Wikipedia tswiki https://ts.wikipedia.org/wiki/Tlukankulu MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Afrika 0 2723 43167 38293 2026-10-01T17:41:00Z Nayitisam 12493 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377093137|Africa]]" 43167 wikitext text/x-wiki '''Afrika''' i tiko-nkulu ra vumbirhi hi ku anama a misaveni hikwayo na vumbirhi bya vutsongo bya vaaki endzhaku ka [[Axiya|Asia]] . Kwa lomu ka 30.3&nbsp;miliyoni wa tikhilomitara <sup>2</sup> (11.7&nbsp;miliyoni ya swikwere&nbsp;miles) loko hi hlanganisa na swihlala leswi nga ekusuhi, yi hlanganisa kwalomu ka 20% wa ndhawu ya misava ya [[Misava]] na 6% wa ndhawu ya yona hinkwayo ya le henhla. Hi kwalomu ka 1.4 wa tibiliyoni ta vatshami va misava, vaaki va Afrika i vatsongo ku tlula matiko-nkulu; <ref>{{Cite news |last=Swanson |first=Ana |date=17 August 2015 |title=5 ways the world will look dramatically different in 2100 |url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/08/17/5-ways-the-world-will-look-dramatically-different-in-2100/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926194109/https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/08/17/5-ways-the-world-will-look-dramatically-different-in-2100/ |archive-date=26 September 2017 |access-date=26 September 2017 |work=[[The Washington Post]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=[[Njideka Harry|Harry]] |first=Njideka U. |date=11 September 2013 |title=African Youth, Innovation and the Changing Society |url=http://www.huffingtonpost.com/njideka-u-harry/african-youth-innovation-_b_3904408.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920184934/http://www.huffingtonpost.com/njideka-u-harry/african-youth-innovation-_b_3904408.html |archive-date=20 September 2013 |access-date=27 September 2013 |work=HuffPost}}</ref> malembe ya le xikarhi hi 2012 a ya ri 19.7, loko malembe yale xikarhi ya misava hinkwayo aya ri 30.4. <ref>{{Cite web|last=Janneh, Abdoulie|date=April 2012|title=item, 4 of the provisional agenda&nbsp;– General debate on national experience in population matters: adolescents and youth|url=https://www.un.org/esa/population/cpd/cpd2012/Agenda%20item%204/UN%20system%20statements/ECA_Item4.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110111359/http://www.un.org/esa/population/cpd/cpd2012/Agenda%20item%204/UN%20system%20statements/ECA_Item4.pdf|archive-date=10 November 2013|accessdate=15 December 2015|publisher=United Nations Economic Commission for Africa}}</ref> Hiku ya hi swiringanyeto swa 2024, vaaki va Afrika vata tlula 3.8 wa tibiliyoni ta vanhu hi 2100. <ref>{{Cite web|date=July 11, 2024|title=Population by world region|url=https://ourworldindata.org/grapher/population-regions-with-projections|accessdate=October 8, 2024|website=Our World in Data}}</ref> Afrika i tiko-nkulu leri nga fuwangiki ngopfu leri nga riki na vaaki hi munhu un’we naswona i ra vumbirhi leri fuweke hi rifuwo hinkwaro, ri rhangela [[Oxiyeniya|Oceania]] . Swidyondzi swi vule leswaku leswi swi vangiwa hi swilo swo hambana ku katsa na ntivo-misava, maxelo, <ref name="Africa Slow" /> vukungundzwana, <ref name="Africa Slow">{{Cite journal |last=Collier |first=Paul |last2=Gunning |first2=Jan Willem |date=1 August 1999 |title=Why Has Africa Grown Slowly? |journal=Journal of Economic Perspectives |volume=13 |issue=3 |pages=3–22 |doi=10.1257/jep.13.3.3 |issn=0895-3309 |doi-access=free}}</ref> [[Mphika-makaneta yo fuma Afrika|vukoloni]], Nyimpi yo Pfumala Vuxaka, <ref>{{Cite journal |last=Alemazung |first=Joy Asongazoh |date=1 September 2010 |title=Post-colonial colonialism: an analysis of international factors and actors marring African socio-economic and political development |url=http://www.jpanafrican.org/docs/vol3no10/3.10Post-Colonial.pdf |url-status=live |journal=Journal of Pan African Studies |volume=3 |issue=10 |pages=62–85 |s2cid=140806396 |id={{Gale|A306596751}} |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127024827/http://www.jpanafrican.org/docs/vol3no10/3.10Post-Colonial.pdf |archive-date=27 November 2021 |access-date=24 October 2021}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Bayeh |first=Endalcachew |date=February 2015 |title=The political and economic legacy of colonialism in the post-independence African states |journal=International Journal in Commerce, IT & Social Sciences |volume=2 |issue=2 |pages=89–93 |doi=10.4000/poldev.78 |s2cid=198939744 |doi-access=free}}</ref> na vukoloni lebyintshwa . Ku nga khathariseki nhlayo leyi ya le hansi ya rifuwo, ikhonomi ya Afrika i kaya ra matiko yo tala ya ikhonomi leyi kulaka hi xihatla emisaveni . Afrika yi tsemakanya equator na prime meridian . Tiko-nkulu leri ri rhendzeriwa hi [[Lwandle ra Meditera|Lwandle ra Mediteraniya]] en’walungwini, Arabian plate na Gulf of Aqaba en’walungu-vuxa, Lwandle ra Indiya edzonga-vuxa na Lwandle ra Atlantic evupela-dyambu. [[Furhwa|Furwa]], [[Ithali|Italy]], Portugal, [[Spaniya|Spain]], na Yemen tini swiphemu swa [[Matiko ya Afrika|tindhawu ta tona leti kumekaka emisaveni ya ntivo-misava ya Afrika]], ngopfungopfu hi xivumbeko xa swihlala. Tiko-nkulu ri katsa [[Madagascar]] ni swihlala swo hambana-hambana. Yina [[Matiko ya Afrika|54 wa matiko lama amukeriweke hiku helela lama tifumaka]], madoroba ya tsevu na swihlala leswi nga xiphemu xa matiko lama nga riki ya Afrika, na matiko mambirhi lama tiyimeleke ''hi xiviri'' lama nga na ku amukeriwa loku nga nyawuriki kumbe ku nga amukeriwi . Ku hlayiwa loku aku katsi [[Malta]] na [[Sicily]], leswi hi tlhelo ra ntivo-misava swi nga xiphemu xa tiko-nkulu ra Afrika. [[Algeriya|Algeria]] i tiko leri nkulu hi kuya hi ndhawu, naswona [[Nayjeriya|Nigeria]] iyi nkulu swinene hi nhlayo ya vaaki. Matiko ya tirhisana hiku simekiwa ka [[Nhlangono wa matiko ya Afrika|Nhlangano wa Afrika]], lowu nga na ntsindza eAddis Ababa . [[Category:Afrika]] lh2udlvp61yt861cd3hbxrf158khn27 Tyla 0 7223 43170 39249 2026-10-01T23:11:13Z Dostojewskij 3698 File:Guests at the 2026 Met Gala 384 (Tyla).jpg 43170 wikitext text/x-wiki [[File:Guests at the 2026 Met Gala 384 (Tyla).jpg|thumb|Tyla (2026)]] '''Tyla Laura Seethal''' (u velekiwile hi lembe ra 2002 hi ti 30 ta Sunguti), '''Tyla''' i xiyimbeleri na mutsari wa tinsimu wa '''[[Afrika Dzonga]]'''. U velekiwile no kurisiwa [[Joni|eJoni]], u sayinile na "Epic Records" hi lembe ra 2021 endzhaku ka ku humelela ka laha kaya ka risimu ra yena ro sungula ra 2019, " Getting Late ". Tyla u kumile ku xiximiwa emisaveni hinkwayo endzhaku ko humesa risimu ra yena ra 2023 leri nge " Water ", leri ngheneke eka "top ten" ematikweni yo tala ku katsa na tiko ra rikwavo ra Afrika-Dzonga, United Kingdom na United States. "Water" a ku ri risimu ro sungula hi muyimbeleri wa Afrika-Dzonga ku nghena eka US <nowiki><i id="mwHw">Billboard</i></nowiki> Hot 100 eka malembe ya 55 naswona ri nyikiwile sagwadi ro sungula ra Grammy Award ra Best African Music Performance hi 2024 . Singili leyi yi rhangele alibamu ya yena yo sungula leyi a yi thyeke vito ra yena (2024), leyi humesiweke ku bumabumeriwa hi vaxopaxopi na ku humelela loku ringaneleke eka swa mabindzu, yi nghena eka "top 25"eka matiko yo tala ku katsa na United States. Tyla u vile muyimbeleri lontsongo swinene wa Afrika ku wina Sagwadi ra Grammy, naswona u tlhele a kuma minhlawulo eka Sagwadi ra BRIT, sagwadi ra vuyimbeleri bya Soul Train, sagwadi ra MOBO, na masagwadi mambirhi ya vuyimbeleri bya Afrika-Dzonga . Tyla u hlurile masagwadi yo tala eka masagwadi ya BET ya 2024, laha a bohane na Usher na Victoria Monét . U thyiwe vito ra " '''Queen of Popiano "''', ku hlanganisiwa ka tinxaka ta <nowiki><b>pop</b></nowiki> na amapiano . [[Category:Living people]] 9aimuv2gtvavm3x6o8qjc2z18qhpw0v User:Ms Leiigh 2 7527 43156 42154 2026-10-01T13:09:44Z Ms Leiigh 12471 created draft page 8 , 9 and 10 43156 wikitext text/x-wiki Vito ra mina i Ms Leiigh [[User:Ms Leiigh/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 3|Draft 3]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 4|Draft 4]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 5|Draft 5]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 6|Draft 6]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 7|Draft 7 * Draft 8 * Draft 9 * Draft 10 *]] 9pny5u4j81zc5i58dnycj68d7bqr5sl 43157 43156 2026-10-01T13:19:32Z Ms Leiigh 12471 created draft page 8 , 9 and 10 43157 wikitext text/x-wiki Vito ra mina i Ms Leiigh [[User:Ms Leiigh/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 3|Draft 3]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 4|Draft 4]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 5|Draft 5]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 6|Draft 6]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 7|Draft 7 *]] [[User:Ms Leiigh/Draft 8|Draft 8]] * [[User:Ms Leiigh/Draft 9|Draft 9]] * Draft 10 * Draft 61rtgwiv5rx133f6cc1uy7ci8muw3is NSFAS 0 8069 43175 42239 2026-10-02T00:38:42Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43175 wikitext text/x-wiki [[File:Atm drawing money (2).png|left|thumb|550x550px]] '''National [[Student]] Financial Aid Scheme''' (NSFAS) ku kongomisiwa eka rixaka ra xikimi xa mpfuneto wa swa timali wa machudeni, I basari leyi heleleke. Ahi xikweleti awu hakeli loko u fikelela swilaveko swa dyondzo. Eka lembe ra 2026 va pasisile ku nyikiwa mali ya 692,702 wa swichudeni leswi sungulaka na 550,959 wa swichudeni leswi yisaka emahlweni tidyondzo, naswona va humese mali yo tlula 6.3 biliyoni wati rhandi eka tiyunivhesiti.<ref>{{Cite web |date=2026-09-10 |title=The Mail & Guardian {{!}} Africa's Better Future |url=https://mg.co.za/ |access-date=2026-09-11 |website=Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Leswi swi hlanganisaka mali yo tsarisa, mali ya tidyondzo, swipfuno, vutshamo byale yunivhesiti, mali ya swakudya na mali yaku xava tibuku. U fanele kuva muakatiko wa AfrikaDzonga kuta kota ku pfuniwa hi NSFAS. Machudeni ya fanele kuva va nghena xikolo eka [[yunivhesithi]] ya mfumo kumbe kholichi ya mfumo ya TVET tikholichi ta phurayivhete ati seketeriwi hi timali. Awu fanelanga ku endla xikombelo xa basari leyi loko u ngari muakatiko,loko u hetile tidyondzo to sungula, Xikombiso basari leyi yi pfuneta munhu ntsena loko a endla tidyondzo ta yena to sungula handleka advance,postgraduate.<ref>{{Cite web |date=2026-07-19 |title=NSFAS Login 2027: MyNSFAS Login With ID Number In South Africa |url=https://nsfaslogin.org.za/ |access-date=2026-09-11 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260911043819/https://nsfaslogin.org.za/ |archive-date=2026-09-11 |dead-url=yes}}</ref> == Swihlovo leswi tirhisiweke == <references /> [[Category:Tinhlayo]] d9bld856uyuno2vodre029zdm5ant1h Tshwane Yunivhesiti ya Thekinoloji 0 8222 43178 42746 2026-10-02T01:03:30Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43178 wikitext text/x-wiki '''Yunivhesiti ya Thekinoloji ya Tshwane''' ('''TUT''' ; Afrikaans) I xivandla xa dyondzo ya le henhla [[Afrika-Dzonga|e Afirika-Dzonga]] lexi nga va kona hi ku hlanganisiwa ka tithekiniki tinharhu "Technikon Northern Gauteng, Technikon North-West na Technikon Pretoria". Loko nhlayo ya swichudeni leswi tsarisaka lembe na lembe yi kula hi xihatla, tirhikhodo ti kombisa leswaku Yunivhesiti ya Thekinoloji ya Tshwane yi fika kwalomu ka ku tlula 60,000 wa swichudeni naswona yi hundzuke xivandla lexikulu xa dyondzo ya le henhla ya vutshamo [[Afrika-Dzonga|e Afirika-Dzonga]] . <ref>{{Cite web|title=Tshwane University of Technology - NOMINATIONS/APPLICATIONS|url=https://tut.ac.za/nominations-applications#:~:text=The%20Tshwane%20University%20of%20Technology%20is%20the%20largest%20contact%20University,campuses%20and%20two%20service%20points.|accessdate=2024-05-02|website=tut.ac.za|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518232228/https://tut.ac.za/nominations-applications#:~:text=The%20Tshwane%20University%20of%20Technology%20is%20the%20largest%20contact%20University,campuses%20and%20two%20service%20points.|archive-date=2024-05-18|dead-url=yes}}</ref> [[File:SWIP_WORKSHOP.jpg|thumb| Nhlengeletano Ya Ntirho Eka Tswane University Of Technology South Campus]] 7gj2u7ox0hhzv5lj09t2rdfciiimgk8 Sipho Chaine 0 8269 43177 42835 2026-10-02T00:59:54Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43177 wikitext text/x-wiki '''Sipho Justin Chaine''' (loyi a velekiweke hi siku ra ti 14 hi n'hweti ya N'wendzamhala hi lembe ra 1996) i mutlangi wa bolo ya milenge wa Afrika Dzonga loyi a tlangaka tanihi n'wa tipala wa xipano xa [[Orlando Pirates FC|Orlando Pirates]] eka Premiership ya Afrika Dzonga na xipano xa rixaka xa Afrika Dzonga. U hlawuriwile ku va n'wa tipala wa nguva ya Premiership ya Afrika Dzonga wa nguva ya 2025 na 2026. <ref name=":0">{{Cite web|last=Kappel|first=David|date=2025-07-29|title=All 24/25 PSL Awards Winners Revealed|url=https://www.idiskitimes.co.za/local/all-24-25-psl-awards-winners-revealed/|accessdate=2025-07-30|website=iDiski Times|language=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web|last=Modiba|first=Katlego|date=2026-07-27|title=Mofokeng sweeps top honours as Pirates dominate PSL Awards|url=https://www.citizen.co.za/sport/soccer/local-soccer/mofokeng-sweeps-top-honours-as-pirates-dominate-psl-awards/|accessdate=2026-07-28|website=The Citizen|language=en}}</ref> Chaine u tlangile eka Bloemfontein Celtic, exikarhi ka van’wana eka Diski Challenge Shield, naswona u tsarisiwile eka xipano xa le henhla. <ref name="celtic">{{Cite news |last=Baleka, Mihlali |date=15 March 2023 |title=Sipho Chaine credits support and mentality for settling in quickly at Orlando Pirates |url=https://www.iol.co.za/sport/soccer/psl/sipho-chaine-credits-support-and-mentality-for-settling-in-quickly-at-orlando-pirates-a4cc78d8-5056-4d7c-81d6-a376fe44464c |access-date=26 July 2024 |publisher=IOL}}</ref> U endlile ntlango wa yena wo sungula eka xiyimo xo sungula hi n'hweti ya Mudyaxihi hi lembe ra 2019 eka ku hlula ka 3-1 eka AmaZulu FC, eka leswi a swi ta va ku humelela ka yena ntsena eka nguva leyi. A ta kuma timinete to tala eka nguva ya 2020/2021, laha a nga tlanga nhlayo ya 15 wa mitlango eka mphikizano hinkwawo eka Bloemfontein Celtic. Loko Royal AM yi xava xiyimo xa Bloemfontein Celtic, Chaine uyile emahlweni eka xipano xexo, kambe anga vona karhi wo tlanga. <ref name="celtic" /> Hi ximumu xa 2022, Chaine u sayiniwile eka Chippa United . Endzhaku ka ku tlanga kambirhi ntsena eka Chippa United, Chaine u sayiniwile hi n'hweti ya Ndzhati hi lembe ra 2022, hi siku ro hetelela ra fasitere ro cinca, hi xipano lexikulu xa [[Orlando Pirates FC|Orlando Pirates]]. <ref>{{Cite news |last= |date=22 September 2022 |title=Confirmed: Pirates Complete 2nd Deadline Day Signing |url=https://www.idiskitimes.co.za/featured/confirmed-pirates-complete-2nd-deadline-day-signing/ |access-date=26 July 2024 |publisher=iDiski Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614230010/https://www.idiskitimes.co.za/featured/confirmed-pirates-complete-2nd-deadline-day-signing/ |archive-date=14 June 2023 |dead-url=yes}}</ref> U sungurile tanihi nhlawulo wa vunharhu endzhaku ka Richard Ofori na Siyabonga Mpontshane, kambe endzhaku ka ku wisa ka Khapu ya Misava ya 2022, Chaine u hetelele a swi kotile ku sungula ntlangu wa yena wo sungula eka Orlando Pirates. U tshamile ari nhlawulo wosungula eka nguva hinkwayo, ku katsa na ku hlula ka Pirates eka 2022–23 Nedbank Cup. <ref>{{Cite news |last=Madlala, Robin-Duke |date=4 June 2023 |title=Chaine Pinching Himself At Pirates' Trophy Success |url=https://www.idiskitimes.co.za/nedbank-cup/chaine-pinching-himself-at-pirates-trophy-success/ |access-date=26 July 2024 |publisher=iDiski Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611075203/https://www.idiskitimes.co.za/nedbank-cup/chaine-pinching-himself-at-pirates-trophy-success/ |archive-date=11 June 2023 |dead-url=yes}}</ref> Hi karhi lowu fanaka, van’wana va vule leswaku Chaine u hlayisa ticlean sheet ti nga ri tingani. <ref>{{Cite news |last=Ditlhobolo, Austin |date=4 May 2023 |title=Orlando Pirates goalkeeping issue: Should Ofori start ahead of Chaine in Soweto Derby with only five clean sheets in 17 matches? |url=https://www.goal.com/en-za/news/orlando-pirates-goalkeeping-ofori-start-chaine-in-soweto-derby-five-clean-sheets-in-17-matches/blt589c43a192d45e0d |access-date=26 July 2024 |publisher=Goal}}</ref> Eka nguva ya 2023–24, Chaine u humelerile tani hi n'wa tipala wo sungula, a tlila Richard Ofori eka maendlelo lawa. Vunhenha bya yena eka ku duvula ka penalty loko va hlangana na Mamelodi Sundowns byi pfunile xipano ku hlula eka MTN 8 ya 2023 hi n'hweti ya Hlangula hi lembe ra 2023. <ref>{{Cite news |last=Ngidi, Njabulo |date=7 October 2023 |title=Orlando Pirates retain MTN8 crown through Sipho Chaine's gifted hands |url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/orlando-pirates-retain-mtn8-crown-through-sipho-chaines-gifted-hands-20231007 |access-date=26 July 2024 |publisher=News 24}}</ref> Hi nkarhi lowu fanaka, u vavisekile eka mphikizano wa makumu wa MTN 8, naswona u hlayisiwile a nga tlangi ku fikela hi February 2024. <ref>{{Cite news |last= |date=29 December 2023 |title=Chaine back from injury for Buccaneers |url=https://supersport.com/football/dstv-premiership/news/83796732-01b4-4ebe-bf55-d43e4c029961/chaine-back-from-injury-for-buccaneers |access-date=26 July 2024 |publisher=Super Sport}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Madyira, Michael |date=16 February 2024 |title=Sipho Chaine: Orlando Pirates provide latest injury update on goalkeeper ahead of crunch Mamelodi Sundowns tie |url=https://www.goal.com/en/lists/sipho-chaine-orlando-pirates-provide-latest-injury-update-on-goalkeeper-ahead-of-crunch-mamelodi-sundowns-tie/blta515eabaddb6f603#cse996d1ce54e34ce8 |access-date=26 July 2024 |publisher=16 February 2024}}</ref> Loko a vuya kusuka eka ku vaviseka, Chaine u pfunetile ku hlula eka 2023–24 Nedbank Cup. Hi nkarhi wa nkoka eka mahelo ya khapu, Chaine u ponise penalty eka Lucas Ribeiro Costa eka timinete to sungula ta ntlango. <ref>{{Cite news |last= |date=1 June 2024 |title=Pirates Complete Cup Double Win Over Sundowns With Nedbank Cup Title |url=https://www.idiskitimes.co.za/nedbank-cup/pirates-complete-cup-double-win-over-sundowns-with-nedbank-cup-title/ |access-date=26 July 2024 |publisher=iDiski Times}}</ref> Chaine ari n'wa tipala wa nguva ya Premiership ya Afrika Dzonga hi 2024–25 na 2025–26 wa Premiership ya Afrika Dzonga. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> Ku tlanga ka Chaine ka tinyeleti eka Orlando Pirates swi n’wi endle leswaku a vitaniwa eka xipano xa rixaka xa Afrika-Dzonga. U tlangile ro sungula hi siku ra vukume (10) hi n'hweti ya Ndzhati hi lembe ra 2024 eka ntlango wo ringanela Khapu ya Matiko ya Afrika loko va hlangana na Sudan Dzonga eXitediyamu xa Juba. <ref>{{Cite web|date=10 September 2024|title=South Sudan v South Africa game report|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/09/10/africa/africa-cup-of-nations-qualification/south-sudan/south-africa/4406443/|publisher=Soccerway}}</ref> Hi siku ro sungula (1) ra n'hweti ya N'wendzamhala hi lembe ra 2025, Chaine u vitaniwile eka xipano xa Afrika Dzonga eka Khapu ya Matiko ya Afrika ya 2025. <ref>{{Cite web|date=1 December 2025|title=TotalEnergies AFCON Morocco 2025 fever rises as Broos become first coach to unveil final squad|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/totalenergies-afcon-morocco-2025-fever-rises-as-broos-become-first-coach-to-unveil-final-squad/|accessdate=12 December 2025|publisher=[[Confederation of African Football]]}}</ref> Hi ti 28 ta Mawuwani 2026, u hlawuriwile hi mufambisi Hugo Broos ku yimela tiko ra yena eka Khapu ya Misava ya FIFA ya 2026. <ref>{{Cite web|date=28 May 2026|title=La liste de l'Afrique du Sud pour le Mondial, adversaire du Mexique dans le match d'ouverture de la Coupe du monde|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/La-liste-de-l-afrique-du-sud-pour-le-mondial-adversaire-du-mexique-dans-le-match-d-ouverture-de-la-coupe-du-monde/1679499|accessdate=9 June 2026|website=L'Équipe|language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2026-06-03|title=Chaine gets special seat at World Cup|url=https://www.kickoff.com/world-news/fifa-world-cup-2026-1/sipho-chaine-standing-at-2026-fifa-world-cup|accessdate=2026-08-01|website=Kick Off|language=en}}</ref> == Swihlovo leswi tirhisiweke == {{Reflist}} [[Category:Living people]] k0msj2gehqy0l0v7af9b5vcv4n3gm00 N'wana wa Nkosazana wa Nhwanyana 0 8314 43174 42949 2026-10-02T00:38:25Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43174 wikitext text/x-wiki '''Nkosazana Nolwazi Kimberly Nzama''' loyi a velekiweke hiti 6 hlangula hi lembe ra 2000, hi xiphurofexinali loyi a tivekaka tani hi '''Nkosazana daughter.''' I xiyimbeleri na mutsari wa tinsimu [[Afrika-Dzonga|wa Afirika-Dzonga]] . Nzama u kumile ku xiximiwa ka ntiko hinkwaro endzhaku ka loko a humesile alibamu ya yena yo sungula ya 14 wa tisimu leyi a yiri na va yimbeleri lava tivekaka vo fana na DJ Maphorisa, [[Makhadzi(xiyimbeleri)|Makhadzi]], Master KG, Kabza de Small, Tyler ICU, Major League DJz, Young Jonn, na Chronical Deep, na van’wana. <ref name=":3">{{Cite web|last=Magazine|first=Blazon|date=29 May 2023|title=Mr Eazi Drops Album With Ami Faku, Anatii, Nkosazana Daughter, Focalistic & More|url=https://www.blazonmagazine.co.za/mr-eazi-drops-album-with-ami-faku-anatii-nkosazana-daughter-focalistic-more/|accessdate=5 November 2023|website=Blazon Magazine|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=4 October 2022|title=DJ Zinhle and hubby Murdah Bongz tease new single featuring Nkosazana Daughter|url=https://www.iol.co.za/entertainment/music/local/dj-zinhle-and-hubby-murdah-bongz-tease-new-single-featuring-nkosazana-daughter-bb01916c-e979-40ca-9fb4-cbd855e4cceb|website=iol}}</ref> U tirhisanile na Master KG na Lowsheen eka "Sofa Silahlane", leyi humesiweke hi ti 12 Mudyaxihi hi lembe ra 2022. Risimu leri ri fikelele nomboro ya 1 eka ti "Local iTunes Charts ta Apple". <ref name=":0">{{Cite web|last=|title=LISTEN : 'Amapiano helped me find my voice' — Nkosazana Daughter reflects on her career|url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2023-08-28-listen--amapiano-helped-me-find-my-voice--nkosazana-daughter-reflects-on-her-career/|accessdate=5 November 2023|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref> <ref name=":4">{{Cite web|last=Import|first=Pongrass|date=9 September 2023|title='Amapiano helped me' – Nkosazana Daughter|url=https://www.citizen.co.za/middelburg-observer/lifestyle/2023/09/09/amapiano-helped-me-nkosazana-daughter-reveals/|accessdate=5 November 2023|website=Middelburg Observer|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20231105070824/https://www.citizen.co.za/middelburg-observer/lifestyle/2023/09/09/amapiano-helped-me-nkosazana-daughter-reveals/|archive-date=5 November 2023|dead-url=yes}}</ref> Hi Dzivamusoko lembe ra 2022, vhidiyo ya risimu ra 'Dali Nguwe' leyi nga na Master KG yi fikelele 3 wati miliyoni wa va voni eka mavhiki manharhu. <ref>{{Cite web|title=Master KG 's 'Dali Nguwe' video reaches 3m views in just three weeks|url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2022-04-17-master-kg-s-dali-nguwe-video-reaches-3m-views-in-just-three-weeks/|accessdate=5 November 2023|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref> <ref>{{Cite web|title='Do you expect KFC to taste like Nando's?' Master KG on claims his beats sound the same|url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2022-08-22-do-you-expect-kfc-to-taste-like-nandos-master-kg-on-claims-his-beats-sound-the-same/|accessdate=5 November 2023|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref> Hi Khotavuxika 2023, alibamu ya yena yo sungula ya situdiyo yi humesiwile, <ref>{{Cite web|last=Ngenyane|first=Andiswa|title=Nkosazana Daughter is UNSTOPPABLE!|url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/amapiano-artist-nkosazana-daughter-has-a-new-album-uthingo-lwe-nkosazana-20230711|accessdate=5 November 2023|website=Daily Sun|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Ndlovu|first=Nelly|date=24 June 2023|title=Nkosazana Daughter Emotional After Her Debut Album Hit Top 3|url=https://news365.co.za/nkosazana-daughter-emotional/|accessdate=5 November 2023|website=News365.co.za|language=en-US}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web|date=14 July 2023|title=Watch South Africa's Nkosazana Daughter, Master KG, and Lowsheen's video 'Ring Ring Ring' – GRUNGECAKE™|url=https://grungecake.com/nkosazana-daughter-master-kg-lowsheen-ring-ring-ring/articles/101366|accessdate=5 November 2023|website=grungecake.com|language=en-GB}}</ref> <ref name=":8">{{Cite web|date=30 June 2023|title=Apple Music's latest Africa Rising recipient is Amapiano singer-songwriter, Nkosazana Daughter|url=https://texxandthecity.com/2023/06/apple-musics-latest-africa-rising-recipient-is-amapiano-singer-songwriter-nkosazana-daughter/|accessdate=5 November 2023|website=Texx and the City|language=en-US}}</ref> naswona yi nghenile eka nomboro ya 34 eka tialibamu ta "Spotify Top", <ref>{{Cite web|date=2 July 2022|title=Spotify headlines artists dominating charts|url=https://www.iol.co.za/the-star/news/spotify-headlines-artists-dominating-charts-11169edd-0e85-4a97-a081-3e85aaa4d720|website=iol.co.za}}</ref> naswona yi sungule eka nomboro ya 3 e Afrika-Dzonga.{{Kulaveka vumbhoni|date=November 2023}} U tlangile [[Malawi|e Malawi]], <ref name=":6">{{Cite web|last=Kalumbi|first=Mike|date=3 December 2022|title=Nkosazana Daughter arrives in Malawi Malawi 24 {{!}} Latest News from Malawi|url=https://malawi24.com/2022/12/03/nkosazana-daughter-arrives-in-malawi/|accessdate=5 November 2023|website=Malawi 24|language=en-US}}</ref> [[Zimbabwe]], <ref name=":7">{{Cite web|date=8 July 2023|title=Nkosazana Daughter jets in for Gwanda Sow|url=https://www.chronicle.co.zw/nkosazana-daughter-jets-in-for-gwanda-show/|website=chronicle.co.zw}}</ref> [[Muzambhiki|Mozambique]], United States na matiko man’wana yo hlayanyana. [[Category:Living people]] 6lrown99p72c07vkwgtn410lgasxuh3 Cassper Nyovest 0 8324 43172 42962 2026-10-02T00:00:46Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43172 wikitext text/x-wiki   '''Refiloe Maele Phoolo''' Loyi a velekiweke hi ti 16 N'wendzamhala hi lembe ra 1990, Loyi hi xiphurofexinali a tivekaka tani hi "'''Cassper Nyovest"''', I muyimbeleri wati-"rap" wa Afirika-Dzonga, Mutsari wa tisimu, N'wa-mabindzu, Muhumelerisi wa tirhikhodo na muboxi wa "amateur". <ref name="trace">{{Cite web|title=Trace Cassper Nyovest – Sports news, hip-hop, rnb, tropical and african music|url=http://www.trace.tv/en/people/artist/cassper-nyovest_1516|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401005525/http://www.trace.tv/en/people/artist/cassper-nyovest_1516|archive-date=1 April 2014|accessdate=7 June 2014|publisher=Trace TV}}</ref> U velekiwile no kurisiwa e Mahikeng North West, U tekiwa tani hi un’wana wa vutshila loyi a humelelaka swinene e Afirika-Dzonga. <ref>{{Cite web|title=Cassper Nyovest biography|url=https://www.cutfm.co.za/entertainment/entertainment-news/cassper-nyovest-biography-songs-news-girlfriend-net-worth-house-cars/257/|website=Cut FM}}</ref> Hi lembe ra 2014, U simekile khampani ya yena yo rhikhoda leyi tivekaku tani hi "Family Tree Records" . <ref>{{Cite web|date=10 April 2017|title=The Rise of Family Tree Records|url=http://theplugmag.com/the-rise-of-family-tree-records/|website=The Plug Mag|accessdate=30 September 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250408233012/https://theplugmag.com/the-rise-of-family-tree-records/|archive-date=8 April 2025|dead-url=yes}}</ref>Casper Nyovest u dumile hi ku humesa alibamu ya yena yo sungula ya situdiyo, ''"Tsholofelo"'' (2014) leyi nga humesa ti single leti nga duma swinene " Gusheshe " na "Doc Shebeleza". <ref>{{Cite web|title=Album Review: Cassper Nyovest – Tsholofelo|url=http://pltfrm.co.za/album-review-cassper-nyovest-tsholofelo/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327180534/http://pltfrm.co.za/album-review-cassper-nyovest-tsholofelo/|archive-date=27 March 2019|accessdate=27 March 2019|website=Platform}}</ref> [[Category:Living people]] ks9sacr50rfck1pselt9kphtqzf3j6q Amarula 0 8334 43171 42989 2026-10-01T23:59:46Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43171 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''Amarula''' i khirimu liqueur leyi sukaka [[Afrika-Dzonga|eAfrika Dzonga]] . Yi endliwa hi chukele, khirimi na mihandzu ya [[Nkanyi|nsinya wa marula]] eAfrika ( ''Sclerocarya birrea'' ) lowu na kambe laha tikweni wu vuriwaka nsinya wa tindlopfu kumbe nsinya wa vukanyi. Kuna hlayo ya byala bya 17% hi volume (34 wa vumboni). Byi humelerile hi ndlela yo karhi eka mphikizano wa matiko hinkwawo ya Africa Dzongq, yi wine mendlele ya nsuku eka mphikizano wa misava hinkwayo wa mimoya wa le San Francisco hi 2009 . <ref>{{Cite web|title=Amarula Cream Liqueur: Ratings and Review Summary for Amarula|url=http://www.proof66.com/liqueur/amarula-cream-liqueur.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130119130759/http://www.proof66.com/liqueur/amarula-cream-liqueur.html|archive-date=2013-01-19|accessdate=2012-10-21|website=Proof66.com}}</ref> Yi na nantswo wa karamel leyi nga na mihandzu nyana . == Leswi endlekeke endzhaku == [[File:Wikimania_2025_-_Día_3_-_08.jpg|thumb| Mutirhi wa le bareni u chela Amarula. Nairobi, eKenya.]] Amarula yisungule ku xavisiwa hi Southern Liqueur khampani ya Afrika Dzonga (vini va swikombiso swa mabindzu ya sweswi na khamphani leyi nga ehansi ka yona hinkwayo ya Distell Group Limited ) tani hi liqueur September 1989, moya wa Amarula wu sunguriwile hi 1983. <ref name="HinduBusiness">{{Cite news |last=Datta |first=P.T. Jyothi |date=July 7, 2007 |title=Capturing the taste of Africa |url=http://www.thehindubusinessline.com/2007/07/08/stories/2007070850261800.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216203657/http://www.thehindubusinessline.com/2007/07/08/stories/2007070850261800.htm |archive-date=16 February 2009 |access-date=2009-02-09 |work=The Hindu Business Line |publisher=Kasturi & Sons}}</ref> Hi 2023, Distell yi xaviwile hi Heineken Beverages, naswona hi sweswo ya Amarula. <ref>{{Cite web|last=Mason|first=Jessica|date=2023-04-27|title=Heineken completes Distell and Namibia Breweries acquisition|url=https://www.thedrinksbusiness.com/2023/04/heineken-completes-distell-and-namibia-breweries-acquisition/|accessdate=2025-11-02|website=The Drinks Business|language=en-GB}}</ref> == Mihlovohlovo yo hambanahambana == * Amarula Xigwitsirisi xa Khirimi 17% ABV * Amarula Xigwitsirisi xa Khirimi ya Kofi ya le Ethiopia 15.5% ABV * Raspberry, Chocolate & African Baobab Cream Liqueur 15.5% ABV (yi sunguriwile hi 2019) * Amarula Vanilla Spice Cream Xigwitsirisi xa 15.5% ABV * Amarula Xigwitsirisi xa Vegan 15.5% ABV * Khanyisa Limited Edition 15.5% ABV - Mali leyi kumiwaka yi ya eka ku pfuxeta Khanyisa, n’wana wa ndlopfu wa albino loyi a nga riki na vatswari loyi a vavisekeke hi ntlhamu wa muhloti. <ref>{{Cite web|title=Amarula Khanyisa|url=https://amarula.com/product/limited-edition-khanyisa|accessdate=2026-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216151305/https://amarula.com/product/limited-edition-khanyisa|archive-date=2024-12-16|dead-url=yes}}</ref> == Ku xavisiwa loku fambelanaka na tindlopfu == Tindlopfu ta le makhwatini ta le Afrika ti tsakela ku dya mihandzu ya nsinya wa [[Nkanyi|marula]] . <ref>{{Cite web|last=Admin135|date=2018-03-09|title=It’s Marula time, gets your trunks out!|url=https://www.sagoodnews.co.za/marula-time-gets-trunks/|accessdate=2025-11-02|website=The Home Of Great South African News|language=en-US}}</ref> Hikwalaho ka ku fambisana ka nsinya wa marula ni tindlopfu, mu endli wa byala u ti endle xikombiso xa wona naswona u seketela matshalatshala yo hlayisa tindlopfu, a seketela hi timali Nongonoko wa Vulavisisi bya Tindlopfu ta Amarula eYunivhesiti ya Natal, eDurban. <ref name="UoN">{{Cite web|title=Preliminary results of the Pilanesberg Elephant Project|url=http://www.und.ac.za/und/lesci/elephant/preliminary_results.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202121027/http://www.und.ac.za/und/lesci/elephant/preliminary_results.htm|archive-date=2 February 2009|accessdate=2009-02-09|website=Elephant Projects|publisher=University of Natal}}</ref> Eka matshalatshala yo xavisa, yi humesa swilo leswi hlengeletiwaka leswi nga ni nhloko-mhaka ya ndlopfu. <ref name="TRetail">{{Cite news |date=November 19, 2007 |title=Amarula launches on-pack Win-an-Elephant promotion |url=http://www.talkingretail.com/products/drinks-news/amarula-launches-on-pack-win-an-elephant-promotion |access-date=2011-02-23 |work=TalkingRetail.com |publisher=Metropolis International Group}}</ref> Muxaka lowu wu seketeliwa hi vulavisisi bya tindlopfu ku sirhelela tindlopfu naku hlayisa nhlayo ya tindlopfu. Hi lembe ra 2002, Nongonoko wa Vulavisisi bya Tindlopfu ta Amarula (AERP) wu sunguriwile ehansi ka nkongomiso wa Rob Slotow, profesa eYunivhesiti ya KwaZulu-Natal eDurban, Afrika-Dzonga. Leswi ngopfu ngopfu swi lavisisa ndlela ya vutomi, ndzhawu yo famba famba na mahanyelo ya ndlopfu ya Afrika hi xikongomelo xo sirhelela ndzhawu ya tindlopfu naku tiyisisa vumundzuku bya tona e nhoveni. <ref>{{Cite web|date=2014-05-04|title=The Amarula Elephant Research Programme|url=http://www.ukznfoundation.org/index.php?option=com_content&view=article&id=110&Itemid=70|archive-url=https://web.archive.org/web/20140504224555/http://www.ukznfoundation.org/index.php?option=com_content&view=article&id=110&Itemid=70|archive-date=2014-05-04|accessdate=2022-06-27}}</ref> Hi lembe ra 2025, tixaka leri ri endle phurojete leyi vuriwaka vutshila bya le madorobeni leyi vuriwaka "Elephant Heart" ku seketela ndlopfu Sanctuary Brazil. Xifaniso lexi endliweke hi bolo ya disco xi rhendzele tindhawu to hlayanyana ta le São Paulo ku kondza xi fika eBeco do Batman, laha a xi ta tshama kona eZIV Galery. <ref>{{Cite web|last=Mensagem|first=Meio &|date=2025-08-01|title=Amarula se volta à arte urbana com Coração de Elefante|url=https://www.meioemensagem.com.br/comunicacao/amarula-se-volta-a-arte-urbana-com-coracao-de-elefante|accessdate=2025-11-02|website=Meio e Mensagem - Marketing, Mídia e Comunicação|language=pt-br}}</ref> == Masagwadi == * Amarula Raspberry, Chokoleti & Xigwitsirisi xa Khirimu xa Baobab xa Afrika (Master - Liqueur Masters 2022) <ref>{{Cite web|last=Kiely|first=Melita|date=2022-11-02|title=The Liqueur Masters 2022 results|url=https://www.thespiritsbusiness.com/2022/11/the-liqueur-masters-2022/|accessdate=2023-03-06|website=The Spirits Business|language=en-US}}</ref> * Amarula Cream Liqueur (2022 Cream ya kahle swinene ya Afrika Dzonga - Masagwadi ya Liqueur ya Misava) <ref>{{Cite web|title=WORLD'S BEST CREAM WINNERS|url=https://www.worldliqueurawards.com/winner-liqueur/liqueur/2022/worlds-best-cream-36283-world-liqueur-awards-2022|website=WorldLiqueurAwards.com}}</ref> == Hangalasa == Ehandle ka Afrika Dzonga, Amarula u humelerile ngopfu eBrazil . <ref name="Fin24">{{Cite news |last=Masango |first=Gugulakhe |date=April 5, 2007 |title=Amarula gunning for top spot |url=http://www.fin24.com/articles/default/display_article.aspx?Nav=ns&ArticleID=1518-1786_2093928 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090217010756/http://www.fin24.com/articles/default/display_article.aspx?Nav=ns&ArticleID=1518-1786_2093928 |archive-date=17 February 2009 |access-date=2009-02-09 |work=Fin24}}</ref> Yisungule kusunguriwa etikweni kwalomu ka va 90s, Amarula i liqueur ya khirimu leyi dumeke swinene eBrazil, leyingana 15% wa makete naswona ku tirhisiwa ka yona swikula hi 44% exikarhi ka 2019 na 2024. <ref>{{Cite web|title=Amarula celebra 30 anos no Brasil como líder absoluta na categoria de licores cremosos – Portal e TV Fator Brasil|url=https://www.revistafatorbrasil.com.br/2025/09/27/amarula-celebra-30-anos-no-brasil-como-lider-absoluta-na-categoria-de-licores-cremosos/|accessdate=2025-11-02|language=pt-BR}}</ref> Brazil yina engetelo wa 8% eka misava hinkwayo ya Amarula. <ref>{{Cite web|last=Buarque|first=Daniel|date=2025-09-15|title=Geração Z não bebe? Para Amarula, jovens dão impulso a expansão. E Brasil lidera|url=https://www.bloomberglinea.com.br/estilo-de-vida/geracao-z-nao-bebe-para-amarula-jovens-dao-impulso-a-expansao-e-brasil-lidera/|accessdate=2025-11-02|website=Bloomberg Línea Brasil|language=pt-BR}}</ref> == Nakambe vona == * Xihlovo xa ximun’wana {{Reflist|2}} ihmjooalvsweqitfdtifx4kb2uzgk8f Vatsonga machangana 0 8353 43179 43047 2026-10-02T01:05:09Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43179 wikitext text/x-wiki == Vatsonga Machangana: == [[File:History of Tsonga2.jpg|thumb|Xifaniso xa vatsonga machangana]] '''Vatsonga''' i ntlawa wo hambana wa tinxaka leti katsa Vashangaan, Vathonga, Vatonga, Vandzawu, VaTshwa, Vakalanga na Valoyi, ku vula tin’wana. Ku hambana ka tinxaka ka tala ku vangela leswaku van’wana va ala vito ra Shangaan kumbe Tsonga, swi ya hi munhu loyi u vulavulaka na yena. I swa nkoka ku twisisa leswaku Vatsonga hinkwavo va huma eka ntumbuluko wun’we, kambe xin’wana na xin’wana xa tinxaka xi teke vutivi ni vutihlawuleli byo hambana. Vatsonga va kumeka e[[Afrika-Dzonga]], e[[Muzambhiki|Mozambique]] na le [[Zimbabwe]].<ref>{{Cite web |last=Heever |first=Alex van den |date=2024-11-27 |title=A Brief History of the Shangaan and Tsonga People |url=https://worldtrackers.co.za/news/history-of-shangaan-and-tsonga-people/ |access-date=2026-02-24 |website=World Trackers |language=en-ZA |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207010621/https://worldtrackers.co.za/news/history-of-shangaan-and-tsonga-people/ |archive-date=2025-12-07 |dead-url=yes}}</ref> Masungulo ya Vatsonga ma tlhela ma tlhelela emikarhini ya Hosi Shaka Zulu, loko a va tiveka hi ku cincana masela ni swibya swa tinhlalu va kuma koporo, mananga ni munyu. Hosi Shaka u rhumele Soshangane (Manukosi) leswaku a ya hlula ndhawu leyi sweswi yi vuriwaka Dzonga ra Mozambique hi lembe-xidzana ra vu-19 hi nkarhi wa mphikelelo wa Mfecane. [[Soshanghana|Soshangane]] u kokiwile hi ku saseka ni ku nona ka tiko rero swin’we ni ku titsongahata ka vaaki va rona, lava a va katsa tinxaka ta Vanguni na Vatsonga.<ref>{{Cite web |title=Shangaan Tsonga - Nguni People, Tribe - South Africa... |url=https://www.krugerpark.co.za/africa_shangaan_tsonga.html |access-date=2026-02-24 |website=www.krugerpark.co.za}}</ref> na79fq9pos8jadeqqq295diyihkklw0 Saladi ya xipinichi 0 8380 43176 43101 2026-10-02T00:59:32Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43176 wikitext text/x-wiki   '''Saladi ya xipinichi''' i saladi leyingana [[Xipinachi|xipinichi]] tani hi xitirhisiwa xa yona lexikulu. EUS, matirhelo lema ambariweke hi biriviri na nyama yo bava na soso ya saladi leyi yi onhaka nyana spinach ayi tsakeriwa ngopfu hiva 1970s kuya fika hiva 1980s naswona yivuriwa hi vito ra xiyimo xa le henhla. Mendlelo ya kona eka swakudya swa Persia, Georgia na Chinese, naswona matirhelo yale US ekusunguleni ka malembe yava 1900s ayi tirhisa xipinichi lexi swekiweke eka [[Molded salad|saladi leyi vumbiweke]] . == Switirhisiwa, ku lulamisiwa na ku phamela == [[File:Salad_fixins_(3368228269).jpg|thumb| Xipinichi lexi hlantswiweke, nyama yo swekiwa leyi oxiweke, tandza ni tinyala swi vekeriwe ku endla saladi ya xipinichi.]] Swilo leswi engetelekeke leswi tolovelekeke swi katsa matamatisi, tandza, chizi, ti- almond leti tsemiweke, ti- walnut ni/kumbe ti berries letintshwa kumbe leti omisiweke, to tanihi cranberry kumbe strawberry . Salad ya xipinichi ni tindlela ta yona to hambana-hambana swi nga ha endleka ku ri yin’wana ya tisaladi leti vanhu vo tala va ti tsakelaka. Salad ya xipinichi hi ntolovelo yi phameriwa na bacon yo kufumela kumbe viniga na soso, kambe ku hambana a ku heli. <ref name="Simply">{{Cite book |last=Jennifer Chandler |year=2007 |title=Simply Salads: More than 100 Creative Recipes You Can Make in Minutes from Prepackaged Greens |url=https://books.google.com/books?id=5H7_p9yKQMcC&dq=spinach+salad&pg=PA248 |publisher=Thomas Nelson Inc. |isbn=9781418577742 |page=19 |access-date=9 July 2015}}</ref> <ref name="JOC">{{Cite book |last=Irma S. Rombauer |year=1997 |title=Joy of Cooking, 1997 |url=https://books.google.com/books?id=tbyW2LeXIOkC&dq=spinach+salad&pg=PA213 |last2=Marion Rombauer Becker |last3=Ethan Becker |last4=Maria Guarnaschelli |publisher=Simon and Schuster |isbn=9780684818702 |location=New York, New York USA |pages=213–214 |access-date=9 July 2015}}</ref> Saladi yinga phameriwa tani hi swakudya leswikulu kumbe swakudya swale tlhelo. <ref>{{Cite web|last=Musgrave|first=Christina|date=2021-07-26|title=Warm Spinach Salad Recipe|url=https://www.mashed.com/466040/warm-spinach-salad-recipe/|accessdate=2024-04-10|website=[[Static Media|Mashed]]|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Denby|first=Laura|date=20 December 2023|title=14 Spinach Salad Recipes That Are Hearty Enough for a Fast Weeknight Meal|url=https://www.foodnetwork.com/recipes/photos/spinach-salad-recipes|accessdate=2024-04-11|website=[[Food Network]]|language=en}}</ref> Vuhundzuluxeri bya xiyimo xale henhla lebyingana nyama yo bava ya soso hi ntolovelo byi phameriwa byi kufumela; yi endliwe hi xipinichi lexi vupfeke tani hi switirhisiwa leswikulu, kambe loko xipinichi xa n’wana xi sungula ku kumeka eka switolo leswikulu xi sungule ku tirhisiwa ngopfu eka swakudya. <ref name=":6">{{Cite web|last=Clark|first=Melissa|authorlink=Melissa Clark|date=28 November 2016|title=A Warm Spinach Salad, Wearing Pancetta and Egg|url=https://www.nytimes.com/2016/11/28/dining/warm-spinach-salad-pancetta-egg.html|website=[[The New York Times]]}}</ref> Maendlelo ya 1983 ra ''New York Times'' leri endliweke hi Florence Fabricant hi ku tirhisa xipinichi lexi vupfeke a ri lava leswaku xipinichi xi hlantswiwa, xi omisiwa ni ku handzuriwa xi va swiphemu-phemu xi nga si ambariwa. <ref>{{Cite web|last=Fabricant|first=Florence|authorlink=Florence Fabricant|date=6 March 1983|title=Popeye's Favorite Food is Even Better Fresh|url=https://www.nytimes.com/1983/03/06/nyregion/food-popeye-s-favorite-vegetable-is-even-better-fresh.html|website=[[The New York Times]]}}</ref> == Ku duma ka vanhu == Ku duma ka saladi ya xipinichi swi nga ha endleka ku ve kona hikuva xipinichi i xin’wana xa swimilana swo sungula swa rihlaza ra saladi leswi humelelaka hi ximun’wana eka [[Ku kufumela|maxelo yo kufumela]] . <ref name=":2">{{Cite web|last=Puck|first=Wolfgang|authorlink=Wolfgang Puck|date=27 January 2010|title=An opportunity to bring back warm spinach salad|url=https://www.columbiatribune.com/story/lifestyle/food/2010/01/27/an-opportunity-to-bring-back/21481931007/|accessdate=2024-04-10|website=[[Columbia Daily Tribune]]|language=en-US}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web|date=2019-05-08|title=Dining In: Spinach is here, as fresh as it gets|url=https://buckscountyherald.com/stories/dining-in-spinach-is-here-as-fresh-as-it-gets,1281|accessdate=2024-04-10|website=[[The Bucks County Herald]]|language=en}}</ref> Loko ku nga si tolovelekile ku rhumeriwa ka swibyariwa leswi nga efrijini swa mpfhuka wo leha, lava tshamaka eka maxelo laha rihlaza ra matluka a ri nga kumeki lembe hinkwaro a va langutele hi mahlo ngati ku humelela ka rihlaza ro sungula leri onhakaka ro tanihi xipinichi na asparagus. Xipinichi xi humelela emahlweni ka ti dandelion greens, leti a ti ri rihlaza ra saladi ra ndhavuko ra le Yuropa ra le ku sunguleni ka ximun’wana na rona hakanyingi a ri ambariwa hi bacon dressing yo hisa, ngopfu-ngopfu eJarimani. <ref name=":4">{{Cite web|date=2012-09-21|title=Spinach Salad with Hot Bacon Dressing|url=https://www.saveur.com/article/Recipes/Spinach-Salad-with-Hot-Bacon-Dressing/|accessdate=2024-04-10|website=[[Saveur]]|language=en}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web|date=2011-09-19|title=Best Wine to Pair With Spinach Salad|url=https://www.intowine.com/best-wine-pair-spinach-salad|accessdate=2024-04-11|website=[[IntoWine]]|language=en}}</ref> xiye leswaku ku humelela ka xipinichi xa n’wana eswitolo leswikulu, leswi herisaka xilaveko xo hlamba, ku susa swirhabyani ni ku tsemelela matluka lama vupfeke lama dyaka nkarhi, swi engetele ku tiyimisela ka yena ku khoma swakudya leswi tanihi ndlela yo dya swakudya swa nimadyambu swa vhiki. <ref name=":6" /> Saveur, Southern Living, The New York Times na TheKitchn va vule leswaku saladi ya xipinichi leyi ambariweke hi bacon yo hisa i ya xiyimo xa le henhla . <ref name=":4" /> <ref>{{Cite web|last=Brownfield|first=Elizabeth|date=19 April 2023|title=Spinach Salad With Warm Bacon Dressing|url=https://www.southernliving.com/spinach-salad-with-warm-bacon-dressing-7377765|accessdate=2024-04-10|website=[[Southern Living]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223013631/https://www.southernliving.com/spinach-salad-with-warm-bacon-dressing-7377765|archive-date=2024-02-23|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Crowder|first=Sarah E.|date=1 May 2019|title=Spinach Salad with Warm Brown Butter Dressing|url=https://www.thekitchn.com/recipe-spinach-salad-with-warm-brown-butter-dressing-210869|accessdate=2024-04-11|website=[[Kitchn]]|language=en}}</ref> <ref name=":6" /> == Ku hambana ka swilo == Spanakit i saladi ya xipinichi leyi humaka ePeresiya ; vito ra yona ri kombetela eka rito ra Xiperesiya ''leri nge aspanakh'', kumbe xipinichi. <ref name=":0">{{Cite book |last=Nathan |first=Joan |author-link=Joan Nathan |date=2017-04-04 |title=King Solomon's Table: A Culinary Exploration of Jewish Cooking from Around the World: A Cookbook |url=https://books.google.com/books?id=bfGmDAAAQBAJ&q=king+solomon%27s+table |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |isbn=978-0-385-35115-7 |pages=339–342 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web|last=Nathan|first=Joan|title=Racha's Spinach Salad with Walnuts and Cilantro (Spanakit)|url=https://www.splendidtable.org/story/2017/05/09/racha-s-spinach-salad-with-walnuts-and-cilantro-spanakit|accessdate=2024-04-10|website=[[Splendid Table]]}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Davidson |first=Alan |author-link=Alan Davidson (food writer) |date=2014-01-01 |title=The Oxford Companion to Food |url=http://dx.doi.org/10.1093/acref/9780199677337.001.0001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-967733-7 |editor-last=Jaine |editor-first=Tom |doi=10.1093/acref/9780199677337.001.0001}}</ref> Kuya hi Joan Nathan i "recipe ya khale swinene". <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> Xibya lexi xina xipinichi lexi gayeriweke na tinyawa leti gayeriweke. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> Le Dongbei, eChayina, saladi ya xipinichi lexi blanched ni tinyawa yi tolovelekile naswona hi ntolovelo yi tirhisiwa tanihi swakudya swo nandziha. <ref>{{Cite web|last=Sin|first=Lucas|date=27 July 2022|title=Chinese Spinach and Peanut Salad|url=https://www.seriouseats.com/chinese-spinach-and-peanut-salad-recipe-6265685|accessdate=2024-04-11|website=[[Serious Eats]]|language=en}}</ref> Ispanakhi Matsvnit i saladi ya le Georgia ya [[Xipinachi|xipinichi]] lexi swekiweke ni lexi tsemiweke lexi pfanganisiweke ni yoghurt . [[File:Wilted_Spinach_Salad_(7562739944).jpg|thumb| Salad ya xipinichi leyi omeke]] Hi ku ya hi Alton Brown, saladi ya xipinichi leyi ambariweke hi bacon dressing yo kufumela kumbexana yi sungule exikarhi ka Madachi ya le Pennsylvania . <ref name=":3" /> <ref name=":5" /> Kuhambana ka salad leyingana hot bacon dressing, leyi nakambe yivuriwa ''saladi ya xipinichi xa omeke'', yisungule ku duma hiva 1970s e United States naswona hakanyingi ayi katsa ti canned mandarin oranges, xitshopana cheese na matandza lawa ya virisiweke hiku tiya. <ref>{{Cite web|last=D'Arabian|first=Melissa|authorlink=Melissa d'Arabian|date=2 June 2015|title=Take the '70s out of wilted spinach salad|url=https://www.cjonline.com/story/entertainment/local/2015/06/02/take-70s-out-wilted-spinach-salad/16628902007/|accessdate=2024-04-10|website=[[The Topeka Capital-Journal]]|language=en-US}}</ref> <ref name=":2" /> Salad ya spinach leyingana hot bacon dressing yitshame yirikarhi yitsakeriwa kuya fika hiva 1980s kambe ekusunguleni ka malembe yava 2000s ayi humile eka xitayili; kuya hi Wolfgang Puck a tsala hi 2010, "Ufanele ku rhumela nkhuvo wo lavisisa leswaku uta kuma wun'we eka ti restaurant ta kahle masiku lawa." Puck u ringanyete leswaku saladi leyi ayi kumeka hinkwako laha "vanhu ava hisa hi yona". <ref name=":2" /> == Matimu == Ti recipe ta saladi ya xipinichi eku sunguleni ka lembe xidzana ra vu-20 a ti hambanile swinene ni ta manguva lawa; ematshan’weni ya saladi leyintshwa swakudya leswi a ku ri saladi leyi vumbiweke leyi endliweke hi xipinichi lexi swekiweke. <ref>{{Cite book |last=Mower |first=Robin M. |date=2013 |title=The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973496-2 |editor-last=Smith |editor-first=Andrew F. |edition=2nd |location=New York, NY |pages=350 |chapter=Spinach}}</ref> == Nakambe vona == * Sopo ya xipinichi * Nxaxamelo wa tisaladi == leswi tirhisiweke == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Category:Saladi ya xipinichi]] [[Category:Pages with unreviewed translations]] mmb4cp9ttf3oqtsjy96yf03g6t6cct6 Jacob Zuma Presidente 0 8406 43173 43154 2026-10-02T00:17:24Z InternetArchiveBot 7881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 43173 wikitext text/x-wiki [[File:Russian President Vladimir Putin alongside South African President Jacob Zuma (cropped).jpg|thumb]] == Jacob Zuma Presidente: == '''Zuma''' a a ri muhlaseli wa khale wa ku lwisana na apartheid, xirho xa uMkhonto weSizwe, naswona a ri presidente wa African National Congress (ANC) ku sukela hi 2007 ku fika hi 2017. Nongonoko wa mipfuno ya vaaki (social grants) e[[Afrika-Dzonga|Afrika Dzonga]] wu andzile ehansi ka vurhangeri bya Zuma, naswona Zuma u dzunisiwile hikwalaho ka pholisi ya yena ya [[HIV/AIDS]] leyi vuriwaka leswaku yi pfunile ku engetela vutomi byo leha bya vanhu eAfrika Dzonga.<ref>{{Cite news |title=Jacob Zuma - South African President, Corruption, ANC {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Jacob-Zuma/Zuma-as-president |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424113612/https://www.britannica.com/biography/Jacob-Zuma/Zuma-as-president |archive-date=2025-04-24 |access-date=2026-02-24 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |dead-url=no}}</ref> Ku tumbuluxiwile minyangwa leyintshwa ya mfumo, ku fana na Minyangwa ya Vavasati, Vana na Vanhu lava hanyaka na Vutsoniwa; Nhluvukiso wa Miganga na Ku antswisa Tiko (ku hambanisa Vurimi na Timhaka ta Misava); Dyondzo ya Masungulo (ku yi hambanisa na Dyondzo ya le Henhla); Mfumo wa Ntirhisano na Timhaka ta Vuhosi bya Ndabuko (ku tlhela ku kongomisiwa Mfumo wa Swifundzankulu na wa Miganga); MaVeterani ya Masocha (ku suka eka masocha ya le nawini na lawa nga riki ya le nawini); Vuxaka bya Matiko na Ntirhisano (ku tlhela ku kongomisiwa leswi a swi vitaniwa Ndzawulo ya Timhaka ta le Handle); na Nhluvukiso wa ikhonomi.<ref>{{Cite web |title=Jacob Gedleyihlekisa Zuma {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/jacob-gedleyihlekisa-zuma |access-date=2026-02-24 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> == Xikombo == <references /> [[Category:Politiki]] 36j1wclrw6yh6gagvnsejzncupfel30 User:Ms Leiigh/Draft 8 2 8407 43158 2026-10-01T13:26:04Z Ms Leiigh 12471 written article about the Box 43158 wikitext text/x-wiki Bokisi '''Bokisi''' i nchumu lowu tirhisiwaka ku hlayisa kumbe ku fambisa leswinga endzeni ka xona, hi ntolovelo xitiveka hi matlhelo ya flat, parallel, rectangular, xivumbeko xo tiya lexi sirhelelaka leswinga endzeni, stackability kuva xi hlayisiwa kahle, na vuswikoti byo pfariwa, ku pfariwa, kumbe ku lotleriwa, naswona xinga hambana hi vukulu kusuka eka lexintsongo swinene kufana na bokisi ra macheci kuya eka xikulu swinene kufana na intermodal shipping container.  Hi ntolovelo mabokisi ya endliwa hi swilo leswi tiyeke swofana na khadibodo, corrugated fiberboard, mapulanga, plastiki kumbe nsimbi, leswi hlawuriwa kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ntiko, ntsengo na matirhiselo lawa ya kunguhatiweke.  Ku tirhisiwa ka tona kusungule eka khale loko nhluvuko wosungula ati tirhisa swifuva swa mapulanga na mabokisi ya vumba eka swilo swa nkoka na nhundzu, kasi bokisi ra makhadibhodi ra manguva lawa ri humelerile eka lembe xidzana ravu 19 na bokisi rosungula ra makhadibhodi ra mabindzu leri humesiweke e England hi 1817 xikan’we na Robert Gair’s invention of the pre-cut paperboard box hi 1890 leswinga endla leswaku kuva na vuhumelerisi bya xitalo, xikan’we na nhluvukiso wa corrugated fiberboard leyi  ku hundzule vutleketli bya swikepe.  Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa mabokisi yo paka yo fana na mabokisi yo peta ya cereal, tintangu na switolwa, mabokisi ya corrugated yo rhumela na ku rhurhela, na mabokisi yo tiya ya nhundzu ya xiyimo xa le henhla, mabokisi yo hlayisa yo fana na ti crates ta mapulanga, ti totes ta plastiki, na mabokisi ya switirhisiwa ya nsimbi kumbe mabokisi ya swakudya swa ninhlikanhi, na mabokisi yo hlawuleka yo fana na mabokisi ya gezi, mabokisi ya poso, na mabokisi ya baloti.  Bokisi leri ritlhela ri humelela swinene eka ndzhavuko na xivulavulelo, tani hi "ku ehleketa ehandle ka bokisi" eka ku ehleketa hi vutumbuluxi, bokisi ra Pandora ra swiphiqo leswinga languteriwangiki, thoyi ya jack-in-the-box, na bokisi ra ntima tani hi xihahampfhuka xo rhekhoda kumbe sisiteme leyi nga tiviwiki. e9c5uz0y1yratc6faimir1i71vsicro 43159 43158 2026-10-01T14:18:07Z Ms Leiigh 12471 i added categories 43159 wikitext text/x-wiki Bokisi '''Bokisi''' i nchumu lowu tirhisiwaka ku hlayisa kumbe ku fambisa leswinga endzeni ka xona, hi ntolovelo xitiveka hi matlhelo ya flat, parallel, rectangular, xivumbeko xo tiya lexi sirhelelaka leswinga endzeni, stackability kuva xi hlayisiwa kahle, na vuswikoti byo pfariwa, ku pfariwa, kumbe ku lotleriwa, naswona xinga hambana hi vukulu kusuka eka lexintsongo swinene kufana na bokisi ra macheci kuya eka xikulu swinene kufana na intermodal shipping container.  Hi ntolovelo mabokisi ya endliwa hi swilo leswi tiyeke swofana na khadibodo, corrugated fiberboard, mapulanga, plastiki kumbe nsimbi, leswi hlawuriwa kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ntiko, ntsengo na matirhiselo lawa ya kunguhatiweke. <ref>{{Cite web|title=define a box|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=define+a+box&cvid=32114c8c392a4120b480e3f92b4c599a&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMDY3MWowajeoAgiwAgE&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Ku tirhisiwa ka tona kusungule eka khale loko nhluvuko wosungula ati tirhisa swifuva swa mapulanga na mabokisi ya vumba eka swilo swa nkoka na nhundzu, kasi bokisi ra makhadibhodi ra manguva lawa ri humelerile eka lembe xidzana ravu 19 na bokisi rosungula ra makhadibhodi ra mabindzu leri humesiweke e England hi 1817 xikan’we na Robert Gair’s invention of the pre-cut paperboard box hi 1890 leswinga endla leswaku kuva na vuhumelerisi bya xitalo, xikan’we na nhluvukiso wa corrugated fiberboard leyi  ku hundzule vutleketli bya swikepe.<ref>{{Cite web|title=functions of a box|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=functions+of+a+box&cvid=71101e3990224f838b437e77ec76594c&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMTc0N2owajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa mabokisi yo paka yo fana na mabokisi yo peta ya cereal, tintangu na switolwa, mabokisi ya corrugated yo rhumela na ku rhurhela, na mabokisi yo tiya ya nhundzu ya xiyimo xa le henhla, mabokisi yo hlayisa yo fana na ti crates ta mapulanga, ti totes ta plastiki, na mabokisi ya switirhisiwa ya nsimbi kumbe mabokisi ya swakudya swa ninhlikanhi, na mabokisi yo hlawuleka yo fana na mabokisi ya gezi, mabokisi ya poso, na mabokisi ya baloti.  Bokisi leri ritlhela ri humelela swinene eka ndzhavuko na xivulavulelo, tani hi "ku ehleketa ehandle ka bokisi" eka ku ehleketa hi vutumbuluxi, bokisi ra Pandora ra swiphiqo leswinga languteriwangiki, thoyi ya jack-in-the-box, na bokisi ra ntima tani hi xihahampfhuka xo rhekhoda kumbe sisiteme leyi nga tiviwiki.<ref>{{Cite web|title=types of boxes|url=https://www.bing.com/search?q=types+of+boxes&cvid=8991944393b249e485dc3b1a53c74011&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMzI3NGowajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> == Tibuku leti tirhisiweke == <references /> [[Category:Vhanichara]] bwql30vrg6b03x3w0ouhwo3jevxzih0 43160 43159 2026-10-01T14:20:43Z Ms Leiigh 12471 I added the links. 43160 wikitext text/x-wiki [[File:Messy office (boxes).jpg|thumb|Xifaniso xa bokisi.]] Bokisi '''Bokisi''' i nchumu lowu tirhisiwaka ku hlayisa kumbe ku fambisa leswinga endzeni ka xona, hi ntolovelo xitiveka hi matlhelo ya flat, parallel, rectangular, xivumbeko xo tiya lexi sirhelelaka leswinga endzeni, stackability kuva xi hlayisiwa kahle, na vuswikoti byo pfariwa, ku pfariwa, kumbe ku lotleriwa, naswona xinga hambana hi vukulu kusuka eka lexintsongo swinene kufana na bokisi ra macheci kuya eka xikulu swinene kufana na intermodal shipping container.  Hi ntolovelo mabokisi ya endliwa hi swilo leswi tiyeke swofana na khadibodo, corrugated fiberboard, mapulanga, plastiki kumbe nsimbi, leswi hlawuriwa kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ntiko, ntsengo na matirhiselo lawa ya kunguhatiweke. <ref>{{Cite web|title=define a box|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=define+a+box&cvid=32114c8c392a4120b480e3f92b4c599a&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMDY3MWowajeoAgiwAgE&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Ku tirhisiwa ka tona kusungule eka khale loko nhluvuko wosungula ati tirhisa swifuva swa mapulanga na mabokisi ya vumba eka swilo swa nkoka na nhundzu, kasi bokisi ra makhadibhodi ra manguva lawa ri humelerile eka lembe xidzana ravu 19 na bokisi rosungula ra makhadibhodi ra [[mabindzu]] leri humesiweke e [[England]] hi 1817 xikan’we na Robert Gair’s invention of the pre-cut paperboard box hi 1890 leswinga endla leswaku kuva na vuhumelerisi bya xitalo, xikan’we na nhluvukiso wa corrugated fiberboard leyi  ku hundzule vutleketli bya swikepe.<ref>{{Cite web|title=functions of a box|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=functions+of+a+box&cvid=71101e3990224f838b437e77ec76594c&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMTc0N2owajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa mabokisi yo paka yo fana na mabokisi yo peta ya cereal, tintangu na switolwa, mabokisi ya corrugated yo rhumela na ku rhurhela, na mabokisi yo tiya ya nhundzu ya xiyimo xa le henhla, mabokisi yo hlayisa yo fana na ti crates ta mapulanga, ti totes ta plastiki, na mabokisi ya switirhisiwa ya nsimbi kumbe mabokisi ya swakudya swa ninhlikanhi, na mabokisi yo hlawuleka yo fana na mabokisi ya gezi, mabokisi ya poso, na mabokisi ya baloti.  Bokisi leri ritlhela ri humelela swinene eka ndzhavuko na xivulavulelo, tani hi "ku ehleketa ehandle ka bokisi" eka ku ehleketa hi vutumbuluxi, bokisi ra Pandora ra swiphiqo leswinga languteriwangiki, thoyi ya jack-in-the-box, na bokisi ra ntima tani hi xihahampfhuka xo rhekhoda kumbe sisiteme leyi nga tiviwiki.<ref>{{Cite web|title=types of boxes|url=https://www.bing.com/search?q=types+of+boxes&cvid=8991944393b249e485dc3b1a53c74011&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMzI3NGowajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> == Tibuku leti tirhisiweke == <references /> [[Category:Vhanichara]] q32knabfsy103vojifiia2sfm3rog7m Bokisi 0 8408 43161 2026-10-01T14:22:22Z Ms Leiigh 12471 written article about a box 43161 wikitext text/x-wiki [[File:Messy_office_(boxes).jpg|thumb|Xifaniso xa bokisi.]] Bokisi '''Bokisi''' i nchumu lowu tirhisiwaka ku hlayisa kumbe ku fambisa leswinga endzeni ka xona, hi ntolovelo xitiveka hi matlhelo ya flat, parallel, rectangular, xivumbeko xo tiya lexi sirhelelaka leswinga endzeni, stackability kuva xi hlayisiwa kahle, na vuswikoti byo pfariwa, ku pfariwa, kumbe ku lotleriwa, naswona xinga hambana hi vukulu kusuka eka lexintsongo swinene kufana na bokisi ra macheci kuya eka xikulu swinene kufana na intermodal shipping container.  Hi ntolovelo mabokisi ya endliwa hi swilo leswi tiyeke swofana na khadibodo, corrugated fiberboard, mapulanga, plastiki kumbe nsimbi, leswi hlawuriwa kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ntiko, ntsengo na matirhiselo lawa ya kunguhatiweke. <ref>{{Cite web|title=define a box|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=define+a+box&cvid=32114c8c392a4120b480e3f92b4c599a&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMDY3MWowajeoAgiwAgE&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Ku tirhisiwa ka tona kusungule eka khale loko nhluvuko wosungula ati tirhisa swifuva swa mapulanga na mabokisi ya vumba eka swilo swa nkoka na nhundzu, kasi bokisi ra makhadibhodi ra manguva lawa ri humelerile eka lembe xidzana ravu 19 na bokisi rosungula ra makhadibhodi ra [[mabindzu]] leri humesiweke e [[England]] hi 1817 xikan’we na Robert Gair’s invention of the pre-cut paperboard box hi 1890 leswinga endla leswaku kuva na vuhumelerisi bya xitalo, xikan’we na nhluvukiso wa corrugated fiberboard leyi  ku hundzule vutleketli bya swikepe.<ref>{{Cite web|title=functions of a box|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=functions+of+a+box&cvid=71101e3990224f838b437e77ec76594c&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMTc0N2owajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa mabokisi yo paka yo fana na mabokisi yo peta ya cereal, tintangu na switolwa, mabokisi ya corrugated yo rhumela na ku rhurhela, na mabokisi yo tiya ya nhundzu ya xiyimo xa le henhla, mabokisi yo hlayisa yo fana na ti crates ta mapulanga, ti totes ta plastiki, na mabokisi ya switirhisiwa ya nsimbi kumbe mabokisi ya swakudya swa ninhlikanhi, na mabokisi yo hlawuleka yo fana na mabokisi ya gezi, mabokisi ya poso, na mabokisi ya baloti.  Bokisi leri ritlhela ri humelela swinene eka ndzhavuko na xivulavulelo, tani hi "ku ehleketa ehandle ka bokisi" eka ku ehleketa hi vutumbuluxi, bokisi ra Pandora ra swiphiqo leswinga languteriwangiki, thoyi ya jack-in-the-box, na bokisi ra ntima tani hi xihahampfhuka xo rhekhoda kumbe sisiteme leyi nga tiviwiki.<ref>{{Cite web|title=types of boxes|url=https://www.bing.com/search?q=types+of+boxes&cvid=8991944393b249e485dc3b1a53c74011&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMzI3NGowajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> == Tibuku leti tirhisiweke == <references /> 058p8tern9e6h0xm8bdk8yhxqt1rok3 User:Ms Leiigh/Draft 9 2 8409 43162 2026-10-01T14:26:02Z Ms Leiigh 12471 created an article about Rope 43162 wikitext text/x-wiki Ntambhu '''Ntambhu''' i ntlawa wa tintambhu, ti plies, ti fibre, kumbe tintambhu leti soholotiweke kumbe ku lukiwa swin’we ku va xivumbeko lexikulu no tiya, lexi tirhisiwaka ku koka, ku tlakusa, ku boha, ku khandziya, na ku rhwala ndzhwalo.  Tintambhu hi ntolovelo ti endliwa kusuka eka ti fibre ta ntumbuluko tofana na manila hemp, hemp, linen, cotton, coir, jute, straw, na sisal, kumbe kusuka eka switirhisiwa swo endliwa swofana na polypropylene, nylon, polyester, polyethylene, na Dyneema, xikan’we na nsimbi hi xivumbeko xa ntambhu ya waya, laha switirhisiwa leswi hlawuriweke kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ku olova, ku lwisana na ku rhurhumela na  tikhemikhali, na ku tirhisiwa loku kunguhatiweke.  Ti tiveka hi matimba yale henhla ya tensile xikan’we naku olova, tintambhu ti endliwa hiku soholota ti fibre kuva ti yarns, ti yarns kuva ti strands, na ti strands kuya eka ntambhu yohetelela, ngopfu ngopfu eka ku akiwa loku vekiweke kumbe loku soholotiweke kumbe ku akiwa loku lukiweke.  Ku tirhisiwa ka tintambhu ku sungule eminkarhini ya le mahlweni ka matimu, laha swikombiso swo sungula swi endliweke hi mirhi ya madiriva ni tifibre ta swimilana eEgipta wa khale, China ni le Amerika Dzonga, naswona ku endla tintambhu swi ve bindzu lerikulu hi Nguva ya Seyila leswaku ku endliwa swikepe leswi nga ni swilo swo tala.  Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa ntambhu leyi vekiweke, ntambhu leyi lukiweke, ntambhu ya kernmantle leyi tirhisiwaka eku khandziyeni ni ku ponisa ni ntambhu ya ntambhu leyi tirhisiwaka eka tikreyini, switepisi ni mabuloho lama hayekiweke.  Ntambhu yitlhela yi humelela swinene eka ndhavuko, mintlangu, na xivulavulelo, tani hi le ka ku koka nyimpi, ku tlula ntambhu, "ntambhu" eka theminoloji ya ku khandziya tintshava na ku famba hi xikepe, na swiga swo fana na "eku heleni ka ntambhu ya munhu" na "ku dyondza tintambhu." a3ex1nu5lc1c0l32ubgvom4qui671nu 43163 43162 2026-10-01T14:27:42Z Ms Leiigh 12471 I added the links. 43163 wikitext text/x-wiki Ntambhu '''Ntambhu''' i ntlawa wa tintambhu, ti plies, ti fibre, kumbe tintambhu leti soholotiweke kumbe ku lukiwa swin’we ku va xivumbeko lexikulu no tiya, lexi tirhisiwaka ku koka, ku tlakusa, ku boha, ku khandziya, na ku rhwala ndzhwalo.  Tintambhu hi ntolovelo ti endliwa kusuka eka ti fibre ta ntumbuluko tofana na manila hemp, hemp, linen, cotton, coir, jute, straw, na sisal, kumbe kusuka eka switirhisiwa swo endliwa swofana na polypropylene, nylon, polyester, polyethylene, na Dyneema, xikan’we na nsimbi hi xivumbeko xa ntambhu ya waya, laha switirhisiwa leswi hlawuriweke kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ku olova, ku lwisana na ku rhurhumela na  tikhemikhali, na ku tirhisiwa loku kunguhatiweke.  Ti tiveka hi matimba yale henhla ya tensile xikan’we naku olova, tintambhu ti endliwa hiku soholota ti fibre kuva ti yarns, ti yarns kuva ti strands, na ti strands kuya eka ntambhu yohetelela, ngopfu ngopfu eka ku akiwa loku vekiweke kumbe loku soholotiweke kumbe ku akiwa loku lukiweke.  Ku tirhisiwa ka tintambhu ku sungule eminkarhini ya le mahlweni ka matimu, laha swikombiso swo sungula swi endliweke hi mirhi ya madiriva ni tifibre ta swimilana e[[Egypt|Egipta]] wa khale, China ni le [[Amerikha|Amerika]] Dzonga, naswona ku endla tintambhu swi ve bindzu lerikulu hi Nguva ya Seyila leswaku ku endliwa swikepe leswi nga ni swilo swo tala.  Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa ntambhu leyi vekiweke, ntambhu leyi lukiweke, ntambhu ya kernmantle leyi tirhisiwaka eku khandziyeni ni ku ponisa ni ntambhu ya ntambhu leyi tirhisiwaka eka tikreyini, switepisi ni mabuloho lama hayekiweke.  Ntambhu yitlhela yi humelela swinene eka ndhavuko, mintlangu, na xivulavulelo, tani hi le ka ku koka nyimpi, ku tlula ntambhu, "ntambhu" eka theminoloji ya ku khandziya tintshava na ku famba hi xikepe, na swiga swo fana na "eku heleni ka ntambhu ya munhu" na "ku dyondza tintambhu." jehgq7p0ddsvt62vw67lh3fohxj4tdk 43164 43163 2026-10-01T14:32:28Z Ms Leiigh 12471 I added the reference list. 43164 wikitext text/x-wiki Ntambhu '''Ntambhu''' i ntlawa wa tintambhu, ti plies, ti fibre, kumbe tintambhu leti soholotiweke kumbe ku lukiwa swin’we ku va xivumbeko lexikulu no tiya, lexi tirhisiwaka ku koka, ku tlakusa, ku boha, ku khandziya, na ku rhwala ndzhwalo.  Tintambhu hi ntolovelo ti endliwa kusuka eka ti fibre ta ntumbuluko tofana na manila hemp, hemp, linen, cotton, coir, jute, straw, na sisal, kumbe kusuka eka switirhisiwa swo endliwa swofana na polypropylene, nylon, polyester, polyethylene, na Dyneema, xikan’we na nsimbi hi xivumbeko xa ntambhu ya waya, laha switirhisiwa leswi hlawuriweke kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ku olova, ku lwisana na ku rhurhumela na  tikhemikhali, na ku tirhisiwa loku kunguhatiweke.<ref>{{Cite web|title=define a rope|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=define+a+rope&cvid=681b214cbcb1424a9bc5a46a866df69a&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMTYyNmowajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref>  Ti tiveka hi matimba yale henhla ya tensile xikan’we naku olova, tintambhu ti endliwa hiku soholota ti fibre kuva ti yarns, ti yarns kuva ti strands, na ti strands kuya eka ntambhu yohetelela, ngopfu ngopfu eka ku akiwa loku vekiweke kumbe loku soholotiweke kumbe ku akiwa loku lukiweke.  Ku tirhisiwa ka tintambhu ku sungule eminkarhini ya le mahlweni ka matimu, laha swikombiso swo sungula swi endliweke hi mirhi ya madiriva ni tifibre ta swimilana e[[Egypt|Egipta]] wa khale, China ni le [[Amerikha|Amerika]] Dzonga, naswona ku endla tintambhu swi ve bindzu lerikulu hi Nguva ya Seyila leswaku ku endliwa swikepe leswi nga ni swilo swo tala.  Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa ntambhu leyi vekiweke, ntambhu leyi lukiweke, ntambhu ya kernmantle leyi tirhisiwaka eku khandziyeni ni ku ponisa ni ntambhu ya ntambhu leyi tirhisiwaka eka tikreyini, switepisi ni mabuloho lama hayekiweke.  Ntambhu yitlhela yi humelela swinene eka ndhavuko, mintlangu, na xivulavulelo, tani hi le ka ku koka nyimpi, ku tlula ntambhu, "ntambhu" eka theminoloji ya ku khandziya tintshava na ku famba hi xikepe, na swiga swo fana na "eku heleni ka ntambhu ya munhu" na "ku dyondza tintambhu." == Tibuku leti tirhisiweke.<ref>{{Cite web|title=types of ropes|url=https://www.bing.com/search?q=types+of+ropes&cvid=78b95f90723b47cd8754ab5c580b9b09&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQg5OTA1ajBqN6gCALACAA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> == <references /> dvfila4fvalyqsactg5jwjhw2t6ru6j 43165 43164 2026-10-01T14:34:58Z Ms Leiigh 12471 added image 43165 wikitext text/x-wiki [[File:Colorful ropes heap on Reykjavik port 3.jpg|thumb|Xifaniso xa ntambhu.]] Ntambhu '''Ntambhu''' i ntlawa wa tintambhu, ti plies, ti fibre, kumbe tintambhu leti soholotiweke kumbe ku lukiwa swin’we ku va xivumbeko lexikulu no tiya, lexi tirhisiwaka ku koka, ku tlakusa, ku boha, ku khandziya, na ku rhwala ndzhwalo.  Tintambhu hi ntolovelo ti endliwa kusuka eka ti fibre ta ntumbuluko tofana na manila hemp, hemp, linen, cotton, coir, jute, straw, na sisal, kumbe kusuka eka switirhisiwa swo endliwa swofana na polypropylene, nylon, polyester, polyethylene, na Dyneema, xikan’we na nsimbi hi xivumbeko xa ntambhu ya waya, laha switirhisiwa leswi hlawuriweke kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ku olova, ku lwisana na ku rhurhumela na  tikhemikhali, na ku tirhisiwa loku kunguhatiweke.<ref>{{Cite web|title=define a rope|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=define+a+rope&cvid=681b214cbcb1424a9bc5a46a866df69a&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMTYyNmowajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref>  Ti tiveka hi matimba yale henhla ya tensile xikan’we naku olova, tintambhu ti endliwa hiku soholota ti fibre kuva ti yarns, ti yarns kuva ti strands, na ti strands kuya eka ntambhu yohetelela, ngopfu ngopfu eka ku akiwa loku vekiweke kumbe loku soholotiweke kumbe ku akiwa loku lukiweke.  Ku tirhisiwa ka tintambhu ku sungule eminkarhini ya le mahlweni ka matimu, laha swikombiso swo sungula swi endliweke hi mirhi ya madiriva ni tifibre ta swimilana e[[Egypt|Egipta]] wa khale, China ni le [[Amerikha|Amerika]] Dzonga, naswona ku endla tintambhu swi ve bindzu lerikulu hi Nguva ya Seyila leswaku ku endliwa swikepe leswi nga ni swilo swo tala.  Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa ntambhu leyi vekiweke, ntambhu leyi lukiweke, ntambhu ya kernmantle leyi tirhisiwaka eku khandziyeni ni ku ponisa ni ntambhu ya ntambhu leyi tirhisiwaka eka tikreyini, switepisi ni mabuloho lama hayekiweke.  Ntambhu yitlhela yi humelela swinene eka ndhavuko, mintlangu, na xivulavulelo, tani hi le ka ku koka nyimpi, ku tlula ntambhu, "ntambhu" eka theminoloji ya ku khandziya tintshava na ku famba hi xikepe, na swiga swo fana na "eku heleni ka ntambhu ya munhu" na "ku dyondza tintambhu." == Tibuku leti tirhisiweke.<ref>{{Cite web|title=types of ropes|url=https://www.bing.com/search?q=types+of+ropes&cvid=78b95f90723b47cd8754ab5c580b9b09&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQg5OTA1ajBqN6gCALACAA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> == <references /> [[Category:Cordage]] de1ubghuz30mnk12fiwp0dvtbno4x3h Ntambhu 0 8410 43166 2026-10-01T14:37:11Z Ms Leiigh 12471 wtitten article about a rope 43166 wikitext text/x-wiki [[File:Colorful ropes heap on Reykjavik port 3.jpg|thumb|Xifaniso xa ntambhu.]] Ntambhu '''Ntambhu''' i ntlawa wa tintambhu, ti plies, ti fibre, kumbe tintambhu leti soholotiweke kumbe ku lukiwa swin’we ku va xivumbeko lexikulu no tiya, lexi tirhisiwaka ku koka, ku tlakusa, ku boha, ku khandziya, na ku rhwala ndzhwalo.  Tintambhu hi ntolovelo ti endliwa kusuka eka ti fibre ta ntumbuluko tofana na manila hemp, hemp, linen, cotton, coir, jute, straw, na sisal, kumbe kusuka eka switirhisiwa swo endliwa swofana na polypropylene, nylon, polyester, polyethylene, na Dyneema, xikan’we na nsimbi hi xivumbeko xa ntambhu ya waya, laha switirhisiwa leswi hlawuriweke kuya hi matimba lawa ya lavekaka, ku olova, ku lwisana na ku rhurhumela na  tikhemikhali, na ku tirhisiwa loku kunguhatiweke.<ref>{{Cite web|title=define a rope|url=https://www.bing.com/search?pglt=41&q=define+a+rope&cvid=681b214cbcb1424a9bc5a46a866df69a&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQkxMTYyNmowajeoAgCwAgA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref>  Ti tiveka hi matimba yale henhla ya tensile xikan’we naku olova, tintambhu ti endliwa hiku soholota ti fibre kuva ti yarns, ti yarns kuva ti strands, na ti strands kuya eka ntambhu yohetelela, ngopfu ngopfu eka ku akiwa loku vekiweke kumbe loku soholotiweke kumbe ku akiwa loku lukiweke.  Ku tirhisiwa ka tintambhu ku sungule eminkarhini ya le mahlweni ka matimu, laha swikombiso swo sungula swi endliweke hi mirhi ya madiriva ni tifibre ta swimilana e[[Egypt|Egipta]] wa khale, China ni le [[Amerikha|Amerika]] Dzonga, naswona ku endla tintambhu swi ve bindzu lerikulu hi Nguva ya Seyila leswaku ku endliwa swikepe leswi nga ni swilo swo tala.  Tinxaka leti tolovelekeke ti katsa ntambhu leyi vekiweke, ntambhu leyi lukiweke, ntambhu ya kernmantle leyi tirhisiwaka eku khandziyeni ni ku ponisa ni ntambhu ya ntambhu leyi tirhisiwaka eka tikreyini, switepisi ni mabuloho lama hayekiweke.  Ntambhu yitlhela yi humelela swinene eka ndhavuko, mintlangu, na xivulavulelo, tani hi le ka ku koka nyimpi, ku tlula ntambhu, "ntambhu" eka theminoloji ya ku khandziya tintshava na ku famba hi xikepe, na swiga swo fana na "eku heleni ka ntambhu ya munhu" na "ku dyondza tintambhu." == Tibuku leti tirhisiweke.<ref>{{Cite web|title=types of ropes|url=https://www.bing.com/search?q=types+of+ropes&cvid=78b95f90723b47cd8754ab5c580b9b09&gs_lcrp=EgRlZGdlKgYIABBFGDkyBggAEEUYOTIGCAEQABhAMgYIAhAAGEAyBggDEAAYQDIGCAQQABhAMgYIBRAAGEAyBggGEAAYQDIGCAcQABhAMgYICBAAGEAyBggJEAAYQDIICAoQ6QcY_FXSAQg5OTA1ajBqN6gCALACAA&FORM=ANNAB1&PC=U531|website=Bing|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> == <references /> [[Category:Cordage]] de1ubghuz30mnk12fiwp0dvtbno4x3h Adolf Hitler u vula leswaku 0 8411 43168 2026-10-01T18:07:29Z Nayitisam 12493 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377743606|Adolf Hitler]]" 43168 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler ('''20 Hukuri 1889. Ndzhati – 30 April 1945) ari n’watipolitiki wale Jarimani la velekiweke eAustria loyi ari mufumi wa tihanyi wa Jarimani hi nkarhi wa Manazi ku sukela hi 1933 ku fikela loko a teka vutomi bya yena hi 1945. U tlakuke a fuma tanihi murhangeri wa Vandla ra Manazi, ava mukhanselara wa Jarimani hi 1933 ivi a teka xitulu xa {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} hi 1934. Ku hlasela ka Jarimani Poland hi 1 September 1939 ehansi ka vurhangeri bya yena ku funghe ku sungula ka Nyimpi ya Vumbirhi ya Misava . Eka nyimpi hinkwayo leyi landzeleke, Hitler a katseka swinene eku kongomiseni ka matirhelo ya masocha yale Jarimani naswona ari wa nkoka eku endleni kaku dlayeteriwa ka rixaka ka Vayuda va kwalomu ka tsevu wa timiliyoni eka ku dlayeteriwa ka Vayuda hi Manazi swin’we ni kufa ka timiliyoni ta vahlaseriwa van’wana . Hitler u velekiwe Braunau am Inn eAustria-Hungary kutani a rhurhela eJarimani hi 1913. U khavisiwile hi nkarhi wa ntirho wa yena eka Vuthu ra Jarimani eka Nyimpi yo Sungula ya Misava, amukela Xihambano xa Nsimbi. Hi 1919, u joyine Vandla ra Vatirhi vale Jarimani (DAP), leri a ri rhangela Vandla ra Manazi, naswona hi 1921, u hlawuriwe kuva murhangeri wa Vandla ra Manazi. Hi 1923, u ringete ku teka matimba ya hulumendhe hiku hlula mfumo loku tsandzekeke eMunich naswona u gweviwe ku tshama ekhotsweni malembe ya ntlhanu, a tirha ku tlulanyana lembe. Loko a hari kwalaho, u lerise vholumo yo sungula ya buku ya yena ya vutomi bya yena na manifesto ya tipolitiki [''Mein Kampf]''. Endzhaku ka loko a ntshunxiwile ka hari ni nkarhi hi 1924, u kume nseketelo wa vanhu hiku hlasela Ntwanano wa Versailles swin’we niku khutaza vu-Jarimani hinkwabyo, ku lwisana ni Vayuda niku lwisana ni vukhomunisi hiku vulavula hi ndlela yo hlamarisa ni mavunwa ya Manazi . A tshamela ku sola vukhomunisi tanihi xiphemu xa xikungu xa matiko hinkwawo xa Vayuda. Endzhaku ka nhlawulo wa Reichstag hi November 1932, Vandla ra Manazi ri khome switulu swo tala {{Lang|de|[[Reichstag (Weimar Republic)|Reichstag]]}} , kambe ku nga ri vunyingi. Endzhaku ka sweswo, khale ka mukhaselara Franz von Papen ni van’watipolitiki van’wana lava hlayisaka ndhavuko va khorwise {{Lang|de|[[President of Germany (1919–1945)|Reichspräsident]]}} ( puresidente ) Paul von Hindenburg ku hlawula Hitler tani hi chancellor hiti 30 Ndzhati 1933. Endzhakunyana ka sweswo, hi March 23, {{Lang|de|Reichstag}} yi pasise Nawu wa Enabling Act wa 1933, lowu eku heteleleni wu sunguleke ku hundzuka ka Riphabliki ra Weimar riva Jarimani ra Manazi. Loko Hindenburg a lova hiti 2 ta August 1934, Hitler u n’wi sivile tani hi nhloko ya tiko naswona endzhaku ka sweswo Jarimani ri hundzuke mfumo wa vulawuri bya tihanyi. Ekaya, Hitler u sungule ku tirhisa milawu yo tala ya xihlawuhlawu, leyi tekeke Vayuda vale Jarimani etlhelo niku va xitlhavelo. Malembe ya yena yo sungula ya tsevu yaku fuma ma endle leswaku ikhonomi yi pfuka hiku hatlisa eka Ntshikelelo Lowukulu wa Ikhonomi, ku abrogation ka swipimelo leswi vekiweke eJarimani endzhaku ka Nyimpi yo Sungula ya Misava, niku tekiwa ka tindhawu leti ati tshama timiliyoni ta Majarimani ya rixaka ra Majarimani, leswi n’wi endleke a duma swinene. 5mdiqe9du4sjteir1dyktmtc0in3f00 Xihlala xa Robben 0 8412 43169 2026-10-01T18:20:42Z Nayitisam 12493 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376600849|Robben Island]]" 43169 wikitext text/x-wiki '''Xihlala xa Robben''' ( Afrikaans ) i xihlala leri nga eTable Bay, leri nga leha tikhilomitara ta 6,9 (4.3&nbsp;mi) vupela dyambu bya ribuwa ra Bloubergstrand, en’walungwini wa Cape Town, Afrika Dzonga. Yi teke vito ra rona ku suka eka rito ra khale ra Xidachi leri vulaka ti seals ( ''robben'' ), hikokwalaho ka vito ra Dutch/Afrikaans ''Robbeneiland'', leri hundzuluxeriwaka kuva ''Seal(s) Island'' . Xihlala xa Robben xina xivumbeko xa oval, xi lehe {{Convert|3.3|km|mi}} en’walungwini–dzongeni, naswona{{Convert|1.9|km|mi}} ku anama, na ndhawu ya{{Convert|5.08|km2|sqmi}} . <ref>{{Cite web|title=Avian Demography Unit: Robben Island|url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}</ref> Yi rhetela naswona yile henhla ka vuandlalo bya lwandle hi timitara ti nga ri tingani ntsena, hikwalaho ka xiendlakalo xa khale xaku khuluka ka mati. Yi tiyisiwile naswona yi tirhisiwa tanihi khotso ku sukela eku heleni ka lembe xidzana ra vukhume-nkombo ku fikela hi 1996, endzhaku kaku hela ka xihlawuhlawu . Eku heleni ka lembe-xidzana ravu-20, ari tirhisiwa ku pfalela vabohiwa va tipolitiki lava ava kaneta mfumo wa xihlawuhlawu endzhaku ka nyimpi. Mulwela tipolotiki na gqweta [[Nelson Mandela]] u pfaleriwile exihlaleni lexi kuringana 18 wa malembe ya 27 lawa anga pfaleriwa ekhotsweni loko kungase wa ka xihlawuhlawu xikan’we naku sunguriwa ka xidemokirasi lexi heleleke, xa tinxaka to hambana hambana eAfrika Dzonga. Endzhaku u nyikiwile Sagwadi ra Nobel Peace Prize kutani a hlawuriwa hi 1994 tani hi President wa Afrika Dzonga, ava president wosungula wa tiko ra vantima. U tirhile nkarhi wun’we ku sukela hi 1994 kuya eka 1999. sozdzve1p0q8246fwihkp6ti1q2mbv7