𐰘𐱅𐰀: 𐰖𐰑𐰍𐰣: [...]: 𐰃𐰍𐰲: 𐱃𐰆𐱃𐰣𐰆: 𐰍𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰇𐰭𐰼𐰀𐰚𐰃: 𐰼:
| ötntm: sü: YORTDM: T: LT: tdm: Ktrml: kçe: OGRKLTDM: T: üze: bntre: KRG: sxdm: YqRU: T: yte: YDGN: [...]: IGÇ: TUTNU: GTURTM: öHreki: r:
| ÖTüNTüM: SÜ: YORıTDıM: aT: aLT: TiDiM: aKTeRMiL: KeÇE: OGuRKaLaTDıM: aT: ÜZE: BiNTiRE: KaRıG: SÖKDüM: YUKaRU: aT: YeTE: YaDaGıN: [...]: IGaÇ: TUTuNU: aGTURTuM: ÖÑREKİ: eR:
| söyledim. Ordu yürüttüm. &quot;Attan in&quot; dedim. Ak Termil'i geçip yorgalattım. At üzerine bindirip karı söktüm (geçtim). Yukarıya at yedekleyip yaya[...] ağaç(lara) tutunup çıkarttım. Öndeki er
|- 
| 1-K2
| ty1-4-k-11-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰲𐰀[...]: [...]𐰾𐰉𐰺𐱈: 𐰽𐰑𐰢𐰕: 𐰖𐰆𐰉𐰞𐰆: 𐰃𐰤𐱅𐰢𐰕: 𐰆𐰣: 𐱅𐰇𐰤𐰚𐰀: 𐰖𐰦𐰴𐰃: 𐱃𐰆𐰍: 𐰉𐰃𐰺𐰇: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰘𐰼𐰲𐰃: 𐰘𐰼: 𐰖𐰭𐰞𐰯: 𐰉𐰆𐰍𐰕𐰞𐰦𐰃: 𐰉𐰆𐰭𐰑𐰯: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐰠𐰇: 𐰝𐰼: 𐱅𐰢𐰾:
| YOGRÇA[...]: [...]sBRW: SDMZ: YUBLU: intmz: ON: tünke: YJKI: TUG: BİRÜ: BRDMZ: yrçi: yr: YHLP: BOGZLJI: BUHDP: KGN: ylü: xr: tms:
| YOGuRuÇA[...]: .ıŞBaRaRTI: aŞDıMıZ: YOBuLU: İNTiMiZ: ON: TÜNKE: YaNTaKI: TUG: BİRÜ: BaRDıMıZ: YiRÇİ: YiR: YaÑıLıP: BOGuZLaNDI: BUÑaDıP: KaGaN: YeLÜ: KÖR: TiMiŞ:
| geçince [...] Ibrık (ırmağı)'ı aştık. Yobul (dağı)'u indik. On gecede yanındaki Tuğ'un berisine vardık. Kılavuz yeri yanılıp boğazlandı. Bunalan Kağan &quot;koşturu verin&quot; demiş,
|- 
| 1-K3
| ty1-4-k-11-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰣𐰃: 𐰽𐰆𐰉𐰍: 𐰉𐰺𐰞𐰢: 𐰆𐰞: 𐰽𐰆𐰉: 𐰸𐰆𐰑𐰃: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰽𐰣𐰍𐰞𐰃: 𐱅𐰇𐰾𐰇𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐱃𐰍: 𐰃𐰴𐰀: 𐰉𐰖𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰝𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐰘𐰠𐰇: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰍: 𐰆𐰴𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢𐰕:
| NI: SUBG: BRLM: OL: SUB: qODI: BRDMZ: SNGLİ: tüsürtmz: TG: IKA: BYUR: rtmz: xün: yme: tün: yme: ylü: BRDMZ: QIRKZG: UKA: BSDMZ:
| aNI: SUBıG: BaRaLıM: OL: SUB: KODI: BaRTıMıZ: aŞaNGaLI: TÜŞÜRTüMüZ: aTıG: IKA: BaYUR: eRTiMiZ: KÜN: YiME: TÜN: YiME: YeLÜ: BaRDıMıZ: KIRKıZıG: UKA: BaSDıMıZ:
| Anı suyuna varalım[...] O suyun yanına vardık. Aş yemeğe attan indirdik. At[lar]ı iyice dinlendirdik. Gündüz de gece de [at] koşup vardık. Kırgız'ı uykuda bastık.
|- 
| 1-K4
| ty1-4-k-11-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰾𐰇𐰭𐰏𐰤: 𐰲𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰣𐰃: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐱅𐰼𐰠𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐰽𐰨𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰨𐰚𐰓𐰃: 𐰘𐰝𐰤𐱅𐰃: 𐰖𐰦𐰢𐰕: 𐰝𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰋𐰼𐰇: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕:
| süHgn: ÇDMZ: KNI: süsi: trlms: süHsdmz: SCDMZ: KNIn: ölrtmz: KGNKA: QIRKZ: BODNI: Ckdi: yxnti: YJMZ: xögmn: YISG: brü: kltmz:
| SÜÑüGüN: aÇDıMıZ: KaNI: SÜSİ: TeRiLMiŞ: SÜÑüŞDüMüZ: SaNÇDıMıZ: KaNIN: ÖLüRTüMüZ: KaGaNKA: KIRKıZ: BODuNI: iÇiKDİ: YÜKüNTİ: YaNTıMıZ: KÖGMeN: YIŞıG: BeRÜ: KeLTiMiZ:
| Süngüyle açtık. Ka(ğa)nı, ordusu dirilmiş. Süngüşdük, sançtık. Kağanını öldürdük. Kağan'a Kırgız boyları tutsak oldu, baş eğdi. Geri döndük. Kögmen ormanına beri geldik.
|- 
| 1-K5
| ty1-4-k-11-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰑𐰀: 𐰖𐰦𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰝𐰇𐰼𐰏: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰏: 𐰇𐰭𐰓𐰤: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇: 𐰘𐰆𐰺𐰃𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰺𐰢𐰾𐰺: 𐰋𐰃𐰕𐰤𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰲𐰤: 𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼:
| QIRKZDA: YJMZ: türgs: KGJA: xörg: klti: SBI: Jg: öHdn: KGNGRU: sü: yORILM: tms: YORMsR: bizni: KGNI: LP: rms: YGUÇIsI: bilge: rms: KÇn: nH: rsr:
| KIRKıZDA: YaNDıMıZ: TÜRGiŞ: KaGaNDA: KÖRüG: KeLTİ: SaBI: aNTeG: ÖÑDiN: KaGaNGaRU: SÜ: YORILıM: TiMiŞ: YORıMaSaR: BİZNİ: KaGaNI: aLP: eRMiŞ: aYGUÇISI: BİLGE: eRMiŞ: KaÇaN: NeÑ: eRSeR:
| Kırkız'dan döndük. Türgiş kağanından gözcü geldi. Sözü şöyle: &quot;Doğu'dan kağana doğru süleyelim demiş. Ordu yürütmezsek o bizi, kağanı alp imiş, danışmanı bilge imiş, ne zaman, nerede olsa
|- 
| 1-K6
| ty1-4-k-11-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰕𐰤𐰃: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰚𐰝: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰃𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐱃𐰽𐰶𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰉𐰆𐰣𐰑𐰃: 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰕: 𐱃𐰽𐰶𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰋𐰤: 𐰋: 𐰏𐰼𐰇: 𐱅𐰇𐰾𐰘𐰤: 𐱅𐰃𐰓𐰃:
| bizni: ölrtçi: kx: tms: türgis: KGNI: TSQMs: tidi: ON: q: BONDI: KLIsZ: TSQMs: tir: TBGÇ: süsi: BR: rms: OL: SBG: sdp: KGNM: bn: b: grü: tüsyn: tidi:
| BİZNİ: ÖLüRTeÇİ: KÖK: TiMiŞ: TÜRGİŞ: KaGaNI: TAŞIKMıŞ: TİDİ: ON: OK: BONuDI: KaLISıZ: TaŞIKMıŞ: TİR: TaBGaÇ: SÜSİ: BaR: eRMiŞ: OL: SaBıG: eŞiDiP: KaGaNıM: BeN: eB: GeRÜ: TÜŞeYiN: TİDİ:
| bizi kesin öldürür demiş. Türgiş kağanı [yola] çıkmış&quot; dedi. &quot;On Ok boyları eksiksiz [yola] çıkmış&quot; der. Çin ordusu [da] var imiş. O sözü işitip kağanım: &quot;Ben eve geri döneyim&quot; dedi.
|- 
| 1-K7
| ty1-4-k-11-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰸: 𐰉𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰣𐰃: 𐰖𐰆𐰍𐰞𐱃𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰺𐰭: 𐱅𐰓𐰃: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰑𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰭: 𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰽𐰃: 𐰃𐰤𐰠: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐰾: 𐰽𐰑: 𐰉𐰺𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰓𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸𐰀: 𐰉𐰭𐰀: 𐰖𐰑𐰃:
| KTUN: Yq: BLMs: rti: NI: YOGLTYIn: tdi: sü: BRH: tdi: LTUN: YISDA: OLRH: tdi: sü: BSI: inl: KGN: TRDUs: SD: BRZUn: tdi: bilge: TOFqqA: BHA: YDI:
| KATuN: YOK: BoLMıŞ: eRTİ: aNI: YOGLaTaYIN: TiDİ: SÜ: BaRıÑ: TiDİ: aLTUN: YIŞDA: OLuRuÑ: TiDİ: SÜ: BaŞI: İNeL: KaGaN: TaRDUŞ: ŞaD: BaRZUN: TiDİ: BİLGE: TONYUKUKA: BaÑA: aYDI:
| Katun yok olmuş (ölmüş) idi. &quot;Onu yoğlatayım&quot; dedi. Sü[leyip] varın dedi. &quot;Altun ormanında oturun&quot; dedi. &quot;Sü (ordu) başı İnel Kağan, Tarduş Şad varsın&quot; dedi. Bilge Tonyukuk'a, bana söyledi.
|- 
| 1-K8
| ty1-4-k-11-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆: 𐰾𐰇𐰏: 𐰠𐱅: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰶𐰃𐰖𐰤𐰍: 𐰝𐰇𐰭𐰠𐰭𐰲𐰀: 𐰖: 𐰋𐰤: 𐰾𐰭𐰀: 𐰤𐰀: 𐰖𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰚𐰠𐰃𐰼: 𐰼𐰾𐰼: 𐰝𐰇𐰼: 𐰇𐰚𐰠𐰇𐰼: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐰾𐰼: 𐱅𐰃𐰠𐰍: 𐰽𐰉𐰍: 𐰞𐰃: 𐰆𐰞𐰆𐰺: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰾𐰑𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢𐰕:
| BU: süg: lt: tidi: QIYnG: xöHlHçe: Y: bn: sHA: ne: YYIn: tidi: klir: rsr: xür: öklür: klmz: rsr: tılG: SBG: LI: OLUR: tidi: LTUN: YIsDA: OLRTMZ:
| BU: SÜG: iLeT: TİDİ: KIYıNıG: KÖÑLüÑÇE: aY: BeN: SaÑA: NE: aYaYIN: TİDİ: KeLİR: eRSeR: KÜR: ÖKüLÜR: KeLMeZ: eRSeR: TİLiG: SaBıG: aLI: OLUR: TİDİ: aLTUN: YIŞDA: OLuRTuMuZ:
| Bu orduyu [yön]elt dedi. &quot;Buyruğunu gönlünce söyle. Ben sana ne söyleyeyim&quot; dedi. &quot;Gelir ise yiğitçe toparlanır, gelmez ise dilini sözünü alıp otur&quot; dedi. Altun ormanında oturduk.
|- 
| 1-K9
| ty1-4-k-11-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰲: 𐰝𐰇𐰼𐰏: 𐰘𐰃𐰘𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇: 𐱃𐰽𐰶𐰑𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰕: 𐱃𐰽𐰶𐰑𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰖𐰺𐰽: 𐰖𐰕𐰃𐰑𐰀: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰠𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰃𐱃𐰢: 𐰴𐰦𐰖𐰤: 𐰽𐰉𐰍: 𐰖𐰣𐰀:
| üç: xürg: yiyi: klti: SBI: bir: KGN: sü: TSQDI: ON: q: süsi: KLIsZ: TSQDI: tir: YRS: YZIDA: tirllm: tms: OL: SBG: sdp: KGNGRU: OL: SBG: ITM: KJYn: SBG: YNA:
| ÜÇ: KÖRüG: YİYİ: KeLTİ: SaBI: BİR: KaGaN: SÜ: TaŞIKDI: ON: OK: SÜSİ: KaLISıZ: TaŞIKDI: TİR: YaRıŞ: YaZIDA: TİRiLeLiM: TiMiŞ: OL: SaBıG: eŞiDiP: KaGaNGaRU: OL: SaBıG: ITıM: KaNDaYıN: SaBıG: YaNA:
| Üç gözcü kişi geldi. Sözleri bir: &quot;Kağan ordu çıkardı. On Ok ordusu eksiksiz [yola] çıktı&quot; der. &quot;Yarış ovasında dirilelim (toplanalım)&quot; demiş. O sözü işitip Kağan'a o sözü ilettim. Kağan'dan söze karşılık
|- 
| 1-K10
| ty1-4-k-11-10
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰭: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐱅𐰢𐰾: 𐰘𐰠𐰢𐰀: 𐰴𐰺𐰍𐰆: 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃: 𐰆𐰺𐰍𐰞: 𐰉𐰽𐱃𐰢𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰋𐰇𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰭𐰺𐰆: 𐰨𐰀: 𐰖𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰯𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰨𐰼𐰀: 𐰽𐰉: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰪𐰃𐰍: 𐰆𐰞: 𐰇𐰕: 𐰆𐰞: 𐰭𐰞𐰺:
| klti: OLRH: tiyn: tms: ylme: KRGU: dgüti: URGL: BSTMA: tms: bög: KGN: BHRU: CA: YIDMs: PA: TRKNGRU: Cre: SB: IDMs: bilge: TOFqq: FIG: OL: üz: OL: HLR:
| KeLTİ: OLuRuÑ: TİYiN: TiMiŞ: YeLME: KaRGU: eDGÜTİ: URGıL: BaSıTMA: TiMiŞ: BÖG: KaGaN: BaÑaRU: aNÇA: YIDMıŞ: aPA: TaRKaNGaRU: İÇRE: SaB: IDMıŞ: BİLGE: TONYUKUK: aYNIG: OL: ÖZ: OL: aÑıLıR:
| geldi. &quot;Oturun&quot; diye demiş. &quot;Öncüyü, gözcüyü iyice ırgala. Baskın yapma&quot; demiş. Bögü (Kapağan) Kağan bana öyle söylemiş. Apa Tarkan'a gizli söz göndermiş: &quot;Bilge Tonyukuk korkar, o kendisi o yanılır.
|- 
| 1-K11
| ty1-4-k-11-11
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰞𐰢: 𐱅𐰓𐰲𐰃: 𐰆𐰣𐰀𐰢𐰭: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰖𐰆𐰞𐰾𐰕𐰤: 𐰽𐰑𐰢: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰏𐰾𐰕𐰤: 𐰚𐰲𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰤: 𐰴𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰴𐰀: 𐱃𐰭: 𐰇𐰤𐱅𐰼𐰇: 𐱅𐰏𐰓𐰢𐰕:
| sü: YORILM: tdçi: UNAMH: OL: SBG: sdp: sü: YORTDM: LTUN: YISG: YOLsZn: SDM: rts: ögzg: kçgszn: kçdmz: tün: KTDMZ: BOLÇUKA: TH: öntrü: tgdmz:
| SÜ: YORILıM: TiDiÇİ: ONAMaÑ: OL: SaBıG: eŞiDiP: SÜ: YORıTDıM: aLTUN: YIŞıG: YOLSuZuN: aŞDıM: iRTiŞ: ÖGüZüG: KeÇiGSiZiN: KeÇDiMiZ: TÜN: KaTDıMıZ: BOLÇUKA: TAÑ: ÖNTÜRÜ: TEGDİMİZ:
| [atlı] er yoralım (sürelim) derse onamayın&quot;. O sözü işitip [atlı] er yordum. Altun ormanını yol aramadan aştım. İrtiş ırmağını geçitsiz yerinden geçtik. Gece de gittik. Bolçu'ya tan öncesi değdik.
|}

== İkinci Taş ==
=== Batı Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 2. taş, 1. yüz (batı) 9 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 2-B1
| ty2-1-b-9-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱃𐰞𐰍: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰍: 𐰖𐰺𐰽: 𐰖𐰕𐰃𐰑𐰀: 𐰆𐰣: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐱅𐰼𐰠𐱅𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰸𐰆𐰯:
| TLG: klürti: SBI: JG: YRS: YZIDA: ON: tümn: sü: trlti: tir: OL: SBG: sdp: bglr: qOP:
| TıLıG: KeLÜRTİ: SaBI: aNTaG: YaRıŞ: YaZıDA: ON: TÜMeN: SÜ: TiRiLTİ: TİR: OL: SABIG: EŞİDİP: BEGLER: KOPUN:
| Ulak geldi. Sözü şöyle: &quot;Yarış ovasında on tümen (yüzbin) er dirildi (toplandı)&quot; der. O sözü işitince beğlerin hepsi
|- 
| 2-B2
| ty2-1-b-9-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰣𐰞𐰢: 𐰺𐰃𐰍: 𐰆𐰉𐱃𐰃: 𐰘𐰏: 𐱅𐰓𐰃: 𐰋𐰤: 𐰨𐰀: 𐱅𐰼: 𐰢𐰤: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰽𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏:
| YNLM: RIG: UBTI: yg: tdi: bn: CA: tr: mn: bn: bilge: TOFqq: LTUN: YISG: SA: kltmz: rts: ögzg:
| YaNaLıM: aRIG: UBuTI: YiG: TiDİ: BeN: aNÇA: TiR: MeN: BeN: BİLGE: TONYUKUK: aLTUN: YIŞıG: aŞA: KeLTiMiZ: iRTiŞ: ÖGüZüG:
| Dönelim, arı uslu olmak iyidir dediler. Ben şöyle derim, ben Bilge Tonyukuk, &quot;Altun ormanını aşıp geldik, İrtiş ırmağını
|- 
| 2-B3
| ty2-1-b-9-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰲𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰚𐰠𐰢𐰾𐰃: 𐰞𐰯: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐱃𐰆𐰖𐰢𐰑𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰆𐰢𐰖: 𐰃𐰑𐰸: 𐰘𐰼: 𐰾𐰆𐰉: 𐰉𐰽𐰀: 𐰋𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰨: 𐰤𐰚𐰀: 𐱅𐰕𐰼: 𐰋𐰃𐰕:
| kçe: kltmz: klmsi: LP: tidi: TUYMDI: tHri: UMY: IDq: yr: sUB: BSA: brti: rC: nke: tzr: biz:
| KeÇE: KeLTiMiZ: KeLMiŞİ: aLP: TİDİ: TUYMaDI: TeÑRİ: UMaY: IDUK: YiR: SUB: BaSA: BiRTİ: eRiNÇ: NeKE: TeZeR: BİZ:
| geçip geldik. Gelmiş[ler]i alp dedi, duymadı. Tanrı, Umay, Iduk Yer Su bası verdi gerçek. Niye kaçıyoruz?
|- 
| 2-B4
| ty2-1-b-9-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰰𐰇𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰤𐰚𐰀: 𐰸𐰆𐰺𐰸𐰆𐰺: 𐰋𐰃𐰕: 𐰕: 𐱅𐰘𐰤: 𐰤𐰀: 𐰉𐰽𐰣𐰞𐰢: 𐱅𐰏𐰠𐰢: 𐱅𐰃𐰓𐰢: 𐱅𐰏𐰓𐰢𐰕: 𐰖𐰖𐰃𐰑𐰢𐰕: 𐰚𐰃𐰤𐱅𐰃: 𐰰𐰇𐰾: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| Xüs: tyn: nke: qORqUR: biz: Z: tyn: ne: BSNLM: tglm: tidm: tgdmz: YYIDMZ: kinti: Xüs: klti:
| ÖKÜŞ: TiYiN: NeKE: KORKUR: BİZ: aZ: TiYiN: NE: BaSıNaLıM: TeGeLiM: TİDiM: TeGDiMiZ: YaYIDıMıZ: iKİNTİ: ÖKÜŞ: KeLTİ:
| Çok diye niye korkuyoruz? Az[ız] diye ne[den] basmayalım? Değelim (saldıralım) dedim. Değdik, yayıldık. İkinci gün
|- 
| 2-B5
| ty2-1-b-9-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰼𐱅𐰲𐰀: 𐰶𐰃𐰕𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐰋𐰃𐰕𐰤𐱅𐰀: 𐰚𐰃: 𐰆𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰭𐰺𐰲𐰀: 𐰺𐱃𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰰𐰇𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰋𐰃𐰕:
| örtçe: QIZP: klti: süHsdmz: biznte: ki: UÇI: sIHRÇA: RTq: rti: tHri: YRLKDq: üçn: Xüs: tyn: biz:
| ÖRTÇE: KIZıP: KeLTİ: SÜÑüŞDüMüZ: BİZiNTE: iKİ: UÇI: SIÑaRÇA: aRTUK: eRTİ: TeÑRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇüN: ÖKÜŞ: TiYiN: BİZ:
| Yanar gibi kızıp geldi[ler]. Süngüşdük. Bizim iki üç katımız idi(ler). Tanrı bağışladığı için, çok(turlar) diye biz
|- 
| 2-B6
| ty2-1-b-9-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰸𐰆𐰺𐰴𐰢𐰑𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐰾: 𐰽𐰑𐰺𐰀: 𐰆𐰑𐰃: 𐰖𐰖𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰑𐰃𐰤:
| qORKMDMZ: süHsdmz: TRDUs: SDRA: UDI: YYDMZ: KGNIn: TUTDMZ: YBGUsIn: SDIn:
| KORKMaDıMıZ: SÜÑüŞDüMüZ: TaRDUŞ: ŞaDRA: UDI: YaYDıMıZ: KaGaNIN: TUTDUMUZ: YABGUSIN: ŞADIN:
| korkmadık, süngüşdük. Tarduş Şadar'a kadar yayıldık. Kağanını tuttuk. Yabgusunu, şadını
|- 
| 2-B7
| ty2-1-b-9-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃: 𐰠𐰏𐰲𐰀: 𐰼: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰸: 𐱅𐰇𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤: 𐰽𐰖𐰆: 𐰃𐱃𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰸𐰆𐰯:
| JA: ölrti: lgçe: r: TUTDMZ: OL: q: tün: BODNın: SYU: ITMZ: OL: SBG: sdp: ON: q: bglri: BODNI: qOP:
| aNDA: ÖLüRTİ: eLiGÇE: eR: TUTDuMuZ: OL: OK: TÜN: BODuNIN: SaYU: ITıMıZ: OL: SaBıG: eŞiDiP: ON: OK: BeGLeRİ: BODuNI: KOP:
| [o] anda öldürüldü. Elli'ce (kadar) er tuttuk. O aynı gece boylarına bilgi gönderdik. O sözü işitip On Ok beğleri, boyları hep
|- 
| 2-B8
| ty2-1-b-9-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰝𐰤𐱅𐰃: 𐰚𐰠𐰏𐰢𐰀: 𐰋𐰏𐰼𐰠𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤: 𐰃𐱅𐰯: 𐰖𐰃𐰍𐰯: 𐰕𐰲𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰕𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰾𐰇𐰠𐱅𐰓𐰢:
| klti: yüxnti: klgme: bgrlin: BODNIn: itp: YIGP: ZÇA: BODN: tzms: rti: ON: q: süsin: sültdm:
| KeLTİ: YÜKÜNTİ: KeLiGME: BeGReLİN: BODuNIN: İTiP: YIGıP: aZÇA: BODuN: TeZMiŞ: eRTİ: ON: OK: SÜSİN: SÜLeTDiM:
| geldi, baş eğdi. Gelen beğlerini, boylarını eğitip, düzenlettim. Azca boyları tezmiş (kaçmış) idi. On Ok ordusunu sületdim.
|- 
| 2-B9
| ty2-1-b-9-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰕: 𐰘𐰢𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰣𐰃: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰘𐰨𐰇: 𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰀: 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰖𐱃𐰍𐰢𐰀: 𐰋𐰭𐰠𐰏: 𐰚: 𐱃𐰍𐰍: 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢:
| biz: yme: süldmz: NI: rtmz: yCü: gzg: kçe: tinsi: OGLI: YTGMA: bHlg: k: TGG: rtÜrtm:
| BİZ: YiME: SÜLeDiMiZ: aNI: eRTiMiZ: YiNÇÜ: öGüZüG: KeÇE: TİNSİ: OGLI: YaTıGMA: BeÑiLiG: eK: TaGaG: eRTÜRTüM:
| Biz de süledik. Anı'ya erdik. Yinçü Irmağı'nı geçip Tinsi Oğlu denilen kutsal Ek dağına erdirdim.
|}

=== Güney Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 2. taş, 2. yüz (güney) 6 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 2-G1
| ty2-2-g-6-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰦𐰀: 𐰖𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰃𐰤𐰠: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: [...]𐰆𐰯: 𐱃𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰕𐰃𐰚: 𐱃𐰸𐰺𐰽𐰃𐰤[...]:
| tmr: KPGKA: tgi: irtmz: JA: YJURTMZ: inl: KpGKA: [...]UP: TGKA: tzik: TqRSİn[...]:
| TeMiR: KaPıGKA: TeGİ: İRTiMiZ: aNDA: YaNDURTuMuZ: İNeL: KaPıGKA: [...]UP: TaGKA: TeZİK: TOKuRSIN.:
| Temirkapı'ya dek eriştik. [o] anda (ordan) döndük. İnelkapı'ya, […] dağa Tezik, Tokursın'(a)?
|- 
| 2-G2
| ty2-2-g-6-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰦𐰀: 𐰘𐰼𐰝𐰃: 𐰽𐰀: 𐰉𐰽𐰞𐰍𐰺𐰆: 𐰺𐰑𐰴: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰸𐰆𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰞: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰀: 𐱅𐰏𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃:
| JA: yrxi: SA: BSLGRU: RDK: BODN: qOP: klti: OL: künte: tgti: türx: BODN: tmr: KPGKA: tinsi: OGLI:
| aNDA: YiRÜKİ: aŞA: BaŞaLGaRU: aRDaK: BODuN: KOP: KeLTİ: OL: KÜNTE: TeGTİ: TÜRÜK: BODuN: TeMiR: KaPıGKA: TİNSİ: OGLI:
| [o] anda, Yirük'i aşıp başlayıp Ardak boyları hep geldi, o gün (içinde) değdi. Türk boyları Demirkapı'ya, Tinsi Oğlu
|- 
| 2-G3
| ty2-2-g-6-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰖𐱃𐰍𐰢𐰀: 𐱃𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰢𐰾: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰘𐰼𐱅𐰀: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐱅𐰏𐰇𐰼𐱅𐰝: 𐰇𐰲𐰤: [...]:
| tinsi: OGLI: YTGMA: TGKA: tgms: idi: Yq: rms: OL: yrte: bn: bilge: TOFqq: tgürtx: üçn: [...]:
| TİNSİ: OGLI: YaTıGMA: TAGKA: TeGMiŞ: İDİ: YOK: eRMiŞ: OL: YiRTE: BeN: BİLGE: TONYUKUK: TeGÜRTÜK: ÜÇüN: [...]:
| Tinsi Oğlu denilen dağa değmişligi yok imiş. O yerde ben Bilge Tonyukuk değirdiğim için
|- 
| 2-G4
| ty2-2-g-6-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰇𐰼𐰭: 𐰝𐰇𐰢𐰾: 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰆𐰑𐰕: 𐰏𐰼𐰃𐱅: 𐰽𐰃𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰭𐰾𐰕: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀𐰾𐰃:
| QIZL: LTUN: ürH: xüms: QIZL: UDZ: grit: SIGI: BUHsZ: klürti: iltrs: KGN: bilgesi:
| KIZıL: aLTUN: ÜRüÑ: KÜMüŞ: KIZıL: UDuZ: GeRİT: aSIGI: BUÑSuZ: KeLÜRTİ: İLTeRiŞ: KaGaN: BİLGESİ:
| kızıl altın, ak gümüş, kızıl uduz?, gerit? kazancı zorlamadan getirdi. İlteriş Kağan bilgesi [...]
|- 
| 2-G5
| ty2-2-g-6-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰏𐰃𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰴𐰀: 𐰘𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰴𐰀: 𐰋𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰦𐰀: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃:
| ilin: üçn: TBGÇKA: yti: ygirmi: süHsdi: QITFKA: yti: süHsdi: OGZKA: bs: süHsdi: JA: YGUÇI:
| İLİN: ÜÇüN: TaBGaÇKA: YiTİ: YiGİRMİ: SÜÑüŞDİ: KITaYNKA: YiTİ: SÜÑüŞDİ: OGuZKA: BeŞ: SÜÑüŞDİ: aNDA: aYGUÇI:
| İli için Çin ile onyedi [kez] süngüşdü. Kıtay ile yedi [kez] süngüşdü. Oğuz ile beş [kez] süngüşdü. [o] anda danışmanı
|- 
| 2-G6
| ty2-2-g-6-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰼𐱅𐰢: 𐰖𐰍𐰃𐰑𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰑𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰏𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀:
| yme: bn: x: rtm: YGIDI: yme: bn: x: rtm: iltrs: KGN: UÇDI: türx: bgi: KGNKA: türx: bilge: KGNKA:
| YiME: BeN: ÖK: eRTiM: aYGIDI: YiME: BeN: ÖK: eRTiM: İLTeRiŞ: KaGaN: UÇDI: TÜRÜK: BöGİ: KaGaNKA: TÜRÜK: BİLGE: KaGaNKA:
| yine ben kendim idim. Danıştığı yine ben kendim idim. İlteriş Kağan uçdu. Türk Bögi (Kapağan) Kağan'a, Türk Bilge Kağan'a
|}

=== Doğu Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 2. taş, 3. yüz (doğu) 8 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 2-D1
| ty2-3-d-8-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐰾𐰴𐰀: [...]: 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰢𐱃𐰃:
| KPGN: KGN: yti: OTZ: YsKA: [...]: rti: KPGN: KGN: OLRDM: tün: UDMTI:
| KAPGAN: KAGAN: YETİ: OTZ: YAKA: ERTİ: KAPGAN: KAGAN: OLRDM: TÜN: UDMTI:
| Kapağan Kağan yirmiyedi yaşında [...] idi. Kapağan Kağan oturdu (kağan oldu). Gece uyumadım,
|- 
| 2-D2
| ty2-3-d-8-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰝𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱃𐰃: 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰴𐰣𐰢: 𐱅𐰝𐱅𐰃: 𐰴𐰺𐰀: 𐱅𐰼𐰢: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃: 𐰾𐰏: 𐰝𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰋𐰼𐱅𐰢: 𐰝: 𐰆𐰕𐰣: 𐰘𐰠𐰢𐰏: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐱃𐰢: 𐰸:
| xüntz: OLRMTI: QIZL: KNM: txti: KRA: trm: yögrti: sg: xüçig: brtm: x: UZN: ylmg: yme: ITM: q:
| KÜNTZ: OLRMTI: KIZL: aLTUN: TöKTİ: ÜRüÑ: KÜMüŞ: TÖKTİ: iŞiG: KÜÇİG: BeRTiM: ÖK: UZuN: YeLMeG: YeME: ITıM: OK:
| gündüz oturmadım. Kızıl kanımı dökütüp, kara terimi akıtıp işi, gücü verdim hep. Uzun keşif yine ettim hep.
|- 
| 2-D3
| ty2-3-d-8-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰺𐰴𐰆𐰖: 𐰴𐰺𐰍𐰆𐰍: 𐰆𐰞𐰍𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰸: 𐰉𐰣𐰍𐰢𐰀: 𐰖𐰍𐰃𐰴𐰀: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰃𐰼: 𐰼𐱅𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰣: 𐰾𐰇𐰠𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰕𐰆:
| RKUY: KRGUG: ULGRTDM: q: BNGMA: YGIKA: klürir: rtm: KGNMN: sültdmz: tHri: YRLKZU:
| ARKUY: KARGUG: ULGARTDIM: OK: BANGMA: YAGIKA: KELÜRİR: ERTİM: KAGANIMIN: SÜLTDiMiZ: TEŇRİ: YARLıKZU:
| Savunmayı, gözleme yerlerini kendim büyüttüm. Yağıya bağırdığımda, kaçırır idim. Kağanımla (birlikte) süngüşdük. Tanrı bağışladı(ğı için)
|- 
| 2-D4
| ty2-3-d-8-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀: 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍: 𐰖𐰍𐰃𐰍: 𐰚𐰠𐱅𐰇𐰼𐰢𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰏𐰤𐰠𐰏: 𐱃𐰍: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰢𐰓𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺:
| BU: türX: BODNKA: YRKLG: YGIG: kltürmdm: tögnlg: TG: yügrtmdm: iltrs: KGN: KZGNMSR:
| BU: TÜRÜK: BODNKA: YARAKLIG: YAGIG: KELTÜRMDM: TÖGNLG: ATIG: YÜGRTMDM: İLTER: KAGAN: KZGNMSR:
| bu Türk boyları'na pusatlı yağıyı yaklaştırtmadım, damgalı atı yürüttürmedim. İlteriş Kağan kazanmasa
|- 
| 2-D5
| ty2-3-d-8-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰆𐰑𐰆: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰃𐰠: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸𐰃𐰣: 𐰆𐰑𐰆: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸𐰢: 𐰇𐰲𐰤:
| UDU: bn: özm: KZGNMSR: il: yme: BODN: yme: Yq: rtçi: rti: KZGJqIN: UDU: özm: KZGJqM: üçn:
| UDU: BeN: ÖZM: KZGNMSR: İL: YME: BODN: YME: YOK: ERTÇİ: ERTİ: KZGNTUKIN: UDU: ÖZM: KZGNTUKM: ÜÇN:
| ve de ben özüm kazanmasam il[i] yine, boylar[ı] yine yok edecek (olacak) idi. [o] Kazandığı için ve de özüm kazandığım için
|- 
| 2-D6
| ty2-3-d-8-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰠: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐰠: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰺𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰢: 𐰆𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰡𐰢: 𐰤𐰭: 𐰘𐰼𐰓𐰚𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀:
| il: yme: il: BOVI: BODN: yme: BODN: BOVI: özm: KRI: BOVM: ULG: BOVM: nH: yrdki: KGNLG: BODNKA:
| İL: YME: İL: BOLTI: BODN: YME: BODN: BOLTI: ÖZM: KARI: BOLTM: ULG: BOLTM: NŇ: YERDKİ: KAGANLIG: BODNKA:
| il yine il oldu, boy yine boy oldu. Kendim yaşlı oldum, ulu oldum. Hangi yerde kağanlı boyuna
|- 
| 2-D7
| ty2-3-d-8-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]: 𐰋𐰃𐰤𐱅𐰏𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰾𐰼: 𐰤𐰀: 𐰉𐰆𐰭𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐰢𐰾:
| [...]: bintgi: BR: rsr: ne: BUHI: BR: rtçi: rms:
| [...]: BİNTEGİ: BAR: ERSER: NE: BUŇI: BAR: ERTÇİ: ERMİ:
| [...] böylesi var ise ne sıkıntısı var edecek (olacak) imiş.
|- 
| 2-D8
| ty2-3-d-8-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐰠𐰭𐰀: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰪𐰸𐰸:
| [...]: türx: bilge: KGN: ilHe: bititdm: bn: bilge: TONFqq:
| [...]: TÜRÜK: BİLGE: KAGAN: İLİŇE: BİTİTDİM: BEN: BİLGE: TUNNYUKUK:
| Türk Bilge Kağan ilinde yazdırdım. Ben Bilge Tonyukuk.
|}

=== Kuzey Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 2. taş, 4. yüz (kuzey) 4 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 2-K1
| ty2-4-k-4-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰃𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰾𐰼: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰋𐰤: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰾𐰼:
| iltris: KGN: KZGNMSR: Yq: rti: rsr: bn: özm: bilge: TOFqq: KZGNMSR: bn: Yq: rti: rsr:
| İLTeRİS: KAGAN: KZGNMSR: YOK: ERTİ: ERSER: BEN: ÖZM: BİLGE: TUNYUKUK: KZGNMSR: BEN: YOK: ERTİ: ERSER:
| İlteriş Kağan kazanmasa, yok idi isei, ben özüm Bilge Tonyukuk kazanmasam, ben yok idim ise,
|- 
| 2-K2
| ty2-4-k-4-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀: 𐰉𐰆𐰑: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃:
| KPGN: KGN: türx: sir: BODN: yrinte: BOD: yme: BODN: yme: kisi: yme: idi: Yq: rtçi: rti:
| KAPGAN: KAGAN: TÜRÜK: SİR: BODN: YERİNTE: BOD: YME: BODN: YME: KİSİ: YME: İDİ: YOK: ERTÇİ: ERTİ:
| Kapağan Kağan'ın Türk Sir boylarının yerinde boy da, boylar da, kişi de yok edecek (olacak) idi.
|- 
| 2-K3
| ty2-4-k-4-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰸𐰃: 𐰉𐰆:
| iltrs: KGN: bilge: TONFqq: KZGJq: üçn: KPGN: KGN: türx: sir: BODN: YORIDqI: BU:
| İLTER: KAGAN: BİLGE: TUNNYUKUK: KZGNTUK: ÜÇN: KAPGAN: KAGAN: TÜRÜK: SİR: BODN: YORIDUKI: BU
| İlteriş Kağan, Bilge Tonyukuk kazandığı için, Kapağan Kağan'ın Türk Sir boylarının yürüdüğü bu[ndandır].
|- 
| 2-K4
| ty2-4-k-4-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐰏𐰓𐰇: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺:
| türx: bilge: KGN: türx: sir: BODNG: OGZ: BODNG: igdü: OLRUR:
| TÜRÜK: BİLGE: KAGAN: TÜRÜK: SİR: BODNG: OGZ: BODNG: İGDÜ: OLRUR:
| Türk Bilge Kağan'ı, Türk Sir boylarını, Oğuz boylarını besleyip oturur.
|}

== Dış bağlantılar ==
[https://web.archive.org/web/20200424174452/https://www.turkbitig.com/tonyukuk.html Orhun Yazıtları Tonyukuk Anıtları]

[[Kategori:Orhun Abideleri]]</text>
      <sha1>sx9chgre3svf1uys3uff3x787tv3w1b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174699</id>
      <parentid>174698</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T17:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48109-74</username>
        <id>26757</id>
      </contributor>
      <origin>174699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53522" sha1="hi8uviki8xweyt4v9pyk3mtrjswl8gq" xml:space="preserve">{{eser başlığı
 | başlık      = Orhun Yazıtları (Tonyukuk)
 | önceki      =
 | sonraki     =
 | bölüm       =
 | eser sahibi = 
 | notlar      =
 | vikipedi    = Tonyukuk Yazıtı
}}

== Birinci Taş ==
=== Batı Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 1. taş, 1. yüz (batı) 7 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 1-B1
| ty1-1-b-7-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰃𐰠𐰭𐰀: 𐰶𐰠𐰦𐰢: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰝𐰇𐰼𐰼: 𐰼𐱅𐰃:
| bilge: TUFqq: bn: öZm: TBGÇ: ilHe: QlJM: türk: BODN: TBGÇKA: xörr: rti:
| BİLGE: TUNYUKUK: BEN: ÖZM: TABGAÇ: İLİŇE: KILıNTıM: TÜRK: BODN: TABGAÇKA: KÖRR: ERTİ:
| Bilge Tonyukuk'um. Ben özüm Çin ilinde kılındım (doğdum). Türk boyları Çin'e görür (bağlı) idi.
|- 
| 1-B2
| ty1-1-b-7-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰘𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀: 𐰑𐰺𐰡𐰃: 𐰴𐰣𐰞𐰦𐰃: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰸𐰆𐰑𐰯: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰖𐰣𐰀: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐰴𐰣: 𐰋𐰼𐱅𐰢:
| türk: BODN: KNin: BULmyn: TBGÇDA: DRVI: KNLJI: KNin: qODP: TBGÇKA: YNA: içkdi: tHri: Ce: tms: rC: KN: brtm:
| TÜRK: BODN: KANİN: BOLMYİN: TABGAÇDA: ADRILTI: KANLNTI: KANİN: KODP: TABGAÇKA: YANA: IÇKDİ: TEŇRİ: NÇA: TM: ERNÇ: KAN: BERTM:
| Türk boyları kağan bulamadan Çin'den ayrıldı, kağanlandı, [ama] kağanı koyup (terkedip) Çin'e yine döndü. Tanrı anca demiş[ki] gerçek: &quot;Baş verdim,
|- 
| 1-B3
| ty1-1-b-7-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰣𐰭𐰤: 𐰸𐰆𐰑𐰯: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰭: 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰭: 𐰇𐰲𐰤: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰇𐰠𐱅𐰢𐰾: 𐰼𐰨: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰞𐰴𐰦𐰃: 𐰖𐰸: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀:
| KNHn: qODP: içkdH: içkdH: üçn: tHri: öltms: rC: türk: BODN: ölti: LKJI: Yq: BOVI: türk: sir: BODN: yrinte:
| KANIŇİN: KODP: İÇKDŇ: İÇKDŇ: ÜÇN: TEŇRİ: ÖLTM: ERNÇ: TÜRK: BODN: ÖLTİ: ALKINTI: YOK: BOLTI: TÜRK: SİR: BODN: YERİNTE:
| Başını koyup döndün. Döndüğün için Tanrı öldürmüş gerçek&quot;. Türk boyları öldü, eridi, yok oldu. Türk Sir boylarının yerinde (yurdunda)
|- 
| 1-B4
| ty1-1-b-7-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆𐰑: 𐰴𐰞𐰢𐰑𐰃: 𐰃𐰑𐰀: 𐱃𐱁𐰑𐰀: 𐰴𐰞𐰢𐰾𐰃: 𐰸𐰆𐰉𐰺𐰣𐰯: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰕: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰚𐰃: 𐰇𐰠𐰏𐰃: 𐱃𐰞𐰍: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰇𐰠𐰏𐰃: 𐰖𐰑𐰍: 𐰼𐱅𐰃: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰕: 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏:
| BOD: KLMDI: IDA: TŞDA: KLmsi: qUBRNP: yti: yüZ: BOVI: ki: ülgi: TLG: rti: bir: ülgi: YDG: rti: yti: yüZ: kisig:
| BOD: KALMDI: IDA: TAŞDA: KaLM: KUBRaNıP: YETİ: YÜZ: BOLTI: EKİ: ÜLGİ: ATLIG: eRTİ: BİR: ÜLGİ: YADAG: ERTİ: YETİ: YÜZ: KİSİG:
| boy kalmadı. Uzakta, dışda kalmışı toparlanıp yediyüz [kişi] oldu. İki bölüğü atlı idi, bir bölüğü yaya idi. Yediyüz kişiyi
|- 
| 1-B5
| ty1-1-b-7-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰆𐰑𐰕𐰍𐰢𐰀: 𐰆𐰞𐰍𐰃: 𐱁𐰑𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰍𐰞: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰾𐰃𐰋𐰤𐰼𐱅𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰆𐰶𐰃𐰽𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰓𐰢: 𐰽𐰴𐰦𐰢: 𐱃𐰆𐰺𐰸𐰉𐰆𐰸𐰞𐰃: 𐰾𐰢𐰕𐰉𐰆𐰸𐰞𐰃: 𐰃𐰺𐰴𐰑𐰀:
| UDZGMA: ULGI: ŞDrti: YGL: tidi: YGmsibnrtm: bilge: TOFqq: KGNMUQISYin: tdm: SKJM: TORqBUqLI: sMZBUqLI: IRKDA:
| UDZGMA: ULGI: ŞAD ERTİ: YAGIL: TİDİ: YaGM BeN ERTİM: BİLGE: TUNYUKUK: KAGAN MU KISYIN: TİDİM: SAKıNTıM: TORUQ BUKULI: SEMiZ BUKULI: IRAKDA:
| yöneten ulu şad idi. Yağıl (katıl) dedi, yağmışı (katılanı) ben idim: Bilge Tonyukuk[...] Kağan mı kılayım dedim. Sakındım. Sıska boğa, semiz boğa arkaya
|- 
| 1-B6
| ty1-1-b-7-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰠𐰾𐰼: 𐰾𐰢𐰕𐰉𐰆𐰸𐰀: 𐱃𐰆𐰺𐰸: 𐰉𐰆𐰸𐰀: 𐱅𐰘𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰕𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰨𐰀: 𐰾𐰴𐰦𐰢: 𐰦𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏: 𐰋𐰼𐱅𐰝: 𐰇𐰲𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰝: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰃𐰽𐰑𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰉𐰆𐰖𐰞𐰀: 𐰉𐰍𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣:
| bilsr: sMZBoqA: TuRq: BoqA: tyn: bilmZrms: tyn: Ce: sKJM: JA: kisre: tHri: bilg: brtx: üçn: öZm: x: KGN: KISDM: bilge: TUFqq: BOYLA: BGA: TRKN:
| BİLER: SEMiZ BUKA: TORUQ: BUKA: TİYİN: BİLMZ RMİ: TİYİN: NÇA: SKıNTıM: NTA: KİSRE: TEŇRİ: BİLG: BERTÜK: ÜÇN: ÖZM: ÖK: KAGAN: KISDM: BİLGE: TUNYUKUK: BOYLA: BAGA: TARKAN:
| tekme atsalar, semiz boğa mı, sıska boğa mı attı diye bilinmez imiş deyip anca sakındım. [O] andan sonra Tanrı bilgi verdiği için, özüm, kendim kağan kıldım. Bilge Tonyukuk, Boyla Bağa Tarkan
|- 
| 1-B7
| ty1-1-b-7-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰖𐰣: 𐰋𐰼𐰘𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍: 𐰇𐰭𐰼𐰃: 𐰴𐰃𐱃𐰪𐰍: 𐰖𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰆𐰍𐰕𐰍: 𐰇𐰚𐰾: 𐰝: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰠𐰏𐰾𐰃: 𐰲𐰉𐰾𐰃: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰼𐱅𐰢: 𐰲𐰆𐰍𐰖: 𐰴𐰆𐰕𐰃𐰤: 𐰴𐰺𐰀: 𐰴𐰆𐰢𐰍: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕:
| birle: iltrs: KGN: BOLYN: brye: TBGÇG: üHri: KITFG: YIRYA: OGZG: öks: x: ölrti: blgsi: ÇBsİ: bn: x: rtm: ÇOGY: KUZin: KRA: KUMG: OLRUR: rtMZ:
| BİRLE: İLTER: KAGAN: BOLYıN: BiRiYE: TABGAÇıG: ÖŇRİ: KITANYıG: YIRYA: OGZG: ÖK: ÖK: ÖLRTİ: BiLGSİ: ÇAB: BEN: ÖK: ERTİM: ÇOGaY: KUZİN: KaRA: KUMG: OLRUR: ERTiMiZ:
| ile İlteriş kağan olunca Güney'de Çin'i, Doğu'da Kıtay'ı, Kuzey'de Oğuz'u pek çok öldürdü. Bilgesi, çavuşu ben kendim idim. Çoğay'ın Kuzeyi'nde Kara Kumuğ'da oturur idik.
|}

=== Güney Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 1. taş, 2. yüz (güney) 10 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 1-G1
| ty1-2-g-10-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰘𐰚: 𐰘𐰃𐰘𐰇: 𐱃𐰉𐰽𐰍𐰣: 𐰘𐰘𐰇: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰍𐰕𐰃: 𐱃𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐱅𐰏𐰼𐰀: 𐰆𐰲𐰸: 𐱅𐰏: 𐰼𐱅𐰃: 𐰋𐰃𐰕: 𐰸𐰏: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰨𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰺: 𐰼𐰃𐰚𐰠𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰑𐰦𐰣: 𐰚𐰇𐰼𐰏: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| kyk: yiyü: TBSGN: yyü: OLRUR: rtMZ: BODN: BOGZI: Tq: rti: YGMZ: tgre: oçq: tg: rti: biZ: qg: rtMZ: Ca: OLRR: rikli: OGZDJN: kürg: klti:
| KiYiK: YİYÜ: TaBıŞGaN: YiYÜ: OLuRUR: eRTiMiZ: BODuN: BOGuZI: ToK: eRTİ: YaGıMıZ: TeGRE: OÇUK: TeG: eRTİ: BİZ: iSiG: eRTiMiZ: aNÇA: OLuRuR: eRiKLİ: OGuZDıNDıN: KÖRüG: KeLTİ:
| Geyik yiyip, tavşan yiyip oturur idik. boyların boğazı tok idi. Yağımız çevrede ocak gibi idi, biz ateş idik. anca otururduk. Güclü Oğuzdan gözcü geldi.
|- 
| 1-G2
| ty1-2-g-10-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰇𐰼𐰏: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰍: 𐱃𐰆𐰴𐰕: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰇𐰕𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰺𐰆: 𐰸𐰆𐰣𐰃: 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰏: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰴𐰃𐱃𐰪𐰍𐰺𐰆: 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀: 𐰾𐰢𐰏: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰽𐰉: 𐰨𐰀: 𐰕𐰴𐰪𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣:
| kürg: SBI: JG: TUKZ: OGZ: BODN: üZE: KGN: OLRTI: tir: TBGÇGRU: qONI: sHüng: IDms: KITFGRU: TOHRA: smg: IDms: SB: Ce: ZKFA: türk: BODN:
| KÖRüG: SabI: aNTaG: TOKuZ: OGuZ: BODuN: ÜZE: KAGAN: OLuRTI: TİR: TaBGaÇGaRU: KONI: SeÑÜNüG: IDMıŞ: KITaYNGaRU: TOÑRA: eSiMiG: IDMıŞ: SaB: aNÇA: aZKıYNA: TÜRK: BODuN:
| gözcünün sözü şöyle: &quot;Dokuz Oğuz boyları üzerine kağan oturdu.&quot; der. Çin yönüne Kum Paşa'yı göndermiş. Kıtay yönüne Tongra Esim'i göndermiş. Söz böyle: &quot;Azıcık Türk boyları
|- 
| 1-G3
| ty1-2-g-10-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰖𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰴𐰃: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰾𐰼: 𐰾𐰃𐰤𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍: 𐰇𐰠𐰇𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰍: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰋𐰃𐰤𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰍:
| YORIYR: rMs: KGNI: LP: rMs: YGUÇIsI: bİlgE: rMs: OL: Kİ: kisi: BR: rsr: sini: TBGÇG: ÖlÜrtÇİ: tir: Mn: ÖHrE: QITFG: ÖlrtÇİ: tir: Mn: bini: OGZG:
| YORIYoR: eRMiŞ: KAGANI: aLP: eRMiŞ: aYGUÇISI: BİLGE: eRMiŞ: OL: KI: KİSİ: BaR: eRSeR: SİNİ: TaBGaÇıG: ÖLÜRTeÇİ: TİR: MeN: ÖŇRE: KITaYNıG: ÖLüRTeÇİ: TİR: MeN: BİNİ: OGuZuG:
| yürüyor imiş. Kağanı alp imiş. Danışmanı bilge imiş. O iki kişi var ise seni [de], Çin'i [de] öldürecek der[im] ben. Doğu'da Kıtay'ı öldürecek der[im] ben. Beni, Oğuz'u
|- 
| 1-G4
| ty1-2-g-10-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃𐰚: 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰋𐰼𐰓𐰤: 𐰘𐰤: 𐱅𐰏: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐰇𐰭𐰓𐰤: 𐰘𐰤: 𐱅𐰏: 𐰋𐰤: 𐰘𐰃𐰺𐰑𐰦𐰖𐰣: 𐱅𐰏𐰘𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰆𐰺𐰢𐰕𐰆𐰣: 𐰆𐰽𐰺: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐰢:
| ölrtçik: tir: mn: TBGÇ: brdn: yn: tg: QITF: öHdn: yn: tg: bn: yİRDJYN: tgyin: türk: sir: BODN: yrİntE: İdİ: YORMZUN: USR: İdİ: Yq: QISLM:
| ÖLüRTeÇİK: TİR: MEN: TaBGaÇ: BiRiDiN: YaN: TEG: KITaYN: ÖŇDiN: YaN: TEG: BEN: YIRıDıNTıYaN: TeGeYİN: TÜRK: SİR: BODuN: YiRİNTE: İDİ: YORuMaZUN: USaR: İDİ: YOK: KISaLıM:
| öldürecek der[im] ben. Çin Güney'den yana değsin (saldırsın), Kıtay Doğu'dan yana değsin, ben Kuzey'den yana değeyim. Türk Sir boyları yerinde dursun. (Onun) ilerlemesi dahi dursun, [Türkü] yok kılalım
|- 
| 1-G5
| ty1-2-g-10-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰃𐰼: 𐰢𐰤: 𐰆𐰞: 𐰾𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰾𐰃𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃: 𐰦𐰀: 𐰇𐱅𐰼𐰇: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐰨𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰆𐰍𐰕: 𐰶𐰃𐱃𐰪: 𐰉𐰆: 𐰲𐰚𐰇: 𐰴𐰉𐰽𐰺:
| tir: mn: OL: sBG: sdP: tün: UDsIKM: klMdİ: kÜntZ: OLRSKM: klMdİ: JA: ÖtrÜ: KGNMA: ÖtntM: CA: ÖtntM: TBGÇ: OGZ: QITF: BU: ÇkÜ: KBSR:
| TİR: MEN: OL: SaBıG: eŞiDiP: TÜN: UDıSIKıM: KeLMeDİ: KÜNTüZ: OLuRSıKıM: KeLMeDİ: aNDA: ÖTRÜ: KaGaNıMA: ÖTüNTüM: aNÇA: ÖTüNTüM: TaBGaÇ: OGuZ: KITaYN: BU: ÇKÜ: KaBıSaR:
| der[im] ben.&quot;. O sözü işitip gece uyuyasım gelmedi, gündüz oturasım gelmedi. Ondan ötürü kağanıma açıldım. Anca [böyle] söyledim: &quot;Çin, Oğuz, Kıtay, bu üçü birleşirse
|- 
| 1-G6
| ty1-2-g-10-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰡𐰲𐰃: 𐰋𐰕: 𐰇𐰕: 𐰃𐰲𐰃: 𐱃𐰽𐰣: 𐱃𐰆𐱃𐰢𐱁: 𐱅𐰏: 𐰋𐰃𐰕: 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰼𐰚𐰠𐰏: 𐱅𐰆𐰯𐰞𐰍𐰞𐰃: 𐰆𐰲𐰕: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰨𐰏𐰀: 𐰼𐰚𐰠𐰏: 𐰇𐰕𐰏𐰠𐰃: 𐰆𐰲𐰕: 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀: 𐰴𐰞𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰾𐰺: 𐱃𐰆𐰯𐰞𐰍𐰆𐰞𐰸: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰘𐰨𐰏𐰀:
| KvÇI: bZ: ÖZ: İÇİ: TSN: TUTMŞ: tg: bİZ: YUYKA: rklg: tUPLGLI: uçz: rms: yCge: rklg: özgli: UÇZ: YUYKA: KLN: BOLsR: TUPLGULq: LP: rms: yCge:
| KaLTaÇI: BiZ: ÖZ: İÇİ: TaSıN: TUTMıŞ: TEG: BİZ: YUYKA: eRKLiG: TUPuLGaLI: UÇZ: eRMiŞ: YiNÇGE: eRKLiG: ÖZGüLİ: UÇZ: YUYKA: KALIN: BOLSaR: TUPuLGULUK: aLP: eRMiŞ: YiNÇGE:
| biz [kala] kalacağız. Öz içi dışından tutulmuş gibi[yiz] biz. Yufka gücündekini delmek ucuz (kolay) imiş. İnce gücündekini kırmak ucuz. Yufka kalın olsa delinmesi çetin imiş. İnce
|- 
| 1-G7
| ty1-2-g-10-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰍𐰣: 𐰉𐰆𐰞𐰽𐰺: 𐰇𐰕𐰏𐰠𐰝: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰑𐰀: 𐰉𐰺𐰖𐰀: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀: 𐰴𐰆𐰺𐰖𐰀: 𐰴𐰆𐰺𐰑𐰦𐰀: 𐰖𐰃𐰺𐰖𐰀: 𐰆𐰍𐰕𐰑𐰀: 𐰚𐰃: 𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰭: 𐰾𐰇𐰢𐰕: 𐰚𐰠𐱅𐰲𐰢𐰕: 𐰉𐰺: 𐰢𐰆: 𐰤𐰀: 𐰨𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢:
| YOGN: BOLSR: üzglx: LP: rms: öHre: QITFDA: BRYE: TBGÇDA: KURYA: KURDJA: YIRYA: OGZDA: ki: ÜÇ: biH: sÜMZ: kltÇMZ: BR: MU: nE: Ca: ütntm:
| YOGUN: BOLSAR: ÜZGÜLÜK: ALP: ERMİŞ: ÖŇRE: KITANYDA: BİRİYE: TABGAÇDA: KURIYA: KURıDıNTA: YIRıYA: OGZDA: EKİ: ÜÇ: BİŇ: SÜMZ: KeLTeÇiMiZ: BaR: MU: NE: aNÇA: ÖTüNTüM:
| yoğun olsa kırmak çetin imiş. Doğu'da Kıyayn'dan, Güney'de Çin'den, Batı'da Batılı'lardan, Kuzey'de Oğuz'dan iki üç bin erimiz gelecek var mı ne? Böyle söyledim [kağana].
|- 
| 1-G8
| ty1-2-g-10-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰋𐰢: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰝: 𐰇𐱅𐰨𐰢𐰤: 𐰾𐰓𐰇: 𐰋𐰼𐱅𐰃: 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰭𐰲𐰀: 𐰆𐰑𐰕: 𐱅𐰓𐰃: 𐰚𐰇𐰚: 𐰇𐰭𐰏: 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰆: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰃𐰽𐰍𐰀𐰺𐰆: 𐰆𐰑𐰕𐱅𐰢: 𐰃𐰤𐰏: 𐰚𐰝𐰠𐰚𐰤: 𐱃𐰆𐰍𐰞𐰑𐰀: 𐰆𐰍𐰕: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| KGNM: bm: ÖZM: bilge: TOFqq: ütntx: ötCmn: sdü: brti: köHlHçe: UDZ: tdi: kök: ÖHg: YOGRU: ötkn: yISGARU: UDZtM: İng: kxlkn: TOGLDA: OGZ: klti:
| KaGaNıM: BM: ÖZM: BİLGE: TUNYUKUK: ÖTüNTÜK: ÖTüNÇüMüN: iSiDÜ: BERTİ: KÖÑLüÑÇE: UDZ: TiDİ: KÖK: ÖŇG: YOGuRU: ÖTüKeN: YIŞGARU: UDuZTıM: İNiG: KÖKLüKüN: TOGuLDA: OGuZ: KeLTİ:
| Kağanım, ben özüm Bilge Tonyukuk konuştuk. [Kağan] söylediğimi işiti verdi. Gönlünce [orduyu] yönel[t] dedi. Kök Öng'ü aşıp Ötüken Ormanı'na yöneldim. İnig Köklük'ün Toğul'da Oğuz geldi.
|- 
| 1-G9
| ty1-2-g-10-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰇𐰲: 𐰋𐰃𐰭: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰕: 𐰚𐰃: 𐰋𐰃𐰭: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰃: 𐰖𐰪𐰑𐰢𐰕: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰇𐰾𐰓𐰃: 𐰖𐰪𐰑𐰸: 𐰖𐰆𐰡𐰀: 𐰘𐰢𐰀: 𐰇𐰠𐱅𐰃: 𐰝𐰝: 𐰦𐰀: 𐰇𐱅𐰼𐰇: 𐰆𐰍𐰕: 𐰸𐰯𐰤: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| süsi: ÜÇ: biH: rms: biz: ki: biH: rtmz: süHsdmz: tHri: YRLKDI: YFDMZ: ögzke: tüsdi: YFDq: YOVA: yme: ölti: xx: JA: ötrü: OGZ: qpn: klti:
| SÜSİ: ÜÇ: BİŇ: eRMiŞ: BİZ: EKİ: BİŇ: eRTiMiZ: SÜÑüŞDüMüZ: TEŇRİ: YaRLıKaDI: YaYıNDıMıZ: ÖGüZKE: TÜSDİ: YaYıNDUK: YOLTA: YiME: ÖLTİ: KÖK: aNDA: ÖTRÜ: OGuZ: KOPıN: KeLTİ:
| Eri üç bin imiş. Biz iki bin erdik. Süngüşdük. Tanrı öyle istedi dağıttık. Irmağa düştü. Dağıttıklarımız yolda yine öldü hep. Ondan ötürü Oğuz'un tümü geldi [bize katıldı].
|- 
| 1-G10
| ty1-2-g-10-10
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰝: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰼𐰚𐰀: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰇𐱅𐰚𐰤: 𐰘𐰼𐰏: 𐰸𐰆𐰣𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰾𐰓𐰯: 𐰋𐰼𐰘𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰸𐰆𐰺𐰖𐰴𐰃: 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰴𐰃: 𐰇𐰭𐰼𐰚𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| klürtm: x: türk: BODNG: ötkn: yrke: bn: özm: bilge: TOFqq: ötkn: yrg: qONMs: tyn: sdp: bryki: BODN: qURYKI: yIRYKI: öHrki: BODN: klti:
| [...]: ÖK: TÜRK: BODuNuG: ÖTüKeN: YiRKE: BEN: ÖZüM: BİLGE: TUNYUKUK: ÖTüKeN: YiRiG: KONMıŞ: TiYiN: eŞiDiP: BiRiYeKİ: BODuN: KURıYaKI: YIRıYaKI: ÖŇReKİ: BODuN: KeLTİ:
| Getirdim bütün Türk boylarını'nı Ötüken Yeri'ne[...] Ben özüm Bilge Tonyukuk Ötüken Yer'e konmuş diye işitip Güney'deki boyları, Batı'daki, Kuzey'deki, Doğu'daki boyları geldi [bize katıldı].
|}

=== Doğu Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 1. taş, 3. yüz (doğu) 7 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 1-D1
| ty1-3-d-7-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰃: 𐰉𐰃𐰭: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰋𐰃𐰕: 𐰚𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰍𐰞𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰍𐰞𐰃: 𐰽𐰦𐰆𐰭: 𐰉𐰞𐰶𐰀: 𐱃𐰞𐰆𐰖: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰢𐰾: 𐰘𐰆𐰴: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀: 𐰇𐱅𐰤𐰯: 𐰾𐰇: 𐰠𐱅𐰓𐰢:
| ki: BiH: rtmz: biz: ki: sÜ: BOVI: türk: BODN: OLRGLI: türk: KGN: OLRGLI: SJUH: BLQA: TLUY: ögzke: tgms: yOK: rms: KGNMA: ötnp: sÜ: ltdm:
| iKİ: BİÑ: eRTiMiZ: BİZ: iKİ: SÜ: BOLDI: TÜRK: BODuN: OLuRGaLI: TÜRK: KaGaN: OLuRGalI: ŞaNTUÑ: BaLIKA: TaLUY: ÖGüZKE: TeGMiŞ: YOK: eRMiŞ: KaGaNıMA: ÖTüNüP: SÜ: iLeTDiM:
| [biz] İki bin erdik. İki ordumuz oldu. Türk boyları kılınalı, Türk Kağanı oturalı Şantung kentine, Taluy ırmağına ulaşmışlığı yok imiş. Kağanıma söyleyip er ettim (saldım).
|- 
| 1-D2
| ty1-3-d-7-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰽𐰦𐰆𐰭: 𐰉𐰞𐰶𐰀: 𐱃𐰞𐰆𐰖: 𐰇𐰏𐰕𐰚𐰀: 𐱅𐰏𐰇𐰼𐱅𐰢: 𐰇𐰲: 𐰆𐱃𐰕: 𐰉𐰞𐰶: 𐰾𐰃𐰑𐰃: 𐰆𐰾𐰃𐰣: 𐰉𐰆𐰦𐱃𐰆: 𐰘𐰆𐰺𐱃𐰑𐰀: 𐰖𐱃𐰆: 𐰴𐰞𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰃: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰴𐰍𐰣: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰖𐰍𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃:
| SJUH: BLQA: TLUY: ögzke: tgürtm: ÜÇ: OTZ: BLQ: sIDI: UsIN: BUJTU: yURTDA: YTU: KLUR: rti: TBGÇ: KGN: YGMZ: rti: ON: q: KGNI: YGMZ: rti:
| ŞaNTUÑ: BaLıKA: TaLUY: ÖGüZKE: TeGüRTiM: ÜÇ: OTuZ: BaLıK: SIDI: USıN: BUNTaTU: YURTDA: YaTU: KaLUR: eRTİ: TaBGaÇ: KaGaN: YaGıMıZ: eRTİ: ON: OK: KaGaNI: YaGıMıZ: eRTİ:
| Şantung kentine, Taluy ırmağına değdirdim. Yirmi üç kenti kırdı. Usu yıprandı. Otağda (çadırda) yatıp kalır idi. Çin kağanı yağımız idi. On Ok kağanı yağımız idi.
|- 
| 1-D3
| ty1-3-d-7-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰺𐱃𐰸: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰚𐰇𐰲𐰠𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰖𐰍𐰕𐰢: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰆𐰞: 𐰇𐰲: 𐰴𐰍𐰣: 𐰇𐰏𐰠𐰾𐰯: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽: 𐰇𐰕𐰀: 𐰴𐰉𐰾𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰨𐰀: 𐰇𐰏𐰠𐰾𐰢𐰾: 𐰇𐰭𐰼𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰭𐰺𐰆: 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾𐰼: 𐰴𐰲: 𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼: 𐰆𐰞: 𐰋𐰕𐰤𐰃:
| RTq: QIRKZ: küçlg: KGN: YGZM: BOVI: OL: ÜÇ: KGN: öglsp: LTUN: YIS: üze: KBsLM: tms: CA: öglsms: öHre: türk: KGNGRU: süllm: tms: HRU: sülmsr: KÇ: nH: rsr: OL: bzni:
| aRTUK: KIRKıZ: KÜÇLüG: KaGaN: YaGıZıM: BOLDI: OL: ÜÇ: KaGaN: ÖGLeŞiP: ALTUN: YIŞ: ÜZE: KaBıŞaLıM: TiMiŞ: aNÇA: ÖGLeŞMiŞ: ÖÑRE: TÜRK: KaGaNGaRU: SÜLeLiM: TiMiŞ: aÑaRU: SÜLeMeSeR: KaÇa:NeÑ: eRSeR: OL: BiZNİ:
| Dahası Kırkız'ın güçlü kağanı yağımız oldu. O üç kağan sözleşip &quot;Altun ormanı üzerinde kapışalım&quot; demiş. Anca [öyle] anlaşıp. &quot;Doğu'da Türk Kağanı'na süleyelim&quot; demiş. &quot;Ona [doğru] sülemez [isek] nice ne eder o bizi[...]
|- 
| 1-D4
| ty1-3-d-7-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰲𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰝𐰰: 𐰇𐰲𐰏𐰇𐰤: 𐰴𐰉𐰽𐰯: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰶𐰃𐰽𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰨𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰋𐰤𐰭: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢: 𐰦𐰀: 𐰼𐰇𐰼: 𐱅𐰢𐰾:
| KGNI: LP: rms: YGUÇIsI: bilge: rms: KÇnH: rsr: ölrtçi: xX: üçgün: KBSP: süllm: dI: Yq: QISLM: tms: türgs: KGN: CA: tms: bnH: BODNM: JA: rür: tMs:
| KaGaNI: aLP: eRMiŞ: aYGUÇISI: BİLGE: eRMiŞ: KaÇaNeÑ: eRSeR: ÖLüRTeÇİ: KÖK: ÜÇüGÜN: KaBıŞıP: SÜLeLiM: eDİ: YOK: KISaLıM: TiMiŞ: TÜRGiŞ: KaGaN: aNÇA: TiMiŞ: BeNiÑ: BODuNuM: aNDA: eRÜR: TiMiŞ:
| Kağanı alp imiş. Danışmanı bilge imiş. Nice ne edip öldürecek hep?. Üçümüz birleşip süleyelim. Onu yok kılalım.&quot; demiş. Türgiş Kağanı anca (öyle) demiş. &quot;Benim boylarım oraya erişir.&quot; demiş.
|- 
| 1-D5
| ty1-3-d-7-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰚: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰨: 𐰆𐰞: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰍𐰕𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰨: 𐰆𐰞: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰃𐰣: 𐰾𐰓𐰯: 𐱅𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐰆𐰑𐰾𐰶𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰾𐰴𐰢: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰃: 𐰦𐰀: 𐰽𐰴𐰦𐰢𐰀:
| türk: BODN: yme: BULGC: OL: tms: OGZI: yme: TRKC: OL: tms: OL: SBIN: sdp: tün: yme: UDsQM: klmz: rti: OLRsKM: klmz: rti: JA: SKJMA:
| TÜRK: BODuN: YiME: BuLGaNÇ: OL: TiMiŞ: OGuZI: YiME: TaRKıNÇ: OL: TiMiŞ: OL: SaBIN: eŞiDiP: TÜN: YiME: UDSIKıM: KeLMeZ: eRTİ: OLuRSıKıM: KeLMeZ: eRTİ: aNDA: SaKıNDıMA:
| Türk boyları yine bulanık. demiş. &quot;Oğuz'u yine sıkıntıda.&quot; o demiş. O sözü işitince gece yine uyuyasım gelmez idi. Gün[düz] yine oturasım gelmez idi. [o] anda düşündüm.
|- 
| 1-D6
| ty1-3-d-7-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰠𐰚: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰴𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢: 𐰘𐰏: 𐰼𐰢𐰾: 𐱅𐰓𐰢: 𐰝𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰖𐰆𐰞𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰼𐰢𐰾: 𐱃𐰆𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰾𐰓𐰯: 𐰉𐰆: 𐰖𐰆𐰞𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰽𐰺: 𐰖𐰺𐰢𐰲𐰃: 𐱅𐰓𐰢: [...]: 𐰘𐰼𐰲𐰃: 𐱅𐰠𐰓𐰢: 𐰲𐰇𐰠𐰏: 𐰃𐰕: 𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰢:
| lk: QIRKZKA: süllm: yg: rms: tdm: xögmn: YOLI: bir: rms: TUMs: tyn: sdp: BU: YOLN: YORSR: YRMÇI: tdm: [...]: yrçi: tldm: çölg: iz: ri: BULTM:
| iLK: KIRKıZKA: SÜLeLiM: YiG: eRMiŞ: TiDiM: KÖGMeN: YOLI: BİR: eRMiŞ: TUMıŞ: TiYiN: eŞiDiP: BU: YOLuN: YORISaR: YaRaMaÇI: TiDiM: [...]: YiRÇİ: TiLeDiM: ÇÖLüG: İZ: eRİ: BULTuM:
| İlk Kırgız'a sülersek iyi olur dedim. Kögmen'in yolu bir imiş, [ama] kapalı imiş diye işitip bu yolu [at ile] yorar isek yaramıyacak dedim. [...] Yerci [kılavuz] istedim. Çölgi İz eri buldum.
|- 
| 1-D7
| ty1-3-d-7-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰕𐰢: 𐰕: 𐰘𐰃𐰼𐰢: 𐰣𐰃: 𐰋𐰠𐰢: [...]: 𐰼𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃: 𐰆𐰺𐰆𐰸𐰃: 𐰼𐰢𐰾: 𐰣𐰃𐰣: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐰭𐰺: 𐰖𐱃𐰯: 𐰋𐰃𐰼: 𐱃𐰞𐰍: 𐰉𐰺𐰢𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰆𐰞: 𐰖𐰆𐰞𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰽𐰺: 𐰆𐰨: 𐱅𐰓𐰢: 𐰽𐰺𐰦𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀:
| özm: Z: yirm: NI: blm: [...]: rms: bir: T: ORUqI: rms: NIN: BRMs: HR: YTP: bir: TLG: BRMs: tyn: OL: YOLN: YORISR: UC: tdm: SRJM: KGNMA:
| ÖZüM: aZ: YiRiM: aNI: BELiM: [...]: eRMiŞ: BİR: aT: ORUKI: eRMiŞ: aNIN: BaRMıŞ: AÑAR: aYTıP: BİR: aTLıG: BaRMıŞ: TiYiN: OL: YOLuN: YORISaR: UNÇ: TiDiM: SaKıNDıM: KaGaNıMA:
| Özüm az yerim, onu beslerim [...] imiş. Bir at yolu imiş. Onun [ile] varmış [gitmiş]. Ona söyleyip bir atlı varmış diye o yolu yorsak iyi olur dedim. Düşündüm. Kağanıma
|}

=== Kuzey Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 1. taş, 4. yüz (kuzey) 11 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 1-K1
| ty1-4-k-11-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢: 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐱃: 𐰞𐱃: 𐱅𐰓𐰢: 𐰴𐱅𐰼𐰢𐰠: 𐰚𐰲𐰀: 𐰆𐰍𐰺𐰴𐰞𐱃𐰑𐰢: 𐱃: 𐰇𐰕𐰀: 𐰋𐰤𐱅𐰼𐰀: 𐰴𐰺𐰍: 𐰾𐰝𐰓𐰢: 𐰖𐰸𐰺𐰆: 𐱃: 𐰘𐱅𐰀: 𐰖𐰑𐰍𐰣: [...]: 𐰃𐰍𐰲: 𐱃𐰆𐱃𐰣𐰆: 𐰍𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢: 𐰇𐰭𐰼𐰀𐰚𐰃: 𐰼:
| ötntm: sü: YORTDM: T: LT: tdm: Ktrml: kçe: OGRKLTDM: T: üze: bntre: KRG: sxdm: YqRU: T: yte: YDGN: [...]: IGÇ: TUTNU: GTURTM: öHreki: r:
| ÖTüNTüM: SÜ: YORıTDıM: aT: aLT: TiDiM: aKTeRMiL: KeÇE: OGuRKaLaTDıM: aT: ÜZE: BiNTiRE: KaRıG: SÖKDüM: YUKaRU: aT: YeTE: YaDaGıN: [...]: IGaÇ: TUTuNU: aGTURTuM: ÖÑREKİ: eR:
| söyledim. Ordu yürüttüm. &quot;Attan in&quot; dedim. Ak Termil'i geçip yorgalattım. At üzerine bindirip karı söktüm (geçtim). Yukarıya at yedekleyip yaya[...] ağaç(lara) tutunup çıkarttım. Öndeki er
|- 
| 1-K2
| ty1-4-k-11-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰲𐰀[...]: [...]𐰾𐰉𐰺𐱈: 𐰽𐰑𐰢𐰕: 𐰖𐰆𐰉𐰞𐰆: 𐰃𐰤𐱅𐰢𐰕: 𐰆𐰣: 𐱅𐰇𐰤𐰚𐰀: 𐰖𐰦𐰴𐰃: 𐱃𐰆𐰍: 𐰉𐰃𐰺𐰇: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰘𐰼𐰲𐰃: 𐰘𐰼: 𐰖𐰭𐰞𐰯: 𐰉𐰆𐰍𐰕𐰞𐰦𐰃: 𐰉𐰆𐰭𐰑𐰯: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐰠𐰇: 𐰝𐰼: 𐱅𐰢𐰾:
| YOGRÇA[...]: [...]sBRW: SDMZ: YUBLU: intmz: ON: tünke: YJKI: TUG: BİRÜ: BRDMZ: yrçi: yr: YHLP: BOGZLJI: BUHDP: KGN: ylü: xr: tms:
| YOGuRuÇA[...]: .ıŞBaRaRTI: aŞDıMıZ: YOBuLU: İNTiMiZ: ON: TÜNKE: YaNTaKI: TUG: BİRÜ: BaRDıMıZ: YiRÇİ: YiR: YaÑıLıP: BOGuZLaNDI: BUÑaDıP: KaGaN: YeLÜ: KÖR: TiMiŞ:
| geçince [...] Ibrık (ırmağı)'ı aştık. Yobul (dağı)'u indik. On gecede yanındaki Tuğ'un berisine vardık. Kılavuz yeri yanılıp boğazlandı. Bunalan Kağan &quot;koşturu verin&quot; demiş,
|- 
| 1-K3
| ty1-4-k-11-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰣𐰃: 𐰽𐰆𐰉𐰍: 𐰉𐰺𐰞𐰢: 𐰆𐰞: 𐰽𐰆𐰉: 𐰸𐰆𐰑𐰃: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰽𐰣𐰍𐰞𐰃: 𐱅𐰇𐰾𐰇𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐱃𐰍: 𐰃𐰴𐰀: 𐰉𐰖𐰆𐰺: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰝𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐱅𐰇𐰤: 𐰘𐰢𐰀: 𐰘𐰠𐰇: 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰕: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰍: 𐰆𐰴𐰀: 𐰉𐰽𐰑𐰢𐰕:
| NI: SUBG: BRLM: OL: SUB: qODI: BRDMZ: SNGLİ: tüsürtmz: TG: IKA: BYUR: rtmz: xün: yme: tün: yme: ylü: BRDMZ: QIRKZG: UKA: BSDMZ:
| aNI: SUBıG: BaRaLıM: OL: SUB: KODI: BaRTıMıZ: aŞaNGaLI: TÜŞÜRTüMüZ: aTıG: IKA: BaYUR: eRTiMiZ: KÜN: YiME: TÜN: YiME: YeLÜ: BaRDıMıZ: KIRKıZıG: UKA: BaSDıMıZ:
| Anı suyuna varalım[...] O suyun yanına vardık. Aş yemeğe attan indirdik. At[lar]ı iyice dinlendirdik. Gündüz de gece de [at] koşup vardık. Kırgız'ı uykuda bastık.
|- 
| 1-K4
| ty1-4-k-11-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰾𐰇𐰭𐰏𐰤: 𐰲𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰣𐰃: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐱅𐰼𐰠𐰢𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐰽𐰨𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰣𐰃𐰤: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰨𐰚𐰓𐰃: 𐰘𐰝𐰤𐱅𐰃: 𐰖𐰦𐰢𐰕: 𐰝𐰇𐰏𐰢𐰤: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰋𐰼𐰇: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕:
| süHgn: ÇDMZ: KNI: süsi: trlms: süHsdmz: SCDMZ: KNIn: ölrtmz: KGNKA: QIRKZ: BODNI: Ckdi: yxnti: YJMZ: xögmn: YISG: brü: kltmz:
| SÜÑüGüN: aÇDıMıZ: KaNI: SÜSİ: TeRiLMiŞ: SÜÑüŞDüMüZ: SaNÇDıMıZ: KaNIN: ÖLüRTüMüZ: KaGaNKA: KIRKıZ: BODuNI: iÇiKDİ: YÜKüNTİ: YaNTıMıZ: KÖGMeN: YIŞıG: BeRÜ: KeLTiMiZ:
| Süngüyle açtık. Ka(ğa)nı, ordusu dirilmiş. Süngüşdük, sançtık. Kağanını öldürdük. Kağan'a Kırgız boyları tutsak oldu, baş eğdi. Geri döndük. Kögmen ormanına beri geldik.
|- 
| 1-K5
| ty1-4-k-11-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰕𐰑𐰀: 𐰖𐰦𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾: 𐰴𐰍𐰦𐰀: 𐰝𐰇𐰼𐰏: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰏: 𐰇𐰭𐰓𐰤: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰾𐰇: 𐰘𐰆𐰺𐰃𐰞𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰖𐰆𐰺𐰢𐰾𐰺: 𐰋𐰃𐰕𐰤𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐰞𐰯: 𐰼𐰢𐰾: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰼𐰢𐰾: 𐰴𐰲𐰤: 𐰤𐰭: 𐰼𐰾𐰼:
| QIRKZDA: YJMZ: türgs: KGJA: xörg: klti: SBI: Jg: öHdn: KGNGRU: sü: yORILM: tms: YORMsR: bizni: KGNI: LP: rms: YGUÇIsI: bilge: rms: KÇn: nH: rsr:
| KIRKıZDA: YaNDıMıZ: TÜRGiŞ: KaGaNDA: KÖRüG: KeLTİ: SaBI: aNTeG: ÖÑDiN: KaGaNGaRU: SÜ: YORILıM: TiMiŞ: YORıMaSaR: BİZNİ: KaGaNI: aLP: eRMiŞ: aYGUÇISI: BİLGE: eRMiŞ: KaÇaN: NeÑ: eRSeR:
| Kırkız'dan döndük. Türgiş kağanından gözcü geldi. Sözü şöyle: &quot;Doğu'dan kağana doğru süleyelim demiş. Ordu yürütmezsek o bizi, kağanı alp imiş, danışmanı bilge imiş, ne zaman, nerede olsa
|- 
| 1-K6
| ty1-4-k-11-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰕𐰤𐰃: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰚𐰝: 𐱅𐰢𐰾: 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰃𐰾: 𐰴𐰍𐰣𐰃: 𐱃𐰽𐰶𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰉𐰆𐰣𐰑𐰃: 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰕: 𐱃𐰽𐰶𐰢𐰾: 𐱅𐰃𐰼: 𐱃𐰉𐰍𐰲: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰴𐰍𐰣𐰢: 𐰋𐰤: 𐰋: 𐰏𐰼𐰇: 𐱅𐰇𐰾𐰘𐰤: 𐱅𐰃𐰓𐰃:
| bizni: ölrtçi: kx: tms: türgis: KGNI: TSQMs: tidi: ON: q: BONDI: KLIsZ: TSQMs: tir: TBGÇ: süsi: BR: rms: OL: SBG: sdp: KGNM: bn: b: grü: tüsyn: tidi:
| BİZNİ: ÖLüRTeÇİ: KÖK: TiMiŞ: TÜRGİŞ: KaGaNI: TAŞIKMıŞ: TİDİ: ON: OK: BONuDI: KaLISıZ: TaŞIKMıŞ: TİR: TaBGaÇ: SÜSİ: BaR: eRMiŞ: OL: SaBıG: eŞiDiP: KaGaNıM: BeN: eB: GeRÜ: TÜŞeYiN: TİDİ:
| bizi kesin öldürür demiş. Türgiş kağanı [yola] çıkmış&quot; dedi. &quot;On Ok boyları eksiksiz [yola] çıkmış&quot; der. Çin ordusu [da] var imiş. O sözü işitip kağanım: &quot;Ben eve geri döneyim&quot; dedi.
|- 
| 1-K7
| ty1-4-k-11-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰸: 𐰉𐰞𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰣𐰃: 𐰖𐰆𐰍𐰞𐱃𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰺𐰭: 𐱅𐰓𐰃: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰑𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐰭: 𐱅𐰓𐰃: 𐰾𐰇: 𐰉𐰽𐰃: 𐰃𐰤𐰠: 𐰴𐰍𐰣: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐰾: 𐰽𐰑: 𐰉𐰺𐰕𐰆𐰤: 𐱅𐰓𐰃: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸𐰀: 𐰉𐰭𐰀: 𐰖𐰑𐰃:
| KTUN: Yq: BLMs: rti: NI: YOGLTYIn: tdi: sü: BRH: tdi: LTUN: YISDA: OLRH: tdi: sü: BSI: inl: KGN: TRDUs: SD: BRZUn: tdi: bilge: TOFqqA: BHA: YDI:
| KATuN: YOK: BoLMıŞ: eRTİ: aNI: YOGLaTaYIN: TiDİ: SÜ: BaRıÑ: TiDİ: aLTUN: YIŞDA: OLuRuÑ: TiDİ: SÜ: BaŞI: İNeL: KaGaN: TaRDUŞ: ŞaD: BaRZUN: TiDİ: BİLGE: TONYUKUKA: BaÑA: aYDI:
| Katun yok olmuş (ölmüş) idi. &quot;Onu yoğlatayım&quot; dedi. Sü[leyip] varın dedi. &quot;Altun ormanında oturun&quot; dedi. &quot;Sü (ordu) başı İnel Kağan, Tarduş Şad varsın&quot; dedi. Bilge Tonyukuk'a, bana söyledi.
|- 
| 1-K8
| ty1-4-k-11-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆: 𐰾𐰇𐰏: 𐰠𐱅: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰶𐰃𐰖𐰤𐰍: 𐰝𐰇𐰭𐰠𐰭𐰲𐰀: 𐰖: 𐰋𐰤: 𐰾𐰭𐰀: 𐰤𐰀: 𐰖𐰖𐰃𐰤: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰚𐰠𐰃𐰼: 𐰼𐰾𐰼: 𐰝𐰇𐰼: 𐰇𐰚𐰠𐰇𐰼: 𐰚𐰠𐰢𐰕: 𐰼𐰾𐰼: 𐱅𐰃𐰠𐰍: 𐰽𐰉𐰍: 𐰞𐰃: 𐰆𐰞𐰆𐰺: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰾𐰑𐰀: 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢𐰕:
| BU: süg: lt: tidi: QIYnG: xöHlHçe: Y: bn: sHA: ne: YYIn: tidi: klir: rsr: xür: öklür: klmz: rsr: tılG: SBG: LI: OLUR: tidi: LTUN: YIsDA: OLRTMZ:
| BU: SÜG: iLeT: TİDİ: KIYıNıG: KÖÑLüÑÇE: aY: BeN: SaÑA: NE: aYaYIN: TİDİ: KeLİR: eRSeR: KÜR: ÖKüLÜR: KeLMeZ: eRSeR: TİLiG: SaBıG: aLI: OLUR: TİDİ: aLTUN: YIŞDA: OLuRTuMuZ:
| Bu orduyu [yön]elt dedi. &quot;Buyruğunu gönlünce söyle. Ben sana ne söyleyeyim&quot; dedi. &quot;Gelir ise yiğitçe toparlanır, gelmez ise dilini sözünü alıp otur&quot; dedi. Altun ormanında oturduk.
|- 
| 1-K9
| ty1-4-k-11-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰲: 𐰝𐰇𐰼𐰏: 𐰘𐰃𐰘𐰃: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰋𐰃𐰼: 𐰴𐰍𐰣: 𐰾𐰇: 𐱃𐰽𐰶𐰑𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰾𐰇𐰾𐰃: 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰕: 𐱃𐰽𐰶𐰑𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰖𐰺𐰽: 𐰖𐰕𐰃𐰑𐰀: 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰠𐰢: 𐱅𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰃𐱃𐰢: 𐰴𐰦𐰖𐰤: 𐰽𐰉𐰍: 𐰖𐰣𐰀:
| üç: xürg: yiyi: klti: SBI: bir: KGN: sü: TSQDI: ON: q: süsi: KLIsZ: TSQDI: tir: YRS: YZIDA: tirllm: tms: OL: SBG: sdp: KGNGRU: OL: SBG: ITM: KJYn: SBG: YNA:
| ÜÇ: KÖRüG: YİYİ: KeLTİ: SaBI: BİR: KaGaN: SÜ: TaŞIKDI: ON: OK: SÜSİ: KaLISıZ: TaŞIKDI: TİR: YaRıŞ: YaZIDA: TİRiLeLiM: TiMiŞ: OL: SaBıG: eŞiDiP: KaGaNGaRU: OL: SaBıG: ITıM: KaNDaYıN: SaBıG: YaNA:
| Üç gözcü kişi geldi. Sözleri bir: &quot;Kağan ordu çıkardı. On Ok ordusu eksiksiz [yola] çıktı&quot; der. &quot;Yarış ovasında dirilelim (toplanalım)&quot; demiş. O sözü işitip Kağan'a o sözü ilettim. Kağan'dan söze karşılık
|- 
| 1-K10
| ty1-4-k-11-10
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰞𐰺𐰭: 𐱅𐰃𐰘𐰤: 𐱅𐰢𐰾: 𐰘𐰠𐰢𐰀: 𐰴𐰺𐰍𐰆: 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃: 𐰆𐰺𐰍𐰞: 𐰉𐰽𐱃𐰢𐰀: 𐱅𐰢𐰾: 𐰋𐰇𐰏: 𐰴𐰍𐰣: 𐰉𐰭𐰺𐰆: 𐰨𐰀: 𐰖𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰯𐰀: 𐱃𐰺𐰴𐰣𐰍𐰺𐰆: 𐰨𐰼𐰀: 𐰽𐰉: 𐰃𐰑𐰢𐰾: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰪𐰃𐰍: 𐰆𐰞: 𐰇𐰕: 𐰆𐰞: 𐰭𐰞𐰺:
| klti: OLRH: tiyn: tms: ylme: KRGU: dgüti: URGL: BSTMA: tms: bög: KGN: BHRU: CA: YIDMs: PA: TRKNGRU: Cre: SB: IDMs: bilge: TOFqq: FIG: OL: üz: OL: HLR:
| KeLTİ: OLuRuÑ: TİYiN: TiMiŞ: YeLME: KaRGU: eDGÜTİ: URGıL: BaSıTMA: TiMiŞ: BÖG: KaGaN: BaÑaRU: aNÇA: YIDMıŞ: aPA: TaRKaNGaRU: İÇRE: SaB: IDMıŞ: BİLGE: TONYUKUK: aYNIG: OL: ÖZ: OL: aÑıLıR:
| geldi. &quot;Oturun&quot; diye demiş. &quot;Öncüyü, gözcüyü iyice ırgala. Baskın yapma&quot; demiş. Bögü (Kapağan) Kağan bana öyle söylemiş. Apa Tarkan'a gizli söz göndermiş: &quot;Bilge Tonyukuk korkar, o kendisi o yanılır.
|- 
| 1-K11
| ty1-4-k-11-11
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰞𐰢: 𐱅𐰓𐰲𐰃: 𐰆𐰣𐰀𐰢𐰭: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰾𐰇: 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰖𐰆𐰞𐰾𐰕𐰤: 𐰽𐰑𐰢: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰏𐰾𐰕𐰤: 𐰚𐰲𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰇𐰤: 𐰴𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰴𐰀: 𐱃𐰭: 𐰇𐰤𐱅𐰼𐰇: 𐱅𐰏𐰓𐰢𐰕:
| sü: YORILM: tdçi: UNAMH: OL: SBG: sdp: sü: YORTDM: LTUN: YISG: YOLsZn: SDM: rts: ögzg: kçgszn: kçdmz: tün: KTDMZ: BOLÇUKA: TH: öntrü: tgdmz:
| SÜ: YORILıM: TiDiÇİ: ONAMaÑ: OL: SaBıG: eŞiDiP: SÜ: YORıTDıM: aLTUN: YIŞıG: YOLSuZuN: aŞDıM: iRTiŞ: ÖGüZüG: KeÇiGSiZiN: KeÇDiMiZ: TÜN: KaTDıMıZ: BOLÇUKA: TAÑ: ÖNTÜRÜ: TEGDİMİZ:
| [atlı] er yoralım (sürelim) derse onamayın&quot;. O sözü işitip [atlı] er yordum. Altun ormanını yol aramadan aştım. İrtiş ırmağını geçitsiz yerinden geçtik. Gece de gittik. Bolçu'ya tan öncesi değdik.
|}

== İkinci Taş ==
=== Batı Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 2. taş, 1. yüz (batı) 9 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 2-B1
| ty2-1-b-9-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱃𐰞𐰍: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰽𐰉𐰃: 𐰦𐰍: 𐰖𐰺𐰽: 𐰖𐰕𐰃𐰑𐰀: 𐰆𐰣: 𐱅𐰇𐰢𐰤: 𐰾𐰇: 𐱅𐰼𐰠𐱅𐰃: 𐱅𐰃𐰼: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰋𐰏𐰠𐰼: 𐰸𐰆𐰯:
| TLG: klürti: SBI: JG: YRS: YZIDA: ON: tümn: sü: trlti: tir: OL: SBG: sdp: bglr: qOP:
| TıLıG: KeLÜRTİ: SaBI: aNTaG: YaRıŞ: YaZıDA: ON: TÜMeN: SÜ: TiRiLTİ: TİR: OL: SABIG: EŞİDİP: BEGLER: KOPUN:
| Ulak geldi. Sözü şöyle: &quot;Yarış ovasında on tümen (yüzbin) er dirildi (toplandı)&quot; der. O sözü işitince beğlerin hepsi
|- 
| 2-B2
| ty2-1-b-9-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰖𐰣𐰞𐰢: 𐰺𐰃𐰍: 𐰆𐰉𐱃𐰃: 𐰘𐰏: 𐱅𐰓𐰃: 𐰋𐰤: 𐰨𐰀: 𐱅𐰼: 𐰢𐰤: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰖𐰃𐰽𐰍: 𐰽𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰼𐱅𐰾: 𐰇𐰏𐰕𐰏:
| YNLM: RIG: UBTI: yg: tdi: bn: CA: tr: mn: bn: bilge: TOFqq: LTUN: YISG: SA: kltmz: rts: ögzg:
| YaNaLıM: aRIG: UBuTI: YiG: TiDİ: BeN: aNÇA: TiR: MeN: BeN: BİLGE: TONYUKUK: aLTUN: YIŞıG: aŞA: KeLTiMiZ: iRTiŞ: ÖGüZüG:
| Dönelim, arı uslu olmak iyidir dediler. Ben şöyle derim, ben Bilge Tonyukuk, &quot;Altun ormanını aşıp geldik, İrtiş ırmağını
|- 
| 2-B3
| ty2-1-b-9-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰲𐰀: 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰕: 𐰚𐰠𐰢𐰾𐰃: 𐰞𐰯: 𐱅𐰃𐰓𐰃: 𐱃𐰆𐰖𐰢𐰑𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰆𐰢𐰖: 𐰃𐰑𐰸: 𐰘𐰼: 𐰾𐰆𐰉: 𐰉𐰽𐰀: 𐰋𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰨: 𐰤𐰚𐰀: 𐱅𐰕𐰼: 𐰋𐰃𐰕:
| kçe: kltmz: klmsi: LP: tidi: TUYMDI: tHri: UMY: IDq: yr: sUB: BSA: brti: rC: nke: tzr: biz:
| KeÇE: KeLTiMiZ: KeLMiŞİ: aLP: TİDİ: TUYMaDI: TeÑRİ: UMaY: IDUK: YiR: SUB: BaSA: BiRTİ: eRiNÇ: NeKE: TeZeR: BİZ:
| geçip geldik. Gelmiş[ler]i alp dedi, duymadı. Tanrı, Umay, Iduk Yer Su bası verdi gerçek. Niye kaçıyoruz?
|- 
| 2-B4
| ty2-1-b-9-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰰𐰇𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰤𐰚𐰀: 𐰸𐰆𐰺𐰸𐰆𐰺: 𐰋𐰃𐰕: 𐰕: 𐱅𐰘𐰤: 𐰤𐰀: 𐰉𐰽𐰣𐰞𐰢: 𐱅𐰏𐰠𐰢: 𐱅𐰃𐰓𐰢: 𐱅𐰏𐰓𐰢𐰕: 𐰖𐰖𐰃𐰑𐰢𐰕: 𐰚𐰃𐰤𐱅𐰃: 𐰰𐰇𐰾: 𐰚𐰠𐱅𐰃:
| Xüs: tyn: nke: qORqUR: biz: Z: tyn: ne: BSNLM: tglm: tidm: tgdmz: YYIDMZ: kinti: Xüs: klti:
| ÖKÜŞ: TiYiN: NeKE: KORKUR: BİZ: aZ: TiYiN: NE: BaSıNaLıM: TeGeLiM: TİDiM: TeGDiMiZ: YaYIDıMıZ: iKİNTİ: ÖKÜŞ: KeLTİ:
| Çok diye niye korkuyoruz? Az[ız] diye ne[den] basmayalım? Değelim (saldıralım) dedim. Değdik, yayıldık. İkinci gün
|- 
| 2-B5
| ty2-1-b-9-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰇𐰼𐱅𐰲𐰀: 𐰶𐰃𐰕𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐰋𐰃𐰕𐰤𐱅𐰀: 𐰚𐰃: 𐰆𐰲𐰃: 𐰾𐰃𐰭𐰺𐰲𐰀: 𐰺𐱃𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰰𐰇𐰾: 𐱅𐰘𐰤: 𐰋𐰃𐰕:
| örtçe: QIZP: klti: süHsdmz: biznte: ki: UÇI: sIHRÇA: RTq: rti: tHri: YRLKDq: üçn: Xüs: tyn: biz:
| ÖRTÇE: KIZıP: KeLTİ: SÜÑüŞDüMüZ: BİZiNTE: iKİ: UÇI: SIÑaRÇA: aRTUK: eRTİ: TeÑRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇüN: ÖKÜŞ: TiYiN: BİZ:
| Yanar gibi kızıp geldi[ler]. Süngüşdük. Bizim iki üç katımız idi(ler). Tanrı bağışladığı için, çok(turlar) diye biz
|- 
| 2-B6
| ty2-1-b-9-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰸𐰆𐰺𐰴𐰢𐰑𐰢𐰕: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰕: 𐱃𐰺𐰑𐰆𐰾: 𐰽𐰑𐰺𐰀: 𐰆𐰑𐰃: 𐰖𐰖𐰑𐰢𐰕: 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰾𐰃𐰤: 𐰽𐰑𐰃𐰤:
| qORKMDMZ: süHsdmz: TRDUs: SDRA: UDI: YYDMZ: KGNIn: TUTDMZ: YBGUsIn: SDIn:
| KORKMaDıMıZ: SÜÑüŞDüMüZ: TaRDUŞ: ŞaDRA: UDI: YaYDıMıZ: KaGaNIN: TUTDUMUZ: YABGUSIN: ŞADIN:
| korkmadık, süngüşdük. Tarduş Şadar'a kadar yayıldık. Kağanını tuttuk. Yabgusunu, şadını
|- 
| 2-B7
| ty2-1-b-9-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰦𐰀: 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃: 𐰠𐰏𐰲𐰀: 𐰼: 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰸: 𐱅𐰇𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤: 𐰽𐰖𐰆: 𐰃𐱃𐰢𐰕: 𐰆𐰞: 𐰽𐰉𐰍: 𐰾𐰓𐰯: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃: 𐰸𐰆𐰯:
| JA: ölrti: lgçe: r: TUTDMZ: OL: q: tün: BODNın: SYU: ITMZ: OL: SBG: sdp: ON: q: bglri: BODNI: qOP:
| aNDA: ÖLüRTİ: eLiGÇE: eR: TUTDuMuZ: OL: OK: TÜN: BODuNIN: SaYU: ITıMıZ: OL: SaBıG: eŞiDiP: ON: OK: BeGLeRİ: BODuNI: KOP:
| [o] anda öldürüldü. Elli'ce (kadar) er tuttuk. O aynı gece boylarına bilgi gönderdik. O sözü işitip On Ok beğleri, boyları hep
|- 
| 2-B8
| ty2-1-b-9-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰘𐰇𐰝𐰤𐱅𐰃: 𐰚𐰠𐰏𐰢𐰀: 𐰋𐰏𐰼𐰠𐰃𐰤: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤: 𐰃𐱅𐰯: 𐰖𐰃𐰍𐰯: 𐰕𐰲𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰕𐰢𐰾: 𐰼𐱅𐰃: 𐰆𐰣: 𐰸: 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐰾𐰇𐰠𐱅𐰓𐰢:
| klti: yüxnti: klgme: bgrlin: BODNIn: itp: YIGP: ZÇA: BODN: tzms: rti: ON: q: süsin: sültdm:
| KeLTİ: YÜKÜNTİ: KeLiGME: BeGReLİN: BODuNIN: İTiP: YIGıP: aZÇA: BODuN: TeZMiŞ: eRTİ: ON: OK: SÜSİN: SÜLeTDiM:
| geldi, baş eğdi. Gelen beğlerini, boylarını eğitip, düzenlettim. Azca boyları tezmiş (kaçmış) idi. On Ok ordusunu sületdim.
|- 
| 2-B9
| ty2-1-b-9-09
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰋𐰃𐰕: 𐰘𐰢𐰀: 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰕: 𐰣𐰃: 𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰘𐰨𐰇: 𐰏𐰕𐰏: 𐰚𐰲𐰀: 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰖𐱃𐰍𐰢𐰀: 𐰋𐰭𐰠𐰏: 𐰚: 𐱃𐰍𐰍: 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢:
| biz: yme: süldmz: NI: rtmz: yCü: gzg: kçe: tinsi: OGLI: YTGMA: bHlg: k: TGG: rtÜrtm:
| BİZ: YiME: SÜLeDiMiZ: aNI: eRTiMiZ: YiNÇÜ: öGüZüG: KeÇE: TİNSİ: OGLI: YaTıGMA: BeÑiLiG: eK: TaGaG: eRTÜRTüM:
| Biz de süledik. Anı'ya erdik. Yinçü Irmağı'nı geçip Tinsi Oğlu denilen kutsal Ek dağına erdirdim.
|}

=== Güney Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 2. taş, 2. yüz (güney) 6 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 2-G1
| ty2-2-g-6-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰃: 𐰃𐰼𐱅𐰢𐰕: 𐰦𐰀: 𐰖𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰕: 𐰃𐰤𐰠: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: [...]𐰆𐰯: 𐱃𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰕𐰃𐰚: 𐱃𐰸𐰺𐰽𐰃𐰤[...]:
| tmr: KPGKA: tgi: irtmz: JA: YJURTMZ: inl: KpGKA: [...]UP: TGKA: tzik: TqRSİn[...]:
| TeMiR: KaPıGKA: TeGİ: İRTiMiZ: aNDA: YaNDURTuMuZ: İNeL: KaPıGKA: [...]UP: TaGKA: TeZİK: TOKuRSIN.:
| Temirkapı'ya dek eriştik. [o] anda (ordan) döndük. İnelkapı'ya, […] dağa Tezik, Tokursın'(a)?
|- 
| 2-G2
| ty2-2-g-6-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰦𐰀: 𐰘𐰼𐰝𐰃: 𐰽𐰀: 𐰉𐰽𐰞𐰍𐰺𐰆: 𐰺𐰑𐰴: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰸𐰆𐰯: 𐰚𐰠𐱅𐰃: 𐰆𐰞: 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰀: 𐱅𐰏𐱅𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐱅𐰢𐰼: 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃:
| JA: yrxi: SA: BSLGRU: RDK: BODN: qOP: klti: OL: künte: tgti: türx: BODN: tmr: KPGKA: tinsi: OGLI:
| aNDA: YiRÜKİ: aŞA: BaŞaLGaRU: aRDaK: BODuN: KOP: KeLTİ: OL: KÜNTE: TeGTİ: TÜRÜK: BODuN: TeMiR: KaPıGKA: TİNSİ: OGLI:
| [o] anda, Yirük'i aşıp başlayıp Ardak boyları hep geldi, o gün (içinde) değdi. Türk boyları Demirkapı'ya, Tinsi Oğlu
|- 
| 2-G3
| ty2-2-g-6-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃: 𐰆𐰍𐰞𐰃: 𐰖𐱃𐰍𐰢𐰀: 𐱃𐰍𐰴𐰀: 𐱅𐰏𐰢𐰾: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰼𐰢𐰾: 𐰆𐰞: 𐰘𐰼𐱅𐰀: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐱅𐰏𐰇𐰼𐱅𐰝: 𐰇𐰲𐰤: [...]:
| tinsi: OGLI: YTGMA: TGKA: tgms: idi: Yq: rms: OL: yrte: bn: bilge: TOFqq: tgürtx: üçn: [...]:
| TİNSİ: OGLI: YaTıGMA: TAGKA: TeGMiŞ: İDİ: YOK: eRMiŞ: OL: YiRTE: BeN: BİLGE: TONYUKUK: TeGÜRTÜK: ÜÇüN: [...]:
| Tinsi Oğlu denilen dağa değmişligi yok imiş. O yerde ben Bilge Tonyukuk değirdiğim için
|- 
| 2-G4
| ty2-2-g-6-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰞𐱃𐰆𐰣: 𐰇𐰼𐰭: 𐰝𐰇𐰢𐰾: 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰆𐰑𐰕: 𐰏𐰼𐰃𐱅: 𐰽𐰃𐰍𐰃: 𐰉𐰆𐰭𐰾𐰕: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀𐰾𐰃:
| QIZL: LTUN: ürH: xüms: QIZL: UDZ: grit: SIGI: BUHsZ: klürti: iltrs: KGN: bilgesi:
| KIZıL: aLTUN: ÜRüÑ: KÜMüŞ: KIZıL: UDuZ: GeRİT: aSIGI: BUÑSuZ: KeLÜRTİ: İLTeRiŞ: KaGaN: BİLGESİ:
| kızıl altın, ak gümüş, kızıl uduz?, gerit? kazancı zorlamadan getirdi. İlteriş Kağan bilgesi [...]
|- 
| 2-G5
| ty2-2-g-6-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐰇𐰲𐰤: 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀: 𐰘𐱅𐰃: 𐰘𐰏𐰃𐰼𐰢𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰴𐰀: 𐰘𐱅𐰃: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰆𐰍𐰕𐰴𐰀: 𐰋𐰾: 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃: 𐰦𐰀: 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃:
| ilin: üçn: TBGÇKA: yti: ygirmi: süHsdi: QITFKA: yti: süHsdi: OGZKA: bs: süHsdi: JA: YGUÇI:
| İLİN: ÜÇüN: TaBGaÇKA: YiTİ: YiGİRMİ: SÜÑüŞDİ: KITaYNKA: YiTİ: SÜÑüŞDİ: OGuZKA: BeŞ: SÜÑüŞDİ: aNDA: aYGUÇI:
| İli için Çin ile onyedi [kez] süngüşdü. Kıtay ile yedi [kez] süngüşdü. Oğuz ile beş [kez] süngüşdü. [o] anda danışmanı
|- 
| 2-G6
| ty2-2-g-6-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰼𐱅𐰢: 𐰖𐰍𐰃𐰑𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰋𐰤: 𐰝: 𐰼𐱅𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰲𐰑𐰃: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰏𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀:
| yme: bn: x: rtm: YGIDI: yme: bn: x: rtm: iltrs: KGN: UÇDI: türx: bgi: KGNKA: türx: bilge: KGNKA:
| YiME: BeN: ÖK: eRTiM: aYGIDI: YiME: BeN: ÖK: eRTiM: İLTeRiŞ: KaGaN: UÇDI: TÜRÜK: BöGİ: KaGaNKA: TÜRÜK: BİLGE: KaGaNKA:
| yine ben kendim idim. Danıştığı yine ben kendim idim. İlteriş Kağan uçdu. Türk Bögi (Kapağan) Kağan'a, Türk Bilge Kağan'a
|}

=== Doğu Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 2. taş, 3. yüz (doğu) 8 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 2-D1
| ty2-3-d-8-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰘𐱅𐰃: 𐰆𐱃𐰕: 𐰖𐰾𐰴𐰀: [...]: 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐰆𐰞𐰺𐰑𐰢: 𐱅𐰇𐰤: 𐰆𐰑𐰢𐱃𐰃:
| KPGN: KGN: yti: OTZ: YsKA: [...]: rti: KPGN: KGN: OLRDM: tün: UDMTI:
| KAPGAN: KAGAN: YETİ: OTZ: YAKA: ERTİ: KAPGAN: KAGAN: OLRDM: TÜN: UDMTI:
| Kapağan Kağan yirmiyedi yaşında [...] idi. Kapağan Kağan oturdu (kağan oldu). Gece uyumadım,
|- 
| 2-D2
| ty2-3-d-8-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰝𐰇𐰤𐱅𐰕: 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱃𐰃: 𐰶𐰃𐰕𐰞: 𐰴𐰣𐰢: 𐱅𐰝𐱅𐰃: 𐰴𐰺𐰀: 𐱅𐰼𐰢: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃: 𐰾𐰏: 𐰝𐰇𐰲𐰃𐰏: 𐰋𐰼𐱅𐰢: 𐰝: 𐰆𐰕𐰣: 𐰘𐰠𐰢𐰏: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐱃𐰢: 𐰸:
| xüntz: OLRMTI: QIZL: KNM: txti: KRA: trm: yögrti: sg: xüçig: brtm: x: UZN: ylmg: yme: ITM: q:
| KÜNTZ: OLRMTI: KIZL: aLTUN: TöKTİ: ÜRüÑ: KÜMüŞ: TÖKTİ: iŞiG: KÜÇİG: BeRTiM: ÖK: UZuN: YeLMeG: YeME: ITıM: OK:
| gündüz oturmadım. Kızıl kanımı dökütüp, kara terimi akıtıp işi, gücü verdim hep. Uzun keşif yine ettim hep.
|- 
| 2-D3
| ty2-3-d-8-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰺𐰴𐰆𐰖: 𐰴𐰺𐰍𐰆𐰍: 𐰆𐰞𐰍𐰺𐱃𐰑𐰢: 𐰸: 𐰉𐰣𐰍𐰢𐰀: 𐰖𐰍𐰃𐰴𐰀: 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰃𐰼: 𐰼𐱅𐰢: 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰣: 𐰾𐰇𐰠𐱅𐰓𐰢𐰕: 𐱅𐰭𐰼𐰃: 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰕𐰆:
| RKUY: KRGUG: ULGRTDM: q: BNGMA: YGIKA: klürir: rtm: KGNMN: sültdmz: tHri: YRLKZU:
| ARKUY: KARGUG: ULGARTDIM: OK: BANGMA: YAGIKA: KELÜRİR: ERTİM: KAGANIMIN: SÜLTDiMiZ: TEŇRİ: YARLıKZU:
| Savunmayı, gözleme yerlerini kendim büyüttüm. Yağıya bağırdığımda, kaçırır idim. Kağanımla (birlikte) süngüşdük. Tanrı bağışladı(ğı için)
|- 
| 2-D4
| ty2-3-d-8-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰉𐰆: 𐱅𐰇𐰼𐰰: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀: 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍: 𐰖𐰍𐰃𐰍: 𐰚𐰠𐱅𐰇𐰼𐰢𐰓𐰢: 𐱅𐰇𐰏𐰤𐰠𐰏: 𐱃𐰍: 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰢𐰓𐰢: 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺:
| BU: türX: BODNKA: YRKLG: YGIG: kltürmdm: tögnlg: TG: yügrtmdm: iltrs: KGN: KZGNMSR:
| BU: TÜRÜK: BODNKA: YARAKLIG: YAGIG: KELTÜRMDM: TÖGNLG: ATIG: YÜGRTMDM: İLTER: KAGAN: KZGNMSR:
| bu Türk boyları'na pusatlı yağıyı yaklaştırtmadım, damgalı atı yürüttürmedim. İlteriş Kağan kazanmasa
|- 
| 2-D5
| ty2-3-d-8-05
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰆𐰑𐰆: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰃𐰠: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸𐰃𐰣: 𐰆𐰑𐰆: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸𐰢: 𐰇𐰲𐰤:
| UDU: bn: özm: KZGNMSR: il: yme: BODN: yme: Yq: rtçi: rti: KZGJqIN: UDU: özm: KZGJqM: üçn:
| UDU: BeN: ÖZM: KZGNMSR: İL: YME: BODN: YME: YOK: ERTÇİ: ERTİ: KZGNTUKIN: UDU: ÖZM: KZGNTUKM: ÜÇN:
| ve de ben özüm kazanmasam il[i] yine, boylar[ı] yine yok edecek (olacak) idi. [o] Kazandığı için ve de özüm kazandığım için
|- 
| 2-D6
| ty2-3-d-8-06
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰠: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐰠: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰉𐰆𐰡𐰃: 𐰇𐰕𐰢: 𐰴𐰺𐰃: 𐰉𐰆𐰡𐰢: 𐰆𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰡𐰢: 𐰤𐰭: 𐰘𐰼𐰓𐰚𐰃: 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀:
| il: yme: il: BOVI: BODN: yme: BODN: BOVI: özm: KRI: BOVM: ULG: BOVM: nH: yrdki: KGNLG: BODNKA:
| İL: YME: İL: BOLTI: BODN: YME: BODN: BOLTI: ÖZM: KARI: BOLTM: ULG: BOLTM: NŇ: YERDKİ: KAGANLIG: BODNKA:
| il yine il oldu, boy yine boy oldu. Kendim yaşlı oldum, ulu oldum. Hangi yerde kağanlı boyuna
|- 
| 2-D7
| ty2-3-d-8-07
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]: 𐰋𐰃𐰤𐱅𐰏𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐰾𐰼: 𐰤𐰀: 𐰉𐰆𐰭𐰃: 𐰉𐰺: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐰢𐰾:
| [...]: bintgi: BR: rsr: ne: BUHI: BR: rtçi: rms:
| [...]: BİNTEGİ: BAR: ERSER: NE: BUŇI: BAR: ERTÇİ: ERMİ:
| [...] böylesi var ise ne sıkıntısı var edecek (olacak) imiş.
|- 
| 2-D8
| ty2-3-d-8-08
| style=&quot;text-align:right;&quot; | [...]: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐰃𐰠𐰭𐰀: 𐰋𐰃𐱅𐰃𐱅𐰓𐰢: 𐰋𐰤: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰪𐰸𐰸:
| [...]: türx: bilge: KGN: ilHe: bititdm: bn: bilge: TONFqq:
| [...]: TÜRÜK: BİLGE: KAGAN: İLİŇE: BİTİTDİM: BEN: BİLGE: TUNNYUKUK:
| Türk Bilge Kağan ilinde yazdırdım. Ben Bilge Tonyukuk.
|}

=== Kuzey Yüzü ===

{|  class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Tonyukuk 2. taş, 4. yüz (kuzey) 4 dizi'''
! colspan=&quot;2&quot; | #
! Göktürk Türkçesi (aslı)
! Harf çevirisi
! Çeviri yazı
! Türkiye Türkçesi çevirisi
|- 
| 2-K1
| ty2-4-k-4-01
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰃𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰾𐰼: 𐰋𐰤: 𐰇𐰕𐰢: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰕𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺: 𐰋𐰤: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰃: 𐰼𐰾𐰼:
| iltris: KGN: KZGNMSR: Yq: rti: rsr: bn: özm: bilge: TOFqq: KZGNMSR: bn: Yq: rti: rsr:
| İLTeRİS: KAGAN: KZGNMSR: YOK: ERTİ: ERSER: BEN: ÖZM: BİLGE: TUNYUKUK: KZGNMSR: BEN: YOK: ERTİ: ERSER:
| İlteriş Kağan kazanmasa, yok idi isei, ben özüm Bilge Tonyukuk kazanmasam, ben yok idim ise,
|- 
| 2-K2
| ty2-4-k-4-02
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀: 𐰉𐰆𐰑: 𐰘𐰢𐰀: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰘𐰢𐰀: 𐰚𐰃𐰾𐰃: 𐰘𐰢𐰀: 𐰃𐰓𐰃: 𐰖𐰸: 𐰼𐱅𐰲𐰃: 𐰼𐱅𐰃:
| KPGN: KGN: türx: sir: BODN: yrinte: BOD: yme: BODN: yme: kisi: yme: idi: Yq: rtçi: rti:
| KAPGAN: KAGAN: TÜRÜK: SİR: BODN: YERİNTE: BOD: YME: BODN: YME: KİSİ: YME: İDİ: YOK: ERTÇİ: ERTİ:
| Kapağan Kağan'ın Türk Sir boylarının yerinde boy da, boylar da, kişi de yok edecek (olacak) idi.
|- 
| 2-K3
| ty2-4-k-4-03
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾: 𐰴𐰍𐰣: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐱃𐰆𐰣𐰪𐰸𐰸: 𐰴𐰕𐰍𐰦𐰸: 𐰇𐰲𐰤: 𐰴𐰯𐰍𐰣: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣: 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰸𐰃: 𐰉𐰆:
| iltrs: KGN: bilge: TONFqq: KZGJq: üçn: KPGN: KGN: türx: sir: BODN: YORIDqI: BU:
| İLTER: KAGAN: BİLGE: TUNNYUKUK: KZGNTUK: ÜÇN: KAPGAN: KAGAN: TÜRÜK: SİR: BODN: YORIDUKI: BU
| İlteriş Kağan, Bilge Tonyukuk kazandığı için, Kapağan Kağan'ın Türk Sir boylarının yürüdüğü bu[ndandır].
|- 
| 2-K4
| ty2-4-k-4-04
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀: 𐰴𐰍𐰣: 𐱅𐰇𐰼𐰝: 𐰾𐰃𐰼: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰆𐰍𐰕: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍: 𐰃𐰏𐰓𐰇: 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺:
| türx: bilge: KGN: türx: sir: BODNG: OGZ: BODNG: igdü: OLRUR:
| TÜRÜK: BİLGE: KAGAN: TÜRÜK: SİR: BODNG: OGZ: BODNG: İGDÜ: OLRUR:
| Türk Bilge Kağan'ı, Türk Sir boylarını, Oğuz boylarını besleyip oturur.
|}

== Dış bağlantılar ==
[https://web.archive.org/web/20200424174452/https://www.turkbitig.com/tonyukuk.html Orhun Yazıtları Tonyukuk Anıtları]

[[Kategori:Orhun Abideleri]]</text>
      <sha1>hi8uviki8xweyt4v9pyk3mtrjswl8gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategori:Ahmed Yesevi hikmetleri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>16648</id>
    <revision>
      <id>174696</id>
      <parentid>155014</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SHIFT64</username>
        <id>26884</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Kategori:Ahmed Yesevi]] eklendi ([[VK:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>174696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="b16tvrx5dvlhp3kpbz1ad47zjxoey8q" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;

[[Kategori:Ahmed Yesevi]]
[[Kategori:Şairine göre şiirler]]
[[Kategori:Türk şairlerin şiirleri]]
[[Kategori:Tarzına göre eserler]]</text>
      <sha1>b16tvrx5dvlhp3kpbz1ad47zjxoey8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Münacat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16722</id>
    <revision>
      <id>174695</id>
      <parentid>173124</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T13:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SHIFT64</username>
        <id>26884</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Kategori:Ahmed Yesevi]] eklendi ([[VK:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>174695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5150" sha1="s051gr7h0jnm89vpchu2oydmt81ndzt" xml:space="preserve">{{eser başlığı
| önceki      =[[:Kategori:Şiirler|Şiirler]]
| sonraki     =
| başlık      =Münacaat
| bölüm       =
| eser sahibi =Ahmed Yesevi
| çevirmen    =
| notlar      =
}}

Münâcât eyledi Kul Hâce Ahmed

İlâhi kıl bendengge rahmet

Garib Ahmed sözi hergiz karımaz

Eger yer astığa kirse çirimez

Yene mensûh bolup ol hâr bolmaz

Okuğan bendeler bimâr bolmaz

Okuğanğa kılurman anda şefkat

Kıyâmet künide kılğum şefâat

Hudâyım kılsa in'âm menge cennet

Okuğanlarnı kılurman men şefâat

Tileki her ne bolsa Tengri bergey

Muhabbet şevkini könglige salğay

Cemâlin körsetip Perverdigarım

Özin yolığa salsun Bir ü Barım

Hudâyım eylesün mahşerde hurrem

Kıyâmet kün arığ Zât'ığa mahrem

Duâğa yarı berse her müsülmân

Öler vaktda eltgey nûr-ı imân

Meni hikmetlerim âlemğe tolğan

İşitmey her kim ölse kılğay ermân

Meni hikmetlerim derdlikke dermân

Kişi boy eltmese ol yolda kalğan

Meni hikmetlerim âlemde destân

Ruhum, kelse kılur sohbetni bostân

Meni hikmetlerim kân-ı hadisdür

Kişi boy eltmese bilgil habisdür

Meni hikmetlerim talibni rızkı

Eger çendiki bolsa cürmü fikri

Meni hikmetlerim fermân-ı sübhân

Okup bilseng heme mana-ı Kur'an

Meni hikmetlerim âlemde sultan

Kılur bir lahzada çölni gülistân

Meni hikmetlerim şevk-i muhabbet

Közini yaşığa kılğay tahâret

Namazığa Resûlullâh imâmı

Anı kavmi melâyikler tamâmı

Şikestelik birle kılğan namâzı

Kabul bolğay anı Hakk'a niyâzı

Meni hikmetlerim âşıkka aytıng

Dili âine dek sâdıkka aytıng

Heme kor u ker ü bâtını gezâf

Tamâm iklimni kezdim tapmadım sâf

Meni hikmetlerim sarrâfğa aytıng

Hudâyım bâ-kerem Vehhâb'ğa aytıng

Adâlet pâdşahı bir atı sâdık

Kılur bir lahzada vaslığa lâyık

Meni hikmetlerim nâdân işitmes

Dîli köngli kara pendimni almas

Hatâdın bi-haber Allâh'ğa münkir

Edebsiz bi-edeb dünyâda bi-pir

Hatını bitse her kim nesr bitsün

Veli nesri bitip maksudğa yetsün

Dini imânı yok İslâmı veyran

Kıyâmet tangı atsa yolda kalğan

Pir-i kâmilni körmey şeyh-i Sen'ân

Hudâ kılmas kabûl okusa Kur'an

Özini şeyh alur kölbârı hâli

Yigirme beşke yetmey anı ali

Nasihatlar kılur pir ü cevannı

Özi fehm etmeyin yahşı yamannı

Alarnı sözleri zalimi zaldur

Şeriat ehli bu eldin hicaldur

İnansun dep munı bir neçe bi-akl

Kılurlar evliyâlardın munı nakl

Koyup dâmın güzergâhlarğa bi-pir

Tili mekr ü hile kılğanı tezvir

Anı mekri erür şeytândın a'lâ

Kobar yüzi mahşerde tangla

Alarnı körmengiz yüzini hergiz

Anıng dek lanetidin eyleng perhiz

Zebân-ı hâl ile amânı ayttım

Hakikat söz birle câhilni sögtim

Eger âlim bolsa cânım tasadduk

Dürr ü gevher sözümni işitip ok

Dürr ü gevher sözin âlemge saçsa

Okup oksa kelâm-ı Haknı açsa

Oşal âlimge cân kurbân kılurman

Tamâmî hânumân ihsân kılurman

Kanı âlim kanı âmil yârânlar

Hudâdın sözlese siz cân beringler

Çın âlim yastukın taştın yarattı

Nime oktı anı âlemğa ayttı

Özini bildi erse Hakk'nı bildi

Hudâdın korktı yu insafğa keldi

Meni hikmetlerim dânâ işitsün

Sözüm destân kılıp maksudga yetsün

Meni hikmetlerim feri yu kavli

Dili könglide bolsa, zikri Mevli

Meni hikmetlerim bir pîr-i kâmil

Kayu bende Hudâğa bolsa mâyil

Meni hikmetlerim hoblarga aytıng

Dua tekbir kılıp rahmetge batıng

Meni hikmetlerin pîr-i zeberdest

İşitkenler bolur bi-huş u sermest

Tiring bolsa cehânda hâr bolmaz

Okuğan bendeler bimâr bolmaz

Kıyâmetde anga hâdi bolurman

Eger derdlig bolsa dâru bolurman

Eger yüz yıl ömr körse karımaz

Eger yer astığa kirse çirimez

Hudâ kılğay anı duzahdın âzâd

Behişt-i câvidânda eylegey şâd

Eğer hikmet okusa eyyühennas

Erür ferzend menge ol talib-i has

Eşitip hikmetimni goşğa alğan

Atâ kılğay öler vaktıda imân

Yesevi hikmetin dânâ işitsün

İşitgenler hemme maksudga yetsün

Cevâhir kânıdın bir nükte alsun

İşitmegen barı hasretde kalsun

Kişi hikmet işitse cânı birle

Çıkar canı anı imânı birle

Kulakğa almağay bu sözni nadân

Anı âdem deme ol cins-i hayvân

Hudâyım sözidin çıkkan bu hikmet

İşitkenge yağar bârân-ı rahmet

Meni hikmetlerim kim tutsa mehkem

Hudâ kılğay anı elbette bi-gam

Kirer cennet içige şad u handân

Hudâyım eylegey mesrur u şâdân

Meni hikmetlerim Hak'nı senâsı

Muhabbet ehlini derdi devâsı

Meni hikmetlerim kend u aseldür

Hemme sözler içinde bi-bedeldür

Meni hikmetlerim inâm-ı Allah

Seher vaktda dese &quot;estağfirullah&quot;

Anı şeytân-lâin tutmas yolını

Muhammed Mustafa alğay kolını

Peygamber ümmetim deb mehri tavlar

Azazilni Hüdayım özin kavlar

Meni hikmetlerim derdsizge aytmang

Bahâsız gevherim nâdânğa satmang

Yesevi hikmetin kadrine yetkil

Hum-ı ışkdın meyni bir katre tatkıl

Hum-ı ışkdın kişi bir katre tatgay

Hüdanı vaslıga bir yola batgay

{{eser son|kaynak=|telif=}}

[[Kategori:Ahmed Yesevi]]
[[Kategori:Şiirler]]</text>
      <sha1>s051gr7h0jnm89vpchu2oydmt81ndzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategori:Mevlana</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24835</id>
    <revision>
      <id>174697</id>
      <parentid>109694</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T14:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SHIFT64</username>
        <id>26884</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Kategori:Mutasavvıf şairler]] eklendi ([[VK:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>174697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="ss8i2kfsc8e6km5gqh22mmyt2m7slhb" xml:space="preserve">[[Kategori:Şairine göre şiirler]]
[[Kategori:Mutasavvıf şairler]]</text>
      <sha1>ss8i2kfsc8e6km5gqh22mmyt2m7slhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikikaynak:Değişiklik sayılarına göre kullanıcılar listesi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>26348</id>
    <revision>
      <id>174700</id>
      <parentid>174674</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T21:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YBot</username>
        <id>13050</id>
      </contributor>
      <comment>Güncelleme</comment>
      <origin>174700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7766" sha1="iv9dpve15zpq8s0ko69t9bi9rp241nd" xml:space="preserve">{{/begin}}

&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! #
! Kullanıcı
! Değişiklik sayısı
! Kullanıcı grupları
|-
| 1
| [[Kullanıcı:Mümtaz|Mümtaz]]
| align=&quot;center&quot; | 32.645
| hizmetli
|-
| 2
| [[Kullanıcı:Justinianus|Justinianus]]
| align=&quot;center&quot; | 10.871
| 
|-
| 3
| [[Kullanıcı:Kibele|Kibele]]
| align=&quot;center&quot; | 9.179
| geri döndürücü
|-
| 4
| [[Kullanıcı:Nosferatü|Nosferatü]]
| align=&quot;center&quot; | 6.939
| 
|-
| 5
| [[Kullanıcı:Victor Trevor|Victor Trevor]]
| align=&quot;center&quot; | 4.472
| 
|-
| 6
| [[Kullanıcı:Samizambak|Samizambak]]
| align=&quot;center&quot; | 4.220
| 
|-
| 7
| [[Kullanıcı:Seksen iki yüz kırk beş|Seksen iki yüz kırk beş]]
| align=&quot;center&quot; | 2.938
| 
|-
| 8
| [[Kullanıcı:𐰇𐱅𐰚𐰤|𐰇𐱅𐰚𐰤]]
| align=&quot;center&quot; | 2.803
| 
|-
| 9
| [[Kullanıcı:Iskenderbalas|Iskenderbalas]]
| align=&quot;center&quot; | 2.670
| 
|-
| 10
| [[Kullanıcı:Egemensen|Egemensen]]
| align=&quot;center&quot; | 2.553
| 
|-
| 11
| [[Kullanıcı:Tarih|Tarih]]
| align=&quot;center&quot; | 2.381
| 
|-
| 12
| [[Kullanıcı:Vikiolog|Vikiolog]]
| align=&quot;center&quot; | 2.278
| 
|-
| 13
| [[Kullanıcı:Absar|Absar]]
| align=&quot;center&quot; | 1.838
| 
|-
| 14
| [[Kullanıcı:Suelnur|Suelnur]]
| align=&quot;center&quot; | 1.737
| 
|-
| 15
| [[Kullanıcı:Ahmet Turhan|Ahmet Turhan]]
| align=&quot;center&quot; | 1.561
| 
|-
| 16
| [[Kullanıcı:Selahattin ilhan|Selahattin ilhan]]
| align=&quot;center&quot; | 1.480
| 
|-
| 17
| [[Kullanıcı:Kutsalyolcusu|Kutsalyolcusu]]
| align=&quot;center&quot; | 1.278
| 
|-
| 18
| [[Kullanıcı:Kurmanbek|Kurmanbek]]
| align=&quot;center&quot; | 1.075
| 
|-
| 19
| [[Kullanıcı:Pinar|Pinar]]
| align=&quot;center&quot; | 1.034
| 
|-
| 20
| [[Kullanıcı:Felecita|Felecita]]
| align=&quot;center&quot; | 940
| 
|-
| 21
| [[Kullanıcı:Sabri76|Sabri76]]
| align=&quot;center&quot; | 883
| 
|-
| 22
| [[Kullanıcı:Araz Yaquboglu|Araz Yaquboglu]]
| align=&quot;center&quot; | 867
| 
|-
| 23
| [[Kullanıcı:Elvorix|Elvorix]]
| align=&quot;center&quot; | 857
| 
|-
| 24
| [[Kullanıcı:Maderibeyza|Maderibeyza]]
| align=&quot;center&quot; | 758
| 
|-
| 25
| [[Kullanıcı:3210|3210]]
| align=&quot;center&quot; | 721
| 
|-
| 26
| [[Kullanıcı:Aybeg|Aybeg]]
| align=&quot;center&quot; | 595
| 
|-
| 27
| [[Kullanıcı:ToprakM|ToprakM]]
| align=&quot;center&quot; | 578
| 
|-
| 28
| [[Kullanıcı:Osmanlı98|Osmanlı98]]
| align=&quot;center&quot; | 564
| 
|-
| 29
| [[Kullanıcı:Srhat|Srhat]]
| align=&quot;center&quot; | 553
| 
|-
| 30
| [[Kullanıcı:Mereyü|Mereyü]]
| align=&quot;center&quot; | 547
| 
|-
| 31
| [[Kullanıcı:Dr.Suskun|Dr.Suskun]]
| align=&quot;center&quot; | 512
| 
|-
| 32
| [[Kullanıcı:Yeni hesap|Yeni hesap]]
| align=&quot;center&quot; | 482
| 
|-
| 33
| [[Kullanıcı:Oğuzhan|Oğuzhan]]
| align=&quot;center&quot; | 478
| 
|-
| 34
| [[Kullanıcı:Kadı|Kadı]]
| align=&quot;center&quot; | 441
| geri döndürücü
|-
| 35
| [[Kullanıcı:Etrüsk~trwikisource|Etrüsk~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 437
| 
|-
| 36
| [[Kullanıcı:Fuzûlî~trwikisource|Fuzûlî~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 427
| 
|-
| 37
| [[Kullanıcı:Bizim Kafkasya|Bizim Kafkasya]]
| align=&quot;center&quot; | 427
| 
|-
| 38
| [[Kullanıcı:Rateslines~trwikisource|Rateslines~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 418
| 
|-
| 39
| [[Kullanıcı:Hasan Sami|Hasan Sami]]
| align=&quot;center&quot; | 407
| 
|-
| 40
| [[Kullanıcı:Pathoschild|Pathoschild]]
| align=&quot;center&quot; | 390
| 
|-
| 41
| [[Kullanıcı:Pinarsan83|Pinarsan83]]
| align=&quot;center&quot; | 384
| 
|-
| 42
| [[Kullanıcı:Reality006|Reality006]]
| align=&quot;center&quot; | 338
| 
|-
| 43
| [[Kullanıcı:Aksoy61|Aksoy61]]
| align=&quot;center&quot; | 327
| 
|-
| 44
| [[Kullanıcı:Vito Genovese|Vito Genovese]]
| align=&quot;center&quot; | 317
| 
|-
| 45
| [[Kullanıcı:Homonihilis|Homonihilis]]
| align=&quot;center&quot; | 306
| 
|-
| 46
| [[Kullanıcı:Cekli829|Cekli829]]
| align=&quot;center&quot; | 301
| 
|-
| 47
| [[Kullanıcı:Ömer faruk çakmak|Ömer faruk çakmak]]
| align=&quot;center&quot; | 296
| 
|-
| 48
| [[Kullanıcı:Magurale|Magurale]]
| align=&quot;center&quot; | 295
| 
|-
| 49
| [[Kullanıcı:Uncitoyen|Uncitoyen]]
| align=&quot;center&quot; | 284
| 
|-
| 50
| [[Kullanıcı:2004onuralp|2004onuralp]]
| align=&quot;center&quot; | 276
| 
|-
| 51
| [[Kullanıcı:Mustafahoca|Mustafahoca]]
| align=&quot;center&quot; | 252
| 
|-
| 52
| [[Kullanıcı:Mustafa MVC|Mustafa MVC]]
| align=&quot;center&quot; | 248
| 
|-
| 53
| [[Kullanıcı:Evrifaessa|Evrifaessa]]
| align=&quot;center&quot; | 246
| 
|-
| 54
| [[Kullanıcı:Ali Karacan~trwikisource|Ali Karacan~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 240
| 
|-
| 55
| [[Kullanıcı:Oğuz256~trwikisource|Oğuz256~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 236
| 
|-
| 56
| [[Kullanıcı:Koraman~trwikisource|Koraman~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 224
| 
|-
| 57
| [[Kullanıcı:Takabeg|Takabeg]]
| align=&quot;center&quot; | 221
| 
|-
| 58
| [[Kullanıcı:Demirci74|Demirci74]]
| align=&quot;center&quot; | 218
| 
|-
| 59
| [[Kullanıcı:YG1|YG1]]
| align=&quot;center&quot; | 218
| 
|-
| 60
| [[Kullanıcı:Gökhan~trwikisource|Gökhan~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 215
| 
|-
| 61
| [[Kullanıcı:Zohak|Zohak]]
| align=&quot;center&quot; | 206
| 
|-
| 62
| [[Kullanıcı:Gülşah|Gülşah]]
| align=&quot;center&quot; | 192
| 
|-
| 63
| [[Kullanıcı:Ugur Basak|Ugur Basak]]
| align=&quot;center&quot; | 191
| 
|-
| 64
| [[Kullanıcı:NKOzi|NKOzi]]
| align=&quot;center&quot; | 187
| 
|-
| 65
| [[Kullanıcı:Meryem Yazıcı|Meryem Yazıcı]]
| align=&quot;center&quot; | 185
| 
|-
| 66
| [[Kullanıcı:Harosman|Harosman]]
| align=&quot;center&quot; | 185
| 
|-
| 67
| [[Kullanıcı:Saltinbas|Saltinbas]]
| align=&quot;center&quot; | 183
| 
|-
| 68
| [[Kullanıcı:Alikıroğlu6163|Alikıroğlu6163]]
| align=&quot;center&quot; | 183
| 
|-
| 69
| [[Kullanıcı:Khodemhuck|Khodemhuck]]
| align=&quot;center&quot; | 182
| 
|-
| 70
| [[Kullanıcı:Samsen|Samsen]]
| align=&quot;center&quot; | 176
| 
|-
| 71
| [[Kullanıcı:Noyder~trwikisource|Noyder~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 174
| 
|-
| 72
| [[Kullanıcı:Mezireli61|Mezireli61]]
| align=&quot;center&quot; | 172
| 
|-
| 73
| [[Kullanıcı:Ahmetaslan~trwikisource|Ahmetaslan~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 172
| 
|-
| 74
| [[Kullanıcı:İsmetaydin~trwikisource|İsmetaydin~trwikisource]]
| align=&quot;center&quot; | 168
| 
|-
| 75
| [[Kullanıcı:Viki|Viki]]
| align=&quot;center&quot; | 166
| 
|-
| 76
| [[Kullanıcı:Kuzeyli Adam|Kuzeyli Adam]]
| align=&quot;center&quot; | 163
| 
|-
| 77
| [[Kullanıcı:Alikıroğlu|Alikıroğlu]]
| align=&quot;center&quot; | 161
| 
|-
| 78
| [[Kullanıcı:HakanIST|HakanIST]]
| align=&quot;center&quot; | 161
| 
|-
| 79
| [[Kullanıcı:Asayimusa19|Asayimusa19]]
| align=&quot;center&quot; | 150
| 
|-
| 80
| [[Kullanıcı:St. Doggo|St. Doggo]]
| align=&quot;center&quot; | 149
| 
|-
| 81
| [[Kullanıcı:Hazan|Hazan]]
| align=&quot;center&quot; | 138
| 
|-
| 82
| [[Kullanıcı:Can Kedi|Can Kedi]]
| align=&quot;center&quot; | 137
| 
|-
| 83
| [[Kullanıcı:AhmetÇavuş|AhmetÇavuş]]
| align=&quot;center&quot; | 121
| 
|-
| 84
| [[Kullanıcı:PrimZiya|PrimZiya]]
| align=&quot;center&quot; | 121
| 
|-
| 85
| [[Kullanıcı:Recep64|Recep64]]
| align=&quot;center&quot; | 117
| 
|-
| 86
| [[Kullanıcı:Kotzaztzikli|Kotzaztzikli]]
| align=&quot;center&quot; | 116
| 
|-
| 87
| [[Kullanıcı:Kuzey 75|Kuzey 75]]
| align=&quot;center&quot; | 110
| 
|-
| 88
| [[Kullanıcı:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]
| align=&quot;center&quot; | 103
| 
|-
| 89
| [[Kullanıcı:Oyhan Hasan Bıldırki|Oyhan Hasan Bıldırki]]
| align=&quot;center&quot; | 102
| 
|-
| 90
| [[Kullanıcı:Neslihan Bilgili|Neslihan Bilgili]]
| align=&quot;center&quot; | 101
| 
|-
| 91
| [[Kullanıcı:SessizZurna|SessizZurna]]
| align=&quot;center&quot; | 99
| 
|-
| 92
| [[Kullanıcı:Vikiyazar|Vikiyazar]]
| align=&quot;center&quot; | 96
| 
|-
| 93
| [[Kullanıcı:Kübra uzuntaş|Kübra uzuntaş]]
| align=&quot;center&quot; | 95
| 
|-
| 94
| [[Kullanıcı:Rornaof|Rornaof]]
| align=&quot;center&quot; | 92
| 
|-
| 95
| [[Kullanıcı:Özlem malkoç|Özlem malkoç]]
| align=&quot;center&quot; | 90
| 
|-
| 96
| [[Kullanıcı:Burak Kara|Burak Kara]]
| align=&quot;center&quot; | 85
| 
|-
| 97
| [[Kullanıcı:Alpfa|Alpfa]]
| align=&quot;center&quot; | 77
| 
|-
| 98
| [[Kullanıcı:Dilekisildar|Dilekisildar]]
| align=&quot;center&quot; | 76
| 
|-
| 99
| [[Kullanıcı:EVula|EVula]]
| align=&quot;center&quot; | 76
| 
|-
| 100
| [[Kullanıcı:Enba24|Enba24]]
| align=&quot;center&quot; | 76
| 
|}
&lt;/center&gt;</text>
      <sha1>iv9dpve15zpq8s0ko69t9bi9rp241nd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Lügat-i tarihiye ve cografiye - 1.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>26829</id>
    <revision>
      <id>174729</id>
      <parentid>91575</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174729</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1512" sha1="78k4tlamw70aotojy63ovh4qnmtgiik" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


{{center|Lugat- Tarihiye ve Coğrafiye}}


{{center|BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM}}


------------------------
{{center|Huruf-u Elif}}
------------------------

(Eimme)- Din-i mübini ikame ile Halife-i Resulullah ve İmam-ı Müslimin unvanına nail olan (Ebu Bekir-i Sıddık) ve  (Ömer-ül Faruk) ve (Osman-ı Zinnureyn) ve (Ali-ül Mürteza) Rıdvanullah-ı Teala Aleyhim Ecmain hazretlerine çar yar-ı güzin ve hulafa-i raşidin dedikleri gibi Eimme-i Erbaa dahi dirler.

İmamet-i cenab-ı aliyy-ül mürteza ve evlad-ı keramına münhasır tutanlardan (isna'aşeriye) denilen fırka ashabı (İmam Ali) ve mahdum-u alileri (Hasan ve Hüseyin) ve (Zeynel Abidin Ali bin Hüseyin) ve (Muhammed el Bakır bin Zeynel Abidin) ve (Cafer es- Sadık bin Muhammed el Bakır ) ve (Musa el Kazım bin Cafer es- Sadık) ve (Ali er-Rıza bin Musa el Kazım) ve (Muhammed el Cevad bin Ali er-Rıza) ve (Ali el Hadi bin Muhammed el Cevad) ve Hasan el Askeri bin Ali el Hadi) ve (Muhammed el Mehdi bin Hasan el Askeri) rıdvanullahi aleyhim ecmain hazeratına (eimme-i isna'aşer) deyub bunlardan ilerüsüne gitmezler. Ve  (İsmailiye) denilen fırka ashabı Cafer es- Sadık hazretlerine kadar isna'aşeriye ile beraber gidüb ondan sonra İmam Musa el Kazım hazretlerinin yerine büyük biraderi (İsmail) ve ondan sonra (Muhammed el Mektum bin İsmail) ve ondan sonra (Cafer es- Sadık bin Muhammed el Mektum) ve ondan sonra (Muhammed el Hacib bin Cafer es- Sadık ) ve ondan sonra (Abdullah el Mehdi bin&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>78k4tlamw70aotojy63ovh4qnmtgiik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174730</id>
      <parentid>174729</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174730</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1512" sha1="91zef9wxugmrv5oluekd8i62v2xza0c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


{{center|Lugat- Tarihiye ve Coğrafiye}}


{{center|BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM}}

------------------------
{{center|Huruf-u Elif}}
------------------------

(Eimme)- Din-i mübini ikame ile Halife-i Resulullah ve İmam-ı Müslimin unvanına nail olan (Ebu Bekir-i Sıddık) ve  (Ömer-ül Faruk) ve (Osman-ı Zinnureyn) ve (Ali-ül Mürteza) Rıdvanullah-ı Teala Aleyhim Ecmain hazretlerine çar yar-ı güzin ve hulafa-i raşidin dedikleri gibi Eimme-i Erbaa dahi dirler.

İmamet-i cenab-ı aliyy-ül mürteza ve evlad-ı keramına münhasır tutanlardan (isna'aşeriye) denilen fırka ashabı (İmam Ali) ve mahdum-u alileri (Hasan ve Hüseyin) ve (Zeynel Abidin Ali bin Hüseyin) ve (Muhammed el Bakır bin Zeynel Abidin) ve (Cafer es- Sadık bin Muhammed el Bakır ) ve (Musa el Kazım bin Cafer es- Sadık) ve (Ali er-Rıza bin Musa el Kazım) ve (Muhammed el Cevad bin Ali er-Rıza) ve (Ali el Hadi bin Muhammed el Cevad) ve Hasan el Askeri bin Ali el Hadi) ve (Muhammed el Mehdi bin Hasan el Askeri) rıdvanullahi aleyhim ecmain hazeratına (eimme-i isna'aşer) deyub bunlardan ilerüsüne gitmezler. Ve  (İsmailiye) denilen fırka ashabı Cafer es- Sadık hazretlerine kadar isna'aşeriye ile beraber gidüb ondan sonra İmam Musa el Kazım hazretlerinin yerine büyük biraderi (İsmail) ve ondan sonra (Muhammed el Mektum bin İsmail) ve ondan sonra (Cafer es- Sadık bin Muhammed el Mektum) ve ondan sonra (Muhammed el Hacib bin Cafer es- Sadık ) ve ondan sonra (Abdullah el Mehdi bin&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>91zef9wxugmrv5oluekd8i62v2xza0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Lügat-i tarihiye ve cografiye - 1.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>27004</id>
    <revision>
      <id>174727</id>
      <parentid>91576</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174727</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1768" sha1="24ik98r39hfy1imhhmn9mxrvv5bao2d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;{{center|— 6 —}}&lt;/noinclude&gt;Muhammed el Hacib) hazeratını imam tanurlar. Ve (Rezamiye) Fırkası dahi imamet-ü cenab-ı Ali el Murtezadan oğlu (Muhammed el Hafiye) ye ondan oğlu (Ebu Hişam)a ve ondan vasiyet ile (Ali bin Abdullah bin Abbas)a ve ondan (Muhammed bin Ali) ve ondan yine vasiyet ile oğlu (İbahim)e intikal itdi dirler. İş bu İbrahim Hulefa-i Abbasiyenin birincisi olan (Seffah)ın karındaşıdır. Eba Müslim Horasani halkı ibtida buna biat itdirmişdi.

İ'tikad kelimesinde İsmailiye ve rezamiye fırkalarına ve sairlerinin isimlerine dahi müracaat buyurula.

müctehid-ü fi-el din olan imam (Ebu Hanife) ve (Muhammed el Şafi) ve (Malik bin Enes) ve (Ahmed bin Hanbel) hazretlerine dahi (Eimme-i Erbaa) dirler.

(Aojert)- Lajit hükümdarlarından yani müluk-ı Batalsa-i Mısıriyeden bir zatın ismidir. Bunun kendi kızıyla izdivacından hasıl olan oğlu (Filopanor) (H 5372) tarihinde yani miladdan ikiyüz yirmi iki sene mukaddeminde babasını bigayrı hak idam iderek tahtına oturdukdan sonra saltanatını temin içün validesini ve tezevvüc itdiği kız karındaşını dahi idam ve zir-i himayesinde yaşayan Yahudileri fevk-el gaye izac eylediğinden zalim ve gaddar namını aldı. ve akıbet kendisi de itdiğini buldu.

(Aol)- eski Yunanilerin rüzgar ilahı itikad itdikleri şahsı mevhumun ismidir. Cemahir-i Yunaniyeden (itaki) hükümdarı (Olis) bunun bir büyük hoşnudiyetini kazanub Truva muharebesinden avdet iderken hediye olarak bir kaç tulum rüzgarını aldığı ve denize açıldıkdan sonra sefinede bulunanlar bilmeyerek tulumları açdıkları gibi bir furtuna çıkub Olisin sefinesinden maadasını gark itdiği hurafat-ı yunanidendir.

(Aiyon) Siroz nehrinin bahre mansıb olduğu mahal cıvarında&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>24ik98r39hfy1imhhmn9mxrvv5bao2d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174728</id>
      <parentid>174727</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174728</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1768" sha1="scne76h45slqtk0doihv7cq1lblf1ep" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;{{center|— 5 —}}&lt;/noinclude&gt;Muhammed el Hacib) hazeratını imam tanurlar. Ve (Rezamiye) Fırkası dahi imamet-ü cenab-ı Ali el Murtezadan oğlu (Muhammed el Hafiye) ye ondan oğlu (Ebu Hişam)a ve ondan vasiyet ile (Ali bin Abdullah bin Abbas)a ve ondan (Muhammed bin Ali) ve ondan yine vasiyet ile oğlu (İbahim)e intikal itdi dirler. İş bu İbrahim Hulefa-i Abbasiyenin birincisi olan (Seffah)ın karındaşıdır. Eba Müslim Horasani halkı ibtida buna biat itdirmişdi.

İ'tikad kelimesinde İsmailiye ve rezamiye fırkalarına ve sairlerinin isimlerine dahi müracaat buyurula.

müctehid-ü fi-el din olan imam (Ebu Hanife) ve (Muhammed el Şafi) ve (Malik bin Enes) ve (Ahmed bin Hanbel) hazretlerine dahi (Eimme-i Erbaa) dirler.

(Aojert)- Lajit hükümdarlarından yani müluk-ı Batalsa-i Mısıriyeden bir zatın ismidir. Bunun kendi kızıyla izdivacından hasıl olan oğlu (Filopanor) (H 5372) tarihinde yani miladdan ikiyüz yirmi iki sene mukaddeminde babasını bigayrı hak idam iderek tahtına oturdukdan sonra saltanatını temin içün validesini ve tezevvüc itdiği kız karındaşını dahi idam ve zir-i himayesinde yaşayan Yahudileri fevk-el gaye izac eylediğinden zalim ve gaddar namını aldı. ve akıbet kendisi de itdiğini buldu.

(Aol)- eski Yunanilerin rüzgar ilahı itikad itdikleri şahsı mevhumun ismidir. Cemahir-i Yunaniyeden (itaki) hükümdarı (Olis) bunun bir büyük hoşnudiyetini kazanub Truva muharebesinden avdet iderken hediye olarak bir kaç tulum rüzgarını aldığı ve denize açıldıkdan sonra sefinede bulunanlar bilmeyerek tulumları açdıkları gibi bir furtuna çıkub Olisin sefinesinden maadasını gark itdiği hurafat-ı yunanidendir.

(Aiyon) Siroz nehrinin bahre mansıb olduğu mahal cıvarında&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>scne76h45slqtk0doihv7cq1lblf1ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Lügât-ı Târîhiyye ve Coğrâfiyye (4. Cilt).pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>27148</id>
    <revision>
      <id>174731</id>
      <parentid>97967</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174731</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1413" sha1="hkuddntc49gf8nyzv8ci51eopyjz1q7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;{{center|— 3 —}}&lt;/noinclude&gt;bir müddet muhasaradan sonra zabt ve tahrib eylediklerinden a'da eline düşmemek üzere famillyasıyla beraber kendüsünü ateşe yakmış ve benaberin (Balzarful) şark ve cenub cihetlerinde ikinci Asur yahut (Babilon) devletini ve (Erpakses) (Medya) devletini teşkil idüb Sardanapalin oğlu (Fol) dahi kendüsüne bırağılan (Sus) kıtasında bir müddet hükümet sürmüşdür.

İkinci Asur Devleti hükümdarı birinci (Bahtülnasar)ın oşlu ve halefi (Sardanapal) yahud (Sarak) dahi bayine böyle bir vakaya uğramışidi. Şöyle ki (H 4988) senesinde yani miladın altı yüz altı sene mukaddeminde Mad Hükümdarı birinci (Key Aksar) yahud (Seyazar) ile müttefiken aleyhine hareket iden Babil valisi (Nabupolasar)a (Ninova) şehrinde mağlub olarak necat ümidi katiyen kesildikde eliyle evvelen evlad ü iyalini birer birer kurban eyledikden sonra kendü kendüsünü sarayıyla beraber ateşe urmuş ve ikinci Asur devleti dahi bu suretle körlemiş gitmişdir bu vak'ada mumaileyh Nabupolasar'ın oğlu meşhur ikinci (Bahtnasar) asakir-i mütttefike-i mezkure kumandanı idi.


(Sardunya) - İtalya devleti idaresinde ve kendisinden (Bonikaçiv) Boğazı ile ayrılan Korsika'nın taraf-ı cenubunda bir adanın ismidir kuvve-i inbatiyesi oldukça yolunda isede ahalisi ziraate heves itmediklerinden arazisi çokluk mahsulat yetişdirmemekdedir

[[Kategori:İstinsah]]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hkuddntc49gf8nyzv8ci51eopyjz1q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Lügat-i tarihiye ve cografiye - 1.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>27178</id>
    <revision>
      <id>174726</id>
      <parentid>98101</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174726</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1863" sha1="5nj6z3njd1003ebua283seh9cxr8u2y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;{{center|— 6 —}}&lt;/noinclude&gt;eski bir şehrin ismidir miladdan mukaddem Atinalularla muharebe iden Acem kumandanının bu şehirde ma'lub olub düşmana teslim olmamak içün evlad ve iyal ve mal ve menalıyla kendüsünü ateşde ihrak ve imha ve namını alemde ibka eylediği tevarihde mukayyeddir.

(Ab)- Lisan-ı Arabi ve Süryanide mah-ı ağustosdur lakin İbraniler ve Süryaniler ibtida-i seneyi (tesri) yani teşrin-i evvel itibar itdiklerinden onlara göre ağustos yahud (ab-ı karye) onbirinci ve tarih-i şems-i frengi hesabınca ibtida-i sene kanun-ı sani olduğundan sekizinci ve tarih-i rumi hesabınca yani eski Romalılarca martdan itibaren altıncı ay sayılur. (ağustos) kelimesine dahi nazar buyurula.

Nasari ekanim-i selaseden Aknom ola (ab) dirler. Muradları peder manasına olan ebder ve hemzenin meddi lugat-ı Süryaniye ittibaen sair pederlerden temyiz içündür. (ab-ı hayat) bazı akvale göre Hızır ve İlyas Aleyhimesselamın zulmatında  içüb elyevm-ül kıyam ber hayat oldukları sudur ve ıstılahat-ı sufiyyede Hızır bast-ı kalbden kinaye olduğu gibi ab-ı hayat dahi ilm-i leden manasına bir misaldir (ab-ı hayvan) (ab-ı hazar) dahi dinur ve bazen aşk-ı ilahiden dahi kinaye olur.

İbni Batuta kavlinve Çin'de (Sir) namıyla maruf olan bir nehre (ab-ı hayat) dahi dirler imiş ve bu nehrin menbaı Han Balık şehri civarındaki Miyun dağları ve bahre mansıb olduğu mahal Zeytun kasabası imiş

(Ab-ı Zelal) İran'da Şester kasabası civarında bir nehirdir. ve suyu gayet hafif ve latif ve soğuk olduğuçün bu namı almıştır Yunaniler  bu nehre mukaddema (Olyus) dirler idi.

(Ab-ı Revan) yahud Çeşme-i Revan Taberistan'da bir dağdan nübe'ân iden sudur bazı İranlıların itikadına göre bir adem bu suyun menbaına seslenür ise derhal kesilür ve o adem oradan gitmedikçe akmaz imiş.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5nj6z3njd1003ebua283seh9cxr8u2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Lügat-i tarihiye ve cografiye - 1.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>27183</id>
    <revision>
      <id>174725</id>
      <parentid>98171</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174725</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1642" sha1="lhcwhe4rye4xhchks3gjd6i2vkbwqyh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;{{center|— 7 —}}&lt;/noinclude&gt;(Ab-ı Hurşid) Eski şemsperest uleması lisanınca hayat dimekdir Zira bunlar tecelli-i ruhu feyz-i şemsden ibaret zum iderler idi.

(Âbâ') hükema anasıra ümmehat didikleri gibi eflak ve encüme dahi (âbâ) dirler ve bu tesmiye ile ulviyat ve süfliyatın illiyet ve maluliyet tarikiyle yekdiğerine irtibatı meselesine kuvvet virmek isterler vakıa mütekellimin dahi işbu irtibatı inkar itmezler lakin talile de kail olmazlar.

Seyyarat sebieyi erbab ve müdebberat-ı alem itikad iden yahud müdebberat-ı alem didikleri ruhanilerin vasıta-i tedbir ve tesiri zan zan eyleyan erbab-ı azaim ve havas dahi seyyarat-ı mezkureye (âbâ) ve anasıra ümmehat dirler.

Nasari havariyuna yetişmiş olan ve din (İsa) Aleyhisselamı mübahase mükatebe ile neşr iden resullere ve ikinci asr-ı miladiden onüçüncü asr-ı miladiye kadar kilisanın reyi üzerine amel ve hadim olan bütün papaslara (âbâ) ta'bir iderler. 

(Abad) Harabın zıddı mamur  manasınadır anın içün Hindistan'ın bazı şehirlerine (Allahabad)(Ahmedabad)(Celalabad) tesmiye olundu Mekke-i Mükerreme'ye dahi (Abad) diyenler vardır.

Dersaadetdeki Kağıthane mesiresine Sadabad tesmiyesi sahih değildir sahihi (Saidabad)dır zira kağıdhaneyi ve çağlayanları sadr-ı esbak Said Paşa (H. 1153 M. 1740) tarihinde Fransa'da gördüğü (Versay) çağlayanlarına takliden yapdırmış ve onun namına nisbetle şöhret bulmuş idi.

(Abar)- Avar kelimesine nazar buyrula.

(Abaza)- yahud (Abazya) kafkasyanın cihet-i cenubiside ve Karadeniz ile Kuban Nehri arasında bir kabilenin yahud o kabilenin sakin&lt;noinclude&gt;&lt;ref&gt; eee &lt;/ref&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lhcwhe4rye4xhchks3gjd6i2vkbwqyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Lügat-i tarihiye ve cografiye - 1.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>30416</id>
    <revision>
      <id>174724</id>
      <parentid>106330</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1381" sha1="mgj3rle0eqtf0cf6myij2gfudo4ox0l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;{{center|— 8 —}}&lt;/noinclude&gt;olduğu arazinin ismidir. Bunlar bütun-u çerakeseden madud olduklarından şübhe yoğisede lisan ve adat ve ahlakları başkadır Abazalar arazi-i mezkurenin cenub ve şimal cihetlerinde büyük ve küçük namlar ile ikiye taksim olunurlar. Başlıca şehirleri (Sohum) ve (Camçıra) ve (Kakra) ve (Piçunda)dır ve nüfusları zükur-ı mevcudeleri ba'd-el hicret kırk elli bin raddesindedir.

bunlar dördüncü asr-ı miladide evvel havali halkıyla beraber Roma devleti himayesinden kurtulub (h 1245 ve m 1829) tarihine kadar kah kendü hallerinde ve kah Gürcistan ve Devlet-i Osmaniye ve İraniye himayelerinde yaşadılar ise de hiç bir vakit Rusya'nın müdahelat ve tehdidatından kurtulamadılar ve bir çoğu (m 1284 ve h 1293) tarihlerinde Memalik-i Osmaniyeye hic
ret idüb kalanları Rusya himayesini kabule mecbur oldular.

Rusyalılar Abaza memalikine (Abhazya) dirler ve Yunaniler (Ahay) tabir iderler

&lt;Abaza Mehmed Paşa&gt; Vüzera-i Devlet-i Osmaniye'den meşhur bir zatdır. Bu zat Erzurum valisi iken dersaadetde yeniçerilerin sultan (Osman Han) hazretlerini şehid itdiklerini haber aldığı gibi orada orada bulunan yeniçerileri kamilen katl ve kala topcularını tard idüb şehid müşarülileyhin kanını da'va içün İstanbul'a gideceğini ilan eyledi ve başına topladığı asakir-i kesire ile Ankara'ya doğru yürüdü&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mgj3rle0eqtf0cf6myij2gfudo4ox0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:İstiklal Harbimiz.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>40110</id>
    <revision>
      <id>174738</id>
      <parentid>160773</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174738</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="11g6ywojjq78o69xqocz1rm7m77oqms" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[Dosya:İstiklal Harbimiz.png|420px|çerçevesiz|orta]]


{{orta|'''Kâzım Karabekir Paşa''' }}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>11g6ywojjq78o69xqocz1rm7m77oqms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174739</id>
      <parentid>174738</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174739</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="so4bi8ml83jxa0z0qa34rit75vqqzzw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[Dosya:İstiklal Harbimiz.png|400px|çerçevesiz|orta]]


{{orta|'''Kâzım Karabekir Paşa''' }}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>so4bi8ml83jxa0z0qa34rit75vqqzzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174740</id>
      <parentid>174739</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174740</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="kbuhzlwbzv10cf3lpom4jfh84z61be9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[Dosya:İstiklal Harbimiz.png|370px|çerçevesiz|orta]]


{{orta|'''Kâzım Karabekir Paşa''' }}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kbuhzlwbzv10cf3lpom4jfh84z61be9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174741</id>
      <parentid>174740</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174741</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="s2q5gp6v2io1r9gfaw33d9ltuomfrnw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Satirdan kahraman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[Dosya:İstiklal Harbimiz.png|390px|çerçevesiz|orta]]


{{orta|'''Kâzım Karabekir Paşa''' }}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s2q5gp6v2io1r9gfaw33d9ltuomfrnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Kamâlizm.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>41258</id>
    <revision>
      <id>174715</id>
      <parentid>157493</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174715</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1844" sha1="tnm06flef4zpp2on96l3fnsrmrnkr9u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Dört esas, altı ana vasıf

Esaslar: 1 — Vatan 2 — Ulus 3 — Devletin anasal kurumu
4 — Kamusal haklar.

Ana vasıflar: 1 — Cümhuriyetçi, oO2 — Ulusçu, 3 — Halkçı,
4 — Devletçi, 5 — Lâik, 6 — Devrimci.

VATAN

Kutlu yurttur ki üzerinde yaşıyan yurttaşların kutlu birliğini sağ-
İar. Yüreklerde en coşkun sevgiyi kaynaştırır. Topraklarının derin -
Aiklerinde yaşıyan eserleri ile acunu kaplıyan yüksek tarihi, şimdi si-
yasal sınırlarla çevrilmiş olan ülkede yaşıyan yurttaşlara büyüklüğü-
mü ve (kutluluğunu anlatır. Ulusun esin ve özveri kaynağıdır.

Program vatanı anlatırken onu dar anlamda almamıştır. Türk va.
tanmı siyasal sınır bakımından şimdiki sınır çizgileri içinde göster-
maişlir. Ancak derinliklerinde Türk tarihinin yaşadığını da anlatmak
istemiştir. Hergün tarih meydanına çıkan eserlerle de anlaşılıyor ki
“Türk Ulusunun bir de manevi vatanı vardır. Programı siyasal bakım-
dan şimdiki vatanı, şimdiki smırlar içinde gösterirken toprakların de-
zünliklerinde yaşıyan tarihsel eserlerini göstererek kültür “bakımın -
dan da bu vatanı anlatmaktadır.

 
Vatan yalnız üzerinde gezilir, yenilir, içilir bir nes:
biçimdeki bir vatanın üstündeki mahluklar da o kadar dü:
seler olmazdı. Bu gibi yalnız yaşadığı toprağın üstünde kör menfaate
taparak vatan sevgisini anlamıyanlar Için söz yoktur. Türl Ulusunun
.kutlu birliğine bağ olan vatanı onların anlamasile Türk Ulusunun an-
Yaması arasında o kadar çok ayrılık vardır ki ibiri düşünür, duyar ve
seve seve vatanına can verir, öteki içir. vatan yalnız karnının doydu-
gu bir yerdir. Onun üzerinde hâkim ve ne olursa olsun bir Türk
ezemenliği kadar, Türk olmıyan başka bir ulusun veya başka bir dev-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnm06flef4zpp2on96l3fnsrmrnkr9u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174716</id>
      <parentid>174715</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174716</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="igmqm0nb8x6rdn9savr1jlocxiqqcn7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt; {{center|Dört esas, altı ana vasıf}}

Esaslar: 1 — Vatan 2 — Ulus 3 — Devletin anasal kurumu
4 — Kamusal haklar.

Ana vasıflar: 1 — Cümhuriyetçi, oO2 — Ulusçu, 3 — Halkçı,
4 — Devletçi, 5 — Lâik, 6 — Devrimci.

VATAN

Kutlu yurttur ki üzerinde yaşıyan yurttaşların kutlu birliğini sağ-
İar. Yüreklerde en coşkun sevgiyi kaynaştırır. Topraklarının derin -
Aiklerinde yaşıyan eserleri ile acunu kaplıyan yüksek tarihi, şimdi si-
yasal sınırlarla çevrilmiş olan ülkede yaşıyan yurttaşlara büyüklüğü-
mü ve (kutluluğunu anlatır. Ulusun esin ve özveri kaynağıdır.

Program vatanı anlatırken onu dar anlamda almamıştır. Türk va.
tanmı siyasal sınır bakımından şimdiki sınır çizgileri içinde göster-
maişlir. Ancak derinliklerinde Türk tarihinin yaşadığını da anlatmak
istemiştir. Hergün tarih meydanına çıkan eserlerle de anlaşılıyor ki
“Türk Ulusunun bir de manevi vatanı vardır. Programı siyasal bakım-
dan şimdiki vatanı, şimdiki smırlar içinde gösterirken toprakların de-
zünliklerinde yaşıyan tarihsel eserlerini göstererek kültür “bakımın -
dan da bu vatanı anlatmaktadır.

 
Vatan yalnız üzerinde gezilir, yenilir, içilir bir nes:
biçimdeki bir vatanın üstündeki mahluklar da o kadar dü:
seler olmazdı. Bu gibi yalnız yaşadığı toprağın üstünde kör menfaate
taparak vatan sevgisini anlamıyanlar Için söz yoktur. Türl Ulusunun
.kutlu birliğine bağ olan vatanı onların anlamasile Türk Ulusunun an-
Yaması arasında o kadar çok ayrılık vardır ki ibiri düşünür, duyar ve
seve seve vatanına can verir, öteki içir. vatan yalnız karnının doydu-
gu bir yerdir. Onun üzerinde hâkim ve ne olursa olsun bir Türk
ezemenliği kadar, Türk olmıyan başka bir ulusun veya başka bir dev-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>igmqm0nb8x6rdn9savr1jlocxiqqcn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Kamâlizm.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>41259</id>
    <revision>
      <id>174714</id>
      <parentid>157494</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174714</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2487" sha1="6zewm5dyc8rjl9sw5wwjoi1b6mnbzj7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;— 6 —

letin egemenliği de onun için birdir. İşte bu sebepledir ki program&gt;
vatanı yalnız suyu ile, otıyle, ürünü ile yaşanılan bir toprak parçase
olarak anlatmamıştır. Kültürel ve manevi bir vatan anlamında bize
kutlu yurdumuzun ne demek olduğunu bildinniştir. İkinci bölekte
yurdun bütünlüğünü bildirmiştir. Vatan denilince bunun ayrılmaz,.
bölünmez bir bütün olduğu belli bir şeydir. Program burada çok ö--

 
nemli bir mevzua giriyor. Yok olan Osmanlı imparatorluğu ulusal
bir devlet değildi. Değişik din tutan, değişik dil söyliyen ayrı ayri.
uladandan KEM lan Sir erlake yazye, ulm SEP MESİ RE
e ebeni iye sirin se elin Kalin
1 ulus bakımından da yine devlete aykırı birçok unsur.
lar vardı. Türk olmuiyanların ne yaptıkları ve nasıl yaşadıkları ayt:
ayrı devletler 'kurduklaı herkesçe bilinen bir şeydir.

Ancak din bakımından ayrılıkların kökleştirdiği ve derinleştirdiği
bir si fikirler, anlayışlar ve kanaatler vardır ki onları ulusal devlet
olan Türkiye Cümhuriyeti kökünden kazıma! ümündedir. Bunlar
yersel anlayışlardır. Şehirler, köylere, köyler de şehirlere karşı hep
bu yersel fikirleri taşımışlardır. İşte o vakit beklenilen kutlu birlik
doğmamıştır. Birliği yalnız din anlamında aldıkları için bu yersel
fikir ve duygu kuvvetlenmiştir. İstanbul bir Türk şehri iken ona
Anadolu başka gözle bakmıştır. Erzurum veya Van bir Türk şebri

iken onlara İstanbul aşra) damgasını vi uk. “Böyle yersek

ayrılıklar, bir amaca yönülmesi gerekli yurttaşları kutlu birliğe bağ
İsyamamıştır. Bunun içindir iki geçmişin fikirlerde ye gönüllerde. YEN

riktirdiği kötü ve çirkin göreneği kökünden kazıyarak yurdun her-

 
yanı bir bütünlükten başka bir şey olmadığını Parti, programma ge-
girmiş ve onu canlandırmıştır.

Burada (ayrılık kabul etmez) derken bunu (bağsız, şartsız) kabul
etmez diyerek kesin anlatmıştır.

ULUS

Ulusu türlü türlü anlatanlar vardır. Ancak bizim Partimizin temel
olarak aldığı ahlam şudur:
Dil, ülkü, kültür birliğile biribirine bağlı yurttaşların kurdukları:
siyasal ve soysal bir bütündür.
Bu tanımda üç bağ ve iki vasıf vardır. Dil birliği, ülkü birliği ve.
kültür birliği birer bağdır ki her Türk çocuğunu yurttaşma ve yttaşr:
Ke Ere GİEİCRŞ eki de mesi Ky vü

soysal iki vasıfla görünür.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6zewm5dyc8rjl9sw5wwjoi1b6mnbzj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174717</id>
      <parentid>174714</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174717</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2498" sha1="du8db25jt0mexffq7f4pxh6zno41fbc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;{{center|— 6 —}}&lt;/noinclude&gt;

letin egemenliği de onun için birdir. İşte bu sebepledir ki program&gt;
vatanı yalnız suyu ile, otıyle, ürünü ile yaşanılan bir toprak parçase
olarak anlatmamıştır. Kültürel ve manevi bir vatan anlamında bize
kutlu yurdumuzun ne demek olduğunu bildinniştir. İkinci bölekte
yurdun bütünlüğünü bildirmiştir. Vatan denilince bunun ayrılmaz,.
bölünmez bir bütün olduğu belli bir şeydir. Program burada çok ö--

 
nemli bir mevzua giriyor. Yok olan Osmanlı imparatorluğu ulusal
bir devlet değildi. Değişik din tutan, değişik dil söyliyen ayrı ayri.
uladandan KEM lan Sir erlake yazye, ulm SEP MESİ RE
e ebeni iye sirin se elin Kalin
1 ulus bakımından da yine devlete aykırı birçok unsur.
lar vardı. Türk olmuiyanların ne yaptıkları ve nasıl yaşadıkları ayt:
ayrı devletler 'kurduklaı herkesçe bilinen bir şeydir.

Ancak din bakımından ayrılıkların kökleştirdiği ve derinleştirdiği
bir si fikirler, anlayışlar ve kanaatler vardır ki onları ulusal devlet
olan Türkiye Cümhuriyeti kökünden kazıma! ümündedir. Bunlar
yersel anlayışlardır. Şehirler, köylere, köyler de şehirlere karşı hep
bu yersel fikirleri taşımışlardır. İşte o vakit beklenilen kutlu birlik
doğmamıştır. Birliği yalnız din anlamında aldıkları için bu yersel
fikir ve duygu kuvvetlenmiştir. İstanbul bir Türk şehri iken ona
Anadolu başka gözle bakmıştır. Erzurum veya Van bir Türk şebri

iken onlara İstanbul aşra) damgasını vi uk. “Böyle yersek

ayrılıklar, bir amaca yönülmesi gerekli yurttaşları kutlu birliğe bağ
İsyamamıştır. Bunun içindir iki geçmişin fikirlerde ye gönüllerde. YEN

riktirdiği kötü ve çirkin göreneği kökünden kazıyarak yurdun her-

 
yanı bir bütünlükten başka bir şey olmadığını Parti, programma ge-
girmiş ve onu canlandırmıştır.

Burada (ayrılık kabul etmez) derken bunu (bağsız, şartsız) kabul
etmez diyerek kesin anlatmıştır.

ULUS

Ulusu türlü türlü anlatanlar vardır. Ancak bizim Partimizin temel
olarak aldığı ahlam şudur:
Dil, ülkü, kültür birliğile biribirine bağlı yurttaşların kurdukları:
siyasal ve soysal bir bütündür.
Bu tanımda üç bağ ve iki vasıf vardır. Dil birliği, ülkü birliği ve.
kültür birliği birer bağdır ki her Türk çocuğunu yurttaşma ve yttaşr:
Ke Ere GİEİCRŞ eki de mesi Ky vü

soysal iki vasıfla görünür.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>du8db25jt0mexffq7f4pxh6zno41fbc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174718</id>
      <parentid>174717</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174718</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2496" sha1="st7y6zckux83eu6d5m0gxigrpynmbki" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;{{center|— 6 —}}&lt;/noinclude&gt;letin egemenliği de onun için birdir. İşte bu sebepledir ki program&gt;
vatanı yalnız suyu ile, otıyle, ürünü ile yaşanılan bir toprak parçase
olarak anlatmamıştır. Kültürel ve manevi bir vatan anlamında bize
kutlu yurdumuzun ne demek olduğunu bildinniştir. İkinci bölekte
yurdun bütünlüğünü bildirmiştir. Vatan denilince bunun ayrılmaz,.
bölünmez bir bütün olduğu belli bir şeydir. Program burada çok ö--

 
nemli bir mevzua giriyor. Yok olan Osmanlı imparatorluğu ulusal
bir devlet değildi. Değişik din tutan, değişik dil söyliyen ayrı ayri.
uladandan KEM lan Sir erlake yazye, ulm SEP MESİ RE
e ebeni iye sirin se elin Kalin
1 ulus bakımından da yine devlete aykırı birçok unsur.
lar vardı. Türk olmuiyanların ne yaptıkları ve nasıl yaşadıkları ayt:
ayrı devletler 'kurduklaı herkesçe bilinen bir şeydir.

Ancak din bakımından ayrılıkların kökleştirdiği ve derinleştirdiği
bir si fikirler, anlayışlar ve kanaatler vardır ki onları ulusal devlet
olan Türkiye Cümhuriyeti kökünden kazıma! ümündedir. Bunlar
yersel anlayışlardır. Şehirler, köylere, köyler de şehirlere karşı hep
bu yersel fikirleri taşımışlardır. İşte o vakit beklenilen kutlu birlik
doğmamıştır. Birliği yalnız din anlamında aldıkları için bu yersel
fikir ve duygu kuvvetlenmiştir. İstanbul bir Türk şehri iken ona
Anadolu başka gözle bakmıştır. Erzurum veya Van bir Türk şebri

iken onlara İstanbul aşra) damgasını vi uk. “Böyle yersek

ayrılıklar, bir amaca yönülmesi gerekli yurttaşları kutlu birliğe bağ
İsyamamıştır. Bunun içindir iki geçmişin fikirlerde ye gönüllerde. YEN

riktirdiği kötü ve çirkin göreneği kökünden kazıyarak yurdun her-

 
yanı bir bütünlükten başka bir şey olmadığını Parti, programma ge-
girmiş ve onu canlandırmıştır.

Burada (ayrılık kabul etmez) derken bunu (bağsız, şartsız) kabul
etmez diyerek kesin anlatmıştır.

ULUS

Ulusu türlü türlü anlatanlar vardır. Ancak bizim Partimizin temel
olarak aldığı ahlam şudur:
Dil, ülkü, kültür birliğile biribirine bağlı yurttaşların kurdukları:
siyasal ve soysal bir bütündür.
Bu tanımda üç bağ ve iki vasıf vardır. Dil birliği, ülkü birliği ve.
kültür birliği birer bağdır ki her Türk çocuğunu yurttaşma ve yttaşr:
Ke Ere GİEİCRŞ eki de mesi Ky vü

soysal iki vasıfla görünür.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>st7y6zckux83eu6d5m0gxigrpynmbki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Kamâlizm.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>41260</id>
    <revision>
      <id>174713</id>
      <parentid>157495</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174713</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2618" sha1="2py308xfj5orgcn2yvm19v8q732tqiz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;— 7 —

Ulusu, uruk olmak üzere anlıyanların kafataslarını gözönüne ala-
sak tefrik ederler. Bunun ulusu anlatmakta eksiksiz bir tanımı oldu.
ğu kabul edilemez. Bu teşrihte yer bulan bir iştir, Ulusal ve ruhi
seciye ile ilgi ve bağı olmıyan bir şeydir. Ak, kara, kırmızı derileri
ile ayrılanlar olduğu gibi kafataslarına göre ayrılanlar da vardır.

 
Sosyal, ulusal ailelerin tümeli, (mecmuu) olan ulusla urukun birleş-
tiği bir yer yoktur.

Uruk yalnız yaratılmışların, yaratıkların değişik örneklerini anla-
tüm Bir bilgiden başka bir şey değildir.

Kandaşlık ta ulusta temel olamaz. &amp; Bir baba ve anadan türemiş
olanların hepsine bir ulus adı takılamaz. Yukarı doğru çıkılınca
ilkel sosyetelerde, bu örnek vardır. Ancak akmlar, başka sosyeteler.
den kız alıp vermeler, katmalar, göçler kandaşlığa yol bırakmamış-
tır. Bununla beraber kandaşların kurdukları ilk sosyetelerde kök, ata
dinidir. Ata ise kendi ilinin mabududur. Bu mabut, kendi tapkanla.
rını kendi kanından ister. Bunun için il yaşayışında olanlar arasında
bu stkı bağlantı geniş anlamda bir ulus sayılamaz. Bu sebeple ulus
İkanelaşlılz değildir.

Bir takım düşünenler de, yersel bir düşünce ile cağrafya bakımın.
dan bir ulus tarifi yapmışlarsa da, buvası söz bile götürmez. Zira ül-

 
keye göre ulus yoktur. Bir ülkede değişik uluslar da oturmuştur.

Birçaklarına göre de (tâbiiyet Ouyru), başkalarına göre de bir
kimsenin kendisini bağlı sandığı bir sosyete onun ulusudur. Bunların
hepsi ulusun ta kendisi olan dil birliği, ülkü birliği, kültür birliği kar-
şısında sönük kalmış, kendiz (indi) düşüncelerdir. Daha doğrusu bir
sürü faraziyat - astözellerdir.

Ulus, bir sosyetedir ki onun fertleri şu üç bağla biribirine bağla.
narak yaşarlar, duyguları birdir. Düşünce ayrılığı, dil, kültür, ülkü
ayrılığını yapamaz.

Aralarında nekadar fikir uymazlığı olsa bile bu üçüzlü inanda
birleşiktirler. Bir ulusun çocuklarını toplıyan bu üç bağdır.

DEVLET

Program, ana temellerden birini (devlet) olarak gösterirken bu-
nun cümhuriyet olduğunu söylemiştir. Türk Ulusunun egemenliğine
ve ulusun tarihine en uygun olan cümhuriyet olduğuna Parti kanidir.

Türkiye Cümhuriyeti, Ulusçu, Halkçı, Devletçi, Lâik ve Devrimci
bir devlettir ki bütün bunlar bir bütünlük gösterir. Türkiye Devletini,

şekil ve esas bakımından yeryüzündeki devlet kuzumlarından birine
benzeterek tarife kalkışmak ta fazla bir şey olur. Bu devlet Türk
m mmm&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2py308xfj5orgcn2yvm19v8q732tqiz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174719</id>
      <parentid>174713</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174719</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="8ygtinxfcohbtvqo0dwib1w5paj5mw1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;{{center|— 7 —}}&lt;/noinclude&gt;Ulusu, uruk olmak üzere anlıyanların kafataslarını gözönüne ala-
sak tefrik ederler. Bunun ulusu anlatmakta eksiksiz bir tanımı oldu.
ğu kabul edilemez. Bu teşrihte yer bulan bir iştir, Ulusal ve ruhi
seciye ile ilgi ve bağı olmıyan bir şeydir. Ak, kara, kırmızı derileri
ile ayrılanlar olduğu gibi kafataslarına göre ayrılanlar da vardır.

 
Sosyal, ulusal ailelerin tümeli, (mecmuu) olan ulusla urukun birleş-
tiği bir yer yoktur.

Uruk yalnız yaratılmışların, yaratıkların değişik örneklerini anla-
tüm Bir bilgiden başka bir şey değildir.

Kandaşlık ta ulusta temel olamaz. &amp; Bir baba ve anadan türemiş
olanların hepsine bir ulus adı takılamaz. Yukarı doğru çıkılınca
ilkel sosyetelerde, bu örnek vardır. Ancak akmlar, başka sosyeteler.
den kız alıp vermeler, katmalar, göçler kandaşlığa yol bırakmamış-
tır. Bununla beraber kandaşların kurdukları ilk sosyetelerde kök, ata
dinidir. Ata ise kendi ilinin mabududur. Bu mabut, kendi tapkanla.
rını kendi kanından ister. Bunun için il yaşayışında olanlar arasında
bu stkı bağlantı geniş anlamda bir ulus sayılamaz. Bu sebeple ulus
İkanelaşlılz değildir.

Bir takım düşünenler de, yersel bir düşünce ile cağrafya bakımın.
dan bir ulus tarifi yapmışlarsa da, buvası söz bile götürmez. Zira ül-

 
keye göre ulus yoktur. Bir ülkede değişik uluslar da oturmuştur.

Birçaklarına göre de (tâbiiyet Ouyru), başkalarına göre de bir
kimsenin kendisini bağlı sandığı bir sosyete onun ulusudur. Bunların
hepsi ulusun ta kendisi olan dil birliği, ülkü birliği, kültür birliği kar-
şısında sönük kalmış, kendiz (indi) düşüncelerdir. Daha doğrusu bir
sürü faraziyat - astözellerdir.

Ulus, bir sosyetedir ki onun fertleri şu üç bağla biribirine bağla.
narak yaşarlar, duyguları birdir. Düşünce ayrılığı, dil, kültür, ülkü
ayrılığını yapamaz.

Aralarında nekadar fikir uymazlığı olsa bile bu üçüzlü inanda
birleşiktirler. Bir ulusun çocuklarını toplıyan bu üç bağdır.

DEVLET

Program, ana temellerden birini (devlet) olarak gösterirken bu-
nun cümhuriyet olduğunu söylemiştir. Türk Ulusunun egemenliğine
ve ulusun tarihine en uygun olan cümhuriyet olduğuna Parti kanidir.

Türkiye Cümhuriyeti, Ulusçu, Halkçı, Devletçi, Lâik ve Devrimci
bir devlettir ki bütün bunlar bir bütünlük gösterir. Türkiye Devletini,

şekil ve esas bakımından yeryüzündeki devlet kuzumlarından birine
benzeterek tarife kalkışmak ta fazla bir şey olur. Bu devlet Türk
m mmm&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8ygtinxfcohbtvqo0dwib1w5paj5mw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Kamâlizm.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>41261</id>
    <revision>
      <id>174710</id>
      <parentid>157496</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2678" sha1="95jdzo1w4vdpo5hpo17f0zmkgwl40v7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;—10—


tarihinin  icaplarından doğmuştur. Bunu bir başka kuruluşa
benzetmekte ayak direnirse verilecek cevap pek kısa ve kestirme -
dir. Atatürk bunu iki sözle anlatmıştır: (Biz, bize benzeriz.)

İşte bizim: Devletimiz de, bizden doğmuş, bize benziyen, bize yara- *
şan, bizi yaşatan sosyal, siyasal ve ekonomik olmakla beraber ulusal
bir devlettir.

Bizde devlet gi he a ei içten (samimi) dir ve Atatürk'ün kain Parti-
mizin onayladığı devlet şekli öyle Trasigele bir şey değildir. Hayır,

bu bizim tarihimizin, Türk Tarihinin bir sonucudur. Zira tabiin

kurduğu devlete kadar, Avrupa, Asya ve Afrikada Türk soyunun kur.

duğu birçok devlet şekilleri iyideniyiye incelenince görülür ki bütün

bu devletlerin içinde Türi usu, amca) türe ve yasa, sıra ve Saygı,

adamı olarak kalmıştr. Ünün yeryüzünde ancak ancak kendi (karak-

terine) İrasına, EeRdi tarihine uygun iki devleti vardır: EN birleşir”
devleti : &gt; Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet,

Bundan başka yüzlerce kurulan devletler içinde o yalnız tahtını,
egemenliğini kurmuş, hâkim olmuş, (kudreti) erki eline almış, süel ve
tüzel işler yapmıştır.

İslâm Devrinden önce ka'nusal yönetimin, (âmme idaresinin) söz
birliği, oybirliği ile yürüdüğü görünür.

İslâm Devrinde ise Türklük tutsaklığa düşerek hep başkaları için
çalışan, deviği sözünü, Padişahtan başka anlamıyanların elinde yıp-
ranmıştır. ea iş

Mete'nin gününden, son Osmanlı İmparatorluğunun a karası son

  
Padişahının gününe kadar bütün Hünler, Avarlar ürkler, O -
ğuzlar, Moğollar (Moğollarda devleti, orduyu al ye çevirenler.

Türk idi) Gürkânlar, Koyunlular, Osmanlılar gibi Türk devletle-
vinde ulusal devlet, ancak Etilerde görülür.
gösterdiği devlet şahıslara dayanan ve ulus egemenliğine duvar çeken

   
kurumlardır.

Bugünkü Cümhuriyetimizin kökü egemenliğin şahıs veya azlık
elinde olmadığıdır. Eksiksiz, tükel ulusta olmasıdır. Biz, bize ben-
zeriz sözünün anlamı da budur. Ulus bütün egemenliği Kamutayda

toplamıştır. Burada devlet kuvvetl. rıliğı yoktur. Birleşmiş
Heme er ER Kalaleydad. Ape

(Törütgen yetke) teşrii kudret (yörütgen yetke) icrai kudret bir-
leşiktir. Kamutay birincisini kendisi, ikincisini de üyeleri arasından
seçtiği Cümhur Başkanı ile kullanır. Cümhur Başkanı da Kamutay üye-
lerinden seçeceği bir Başbakanla onun seçtiği Bakanlar aracile işleri
yürütür, Devletin bu şekli, Türk Ulusuna en uygun devlet şekli oldı.
ğuna Pazti kan'dir, Porlâmento bakrnından burası incelenirse onla.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>95jdzo1w4vdpo5hpo17f0zmkgwl40v7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174711</id>
      <parentid>174710</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2676" sha1="1ygj9a8le1v52iwkam51fogp891p5pb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;—8—

tarihinin  icaplarından doğmuştur. Bunu bir başka kuruluşa
benzetmekte ayak direnirse verilecek cevap pek kısa ve kestirme -
dir. Atatürk bunu iki sözle anlatmıştır: (Biz, bize benzeriz.)

İşte bizim: Devletimiz de, bizden doğmuş, bize benziyen, bize yara- *
şan, bizi yaşatan sosyal, siyasal ve ekonomik olmakla beraber ulusal
bir devlettir.

Bizde devlet gi he a ei içten (samimi) dir ve Atatürk'ün kain Parti-
mizin onayladığı devlet şekli öyle Trasigele bir şey değildir. Hayır,

bu bizim tarihimizin, Türk Tarihinin bir sonucudur. Zira tabiin

kurduğu devlete kadar, Avrupa, Asya ve Afrikada Türk soyunun kur.

duğu birçok devlet şekilleri iyideniyiye incelenince görülür ki bütün

bu devletlerin içinde Türi usu, amca) türe ve yasa, sıra ve Saygı,

adamı olarak kalmıştr. Ünün yeryüzünde ancak ancak kendi (karak-

terine) İrasına, EeRdi tarihine uygun iki devleti vardır: EN birleşir”
devleti : &gt; Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet,

Bundan başka yüzlerce kurulan devletler içinde o yalnız tahtını,
egemenliğini kurmuş, hâkim olmuş, (kudreti) erki eline almış, süel ve
tüzel işler yapmıştır.

İslâm Devrinden önce ka'nusal yönetimin, (âmme idaresinin) söz
birliği, oybirliği ile yürüdüğü görünür.

İslâm Devrinde ise Türklük tutsaklığa düşerek hep başkaları için
çalışan, deviği sözünü, Padişahtan başka anlamıyanların elinde yıp-
ranmıştır. ea iş

Mete'nin gününden, son Osmanlı İmparatorluğunun a karası son

  
Padişahının gününe kadar bütün Hünler, Avarlar ürkler, O -
ğuzlar, Moğollar (Moğollarda devleti, orduyu al ye çevirenler.

Türk idi) Gürkânlar, Koyunlular, Osmanlılar gibi Türk devletle-
vinde ulusal devlet, ancak Etilerde görülür.
gösterdiği devlet şahıslara dayanan ve ulus egemenliğine duvar çeken

   
kurumlardır.

Bugünkü Cümhuriyetimizin kökü egemenliğin şahıs veya azlık
elinde olmadığıdır. Eksiksiz, tükel ulusta olmasıdır. Biz, bize ben-
zeriz sözünün anlamı da budur. Ulus bütün egemenliği Kamutayda

toplamıştır. Burada devlet kuvvetl. rıliğı yoktur. Birleşmiş
Heme er ER Kalaleydad. Ape

(Törütgen yetke) teşrii kudret (yörütgen yetke) icrai kudret bir-
leşiktir. Kamutay birincisini kendisi, ikincisini de üyeleri arasından
seçtiği Cümhur Başkanı ile kullanır. Cümhur Başkanı da Kamutay üye-
lerinden seçeceği bir Başbakanla onun seçtiği Bakanlar aracile işleri
yürütür, Devletin bu şekli, Türk Ulusuna en uygun devlet şekli oldı.
ğuna Pazti kan'dir, Porlâmento bakrnından burası incelenirse onla.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ygj9a8le1v52iwkam51fogp891p5pb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174712</id>
      <parentid>174711</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2678" sha1="9fa5wkelknskzmjmkmz8ncj3ca6un6k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;— 8 —

tarihinin  icaplarından doğmuştur. Bunu bir başka kuruluşa
benzetmekte ayak direnirse verilecek cevap pek kısa ve kestirme -
dir. Atatürk bunu iki sözle anlatmıştır: (Biz, bize benzeriz.)

İşte bizim: Devletimiz de, bizden doğmuş, bize benziyen, bize yara- *
şan, bizi yaşatan sosyal, siyasal ve ekonomik olmakla beraber ulusal
bir devlettir.

Bizde devlet gi he a ei içten (samimi) dir ve Atatürk'ün kain Parti-
mizin onayladığı devlet şekli öyle Trasigele bir şey değildir. Hayır,

bu bizim tarihimizin, Türk Tarihinin bir sonucudur. Zira tabiin

kurduğu devlete kadar, Avrupa, Asya ve Afrikada Türk soyunun kur.

duğu birçok devlet şekilleri iyideniyiye incelenince görülür ki bütün

bu devletlerin içinde Türi usu, amca) türe ve yasa, sıra ve Saygı,

adamı olarak kalmıştr. Ünün yeryüzünde ancak ancak kendi (karak-

terine) İrasına, EeRdi tarihine uygun iki devleti vardır: EN birleşir”
devleti : &gt; Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet,

Bundan başka yüzlerce kurulan devletler içinde o yalnız tahtını,
egemenliğini kurmuş, hâkim olmuş, (kudreti) erki eline almış, süel ve
tüzel işler yapmıştır.

İslâm Devrinden önce ka'nusal yönetimin, (âmme idaresinin) söz
birliği, oybirliği ile yürüdüğü görünür.

İslâm Devrinde ise Türklük tutsaklığa düşerek hep başkaları için
çalışan, deviği sözünü, Padişahtan başka anlamıyanların elinde yıp-
ranmıştır. ea iş

Mete'nin gününden, son Osmanlı İmparatorluğunun a karası son

  
Padişahının gününe kadar bütün Hünler, Avarlar ürkler, O -
ğuzlar, Moğollar (Moğollarda devleti, orduyu al ye çevirenler.

Türk idi) Gürkânlar, Koyunlular, Osmanlılar gibi Türk devletle-
vinde ulusal devlet, ancak Etilerde görülür.
gösterdiği devlet şahıslara dayanan ve ulus egemenliğine duvar çeken

   
kurumlardır.

Bugünkü Cümhuriyetimizin kökü egemenliğin şahıs veya azlık
elinde olmadığıdır. Eksiksiz, tükel ulusta olmasıdır. Biz, bize ben-
zeriz sözünün anlamı da budur. Ulus bütün egemenliği Kamutayda

toplamıştır. Burada devlet kuvvetl. rıliğı yoktur. Birleşmiş
Heme er ER Kalaleydad. Ape

(Törütgen yetke) teşrii kudret (yörütgen yetke) icrai kudret bir-
leşiktir. Kamutay birincisini kendisi, ikincisini de üyeleri arasından
seçtiği Cümhur Başkanı ile kullanır. Cümhur Başkanı da Kamutay üye-
lerinden seçeceği bir Başbakanla onun seçtiği Bakanlar aracile işleri
yürütür, Devletin bu şekli, Türk Ulusuna en uygun devlet şekli oldı.
ğuna Pazti kan'dir, Porlâmento bakrnından burası incelenirse onla.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9fa5wkelknskzmjmkmz8ncj3ca6un6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174720</id>
      <parentid>174712</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:37:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174720</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="a2sdn01vlk5u1ksdzas50lojconqp6e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;{{center|— 8 —}}&lt;/noinclude&gt;tarihinin  icaplarından doğmuştur. Bunu bir başka kuruluşa
benzetmekte ayak direnirse verilecek cevap pek kısa ve kestirme -
dir. Atatürk bunu iki sözle anlatmıştır: (Biz, bize benzeriz.)

İşte bizim: Devletimiz de, bizden doğmuş, bize benziyen, bize yara- *
şan, bizi yaşatan sosyal, siyasal ve ekonomik olmakla beraber ulusal
bir devlettir.

Bizde devlet gi he a ei içten (samimi) dir ve Atatürk'ün kain Parti-
mizin onayladığı devlet şekli öyle Trasigele bir şey değildir. Hayır,

bu bizim tarihimizin, Türk Tarihinin bir sonucudur. Zira tabiin

kurduğu devlete kadar, Avrupa, Asya ve Afrikada Türk soyunun kur.

duğu birçok devlet şekilleri iyideniyiye incelenince görülür ki bütün

bu devletlerin içinde Türi usu, amca) türe ve yasa, sıra ve Saygı,

adamı olarak kalmıştr. Ünün yeryüzünde ancak ancak kendi (karak-

terine) İrasına, EeRdi tarihine uygun iki devleti vardır: EN birleşir”
devleti : &gt; Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet,

Bundan başka yüzlerce kurulan devletler içinde o yalnız tahtını,
egemenliğini kurmuş, hâkim olmuş, (kudreti) erki eline almış, süel ve
tüzel işler yapmıştır.

İslâm Devrinden önce ka'nusal yönetimin, (âmme idaresinin) söz
birliği, oybirliği ile yürüdüğü görünür.

İslâm Devrinde ise Türklük tutsaklığa düşerek hep başkaları için
çalışan, deviği sözünü, Padişahtan başka anlamıyanların elinde yıp-
ranmıştır. ea iş

Mete'nin gününden, son Osmanlı İmparatorluğunun a karası son

  
Padişahının gününe kadar bütün Hünler, Avarlar ürkler, O -
ğuzlar, Moğollar (Moğollarda devleti, orduyu al ye çevirenler.

Türk idi) Gürkânlar, Koyunlular, Osmanlılar gibi Türk devletle-
vinde ulusal devlet, ancak Etilerde görülür.
gösterdiği devlet şahıslara dayanan ve ulus egemenliğine duvar çeken

   
kurumlardır.

Bugünkü Cümhuriyetimizin kökü egemenliğin şahıs veya azlık
elinde olmadığıdır. Eksiksiz, tükel ulusta olmasıdır. Biz, bize ben-
zeriz sözünün anlamı da budur. Ulus bütün egemenliği Kamutayda

toplamıştır. Burada devlet kuvvetl. rıliğı yoktur. Birleşmiş
Heme er ER Kalaleydad. Ape

(Törütgen yetke) teşrii kudret (yörütgen yetke) icrai kudret bir-
leşiktir. Kamutay birincisini kendisi, ikincisini de üyeleri arasından
seçtiği Cümhur Başkanı ile kullanır. Cümhur Başkanı da Kamutay üye-
lerinden seçeceği bir Başbakanla onun seçtiği Bakanlar aracile işleri
yürütür, Devletin bu şekli, Türk Ulusuna en uygun devlet şekli oldı.
ğuna Pazti kan'dir, Porlâmento bakrnından burası incelenirse onla.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a2sdn01vlk5u1ksdzas50lojconqp6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Kamâlizm.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>41262</id>
    <revision>
      <id>174709</id>
      <parentid>157497</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2710" sha1="lrrxkoxivrg28gg6kqlsiwy2x3ctql2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;—9

rın ayırt kuvvetleri, bizim birleşik kuvvetlerimize tabantabana ay -
kırıdır.

İşte bunun için biz parlâmentocu değiliz. Bizim Partimiz, bütün
anlamile devletin her yanını elinde ve gözü önünde tutarak yaratıcı
ve yapıcıdır. Parti bütün dikkatini buraya vermiştir. Parti bu kuv -
vetleri biribirinden aymmaz. Biri ötekinin eşi, biribirinin bütünleyici-
sidir. Biribirine de karıştırmaz. Aralarmdaki denkliği, düzenliği Ka-
amutay bir düziye korumaktadır. Bunun için hiçbir iş sürçmez, tüzel
Kudret, yönetim kudretle aykırı gitmez. Ulusun gidişi ve yaşayışı ken
di öz 'teribinden aldığı hızla — halkçu gi için — m ve bu se-
beple parlârmenlarizmin doğurduğu karşılı ayrılı olmadığı
zibi sınıf kavgaları, erk, iktidar gürültüleri de an ii
“Böyle bir mere, ir yönel daa iten olduğu beriün daha çok

anlaşılmaktadır.

      
Kamutay, bütün derinliğile, bütün inceliğile kendisine düşen kon-
#rolu daha yaygın ve müsbet bir yolda yapmaktadır.

Öyle ki hiçbir Bakan şahsi düşüncesine oyarak yürüyemez. Mu
Aaka Kamutayda bu Bakanlığa yönet — istikamet veren komisyona
başvurmakla beraber onun gösterdiği yolda yürümek yükümündedir.

Devlet işlerinde, iş bölümü bakımından, her Bakanlığa karşı Ka -
mutayda bir komisyon vardır. Bunlar o Bakanlığa yönet verir.

Bakanlıkların iş bölümüne göre kamun önergeleri, teklifleri böy-
İece ilgili olduğu özük . mütehassıs komisyonlarda incelenir. Yeryü-
zünde birçoğu tarihe karışmakla beraber yine birçok krallıklar var-
dır, Sarayında, tahtının üstünde hüküm süren kral, uyruları, tabaası
üzerinde hükmettiğini, egemenliğin kendisinde olduğunu sanm.-

Uyanık, ışrklı ulusların başında krallar, idare işine nekadar karış-
#mamış olurlarsa olsunlar, bu İlk Devir kurumları ve daha sonra Orta
Devir derebeğliklerile beraber y' üş,en son taşlaşmağa, müsteha-
seleşmeğe başlamış, kokmuş ve çürümüş birer kurumdur. —

Krallığın bazı ülkelerde ulusal birlik bağı olduğu masalı söy-
lenir. Say duygu, selim akıl, sosyal ilerleyiş böyle dipsiz bir d

e yol vermez. Bugünkü ileri sosyetelere bir taçlı başın bağ olabile-
eği amlar düşünmekten başka bir şey değildir ve en son as.
rımız insan sosyetelerinin bağlı olduğu sosyal, siyasal bağları, kanaat-
leri, fikirleri görememektir.

 
Bugünkü ulusların görünüşte iki bağlayıcı gücü vardır. Ya ulu.
saldır, ya arsıulusal sosyalist düşünceler üzerine sınıf devrimlerine
Sn vermiştir.

Birinciye göre krallar, ulusal kirlik olmak üzere ele alınırsa o va-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lrrxkoxivrg28gg6kqlsiwy2x3ctql2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174721</id>
      <parentid>174709</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174721</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2721" sha1="dzavtevm5qka7kdzlj3dosao24yoo6v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;{{center|— 9 }}&lt;/noinclude&gt;rın ayırt kuvvetleri, bizim birleşik kuvvetlerimize tabantabana ay -
kırıdır.

İşte bunun için biz parlâmentocu değiliz. Bizim Partimiz, bütün
anlamile devletin her yanını elinde ve gözü önünde tutarak yaratıcı
ve yapıcıdır. Parti bütün dikkatini buraya vermiştir. Parti bu kuv -
vetleri biribirinden aymmaz. Biri ötekinin eşi, biribirinin bütünleyici-
sidir. Biribirine de karıştırmaz. Aralarmdaki denkliği, düzenliği Ka-
amutay bir düziye korumaktadır. Bunun için hiçbir iş sürçmez, tüzel
Kudret, yönetim kudretle aykırı gitmez. Ulusun gidişi ve yaşayışı ken
di öz 'teribinden aldığı hızla — halkçu gi için — m ve bu se-
beple parlârmenlarizmin doğurduğu karşılı ayrılı olmadığı
zibi sınıf kavgaları, erk, iktidar gürültüleri de an ii
“Böyle bir mere, ir yönel daa iten olduğu beriün daha çok

anlaşılmaktadır.

      
Kamutay, bütün derinliğile, bütün inceliğile kendisine düşen kon-
#rolu daha yaygın ve müsbet bir yolda yapmaktadır.

Öyle ki hiçbir Bakan şahsi düşüncesine oyarak yürüyemez. Mu
Aaka Kamutayda bu Bakanlığa yönet — istikamet veren komisyona
başvurmakla beraber onun gösterdiği yolda yürümek yükümündedir.

Devlet işlerinde, iş bölümü bakımından, her Bakanlığa karşı Ka -
mutayda bir komisyon vardır. Bunlar o Bakanlığa yönet verir.

Bakanlıkların iş bölümüne göre kamun önergeleri, teklifleri böy-
İece ilgili olduğu özük . mütehassıs komisyonlarda incelenir. Yeryü-
zünde birçoğu tarihe karışmakla beraber yine birçok krallıklar var-
dır, Sarayında, tahtının üstünde hüküm süren kral, uyruları, tabaası
üzerinde hükmettiğini, egemenliğin kendisinde olduğunu sanm.-

Uyanık, ışrklı ulusların başında krallar, idare işine nekadar karış-
#mamış olurlarsa olsunlar, bu İlk Devir kurumları ve daha sonra Orta
Devir derebeğliklerile beraber y' üş,en son taşlaşmağa, müsteha-
seleşmeğe başlamış, kokmuş ve çürümüş birer kurumdur. —

Krallığın bazı ülkelerde ulusal birlik bağı olduğu masalı söy-
lenir. Say duygu, selim akıl, sosyal ilerleyiş böyle dipsiz bir d

e yol vermez. Bugünkü ileri sosyetelere bir taçlı başın bağ olabile-
eği amlar düşünmekten başka bir şey değildir ve en son as.
rımız insan sosyetelerinin bağlı olduğu sosyal, siyasal bağları, kanaat-
leri, fikirleri görememektir.

 
Bugünkü ulusların görünüşte iki bağlayıcı gücü vardır. Ya ulu.
saldır, ya arsıulusal sosyalist düşünceler üzerine sınıf devrimlerine
Sn vermiştir.

Birinciye göre krallar, ulusal kirlik olmak üzere ele alınırsa o va-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dzavtevm5qka7kdzlj3dosao24yoo6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Kamâlizm.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>41263</id>
    <revision>
      <id>174708</id>
      <parentid>157498</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2659" sha1="505pbyzdzcho3vtdaqanay60zraw3t0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;—10—

kit ulusun egemenliği ne olacaktır? Krallık, ulusal devlette altıncı
parmak gibi artık bir şeydir.

Smıflar gürültüsile sarsılarak kurulmak ve gövdelenmek isteyen
bir devlette ise krallrk düşlerde bile görülmiyen çürük bir şey kalır.
Köksüz bir ot gibi sökülüp atılır. Bunun için yeryüzünde birkaç kral.
İk varsa, onların duruşu müzelerde yaşıyan tarihsel eşya gibi kamu —
sal ve anasal ulus işlerinin, devlet işlerinin dışmda süslü bir geçit tö-
renini seyretmekten başka türlü değildir. Bugün rejim bakımından
ayrı ayrı esaslar üzerinde cümhuriyetler vardır. Hepsinin anasal ka-
nunlaı egemenliğin ulusta olduğunu söyler.

  
Teşrii ve icrai kuvvetler ayrıdır. Bu sebeple parlâmentarizm üze-
rine ikurulmuştur. Parlâmentoda ise baştanbaşa bir iktidar mevkii,
erk kavgası yürüyüp gider.

Siyasal şahıslarla büyük endüstri, tecim sahipleri doymak bilmez:
bir iştahla zenginliklerini arttmrmak için bu sistemi tutmağa çabalar-
lar.

Fransa gibi (hürriyet ve müsavat), erkinlik ve eşitlik için aşağr.
yukarı iki yüz yıldan fazla çarpışmış, dereler gibi kan dökmüş, denk-
li ve düzenli bir demokrasi kurmak için çalışmış bir ulusta bile parlâ-
mantarizm öyle bir şekle girmiştir ki son yılların o ülkedeki parlâ-
mento işleri incelenecek olursa artık bu kurumun çürüyüp çöktüğünü
kendileri de söylemektedir. Burada Cümhuriyet Başkanının ulusal bi”
bağ, derleyip toplayıcı bir “şef,, olduğu çok düşünülecek bir şeydir.

”Monteskiyö,, nün İngiltereyi örnek alarak ayrışık kuvvetler üze -
rine kurduğu durum. artık batmıştır.

 
Almanya da böyle idi. Orada ise Fransız sisteminin kö üne
taklit edilmesi yüzünden Almanya İmparatorluğunun nasıl çöktüğü
daha dünkü hâdisedir.

Bilgi ve teknik diyarı olan,disiplinli Almanyayı yalnız Rayihştag;
dağıtmıştır. Yıkmıştır. Onarılmaz ezginliğe düşürmüştür.

 
Bütün yeryüzüne yayılan Fransız büyük devrimi, adam oğulları -
nın özgörülüğü adına ünlenmiş bir yüksek savaş idi. Orta devrin dere-
beğliğini yıkarken, krallarm artan zulümlerini devirirken bambağka.
bi rsınıf yarattı ki bugün burjuva sınıfı da can çekişirken yine hortlı-
yarak ayak üstü tutunmağa çalışıyor.

Bugün Çarpışan serirayecilik, büyük kazanç gürültüleri altında
görülen utanç işler hep işte parlâmantarizmin eseridir.

Siyasal partilerin iktidar mevkiini, erki ele geçirerek kendi prog.
ramlarını devlet işlerinde taptamak istedikçe karşılarına dikilen en—&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>505pbyzdzcho3vtdaqanay60zraw3t0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174722</id>
      <parentid>174708</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174722</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2670" sha1="q2kufzvgabklmnyww0xg9h2j2hho5ko" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;{{center|— 10 —}}&lt;/noinclude&gt;kit ulusun egemenliği ne olacaktır? Krallık, ulusal devlette altıncı
parmak gibi artık bir şeydir.

Smıflar gürültüsile sarsılarak kurulmak ve gövdelenmek isteyen
bir devlette ise krallrk düşlerde bile görülmiyen çürük bir şey kalır.
Köksüz bir ot gibi sökülüp atılır. Bunun için yeryüzünde birkaç kral.
İk varsa, onların duruşu müzelerde yaşıyan tarihsel eşya gibi kamu —
sal ve anasal ulus işlerinin, devlet işlerinin dışmda süslü bir geçit tö-
renini seyretmekten başka türlü değildir. Bugün rejim bakımından
ayrı ayrı esaslar üzerinde cümhuriyetler vardır. Hepsinin anasal ka-
nunlaı egemenliğin ulusta olduğunu söyler.

  
Teşrii ve icrai kuvvetler ayrıdır. Bu sebeple parlâmentarizm üze-
rine ikurulmuştur. Parlâmentoda ise baştanbaşa bir iktidar mevkii,
erk kavgası yürüyüp gider.

Siyasal şahıslarla büyük endüstri, tecim sahipleri doymak bilmez:
bir iştahla zenginliklerini arttmrmak için bu sistemi tutmağa çabalar-
lar.

Fransa gibi (hürriyet ve müsavat), erkinlik ve eşitlik için aşağr.
yukarı iki yüz yıldan fazla çarpışmış, dereler gibi kan dökmüş, denk-
li ve düzenli bir demokrasi kurmak için çalışmış bir ulusta bile parlâ-
mantarizm öyle bir şekle girmiştir ki son yılların o ülkedeki parlâ-
mento işleri incelenecek olursa artık bu kurumun çürüyüp çöktüğünü
kendileri de söylemektedir. Burada Cümhuriyet Başkanının ulusal bi”
bağ, derleyip toplayıcı bir “şef,, olduğu çok düşünülecek bir şeydir.

”Monteskiyö,, nün İngiltereyi örnek alarak ayrışık kuvvetler üze -
rine kurduğu durum. artık batmıştır.

 
Almanya da böyle idi. Orada ise Fransız sisteminin kö üne
taklit edilmesi yüzünden Almanya İmparatorluğunun nasıl çöktüğü
daha dünkü hâdisedir.

Bilgi ve teknik diyarı olan,disiplinli Almanyayı yalnız Rayihştag;
dağıtmıştır. Yıkmıştır. Onarılmaz ezginliğe düşürmüştür.

 
Bütün yeryüzüne yayılan Fransız büyük devrimi, adam oğulları -
nın özgörülüğü adına ünlenmiş bir yüksek savaş idi. Orta devrin dere-
beğliğini yıkarken, krallarm artan zulümlerini devirirken bambağka.
bi rsınıf yarattı ki bugün burjuva sınıfı da can çekişirken yine hortlı-
yarak ayak üstü tutunmağa çalışıyor.

Bugün Çarpışan serirayecilik, büyük kazanç gürültüleri altında
görülen utanç işler hep işte parlâmantarizmin eseridir.

Siyasal partilerin iktidar mevkiini, erki ele geçirerek kendi prog.
ramlarını devlet işlerinde taptamak istedikçe karşılarına dikilen en—&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q2kufzvgabklmnyww0xg9h2j2hho5ko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Kamâlizm.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>41264</id>
    <revision>
      <id>174707</id>
      <parentid>157499</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174707</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2328" sha1="cjhwzywr5qih2nw3qy8w28d3gca6dln" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;—11—

gelle hep bu ölçüsüz kazanca dalmış olan ekonomi ve tecim kurumla...
rıdır ki bunların parlâmentoya girmiş olan üyeleri (kamuy asığa) âm-
me menafiine karşı şahsi faydayı tutarlar.

Artık demokrasinin parlâmantarizmi yolunda bir anlamı kalma-
dığı için bu rejim bugünün gidişine uymıyarak yıkılacağı. gün yaklaş-
mış bulunuyor.

Bizde böyle birşey olamaz. Zira: Kamutay parlâmento değildir.
İcra kuvvetinin bir gün için, ulus egemenliğini kendisinde (toplamış
olan Ikamutayın gösterdiği ve çizdiği gayeye aykırı gitmesine yol ve
imkan yoktur. Hiç bir bakan Kamutayın düşündüğünün dışında ve ona
karşı yürüyemez. Yine parlâmentosu ve bir senatosu olan Amerika.
Cümhuriyeti de bambaşka birşeydir. Cümhur Başkanı orada herşeydir.

Kurtuluş ve erkinlik savaşından sonra, artık ulusal devlet kurul -

muştu, Türk milletine en yakışan ve ruhuna en uygun olan şekli bul.
mak garskü, Atatürkün, tarihleri nde diz çökerten, her engeli de-
virerek Türk varlığmı koruyan ve Kurtaran yüksek deha ve e Jisi,
gözünün önü evler görüğrleri üzere durdu. 3
manlı İmparatorluğunda da uyanan eşitlik ve hürriyet öreklerini de tâ
içinden gördü. edi
1877 ve 1907 de bir uyanma yok değildi Yalnız bunları hazırlı.
yan fikir yürüyüşlerinin kaynağı ulusal değildi. Hiç şüpbesiz batıya,
medeni yükselmeğe doğru gitmek isterken nasıl gidileceğini kimse «

şünmemişti. Bu, şöylece bir benzet, 5 taklit idi. Bir ulusun kendisine.

uygun gördüğü bir rejimi başka bir ulus benzelirse işte böyle Os.
manlı İmparatorluğunda gördüğümüz kötü duruma düşer.

Bunun için hiç bir rejime, hiç bir devlet şekline o benzemiyerek
Türk Cümhuriyeti kurulmuştu ki bunun en kesin o cevabını Atatürk
vermiştir:

 
(Biz, bize benzeriz)

Kurumların hepsi siyasal, sosyal, ekonomik bütün kurul ve ku-
rumlar baştanbaşa birleşik kuvvet üzerinde durur. İşte bizde bu se -
bepledir ki ulusal devlet bir ülkü ve kültürel bir gayedir. Ulus bunu.
amaçlamıştır.

KAMUSAL HAKLAR

Parti, programının ana temellerini sayarken üçüncü dizide kamu»
sal hakları saymak gerekliğini duymuştur.
Kamusal haklar, anasal kanunda açıkça, pürüzsüz bildirilen hak&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cjhwzywr5qih2nw3qy8w28d3gca6dln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174723</id>
      <parentid>174707</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174723</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2339" sha1="dmkgj0os3n3lvdbz29tkgeujdtl57bj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kibele&quot; /&gt;{{center|— 11 —}}&lt;/noinclude&gt;gelle hep bu ölçüsüz kazanca dalmış olan ekonomi ve tecim kurumla...
rıdır ki bunların parlâmentoya girmiş olan üyeleri (kamuy asığa) âm-
me menafiine karşı şahsi faydayı tutarlar.

Artık demokrasinin parlâmantarizmi yolunda bir anlamı kalma-
dığı için bu rejim bugünün gidişine uymıyarak yıkılacağı. gün yaklaş-
mış bulunuyor.

Bizde böyle birşey olamaz. Zira: Kamutay parlâmento değildir.
İcra kuvvetinin bir gün için, ulus egemenliğini kendisinde (toplamış
olan Ikamutayın gösterdiği ve çizdiği gayeye aykırı gitmesine yol ve
imkan yoktur. Hiç bir bakan Kamutayın düşündüğünün dışında ve ona
karşı yürüyemez. Yine parlâmentosu ve bir senatosu olan Amerika.
Cümhuriyeti de bambaşka birşeydir. Cümhur Başkanı orada herşeydir.

Kurtuluş ve erkinlik savaşından sonra, artık ulusal devlet kurul -

muştu, Türk milletine en yakışan ve ruhuna en uygun olan şekli bul.
mak garskü, Atatürkün, tarihleri nde diz çökerten, her engeli de-
virerek Türk varlığmı koruyan ve Kurtaran yüksek deha ve e Jisi,
gözünün önü evler görüğrleri üzere durdu. 3
manlı İmparatorluğunda da uyanan eşitlik ve hürriyet öreklerini de tâ
içinden gördü. edi
1877 ve 1907 de bir uyanma yok değildi Yalnız bunları hazırlı.
yan fikir yürüyüşlerinin kaynağı ulusal değildi. Hiç şüpbesiz batıya,
medeni yükselmeğe doğru gitmek isterken nasıl gidileceğini kimse «

şünmemişti. Bu, şöylece bir benzet, 5 taklit idi. Bir ulusun kendisine.

uygun gördüğü bir rejimi başka bir ulus benzelirse işte böyle Os.
manlı İmparatorluğunda gördüğümüz kötü duruma düşer.

Bunun için hiç bir rejime, hiç bir devlet şekline o benzemiyerek
Türk Cümhuriyeti kurulmuştu ki bunun en kesin o cevabını Atatürk
vermiştir:

 
(Biz, bize benzeriz)

Kurumların hepsi siyasal, sosyal, ekonomik bütün kurul ve ku-
rumlar baştanbaşa birleşik kuvvet üzerinde durur. İşte bizde bu se -
bepledir ki ulusal devlet bir ülkü ve kültürel bir gayedir. Ulus bunu.
amaçlamıştır.

KAMUSAL HAKLAR

Parti, programının ana temellerini sayarken üçüncü dizide kamu»
sal hakları saymak gerekliğini duymuştur.
Kamusal haklar, anasal kanunda açıkça, pürüzsüz bildirilen hak&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dmkgj0os3n3lvdbz29tkgeujdtl57bj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:İstiklal Harbimiz.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42153</id>
    <revision>
      <id>174742</id>
      <parentid>161033</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174742</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2889" sha1="lacmjdyp18tat8iz6admrfo0mq8wy49" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;miş olması, maddî ve manevî kuvvetinin bozulmamış bulunması dolayı­sıyla millî hareket esasının ancak Erzurumda kurulabileceği kararıyla bu orduya gönderilme fırsatlarını aramış ve nihayet 1335 senesi (1919) Ni­san ortalarında bütün şarktaki ordunun başına geçmek imkânını bul­muştur.

{{metin girintisi|2em|Karabekir Erzurum’da işe başladıktan sonra, İzmir’in işgali hâdisesi
ile millî hareket hızlanmış ve önceleri 15. Kolordu kumandam ve sonra
Şark Cephesi kumandam olarak Ermeni ordusunu Sarıkamış dağlarında,
Kars kalesinde mağlûb ve Gümrü civarında da büsbütün perişan ederek
Eiviyei selâsenin (Kars - Ardahan - Artvin’in) vatana ilhakını temin
etmiştir.

Gümrü ve Kars muahedeleri Karabekir paşanın riyaseti altında akdolunmuştur.
Kars zaferinden dolayı Ferikliğe terfi olunmuştur. Karabekir’in «Şark Fatihi» unvanım tahkim eden bu başarıları, millî mü­cadeleye katılanlarm iman ve ümidini artıran birer zafer olarak karşılan­mıştır. Bu suretle hem şark cephesi tahtı temine alınmış, aziz vatanın bu kıymetli kısmı düşman çizmelerinden kurtarılmış oluyor, hem de Garp cephesi ordularına muhtaç olduğu esliha ve mühimmatın nakli mümkün kılınarak, zaferin o cephede de sağlanması temin ediliyordu.

Kâzım Karabekir Paşa’mn millî mücadelenin başından nihayetine ka­
dar olan tutumu, tam bir «feragat ve işbirliği zihniyetinin», müstesna bi­
rer numunesi halinde gelişmiştir.

Bunun en beliğ misali, her türlü askerî sıfat ve selâhiyetlerinden
tecerrüt etmiş bir Üziyette bulunan Mustafa Kemal Paşayı tevkif edip
İstanbul’a göndertmek emrine Kâzım Karabekir Paşanın uymayışı ve o
tarihlerde şarkın yegâne hâkimi durumunda bulunduğu halde, sivü Mus­
tafa Kemal Paşa’nın karşısına geçip «Bütün kolordumla yine emrinizdeyim. Bütün emirleriniz yine eskisi gibi harfiyen ve derhal yerine getirile­
cektir» deyişinde görülür.

Bu tarihî sahnenin - halen yaşıyan tek şahidi sayın Rauf Ortaay'ın,
vak’ayı aynen nakleden tarihî mektubu, kitabın sonunda «vesikalar
kısmında» yer almıştır. Okuyucuların bu vesikayı dikkatle ve ibretle
incelyecekleri şüphesizdir. Sayın Rauf Orbay’m kendi ifadeleriyle «Ka­
rabekir hiçbir şey için olmasa bile, sadece bunun için dahi millî mücadele’nin temelidir, direğidir.»

İstiklâl Harbi, işte bu gibi feragatlerin ve samimi işbirliğinin ölmez
eseridir.

Kâzmı Karabekir, tek cepheli bir kahraman değildir. İstiklâl Harbi sırasında, ayni zamanda Edirne meb’usu bulunan Karabekir, millî za­ ferden sonra merkezi Ankarada bulunan 1. Orda müfettişliğine tâyin olunmuştur. 2 nci intihap devresinde de İstanbul meb’usu olarak teşrii hayata geçmiştir. Karabekir, gerçek demokrasinin bayramdır. Millî mu­
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lacmjdyp18tat8iz6admrfo0mq8wy49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Lozan Cilt 1 01.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45958</id>
    <revision>
      <id>174706</id>
      <parentid>174642</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174706</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="nesogpjrc3xr35f61ls1tqyt5fibrh4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;{{orta|— 4 —}}&lt;/noinclude&gt;

1389 da Kosvada Türkler tarafından yenilmişlerdi. Bu sebeple
o gün Sırplar için o vakittenberi, milli matem günüdür. Sırplar
atalarının mahvedildiği bugünü her sene merasimle anarlardı.

Avusturya Macaristan imparatorluğunun 1878 denberi Berlin Muahedesi ile işgal ettiği Bosna Herseği, Meşrutiyetin ilanı üzerine
1908 de, ilhak etmesi Türkler kadar Sırplara da acı gelmişti. Müs-
lüman Boşnakları da Sırp sayan Sırbistan, kendi arkadaşları ile 

Avusturya Macaristan imparatorlugu Balkan harbinden sonra
Balkanlarda kurulan vaziyetten ve bunu tanzim eden Bikres mua-
hedesinden hig memnun kalmarmistt. Sirbistamn bu harpten muzaf-
fer ve biiyiimiig gikmasi imparatorlugun isine gelmemig ve. Surbis-
tam denize cikarmamak icin Avusturyanmn kullandig: niifuz Sirpta
ayrica yaralamish, Swrbistanin milli siyaseti bilhassa Karagorgevi
lerin tahta gikigindanberi Avusturya Macaristan Cenup Islavlarmin
ayriligim temin etmek ve bu wkdaslanr kurtararak biiyik Sirbis-
tam kurmak id

Resmi bir harp muhtirasi bu program gdyle ifade ediyordu:

&quot; Bosna’da burasimn Sirbistana ilhaki maksadile tabrikaty
idame etmek, matbuatta sistematik bir propaganda ile Avusturya
Macaristan idaresinin fenahgim géstermek, Bosna ortodoks ve
Miisliman ahalisinin hognutsuzlugunu celbetmek. , Bir sip Hariciye
vekili Skopcina meclisinin umumi bir celsesinde * Avusturya bir
Balkan devleti olmaktan gikmalichr ,, diyor. Firka Reisi Protitek bu
sézleri “ Avusturya ile sulh bu devlet biiyiik devletlikten gikma-
dikga kabil degildir , diyerek ikmal ediyor. Bu suretle Sirp millf
siyaseti Avusturya Macaristam parcalamaga matuf idi.

‘Avusturya Macaristan imparatorlugu i¢in de bu milli siyaselte
varliginin tehdidini gormemek ve Sirbistam ezmek istememek ka-
bil degildi.

‘Arada bu kadar kaklegmiy siyaset ve menfaat tezatlan varken
Suplarin en aziz emellerle bagh olduklarr Bosna Hersege mu-
zalferane bir girig icin ontarin en hassas olduklari_bir giiniin se-
cilmig olmasi elbette Surplart kameilayan bir mahiyeli haiz olacakt.

Veliahtn, Sirplar icin olmasa bile Islavlar muhabbeti vardh.
Imparatorlugu tegkil eden muhtelif milletler arasinda rk itibarile
Sueplara fakat kiiltirleri itibarile Avusturyaya bagh olan Islevian,
hig sevmedigi Macarlarin hikmiinden kurtarmak Pragi Bodapeste
gibi bir merkez yaparak orada da tag giymek, bu sureile ikiz hii-
kiimdarlgn igtiz yapmak hatta imparatorlugu bes konfedere dev-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nesogpjrc3xr35f61ls1tqyt5fibrh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Divan- Musellim.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45966</id>
    <revision>
      <id>174701</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174701</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Divan- Musellim.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45967</id>
    <revision>
      <id>174702</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174702</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Felaket seneleri 1094-1110.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45968</id>
    <revision>
      <id>174703</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174703</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="3zctmp9ifb40i6x4nkxkw0b00sz8rnn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;‫يجح‬&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zctmp9ifb40i6x4nkxkw0b00sz8rnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Hicri On Birinci Asırda İstanbul Hayatı (1000-1100).pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45969</id>
    <revision>
      <id>174704</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174704</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Lehçet'ül lügat.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45970</id>
    <revision>
      <id>174705</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174705</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Osmanlıcadan türkçeye karşılıklar kılavuzu.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45971</id>
    <revision>
      <id>174732</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174732</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Osmanlıcadan türkçeye karşılıklar kılavuzu.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45972</id>
    <revision>
      <id>174733</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174733</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="43t3gk5ndm03rza5es8caxc246bxhyg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;f

3/ r&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>43t3gk5ndm03rza5es8caxc246bxhyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Osmanlıcadan türkçeye karşılıklar kılavuzu.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45973</id>
    <revision>
      <id>174734</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174734</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Osmanlıcadan türkçeye karşılıklar kılavuzu.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45974</id>
    <revision>
      <id>174735</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* Metinsiz */</comment>
      <origin>174735</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ek29d3ddmj7u9ajtmq5m0w8k5yazt8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sayfa:Osmanlıcadan türkçeye karşılıklar kılavuzu.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45975</id>
    <revision>
      <id>174736</id>
      <timestamp>2026-10-08T00:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <comment>/* İstinsah edilmemiş */ Yeni sayfa: Osmanhcadan Türkçeye  Karlklar Klavuzu  ÜLKÜ</comment>
      <origin>174736</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="imxmp8zvbu8rb2wcj2jgamcdote6kjn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Osmanhcadan Türkçeye

Karlklar Klavuzu

ÜLKÜ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>imxmp8zvbu8rb2wcj2jgamcdote6kjn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>174737</id>
      <parentid>174736</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T00:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tarih</username>
        <id>348</id>
      </contributor>
      <origin>174737</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="b4qgnmyl5eyamckp20y4raficej6f7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Tarih&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|Osmanlıcadan Türkçeye}}


{{center|Karşılıklar Kılavuzu}}


{{center|ÜLKÜ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4qgnmyl5eyamckp20y4raficej6f7v</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>