Vikikaynak trwikisource https://tr.wikisource.org/wiki/Anasayfa MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Ortam Özel Tartışma Kullanıcı Kullanıcı mesaj Vikikaynak Vikikaynak tartışma Dosya Dosya tartışma MediaWiki MediaWiki tartışma Şablon Şablon tartışma Yardım Yardım tartışma Kategori Kategori tartışma Kişi Kişi tartışma Portal Portal tartışma Sayfa Sayfa tartışma Dizin Dizin tartışma TimedText TimedText talk Modül Modül tartışma Event Event talk 4 26348 175211 175157 2026-10-14T21:40:26Z YBot 13050 Güncelleme 175211 wikitext text/x-wiki {{/begin}} <center> {| class="wikitable" ! # ! Kullanıcı ! Değişiklik sayısı ! Kullanıcı grupları |- | 1 | [[Kullanıcı:Mümtaz|Mümtaz]] | align="center" | 32.646 | hizmetli |- | 2 | [[Kullanıcı:Justinianus|Justinianus]] | align="center" | 10.871 | |- | 3 | [[Kullanıcı:Kibele|Kibele]] | align="center" | 9.179 | geri döndürücü |- | 4 | [[Kullanıcı:Nosferatü|Nosferatü]] | align="center" | 6.939 | |- | 5 | [[Kullanıcı:Victor Trevor|Victor Trevor]] | align="center" | 4.472 | |- | 6 | [[Kullanıcı:Samizambak|Samizambak]] | align="center" | 4.220 | |- | 7 | [[Kullanıcı:Seksen iki yüz kırk beş|Seksen iki yüz kırk beş]] | align="center" | 2.938 | |- | 8 | [[Kullanıcı:Tarih|Tarih]] | align="center" | 2.833 | |- | 9 | [[Kullanıcı:𐰇𐱅𐰚𐰤|𐰇𐱅𐰚𐰤]] | align="center" | 2.803 | |- | 10 | [[Kullanıcı:Iskenderbalas|Iskenderbalas]] | align="center" | 2.670 | |- | 11 | [[Kullanıcı:Egemensen|Egemensen]] | align="center" | 2.553 | |- | 12 | [[Kullanıcı:Vikiolog|Vikiolog]] | align="center" | 2.278 | |- | 13 | [[Kullanıcı:Absar|Absar]] | align="center" | 1.838 | |- | 14 | [[Kullanıcı:Suelnur|Suelnur]] | align="center" | 1.737 | |- | 15 | [[Kullanıcı:Ahmet Turhan|Ahmet Turhan]] | align="center" | 1.561 | |- | 16 | [[Kullanıcı:Selahattin ilhan|Selahattin ilhan]] | align="center" | 1.480 | |- | 17 | [[Kullanıcı:Kutsalyolcusu|Kutsalyolcusu]] | align="center" | 1.278 | |- | 18 | [[Kullanıcı:Kurmanbek|Kurmanbek]] | align="center" | 1.075 | |- | 19 | [[Kullanıcı:Pinar|Pinar]] | align="center" | 1.034 | |- | 20 | [[Kullanıcı:Felecita|Felecita]] | align="center" | 940 | |- | 21 | [[Kullanıcı:Sabri76|Sabri76]] | align="center" | 883 | |- | 22 | [[Kullanıcı:Araz Yaquboglu|Araz Yaquboglu]] | align="center" | 867 | |- | 23 | [[Kullanıcı:Elvorix|Elvorix]] | align="center" | 857 | |- | 24 | [[Kullanıcı:Maderibeyza|Maderibeyza]] | align="center" | 758 | |- | 25 | [[Kullanıcı:3210|3210]] | align="center" | 721 | |- | 26 | [[Kullanıcı:Aybeg|Aybeg]] | align="center" | 595 | |- | 27 | [[Kullanıcı:ToprakM|ToprakM]] | align="center" | 578 | |- | 28 | [[Kullanıcı:Osmanlı98|Osmanlı98]] | align="center" | 564 | |- | 29 | [[Kullanıcı:Srhat|Srhat]] | align="center" | 553 | |- | 30 | [[Kullanıcı:Mereyü|Mereyü]] | align="center" | 547 | |- | 31 | [[Kullanıcı:Dr.Suskun|Dr.Suskun]] | align="center" | 512 | |- | 32 | [[Kullanıcı:Yeni hesap|Yeni hesap]] | align="center" | 482 | |- | 33 | [[Kullanıcı:Oğuzhan|Oğuzhan]] | align="center" | 478 | |- | 34 | [[Kullanıcı:Kadı|Kadı]] | align="center" | 441 | geri döndürücü |- | 35 | [[Kullanıcı:Etrüsk~trwikisource|Etrüsk~trwikisource]] | align="center" | 437 | |- | 36 | [[Kullanıcı:Fuzûlî~trwikisource|Fuzûlî~trwikisource]] | align="center" | 427 | |- | 37 | [[Kullanıcı:Bizim Kafkasya|Bizim Kafkasya]] | align="center" | 427 | |- | 38 | [[Kullanıcı:Rateslines~trwikisource|Rateslines~trwikisource]] | align="center" | 418 | |- | 39 | [[Kullanıcı:Hasan Sami|Hasan Sami]] | align="center" | 407 | |- | 40 | [[Kullanıcı:Pathoschild|Pathoschild]] | align="center" | 390 | |- | 41 | [[Kullanıcı:Pinarsan83|Pinarsan83]] | align="center" | 384 | |- | 42 | [[Kullanıcı:Reality006|Reality006]] | align="center" | 338 | |- | 43 | [[Kullanıcı:Aksoy61|Aksoy61]] | align="center" | 327 | |- | 44 | [[Kullanıcı:Vito Genovese|Vito Genovese]] | align="center" | 317 | |- | 45 | [[Kullanıcı:Homonihilis|Homonihilis]] | align="center" | 306 | |- | 46 | [[Kullanıcı:Cekli829|Cekli829]] | align="center" | 301 | |- | 47 | [[Kullanıcı:Ömer faruk çakmak|Ömer faruk çakmak]] | align="center" | 296 | |- | 48 | [[Kullanıcı:Magurale|Magurale]] | align="center" | 295 | |- | 49 | [[Kullanıcı:Uncitoyen|Uncitoyen]] | align="center" | 284 | |- | 50 | [[Kullanıcı:2004onuralp|2004onuralp]] | align="center" | 277 | |- | 51 | [[Kullanıcı:Mustafahoca|Mustafahoca]] | align="center" | 252 | |- | 52 | [[Kullanıcı:Mustafa MVC|Mustafa MVC]] | align="center" | 248 | |- | 53 | [[Kullanıcı:Evrifaessa|Evrifaessa]] | align="center" | 246 | |- | 54 | [[Kullanıcı:Ali Karacan~trwikisource|Ali Karacan~trwikisource]] | align="center" | 240 | |- | 55 | [[Kullanıcı:Oğuz256~trwikisource|Oğuz256~trwikisource]] | align="center" | 236 | |- | 56 | [[Kullanıcı:Koraman~trwikisource|Koraman~trwikisource]] | align="center" | 224 | |- | 57 | [[Kullanıcı:Takabeg|Takabeg]] | align="center" | 221 | |- | 58 | [[Kullanıcı:Demirci74|Demirci74]] | align="center" | 218 | |- | 59 | [[Kullanıcı:YG1|YG1]] | align="center" | 218 | |- | 60 | [[Kullanıcı:Gökhan~trwikisource|Gökhan~trwikisource]] | align="center" | 215 | |- | 61 | [[Kullanıcı:Zohak|Zohak]] | align="center" | 206 | |- | 62 | [[Kullanıcı:Gülşah|Gülşah]] | align="center" | 192 | |- | 63 | [[Kullanıcı:Ugur Basak|Ugur Basak]] | align="center" | 191 | |- | 64 | [[Kullanıcı:NKOzi|NKOzi]] | align="center" | 187 | |- | 65 | [[Kullanıcı:Meryem Yazıcı|Meryem Yazıcı]] | align="center" | 185 | |- | 66 | [[Kullanıcı:Harosman|Harosman]] | align="center" | 185 | |- | 67 | [[Kullanıcı:Saltinbas|Saltinbas]] | align="center" | 183 | |- | 68 | [[Kullanıcı:Alikıroğlu6163|Alikıroğlu6163]] | align="center" | 183 | |- | 69 | [[Kullanıcı:Khodemhuck|Khodemhuck]] | align="center" | 182 | |- | 70 | [[Kullanıcı:Samsen|Samsen]] | align="center" | 176 | |- | 71 | [[Kullanıcı:Noyder~trwikisource|Noyder~trwikisource]] | align="center" | 174 | |- | 72 | [[Kullanıcı:Mezireli61|Mezireli61]] | align="center" | 172 | |- | 73 | [[Kullanıcı:Ahmetaslan~trwikisource|Ahmetaslan~trwikisource]] | align="center" | 172 | |- | 74 | [[Kullanıcı:İsmetaydin~trwikisource|İsmetaydin~trwikisource]] | align="center" | 168 | |- | 75 | [[Kullanıcı:Viki|Viki]] | align="center" | 166 | |- | 76 | [[Kullanıcı:Kuzeyli Adam|Kuzeyli Adam]] | align="center" | 163 | |- | 77 | [[Kullanıcı:Alikıroğlu|Alikıroğlu]] | align="center" | 161 | |- | 78 | [[Kullanıcı:HakanIST|HakanIST]] | align="center" | 161 | |- | 79 | [[Kullanıcı:Asayimusa19|Asayimusa19]] | align="center" | 150 | |- | 80 | [[Kullanıcı:St. Doggo|St. Doggo]] | align="center" | 149 | |- | 81 | [[Kullanıcı:Hazan|Hazan]] | align="center" | 138 | |- | 82 | [[Kullanıcı:Can Kedi|Can Kedi]] | align="center" | 137 | |- | 83 | [[Kullanıcı:AhmetÇavuş|AhmetÇavuş]] | align="center" | 121 | |- | 84 | [[Kullanıcı:PrimZiya|PrimZiya]] | align="center" | 121 | |- | 85 | [[Kullanıcı:Recep64|Recep64]] | align="center" | 117 | |- | 86 | [[Kullanıcı:Kotzaztzikli|Kotzaztzikli]] | align="center" | 116 | |- | 87 | [[Kullanıcı:Kuzey 75|Kuzey 75]] | align="center" | 110 | |- | 88 | [[Kullanıcı:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] | align="center" | 103 | |- | 89 | [[Kullanıcı:Oyhan Hasan Bıldırki|Oyhan Hasan Bıldırki]] | align="center" | 102 | |- | 90 | [[Kullanıcı:Neslihan Bilgili|Neslihan Bilgili]] | align="center" | 101 | |- | 91 | [[Kullanıcı:SessizZurna|SessizZurna]] | align="center" | 99 | |- | 92 | [[Kullanıcı:Vikiyazar|Vikiyazar]] | align="center" | 96 | |- | 93 | [[Kullanıcı:Kübra uzuntaş|Kübra uzuntaş]] | align="center" | 95 | |- | 94 | [[Kullanıcı:Rornaof|Rornaof]] | align="center" | 92 | |- | 95 | [[Kullanıcı:Özlem malkoç|Özlem malkoç]] | align="center" | 90 | |- | 96 | [[Kullanıcı:Burak Kara|Burak Kara]] | align="center" | 85 | |- | 97 | [[Kullanıcı:Alpfa|Alpfa]] | align="center" | 77 | |- | 98 | [[Kullanıcı:Dilekisildar|Dilekisildar]] | align="center" | 76 | |- | 99 | [[Kullanıcı:EVula|EVula]] | align="center" | 76 | |- | 100 | [[Kullanıcı:Enba24|Enba24]] | align="center" | 76 | |} </center> 0nhzqhjb30j9y5nehiy0d6kdr92hbu0 250 36794 175223 175075 2026-10-15T00:20:24Z Tarih 348 175223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" /> {{orta|''' — 10 — '''}}</noinclude>üzerinde yaptığı baskıdan anlaşılmaktadır. Ali Galibin hainane teşebbüsüne tekaddüm eden bu Sıvas günlerini Yunus Nađi'nin hatıralarını okumadan evvel öğrenmek, hatıraları takip edecekler için pek faydalı olacaktır. O günleri bizzat yaşamış olan Vali Reşit Paşa hatıralarında Ali Galib'in Sivas temasları ve kendisi ile görüşmeleri hakkında bol bol malûmat vermiştir. Reşit Paşa, Ali Galib'in kendisini ziyaretini şöyle anlatmıştır: — Sıvasa Ali Galip Bey isminde bir zat geldi. Ayağının tozile hükûmet konağında beni görmek nezaketini veya tehalükünü gösteren bu yolcu, Elâziz vilâyet valisi olup, İstanbuldan henüz geliyordu, yanında bir kaç da memur bulunduruyordu. Ali Galip Bey mülkiyeli değildi, askerdi, erkânıharp miralaylığından mütekaitti. Kendini bana takdim eder etmez, ismini hatırladım. Çünkü Balkan Harbine tekaddüm eden günlerde yapılan mebus intihabında bu zat -İttihat ve Terakki kuvvetine galebe ederek, ve o kuvvetin vücude getirdiği bir çok engelleri yenerek- Kayseriden kendini seçtirmek imkânını bulmuştu. Ömrü pek kışa süren o mecliste, gerçi Hürriyet ve İtilâfa mensup olduğunu açıkça itiraf etmeyip, müstakil bir mebus vaziyeti takınmağa yeltendi. Låkin Hürriyet ve İtilâfçı bir ruh taşıdığını hissettirmekten geri kalmadı. Umumi harp yıllarında onun nerede bulunduğunu ve neler yaptığını bilmiyorum. Adı, sanı işitilmez olmuşțu. O sebeple ve Sıvas komşu bir vilâyetin valisi sıfatile yüz yüze gelince, bir hayret dakikası geçirmemek elimden gelmedi. Aynı zamanda Babıâlinin böyle siyaset ve entrika düşkünü kimselere el uzatmasını mânalı buldum. 0, ağzı kalabalık bir adamdı: Çok konuşuyor, lâkin bir gey söylemiyordu. Sözlerinin yüzde altmışı övünmekten, yüzde otuzu İttihat ve Terakki aleyhine küfürden ibaretti. Üst tarafından ise müsbet bir mâna ve maksat çıkarmak imkânsızdı.<noinclude></noinclude> jzovprd0v5t4370ahmuvsv8ocbh8jq2 250 36795 175222 157233 2026-10-15T00:19:23Z Tarih 348 175222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" /> {{orta|'''— 11 —'''}}</noinclude>Ben -Biraz mütehayyir, biraz da muztarip- bu yaveleri dinlerken o, tavrını değiştirdi: - Aman Paşam, dedi, ben İstanbuldayken Mustafa Kemal Paşanın azli derdestti. Hattâ Divanıharbe sevki de düşünülüyor, konuşuluyordu. Resmî bir işar var mı? Dahiliye Nazırının telgrafını kendisine gösterdim. Dikkatle okudu, garip bir bakışla beni tepeden tırnağa kadar süzdü, sonra sordu: - Ne yapmak fikrindesiniz? İhtiyatsız dudaklarımdan bir kelime düştü: - Hiç! Ve bu cevabın bir çok şüpheler uyandıracağını, komşu vilâyet valisini jurnalcılığa sevkedeceğini düşünerek hemen ilâve ettim : - Nezaret bize sadece o zatın azledildiğini ve kendisile temastan içtinap etmekliğimizi bildiriyor. Hattâ İstanbula celbínin Harbiye Nezaretine ait olduğunu da tasrih ediyor. O halde ne bizce, ne sizce yapılacak bir muamele olmasa gerek. Ali Galip Bey, kopmuş bir zenberek hızıyla yerinden fırladı, sol elinin paş parmağını yeleğinin koltuk kesimine geçirdi : - Muhterem Paşa Hazretleri, dedi, her vazife mafevk makamdan tebliğ edilmez. Çok kere hâdiselerin gidişinden vazifeler vücude gelir. Mustafa Kemal Paşa meselesi de, o kabildendir. Çünkü, bu zat, her idare memurunu kendi şahsile alâkalandıracak ve devlet menfaatı noktai nazarından halü kalini şüpheli gösterecek takımdandır. Nitekim Dahiliye Nezareti de onun bu vaziyetini tesbit edip, size bildirmiştir. Zatıâliniz nasıl olur da, maslahatın icabını ifade müsamaha edersiniz? Onun telâşına, heyecanına, feveranına iştirak etmeyerek sükûn içinde sordum: - Maslahatın icabı ne olabilir? - Devlet aleyhine kıyam etmeği tasarladığı sabit olan.<noinclude></noinclude> 66rwpjylohm0tw43mblhta29ujqukru 250 36796 175224 157241 2026-10-15T00:21:40Z Tarih 348 175224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 12 —'''}}</noinclude>Mustafa Kemal Paşayı hemen yakalatmak, mahfuzen İstanbula yollamak. Maslahat bunu icap ettiriyor. - Ne hakla? Herif gazaba gelir gibi oldu, enikonu köpürdü. Lâkin yaşta ve yolda kendinden büyük bir adama karşı sert dil kullanamayacağını, zeminin ve zamanın da böyle bir taarruza müsait olmadığını hatırlamış olacak ki gazabını çabuk yendi, sesini mülâyimleştirdi: - Galiba, dedi lâtife buyuruyorsunuz. Çünkü bir vali, hele sizin gibi bir çok vilâyetler idare etmiş tecrübeli bir vali, şahsi şakavetler gibi, siyasi şakavetlerin de hemen giderilmesi lâzım olduğunu biz mevkide naciz çömezlerden duymaya ve öğrenmeğe muhtaç değildir. - Fikrinize hiç bir suretle iştirak etmiyorum. Fakat münakaşamızı mantıkî bir surette bitirmiş olmak için, iştirak eder görünerek, anlamak istiyorum: Mustafa Kemal Paşayı siz benim yerimde olsanız tevkife teşebbüs eder misiniz? - Tereddütsüz! - Hangi kuvvetle? - Polis, jandarma ve icabında asker kuvvetlerile! Bu zatın Anadoluda, harp sonundanberi, hüküm süren zihniyetin ve yurt endişesile gönüllerde yer alan heyecanın azametinden bihaber olduğunu görüyordum. Mustafa Kemal Paşanın otuz, otuzbeş gün içinde halk tabakalarını kendi şahsiyetile nasıl alâkalandırdığını ise, komşu vilâyet valisi muhakkak ki sezmiş değildi. Bundan dolayı, zavallı adamı tenvir etmek ve böyle fevkalâde zamanlarda çok dikkatli davranmak lâzım geldiğini söylemek istedim. 1908 inkilâbı hazırlanırken Padişahın kuvvetle itimat ettiği Şemsi Paşanın nasıl ortadan kaldırılıverdiğini ve Padişahı mabut sayan Arnavutların o mabut aleyhine ne suretle döndürüldüklerini hatırlatarak Ali Galip Beye yükseklerden atmamasını, milletin düşüncelerine, duygularına, dileklerine -uzaktan olsun- alâka göstermesini ihtara hazırlandım,<noinclude></noinclude> know0shl4wk7p0zcpttt6grnxbmltqz 250 36797 175225 157242 2026-10-15T00:22:56Z Tarih 348 175225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 13 —'''}}</noinclude><center>'''İtilâfçılar İşe Karışıyor'''</center> Fakat ağzımı açmadan odaya Hürriyet ve İtilâf fırkası reisi Halit Beyle Belediye Reisi Zihni efendi girdi. Ben iki vali arasında cereyan edecek bir münakaşayı bu efendilerin duymasını nahoş bulduğumdan bahsi kapamış göründüm, gelenleri Ali Galip Beye prezante etmeğe kalkmıştım. O, gevrek gevrek güldü: - Beyefendiler, dedi, otelde teşerrüf etmiştim. Burayı teşrifleri de nimet oldu. Kendisini münakaşamıza hakem yapalım. Ve cevabımı beklemeden, onlara ne konuştuğumuzu uzun uzun anlatmağa girişti. Ne yalan söyleyeyim, kızmağa başlamıştım. Ali Galip Beyi terslemek üzereydim. Lâkin Hürriyet ve İtilâfa candan bağlı bir vali ile o fırkayı koca bir vilâyet merkezinde temsile yeltenen bir zatın çok çapraşık bir vaziyette ne gibi cevherler yumurtlayabileceklerini, renksiz bir biçare olduğuna kanaat taşıdığım Belediye Reisinin de o cevherlere karşı nasıl bir tavır takınacağını merak ettiğimden Elâziz valisinin sözü ayağa düşürmesine ses çıkarmadım, nefsimi zorlayarak muhavereyi dinlemeğe koyuldum. Halit Beyin Dahiliyeden gelen telgraftan haberi Ali Galipten müjdeyi alır almaz böbürlendi: - Ben yazmıştım, dedi, eğer kuvvetli telkinlerimle İstanbuldakileri cesaretlendirmeseydim Mustafa Kemal Paşa mutlak ensemizde boza pişirirdi. Ve yüzünü bana çevirerek şöyle ihtarda bulundu: - Davulu biz çaldık amma, parsayı siz toplayacaksınız. Çünkü sabık ordu müfettişini yakalatmak şerefi size nasip oluyor. Ali Galip Beye söylediklerimi bu şöhretli ayyaşa da tekrar ettim, Mustafa Kemal Paşanın tevkifi için hiç bir makamdan emir almadığımı ve böyle bir şeyin benim yanımda mevzuubahis olamayacağını anlattım. Kızıl kıyamet işte o zaman koptu. Halit Bey küplere bindi, benim vatana ihanetle itham edileceğimi küstah bir lisanla söylemeğe yeltendi, {{ysb|ben|benden}}<noinclude></noinclude> 5iqlnnuh4qu1cdccq5zfzp8dcl10iz6 250 36798 175226 157243 2026-10-15T00:23:19Z Tarih 348 175226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 14 —'''}}</noinclude>{{ysb|den|benden}} çok yukarı seviyede bir mafevkmiş gibi davranarak tekdirlere, tevbihlere kalkıştı. Ali Galip Bey de halile, tavrile onu teyit ediyor gibiydi. Bunun üzerine zati ve izafi şerefimi muhafaza etmek icap etti: - Efendi, dedim, daha bir kelime söylerseniz sizi kapı dışarı ederim. Ali Galip Beye de gerekli olan ihtarı yaptım: - Beyefendi, dedim, mânasız konuşuyorsunuz. Sizde bana yol göstermek, vazife vermek hakkı ve kuvveti yoktur. Mustafa Kemal Paşayı hapsetmek size lâzım ve bilhassa kolay görünüyorsa, onun kendi vilâyetiniz hudutları içinde cevelân edeceği günleri bekleyiniz. Halit Bey, vali sillesinin ne demek olduğunu sınamış kimselerdendi. Garip bir yüz ekşiliğile susuyordu. Fakat Ali Galip, yüzüne düşen tükrüğü rahmet sayanlardanmış ki gücenerek ve defolup gidecek yerde benimle münakaşaya girişmek istedi, vatani vazifelerin ifasında müsamaha gösterenlerin uyanıklığı sevkedilmesi lâzım geleceğini söyletmekten tutturarak bir takım hezeyanlara başladı. Sözünü kabaca kestim: - Birbirimize dedim, rehberlik etmek hakkına malik değiliz. Onun için susalım. Elime bir de kağıt aldım ve kendilerini istiskal ettiğimi anlattım. Ali Galip Bey ancak bu muameleden sonra odamı terke rıza gösterebildi. Halit Bey de kendisini takip ediyordu. Galibe Allahaısmarladık bile demediler. Hahut da ben duymadım. Yalnız Zihni Efendinin elile tuzlama işareti yaparak onları arkalarından tezyif ettiğini gördüm. Bu zat, yine işaret usulile benim tutumumu alkışlıyor ve elimin öpülmeğe lâyık olduğunu anlatmağa savaşıyordu. Ona da yüz vermedim. Kaşlarımı çatarak maskaralıktan hoşlanmadığımı hissettirdim. Fakat kabıma sığamayacak bir haldeydim, zulmetler içinde yüzüyormuşum gibi muztariptim, bir zerre nur arıyordum ve candan bir dostla hasbihal etmek, dertleşmek ihtiyacile için için kıvranıyordum.<noinclude></noinclude> rjkdadbthpt4m5eb40t8a37xqsuzgc3 250 36799 175227 157244 2026-10-15T00:23:45Z Tarih 348 175227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 15 —'''}}</noinclude><center>'''Sokaklara Asılan Yaftalar'''</center> Bu vaziyette ne kadar kaldığımı bilmiyorum. Herhalde bir iki saat dalgın dalgın oturmuşum ve tesadüf bu ya, kimse tarafından da uyanıklığa icbar edilmemiştim. Ancak ikindiden sonra benliğimi saran elem haleti zail oldu, gözü at ve gönlüm açıldı, harici eşya ile hissiyatım arasında alâka başladı. İşte bu sırada eşraftan Emir Paşa (*) ile isimlerini şimdi hatırlayamadığım dört kişi ziyaretime geldi. Emir Paşa, Sıvasın eski hanedanından Mehmet Ali Efendiye -refikasından dolayı- karabeti olan bir Çerkestir. Enişte dediği Mehmet Ali Efendinin çocuğu olmadığından hayli bir yekûn tutan malı, mülkü haremine, ondan da Emir Paşaya kalmış. Fakat Emir Paşa bu umulmaz mirasın içinde yaşamayı az bularak tegallüp yoluna sapmak istediğinden yirmibeş yıl evvel valilerden Halil Beyin tokadını yemiş, Diyarıbekire sürüle yazmış. Eslâfımdan Reşit Akif Paşa ise kendisini hazineye borcundan dolayı hapsettirdiği gibi etliye, sütlüye karışmaya tövbe edecek derecede de tazyik altında bulundurmuş. Bu zatın Paşalığı da Abdülhamit devrinde Babıseraskeri Masarifat Nazırı Sadettin Paşaya yolladığı bir halayığın saraya kabul edilmesinden ve bir şehzade doğurup gözdeler arasına girmesinden dolayıymış. Meşrutiyetten sonra Emir Paşanın yine şu işe, bu işe parmak sokmağa başladığını bana söylemişlerdi. Hatta Hürriyet ve İtilåfın ilk kuruluşunda Sivas şubesini açan politikacının da o olduğunu duymuştum. Hàdiselerini kaydettiğim günlerde bu fırkaya alâkadar görünmek şöyle dursun, Halit Beyin şiddetle aleyhinde bulunmak yolile belki fırkanın aleyhinde bir vaziyet almaya meylediyordu. Lâkin Halit Beyle geceleri bir- leşip kadehdaşlık ve entrika zeminleri hazırlamakta yoldaşlık ettikleri de rivayet olunuyordu. ------------ (*) Birinci BM Meclisinde Sıvas Mebusu.<noinclude></noinclude> n8nnhewo5y1f4kl2jf1mj1vic18h8sz 250 36800 175228 157245 2026-10-15T00:24:07Z Tarih 348 175228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 16 —'''}}</noinclude>İşte Abdülhamitten mitül'ümeralık denilen ve sahibine paşalık ünvanı getirmekle beraber göğsü sırmalı bir üniforma temin edemeyen rütbeyi almış ve 1908 inkilâbından sonra Sivasta hayli harman savurmuş olan bu zat, küçücük maiyetile odaya girer girmez telaşla sordu: - Mustafa Kemal Paşa azil mi edildi? - Bilmiyorum! Bu cevabı düşünmeden vermiştim. Lâkin cevap dudaklarımdan düştükten sonra nedamet duymadım. beni sıfatsız ve selâhiyetsiz isticvaba kalkışan mirül'ümeraya bu suretle karşılık verdiğime memnun oldum, ne yazık ki, bu memnuniyet çok sürmedi ve Emir Paşanın şu sözlerile zihnim altüst oldu: - Siz bilmiyorsunuz amma halk biliyor. Hattâ sizin gibi henüz bu işi duymayanlar varsa duysunlar, diye duvarlara yaftalar yapıştırılıyor! Meğer Halit Bey benden hınç çıkarmak ve İstanbula yaranmak için olacak, yanımdan ayrılır ayrılmaz Mustafa Kemal Paşanın azlolunduğuna, yakalanıp İstanbula gönderilmesinin bir gün meselesi bulunduğuna dair iki yafta yazıp şehrin kalabalık yerlerine astırmışmış. Emir Paşadan bu haberi alınca polise emir verdim, yaftaları arattırdım. Garip bir şey olmak üzere buldurtamadım. Onların bir iki yere yapıştırıldığı sahihti, lákin duvarlara asılmalarile beraber kendi eserlerinin yine kendi ellerile yok edilmeleri bir olmuş. Acaba neden? Bu işe memur ettiğim kimseler muammanın anahtarını bulamıyorlardı. Ben de hakikati keşfedemiyordum. Çünkü yaftaları yapıştıranların biraz sonra bu münasebetsiz hareketten pişman olarak kendi eserlerini yine kendi ellerile yok etmeleri mümkün olduğu gibi İbrahim Tali veya mebus Rasim Beyle temasta bulunup da Mustafa Kemal Paşaya yardımı kabul edenlerin de o küstahlık vesikasını ortadan kaldırmış olmaları muhtemeldi.<noinclude></noinclude> l9hd4y6ewlc6z42t4p2zh44cu1towao 250 36801 175229 157246 2026-10-15T00:24:32Z Tarih 348 175229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 17 —'''}}</noinclude>Emir Paşa, bereket versin, duyduğunu söyledikten ve emmleketin asayişine her zamandan ziyade dikkat olunmasını ihtar ettikten sonra gitmişti. Beni mülâhazalarımla başbaşa bırakmıştı. Vakit de zaten geçti. Hükûmetten çıktım. Kabak yazısına doğru bir gezinti yaptım ve zihnimi kargaşalıktan kurtaramaksızın evime döndüm. Bütün düşüncem yafta işinden dolayı Halit Beye kanunî bir darbe indirmek esasına istinat ediyordu. Lâkin onu sıkıştırmak, polisçe isticvap ettirmek, mahkemeye vermek. İstanbuldaki Hürriyet ve İtilâf kodamanlarını aleyhime ayaklandırmak demek olacaktı. Çünkü onlar o uğursuz politikacılar şəhsi suçları da fırka hesabına kaydedecek kadar siyasi terbiyeden mahrum kimselerdi. Onun için Halide ilişmedim. Fakat bu nahoş hâdiseler arasında Dahiliye Nazırı Ali Kemal Beyin telgrafını mülhakata tebliğ etmeği unuttum. Şu iltızami nisyan Mustafa Kemal Paşanın azli haberini Tokat, Amasya, Şibinkarahisar mutasarrıflarile yirmi küsur kaymakamın benden duymalarına mâni oldu. Hürriyet ve İtilâfçıların yaftalarına böyle bir mukabeleden vicdanımın mahzur kaldığını söylemekten kendimi şimdi de alamıyorum. <center>'''İbrahim Tali'nin Fikri'''</center> Halit Beyle Emir Paşanın ve arkadaşlarının beni ziyaretleri, yafta yapıştırma kepazeliği 24 Haziran 335 te vukua gelmişti. 25 Haziran sabahı Miralay İbrahim Tali Bey daireye geldi, aynı mevzular üzerinde benimle uzun bir muhavere ve müsavere yaptı, Sivasın Hüdayi nabit politikacıları, o Halitler ve Emirler gibi konuşmaktan tabiatile pek uzak bulunan bu pek değerli zatın hem hekim, hem hâkim olduğunu görerek derin bir inşirah duyuyordum. Muhterem Miralay bana ilkin şöyle bir mülâhaza mevzuu verdi: - Dahiliye Nazırı Ali Kemal Bey bir zamanlar edebiyatta yaptığını, şimdi siyasiyatta yapmayı emel edinmiş galiba. Malûm ya o, Abdülhamit devrinde bir müddet İkdam {{ysb|gazete|gazetesinin}}<noinclude></noinclude> 3ji4imxva2cv2fdroz3k9321ows95sz 250 38269 175207 131486 2026-10-14T17:15:29Z Tarih 348 175207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vikiolog" /></noinclude>{{orta|'''TEBLİĞ-İ RESMÎ''' }} Beş buçuk yıl önce Osmanlı ülkesinin kaderini her na­ sılsa elde etmiş olan İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin telkin­ lerine kapılarak Osmanlı Devlet ve milletini Umumi Harp’e iştirak ettirdiler. Bu haksız ve meşum siyasetin neticesi malumdur. Os manlı Devlet ve milleti bin türlü felaket geçirdikten sonra öyle bir mağlubiyete uğradı ki İttihat ve Terakki Cemiyeti' nin başları bile bir mütareke akdederek kaçmaktan başka bir çare bulamadılar. Mütarekanamenin imzasından sonra İtilaf Devletlerine ağır bir vazife düştü. Bu vazife eski Os­ manlı mülkünün bütün ahalisinin mezhep ve sınıf farkı ayır maksızın mutlu gelecek ve gelişmelerini, ekonomik ve sos­ yal hayatlarını temin edecek bir sulhun temellerini atmak­ tan ibaretti. Sulh Konferansı bu vazifenin ifasiyle meşgulken kaçan İttihat ve Yerakki ileri gelenlerinin yolunda yürüyen bazı kişiler «Teşkilat-ı Milliye» takma adı altında bir düzen ku­ rarak ve Padişah ile hükümet merkezinin emirlerini hiçe saymakla savaşın acı neticesinden büsbütün tükenmiş olan ahaliyi askerlik için toplamak, çeşitli unsurlar arasında ni­ fak çıkarmak, millî yardım bahanesiyle ahaliyi soymak gibi fiillere cüret ettiler ve bu veçhile sulh değil âdeta yeni bir muharebe devrini açmaya teşebbüs ettiler. Bu teşvikler ve tahriklere rağmen Sulh Konferansı va ­ zifesine devam etti ve nihayet İstanbul’un Türk idaresinde kalmasına karar verdi. Bu karar Osmanlıların kalplerini müsterih edecektir. Ancak, bu kararlarını Babıâli’ye tebliğ ettikleri zaman icrasının ne gebi şartlara tabi olduğunu da ihtar ettiler. Bu şartlar Osmanlı vilayetlerinde bulunan Hıristiyanla­ rın hayatlarını tehlikeye maruz bırakmamak ve halen İtilaf Devletleri ile müttefiklerinin askerî kuvvetleri aleyhine {{ysb|mü­|mütemadiyen}} 28<noinclude></noinclude> jqbm63uq3vfatos4cbak98c17cjsgok 175208 175207 2026-10-14T17:15:57Z Tarih 348 175208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vikiolog" /></noinclude>{{çsy|2}} {{orta|'''TEBLİĞ-İ RESMÎ''' }} Beş buçuk yıl önce Osmanlı ülkesinin kaderini her na­ sılsa elde etmiş olan İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin telkin­ lerine kapılarak Osmanlı Devlet ve milletini Umumi Harp’e iştirak ettirdiler. Bu haksız ve meşum siyasetin neticesi malumdur. Os manlı Devlet ve milleti bin türlü felaket geçirdikten sonra öyle bir mağlubiyete uğradı ki İttihat ve Terakki Cemiyeti' nin başları bile bir mütareke akdederek kaçmaktan başka bir çare bulamadılar. Mütarekanamenin imzasından sonra İtilaf Devletlerine ağır bir vazife düştü. Bu vazife eski Os­ manlı mülkünün bütün ahalisinin mezhep ve sınıf farkı ayır maksızın mutlu gelecek ve gelişmelerini, ekonomik ve sos­ yal hayatlarını temin edecek bir sulhun temellerini atmak­ tan ibaretti. Sulh Konferansı bu vazifenin ifasiyle meşgulken kaçan İttihat ve Yerakki ileri gelenlerinin yolunda yürüyen bazı kişiler «Teşkilat-ı Milliye» takma adı altında bir düzen ku­ rarak ve Padişah ile hükümet merkezinin emirlerini hiçe saymakla savaşın acı neticesinden büsbütün tükenmiş olan ahaliyi askerlik için toplamak, çeşitli unsurlar arasında ni­ fak çıkarmak, millî yardım bahanesiyle ahaliyi soymak gibi fiillere cüret ettiler ve bu veçhile sulh değil âdeta yeni bir muharebe devrini açmaya teşebbüs ettiler. Bu teşvikler ve tahriklere rağmen Sulh Konferansı va ­ zifesine devam etti ve nihayet İstanbul’un Türk idaresinde kalmasına karar verdi. Bu karar Osmanlıların kalplerini müsterih edecektir. Ancak, bu kararlarını Babıâli’ye tebliğ ettikleri zaman icrasının ne gebi şartlara tabi olduğunu da ihtar ettiler. Bu şartlar Osmanlı vilayetlerinde bulunan Hıristiyanla­ rın hayatlarını tehlikeye maruz bırakmamak ve halen İtilaf Devletleri ile müttefiklerinin askerî kuvvetleri aleyhine {{ysb|mü­|mütemadiyen}} 28<noinclude></noinclude> d7bl560wxghgujqu0959d3bfi7bhpuy 250 38271 175209 161157 2026-10-14T17:17:01Z Tarih 348 175209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vikiolog" /></noinclude>{{çsy|11}} {{center|'''MUSTAFA KEMAL PAŞA İLE GİZLİ YAZIŞMA'''}} Önceki bölümde bahsettiğim gibi Mebusan Meclisinde «Felah-ı Vatan Grubu»nda memurların tayini ve çıkarılma­ ları yolundaki tekliflere, sıkıştırmalara temas etmiştim. Ben­ den önceki Dahiliye Nazırı tarafından iki Anadolu vilayetine tayin olunan valiler Mustafa Kemal Paşa tarafından kabul edilmemişti. Benim zamanımda bu gibi muamelelerle kar­ şılaşmamak için Mustafa Kemal Paşa ile anlaşmaya karar verdim. Bu konudaki yazışmanın mektupla, ya da vilayet şifresiyle yapılması sakıncalı olacağı için akrabamdan olan ve o yıllarda Muhacirin Umum Müdürlüğü’nün İskân Şubesi Müdürlüğü’nde bulunan Maruf Beyi, Afyonkarahisar ve An­ kara’da muhcir (göçmen) işlerini denetleyecekmiş gibi gön­ dermeyi uygun buldum. Bir gün önce Felah-ı Vatan Grubu’nda kendisini bir hayli hırpalayan Rauf Bey arkadaşlarının müdahale ve te ­ cavüzlerini kısıtlama yolunda bir teşebbüsten Sadrazam Ali Rıza Paşa ’nın memnun olacağını biliyordu. Bu maksadımı -gereğinde Ankara ahvalini tahkike memur edilmiş gibi maskelemek imkânını da ilave ederek- kendisine gizlice söy­ ledim. Sadrazam Ali Rıza Paşa : — Bu teşebbüsten bir faide umuyorsanız pekala olur, dedi. — Herhalde bir faide ummuduğum için teşebbüs ediyo­ rum, cevabını verdim. 30<noinclude></noinclude> 2qz1uu10fjy63i8qazzy4ftt9tyj167 175210 175209 2026-10-14T17:17:16Z Tarih 348 175210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vikiolog" /></noinclude>{{çsy|11}} {{center|'''MUSTAFA KEMAL PAŞA İLE GİZLİ YAZIŞMA'''}} Önceki bölümde bahsettiğim gibi Mebusan Meclisinde «Felah-ı Vatan Grubu»nda memurların tayini ve çıkarılma­ ları yolundaki tekliflere, sıkıştırmalara temas etmiştim. Ben­ den önceki Dahiliye Nazırı tarafından iki Anadolu vilayetine tayin olunan valiler Mustafa Kemal Paşa tarafından kabul edilmemişti. Benim zamanımda bu gibi muamelelerle kar­ şılaşmamak için Mustafa Kemal Paşa ile anlaşmaya karar verdim. Bu konudaki yazışmanın mektupla, ya da vilayet şifresiyle yapılması sakıncalı olacağı için akrabamdan olan ve o yıllarda Muhacirin Umum Müdürlüğü’nün İskân Şubesi Müdürlüğü’nde bulunan Maruf Beyi, Afyonkarahisar ve An­ kara’da muhcir (göçmen) işlerini denetleyecekmiş gibi gön­ dermeyi uygun buldum. Bir gün önce Felah-ı Vatan Grubu’nda kendisini bir hayli hırpalayan Rauf Bey arkadaşlarının müdahale ve te ­ cavüzlerini kısıtlama yolunda bir teşebbüsten Sadrazam Ali Rıza Paşa ’nın memnun olacağını biliyordu. Bu maksadımı -gereğinde Ankara ahvalini tahkike memur edilmiş gibi maskelemek imkânını da ilave ederek- kendisine gizlice söy­ ledim. Sadrazam Ali Rıza Paşa : — Bu teşebbüsten bir faide umuyorsanız pekala olur, dedi. — Herhalde bir faide ummuduğum için teşebbüs ediyo­ rum, cevabını verdim. 30<noinclude></noinclude> jtz3ekh06nqcsgsmgpwfn63e4217mzn 250 41169 175230 157247 2026-10-15T00:24:57Z Tarih 348 175230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 18 —'''}}</noinclude>{{yss|sinin|gazetesinin}} Paris muharrirliğini yapmıştı. Gönderdiği mektuplarda bazan bir resim salonunun açılma merasiminde, yahut Elizede verilen bir ziyafette hazır bulunduğunu bildirir ve o merasimle o ziyafet hakkında uzun uzun tasvirler çiziktirirdi. Servetifünun edebiyatı üstadlarından Hüseyin Cahit Bey bir gün onun teselsül edip giden yalanlarını açığa vurdu, bütün o merasim ve ziyafet haberlerinin Fransız gazetelerinden aşırma olduğunu ispat etti. Bana öyle geliyor ki Mustafa Kemal Paşanın azlini de o uyduruyor, bir emrivaki husulüne yol açmak istiyor. Ben böyle bir hareketin imkânsız olduğunu söyleyince, hâkim hekim düşüncesini izah etti: — Kolorduya böyle bir işar yok. Halbuki sizden önce Kolordu Kumandanlarının bu mühim haberleri almaları lâzım gelirdi. Vaziyet gözüme büsbütün karışık görünmeğe başladı. Devlet adamı olarak doğmamış, devlet adamı terbiyesile büyümemiş ve bilâkis maceralar peşinde koşup tozmuş olan bir adamdan, İkdamın meşhur Paris muhabirinden böyle bir hareket beklemek —benim iddiama rağmen hiç de yanlış olmazdı. Onun için İbrahim Tali Beye hak verdim, kabilse Ankara ve Erzurum Kolordularından işin hakikatini araştırmasını rica ettim. Bu zat Mustafa Kemal Paşanın Sivas mümessili vaziyetindeydi. Müdafaai Hukuk işlerini ve teşkilâtını beraberinde bulunan topçu binbaşısı Kemal Bey vasıtasile idare ediyor ve ettiriyordu. Rasim Bey de kendisile ve Kemal Beyle sıkı sıkı temasta bulunuyordu. Fakat bunların harici ve dahili siyasetten, milletin ve memleketin mukadderatından bahsedişlerile öbür takımın, Halit Beyin ve benzerlerinin aynı mevzuda konuşmaları arasında dağlar kadar, deryalar kadar fark vardı. İbrahim Tali Bey ve arkadaşları en küçük şahsi bir menfaat endişesine kapılmadan "yarın" ı tahlil ediyorlar ve milletin yaman bir imtihan geçirmekte olduğu neticesine vararak bu {{yss|im|imtihanın}}<noinclude></noinclude> 3v974btpya5cddioxhrfmkgffuh338c 250 41170 175231 160540 2026-10-15T00:25:30Z Tarih 348 175231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 19 —'''}}</noinclude>{{yss|tihahın |imtihahın}} muvaffakiyetle bitmesi için her fedakârlığı yapmak lâzım geldiğini söylüyorlardı. Berikiler, düşmanların merhametine sığınmayı düşünüyorlar ve bu işi Zeynelabidin, Mustafa Sabri ve Vasfi hocalarla Damat Feridin mükemmel surette başaracağına inanıyorlardı. Ben de İbrahim Tali Beyle arkadaşları gibi düşünüyordum. Lâkin valiydim, isyana ve ihtilâle açıktan taraftar olamazdım, hattâ Dahiliye Nazırı Ali Kemal Beyin emirlerine uluorta karşı koyamazdım. Nitekim İbrahim Tali Beye de kanaatlerimi izhar değil ihsas dahi etmedim. Mahut telgrafı sancaklara ve kazalara tamim etmediğimi bile söylemedim. Yalnız yafta meselesini, Ali Galibin hezeyanlarını —teessürüme mağlûp olarak— anlattım. Zaten o da bu iki vakıanın sıhhatini öğrenmek için gelmişmiş. Sözlerimden memnun oldu ve ayrıldı. Meğer, Amasyada bulunan Mustafa Kemal Paşaya duyduklarını yazmaya gidiyormuş. Bunu nasıl anladığımı sırası gelince hikâye edeceğim. Şimdi hâdiselerin seyrini bozmak istemem. {{rh|center='''Ali Kemal'in istifası'''}} 3 üncü Ordu Sıhhiye Müfettişi Miralay İbrahim Tali Beyin beni ziyaret ettiği günün ertesinde, fakat geç vakit Ali Kemal Beyin Dahiliye Nazırlığından çekildiğini haber aldım, şaşırıp kaldım. Adamcağız, Mustafa Kemal Paşanın azlini bize yazdıktan sonra acaba bu işarının sakatlığını anlayarak mı istifa etti, yoksa böyle bir işin vukuunu iltizam edişinden ağır neticeler çıkacağını görerek mi mevkiini bıraktı? Benim için ne hazin haldir ki, bu mühim mevzuun münakaşasını benimle yapanlar yine Ali Galip ve Halit Beyler oldu. Çünkü onlar Ali Kemalin yıkılmaz bir kuvvet olduğuna kanaat besliyorlardı. Mustafa Kemal Paşanın azlini onun temin ettiğinde de şüpheler olmadığından herife muhabbetleri bilhassa çoğalmıştı. O sebeple istifasını inanılmaz bir hâdise gibi telâkki etmişler ve koşa koşa yanıma gelmişlerdi,<noinclude></noinclude> 8lh4qlugqczbstgi0dbuw4jozwq342v 250 41171 175232 157273 2026-10-15T00:26:03Z Tarih 348 175232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 20 —'''}}</noinclude>Sersemlemişlerdi. Ancak yiğitliğe kir sürmemek için yine yüksekten atıyorlardı, akıl ve hayale sığmaz şekilde konuşuyorlardı. Bu politika düşkünlerinin o sıradaki sözlerine bakılırsa Mustafa Kemal Paşayı tevkif etmek ve İstanbula yollamak evvelce vacip ise, şimdi farz halini almıştı. Çünkü böyle bir muamele ile Ali Kemalin —siyasi bir sükut olduğu sezilen— istifasından doğabilecek üzüntüler —Hürriyet ve İtilâf fırkasına münhasız üzüntüler— giderilmese bile azaltılmış olacaktı. Odamda baş gösteren bu tatsız münakaşadan son derece sıkılıyordum. Lâkin heriflerle istihza etmekten de geri kalmıyordum. Bir aralık 3 üncü Ordu müfettişinin yakalanması keyfiyeti üzerinde dönmeye başladı. Ali Kemal unutulmuş ve yalnız bu meselenin münakaşasına girişilmişti. Ben bu fırsatı kaçırmadım, evvelki karşılaşmamızda yaptığım gibi yine ciddi bir tavır aldım. Ali Galip Beye sordum: — Ne hakla? O en hassas bir yerine çuvaldız sokulmuş gibi yerinden fırlarken ilâve ettim: — Ve hangi kuvvetle! Yine her kafadan bir ses çıkıyordu. En üst perdeden Elâziz valisinin sesi dolaşıyordu. Hiddetinden yerinde oturamaz olan Hürriyet ve İtilâfçı vali, bir takım gülünç jestler alarak bana tavsiyelerde, ihtarlarda, tehditlerde ve bazen de kendini toplayıp ricalarda bulunuyordu. Altımdaki sandalyanın bile hicap duyarak ve harekete geçerek bu işi yapmasına intizar edileceğini anlatıyordu. Onun kısa sükûtundan istifade ettim. Şöyle bir sarih sualde bulundum: — Geçen gün buyurmuştunuz ki, vilâyetim hudutları dahilinde, müsamaha etmem, bu işi yaparım. Hastalandığımı ileri sürerek sizi yerime vekil bıraksam o hülyanızı burada da tahakkuk ettirmeye çalışır mısınız? Adamcağız hançeresinin bütün kuvvetile bağırdı:<noinclude></noinclude> hirv3c98ul1u6u4n3oxxn4smy0f7grw 250 41172 175233 157275 2026-10-15T00:26:25Z Tarih 348 175233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 21 —'''}}</noinclude>-- Dediğimi vallahi yaparım, billâhi yaparım, parol donör yaparım! Halit Bey, büyük bir siyasî muvaffakiyetin şerefini kaçırmaktan korkuyormuş gibi yerinden sıçradı: — Harput valisi, dedi, bir yana dursun. Bu işi ben bile yaparım. Yalnız siz bana küçük bir pusula ile selâhiyet veriniz. Üst tarafını düşünmeyiniz. İşte bulunduğumuz vaziyetin bütün Osmanlı tarihinde eşi ve örneği bulunmadığını bilmekliğime rağmen «teşbihte hata olmaz» meselinden cüret alarak ve içi boş kafalara inandırıcı darbeler indirmek isteyerek şu cevabı verdim: — Alemdar Mustafa Paşayı, büyük işler düşündüğü anlaşılmışken Sadrazam Çelebi Mustafa Paşa, hattâ Dördüncü Sultan Mustafa niçin tevkif ettiremediler de onun yatağanı altında mevkilerini kaybettiler? Görünüşte Yeniçeriliğe husumet izhar, hakikatte ise İstanbulun siyasi ve içtimai rezaletlerile mücadeleyi tasavvur eden Abaza Mehmet Paşayı yine burada, Sivas şehrinde Kalavun Yusuf Paşa, niçin tevkif edemedi? Tarihi karıştırırsak yakın sayılacak mazi içinde halkın muhabbetine ve muzaharetine güvenerek herhangi bir sebeple ileri atılanların kolay kolay mağlûp edilemediklerini görürüz. Onun için makul olalım, sükûnetle konuşalım. Bağrı yanık vatana yeni bir yara da biz açmayalım. Vay efendim vay. Sen misin tarihten bahseden, sen misin sükunet tavsiye eyliyen. Artık ne ittihatçılığım kaldı, ne isyan çıkarmak isteyenlere yardakçılığım. Yüzüme karşı bu töhmetleri tekrar ede ede, tazeliye tazeliye söylüyorlardı ve muhtelif kelime kalıpları kullanarak; Gününe hazır ol, demek istiyorlardı. {{rh|center='''Mustafa Kemal Geliyor'''}} Ben bir yandan güler görünerek onları kızdırıyor, bir yandan da kendilerini yanımdan uzaklaştırmak yollarını arıyordum. İşte bu sırada Sivas Merkez Telgraf Müdürü alı al, moru<noinclude></noinclude> oy3pyp14r8s7zh2ta62se2r662191yv 250 41173 175234 157276 2026-10-15T00:27:32Z Tarih 348 175234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 22 —'''}}</noinclude>mor bir biçimde odaya girdi, titrediği hissolunan ellerile adetâ sımsıkı tuttuğu şu telgrafı bana uzattı; <center>'''Sivas Valisi Reşlt Paşa Hazretlerine'''</center> '''Şimdi Tokattan Sivasa müteveccihen hareket olunduğunu ve zatı devletlerile teşerrüf imkânının takarrüp ve tahakkuk etmek üzere bulunmasından dolayı samimi surette mütehassıs bulunduğumu arzeylerim.''' '''Üçüncü Ordu Müfettişi''' '''Mustafa Kemal''' Bu umulmayacak haberi alır almaz ilk düşündüğüm sey, ibrahim Tali Beyin Dahiliye Nazırı hakkında söylediği sözlerdi. Hâkim hekim, gazete muhabirliğinde yalan söylemeğe alışan Ali Kemal Beyin büyük bir siyasi dolap çevirmek hülyasile Nezaret sandalyasında da yalancılıktan çekinmiyeceğini ve «gayri vakii» vaki göstermeğe kalkışacağını söylemişti. 23 Haziranda azledildiği bize bildirilen Mustafa Kemal Paşanın 27 Haziranda (3 üncü Ordu Müfettişi) ünvanını kullanmakta devam etmesi ve müfettişlik mıntakası dahilinde seyyahata çıkması o hükmün doğruluğunu isbat ediyordu. İkinci düşündüğüm şey de, Harput valisile Hürriyet ve İtilâfın Sıvas mümessili tarafından tevkif edilmesi istenilen zatın Sıvasa gelmek suretile nefsine karşı gösterdiği itimat idi. Ben bilhassa bu düşünceden aldığım şevkle telgrafı bir daha ve bir daha okuduktan sonra Ali Galip Beye uzattım: — Buyrun, dedim, okuyun. Sonra kalkın, tertibat alın, 3 üncü Ordu Müfettişini yakalayın. Ali Galip Beyin telgrafa kapanan gözlerinin nasıl bir değişiklikle açıldığını, renginin nasıl sarardığın, dudaklarının nasıl titrediğini tarif edemem. Teklifsizce, fakat telâşla telgrafı kaparak gözden geçiren Halit Beyin de vaziyeti onunkinin aynı olup gerçekten gülünçtü. Ben uzun bir zamandan beri canımı sıkan bu iki ayak politikacısından hınç çıkarmak için kaşlarımı çattım:<noinclude></noinclude> 41wbsiihfz07ryf4p95o66weacpe0vg 250 41174 175235 157279 2026-10-15T00:28:23Z Tarih 348 175235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 28 —'''}}</noinclude>— Beyefendi. dedim. bir şey söylemiyorsunuz. Üç, dört saat sonra. Mustafa Kemal Paşa Sivasta bulunacak. Burada niçin oturuyorsunuz. düşündüklerinizi yapsanıza! Ali Galip Bey. mahçup ve muztarip, telgrafa bir daha göz attı, sonra silkinir gibi oldu, hayretle ve dikkatle satırları muayeneye girişti, saatine baktı: — Geliyor değil. geliyor değil, dedi, gelmiş. Sıvasa hemen hemen girmiş. Çünkü telgrafın keşide saati üzerinden altı saat geçmiş! Ben bu kaydın farkında değildim. Telgrafı alarak tetkik ettim. Elâziz valisinin keşfinde isabet gösterdiğini anladım ve cevap verdim: — Ben, Paşayı karşılamağa gideceğim. İsterseniz siz Halit Beyin temin edeceği kuvvetle kendisini tevkif ediniz. Ali Galip Bey, bir gafletten uyanıyormuş gibi, başını kaldırdı: — Onunla Harputta karşılaşsaydık. dediğimi mutlak yapardım. Lâkin burada mesuliyet size aittir! {{rh|center='''Sıvas Valisi İstikbale Hazırlanıyor'''}} Ciddi söylemiştim. Mustafa Kemal Paşayı istikbale çıkacaktım. Lâkin onun Sivasa geleceğini —Erzurumda bir kongre açılacağını bildiğimiz halde— tahmin etmediğimizden, yahut hâdiseler bizi şaşırttığından hiç bir hazırlığımız yoktu. Telgraftaki saat kaydına göre, şuna buna haber yollamağa da vakit müsait değildi. Bu sebeple, yalnız İbrahim Tali Beyi davet ettim, telgrafı gösterdim. Haberi var olduğunu hissettiren bir tavırla sadece sordu: — İstikbale çıkacak mısınız? — Tabii. Yalnız vilâyet erkânını Paşanın gelişinden haberdar edebilmek ve onları da istikbale çıkatmak için, biraz vâkit kazanmak lâzım. Sizden çok rica ederim. Nümune Çiftliğine teşrif buyrunuz. Mustafa Kemal Paşa henüz oraya gelmemişse, kendini bekleyiniz; bizler gelinceye kadar da {{ysb|çift|çiftlikte}}<noinclude></noinclude> 6lvvzh80qkibke83s5996cnaktm8uec 250 41175 175236 157281 2026-10-15T00:28:47Z Tarih 348 175236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 24 —'''}}</noinclude>{{yss|likte|çiftlikte}} istirahat etmelerini temin ediniz. Şöyle derlice topluca istikbale çıkmazsak ayıp olur. İbrahim Tali Beye Harput valisile Hürriyet ve İtilâf şube reisile yaptığımız münakaşaları da —yürekte elemleri paylaşmış olmak için— anlatmaktan geri kalamadım. Muhterem Miralay mütefekkir, fakat mütebessim bir tavırla sözlerini dinledi. "Eğlenceli bir muhavere!" deyip bahsi kesti ve veda edip ayrıldı. Ben de Mustafa Kemal Pasanın Sivasa girmek üzere bulunduğunu, münasip zevatı toplayarak, istikbale çıkmasını Rasim Beye bildirdim. Bir yandan Tokat Mutasarrıfı ve Yenihan Kaymakamile makine başında konuşarak, Paşanın o merkezlerden ne vakit ayrıldığını öğrenmek üzere Telgraf Müdürünü harekete geçirmiştim. Aldığım cevaplardan aziz yolcunun henüz Yenihanla Sivas arasında bulunup Nümune Çiftliğine varmadığını anladım, neşeyap oldum ve hesaplı davranıp, tam zamanında yani müşarünileyhin istirahat noktası olarak kabul ettiğimiz Nümune Çiftliğine yaklaştığına hükmettiğim anda otomobilime bindim, yola çıktım. — İçimde —garip bir seziş olabilir. fakat— hem helecan, hem heyecan vardı. Helecan dediğim yürek çarpıntısı bütün Anadoluyu kendi adı etrafında toplamak istidadını, kabiliyetini ve kudretini hissettiren Mustafa Kemal Paşayı şanına lâyık surette karsılayamamak endişesinden doğuyordu. Heyecan dediğim halet ise, bana bir başka alem gibi görünen o mühim zatla yüzleşmek üzere bulunuşumdan ileri geliyordu. Nümune çiftliği, Sivasa pek yakındı. Otomobille oraya on, onbeş dakikada gidilebilir. Fakat bu kısa mesafa o gün bana pek uzun geldi. Her dakika, bir saat uzunluğu hissettiriyordu ve bu vehmî duygu, enikonu bir üzüntü menbaı oluyordu. Nihayet çiftlik göründü, bende de bir çocuk sevinci yüz gösterdi. Bu satırlar, ölümümden ve belki Mustafa Kemal Paşanın da ebediyete intikalinden sonra, neşrolunacağı için sözlerimin riyakârlığa hamlolunmayacağını umuyorum. Uzun<noinclude></noinclude> hgrei8lrabnyi66drvc0nj2h0ynehen 250 41182 175237 157292 2026-10-15T00:29:14Z Tarih 348 175237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 25 —'''}}</noinclude>ve samimi bir iştiyak devresinin sonuna, hasreti çekilen mahbup ve maşukun huzuruna varılmış gibi, ruhi ve pek tatlı bir sarsıntı geçiriyordum. Fakat çiftliğin önüne ulaştığım zaman Paşayı, yanındakilerle birlikte otomobillere binmeğe hazır bir vaziyette buldum. Halbuki geridekilere hazırlanmak, araba ve at bulup istikbale çıkmak fırsatı verebilmek için Paşanın —enaz bir saat çiftlikte kalması lâzımdı. {{rh|center='''Mustafa Kemalle Yüzyüze'''}} Bu sebeple hemen otomobilden indim, insan kılığına temessül etmiş dehadan başka bir şey olmayan Paşayı candan gelen sevgi ve saygile selâmladım: - Hoş geldiniz ama, dedim, şehre gitmekte acele buyuruyorsunuz. ilk kahvemizi bufada içmek tenezzülünde bulunmaz mısınız? İğrirarını hissettirmek isteyen deha, ne, de sert konuşurmuş?. Benim, en halis bir hürmetle arzettiğim bu niyaza, Mustafa Kemal Paşa, idraki şaşkınlatan sesle cevap verdi: — Hayır, hayır. Kahveye lüzum yok. Hemen hareket edeceğiz. Ve bana kendi otomobilini göstererek ilâve etti; — Siz de yanıma buyrunuz. Onunla yanyana bulunmaktan hem şeref alacaktım, hem —vaziyetimi tesbite yaraması mümkün— istifadeler elde edecektim. Lâkin, Amasyadanberi, Paşaya otomobilde refakat eden eski Bahriye Nazırı Rauf Beyin geride kalmasını nezakete uygun bulmayarak, itiraz etmek istedim: — Rauf Beyefendiyi, dedim, zatıalinizden ayırmak istemem. Ben müsaadenizle, kendi otomobilime bineyim. — Olmaz, yanıma geliniz. Sesi o kadar hakiki ki, ihtiyarsız boyun kırdım ve iradesiz izinde yürüyüp, otomobiline bindim. Bir neferle, bir Başkumandan vâziyetindeydik. Kendimle onun arasında o kadar büyük bir mesafe görüyordum. Tabii sürur ve gurur {{ysb|için|içindeydim}}<noinclude></noinclude> s84nque1qbtvk6diirae9h3njolvh8j 250 41183 175238 157293 2026-10-15T00:30:13Z Tarih 348 175238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 26 —'''}}</noinclude>{{yss|deydim|içindeydim}} de. Paşanın beni ısrarla yanına davet etmesinden iftihar duyuyordum. Fakat bu sevinç, çok sürmedi ve Paşanın iltifat için değil, ağır bir şüphenin halli için beni otomobiline aldığı çabuk meydana çıktı. Ömrümün en acı dakikalarından birini teşkil ettiği cihetle, bu vakıayı kaydetmek isterim. Otomobil şehre doğru hareket edince ben, —içimi kaplayan neşenin zorile— bir şeyler söylemek ve Paşayı da söyletmek arzusuna kapıldım: — İnşaallah, dedim, yolculuğunuz iyi geçti! O, ruhumu okumak ister gibi, derin derin yüzüme baktı, en inatçı dimağlara her sırrı itiraf ettirecek bir sesle şu cevabı verdi: — Sen, onu bunu bırak ta, Sivasta yapılan hazırlıkları anlat: Beni tevkif etmek için kaç kişi bulabildin ve bunları nerede pusuya yatırdın? «Aman Paşam, bu nasıl söz?» demekten başka bir karşılık bulamayacak kadar şaşırmıştım ve bu ağır bühtanın, töhmetin ruhuma hissettirdiği eza altında bunalmıştım. O ıstırabını anladı, gözlerinde beliren bir tebessümle idrakimi şevke getirdikten sonra —ciddiyetini bozmadan— anlattı; - Ali Galiple yaptığınız münakaşalardan haberim var. Fakat beni Nümune çiftliğinde alıkoymak için İbrahim Tali Beyi memur edişinizden, şahsen de aynı teklifte bulunmanızdan şüphelendim. Ali Galibin sizi de kendine uydurmuş olmasına ihtimal verdim. Sizi otomobilime alışım da, bu şüphe yüzündendir. Yanımda rehine gibisiniz. Şayet bir pusu varsa sizin, belki de benden önce, kurban gitmeniz muhakkaktır. Gözlerim yaşarıyordu. O, gülümsiyerek ilâve etti: — İhtiyat iyi şeydir. Size de tavsiye ederim ve bu macerayı unutmanızı isterim! {{rh|center='''Ali Galip Mustafa Kemalin Huzurunda'''}} Beş dakika sonra, 3 üncü Kolordu Kuamndanlığı dairesi<noinclude></noinclude> 4cmyopunmizxicyid60o32u9iuexfz6 250 41184 175239 157294 2026-10-15T00:30:39Z Tarih 348 175239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 27 —'''}}</noinclude>önünde otomobilden iniyorduk ve ben, Paşanın bir zabite şu emri verdiğini duyuyordum: — Burada bulunan Harput valisi Ali Galiple onun İstanbuldan beraber getirdiği kimseleri hemen buldurun, buraya getirin! Vakıanın sonu ibrete lâyıktır, anlatayım: Ali Galip Bey — Birlikte getirdiği memurlarla beraber— adetâ tahtelhıfz Mustafa Kemal Paşanın huzuruna çıkarılmıştı. Paşa, kaşları çatık ve çehresi asık bir vaziyette onları kabul etti. Bir müddet ayakta tuttu, sonra oturmalarını emretti ve Ali Galibi muhatap tutarak. ağır bir tevbih nutku irat eyledi. Kelimelerin silleden farkı yoktu. Fakat bu utandırıcı, harap edici nutuk, sade bir hakaret yağmuru değildi. Ali Galibin Sivasta günlerce oturarak, saman altından su yürütmeğe çalışmasını «bayağılıkla» tasvir ve kendisini hem tekdir, hem tahkir etmekle beraber, —hayrete değer münasebetler düşürerek— millî hareketin mahiyeti, hedefi ve kudsiyeti hakkında da irşatları ihtiva ediyordu. Süt dökmüş kedi, Ali Galip Beyin o sıradaki vaziyeti yanında aslan yavrusu sanılabilirdi. Bedbaht adam, o derece perişandı, boyuna ter döküyor, boyuna yutkunuyordu. Mustafa Kemal Paşa, belki yirmi dakika sert hitabesini devam ettirdi. Sonra elinde tuttuğu iri taneli bir tesbihi yanıbaşındaki sehpaya attı: — Askerler, dedi. mert olur. Türk askeri ise, mertlerden mert ve pek civanmert olur. Siz cihanın kabul ettiği bu kaideye istisna mı teşkil ediyorsunuz?.. Yoksa ordudan ayrılmakla Türk askerine mahsus bütün kıymetlerden de uzak mı düştünüz? Nedir bu yaptığınız?.. Kime ve kimlere hizmet, yahut kime ve kimlere ihanet ediyorsunuz? Hiç düşündünüz mü? Ali Galip Bey, bir kaç kelime söylemek istedi, fakat Mustafa Kemal Paşa. müsaade ve müsamaha göstermedi. kızgın kızgın ayağa kalktı;<noinclude></noinclude> niojfa9itjhbrwzvoh80zordr8voftg 250 41185 175240 157295 2026-10-15T00:31:04Z Tarih 348 175240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" /> {{orta|'''— 28 —'''}}</noinclude>— Size, dedi, daha ağır muamelede bulunabilirdim. Mütekait bir asker olduğunuza hürmet gösterip, bu kadarla iktifa ediyorum. Şu kadar ki, aklınızı başınıza almaz, haddinizi tamımaz, dilinizi de kısmazşanız, akibetiniz vahimolur. Haydi, buyrun, yerinize gidin. Derin derin düşünün. Harputa mı gitmek, geri istanbula mı dönmek lâzım olduğunu kararlaştırın. Yalnız şunu unutmayın ki, Anadoluda sizin gibilerin ve efendilerinizin düdüğü ötmez, ötemez. {{rh|center='''Ali Galibin Mahrem Maruzatı '''}} Ali Galip Beyin ertesi gün bavullarını alıp, İstanbula döneceğini tahmin ediyordum. Halbuki o, tepeden tırnağa kadar ıslatıldığı günün gecesinde, Mustafa Kemal Paşanın konukladığı yere geldi. Pek mühim maruzatta bulunacağını haber verdirerek, mülâkata kabul edilmesi ricasında bulundu. Rauf ve İbrahim Tali Beylerle ben, Paşanın nezdisde bulunuyorduk. Harput valisinin gerçekten mühim ve mahrem şeyler söylemek istediğini sanarak odadan yavaşça çıktım. Ali Galip, sofada —ceketinin düğmelerini iliklemiş olarak— endişeli bir tavırla dolaşıyordu. Fakat uzunca konuşmamıza zaman kalmadı. Paşanın yaveri geldi, «Buyrun» diyerek onu içeri götürdü. Ali Galip Beyin neler söylediğini, ne tavırlar aldığını bilmiyorum. Yalnız Paşanın —uzun bir muhavereden sonra— onun Harputa gidip işe başlamasına müsaade ettiğini öğrendim. Nitekim ertesi sabah, Mustafa Kemal Paşa Erzincan istikametinde yola çıkarken Ali Galip Bey de Malatyaya doğru hareket etmiş bulunuyordu. <center>'''*'''</center> {{rh|center='''Atatürk Anlatıyor'''}} Rahmetli Reşit Paşanın hatıralarında, Ali Galibin Sivas<noinclude></noinclude> j2ntgi5rlweb0vzihdtmd0dy8288eb6 250 41186 175241 157296 2026-10-15T00:31:29Z Tarih 348 175241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" />{{orta|'''— 29 —'''}}</noinclude>teşebbüsüne ait kısım burada nihayet bulmaktadır. Bu kısmı tamamlamak için Atatürkün büyük nutkunda, Ali Galiple kendisi arasında geçen konuşmaya ait parçayı aynen almak doğru olacaktır: «Efendiler, bu Ali Galip gördüğü kötü muameleden sonra, mahrem beyanatı olduğunu söyleyerek gece, yalnız olarak yanıma gelmek istedi. Kabul ettim. Hareketlerinin dış görünüşüne ehemmiyet vermememizi rica ile Mamuretülaziz vilâyetini kabul ederek gelmekten maksadının, benim noktai nazarıma hizmet etmek bulunduğunu ve Sivasta bekleyişi, benimle buluşup bizzat talimat almak için olduğunu izah ve bin türlü delillerle isbata çalıştı ve bizi sabaha kadar işgal etmek suretile, muvaffak dahi olduğunu itiraf etmeliyim.» <center>''' *'''</center><noinclude></noinclude> khva7epru4citqsnn3msh4jv4ug4yg1 250 41190 175242 175079 2026-10-15T09:48:06Z Tarih 348 175242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" /></noinclude>{{çsy|13}} {{rh|center='''Babıali Ali Galib'i Sivas üzerine yürümeye<br/> ve Mustafa Kemal'i Tevkife Memur ediyor'''}} Babıalinin tasavvur ve tasmim ettiği cinayet şöyle tatbik ve icra olunacaktı: Elaziz valisi Galip ne yapmak istediğini ve nereye gittiğini, hatta evdeki haremine varıncaya kadar hiç kimseye söylememek suretile, Kürt aşiretlerinden alacağı birkaç yüz silâhlı atlile Sivas üzerine yürüyerek bir gün ansızın şehri basacak ve orada bulacağı Mustafa Kemal Paşa ile arkadaşlarının işini bitirecekti. Babıali de böylelikle kendisi için korkunç bir heyet teşkil eden şu Mustafa Kemal Paşa cemiyetinden katiyen kurtularak derin bir nefes almış olacaktı. Babıalinin bu tertibatı, Mustafa Kemal Paşa, Sivasa geldikten sonra haber alınmış olmakla beraber, gariptir ki daha Erzurumdaki ikametinin son günlerinde, şu Mamuretülaziz Valisinin münasebetsiz bir adam olduğunu sezen arkadaşlar olmuştu. Hatta bunlardan gözü pek birkaç kişi, kendi aralarında aldıkları bir kararla Elazize bir iki fedai göndererek vaziyeti yakından gözlemeği kurmuşlar ve bu kararlarını tatbik ve icra mevkiine dahi koymuşlarken, nasılsa keyfiyeti haber alan bazı ileri gelenler, yola çıkarılanları geri çevirmek için ısrar etmişler ve öyle de yapılmıştır.<noinclude></noinclude> 3wh1xldt0shggnzii8mwpvawmvve5tg 250 41192 175243 175080 2026-10-15T09:48:33Z Tarih 348 175243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kibele" /></noinclude>{{çsy|12}} {{rh|center='''Babıali Ali Galib'i Sivas üzerine yürümeye<br/> ve Mustafa Kemal'i Tevkife Memur ediyor'''}} Babıalinin tasavvur ve tasmim ettiği cinayet şöyle tatbik ve icra olunacaktı: Elaziz valisi Galip ne yapmak istediğini ve nereye gittiğini, hatta evdeki haremine varıncaya kadar hiç kimseye söylememek suretile, Kürt aşiretlerinden alacağı birkaç yüz silâhlı atlile Sivas üzerine yürüyerek bir gün ansızın şehri basacak ve orada bulacağı Mustafa Kemal Paşa ile arkadaşlarının işini bitirecekti. Babıali de böylelikle kendisi için korkunç bir heyet teşkil eden şu Mustafa Kemal Paşa cemiyetinden katiyen kurtularak derin bir nefes almış olacaktı. Babıalinin bu tertibatı, Mustafa Kemal Paşa, Sivasa geldikten sonra haber alınmış olmakla beraber, gariptir ki daha Erzurumdaki ikametinin son günlerinde, şu Mamuretülaziz Valisinin münasebetsiz bir adam olduğunu sezen arkadaşlar olmuştu. Hatta bunlardan gözü pek birkaç kişi, kendi aralarında aldıkları bir kararla Elazize bir iki fedai göndererek vaziyeti yakından gözlemeği kurmuşlar ve bu kararlarını tatbik ve icra mevkiine dahi koymuşlarken, nasılsa keyfiyeti haber alan bazı ileri gelenler, yola çıkarılanları geri çevirmek için ısrar etmişler ve öyle de yapılmıştır.<noinclude></noinclude> e3ktj6rtejqrec1pa7avuh56z77xp6a 250 41859 175213 160527 2026-10-14T23:33:57Z Tarih 348 175213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' - 7 - ''' }}</div> {{center|''' Madde: 6 ''' }}</div> Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu<noinclude></noinclude> 6aoqlmhh7b8ap0ze40jb5onblh3dsoe 175214 175213 2026-10-14T23:35:07Z Tarih 348 175214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' — 7 — ''' }}</div> {{center|''' Madde: 6 ''' }}</div> Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu<noinclude></noinclude> 6mfqpzgazxp1fxqxfagtzicyr19k7fo 175215 175214 2026-10-14T23:35:26Z Tarih 348 175215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' — 7 — ''' }}</div> {{center|''' Madde: 6 ''' }}</div> Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu<noinclude></noinclude> stzv46psr8no4mzbfuu5pf1wdif0m1o 175216 175215 2026-10-14T23:37:47Z Tarih 348 175216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' — 7 — ''' }}</div> {{center|''' Madde: 6 ''' }}</div> {{metin girintisi|1em|Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu }}<noinclude></noinclude> pxr085lj311v1ha4fediwwku9koljo9 175217 175216 2026-10-14T23:39:26Z Tarih 348 175217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' — 7 — ''' }}</div> {{center|''' Madde: 6 ''' }}</div> {{metin girintisi|1em|Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu }}<noinclude></noinclude> t0hsw7tfsc5c4o9vy3y0sckql2e1amf 175218 175217 2026-10-14T23:40:37Z Tarih 348 175218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' — 7 — ''' }}</div> {{center|''' Madde: 6 ''' }} {{metin girintisi|1em|Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu }}<noinclude></noinclude> jpubglm3calzcwaz6vo65jorv8miqxm 175219 175218 2026-10-14T23:40:55Z Tarih 348 175219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' — 7 — ''' }} {{center|''' Madde: 6 ''' }} {{metin girintisi|1em|Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu }}<noinclude></noinclude> 63tc5moac2ccmyew8sb622nnib0zle4 175220 175219 2026-10-15T00:13:43Z Tarih 348 175220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' — 7 — ''' }} {{center|''' Madde: 6 ''' }} {{metin girintisi|1em|Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu muahedenamede isti'mal idilen Corus mecra ve Chenal kanal ta'birleri, bir taraftan, seyrü sefere gayrı müsaid olan nehirlerde su mecrasının ve yahud başlıca kolunun, diğer tarafdan, seyrü sefere müsaid olan nehirlerde başlıca seyrü sefer kanalının mutavassıt hattı ma'nasını ifade ider. Ma'haza hattı hududun muhtemel olan tebdilatında hattı hududun bu suretle tebeyyün idilen mecra veya kanalı mı ta'kib ideceğini ve yahud mezkur mecra veya kanalın iş bu muahede name Mevki'-i mer'iyete vaz' idildiği anda haiz bulunduğu }}<noinclude></noinclude> 80eep7zzxobhi4ms330ieh5aj0gy595 175221 175220 2026-10-15T00:14:12Z Tarih 348 175221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude>{{çsy|2}} {{center|''' — 7 — ''' }} {{center|''' Madde: 6 ''' }} {{metin girintisi|1em|Bir nehir veya ırmağın sahilleriyle Ta'yin olunmayubda mecralarıyla ta'yin idilen hududlara gelince : İş bu muahedenamede isti'mal idilen Corus mecra ve Chenal kanal ta'birleri, bir taraftan, seyrü sefere gayrı müsaid olan nehirlerde su mecrasının ve yahud başlıca kolunun, diğer tarafdan, seyrü sefere müsaid olan nehirlerde başlıca seyrü sefer kanalının mutavassıt hattı ma'nasını ifade ider. Ma'haza hattı hududun muhtemel olan tebdilatında hattı hududun bu suretle tebeyyün idilen mecra veya kanalı mı ta'kib ideceğini ve yahud mezkur mecra veya kanalın iş bu muahede name Mevki'-i mer'iyete vaz' idildiği anda haiz bulunduğu }}<noinclude></noinclude> o7p236wk8lcmyunvjqoyo1mcusmgjxr 250 46021 175212 175060 2026-10-14T23:31:31Z Tarih 348 175212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tarih" /></noinclude> Aleyhisselam efendimiz hazretlerinin Rabbimiz Allahü teala hazretleri tarafından inanmağa dair getirdiği şeylere dirler. {{orta|Sual}} {{girinti|2}}Şeriat neye dirler ? {{orta|Cevab}} {{girinti|2}}Şeriat : Hazreti fahri kainatın halık teala hazretleri tarafından işlemeğe dair getirdiği şeylere dirler. {{orta|Sual}} {{girinti|2}}İman ve İslam neye dirler ? {{orta|Cevab}} {{girinti|2}}İman ve İslam : Hazret-i fahri risaletin Cenâb-ı Rabb-i Mennân tarafından (din ve millet) ile (şeriat) ı kalb ile inanub ve dil ile ikrar itmeğe dirler<noinclude></noinclude> d2wrb67szz74h62dixfdnmcafb75t0j