Wikipedia ttwiki https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Медиа Махсус Бәхәс Кулланучы Кулланучы бәхәсе Википедия Википедия бәхәсе Файл Файл бәхәсе МедиаВики МедиаВики бәхәсе Калып Калып бәхәсе Ярдәм Ярдәм бәхәсе Төркем Төркем бәхәсе Портал Портал бәхәсе TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Википедия:Сайланган мәкаләгә кандидатлар 4 12716 5936415 5513320 2026-06-04T17:37:22Z Il Nur 6874 /* 2025 */ 5936415 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{TwinCYR|WP:Saylanğan mäqälägä namzätlär}} Бу [[баш бит]]тәге «сайланган мәкалә» бүлегендә урнаштырыр өчен рәсем сайлау үзәге. Монда сез ошаткан мәкаләләргә сылтамалар куя аласыз һәм кандидат мәкаләләргә тавышыгызны бирә аласыз. * [[Википедия:Сайланган мәкаләләр/Критерийлар|Критерийлар]] * [[Википедия:Сайланган мәкаләгә кандидатлар/Архив|Сайлау архивы]] {{TOC right}} {{Баш бит/Сайланган мәкаләләр}} == Кандидатлар == Яңа мәкалә сайлангач югарыдагы әле булмаган кызыл белән язылган биткә өстәгез. Аннан соң [[Модуль:Сайланган мәкалә|Сайланган мәкалә модуленә]] дә исемен өстәп куярга онытмагыз. * әлегә сайланмаган яки исемлек булмаган башка [[Махсус:Озын битләр|озын мәкаләләр]] арасында [[Википедия:Сайланган мәкаләләр/Критерийлар|критерийларга]] туры килүчеләр --[[Кулланучы:Frhdkazan|frhdkazan]] ([[Кулланучы бәхәсе:Frhdkazan|бәхәс]]) 4 май 2020, 14:25 (UTC) == 2026 == [[Төркем:Википедия:Агымдагы тавыш бирүләр]] [[Төркем:Википедия:Сайланган эчтәлек|Мәкалә]] [[Төркем:Википедия:Эчтәлек сыйфатына бәя бирү]] 3d3aiymmh7hp6n6beveuuqni3ovf062 Википедия:Кызыклы фактка кандидатлар 4 12718 5936423 5512807 2026-06-04T17:43:18Z Il Nur 6874 /* Яңа чыгарылыш әзерләү */ 5936423 wikitext text/x-wiki Яңа чыгарылышны әзерләгәч түбәндәге әле булмаган кызыл белән язылган биткә өстәгез. Аннан соң [[Модуль:Кызыклы факт|Кызыклы факт модуленә]] дә исемен өстәп куярга онытмагыз. {{Баш бит/Кызыклы фактлар}} == Яңа чыгарылыш әзерләү == <noinclude>{{TwinCYR|Калып:Beläseñme}}[[Төркем:Википедия:Кызыклы фактлар]]</noinclude> j0mmd0e4jlqkxxnpky4bwgstf0hemeb «Шәһри Казан» газетасы 0 12748 5936320 4426899 2026-06-04T12:04:07Z ~2026-20951-15 60255 /* Баш мөхәррирләр */ 5936320 wikitext text/x-wiki {{Газета | исем = «Шәһри Казан» | оригиналь исем = | рәсем = [[Räsem:ShahriKazan.jpg|230px]] | имза = | төр = | формат = иҗтимагый-сәяси һәм мәдәни | нигезләнде = 1990 | публикацияләр туктату = | бәя = | гамәлгә куючы = «[[Татмедиа]]» ААҖ | нәшер итүче = | мөхәрир = | баш мөхәрир =[[Радик Сабиров]] | штат = | сәяси = | тел = [[татар теле|татар]] | тираж = 6 000 (2009)<br/>5 000 ↘ (2020, июль)<ref>[https://www.azatliq.org/a/30712216.html Татарстан: пандемия тиражларга тискәре йогынты ясамаган.] [[Азатлык радиосы]], 9.07.2020</ref><br/>4228 (атналык: 12480) (2024, гыйнвар) | төп офис = Декабристлар урамы, 2нче йорт | ISSN = | веб-сайт = http://shahrikazan.com/ }} {{Портал|Татар матбугаты}} '''Шәһри Казан''' – Татарстан башкаласының көндәлек иҗтимагый-сәяси һәм мәдәни газетасы. Газета татар телендә нәшер ителә. Беренче саны [[1990 ел]]ның [[17 август]]ында дөнья күрде. Атнага ике тапкыр ― [[чәршәмбе]] һәм [[җомга]] көннәрендә чыга. Чәршәмбе санының тиражы – 4 228 данә (17.01.2024, № 3 (6784)), гомуми атналык тираж ― 12 480. == Баш мөхәррирләр== Беренче мөхәррире [[Хәлим Гайнуллин]] була. Ул «Шәһри Казан»га «Татарстан яшьләре»ндә баш мөхәррир вазифасында тәҗрибә туплап килә. [[1996 ел]]ның апрель аенда «Шәһри Казан»ның редакторы итеп [[Илдус Илдарханов]] билгеләнә. Ул бу газетада {{коммент|мөхбир|корреспондент}}, бүлек мөхәррире буларак эшләп, баш мөхәррир дәрәҗәсенә ирешә һәм бу вазифада 2003 елга кадәр хезмәт итә. [[2003 ел]]да редакциягә баш мөхәррир итеп Мирсил Әһлетдинов билгеләнә. Ул редакциягә килгәнче [[ТНВ]] каналының мәдәният-сәнгать бүлегендә мөхәррир вазифасын башкара. [[2007 ел]]ның апрель аеннан бүгенге көнгә кадәр «Шәһри Казан» газетасының баш мөхәррире – Мансур Мортазин. Ул моңа кадәр «[[Татарстан яшьләре]]», «[[Ватаным Татарстан]]» газеталары, [[Аргамак (журнал)|«Аргамак»]] журналы, [[Татарстан радиосы|«Татарстан» радиосы]]нда төрле вазифаларда хезмәт иткән. 2014 елдан гәзитне бишенче баш мөхәррир — танылган журналист [[Гөлнара Сабирова]] җитәкли (''[[2018 ел]]ның [[гыйнвар]]ыннан [[Сөембикә (журнал)|«Сөембикә» журналының]] баш мөхәррире вазифасын да алып бара башлады'')<ref>[http://www.tatar-inform.ru/news/2017/12/18/588983/ Главного редактора журнала «Сююмбике» Гульнару Сабирову представили коллективу издания. Информационное агентство «Татар-информ», 18.12.2017]</ref>. 2019 елда газетаның баш мөхәрире – [[Радик Сабиров|Радик Рәшит улы Сабиров]]. == Галерея == <gallery>«ПАР КҮГӘРЧЕННӘР КЕБЕК» Майя Мохтарова.jpg|1999 елда чыккан сан</gallery> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} ==Сылтамалар== * [http://shahrikazan.com/ Шәһри Казан газетасының рәсми сайты] {{DEFAULTSORT:Шәһри Казан}} [[Төркем:Татарча гәҗитләр]] [[Төркем:Татарстан гәҗитләре]] [[Төркем:Казан гәҗитләре]] [[Төркем:Шәһәр газеталары]] 9su2hnb5t320pgfnvgsbx7jzby1364t 5936322 5936320 2026-06-04T12:53:20Z ~2026-20951-15 60255 /* Баш мөхәррирләр */ 5936322 wikitext text/x-wiki {{Газета | исем = «Шәһри Казан» | оригиналь исем = | рәсем = [[Räsem:ShahriKazan.jpg|230px]] | имза = | төр = | формат = иҗтимагый-сәяси һәм мәдәни | нигезләнде = 1990 | публикацияләр туктату = | бәя = | гамәлгә куючы = «[[Татмедиа]]» ААҖ | нәшер итүче = | мөхәрир = | баш мөхәрир =[[Радик Сабиров]] | штат = | сәяси = | тел = [[татар теле|татар]] | тираж = 6 000 (2009)<br/>5 000 ↘ (2020, июль)<ref>[https://www.azatliq.org/a/30712216.html Татарстан: пандемия тиражларга тискәре йогынты ясамаган.] [[Азатлык радиосы]], 9.07.2020</ref><br/>4228 (атналык: 12480) (2024, гыйнвар) | төп офис = Декабристлар урамы, 2нче йорт | ISSN = | веб-сайт = http://shahrikazan.com/ }} {{Портал|Татар матбугаты}} '''Шәһри Казан''' – Татарстан башкаласының көндәлек иҗтимагый-сәяси һәм мәдәни газетасы. Газета татар телендә нәшер ителә. Беренче саны [[1990 ел]]ның [[17 август]]ында дөнья күрде. Атнага ике тапкыр ― [[чәршәмбе]] һәм [[җомга]] көннәрендә чыга. Чәршәмбе санының тиражы – 4 228 данә (17.01.2024, № 3 (6784)), гомуми атналык тираж ― 12 480. == Баш мөхәррирләр== Беренче мөхәррире [[Хәлим Гайнуллин]] була. Ул «Шәһри Казан»га «[[Татарстан яшьләре]]»ндә баш мөхәррир вазифасында тәҗрибә туплап килә. [[1996 ел]]ның апрель аенда «Шәһри Казан»ның редакторы итеп [[Илдус Илдарханов]] билгеләнә. Ул бу газетада {{коммент|мөхбир|корреспондент}}, бүлек мөхәррире буларак эшләп, баш мөхәррир дәрәҗәсенә ирешә һәм бу вазифада 2003 елга кадәр хезмәт итә. [[2003 ел]]да редакциягә баш мөхәррир итеп Мирсил Әһлетдинов билгеләнә. Ул редакциягә килгәнче [[ТНВ]] каналының мәдәният-сәнгать бүлегендә мөхәррир вазифасын башкара. [[2007 ел]]ның апрель аеннан «Шәһри Казан» газетасының баш мөхәррире – [[Мансур Мортазин]]. Ул моңа кадәр «[[Татарстан яшьләре]]», «[[Ватаным Татарстан]]» газеталары, [[Аргамак (журнал)|«Аргамак»]] журналы, [[Татарстан радиосы|«Татарстан» радиосы]]нда төрле вазифаларда хезмәт иткән. 2014 елдан гәзитне бишенче баш мөхәррир — танылган журналист [[Гөлнара Сабирова]] җитәкли (''[[2018 ел]]ның [[гыйнвар]]ыннан [[Сөембикә (журнал)|«Сөембикә» журналының]] баш мөхәррире вазифасын да алып бара башлады'')<ref>[http://www.tatar-inform.ru/news/2017/12/18/588983/ Главного редактора журнала «Сююмбике» Гульнару Сабирову представили коллективу издания. Информационное агентство «Татар-информ», 18.12.2017]</ref>. 2019 елдан газетаның баш мөхәрире – [[Радик Сабиров|Радик Рәшит улы Сабиров]]. == Галерея == <gallery>«ПАР КҮГӘРЧЕННӘР КЕБЕК» Майя Мохтарова.jpg|1999 елда чыккан сан</gallery> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} ==Сылтамалар== * [http://shahrikazan.com/ Шәһри Казан газетасының рәсми сайты] {{DEFAULTSORT:Шәһри Казан}} [[Төркем:Татарча гәҗитләр]] [[Төркем:Татарстан гәҗитләре]] [[Төркем:Казан гәҗитләре]] [[Төркем:Шәһәр газеталары]] 2lesuvyqbi0ngx9400vtawgljwp4oz1 Кытай 0 13518 5936554 5853692 2026-06-05T09:43:15Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936554 wikitext text/x-wiki {{ДәүләтВМ |Татарча исем = Чин Халык Җөмһүрияте |Чын исем = трад. {{lang-zh|中華人民共和國}}({{lang-zh|中國}}), гад. {{lang-zh|中华人民共和国}}({{lang-zh|中国}}), пиньинь ''Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó''(Zhōngguó) |Дәүләт исеме = Кытай, Чин |Герб = National_Emblem_of_the_People's_Republic_of_China.svg |p1= Китайская Советская Республика <!-- |Вместо герба = --> <!-- |Девиз = --> |гимн исеме=Иреклеләр маршы |Аудио = March of the Volunteers instrumental.ogg |Идарә итү формасы=[[Бер фирка дәүләте|Бер фиркале]] [[Коммунизм|коммунистик]] дәүләт |Харитада= CHN orthographic.svg |lat_dir = N|lat_deg = 32|lat_min = 48|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 103|lon_min = 5|lon_sec = 0 |region = CN |CoordScale = |Тел = [[Кытай теле|кытай]] |Нигезләнгән = [[1 октябрь]] [[1949]] <!-- |Независимость от = --> |Башкала = [[Ханбалык]] |Эре шәһәрләр = [[Чунцин]], [[Тяньцзинь]], [[Шаңхай]], [[Пекин]], [[Гуанчжоу]] |Җитәкчеләр вазифалары=КХҖ Рәисе,<br />ККП ҮК сәркатибе<br />КХҖ Рәисе урынбасары<br />Дәүләт Советы премьеры |Җитәкчеләр= [[Си Цзиньпин]]<ref>{{Citation |title=Си Цзиньпин занял высший государственный пост в Китае, возглавив "пятое поколение" руководителей |url=http://www.itar-tass.com/c512/675427.html |access-date=2014-03-04 |archive-date=2013-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020032642/http://www.itar-tass.com/c512/675427.html |dead-url=yes }}</ref><br />[[Ли Юаньчао]]<ref>[http://www.itar-tass.com/c188/675488.html В Китае завершился процесс передачи власти новому "пятому поколению" руководителей страны]</ref><br />[[Ли Цян]]<ref>[http://russian.people.com.cn/n3/2023/0311/c31521-10220469.html]</ref> |Мәйдан буенча урын = 3 |Мәйдан = 9 596 960<span style="position:relative; left:38px;"><ref>[[Тайвань]]ны, [[Һонконг]]ны һәм [[Макао]]ны исәпләмичә.<br />Атлас мира, обзорно-географический, ИПУ РАН, ООО «УНИИНТЕХ», Москва, 2004.<br />Атлас мира, ПКО «Картография» федеральной службы геодезии и картографии России, Москва, 2005.</ref></span> |Су проценты = 3,8 |Халык саны буенча урын = 2 |Халык саны = {{үсү}}1 349 585 838<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013-05-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GUHbJYCI?url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|archivedate=2013-05-09}}</ref> |Җанисәп елы = 2013 |Халык тыгызлыгы=139,6 |ТЭП = 7,318 трлн.<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD|title=GDP|publisher=[[World Bank]]|accessdate=October 9,2012|archiveurl=https://www.webcitation.org/6ESNTbD18?url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD|archivedate=2013-02-15}}</ref> <br /> |ТЭП (САМП) = 12,383 трлн.<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=67&pr.y=4&sy=2010&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=924&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CNID_NGDP%2CLP&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database: China|publisher=[[International Monetary Fund]]|date=October 2012|accessdate=2 January 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6ERWnDk6j?url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=67|archivedate=2013-02-15}}</ref> |Кеше башына ТЭП=6,569<ref name=autogenerated2>Data refer to the year 2013. [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/02/weodata/weorept.aspx?sy=2000&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&pr1.x=37&pr1.y=8&c=924%2C964%2C922%2C456%2C134%2C528%2C926%2C111&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPPPSH%2CLP&grp=0&a= IMF database], [[IMF]].</ref> |Кеше башына ТЭП (САМП)=9 828<ref name=imf2 /> |Акча берәмлеге=[[юань|юань (жэньминьби)]] (CNY, код — 156)&nbsp;<ref>Шулай ук [[һонконг доллары]] ([[Һонконг]]та) һәм Макао патакасы ([[Макао]]да).</ref> |ТЭП исәпләү елы = 2013 |КПҮИ = {{үсү}} 0,699<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf|lang=en|title=Human Development Report 2013|year=2013|publisher=United Nations Development Programme|archiveurl=https://www.webcitation.org/6IqDzz4je?url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf|archivedate=2013-08-13|accessdate=2014-03-04}}</ref> |КПҮИ исәпләү елы = 2013 |КПҮИ буенча урын = 101 |КПҮИ дәрәҗәсе = <span style="color:#fc0;">'''урта'''</span> |Домен=[[.cn]], [[.中国]], [[.中國]], [[.公司]], [[.网络]] |Телефон коды=86 |Сәгать поясы=+8 |Искәрмәләр= }} '''Кытай Халык Җөмһүрияте''' яки '''Чин Халык Җөмһүрияте''' ([[кытайча|кыт.]] 中華人民共和國, [[гадиләштерелгән кытайча|гади. кыт.]] 中华人民共和国, [[пиньинь]] Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó), кыскача '''КХҖ''' яки '''Кытай''' – [[халык саны]] буенча [[дөнья]]да икенче [[урын]]да торучы [[Көнчыгыш Азия]]дә урнашкан [[дәүләт]]. [[Россия]] һәм [[Канада]]дан соң [[территория]] буенча өченче урында. [[1949]]нчы елда Чин Халык Җөмһүриятен [[игълан]] иткәннән соң дәүләт белән [[Кытай Коммунистик Партия|Чин Коммунистик Фиркасе]] [[идарә]] итә. Кытай 14 [[ил]] белән чиктәш: [[Әфганстан]], [[Бутан]], [[Мьянма|Мьянма (Бирма)]], [[Һиндстан]], [[Казакстан]], [[Кыргызстан]], [[Лаос]], [[Монголия]], [[Непал]], [[Пакистан]] ([[бәхәс]]ле [[Кәшмир]] [[регион]]ында), [[КХДҖ]], [[Россия]], [[Таҗикстан]] һәм [[Вьетнам]]. Чин Конституциясе буенча [[Тайвань]] һәм аңа орынып торучы [[утрау]]лар КХҖ составына керә. [[Чынлык]]та бу территорияләр белән [[өлеш]]чә танылган [[Кытай Җөмһүрияте|Чин Җөмһүрияте]] идарә итә. == Җәгърафи мәгълүмат == Кытайның табигате гаҗәпләнерлек төрле. Аның төньяк-көнчыгышы — дала һәм калкулыклар, монда салкын кыш һәм корылыклы эссе җәй. Көнбатышка таба Бөек Кытай тигезлеге сузыла. Ул — халык иң күп яшәгән төбәк. Анда игенчелек нык үсешкән. Күп гасырлар элек булганча, иксез-чиксез далаларны иңләп көтү-көтү сарыклар, елкы өерләре, дөяләр йөри. Кытайның урта өлешендә бөек Янцзы елгасы хакимлек итә. Аннан көньякка табан йөзләрчә чакрым җирләрне дөге басулары били. Субтропик көньяк-көнчыгышта тау битләүләре ясалма сикәлтәләргә бүлгәләнгән һәм аларда [[чәй]] плантацияләре урнашкан. “Кытай камелиясе” дип аталган чәй хәзер бөтен дөньяда билгеле, ә илнең көньягында чәйне ике мең елдан күбрәк вакыт эчәләр. һәм, ниһаять, Кытайның көньяк-көнбатышы — ул мәһабәт Тибет таулары. Аларның биеклеге 5 мең метрга җитә. Борынгы заманнарда Такла-Макан чүле аша һәм Тарим елгасы буйлап [[Бөек ефәк юлы]] үткән. Илнең 88 процент мәйданын таулар һәм калкулыклар били. Тибетны төньяктан Кунь-лунь, көнбатыштан — Каракорым, көньяктан — [[Һималай]], көнчыгыштан Хэндуаньшань таулары каплап тора. [[Һинд]], [[Брахмапутра]] һәм [[Меконг]] кебек бөек елгалар да башлангычын [[Тибет]]тан ала. Гомумән, илдә 1,6 мең елга бар. 370 күлнең, урта гасырларда ук үткәрелгән 1,8 мең чакрым озынлыктагы [[Бөек Кытай каналы]]ның хуҗалык өчен әһәмияте бик зур.<ref>[http://ktrb.ru/trubrik/page_370.html/trub4/8199.html Бөек дәүләт, мәңгелек халык]</ref> == [[Тарих]] == === Борынгы тарих === Чин тарихнасәсе буенча, якынча б.э.к. 2070 елда барлыкка килгән Ся династиясе булды, ләкин аның барлыгы күп кенә белгечләр тарафыннан шик астына куела. Шаң династиясе — Чин территориясендә беренче барлыгы археологик, нарратив һәм эпиграфик чыганаклары белән дәлилләнгән дәүләт берәмлеге. Озак еллар дәвамында күрше кабиләләр белән сугыш алып барганлыгы сәбәпле [[XI гасыр (б. э. к.)|б.э.к. 11 гасырга]] таба аның территориясе шактый киңәйгән. Шаң династиясе дәверендә ''оракул сөяге язуы'' — хәзерге чин язуының элгәре барлыкка килгән. Шаң династиясе б.э.к.1046 – [[256 ел (б. э. к.)|б.э.к. 256]] елларда хакимлек иткән Дҗоу (Чжоу) династиясе тарафыннан басып алынган. Бу дәвердә колбиләүчелек янәдән үсеш алган. Дҗоу династиясе басып алган зур терртиориясе беренче Дҗоу ''ван''нары тарафыннан үз туганнарына, якыннарына вә гаскәрбашларына бүлеп бирелгән булган. Шул сәбәпле соңрак бу җирләрдә бер-берсе белән көрәш алып барган берничә патшалык пәйда булган. Көрәш дәвамында аерым эре патшалыклар барлыкка килделәр. Бу патшалыклар Джоу ванннарының хакимиятен танымаганнар. Шуннан соң алар арасында ике ярым гасыр дәвамында сугышлар булганнар («Яз һәм Көз дәвере», б.э.к. [[722 ел (б. э. к.)|722]]—[[481 ел (б. э. к.)|481]] еллар). «Сугышкан патшалыклар» ([[V гасыр (б. э. к.)|б.э.к. V гасыр]] — [[223 ел (б. э. к.)|б.э.к. 223 ел]]) дәверендә үз король, министрлыклар һәм гаскәре булган җиде куәтле патшалык оешып беткән. Шуларның иң көчлесе — Чин (Цин) дәүләте [[221 ел (б. э. к.)|б.э.к. 221 елда]] башкаларны буйсындыра һәм бердәм кытай дәүләтен төзи. === Империяле Чин === Чин императоры Чин Шихуаң (Цинь Шихуан) үзен ''Кыйтайның беренче императоры'' дип игълан иткән. Ул күп {{коммент|ислахлар|реформалар}} үткәргән: бердәм юл челтәре, акча берәмлеге, үлчәү бермлекләре кертелгән, кытай язуының стандартлаштыру үткәрелгән, [[һуннар]]дан саклану өчен төньяк чигендә [[Бөек Кытай дивары]] корылган. Шул ук вакытта Чин Шихуаңның үтә авторитар сәясәте төрле гыйсъяннарга китергән, һәм аның үлеменнән соң тиз арада Чин империясе юкка чыккан. Урта түрәләр катлмыннан чыккан Лю Баң [[206 ел (б. э. к.)|б.э.к 206 елда]] Һән (Хань) исемле династиясенә һәм Һән империясенә нигез сала. Һән империясе дәверендә эре сәүдә мәркәзләре (Лояң, Чеңду, Һәндән, Линҗи) пәйда була, товар-акча мөнәсәбәтләре, эчке вә тышкы сәүдә үсеш алды. Көнчыгыш Төркистан арыклы көнбатыш — Урта Азиягә һәм Якын Көнчыгыш мәмләкәтләренә барган сәүдә юлы — ''[[Бөек ефәк юлы]]'' салынды. Басып алу яулары нәтиҗәсендә империягә [[Корея]], [[Вьетнам]], [[Монголия]] һәм [[Урта Азия]] кушылганнар. Гомумән, Һән династиясе дәвере Кытайның алтын гасыры булып санала, бу хәтта кытай халкының үзаталышында ({{Кытайча|漢族|汉族|hànzú|һәнзу}}) да чагылыш тапты. Һән империясе таркалуыннан соң Өч патшалылык дәвере булды. Хәрби башлыклар арасында хакимият өчен көрәш нәтиҗәсендә [[265 ел]]да яңа Җин (Цзинь) империясе барлыкка килә. Ләкин 316 елда күчмә халыклар [[Җин империясе]]н тар-мар итеп бөтен Төньяк Кытайны басып алганнар. Нәтиҗәдә Төньяк Кытайда төрле дәверләрдә 16 кытай булмаган патшалык хөкем сөрде. Кытай аксөякләрнең күп өлеше көньякка качып китеп, Көнбатыш Җин династиясенә ([[317 ел|317]]—[[420 ел|420]]) нигез салдылар. Кытай булмаган патшалыклар арасында 100 елдан артык дәвам иткән үзара сугышлар нәтиҗәсендә Тоба Вей (Төньяк Вей) дәүләте (386—534) җиңүче булып чыгып, бөтен Төньяк Кытайны үз кулы астында берләштерде. [[420 ел|420]]—[[581 ел|581]] елларда Көньяк һәм Төньяк династияләр хакимлек иткәннәр. Бу дәвердә Чинның көньякта Сун (420—479), Чи (479-502), Ляң (502-557), Чен (557—589), төньякта Төньяк Вей (386-534), Көнчыгыш Вей (534-550). Төньяк Чи (550-577), Көнбатыш Вей (535-557), Төньяк Дҗоу (550-581) кебек дәүләтләр пәйда булганнар. 581 елд суй династиясе Кыйтаны яңадан берләштерә. 618 елда хакимияткә Таң династиясе килә. Соң (Сун) династиясе ([[960]]—[[1279 ел|1279]]) дөньяда иң беренче булып, кәгазь акчаларны чыгара башлый. Төньяк һәм төньяк-көнбатышта Кытай территориясенең шактый өлешен ''Ляо'' киданьнар дәүләте, ''Ся'' тангытлар дәүләте басып алды. Соң империясе бу дәүләтләргә [[көмеш]] вә [[ефәк]] белән түләп торган. 13 гасырда Кытай әкренләп монголлар тарафыннан басып алынган. [[1271 ел]]да монголларның җитәкчесе Хубилай Юань династиясенә нигез салган. [[1386 ел]]да озак дәвам иткән көрәш нәтиҗәсендә Юань династиясе бәреп төшерелә һәм хакимияткә Миң династиясе килә. 16 гасырда Кытайда аурупалылар пәйда булганнар. 1557 елда [[Португалия]] Чинның Аомынь территориясен {{коммент|иҗарәгә|арендага}} алынган. 17 гасыр башында манҗур һөҗүмнәре нәтиҗәсендә Кытай кризиска юлыкты. [[1628 ел|1628]]—[[1645]] еллардагы крестьяннәр сугышы нәтиҗәсендә Миң династиясе урыныннан төшерелгән. Кытайны манҗур баскынчылары басып алдылар. Хакимият манҗурларның Чиң (Цин, 1644—1911) династиясе кулына үтте.  === Яңа тарих === [[1937 ел]]да Япония Чинның күпчелек территорияләренә керә һәм [[япон-кытай сугышы|япон-чин сугышы]]н башлый. [[1937 ел]]ның [[8 август]]ны — Японнар Ханбалыкны басып ала. Моннан соң [[АКШ]] Япониягә икътисадый [[эмбарго]]ны белдерә<ref>No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific. — McFarland, 1995. — ISBN 0-7864-0141-9</ref>. 1949 елның 1 октябрендә Кытай Халык Республикасы игълан ителә, Кытай тарихи үсешнең яңа стадиясенә аяк баса. 1982 елның 29 апрелендә Кытай халык саны бер миллиардны узды. == [[Сәясәт]] == == [[Административ бүленеш]] == Кытай 22 [[провинция|провинциягә]] бүленгән, Тайвань 23нче буларак санала. Шулай ук [[милли азчылык]]лар [[яшәү]]че 5 [[автоном район]], [[үзәк]]кә [[буйсыну]]чы 4 [[шәһәр]] һәм 2 махсус административ район бар. === Провинцияләр (22/23) === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q1615742} |section= |sort=P571 |columns=P242,label:Исем,p1448,p36,p2046,p2936}} {| class='wikitable sortable' ! харита сурәте ! Исем ! рәсми исем ! башкала ! мәйдан ! кулланылган тел |- | [[Файл:Liaoning in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q43934|Liaoning]]'' | zh-hans:辽宁省<br/>ru:провинция Ляонин | [[Шеньяң]] | 145900 км² | ''[[:d:Q3320659|көньяк маңгул теле]]''<br/>[[Манҗур теле|Маньчжур теле]] |- | [[Файл:Qinghai in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Чиңхәй]] | zh-cn:青海省 | ''[[:d:Q69060|Xining]]'' | 696700 км² | [[Вутун теле]]<br/>''[[:d:Q3182570|Kangjia]]''<br/>''[[:d:Q56509|Amdo Tibetan]]''<br/>''[[:d:Q56601|кхам тибет теле]]''<br/>[[казакъ теле]]<br/>''[[:d:Q32983|Bonan]]''<br/>[[Көнчыгыш югур теле]]<br/>[[Цат теле]]<br/>[[Салар теле]]<br/>''[[:d:Q34214|Monguor]]'' |- | [[Файл:Gansu in China.svg|center|128px]] | [[Гәнсу]] | zh-cn:甘肃省<br/>ug:گەنسۇ ئۆلكىسى<br/>ru:провинция Ганьсу | ''[[:d:Q183584|Lanzhou]]'' | 454000 км² | ''[[:d:Q674990|Baima]]''<br/>''[[:d:Q2964447|Choni]]''<br/>''[[:d:Q3320659|көньяк маңгул теле]]''<br/>''[[:d:Q56479|Jin]]''<br/>''[[:d:Q56509|Amdo Tibetan]]''<br/>[[казакъ теле]]<br/>[[уйгыр теле]]<br/>''[[:d:Q32947|Dongxiang]]''<br/>''[[:d:Q32983|Bonan]]''<br/>[[Көнчыгыш югур теле]]<br/>[[Көнбатыш югур теле|Сары уйгыр теле]]<br/>[[Салар теле]]<br/>''[[:d:Q34214|Monguor]]'' |- | [[Файл:Henan in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q43684|Хенань]]'' | zh-cn:河南省 | ''[[:d:Q30340|Zhengzhou]]'' | 167000 км² | ''[[:d:Q56479|Jin]]'' |- | [[Файл:Sichuan in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Сычуань]] | zh:四川省 | [[Чыңду]] | 485000 км² | ''[[:d:Q674990|Baima]]''<br/>''[[:d:Q832026|Gyalrong]]''<br/>''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>''[[:d:Q3414352|Choyo]]''<br/>''[[:d:Q1108934|A-Hmao]]''<br/>''[[:d:Q2422759|Muya]]''<br/>''[[:d:Q6961032|Naluo]]''<br/>''[[:d:Q2964447|Choni]]''<br/>''[[:d:Q3120647|Guiqiong]]''<br/>''[[:d:Q3118757|Lavrung]]''<br/>''[[:d:Q4737539|Aluo]]''<br/>''[[:d:Q12952417|Ersu]]''<br/>[[Хмонг теле]]<br/>''[[:d:Q35100|Bouyei]]''<br/>''[[:d:Q56480|Lisu]]''<br/>''[[:d:Q56509|Amdo Tibetan]]''<br/>''[[:d:Q56559|Northern Qiang]]''<br/>''[[:d:Q56563|Southern Qiang]]''<br/>''[[:d:Q56601|кхам тибет теле]]''<br/>''[[:d:Q56854|Horpa]]''<br/>''[[:d:Q56844|Namuyi]]''<br/>''[[:d:Q56921|Lipo]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>''[[:d:Q36556|Tai Nüa]]''<br/>''[[:d:Q56334|Zhaba]]''<br/>''[[:d:Q56337|Shixing]]''<br/>[[хакка теле]]<br/>''[[:d:Q34235|Nuosu]]''<br/>''[[:d:Q3403245|Northern Pumi]]''<br/>''[[:d:Q3138831|Hmong Njua]]''<br/>''[[:d:Q21658869|Narua]]''<br/>''[[:d:Q25559440|Stodse]]''<br/>''[[:d:Q25559456|Wuding-Luquan Yi]]'' |- | [[Файл:Heilongjiang in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Хейлуңҗаң]] | zh-cn:黑龙江省 | [[Харбин]] | 454800 км² | ''[[:d:Q1367309|Oroqen]]''<br/>''[[:d:Q3320659|көньяк маңгул теле]]''<br/>[[Даур теле]]<br/>[[Эвенк теле]]<br/>[[Манҗур теле|Маньчжур теле]] |- | [[Файл:Guangdong in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q15175|Guangdong]]'' | zh:广东省 | [[Гуаңҗу]] | 179800 км² | [[кантон теле]]<br/>''[[:d:Q4902547|Biao]]''<br/>''[[:d:Q2498808|Iu Mien]]''<br/>''[[:d:Q2605689|She]]''<br/>[[Юе|юе теле]]<br/>''[[:d:Q3042189|Dzao Min]]''<br/>''[[:d:Q13634282|Eastern Hongshuihe Zhuang]]''<br/>''[[:d:Q36495|көньяк мин теле]]''<br/>[[хакка теле]] |- | [[Файл:Jiangsu in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q16963|Jiangsu]]'' | zh-cn:江苏省<br/>zh:江苏省 | [[Нанҗиң|Нәнҗиң]] | 98285 км² | ''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>[[ву теле]] |- | [[Файл:Zhejiang in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]'' | zh-cn:浙江省 | ''[[:d:Q4970|Хаңҗу]]'' | 101800 км² | ''[[:d:Q56546|Huizhou Chinese]]''<br/>''[[:d:Q36455|көнчыгыш мин теле]]''<br/>''[[:d:Q36457|Northern Min]]''<br/>''[[:d:Q36495|көньяк мин теле]]''<br/>[[ву теле]] |- | [[Файл:Hebei in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q21208|Hebei]]'' | zh-cn:河北省 | ''[[:d:Q58401|Shijiazhuang]]'' | 187240 км² | ''[[:d:Q3320659|көньяк маңгул теле]]''<br/>''[[:d:Q56479|Jin]]''<br/>[[Манҗур теле|Маньчжур теле]] |- | [[Файл:Anhui in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q40956|Anhui]]'' | zh-cn:安徽省 | ''[[:d:Q185684|Hefei]]'' | 139000 км² | ''[[:d:Q56546|Huizhou Chinese]]''<br/>[[Ган Кытай теле|ган теле]]<br/>[[ву теле]] |- | [[Файл:Fujian in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q41705|Фуҗиян]]'' | zh-cn:福建省 | ''[[:d:Q68481|Fuzhou]]'' | 121400 км² | ''[[:d:Q56435|Min Zhong]]''<br/>''[[:d:Q56583|Pu-Xian Min]]''<br/>''[[:d:Q36455|көнчыгыш мин теле]]''<br/>''[[:d:Q36457|Northern Min]]''<br/>''[[:d:Q36495|көньяк мин теле]]''<br/>[[хакка теле]]<br/>[[Ган Кытай теле|ган теле]]<br/>[[ву теле]] |- | [[Файл:Hainan in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Хәйнән]] | zh-cn:海南省 | ''[[:d:Q189823|Haikou]]'' | 33920 км² | [[кантон теле]]<br/>[[Ли теле]]<br/>''[[:d:Q2475478|Cun]]''<br/>[[Юе|юе теле]]<br/>[[Бе теле]]<br/>''[[:d:Q3178570|Jiamao]]''<br/>''[[:d:Q56509|Amdo Tibetan]]''<br/>''[[:d:Q36495|көньяк мин теле]]''<br/>[[хакка теле]]<br/>[[Цат теле]]<br/>''[[:d:Q2578935|Danzhou dialect]]''<br/>''[[:d:Q10895019|Junjiahua]]''<br/>''[[:d:Q7992695|Mienic]]'' |- | [[Файл:Yunnan in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q43194|Yunnan]]'' | zh-cn:云南省 | ''[[:d:Q182852|Kunming]]'' | 394100 км² | ''[[:d:Q12952528|Buyuan Jinuo]]''<br/>''[[:d:Q12952530|Youle Jinuo]]''<br/>''[[:d:Q12952250|Southern Bai]]''<br/>''[[:d:Q12628803|Central Bai]]''<br/>''[[:d:Q769809|Kaduo]]''<br/>''[[:d:Q953082|U]]''<br/>''[[:d:Q246122|Katso]]''<br/>''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>''[[:d:Q720192|Mang]]''<br/>''[[:d:Q1055287|Sani]]''<br/>''[[:d:Q3436700|Qabiao]]''<br/>''[[:d:Q1108934|A-Hmao]]''<br/>''[[:d:Q4923414|Wa]]''<br/>''[[:d:Q2498808|Iu Mien]]''<br/>''[[:d:Q6931494|Muda]]''<br/>''[[:d:Q6827993|Micha]]''<br/>''[[:d:Q4830439|Axi]]''<br/>''[[:d:Q4832486|Azha]]''<br/>''[[:d:Q6895060|Moji]]''<br/>''[[:d:Q4832535|Azhe]]''<br/>''[[:d:Q3441122|Tai Ya]]''<br/>''[[:d:Q6944445|Muzi]]''<br/>''[[:d:Q2625410|Pa-Hng]]''<br/>''[[:d:Q4925096|Blang]]''<br/>''[[:d:Q4997235|Bumang]]''<br/>''[[:d:Q6961032|Naluo]]''<br/>''[[:d:Q8073523|Zokhuo]]''<br/>''[[:d:Q5209052|Dai Zhuang]]''<br/>''[[:d:Q2879238|Paha]]''<br/>''[[:d:Q2904868|Bit]]''<br/>''[[:d:Q2945610|Sangkong]]''<br/>''[[:d:Q7188378|Phupha]]''<br/>''[[:d:Q5380858|Enu]]''<br/>''[[:d:Q3616358|Zauzou]]''<br/>''[[:d:Q7187103|Pholo]]''<br/>''[[:d:Q7187058|Phola]]''<br/>''[[:d:Q10949828|Ache Yi]]''<br/>''[[:d:Q7408902|Samatao]]''<br/>''[[:d:Q7409269|Samei]]''<br/>''[[:d:Q5548692|Gepo]]''<br/>''[[:d:Q3033554|Bugan]]''<br/>''[[:d:Q11163308|Awu Yi]]''<br/>''[[:d:Q5873537|Hlersu]]''<br/>''[[:d:Q3112388|Sui]]''<br/>''[[:d:Q7418287|Sanie]]''<br/>''[[:d:Q3141783|Hu]]''<br/>''[[:d:Q3915716|Tai Hongjin]]''<br/>''[[:d:Q7560736|Sonaga]]''<br/>''[[:d:Q7675751|Tai Dón]]''<br/>''[[:d:Q3194984|Man Met]]''<br/>''[[:d:Q7786695|Tholo]]''<br/>''[[:d:Q7796015|Thopho]]''<br/>''[[:d:Q6401849|Khlula]]''<br/>''[[:d:Q4737539|Aluo]]''<br/>''[[:d:Q6377155|Kathu]]''<br/>''[[:d:Q4700657|Akeu]]''<br/>''[[:d:Q6428686|Kon Keu]]''<br/>''[[:d:Q6440952|Kua-nsi]]''<br/>''[[:d:Q6441084|Kuan]]''<br/>''[[:d:Q6441074|Kuamasi]]''<br/>[[Хмонг теле]]<br/>''[[:d:Q3361723|Bolyu]]''<br/>''[[:d:Q6493203|Lashi]]''<br/>''[[:d:Q6485577|Lang'e]]''<br/>''[[:d:Q6505073|Lawu]]''<br/>''[[:d:Q6482736|Lamu]]''<br/>''[[:d:Q6480756|Lama Bai]]''<br/>''[[:d:Q35100|Bouyei]]''<br/>''[[:d:Q3359940|Pa Di]]''<br/>''[[:d:Q56441|Lolopo]]''<br/>''[[:d:Q56413|Nusu]]''<br/>''[[:d:Q56480|Lisu]]''<br/>''[[:d:Q56406|дулун теле]]''<br/>''[[:d:Q12953327|Limi]]''<br/>''[[:d:Q56407|тай-дам теле]]''<br/>''[[:d:Q6583606|Lachi]]''<br/>''[[:d:Q56411|Bu-Nao]]''<br/>''[[:d:Q12953329|Mili]]''<br/>[[Ачанг теле]]<br/>''[[:d:Q16999095|Lavu]]''<br/>''[[:d:Q56643|Akha]]''<br/>''[[:d:Q56601|кхам тибет теле]]''<br/>''[[:d:Q56594|Zaiwa]]''<br/>''[[:d:Q19597674|Laomian]]''<br/>''[[:d:Q56842|Honi]]''<br/>''[[:d:Q56848|Piyo]]''<br/>''[[:d:Q57000|Pela]]''<br/>''[[:d:Q35780|лаху теле]]''<br/>''[[:d:Q56921|Lipo]]''<br/>''[[:d:Q56516|Hani]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>''[[:d:Q36556|Tai Nüa]]''<br/>[[Таи Люэ теле|таи лү теле]]<br/>''[[:d:Q33335|кхму теле]]''<br/>[[Дзингхпо теле]]<br/>''[[:d:Q34235|Nuosu]]''<br/>''[[:d:Q2874642|Awa]]''<br/>''[[:d:Q2929025|Langnian Buyang]]''<br/>''[[:d:Q3403245|Northern Pumi]]''<br/>''[[:d:Q3138831|Hmong Njua]]''<br/>''[[:d:Q3138829|Hmong Daw]]''<br/>''[[:d:Q3403246|Southern Pumi]]''<br/>''[[:d:Q3363719|Parauk]]''<br/>''[[:d:Q3100264|Red Gelao]]''<br/>''[[:d:Q3572191|Yerong]]''<br/>''[[:d:Q8843040|White Gelao]]''<br/>''[[:d:Q12626798|Alugu]]''<br/>''[[:d:Q12642165|Panyi Bai]]''<br/>''[[:d:Q12633989|Southern Lolopo]]''<br/>''[[:d:Q12952740|Lopi]]''<br/>''[[:d:Q12953334|Wusa Nasu]]''<br/>''[[:d:Q12953336|Xishanba Lalo]]''<br/>''[[:d:Q12953326|Nisi]]''<br/>''[[:d:Q12953333|Dongshanba Lalo]]''<br/>''[[:d:Q12953328|Eastern Lalu]]''<br/>''[[:d:Q12953325|Western Lalu]]''<br/>''[[:d:Q12953797|Rumai Palaung]]''<br/>''[[:d:Q16115619|E'ma Buyang]]''<br/>''[[:d:Q20527363|Ayizi]]''<br/>''[[:d:Q21658869|Narua]]''<br/>''[[:d:Q25559454|Northern Nisu]]''<br/>''[[:d:Q25559442|Wumeng Nasu]]''<br/>''[[:d:Q13018575|Lahu Shi]]''<br/>''[[:d:Q16306754|Hmong Shua]]''<br/>''[[:d:Q25559456|Wuding-Luquan Yi]]''<br/>''[[:d:Q25559419|Eastern Nisu]]''<br/>''[[:d:Q30334841|Chesu]]''<br/>''[[:d:Q27144776|Kemiehua]]''<br/>''[[:d:Q33522157|Alo Phola]]''<br/>''[[:d:Q36211907|Phala]]''<br/>''[[:d:Q33590104|Ani Phowa]]''<br/>''[[:d:Q42310421|Northwestern Nisu]]''<br/>''[[:d:Q48565467|Phupa]]''<br/>''[[:d:Q48565339|Phuza]]''<br/>''[[:d:Q56826369|Qila Muji]]''<br/>''[[:d:Q56751275|Northern Muji]]''<br/>''[[:d:Q57259564|Southern Muji]]''<br/>''[[:d:Q63284284|Southern Nisu]]''<br/>''[[:d:Q63308004|Southwestern Nisu]]''<br/>''[[:d:Q63340714|Bokha]]''<br/>''[[:d:Q63341239|Labo Phowa]]''<br/>''[[:d:Q63213949|Horned Miao]]''<br/>''[[:d:Q63341181|Hlepho Phowa]]''<br/>''[[:d:Q63341260|Phuma]]'' |- | [[Файл:Shandong in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q43407|Shandong]]'' | zh-cn:山东省 | ''[[:d:Q170247|Jinan]]'' | 156700 км² | |- | [[Файл:Jilin in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q45208|Jilin]]'' | zh-cn:吉林省<br/>zh:吉林省 | ''[[:d:Q92161|Changchun]]'' | 187400 км² | ''[[:d:Q3320659|көньяк маңгул теле]]''<br/>[[Манҗур теле|Маньчжур теле]] |- | [[Файл:Hunan in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q45761|Hunan]]'' | zh-cn:湖南省 | ''[[:d:Q174091|Changsha]]'' | 211836 км² | [[кантон теле]]<br/>''[[:d:Q2252191|Waxiang Chinese]]''<br/>''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>''[[:d:Q2498808|Iu Mien]]''<br/>[[Юе|юе теле]]<br/>''[[:d:Q3503800|Biao Min]]''<br/>''[[:d:Q2936935|Cao Miao]]''<br/>''[[:d:Q3042189|Dzao Min]]''<br/>''[[:d:Q56452|Hm Nai]]''<br/>''[[:d:Q56411|Bu-Nao]]''<br/>''[[:d:Q35379|Kam]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>''[[:d:Q13220|Xiang Chinese]]''<br/>[[хакка теле]]<br/>[[Ган Кытай теле|ган теле]]<br/>''[[:d:Q3307901|Western Xiangxi Miao]]''<br/>''[[:d:Q12633994|Southern Tujia]]''<br/>''[[:d:Q12953229|Northern Tujia]]''<br/>''[[:d:Q17195499|Northern Dong]]''<br/>''[[:d:Q17651534|Guibei Zhuang]]''<br/>''[[:d:Q27431376|Eastern Xiangxi Miao]]''<br/>''[[:d:Q27431369|Eastern Qiandong Miao]]''<br/>''[[:d:Q24841726|Putonghua]]'' |- | [[Файл:Hubei in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q46862|Hubei]]'' | zh-cn:湖北省<br/>zh:湖北省 | [[Үһән]] | 185900 км² | ''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>''[[:d:Q13220|Xiang Chinese]]''<br/>[[Ган Кытай теле|ган теле]]<br/>''[[:d:Q3307901|Western Xiangxi Miao]]''<br/>''[[:d:Q12953229|Northern Tujia]]''<br/>''[[:d:Q27431376|Eastern Xiangxi Miao]]'' |- | [[Файл:Shanxi in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q46913|Shanxi]]'' | zh-cn:山西省 | ''[[:d:Q72778|Taiyuan]]'' | 156000 км² | ''[[:d:Q56479|Jin]]'' |- | [[Файл:Guizhou in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q47097|Guizhou]]'' | zh-cn:贵州省<br/>zh:贵州省 | ''[[:d:Q192271|Guiyang]]'' | 176167 км² | ''[[:d:Q12953553|Southern Guiyang Hmong]]''<br/>''[[:d:Q12628803|Central Bai]]''<br/>''[[:d:Q3138832|Northern Qiandong Miao]]''<br/>''[[:d:Q1115317|Kim Mun]]''<br/>''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>''[[:d:Q1108934|A-Hmao]]''<br/>''[[:d:Q2498808|Iu Mien]]''<br/>''[[:d:Q3442330|Then]]''<br/>''[[:d:Q2827749|Ai-Cham]]''<br/>''[[:d:Q2936935|Cao Miao]]''<br/>''[[:d:Q11251864|Gejia]]''<br/>''[[:d:Q3112388|Sui]]''<br/>''[[:d:Q3092293|Maonan]]''<br/>''[[:d:Q7542773|Small Flowery Miao]]''<br/>''[[:d:Q3280623|Mak]]''<br/>[[Хмонг теле]]<br/>''[[:d:Q3361723|Bolyu]]''<br/>''[[:d:Q35100|Bouyei]]''<br/>''[[:d:Q14468943|Luopohe Miao]]''<br/>''[[:d:Q56411|Bu-Nao]]''<br/>''[[:d:Q35379|Kam]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>''[[:d:Q13220|Xiang Chinese]]''<br/>''[[:d:Q3138831|Hmong Njua]]''<br/>''[[:d:Q3138829|Hmong Daw]]''<br/>''[[:d:Q3307901|Western Xiangxi Miao]]''<br/>''[[:d:Q8843040|White Gelao]]''<br/>''[[:d:Q11092831|Mulao]]''<br/>''[[:d:Q12953334|Wusa Nasu]]''<br/>''[[:d:Q12953229|Northern Tujia]]''<br/>''[[:d:Q12953561|Central Mashan Hmong]]''<br/>''[[:d:Q12953562|Southern Qiandong Miao]]''<br/>''[[:d:Q12953564|Northern Mashan Hmong]]''<br/>''[[:d:Q12953560|Southern Mashan Hmong]]''<br/>''[[:d:Q12953558|Central Huishui Hmong]]''<br/>''[[:d:Q12953559|Eastern Huishui Hmong]]''<br/>''[[:d:Q12953565|Southwestern Huishui Hmong]]''<br/>''[[:d:Q12953563|Western Mashan Hmong]]''<br/>''[[:d:Q12953554|Northern Guiyang Hmong]]''<br/>''[[:d:Q16109994|A'ou]]''<br/>''[[:d:Q17284874|Qau]]''<br/>''[[:d:Q17195499|Northern Dong]]''<br/>''[[:d:Q17651534|Guibei Zhuang]]''<br/>''[[:d:Q25559442|Wumeng Nasu]]''<br/>''[[:d:Q16306754|Hmong Shua]]''<br/>''[[:d:Q27478542|Southwestern Guiyang Hmong]]''<br/>''[[:d:Q27431376|Eastern Xiangxi Miao]]''<br/>''[[:d:Q27434946|Northern Huishui Hmong]]''<br/>''[[:d:Q27431369|Eastern Qiandong Miao]]''<br/>''[[:d:Q63213949|Horned Miao]]'' |- | [[Файл:Shaanxi in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q47974|Шэньси провинциясе]]'' | zh-cn:陕西省 | ''[[:d:Q5826|Сиань]]'' | 205800 км² | ''[[:d:Q56479|Jin]]'' |- | [[Файл:Jiangxi in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q57052|Jiangxi]]'' | zh:江西省 | ''[[:d:Q171943|Nanchang]]'' | 166900 км² | ''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>''[[:d:Q2498808|Iu Mien]]''<br/>''[[:d:Q56546|Huizhou Chinese]]''<br/>''[[:d:Q36457|Northern Min]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>''[[:d:Q36495|көньяк мин теле]]''<br/>[[хакка теле]]<br/>[[Ган Кытай теле|ган теле]]<br/>[[ву теле]] |- | [[Файл:Taiwan in China (claimed hatched) (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q57251|Taiwan]]'' | zh-cn:台湾省 | | 35581 км² | |- | | ''[[:d:Q124660693|Yi]]'' | | | | |} {{Wikidata list end}} === Автоном районнар (5) === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q57362} |section= |sort=P571 |columns=P242,label:Исем,p1448,p36,p2046,p2936}} {| class='wikitable sortable' ! харита сурәте ! Исем ! рәсми исем ! башкала ! мәйдан ! кулланылган тел |- | [[Файл:Inner Mongolia in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Эчке Монголия]] | zh-cn:内蒙古自治区<br/>mn-mong:ᠥᠪᠥᠷ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ‍ᠤᠨ ᠥᠪᠡᠷᠲᠡᠭᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠣᠷᠣᠨ | ''[[:d:Q535534|Hohhot]]'' | 1181104 км² | ''[[:d:Q3320659|көньяк маңгул теле]]''<br/>''[[:d:Q20527417|Bargu-Shineken Buriyad]]'' |- | [[Файл:Xinjiang in China (disputed hatched) (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Шенҗаң-Уйгыр автономияле районы|Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы]] | zh-cn:新疆维吾尔自治区<br/>ug-arab:شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونی‎ | [[Öremçe|Өремче]] | 1664897.17 км² | ''[[:d:Q5061915|үзәк тибет теле]]''<br/>''[[:d:Q3320659|көньяк маңгул теле]]''<br/>[[кыргыз теле]]<br/>[[казакъ теле]]<br/>[[уйгыр теле]]<br/>[[Сибо теле]]<br/>[[Әйну теле]]<br/>[[Даур теле]]<br/>''[[:d:Q32947|Dongxiang]]''<br/>[[Эвенк теле]]<br/>[[Или төркичәсе]]<br/>''[[:d:Q33873|Сарыкүл теле]]''<br/>[[Салар теле]]<br/>[[тибет теле]] |- | [[Файл:Guangxi in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q15176|Guangxi]]'' | zh-cn:广西壮族自治区<br/>za:Gvangjsih Bouxcuengh Swcigih | ''[[:d:Q179608|Nanning]]'' | 235001 км² | [[кантон теле]]<br/>''[[:d:Q3138832|Northern Qiandong Miao]]''<br/>''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>''[[:d:Q926742|Chadong]]''<br/>''[[:d:Q2498808|Iu Mien]]''<br/>''[[:d:Q3442330|Then]]''<br/>[[Юе|юе теле]]<br/>''[[:d:Q3503800|Biao Min]]''<br/>''[[:d:Q2936935|Cao Miao]]''<br/>''[[:d:Q3112388|Sui]]''<br/>''[[:d:Q3092284|Mulam]]''<br/>''[[:d:Q3027879|Lakkja]]''<br/>[[Хмонг теле]]<br/>''[[:d:Q3361723|Bolyu]]''<br/>''[[:d:Q56452|Hm Nai]]''<br/>''[[:d:Q56411|Bu-Nao]]''<br/>''[[:d:Q35386|E]]''<br/>''[[:d:Q35379|Kam]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>[[вьет теле]]<br/>''[[:d:Q56325|Kiong Nai]]''<br/>''[[:d:Q56299|Younuo]]''<br/>''[[:d:Q13220|Xiang Chinese]]''<br/>[[хакка теле]]<br/>''[[:d:Q3307901|Western Xiangxi Miao]]''<br/>''[[:d:Q3572191|Yerong]]''<br/>''[[:d:Q8842159|Biao Mon]]''<br/>''[[:d:Q12953334|Wusa Nasu]]''<br/>''[[:d:Q17195499|Northern Dong]]''<br/>''[[:d:Q16306754|Hmong Shua]]''<br/>''[[:d:Q27431376|Eastern Xiangxi Miao]]''<br/>''[[:d:Q63341278|Central Hongshuihe Zhuang]]'' |- | [[Файл:Ningxia in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Ниңчә-Хуэй мөхтәри районы|Ниңчә-Хуэй автономияле районы]] | zh-cn:宁夏回族自治区 | ''[[:d:Q211243|Yinchuan]]'' | 52188 км² | ''[[:d:Q3320659|көньяк маңгул теле]]'' |- | [[Файл:Tibet Autonomous Region in China (undisputed + other de-facto hatched) (+all claims hatched).svg|center|128px]] | ''[[:d:Q17269|Тибет автоном төбәге]]'' | zh-cn:西藏自治区<br/>bo:བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།<br/>en:Tibet Autonomous Region<br/>sk:Tibetská autonómna oblasť | [[Lhasa]] | 1228400 км² | ''[[:d:Q5061915|үзәк тибет теле]]''<br/>''[[:d:Q56509|Amdo Tibetan]]''<br/>''[[:d:Q56601|кхам тибет теле]]''<br/>[[тибет теле]] |} {{Wikidata list end}} === Үзәккә буйсынучы шәһәрләр (4) === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q1208802} |section= |sort=P571 |columns=P242,label:Исем,p1448,p36,p2046,p2936}} {| class='wikitable sortable' ! харита сурәте ! Исем ! рәсми исем ! башкала ! мәйдан ! кулланылган тел |- | [[Файл:Nanjing locator map in Jiangsu.svg|center|128px]] | [[Нанҗиң|Нәнҗиң]] | zh-cn:南京市 | ''[[:d:Q589343|Xuanwu District]]'' | 6587.02 км² | |- | [[Файл:Shanghai in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Şanxay|Шаңхай]] | zh-cn:上海市 | ''[[:d:Q660185|Huangpu District]]'' | 6341 км² | [[ву теле]]<br/>''[[:d:Q36718|Shanghainese]]'' |- | [[Файл:Chongqing in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Чуңчиң]] | zh-cn:重庆市 | ''[[:d:Q713343|Yuzhong District]]'' | 82403 км² | ''[[:d:Q3307901|Western Xiangxi Miao]]''<br/>''[[:d:Q12953229|Northern Tujia]]''<br/>''[[:d:Q27431376|Eastern Xiangxi Miao]]'' |- | | ''[[:d:Q19851992|Nanjing]]'' | | | | |- | | ''[[:d:Q19852486|Guangzhou Direct-controlled Municipality]]'' | | | | |- | | ''[[:d:Q19852922|Үһән]]'' | | | | |- | [[Файл:Beijing in China (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Ханбалык|Пекин]] | zh-cn:北京市 | ''[[:d:Q393836|Tongzhou District]]'' | 16410.54 км² | ''[[:d:Q56479|Jin]]''<br/>[[Манҗур теле|Маньчжур теле]]<br/>''[[:d:Q1147606|Beijing dialect]]'' |- | [[Файл:Tianjin in China (special marker) (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Täncin|Тиәнҗин]] | zh-cn:天津市 | ''[[:d:Q708102|Hexi District]]'' | 11920 км² | |- | | ''[[:d:Q19852976|Shenyang]]'' | | | | |} {{Wikidata list end}} === Махсус административ район (2) === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q779415} |section= |sort=P571 |columns=P242,label:Исем,p1448,p36,p2046,p2936}} {| class='wikitable sortable' ! харита сурәте ! Исем ! рәсми исем ! башкала ! мәйдан ! кулланылган тел |- | [[Файл:Hong Kong in China (zoomed) (+all claims hatched).svg|center|128px]] | [[Һоң Коң]] | zh:中華人民共和國香港特別行政區<br/>en:Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China<br/>zh:香港<br/>en:Hong Kong | | 1105.69 км²<br/>1649.34 км²<br/>2755.03 км² | [[инглиз теле]]<br/>[[кантон теле]]<br/>''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>[[Юе|юе теле]]<br/>''[[:d:Q17038844|Hong Kong Sign Language]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]] |- | [[Файл:Macau locator map.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q14773|Macau]]'' | zh:中華人民共和國澳門特別行政區<br/>pt:Região Administrativa Especial de Macau da República Popular da China | | 115.3 км² | ''[[:d:Q727694|стандарт кытай теле (путуңхуа)]]''<br/>[[Мандарин кытай теле]]<br/>[[кантон теле]]<br/>[[Юе|юе теле]]<br/>[[Макан теле]]<br/>[[португал теле]] |} {{Wikidata list end}} == Икътисад == Кытай Халык Республикасының үзенчәлеге шунда: алар [[сәнәгать]] җитештерүе, фермер һәм шәхси хуҗалыкларны техник яктан тәэмин итүдә [[авыл хуҗалыгы]] техникасы һәм инвентарьларны поставкалауда алга киткән. Узган гасырның 70нче елларында Кытай, җиргә дәүләт хуҗа булган шартларда һәм хөкүмәт ярдәме күрсә­телгәндә, хуҗалык итүнең кече формаларын үстерү юнәле­шендә зур казанышка иреште. [[Янцзы]] елгасыннан төньяктарак [[бодай]] игәләр. Төньяк-көнчыгышта — {{comment|[[кытай борчагы]]|соя}}, шулай ук [[тары]]ның бер төре — [[гаолян]] үстерәләр. Аның орлыгын азык буларак кулланалар. Әлеге вакытта Кытайда 500 миллион тонна [[ашлык]] җи­тештерелә. Ашлык культу­раларының уңышын күтәрүдә яңа технологияләр яхшы нәтиҗә бирә. Дәүләт ярдәмен тоеп, җирдә хезмәт итүче Кытай крестьяннары илнең азык-төлек бәйсезлеген тәэмин итә алды. Кытайның куәтле сәнәгать потенциалы товарларны күп­ләп чит илләргә сату мөм­кинлеге бирә. Кытай товарларын [[АКШ]]ка [[экспортлау]] күләме — 398 миллиард, ә [[БРИКС]] илләренә нибары 141 миллиард доллар тәшкил итә. Һәм, әлбәттә, БРИКСтагы илләрнең “Зур җиде”гә берләшкән илләргә экспорт күләме елдан-ел артуы да игътибарга лаек. Бу сумма 1,1 триллион доллар тәшкил итсә, эчке әйлә­нештәгесе 596 миллиард доллардан артмый.<ref>{{Citation |title=Башкортстан — инвестицияләр мәйданы |url=http://kiziltan.ru/ekonomika/print:page,1,1380-bashkortstan-investiciyalr-mydany.html |access-date=2015-11-13 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305005618/http://kiziltan.ru/ekonomika/print:page,1,1380-bashkortstan-investiciyalr-mydany.html |dead-url=yes }}</ref> == Халык == Иң зур шәһәрләре – Чунцин, [[Шаңхай]], Чыңду, [[Харбин]], [[Тяньцзинь]], Шиндзяджуан, [[Ухань]], Чиңдау, [[Гуанджоу]]. Кытай – күпмилләтле ил. Анда 56 милләт яши: [[хань]], [[монголлар|монгол]], [[татар]], хуэй, тибет, [[уйгырлар|уйгыр]], мяо, ийц, джуан, буитя, [[кореялеләр|корея]], маньджур, дунц, яотян, [[саларлар|салар]] һ.б. милләтләр. Хань (кытай) милләте – 92 процент. Барлык милләтләр дә, саннары күпме булуга карамастан, тигез хокуклы итеп санала. == Дин == Кытай рәсми рәвештә атеистик дәүләт булып тора һәм үз халкының дине буенча мәгълүматлар бирми. Шул сәбәпле дини демография буенча төгәл мәгълүматлар юк. Кытай Конституциясе дин тоту иреген гарантияли. Рәсми теркәлмәгән теләсә нинди дини оешма дәүләт тарафыннан эзәрлекләүгә дучар була. Кытай халкының 85 % ы дингә ышана, 15 % ы үзләрен атеист дип саный. Соңгы мең ел эчендә кытай мәдәнияте күп кенә дини агымнарның йогынтысына дучар була. [[Даочылык]], [[буддачылык]] һәм [[конфуцийчылык]] илнең «өч тәгълиматы» булып санала. Әлеге өч дин халык дине формасында бөтен ил буенча таралган. Диннәрнең иң таралганнары – [[Даочылык]], [[буддачылык]] , [[конфуцийчылык]], [[ислам]], [[католиклык]]. Диннәр Конституция һәм закон ярдәмендә саклана. Бәяләүләр буенча, халыкның 2-3 % ы — [[мөселман]]нар, [[христианнар]] 5 % тәшкил итә. [[Буддизм]]ны Кытай халкының 10-18 % ы якын итә. 30 % тан артык [[кытайлар|кытайлы]] җирле халык диннәрен куллана<ref>[https://worldpopulationreview.com/countries/china-population/ China Religion, Economy and Politics]{{ref-en}}</ref><ref>[http://www.cpirc.org.cn/ 全球国家及城市可靠翔实的人口数据和信息 (China Population Information and Research Center)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315090248/http://www.cpirc.org.cn/ |date=2010-03-15 }}{{ref-zh}}{{ref-en}}</ref><ref>[http://www.stats.gov.cn/english/ National Bureau of Statistics of China]{{ref-en}}</ref><ref>[https://population.un.org/wpp/ UN World Population Prospects (2019 Revision)]. United Nations population estimates and projections{{ref-en}}</ref>. [[Һинд дине]] Кытайда азчылык тарафыннан тотыла. Әлеге дин хәзерге кыйтга Кытайда бик чикләнгән таралышлы, ләкин археологик дәлилләр Индуизмның [[урта гасырлар]] Кытаенда булганын раслый. Кытайда ислам динендәге ун милләт халкының саны якынча 18 млн кеше тәшкил итә. Аларга [[башкортлар]], [[уйгырлар]], [[казакълар]], [[Кытай татарлары|татарлар]], [[кыргызлар]], [[үзбәкләр]], дунсян, [[таҗиклар]], хуэй мөселманнары керә. Кытай мөселманнары, нигездә, [[хәнәфи мәзһәбе]]ндәге [[сөнни]]ләр, таҗиклар — [[шигый]]-исмәгыйлиләр. {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Кытай халык университеты|Кытай халык университетының|en|Renmin University of China}} социологик тикшеренү үзәге 2013 елдан 2015 елга кадәр үткәргән (31 төбәктән 4382 дин тотучыны) сораштыру нәтиҗәсендә, «ислам — Кытай яшьләре арасында иң киң таралган дин» дигән нәтиҗә чыгарылган. Тикшеренү мәгълүматлары буенча, 30 яшькә кадәрге [[кытайлар]]ның 22,4 % ы үзен мөселман дип саный. Вэй Дедун, Кытай халык университетының фәлсәфә мәктәбенең буддизм тикшеренүләре профессоры: <blockquote>Кытайлылар арасында мөселман яшьләре саны буддистлар һәм католикларныкыннан югарырак булуның сәбәбе: ислам тарафдарларының күбесе этник азчылыкка карый, аларның хатын-кызлары еш кына берничәшәр бала таба, балалары да ислам динен кабул итә<ref>''Yuen Yeuk-laam''. [http://www.globaltimes.cn/content/930904.shtml Religious Chinese are younger: report.] Global Times, 8.07.2015{{ref-en}}</ref></blockquote> * [[Кытайда ислам]] * [[Кытайда индуизм]] == Дәүләт корылышы == Чин — халык җөмһүрияте. Гамәлдәге конституциясе [[1988 ел]]ның 4 декабрендә кабул ителгән; 1988, 1993, 1999 елларда аерым төзәтүләр кертелгән. Конституциягә күрә, Бөтенкытай халык вәкилләре мәҗлесе (БХВМ) — дәүләт хакимиятенең иң югары органы. БХВМ дәүләт башлыгын — КХҖ рәисен һәм аның урынбасарларны сайлый. Канун чыгаручы хакимиятне БХВМ гамәлгә ашыра. БХВМ провинция, автоном район, үзәккә буйсынучы шәһәрләр һәм кораллы көчләр тарафыннан сайланган депутатлардан гыйбарәт. БХВМның даими эшләүче органы — Даими кәмитит. БХВМ вәкаләт мөддәте 5 ел. Башкарма хакимиятне Дәүләт шурасы (хөкүмәт) гамәлгә ашыра. Ул БХВМ һәм аның даими комитеты алдында хисәп тота. Дәүләт шурасының вәкаләт мөддәте — 5 ел. == Кораллы көчләр == [[Файл:ForbiddenCity MaoZedongPortrait (pixinn.net).jpg|200px|thumb|Кытай солдаты. 2008 ел]]. {{main|Кытайның халык-азатлык армиясе}} {{бүлекне яңартырга}} Кытайның [[кораллы көчләр]]е дөньяда сан ягыннан иң зурлардан дип санала. Ул [[Атом-төш коралы|атом-төш]] һәм ракета державасы булып тора. [[Кытайның халык-азатлык армиясе]]ндә (КХАА) 2,5 млн кеше исәпләнә. Соңгы еллардагы көчле модернизация нәтиҗәсендә Кытайның кораллы көчләре якын киләчәктә иң заманча корал булдырачак<ref name="az16119">[https://www.azatliq.org/a/29712828.html АКШ күзләве: Кытай тиздән кораллануда иң алдынгы ил булачак]</ref>. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * [http://tatyash.ru/get.php?11736|72.htm#0 Бөек белән гади янәшә (Беләсезме?) – № 22-23 (11736), 21 февраль, 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140411010051/http://tatyash.ru/get.php?11736%7C72.htm |date=2014-04-11 }} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} {{Бу темага Татнетта|сүз%20төзмә= Кытай |сүз+төзмә= Кытай |süz%20tözmä = Qıtay}} == Шулай ук карагыз == {{Азия дәүләтләре}} [[Төркем:Кытай]] [[Төркем:Җөмһүриятләр]] jrpj6i7cl37asq14s8xm2mkmpx9h65z Аксубай районы 0 15089 5936559 4685316 2026-06-05T10:12:00Z Әмир 15082 /* Районда туган күренекле кешеләр */ өстәмә 5936559 wikitext text/x-wiki {{АТБВМ |Төс1 = {{Төс/Россия}} |Татар исеме = Аксубай районы |Чын исем = |Герб = Coat of Arms of Aksubaevsky rayon (Tatarstan).gif |Байрак = Flag of Aksubayevsky rayon (Tatarstan).png |Герб киңлеге = |Байрак киңлеге = |Герб тасвирламасы = |Байрак тасвирламасы = |Ил = [[Россия]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |уровень = |CoordScale = |Гимн = |Статус = [[Район]] |Регион төре = [[Республика]] |Регион = [[Татарстан]] |Башкала = [[Аксубай]] |ЭреШәһәрләр = |Нигезләү = [[10 июнь]] [[1931 ел|1931]] |Юкка чыгу = |Башлык = Камил Камал улы Гилманов<ref>{{Citation |title=Аксубай муниципаль районы турында |url=http://aksubayevo.tatarstan.ru/tat/glava-aksubaevskogo-munitsipalnogo-rayona.htm |access-date=2019-07-11 |archive-date=2019-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711064105/http://aksubayevo.tatarstan.ru/tat/glava-aksubaevskogo-munitsipalnogo-rayona.htm |dead-url=yes }}</ref> |Башлык исеме = Район Советы рәисе |Башлык2 = |Башлык исеме2 = |ТЭП = |ТЭП елы = |ТЭП буенча урын = |Кеше башына ТЭП = |Кеше башына ТЭП буенча урын = |Тел = |Телләр = |Халык саны = 32 161 кеше |Халык саны исәбе елы = 2010 |Халыктан % = 0,8 |Халык саны буенча урын = |Халык тыгызлыгы = |Халык тыгызлыгы буенча урын = |Милли состав = |Дини состав = |Мәйдан = 1440,2 |Мәйданнан % = 2,1 |Мәйдан буенча урын = |Максималь биеклеге = |Урта биеклеге = |Минималь биеклеге = |Киңлек = |Озынлык = |Харита = Location of Aksubayevsky District (Tatarstan).svg |Харита зурлыгы = 350px |Административ берәмлек харитасы = |Харита зурлыгы ае = |Сәгать поясы = MSK (UTC+3) |Аббревиатура = |ISO = |Телефон коды = |Почта индекслары = |Интернет домены = |Автомобиль номерлар коды = 16, 116 |Сайт = http://aksubayevo.tatarstan.ru/tat/ |Commons-та төркем = |Искәрмә = }} '''Аксубай районы''' ({{lang-ru|Аксубаевский район}}, {{lang-cv|Аксу районĕ}}) — [[Татарстан Республикасы]]составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район). Ул республиканың көньягында, [[Кама аръягы икътисади районы]]нда урнашкан. Административ үзәге - [[Аксубай]] шәһәр тибындагы поселогы. Республикада [[Чувашлар|чуваш]] халкы [[Татарлар|татар]] һәм [[руслар]]дан күпчелекне тәшкил иткән бердәнбер район. Аксубай муниципаль районы икътисадның авыл хуҗалыгы секторы өстенлек иткән районнар төркеменә керә. Җитештерү секторы азык-төлек сәнәгате һәм төзелеш материаллары предприятиеләре, шулай ук эшкәртү производствосындагы кайбер кече предприятиеләр белән тәкъдим ителгән.<ref>{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/problemy-razvitiya-malogo-biznesa-v-respublike-tatarstan-na-primere-aksubaevskogo-munitsipalnogo-rayona|автор=Кириллова O.К|башлык=Проблемы развития малого бизнеса в Республике Татарстан на примере Аксубаевского муниципального района|год=2015|издание=Экономика и управление в XXI веке: тенденции развития|выпуск=22}}</ref> Районда алты нефть ятмасы ачылган, ләкин күпчелек очракта бу авыр чыгарыла торган, югары күкертле [[нефть]].<ref>{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/razvedka-bitumnyh-zalezhey-v-protsesse-bureniya-glubokih-skvazhin|автор=Саушкин Г. А|башлык=Разведка битумных залежей в процессе бурения глубоких скважин|год=2002|издание=Георесурсы|выпуск=4 (12)|issn=1608-5043}}</ref> == Географиясе == Аксубай муниципаль районы [[Казан]]нан 180 км, [[Нурлат|Нурлат тимер юл станциясеннән]] 58 км һәм [[Чистай]] шәһәре пристаненнан 85 км ераклыкта? төбәк әһәмиятендәге автомобиль магистралендә урнашкан. Ресурс белән җитәрлек тәэмин ителеш (руда булмаган файдалы казылмалар, урман, җир ресурслары) бар.<ref>{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/problemy-razvitiya-malogo-biznesa-v-respublike-tatarstan-na-primere-aksubaevskogo-munitsipalnogo-rayona|автор=Кириллова O.к|башлык=Проблемы развития малого бизнеса в Республике Татарстан на примере Аксубаевского муниципального района|год=2015|издание=Экономика и управление в XXI веке: тенденции развития|выпуск=22}}</ref> 2015 елга район мәйданы 1439,2 км<sup>2</sup> тәшкил иткән. Республиканың [[Чистай районы|Чистай]], [[Яңа Чишмә районы|Яңа Чишмә]], [[Чирмешән районы|Чирмешән]], [[Нурлат муниципаль районы|Нурлат]] һәм [[Алексеевск районы|Алексеевск]] районнары белән чиктәш. Үзәге [[Аксубай]] шәһәр тибындагы поселогы (революциягә кадәрге чыганакларда, җирле чиркәү исеме буенча, Троицкий буларак телгә алына).<ref name=":0"/> Район климаты уртача континенталь. Ул җылы җәй (июль — 18,6 °С) һәм тотрыклы кар катламы булган уртача салкын кыш белән характерлана.<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://cod16.ru/%d0%b1%d0%b5%d0%b7-%d1%80%d1%83%d0%b1%d1%80%d0%b8%d0%ba%d0%b8/aksubaevskij-rajon-respubliki-tatarstan-211.html|title=Аксубаевский район Республики Татарстан|author=|website=Казань|date=11 февраля 2015|publisher=Казанский городской портал|accessdate=2020-12-28|archivedate=2020-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224043423/http://cod16.ru/%D0%B1%D0%B5%D0%B7-%D1%80%D1%83%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B8/aksubaevskij-rajon-respubliki-tatarstan-211.html}}</ref> Район Идел аръягы түбәнлегенең көнчыгышында, кече елгаларның аз урнашкан үзәнендә урнашкан. Рельефның биеклеге уртача 160-180 метр; иң түбәне 74 м (Олы [[Сөлчә (Олы Сөлчә кушылдыгы)|Сөлчә]] елгасы буе), иң биеге — 223 м ([[Олы Чирмешән]] һәм [[Чишмә елгасы|Чишмә]] елгалары арасында). Территориянең зур өлеше [[Кече Сөлчә]] һәм [[Кече Чирмешән]], [[Зур Сөлчә]]нең уң кушылдыклары арасында урнашкан.<ref name=":0"/> == Герб һәм флаг == Герб 2005 елның 20 декабрендә расланган һәм Россиянең Дәүләт геральдика регистрына кертелгән. Ул районның мәдәни, тарихи һәм икътисади үзенчәлекләрен чагылдыра. Кояш тирәсендә урнашкан, канатлары белән бере берсенә кагылучы өч көмеш күгәрчен район территориясендә өч халыкның: чуашларның, татарларның һәм русларның тыныч һәм гармонияле яшәвен символлаштыра. Көмеш төс чисталык, камиллек, тынычлык һәм үзара аңлашу символы. Алтын кояш Аксубай районын үзенчәлекле җир, бай гореф-гадәтләр буларак күрсәтә, анда яшәүчеләр ата-бабаларының истәлеген саклыйлар һәм ата-аналар турында кайгырталар. Кояш-уңдырышлылык, хакыйкать, риясызлык, дан символы. Өч төстәге кыр район икътисадының юнәлешләрен символлаштыра: нефть, игенчелек, терлекчелек. Бер үк вакытта алар еллык игенчелек циклын да күрсәтәләр. Алтын төс уңыш, байлык, тотрыклылык, хөрмәт һәм акыл символы. Кызыл төс батырлык, көч, хезмәт, матурлык дигәнне аңлата.<ref>{{Cite web|url=https://geraldika.ru/s/14909|title=Герб Аксубаевского района {{!}} Геральдика.ру|website=geraldika.ru|accessdate=2020-12-14}}</ref> Күк төс намус, рухият символы. Яшел төс табигать, сәламәтлек, тормыш үсеше, яңарыш символы. Флаг герб нигезендә эшләнгән, киңлеге 2: 3 булган турыпочмаклы тукымадан гыйбарәт.<ref>{{Cite web|url=https://geraldika.ru/s/25582|title=Флаг Аксубаевского района {{!}} Геральдика.ру|website=geraldika.ru|accessdate=2020-12-14}}</ref> == Тарихы == [[Файл:Аксубай музее.jpg|200px|thumb|right|[[Аксубай туган якны өйрәнү музее]]]] Район территориясендәге беренче кешеләр елганың иң түбән яр буйларында урнашкан ачык җирлекләрдә яшәгәннәр, терлекчелек һәм игенчелек белән шөгыльләнгәннәр, алар үзләреннән соң басуларда күп санлы курганнар калдырганнар. Курганнарның берсе Аксубайга Чистай ягыннан, «Аксубай» һәм «Иске Кирәмәт» совхозлары чигендә урнашкан. Аксубай районы чикләрендә табылган борынгы кешеләрнең башка стоянкалары [[Заря (Татарстан)|Заря]] һәм [[Акташ (Татарстан)|Акташ]] бистәләре янында урнашкан, аларның яше якынча 30 мең. Безнең эрага кадәрге II меңъеллык ахырындагы бура архитектурасы һәйкәлләренә [[Яңа Үзи]] каберлеге, [[Иске Тимошкино]] курганы, [[Түбән Баланды]] авылы һәм [[Беловка]] авылы керә.<ref name="docplayer.ru">{{Книга|ссылка=https://docplayer.ru/48027737-Puteshestvie-po-rodnomu-krayu.html|автор=Степанова Ирина Михайловна Михайлова Валентина Михайловна|башлык=Путешествие по родному краю. Истории деревень, сёл и посёлков Аксубаевского района Республики Татарстан. Часть|ответственный=|год=2014|издание=|место=Чебаксары|нәшрият=«Новое Время».|страницы=9|страниц=328|isbn=}}</ref> [[Татар Сөнчәлесе]] шәһәрчеге («Кыз тау») VII гасырга — һуннар басымы астында Европа халыкларының Азиядән европага күченеше чорына карый. Районда бу мәдәниятнең археологик һәйкәлләре өч урында. Районда имәнкискә кабиләләренә караган тимер игенчелек кораллары табыла. VIII гасыр ахырында районда болгар кабиләләре килеп төпләнә.<ref name="docplayer.ru"/> Аксубай районы территориясе [[Идел буе Болгары]] составына, соңрак — [[Алтын Урда]] составына керә.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/articles/145699-tayna-nahodki-v-aksubaevskom-rayone|title=Тайна находки в Аксубаевском районе — Реальное время|author=Тимур Рахматуллин|website=realnoevremya.ru|date=19 июля 2019|publisher=|accessdate=2020-12-09|archivedate=2020-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922204408/https://realnoevremya.ru/articles/145699-tayna-nahodki-v-aksubaevskom-rayone}}</ref> Аксубай районы [[Идел Буе Болгары]]ның иң үзәгендә урнашкан. Әлеге дәүләтнең башкаласы булган [[Биләр]], районнан 25-30 км ераклыкта урнашкан. Идел буе Болгары дәвере район тарихында иң күп кеше яши торган чор. Галимнәр һәм җирле туган якны өйрәнүчеләр әлеге район территориясендә 11 шәһәрчек, 67 тораклык, 1 каберлек, 5 кабер ташы эпиграфияләре һәм 1 төрле әйберләр хәзинәсен табалар.<ref name="docplayer.ru"/> Батый хан гаскәрләренең 1236 елда килүе төбәктә халык таралышы структурасын үзгәрткән мөһим этап була. Шул вакыттан тораклыклар саны кими. Алтын Урда чорында районда шәһәрчекләрнең һәм торакларның аз өлеше генә урнашкан. Нык икътисади нигез һәм хәрби көч булган шәһәрләр генә торгызылган. Галимнәр фикеренчә, ике болгар чорына Барено-Рус, [[Яңа Мокшино]] [[Савгач]] шәһәрлекләре керә. XIV гасыр ахыры — XV гасыр башы Алтын Урданың таркалу процессында торак пунктлар саны кимегәндә борылыш чоры була. 1361 елда Тимур гаскәрләре һәм ешайган ушкуйниклар бәрелешеннән соң (1370, 1396, 1431 еллар) халыкның төп өлеше иминрәк төбәкләргә — Кама алды һәм Идел алды регионнарына күченгән. Элек Идел буе Болгары перифериясе дип саналган бу территорияләрдән күпләп халык күченү нәтиҗәсендә яңа дәүләт булган Казан ханлыгының үзәк өлешенә әверелгәннәр.<ref>{{Книга|ссылка=https://docplayer.ru/48027737-Puteshestvie-po-rodnomu-krayu.html|автор=Степанова Ирина Михайловна Михайлова Валентина Михайловна|башлык=Путешествие по родному краю. Истории деревень, сёл и посёлков Аксубаевского района Республики Татарстан. Часть|ответственный=|год=2014|издание=|место=Чебаксары|нәшрият=«Новое Время».|страницы=10|страниц=328|isbn=}}</ref> X гасырдан башлап каберлекләрне археологик казу күбесенчә мөселман җирләү ысулы турында сөйли: каберләрдә кешеләр Мәккәгә, көньякка таба йөзе белән җирләнгән. Казан ханлыгын Рус дәүләтенә кушканнан соң, Иван Грозный хакимияте астында, бөтен Кама аръягындагы рус булмаган халыкларны христианлаштыру башлана. Тарихчылар мәгълүматларына караганда, 1740 елдан алып 1764 елга кадәр генә дә 300 мең чуаш христиан диненә күчерелә.<ref name=":1">{{Cite web|lang=|url=http://rt-online.ru/p-rubr-obsh-37300/|title=Колдовская деревня {{!}} Республика Татарстан|author=Людмила Карташова|website=|date=28 февраля 2002|publisher=|accessdate=2020-12-09}}</ref> Аксубай районында Аксубай, Илдирәк һәм [[Янурыс]] авылларына нигез салган өч бертуган булган Аксубай, Илдирәк һәм Янурыс турында риваять сакланып калган. Аксубай авылына XVII гасырның икенче яртысында нигез салына. 1771-1773 елларда сакланып калган документларда Аксубай авылы Казан губернасы Чистай өязенең Иске Ибрай волостена керә. XVIII гасыр ахырында волость үзәге Иске Ибрайдан Аксубайга күчерелә — шул рәвешле Аксубай волосте оеша.<ref name=":1" /> === Совет чоры === 1920 елга кадәр район территориясе [[Казан губернасы]]ның [[Чистай өязе]]нә, 1920-1930 елларда ТАССРның [[Чистай кантоны]]на карый. Кантоннар 1930 елда бетерелә, Аксубай районы 1930 елның 10 августында оеша. Районның чикләре һәм административ бүленеше берничә тапкыр үзгәрә. Мәсәлән, 1963 елның 1 февралендә район бетерелә, аның территориясе [[Октябрь районы (Татарстан)|Октябрь районы]]на китә. Ләкин 1965 елның 12 гыйнварында аны яңадан торгызалар.<ref name="Аксубаевский район">{{Cite web|lang=ru|url=https://tatarica.org/ru/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaevskij-rajon/aksubaevskij-rajon-1|title=Аксубаевский район|author=|website=tatarica.org|date=|publisher=2020. Tatarica. Татарская энциклопедия|accessdate=2020-12-28}}</ref> 1950 нче елларда республикада милли халыкларны руслаштыру һәм мәктәп аша рус телен көчләп тагу буенча актив сәясәт алып барыла, шуның аркасында 1956 нчы елда Аксубай авылында директив күрсәтмә буенча барлык чуаш педучилищеларын да ябалар. Чуаш телен һәм әдәбиятын укыту бары тик егерме елдан соң гына торгызыла.<ref name="Эрсубай Янгаров">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.idelreal.org/a/30461183.html|title=Чувашский минус. Краевед о том, чего ожидать чувашам от новой переписи|author=Эрсубай Янгаров|website=RFE/RL|date=17 апреля 2020|publisher=|accessdate=2020-12-09}}</ref> Авыл торак пунктларына килү һәм китү буенча адреслы кәгазьләрнең өзек талоннары мәгълүматлары буенча, узган елларда халыкның шактый өлеше шәһәргә күчәргә тырышуы күренә. Шул ук вакытта Аксубай районында халык саны кимү проценты республика буенча караганда югарырак булган.<ref name="cyberleninka.ru">{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/arhivnye-dannye-o-dvizhenii-selskogo-naseleniya-tatarskoy-avtonomnoy-sovetskoy-sotsialisticheskoy-respubliki-v-gody-xi-pyatiletki|автор=Каримова Л.к|башлык=Архивные данные о движении сельского населения Татарской автономной советской социалистической республики в годы XI пятилетки|год=2018|издание=Архонт|выпуск=5 (8)}}</ref> Гомумән, бу начар социаль шартлар белән аңлатыла. Мәсәлән, районда табиб-педиатрлар белән тәэмин ителеш 1985 елда 10 мең кешегә 0,6-1 кеше тәшкил иткән (РСФСР да бу коэффициент 4,6 кеше тәшкил иткән).<ref>НАРТ. Р1296. Оп 18. Д.1268. Л. 124 г.</ref> Медицина мәгълүматлары буенча, ул вакытта халыкның яртысы диярлек (42 %) табибларның системалы күзәтүеннән башка калган, бу исә бер яшькә кадәрге балаларның үлемендә чагылыш тапкан.<ref name="cyberleninka.ru"/> 1945 елда төбәктә нефть табылган, һәр скважинаның җитештерүчәнлегенә бәя тәүлегенә 10-20 тонна булган.<ref>{{Cite web|url=http://rt-online.ru/tyl-i-front-dyshali-v-unison/|title=Тыл и фронт дышали в унисон {{!}} Республика Татарстан|accessdate=2020-12-14}}</ref> 1991 елда СССР таркалганнан соң, Татарстан Россия составыннан чыгарга һәм бәйсезлек алырга омтыла. 1992 елда референдум үткәрелә, аның нәтиҗәләре буенча Татарстан Дәүләт суверенитетын игълан итә. Әмма төбәк Россия составында суверен республика хокукларында калырга карар итә. Шул ук вакытта Татарстан мөстәкыйль социаль-икътисади сәясәт алып бара башлаган, республика составында районнар зур бәйсезлек алган.<ref>{{cite web |url=https://inosmi.ru/social/20160918/237875217.html |title=Татарстан создал особые отношения с Москвой |date=2016-09-18 |publisher=Интернет-проект ИноСМИ.RU |accessdate=2020-11-05}}</ref> == Халык саны == {{ Население | Аксубаевский район | Столбцов=6}} Район Татарстанда чуаш халкының максималь өлеше белән характерлана һәм халык саны буенча иң зур милләт татар һәм рус булмаган бердәнбер район булып тора. 2013 ел башына 44,3 % - чуашлар, 38,5 % — татарлар, 16,6 % — руслар һәм 0,6 % — башка милләт вәкилләре тәшкил иткән. [[Файл:Этническая карта Аксубаевского, Новошемшинского и Черемшанского районов.png|thumb|250px|Этник карта]] [[Файл:Религиозная карта Аксубаевского, Новошемшинского и Черемшанского районов.png|thumb|250px|Дини карта]] === Милли составы === {| class='standard' style='text-align: center;' width=63% |- class='bright' ! Милләт !! [[1970]]<ref name="ВОТ">Мустафин М.Р., Хузеев Р.Г. Всё о Татарстане (экономико-географический справочник). — Казань, 1994.</ref> !! [[1979]]<ref name="ВОТ"/> !! [[1989]]<ref name="ВОТ"/> !! [[2002]]<ref>{{Citation |title=2002 ел сан алу базасы |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2013-10-10 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}</ref>!! [[2010]]<ref>[http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/нац%20состав.pdf Национальный состав населения Республики Татарстан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029192537/http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/%D0%BD%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |date=2013-10-29 }} {{ref-ru}}</ref> |- class='bright' | [[чуашлар]] || || || 45,1 % || 44,4 % || 44,0 % |- class='bright' | [[татарлар]] || 38,7 % || 39,6 % || 38,2 % || 38,5 % || 38,5 % |- class='bright' | [[руслар]] || 16,5 % || 16,2 % || 16,2 % || 16,5 % || 16,8 % |} === Районда туган күренекле кешеләр === * [[Сәләм Алишев]] (1929–2015) — тарихчы-галим, тарих фәннәре докторы, [[ТР атказанган фән эшлеклесе]]. * [[Гали Динмөхәммәтов]] (1892–1951) — дәүләт эшлеклесе. * [[Ефрем Еллиев]] (1907–1942) — чуаш язучысы. * [[Илгиз Зәйниев]] (1987) — драматург, режиссер. * [[Равил Кузюров]] (1973) — [[Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы|ТР урман хуҗалыгы министры]] (2018 елдан). * [[Радик Сабиров]] (1979—2026), журналист, галим, филология фәннәре кандидаты (2004), баш мөхәррир. * [[Роза Сәхабетдинова (1953)|Роза Гомәр кызы Сәхабетдинова]] (1953), педагогика ветераны, [[Татарстанның атказанган укытучысы]]. * [[Хәсән Туфан]] (1900–1981) — мәшһүр татар шагыйре. * [[Әнвәр Хәйри]] (1947) — татар галиме, исламият белгече, язучы, тәрҗемәче, текстолог. == Идарә-җир төзелеше == Аксубай муниципаль районында 1 шәһәр һәм 20 авыл җирлеге һәм аларның составындагы 79 торак пункт бар.<ref>[http://docs.cntd.ru/document/422403365 Закон Республики Татарстан от 31 января 2005 года N 12-ЗРТ «Об установлении границ территорий и статусе муниципального образования „Аксубаевский муниципальный район“ и муниципальных образований в его составе»]</ref> Шәһәр шартларында (Аксубай штп) район халкының 34,26% ы яши. 2008 елның маеннан башлап район башлыгы булып Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре, индустриаль бистәдә туган Камил Гилманов тора. Ул агроном-мелиоратор булып эшләгән, 2005 елдан 2008 елга кадәр «Вамин» филиалын — «Вамин Аксу» агрофирмасын җитәкли.<ref name=":0" /><ref name="inkazan.ru">{{Cite web|url=https://inkazan.ru/article/tilda/06-09-2017/reyting-rayonov-tatarstana-autsaydery|title=Рейтинг районов Татарстана: 10 худших|website=inkazan.ru|accessdate=2020-12-14|archivedate=2020-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201209121012/https://inkazan.ru/article/tilda/06-09-2017/reyting-rayonov-tatarstana-autsaydery}}</ref> # [[Аксубай шәһәр тибындагы поселогы]] # [[Беловка авыл җирлеге]] # [[Емелькино авыл җирлеге]] # [[Карасу авыл җирлеге]] # [[Кәкрекүл авыл җирлеге]] # [[«МЮД» авыл җирлеге]] # [[Яңа Аксубай авыл җирлеге]] # [[Яңа Ибрай авыл җирлеге]] # [[Яңа Кармәт авыл җирлеге]] # [[Савруш авыл җирлеге]] # [[Иске Ибрай авыл җирлеге]] # [[Иске Илтерәк авыл җирлеге]] # [[Иске Кармәт авыл җирлеге]] # [[Иске Кыязлы авыл җирлеге]] # [[Иске Татар Әдәмсуы авыл җирлеге]] # [[Иске Тимошкино авыл җирлеге]] # [[Иске Үзи авыл җирлеге]] # [[Сөнчәле авыл җирлеге]] # [[Трудолюбово авыл җирлеге]] # [[Урмандәй авыл җирлеге]] # [[Шәрбән авыл җирлеге]] == Икътисады == Аксубай районы Татарстанның муниципаль берәмлекләренең аутсайдерлары рәтендә.<ref name="inkazan.ru"/> Аксубай районының хуҗалык комплексы төрле факторлар йогынтысында урнашкан, алар арасында аның географик хәле һәм территорияне тарихи үзләштерү үзенчәлекләре дә бар. Регион Кама аръягы икътисади зонасы составына керә һәм Татарстан Республикасының көньяк өлешендә урнашкан. Икътисади яктан бу зона — нефть чыгаруга, төгәл машина төзелешенә, шулай ук авыл хуҗалыгы продукциясен җитештерүгә һәм эшкәртүгә юнәлгән индустриаль-аграр район. Аксубай районы халкының җан башына туры килгән төп капиталга инвестицияләр күрсәткече Татарстанның Кама аръягы икътисади зонасы буенча иң түбән күрсәткечләрнең берсе булып тора, ул республика буенча уртача күрсәткечтән 4 тапкыр калыша.<ref>{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/problemy-razvitiya-malogo-biznesa-v-respublike-tatarstan-na-primere-aksubaevskogo-munitsipalnogo-rayona|автор=Кириллова O.к|заглавие=Проблемы развития малого бизнеса в Республике Татарстан на примере Аксубаевского муниципального района|год=2015|издание=Экономика и управление в XXI веке: тенденции развития|выпуск=22}}</ref> === Сәнәгате === Районның файдалы табигый ресурслары — урман һәм җир ресурслары. Район территориясендә кирпеч балчыгы һәм нефть чыгарыла.<ref>{{Cite web|url=https://tatcenter.ru/district/aksubaevskij-rajon/|title=Аксубаевский район — Татцентр.ру|website=Татцентр|accessdate=2020-12-05}}</ref> Җирле алты нефть чыганагы бар: Зирекле, Сөнчәле, Демкино, Мюдово, Ибрай, Ивино. Алар арасында «Нурлатнефть» («Татнефть»нең кызы), «Ритэк», «Татех», «Татнефтепром» (1999 елдан бирле эшли), 16 ятманы эшкәртә, 2018 елда «Милли икътисадның горурлыгы һәм өмете», «Ел компаниясе», «ТНГК-Развитие» республика икътисади премияләренә ия була.<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/tatnefteprom-zyuzeevneft-otmetil-20-letniy-yubiley|title=«Татнефтепром-Зюзеевнефть» отметил 20-летний юбилей|author=Зилия Аксанова|website=Нурлат-⁠информ|date=2019-02-28|accessdate=2020-12-14}}</ref> «Татех» кече нефть компаниясе районда 20 елдан артык эшли.<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://aksubayevo.ru/news/news/sotsialno-orientirovannaya-kompaniya|title=Социально-ориентированная компания|author=Людмила ЖАРЕНОВА|website=Аксубаево|date=2019-11-30|accessdate=2020-12-14}}</ref> Компания нефть чыгаруга бәйле экологик проблемаларны хәл итү өчен булдырылган. Ул нефтьнең җиңел фракцияләрен тоту технологиясен кулланган. «Татнефть» «Татеху»га ике ятма үзләштерүгә тапшырган — башта Зәй районында Онбийскоены, ә 1999 елда — Демкинскоены.<ref>{{Cite web|url=http://rt-online.ru/midhat-shagiahmetov-posetil-predpriyatiya-aksubaevskogo-rajona/|title=Мидхат Шагиахметов посетил предприятия Аксубаевского района {{!}} Республика Татарстан|accessdate=2020-12-14}}</ref> 2010 елда «Татнефть» Американың Texneft Inc компаниясеннән сатып алган<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.vedomosti.ru/newspaper/articles/2010/11/30/zabrala_dochku|title=Забрала «дочку»|website=Ведомости|accessdate=2020-12-14}}</ref>. Аксубай урманчылыгы тагын ике район — Яңа Чишмә һәм Чистай районнары территориясендә эшли. Аннан тыш, урман сәнәгате белән «Аксубай урман хуҗалыгы» шөгыльләнә.<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://aksubayevo.ru/news/news/ravil-kuzyurov-u-rabotnikov-lesa-est-potentsial-dlya-dalneyshego-razvitiya|title=Равиль Кузюров: «У работников леса есть потенциал для дальнейшего развития»|author=Зинаида ЛЕОНТЬЕВА|website=Аксубаево|date=2020-09-07|accessdate=2020-12-14}}</ref> Авыл хуҗалыгы эшен һәм авыл хуҗалыгы чималын эшкәртү эшен «ПМК-Мелиорация», «Аксубай май заводы» эре эшкәртү предприятиесе тәэмин итә.<ref>{{Cite news|accessdate=2020-12-14|title=Рейтинг районов Татарстана: 10 худших|url=https://inkazan.ru/article/tilda/06-09-2017/reyting-rayonov-tatarstana-autsaydery}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201209121012/https://inkazan.ru/article/tilda/06-09-2017/reyting-rayonov-tatarstana-autsaydery |date=2020-12-09 }}</ref> Төзелеш өлкәсендә «Аксустрой», УРСЖ эшли, керамзитобетон, арбалит блоклар, брусчатка җитештерү җайга салынган.<ref name="Светлана Арсентьева">{{Cite web|lang=|url=http://rt-online.ru/kraj-rodnikov-mineralnyh-vod-i-nefti/|title=Край родников, минеральных вод и... нефти {{!}} Республика Татарстан|author=Светлана Арсентьева|website=|date=24 ноября 2016|publisher=|accessdate=2020-12-05}}</ref> Район ел саен 11 мең квадрат метр торак файдалануга тапшыра.<ref name="Светлана Арсентьева"/> === Авыл хуҗалыгы === 2015 елга авыл хуҗалыгы җирләре 91,9 мең гектар били, шул исәптән сөрүлекләр — 84,5 мең га, әче туфраклар сөрелгән җирләрнең 60тан 80% ка кадәрен били, туфрак калий белән аз тәэмин ителгән.<ref>{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/monitoring-sostoyaniya-zemelnogo-fonda-respubliki-tatarstan|автор=Нуруллин А.а|заглавие=Мониторинг состояния земельного фонда республики Татарстан|год=2010|издание=Ученые записки Казанской государственной академии ветеринарной медицины им. Н.Э. Баумана|том=202|issn=2413-4201}}</ref> Көзге арыш, сабан бодае, солы, борчак, арпа, шикәр чөгендере, көнбагыш, рапс, кукуруз, бәрәңге, люпин һәм соя игелә.<ref name="ReferenceA">{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/vozdelyvanie-lyupina-i-soi-v-respublike-tatarstan|автор=Гайнуллин P.m|заглавие=Возделывание люпина и сои в Республике Татарстан|год=2007|издание=Достижения науки и техники АПК|выпуск=9|issn=0235-2451}}</ref><ref name="ReferenceA"/> 2020 елда республикада җыелган 5400 мең тонна бөртекнең 122,9 тоннасы Аксубай районына туры килә.<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://aksubayevo.ru/news/news/delegatsiya-aksubaevskogo-rayona-prinyala-uchastie-na-dne-selskogo-khozyaystva-rt|title=Делегация Аксубаевского района приняла участие на Дне сельского хозяйства РТ|author=Зинаида ЛЕОНТЬЕВА|website=Аксубаево|date=2020-10-08|accessdate=2020-12-14}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.agroxxi.ru/rossiiskie-agronovosti/agrarii-tatarstana-sobrali-pervyi-million-tonn-zerna-urozhaja-2019.html|title=Аграрии Татарстана собрали первый миллион тонн зерна урожая-2019|website=www.agroxxi.ru|accessdate=2020-12-14}}{{Deadlink|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ит-сөт терлекчелеге һәм дуңгызчылык үсеш алган. 2010 елда районда 1600 башка исәпләнгән сөт комплексы төзелгән.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/agriculture/22-10-2010/investory-tatarstana-prodolzhayut-vvod-novyh-i-modernizatsiyu-imeyuschihsya-proizvodstvennyh-moschnostey-4993055|title=Инвесторы Татарстана продолжают ввод новых и модернизацию имеющихся производственных мощностей|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-14}}</ref> 2015 елда районда 51 авыл хуҗалыгы предприятиесе эшләп килә. Иң эре авыл хуҗалыгы предприятиеләре арасында «Аксу Агро», «Аксубай» агрофирмасы, «Актай», «Колос», «Сөт Иле-Аксу», «Сөлчә» һәм тагын 45 крестьян — фермер хуҗалыгы бар, шуларның 30га якыны гаилә фермалары.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/agriculture/27-05-2015/glava-minselhozproda-rt-oznakomilsya-s-hodom-polevyh-rabot-v-aksubaevskom-rayone-rt-5231477|title=Глава Минсельхозпрода РТ ознакомился с ходом полевых работ в Аксубаевском районе РТ|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-14}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/agriculture/09-02-2015/v-aksubaevskom-rayone-rt-investory-vnosyat-vesomyy-vklad-v-razvitie-apk-5473775|title=В Аксубаевском районе РТ инвесторы вносят весомый вклад в развитие АПК|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-14}}</ref> «Актай» агрофирмасы башкалар арасында юртак атлар үрчетү белән шөгыльләнә. 2016 елда хуҗалык атлары ике Бөтенроссия рекорды куйган һәм берничә тапкыр Россиянең иң яхшы атлары исемлегенә кертелгән.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/agriculture/12-02-2017/na-baze-agrofirmy-aktay-sozdan-plemennoy-reproduktor-po-razvedeniyu-rysistyh-porod-loshadey-5459901|title=На базе агрофирмы «Актай» создан племенной репродуктор по разведению рысистых пород лошадей|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-14}}</ref> Иске Мокшино авылында «Самаренкин А.К.» крестьян-фермер хуҗалыгының гөмбә цехы урнашкан, аның мәйданы 1,5 мең кв.м, җитештерүчәнлеге 6 тоннага кадәр. Гөмбәдән тыш, хуҗалык мицелия субстратлары җитештерә, суган киптерү цехы эшли.<ref name="rt-online.ru">{{Cite web|lang=|url=http://rt-online.ru/midhat-shagiahmetov-posetil-predpriyatiya-aksubaevskogo-rajona/|title=Мидхат Шагиахметов посетил предприятия Аксубаевского района {{!}} Республика Татарстан|author=|website=|date=17 сентября 2020|publisher=|accessdate=2020-12-09}}</ref> === Инвестицион потенциалы === Федераль дәүләт статистика хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча хисабы нигезендә, 2019 елда Аксубай районы 742,3 млн.сум инвестиция җәлеп иткән (бюджет акчаларыннан һәм кече бизнестан тыш), бер ел элек бу сумма 439,8 млн. сум тәшкил иткән була.<ref>{{cite web|url=https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/242/osnovnye_pokazateli_investitsionnoy_i_stroitelnoy_deyatelnosti_v_rt_za_2019_god.pdf|title=Основные показатели инвестиционной и строительной деятельности в Республике Татарстан|date=2020|publisher=Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан|accessdate=2020-11-25|archivedate=2020-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206004742/https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/242/osnovnye_pokazateli_investitsionnoy_i_stroitelnoy_deyatelnosti_v_rt_za_2019_god.pdf}}</ref> Татарстан Республикасының социаль-икътисади мониторинг комитеты мәгълүматлары буенча, 2020 елның беренче яртыеллыгында хуҗалык итүче субъектларның тулы даирәсе буенча регионның төп капиталына инвестицияләр 1,2 млрд. сум тәшкил иткән, ягъни республикадагы инвестицияләрнең гомуми күләменнән 0,5%.<ref>{{Статья|ссылка=https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/636/analiticheskiy-obzor-1-polugodie-2020.pdf|автор=Федеральная служба государственной статистики Республики Татарстан|заглавие=Основные показатели инвестиционной и строительной деятельности в Республике Татарстан (январь—июнь)|год=2020|язык=|издание=Бюллетень|тип=|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=|issn=}}</ref> Урбанистлар Әлмәт шәһәренең һәм аның агломерациясенең көчле икътисади йогынтысын билгеләп үтә.<ref>{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/perspektivy-formirovaniya-transgranichnoy-aglomeratsii-na-primere-almetievsk-oktyabrskoy-aglomeratsii|автор=Гатауллин Ринат Фазлтдинович, Атаева Айсылу Гарифулловна, Уляева Алсу Гарифулловна|заглавие=ПЕРСПЕКТИВЫ ФОРМИРОВАНИЯ ТРАНСГРАНИЧНОЙ АГЛОМЕРАЦИИ (НА ПРИМЕРЕ АЛЬМЕТЬЕВСК-ОКТЯБРЬСКОЙ АГЛОМЕРАЦИИ)|год=2020|издание=Урбанистика|выпуск=3}}</ref> Районда 2016 елда шәхси акчаларга төзелгән «Гарант» сәнәгать мәйданчыгы эшли. Парк 45 урынга исәпләнгән,<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/articles/93843-pochemu-pustuyut-industrialnye-parki-tatarstana-aksubaevo|title=Почему пустуют индустриальные парки Татарстана. Аксубаево — Реальное время|website=realnoevremya.ru|accessdate=2020-12-14}}{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> хәзер мәйданчыкта икмәк һәм он кондитер әйберләре пешерүче өч резидент бар, аннан тыш коймалар, түбәләр, йорт тышлау өчен профнастил әзерлиләр.<ref name="rt-online.ru"/> === Транспорт === Район территориясе буенча 16К-0098 «Чистай — Аксубай — Норлат» һәм 16К-0131 «Нурлат — Кузайкино (Р239)» автомобиль юллары уза. == Экология == Район урман-дала зонасының көньяк өлешендә урнашкан, аның өчен [[юкә]]-[[имән]] һәм [[юкә]] урманнары хас. Районның төньяк һәм төньяк-көнчыгыш өлешендә Кече Сөлчә елгасы бассейнында эрерәк урман массивлары саклана.<ref name="Аксубаевский район"/> Кисү урыннарында киң яфраклы токымнар катнашында икенчел [[усак]] һәм [[каен]] урманнары барлыкка килгән. Көнчыгышта киң яфраклы-[[нарат]] урманы участогы бар. Район территориясенең гомуми урманлыгы 20,3-21% тәшкил итә. Тыюлык территориясенә Кирәмәт урманы һәм Биләр аучылык тыюлыгының 1967 елда аучылык-промысел фаунасын: поши, кабан, кыр кәҗәләре, урман тавыгы, суер, көртлек саклауны көчәйтү өчен оештырылган өлеше керә.<ref name="Аксубаевский район"/> Хайваннар дөньясы урман һәм дала зонасында яшәүчеләр тарафыннан тәкъдим ителгән. Урманнарда төлке, поши, кабан, ак куян, соры куян, тиен, байбак, селәүсән, сусар һәм башкалар; сулыклар янында — кондыз, ондатра, чәшке; сулыкларда төрле балык төрләре яши. Районда 100дән артык төр кош, шул исәптән суер, көртлек, ләкләк, соры торна һәм башка кошлар оялый. Район территориясендә Алтай краеннан китерелгән мараллар яши.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/society/02-11-2019/zhiteli-aksubaevskogo-rayona-delayut-selfi-s-maralami-5584467|title=Жители Аксубаевского района делают селфи с маралами|author=|website=www.tatar-inform.ru|date=2 ноября 2019|publisher=|accessdate=2020-12-09}}</ref> Аксубай районы территориясендә 1978 елгы өч табигать һәйкәле урнашкан: Олы Сөлчә, Кече Чирмешән һәм Кече Сөлчә елгалары. * Кече Чирмешән (озынлыгы 188,1 км, башы Яңа Чишмә районында, тамагы Ульяновск өлкәсендә) дулкынсыман тигезлекләрдә ага (үрләр-120-180 м), ермаклана, казан һәм татар ярусларының пермь токымнары өслегенә чыга, бассейнның аскы өлешендә табигый урманнар, авыл хуҗалыгы җирләре һәм су буе болыннары аралашкан. * Олы Сөлчә (озынлыгы 117,2 км, ибашы Чирмешән районының Әмир авылы янында, тамагы Нурлат районының Салдакай авылы янында) хуҗалык әһәмиятенә ия, авыл хуҗалыгы предприятиеләре тарафыннан кулланыла. * Кече Сөлчә (озынлыгы 66,2 км, башы Сөлчәбаш авылы янында, тамагы Караса авылы янында) урман белән капланган территория буенча уза.<ref name="Аксубаевский район"/> Районда Яңа Ибрай, Иске Мокшино, Беловка, Яңа Баланды һәм Черемушка авылларында төзекләндерелгән чишмәләр урнашкан.<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/kak-nam-bestsenny-i-blizki-rodnogo-kraya-rodniki|title=На территории Аксубаевского района известны более 130 родников, из них благоустроены порядка 50.|author=Гульназ Хасаншина|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-09-28|accessdate=2020-12-05}}</ref> 2011 елда «Ритэк» компаниясенең нефть үткәргече өзелү сәбәпле, 1,2 гектар сөрүлек әйләнештән чыгарылган, компаниягә барлыгы 110 мең сум штраф салынган.<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://energo-news.ru/archives/80532|title=ЭнергоНьюс » В Татарстане Ритэк оштрафован за разлив нефти|accessdate=2020-12-14}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/agriculture/25-07-2011/v-rt-v-rezultate-proryva-nefteprovoda-vyvedeny-iz-oborota-1-2-ga-pashni-5321379|title=В РТ в результате прорыва нефтепровода выведены из оборота 1,2 га пашни|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-14}}</ref> 2018 елның маенда район халкы язгы су җибәрү вакытында буа өзелү аркасында Тарса елгасының нефть пычрануына зарланган. Росприроднадзор авария фактын рәсми рәвештә кире кага.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.idelreal.org/a/29229834.html|title=Росприроднадзор отрицает загрязнение татарстанской реки нефтепродуктами|website=RFE/RL|accessdate=2020-12-14}}</ref> 2019 елда «Вамин-Татарстан» май ясау заводы Кече Сөлчә елгасына калдыкларын агыза, закон бозу очракларын берничә тапкыр ачыклана.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/news/191566-istochnikom-nepriyatnyh-zapahov-v-kazani-stal-poligon-vostochnyy|title=Источником неприятных запахов в Казани стал полигон "Восточный" — Реальное время|website=realnoevremya.ru|accessdate=2020-12-14}}{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Социаль өлкә == [[Файл:Х.Туфан музее.jpg|200px|thumb|right|[[Хәсән Туфан музей-йорты (Иске Кармәт)]]]] [[Файл:Газиз_Кашапов_бюсты.jpg|200px|thumb|right|[[Газиз Кашапов]] бюсты ([[Яңа Үзи]])]] Районда мәгариф өлкәсендә 15 мәктәпкәчә учреждение, 11 башлангыч, 7 тулы булмаган урта, 14 урта гомуми белем бирү мәктәбе (шул исәптән өч гимназия), лицей, универсаль технологияләр техникумы ([[Аксубай универсаль технологияләр техникумы]]) эшли. Өстәмә белем бирү учреждениеләре мәктәптән тыш эшләр үзәге, балалар сәнгать мәктәбе, балалар һәм яшүсмерләр спорт мәктәбе тарафыннан тәкъдим ителгән. Районда шулай ук балаларга Федоровка интернат-йорты, Аксубай мәрхәмәтлек йорты һәм «Хыял» балалар һәм яшүсмерләр өчен социаль приют ярдәм итә.<ref name="Аксубаевский район"/> Районның сәламәтлек саклау системасында үзәк район хастаханәсе һәм поликлиника, Иске Ибрай участок хастаханәсе, өч табиб амбулаториясе һәм 53 фельдшер-акушерлык пункты эшли. Спорт инфраструктурасына 77 спорт корылмасы керә, шул исәптән «Юность» универсаль спорт комплексы һәм «Дельфин» бассейны, ипподром, шахмат клубы һәм картинг-клуб бар.<ref name="Аксубаевский район"/> Мәдәният өлкәсендә район мәдәният йорты, 28 авыл мәдәният йорты һәм 25 клуб учреждениесе, үзәк, балалар һәм 38 массакүләм китапханә эшли. Районда өч музей бар: Аксубайның туган якны өйрәнү музее (1987 елда ачылган, 2500дән артык саклау берәмлеге, алар арасында этнография, көнкүреш, хезмәт кораллары, документлар, китаплар, фотографияләр һәм рәсем сәнгате),<ref name="Аксубаевский район"/> Иске Кармәт авылында Хәсән Туфан музей-йорты (1990 елда ачылган, 2300дән артык саклау берәмлеге, архив документлары, Фоторәсемнәр, бер бүлмәдә ХХ гасыр башындагы крестьян йорты интерьерын үз эченә ала)<ref>{{Cite web|url=http://www.museum.ru/M2656|title=Дом-музей Хасана Туфана|website=www.museum.ru|accessdate=2020-12-28}}</ref> һәм Яңа Үзи авылында Газиз Кашапов исемендәге Музей (1992 елда ачылган), 775 саклау берәмлеге — кулъязмалар, фоторәсемнәр һәм язучының әсәрләре, шулай ук күпсанлы көнкүреш предметлары да бар.<ref name="Аксубаевский район"/> Күпмилләтле район халык театрлары һәм фольклор коллективлары тарафыннан тәкъдим ителгән.<ref name="Аксубаевский район"/> Районда «Авыл таңнары» («Авыл таңнары», «Ял пурнасы») җирле газетасы рус, татар һәм чуаш телләрендә нәшер ителә.<ref name="Эрсубай Янгаров"/> Дини оешмалар 28 эшче мәчет һәм алты чиркәү белән тәкъдим ителгән, аларның бер өлеше архитектура һәйкәлләре статусына ия. === Мәдәни мирас объектлары === * Карасу авылында Әмирҗан мәчете * Яңа Ибрай авылында өч мәчет, шул исәптән архитектура һәйкәле — 1909 елда төзелгән Җәмигъ мәчете * Яңа Үзи авылында ике мәчет, шул исәптән 1911 елда төзелгән икенче Җәмигъ мәчете * Иске Ибрай авылында дүрт мәчет * Иске Кыязлы авылында өч мәчет (1905 елда төзелгән өченче Җәмигъ мәчете мәдрәсә бинасы һәм ике мәчет белән бергә юкка чыгарылган) * Татар Сөнчәлесе авылында «Морадулла» мәчете * Емелькино авылында апостол Андрей Первозванный чиркәве * Рус Кирәмәте авылындагы Казан-Богородица чиркәве 1887 елда Казан архитектор А. Е. Остовский проекты буенча алпавыт Н. А. Жукова акчасына төзелгән. * Иске Мокшино авылында Троицкий чиркәве * Иске Үзи авылында Иоанн Креститель чиркәве * Сөнчәле авылында Вознесенская чиркәве 1796 елда иске чиркәү нигезенә салынган. * Аксубайда мәчет һәм Тотемскийның Изге Феодосиясе хөрмәтенә чиркәү 1749 елда соңгысы урынында Аксубай Троицк чиркәве янындагы мәхәллә була, 1800 елда изге Феодосий Тотемский исеменә өстәп яңа бина төзелә, 55 елдан чиркәү янып бетә, аның урынында вакытлыча часовня төзелә, ә 1864 елда колокольня белән яңа агач чиркәү төзелә. 1891 елда бина авыл үзәген юк иткән чираттагы көчле янгын вакытында зыян күрә, 1898 елда алпавытчылар М. Новосельцев, В. Марковников, И. Жукова һәм гади халык акчасына 1914 елда төзелгән һәм изгеләндерелгән таш биш башлы собор салына. 1930 нчы елларда ук Совет диненә каршы көрәш кысаларында соборны сүтеп алалар, ә кирпечтән мәдәният йорты, чуаш педагогика училищесы, тулы булмаган урта мәктәп, кибет, коммуналь мунча салалар. Вознесение чиркәвенең Поклонный хачы Яңа Илдирәк авылы янында урнашкан. === Истәлекле урыннарs === Район территориясендә бронза чорга, bмәнкискә культурасына (Татар Сөнчәлеcендә «Кыз тау»), Идел буе Болгары, Алтын Урда һәм Казан ханлыгы чорына караган 200-ләп археологик һәйкәл ачыкланган. Курганнар һәм курган төркемнәре Аксубай, Васильево бистәсе янында, Саргач, Иске Үзи, Такталы, Черемушка һәм башка авыллар янында урнашкан. Бура архитектурасы һәйкәлләре Яңа Үзи каберлеге, Иске Тимошкино курганы, Түбән Баланда һәм Беловка авыллары белән тәкъдим ителгән.<ref name="Аксубаевский район"/> Район мәдәни мирас объектларына түбәндәгеләр керә: техник һөнәр училищесы биналары комплексы (малайлар тимерче, слесарь һәм токарь эшенә өйрәнә, монда 1936-1941 елларда чуаш язучысы һәм педагог Ефрем Васильевич Еллиев яшәгән һәм эшләгән) һәм Аксубайда җир банкының ике катлы бинасы (1913 елда ачылган, республика әһәмиятендәге архитектура һәйкәле),<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/articles/80168-aksubaevskiy-rayon-opisanie-i-istoriya|title=Аксубаевский район: описание и история — Реальное время|author=Лариса Айнутдинова, Булат Хамидуллин|website=realnoevremya.ru|date=29 октября 2017|publisher=|accessdate=2020-12-05|archivedate=2021-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210511231825/https://realnoevremya.ru/articles/80168-aksubaevskiy-rayon-opisanie-i-istoriya}}</ref> Рус Кирәмәте авылында князь Хованский исемендәге бина (XIX гасыр төзелеше), Дмитриевка авылында Казан-Богородица чиркәве, Беловка шагыйрь Полусов-Шелеби һәйкәле (1913 елда ачылган) һәм башкалар.<ref>{{Cite web|lang=|url=https://tass.ru/kultura/6637833|title=Всероссийский праздник чувашской культуры "Уяв" открылся традиционным хороводом|author=|website=ТАСС|date=6 июля 2019|publisher=|accessdate=2020-12-09}}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * Аксубаевский район // Татарская энциклопедия / Гл. ред. М. Х. Хасанов. — Казань : Институт Татарской Энциклопедии, 2002. — Т. 1. — С. 85-86. — 672 с. * Ахметова М. А. Голод в Татарской республике в начале 1920-х гг. (на примере Чистопольского кантона)// Северовосточный гуманитарный вестник, 2017. № 4 (21). С. 32-40; * Бушуев А. Сельское население Татарии накануне и в годы Великой Отечественной войны// Гасырлар авазы, 2012. № 1-2. С. 203—205; * Янилкин Н. А. Аксубаевцы — защитники Родины. Книга 2. — Чебоксары, 2011. — 320 с., илл. * Экологический гид по зелёным уголкам республики Татарстан / Главный редактор Д. В. Иванов. Авторы-составители: И. И. Зиганшин,Д. В. Иванов, И. Ф. Томаева. — Казань: ООО «Фолиант», 2015. — С. 219. — 280 с. * Мударисов В. Г. Историко-географическое описание Аксубаевского района. Казань: Школа, 2008. −200 С. * Насыров Р. Г. Сельское расселение в Западном Закамье (вторая половина 16 — начало 18 вв.). Казань, 2007. * Симаков В. Е. Энциклопедия чувашских сёл Аксубаевского района Республики Татарстан. Чебоксары: Новое время, 2013. == Сылтамалар == * [http://aksubayevo.tatar.ru/rus/index.htm Аксубаевский район на портале муниципальных образований Татарстана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221230433/http://aksubayevo.tatar.ru/rus/index.htm |date=2010-02-21 }} * [http://aksuba.kazan.ws/ Информация о районе на сайте Моя Казань] * [http://aksubayevo.ru/ Сайт газеты «Сельская новь»] {{Татарстан}} {{Аксубай районы}} [[Төркем:Татарстан районнары]] mb0tcbkm94xsmg4gq5ceva1eieus6jy Википедия:Яхшы мәкаләгә кандидатлар 4 16105 5936427 5512281 2026-06-04T17:45:14Z Il Nur 6874 5936427 wikitext text/x-wiki {{Index box}}[[Төркем:Википедия:Агымдагы тавыш бирүләр]] Сез монда Яхшы мәкаләгә кандидатны тәкъдим итә аласыз. {{Архив|2010|2011|2012|2013|2014|2015|2016|2017|2019|2020|2021|2022|2023|2024|2025|2026}} Яңа мәкалә сайлангач түбәндәге әле булмаган кызыл белән язылган биткә өстәгез. Аннан соң [[Модуль:Яхшы мәкалә|Яхшы мәкалә модуленә]] дә исемен өстәп куярга онытмагыз. {{Баш бит/Яхшы мәкаләләр}} {{TOC right}} == Намзәтләр == [[Майя Плисецкая]], [[Ирина Нуриева]]--[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 31 гый 2024, 19:30 (UTC)<br/> [[Антонис ван Дейк]]--[[Кулланучы:A.Khamidullin|A.Khamidullin]] ([[Кулланучы бәхәсе:A.Khamidullin|бәхәс]]) 6 сен 2024, 00:29 (UTC)<br/> [[Үзбәкстанның профессиональ футбол лигасы]]--[[Кулланучы:Umarxon III|Umarxon III]] [[Мария Корина Мачадо]], [[Татьяна Ефремова]], [[Төкен Әлҗантеги]] --[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 14 окт 2025, 21:35 (UTC) === Латинча === [[Varg Vikernes]] -- [[Кулланучы:Nanoqq|Nanoqq]] ([[Кулланучы бәхәсе:Nanoqq|бәхәс]]) [[Төркем:Яхшы мәкаләләр]] [[Төркем:Википедия:Процедуралар]] f7mc8ls85ln1n43p80t6mbvrn0wmotg 2 июнь 0 18803 5936557 4208356 2026-06-05T10:07:59Z Әмир 15082 /* {{Вафатлар}} */ өстәмә 5936557 wikitext text/x-wiki '''2 июнь''' — [[Милади тәкъвиме]]ндә алтынчы айның икенче көне. Ел ахырына кадәр 212 көн кала. {{Июнь тәкъвиме}} {{Шулай ук карагыз/Көн}} {{Тарихта бу көн}} =={{Бәйрәмнәр һәм вакыйгалар}}== ==={{Халыкара истәлекле период}}=== ==={{Илләр буенча бәйрәмнәр}}=== * {{Байрак/Италия}} [[Италия]] — '''''Җөмһүрият көне''''' <small>({{lang-it|[[:it:Festa della Repubblica Italiana|Festa della Repubblica Italiana]]}}, {{lang-en|[[:en:Festa della Repubblica|Italian Republic Day]]}})</small>. ==={{Һөнәри һәм җәмгыяви бәйрәмнәр}}=== * '''''Халыкара [[секс]] хезмәткәрләре көне''''' <small>({{lang-es|[[:es:Día Internacional de la Trabajadora Sexual|Día Internacional de la Trabajadora Sexual]]}}, {{lang-en|[[:en:International Sex Workers Day|International Sex Workers Day]]}})</small>. * {{Байрак/Азәрбайҗан}} [[Азәрбайҗан]] — '''''Граждан [[авиация]]се көне''''' <small>({{lang-az|[[:az:Mülki aviasiya işçilərinin peşə bayramı günü|Mülki aviasiya işçilərinin peşə bayramı günü]]}}, {{lang-en|[[:en:Civil aviation|Civil Aviation]] Day}})</small>. == {{Вакыйгалар}} == * [[1896 ел|1896]] — [[Гульельмо Маркони]] [[АКШ]]да радионы патентлаштыра. * [[1955 ел|1955]] — [[Байкоңгыр]] космодромына нигез салына. * [[1957 ел|1957]] — Мәскәүдә [[Татар мәдәнияте ункөнлеге]] тәмамлана. == {{Туулар}} == {{Шулай ук карагыз|:Төркем:2 июнь көнне туганнар}} * [[1835 ел|1835]] — [[Пий X]], * [[1857 ел|1857]] — [[Карл Адоль Гьеллеруп]], * [[1907 ел|1907]] — [[Тимофей Ахазов]], * [[1914 ел|1914]] — [[Юрий Андропов]], {{USSR}} [[сәясәт]] һәм [[җәмәгать]] эшлеклесе. * [[1919 ел|1919]] — [[Шакир Галиев]], * [[1923 ел|1923]] — [[Ллойд Шепли]], [[АКШ]] икътисадчысы. * [[1929 ел|1929]] — [[Анатолий Луппов]], композитор, [[Тукай премиясе]] лауреаты ([[1999]]). * 1929 — [[Борис Семёнов]], * 1929 — [[Хәвис Каюмов]], * [[1931 ел|1931]] — [[Нилс Әхтәмов]], радиоинженер, [[С.П. Горбунов исемендәге Казан авиация җитештерү берләшмәсе|Казан авиация җитештерү берләшмәсенең]] баш инженеры урынбасары. * [[1932 ел|1932]] — [[Олег Лупанов]], * [[1936 ел|1936]] — [[Эрнст Сәетов]], рәссам. * [[1937 ел|1937]] — [[Нурдия Җүрәева]], [[Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|ТДОһБТ]]ның баш хормейстеры. * 1937 — [[Раил Байбулатов]], * [[1938 ел|1938]] — [[Дезире Шведская]], * [[1947 ел|1947]] — [[Рафаил Касыймов]], * [[1948 ел|1948]] — [[Владимир Курбатов]], * [[1949 ел|1949]] — [[Рахман Шәфигуллин]], «[[Чаллы-ТВ]]» телекомпаниясен нигезләүче, язучы-прозаик, журналист, публицист. * [[1949 ел|1949]] — [[Нәзирә Шәрәфетдинова]], * [[1951 ел|1951]] — [[Игорь Гатауллин]], * [[1952 ел|1952]] — [[Фирая Әкбәрова]], * [[1961 ел|1961]] — [[Каре Каукс]], * [[1962 ел|1962]] — [[Таһир Камалов]], * [[1972 ел|1972]] — [[Александр Куренков (1972)|Александр Куренков]], * [[1974 ел|1974]] — [[Гата Камский]] (''Гатаулла Сабиров''), [[АКШ]] шахматисты. * [[1982 ел|1982]] — [[Юрий Дьяченко]], * [[1988 ел|1988]] — [[Серхио Агуеро]], * [[1993 ел|1993]] — [[Фаяз Хөсәенов]], * [[1994 ел|1994]] — [[Гүзәл Гафарова (1994)|Гүзәл Гафарова]], * [[1998 ел|1998]] — [[Гөлназ Асаева]], == {{Вафатлар}} == {{Шулай ук карагыз|:Төркем:2 июнь көнне вафатлар}} * [[1646 ел|1646]] — [[Борис Лыков-Оболенский]], * [[1882 ел|1882]] — [[Джузеппе Гарибальди]] (''Giuseppe Garibaldi''), [[Италия]] халык каһарманы. * [[1912 ел|1912]] — [[Варсонофий (Лебедев)|Варсонофий]], * [[1914 ел|1914]] — [[Алексий (Молчанов)|Алексий]], * 1914 — [[Николай Гурвич]], * [[1931 ел|1931]] — [[Гомәр Теләшев]], * 1931 — [[Фёдор Павлов]], * [[1974 ел|1974]] — [[Олимпий Рудаков]], * [[1983 ел|1983]] — [[Владимир Крат]], * [[1988 ел|1988]] — [[Иосиф Григулевич]], совет разведчигы, [[караимнар|караим]]. * 1988 — [[Нәҗип Җиһанов]], [[татар]] [[композитор]]ы, [[Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге]] лауреаты. * [[1990 ел|1990]] — [[Иван Полунин]], * [[1993 ел|1993]] — [[Борис Кудряшов]], [[биохимия]] галиме. * [[2001 ел|2001]] — [[Нәгыйм Вәлиев]], * [[2009 ел|2009]] — [[Фаек Мөхәмәтҗанов]], * [[2010 ел|2010]] — [[Соломон Стам]], [[тарих]] галиме, профессор. * [[2014 ел|2014]] — [[Рөстәм Мингалим]], [[татарлар|татар]] шагыйре, драматург, [[Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге]] лауреаты. * 2014 — [[Миргазыян Юныс]], [[татар]] [[язучы]]сы, публицист, сынчы, диңгезче. * [[2015 ел|2015]] — [[Ирвин Роуз]], * [[2016 ел|2016]] — [[Ирек Кинҗәбулатов]], * [[2017 ел|2017]] — [[Әскәр Кайбышев]], * [[2026 ел|2026]] — [[Радик Сабиров]], =={{Дини бәйрәмнәр}}== ===={{Исем бәйрәмнәре}}==== == Шулай ук карагыз == {{commonscat|2 June}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{Тәкъвим}} [[Төркем:Ел көннәре]] [[Төркем:2 июнь]] 0up3uc2qmq10vs2ki3e5jvdnv81aqu2 2026 ел 0 18976 5936556 5935747 2026-06-05T10:07:06Z Әмир 15082 /* Июнь */ өстәмә 5936556 wikitext text/x-wiki {{Хәзерге вакыйгалар}} {{alsonumber|2026}} {{Ел өчен навигация|2026}} {{Гасыр өчен навигация|21}} {{Башлана торган ел|2026}} == Вакыйгалар == * [[Татарстан]]да 2026 ел '''«Хәрби һәм хезмәт батырлыгы елы»''' ({{lang-ru|Год воинской и трудовой доблести}}) итеп игълан ителгән<ref>''[[Гөлнар Гарифуллина]].'' [https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-2026-el-xarbi-ham-xezmat-batyrlygy-ely-5912704 Рөстәм Миңнеханов: Татарстанда 2026 ел Хәрби һәм хезмәт батырлыгы елы булачак.] [[Татар-информ]], 17.10.2025</ref> <ref>[https://t.me/moinrt/6044 Рустам Минниханов объявил 2026 год в Татарстане Годом воинской и трудовой доблести]</ref>. * [[Русия]]дә 2026 ел '''«Россия халыклары бердәмлеге елы»''' ({{lang-ru|Год единства народов России}}) итеп игълан ителгән<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/kukmarada-geroi-istalegena-memorial-takta-ham-geroi-partasy-acyldy-5916092 Путин махсус хәрби операция шартларында илдә яшәүче халыклар тагын да берләшкәнен әйтте.] Татар-информ. 19.12.2025</ref><ref>[https://www.kommersant.ru/doc/8180740 Путин поддержал объявление 2026 года Годом единства народов России.] kommersant.ru, 5.11.2025</ref>. * {{Тәрҗемә ителмәгән 5|XXV Кышкы Олимпия уеннары|XXV Кышкы Олимпия уеннары|d|Q4630399}} (6―22 февраль, [[Италия]]). * [[20 март]] — [[Ураза бәйрәме]]. * [[27 май]] — [[Корбан бәйрәме]]. * [[12 август]] — тулы [[Кояш тотылу|кояш томалануы]]. == Вафатлар == === Гыйнвар === === Февраль === * [[5 февраль]] ― [[Азат Хөсәенов (1959)|Азат Хөсәенов]] (66), музыкант (баянчы), композитор, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1998)<ref>''Гөлнар Гарифуллина.'' [https://tatar-inform.tatar/news/azat-xosaenov-vafat-ul-cynnan-da-xalykcan-kompozitor-ide-5918629 Азат Хөсәенов вафат: «Ул чыннан да халыкчан композитор иде».] [[Татар-информ]], 5.02.2026</ref>. * [[21 февраль]] ― [[Мөнир Әһлиуллин]] (85), журналист, «[[Ватаным Татарстан]]» гәҗитенең баш мөхәррире (1990―1996)<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/na-86-m-godu-zizni-skoncalsya-zasluzennyi-rabotnik-kultury-tassr-munir-agliullin-5919553 Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Мөнир Әһлиуллин вафат булды.] Татар-информ, 21.02.2026</ref>. * [[26 февраль]] ― [[Таңсылу Карамыш]] (77), язучы. БР атказанган мәдәният хезмәткәре (2001)<ref>''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева]].'' [https://www.bashinform.ru/news/culture/2026-02-26/v-bashkirii-umerla-izvestnaya-poetessa-tansylu-karamysheva-4594674 В Башкирии умерла известная поэтесса Тансылу Карамышева.] [[Башинформ]], 26.02.2026</ref>. === Март === * [[22 март]] ― [[Сәйяр Хәбибуллин]] (95), композитор (Мәскәү)<ref>[https://www.business-gazeta.ru/news/697774 Скончался автор легендарного хита «Эзләдем, бәгърем, сине» — 95-летний московский композитор Сайяр Хабибулин.] business-gazeta.ru, 22.03.2026{{ref-ru}}</ref><ref>[https://tatar-inform.tatar/news/ezladem-bagyrem-sine-yry-avtory-saiyar-xabibullin-vafat-bulgan-5921017 «Эзләдем, бәгърем, сине» җыры авторы Сәйяр Хәбибуллин вафат булган.] [[Татар-информ]], 22.03.2026</ref>. * 22 март ― [[Ирек Акманов]] (92), тарих фәннәре докторы, профессор<ref>''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева]].'' [https://www.bashinform.ru/news/culture/2026-03-23/v-ufe-prostilis-s-izvestnym-istorikom-professorom-irekom-akmanovym-4623110 В Уфе простились с выдающимся историком, профессором Иреком Акмановым.] [[Башинформ]], 23.03.2026</ref>. * [[23 март]] ― [[Вакыйф Нуруллин]] (90), язучы, ТАССР (1972) һәм РСФСР (1985) атказанган мәдәният хезмәткәре<ref>[https://sptatar.com/vakyjf-nurullin-vafatyna-b-jle-kajgy-urtaklashu/ Татарстан Язучылар берлеге Вакыйф Нуруллин вафатына бәйле кайгы уртаклаша.] Татарстан Язучылар берлеге, 23.03.2026</ref>. * [[30 март]] ― [[Кави Кәримов]] (79), тарихчы (Уфа). === Апрель === * [[20 апрель]] ― [[Рим Гыйниятуллин]] (82), Үзбәкстанның дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе<ref>''[[Гөлнар Гарифуллина]].'' [https://tatar-inform.tatar/news/uzbakstan-tatary-rim-gyiniyatullinny-songy-yulga-ozattylar-ysanycly-divar-augan-kebek-5922466 Үзбәкстан татары Рим Гыйниятуллинны соңгы юлга озаттылар: Ышанычлы дивар ауган кебек…] [[Татар-информ]], 21.04.2026</ref>. === Май === * [[4 май]] ― [[Константин Толкачёв]] (73), Башкортстан Республикасы Дәүләт Җыелышы — Корылтай рәисе (1999―2026)<ref>[https://gossov.tatarstan.ru/index.htm/news/4718.htm Марат Ахметов выразил соболезнования в связи с кончиной Константина Толкачева.] Государственный Совет Республики Татарстан, 4.05.2026</ref>. * [[8 май]] ― [[Ренат Тимерҗанов]] (71), ТР буенча баш федераль инспектор (2017–2020)<ref>[https://www.business-gazeta.ru/news/701762 Умер помощник премьер-министра Татарстана и бывший федеральный инспектор по РТ Ренат Тимерзянов.] Бизнес-Онлайн, 8.05.2026</ref>. * [[13 май]] ― [[Мәсгут Имашев]] (95), композитор һәм театр эшлеклесе<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/kompozitor-ham-teatr-esleklese-masgut-imasev-vafat-5923540 Композитор һәм театр эшлеклесе Мәсгут Имашев вафат.] [[Татар-информ]], 13.05.2026</ref>. * [[16 май]] ― [[Резидә Кадыйрова]] (65), [[Татарстанның атказанган артисты]]<ref>[https://kazanfirst.ru/news/ushla-vsled-za-muzhem-skonchalas-zasluzhennaya-artistka-rt-rezeda-kadyrova?ysclid=mp8np4n1q5433859493 Ушла вслед за мужем: скончалась заслуженная артистка РТ Резеда Кадырова.] kazanfirst.ru, 16.05.2026{{ref-ru}}</ref>. * [[28 май]] — [[Закир Әкбәров]] (79), Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар язучысы һәм журналист. === Июнь === * [[2 июнь]] — [[Радик Сабиров]] (47), журналист, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Шәһри Казан|«Шәһри Казан»ның]] баш мөхәррире (2019—2026)<ref>[https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем».] [[Интертат]], 3.06.2026</ref>. == Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары == * [[Айдар Җаббаров]], [[Эмиль Талипов]], [[Резеда Зәйниева]]<ref name=":0" /> * [[Лилия Гыйбадуллина]]<ref name=":0" /> * [[Наил Мәганов]], [[Павел Корчагин]], [[Эрдни Чавлинов]], [[Сергей Вертелецкий]]<ref name=":0">[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2515773.htm Определены лауреаты Государственной премии Республики Татарстан имени Габдуллы Тукая в 2026 году.] Министерство культуры Республики Татарстан, 26.04.2026</ref> == Нобель премиясе лауреатлары == == Искәрмәләр == {{Reflist}} [[Төркем:2026 ел]] [[Төркем:Еллар]] h14du9jhw0v3hnoioi241jxqs6yv2mz Ботаника 0 21272 5936484 5849899 2026-06-04T19:05:32Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936484 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Бота́ника''' (''нәбатат гыйлеме'', {{lang-grc|βοτανικός}} — «үсемлеккә илтүче», шулай ук {{lang-grc|βοτάνη}} — «үсемлек, [[үлән]]») — [[үсемлекләр]] турындагы [[фән]], [[биология]]ең бер [[тармак|тармагы]]. == Тикшерү җисемнәре == [[Файл:Beli-hibiskus.jpg|thumb|250px|[[Гибискус]]]] Ботаника үсемлекләр турында булган барлык [[мәгълүмат]]ны да үз эченә ала, ''([[Морфология (биология)|морфология]] һәм [[анатомия]])'' үсемлекләрнең [[систематика]]сын, [[геология|геологик]] [[вакыт]] ''([[эволюция]])'' [[барыш]]ындагы [[үсеш]]ен, үзара [[бәйләнеш]]ен ''([[филогенез]])'', элеккеге һәм [[хәзер]]ге [[таралу]] [[мәйдан]]нарын ([[үсемлек географиясе]]), [[әйләнә-тирәлек]] белә бәйләнешен ([[үсемлек экологиясе]]), үсемлек [[катлам]]ының үзара [[кушылу]]ын ''([[фитоценология]], яки [[геоботаника]])'', үсемлекләрнең [[хуҗалык]]та [[файдалану]] [[мөмкинлек|мөмкинлеге]] ''([[ботаник байлыклар]], яки экономик ботаника)''. Ботаникада үсемлекләрне [[тикшерү]] буенча фикологияне һәм ([[альгология]]не) — [[суүсем]]нәр турындагы фән, [[микология]]не — [[гөмбә]]ләр турындагы фән, [[лихенология]]не — [[лишайник]]лар, [[бриология]]не — [[мүк]]ләр турындагы фәннәрне аерып алырга кирәк. Шулай ук бер [[күзәнәк]]ле үсемлекләрне [[өйрәнү]]че фән буларак — [[микробиология]] һәм үсемлекләрнең [[вирус]]лар, [[бактерия]]ләр белән бәйләнешен өйрәнүче фән — [[фитопатология]]не ботаниканың бер тармакларны кертергә мөмкин. == Тарихы == {{seealso|Төркем:Ботаника тарихы|en:Category:History of botany|ru:Категория:История ботаники}} == Бүлекләре == {{seealso|Төркем:Ботаника бүлекләре|en:Category:Branches of botany|ru:Категория:Разделы ботаники}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q17002728 } |section= |sort=label |columns=label:исем,description:тасвир,p2578}} {| class='wikitable sortable' ! исем ! тасвир ! өйрәнелгән тармак |- | | | |- | ''[[:d:Q636481|archaeobotany]]'' | | |- | ''[[:d:Q135898514|descriptive botany]]'' | | |- | ''[[:d:Q134880060|sphagnology]]'' | | ''[[:d:Q30019|сфагнум]]'' |- | ''[[:d:Q135898529|structural botany]]'' | | |- | ''[[:d:Q2715465|агростология]]'' | | |- | ''[[:d:Q4671902|акантохронология]]'' | | |- | ''[[:d:Q188391|альгология]]'' | | [[суүсемнәр]] |- | ''[[:d:Q574323|антракология]]'' | | ''[[:d:Q65158341|charred wood]]'' |- | ''[[:d:Q6018089|аэропалинология]]'' | | |- | ''[[:d:Q20730570|батология]]'' | | ''[[:d:Q602740|рубус]]'' |- | ''[[:d:Q63368312|ботаник историография]]'' | | |- | ''[[:d:Q899719|бриология]]'' | | ''[[:d:Q29993|мүксыманнар]]'' |- | ''[[:d:Q1456948|геоботаника]]'' | | |- | ''[[:d:Q134805772|гепатикология]]'' | | |- | ''[[:d:Q9295368|гидроботаника]]'' | | |- | ''[[:d:Q192658|дендрология]]'' | | [[агач]]<br/>[[куак]] |- | ''[[:d:Q131344606|десмидиология]]'' | | ''[[:d:Q199077|Desmidiales]]'' |- | ''[[:d:Q1098746|карпология]]'' | | |- | ''[[:d:Q107547967|орлык экологиясе]]'' | орлыклар экологиясе | |- | ''[[:d:Q16911243|орхидология]]'' | | ''[[:d:Q25308|Orchid]]'' |- | ''[[:d:Q192694|палеоботаника]]'' | | ''[[:d:Q3391551|prehistoric plant]]'' |- | ''[[:d:Q11830794|птеридология]]'' | | ''[[:d:Q178249|Pteridophyta]]'' |- | ''[[:d:Q9311551|родология]]'' | | [[гөлҗимеш]] |- | ''[[:d:Q14829679|синантерология]]'' | | ''[[:d:Q14847254|Compositae]]''<br/>[[Оешма чәчәклеләр|кашкарыйчалар]] |- | ''[[:d:Q5469188|урман патологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q133501250|фитология]]'' | | [[югары төзелешле үсемлекләр]] |- | ''[[:d:Q188956|фитопатология]]'' | | ''[[:d:Q2662845|үсемлекләр авырулары]]'' |- | ''[[:d:Q130253346|фитосерология]]'' | | |- | ''[[:d:Q130253279|фитотератология]]'' | | |- | ''[[:d:Q99658977|фитотөрлелек]]'' | | |- | ''[[:d:Q130253639|фитофенология]]'' | үсемлекләр фенологиясе | |- | ''[[:d:Q1138244|фитоценология]]'' | | [[фитоценоз]] |- | ''[[:d:Q1372905|флористика]]'' | | |- | ''[[:d:Q30594891|чәчәк ату биологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q7201518|үсемлекләр генетикасы]]'' | | [[үсемлекләр]]<br/>''[[:d:Q16335078|үсемлекләр геномы]]''<br/>[[хлоропласт]] |- | ''[[:d:Q771220|үсемлекләр географиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q100985929|үсемлекләр молекуляр биологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q1795341|үсемлекләр стрессы физиологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q106604818|үсемлекләр эволюцион биологиясе]]'' | | ''[[:d:Q7201511|үсемлекләр эволюциясе]]'' |- | ''[[:d:Q100913396|үсемлекләр экологик физиологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q1387972|үсемлекләр экологиясе]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Оешмалары == {{seealso|Төркем:Ботаника оешмалары|en:Category:Botany organizations|ru:Категория:Ботанические организации}} == Һөнәри әдәбият == {{seealso|Төркем:Ботаника әдәбияты|en:Category:Botanical literature|ar:تصنيف:أدبيات علم النبات}} === Әһәмиятле фәнни китаплар === {{seealso|Төркем:Ботаника китаплары|en:Category:Botany books|ru:Категория:Книги по ботанике}} === Фәнни журналлар === {{seealso|Төркем:Ботаника журналлары|en:Category:Botany journals|ru:Категория:Ботанические журналы}} == Һөнәри бүләкләр == {{seealso|Төркем:Ботаника өлкәсендә бүләкләр|de:Kategorie:Botanikpreis|ru:Категория:Ботанические награды}} == Аерым танылган галимнәр == {{seealso|Төркем:Ботаниклар|en:Category:Botanists|ru:Категория:Ботаники}} == Аерым кулланылган терминнар == {{seealso|Төркем:Ботаника терминологиясе|en:Category:Botanical terminology|ru:Категория:Ботаническая терминология}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q27494256} |section= |sort=label |columns=label:исем,description:тасвир,p279,p361}} {| class='wikitable sortable' ! исем ! тасвир ! нәрсәнең ассыйныфы ! моның өлеше |- | ''[[:d:Q11565604|acuminate]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2650823|Alpenschwemmling]]'' | | ''[[:d:Q1065449|introduced species]]''<br/>[[үсемлекләр]] | ''[[:d:Q1412527|flora of the Alps]]'' |- | ''[[:d:Q110728187|bosflora]]'' | | ''[[:d:Q131449|флора]]'' | |- | ''[[:d:Q42303703|bur]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1633543|cenelle]]'' | | ''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]'' | |- | ''[[:d:Q97359799|Contortae]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5166600|convolute]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5370234|embryonated]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5871755|Funicle]]'' | | | ''[[:d:Q380138|ovule]]'' |- | ''[[:d:Q19597487|heteroblasty]]'' | | | |- | ''[[:d:Q137486572|heterotonie]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' | |- | ''[[:d:Q137384983|homotonie]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' | |- | ''[[:d:Q12371906|Paljasvili]]'' | | ''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]'' | |- | ''[[:d:Q119696300|phenological optimum]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6494294|pseudostem]]'' | | ''[[:d:Q20011319|үсемлек өлеше]]'' | |- | ''[[:d:Q887261|scape]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2266119|segetal flora]]'' | | ''[[:d:Q131449|флора]]''<br/>''[[:d:Q101879|weed]]'' | |- | ''[[:d:Q2410438|stroomdalflora]]'' | | ''[[:d:Q131449|флора]]'' | |- | ''[[:d:Q130494306|successierelict]]'' | | | |- | ''[[:d:Q10385038|trophophyll]]'' | | ''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]'' | |- | ''[[:d:Q7845709|trophophyte]]'' | | [[үсемлекләр]] | |- | ''[[:d:Q735700|vegetation aspect]]'' | | ''[[:d:Q186081|вакыт интервалы]]'' | |- | ''[[:d:Q116026826|vegetation zonation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131438743|vicinism]]'' | | | ''[[:d:Q1138244|фитоценология]]'' |- | ''[[:d:Q137840971|vleugel]]'' | | | |- | ''[[:d:Q13184|җиләк]]'' | | ''[[:d:Q15197056|сусыл җимеш]]'' | |- | [[җимеш]] | | ''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]''<br/>''[[:d:Q148515|җимшән]]'' | [[чәчәкле үсемлекләр]] |- | ''[[:d:Q148515|җимшән]]'' | Чәчәкнең ана җенес әгъзасы - җимешлекнең киңәйгән өлеше, аның эчендә орлык бөреләре саклана. Җимешкә әверелә. | ''[[:d:Q20011319|үсемлек өлеше]]''<br/>''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]''<br/>''[[:d:Q21087275|reproductive organ]]'' | ''[[:d:Q588964|gynoecium]]'' |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{тышкы сылтамалар}} * [http://sbio.info/list.php?c=orgbiol Портал «Бөтен Биология» : Организмнарның күптөрлелеге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416091018/http://sbio.info/list.php?c=orgbiol |date=2014-04-16 }} {{ref-ru}} * [http://zoomet.ru/metod_sreda.html Электрон ботаник китапханә] {{ref-ru}} == Шулай ук карагыз == {{Портал|Агачлар|Үсемлекләр|Биология|Фән}} * [[Юлиан Шелль]] (1846-1881) — ботаника буенча махсус мәкаләләр һәм тикшеренүләр авторы һәм Казан университетының Ботаника кафедрасы ассистенты. * [[Ботаник бакчасы]] * [[Флора]] * [[Гербарий]] {{Фәннәр}} [[Төркем:Ботаника| ]][[Төркем:Әлифба буенча фәннәр]] ikk5yip0mzroc7u6itgvceb7w05xq0e Норлат районы 0 24985 5936552 5840362 2026-06-05T08:28:10Z Әмир 15082 /* Күренекле кешеләр */ өстәмә 5936552 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{TwinCYR|Nurlat rayonı}}{{seealso|Норлат районы (ТАССР)}} '''Норлат муниципаль районы''' (''Нурлат районы'', {{lang-ru|Нурлатский район}}, 1930—1997 елларда — ''Октябрь районы'') — [[Россия|Россия Федерациясе]] [[Татарстан|Татарстан Республикасындагы]] [[административ-территориаль берәмлек]] һәм муниципаль берләшмә ([[муниципаль район]]). Административ үзәге — [[Норлат|Норлат шәһәре]]. 2020 елга район халкы саны 58 290 кеше тәшкил итә, шул ук вакытта аларның кимендә 33 меңе район үзәгендә яши<ref name="Нурлатский">{{cite web|url=https://tatcenter.ru/district/nurlatskij-rajon/|title=Нурлатский район|publisher=Tat Center|accessdate=2020-30-02}} </ref>. Район тарихы [[Идел буе Болгары|Идел буе]] һәм [[Чулман]] буе Болгар чоры белән тыгыз бәйләнгән. Норлат шәһәре элек төрле исемнәргә ия булган: Көньяк Норлат, Норлат-Октябрь, район үзе 1930 елдан 1937 елга кадәр Октябрь районы дип аталган. Районның төп табигый ресурсы — район икътисады өчен хәлиткеч әһәмияткә ия булган [[нефть]]. Ә төп икътисади тармаклар — нефть чыгару, [[эшкәртү сәнәгате]] һәм [[авыл хуҗалыгы]]. == География == Гомуми мәйданы 2308,9 м<sup>2</sup> булган социаль-икътисадый үсеш алган муниципаль район Татарстан Республикасының көньягында, Көнбатыш Кама аръягы һәм Самара Идел аръягы территориясендә, [[Олы Сөлчә]] елгасының түбән агымында урнашкан. Район буйлап [[Олы Чирмешән]] һәм [[Кондырча|Кондырча елгалары]] да ага. Ул [[Әлки районы|Әлки]], [[Алексеевск районы|Алексеевск]], [[Аксубай районы|Аксубай]], [[Чирмешән районы|Чирмешән районнары]], [[Самар өлкәсе|Самара]] ([[Кошки районы|Кошки]] һәм [[Чаллыбаш районы|Чаллыбаш районнары]]) һәм [[Сембер өлкәсе|Ульяновск өлкәсе]] ([[Яңа Малыклы районы]]) белән чиктәш. Геоморфологик яктан Норлат [[Чирмешән урманлы тигезлеге]]нә керә (урманлыклар 41,1 %). Район [[урман-дала зонасы]]ның көньяк өлешендә ята, анда [[нефть]], [[бентонит]] һәм [[керамзит]] балчык ятмалары бар. Көлсу-кәсле урман һәм көлсу туфрак күпчелекне тәшкил итә, әмма урыны белән кара туфраклар да бар, бу элегрәк районда урыны белән [[Дала зонасы|дала]] киңлекләре булганы турында сөйли<ref>{{Статья|ссылка=|автор=Сенатор С.А.|заглавие=Флористическое богатство физико-географических районов и схема флористического районирования Среднего Поволжья|год=2016|язык=|издание=ПОВОЛЖСКИЙ ЭКОЛОГИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ|тип=|месяц=|число=|том=|номер=№1|страницы=С.94-105|issn=}}</ref>. Район климаты уртача континенталь, шактый йомшак [[кыш]], гыйнвардагы уртача температура −12 °С. [[Җәй]] тотрыклы температура белән характерлана, [[яңгыр]] яки [[боз]] рәвешендәге явым-төшемнәр сезонына 80 мм ны тәшкил итә<ref>{{Cite web|url=https://goodmeteo.ru/pogoda-nurlat/god/|title=Климат Нурлата, погода на год по месяцам в городе Нурлате, Нурлатский район, Татарстан|website=goodmeteo.ru|accessdate=2020-12-21}}</ref>. == Герб һәм әләм == {{цитата|«Яшел һәм җете кызыл (кызыл) төс белән аркылы бүленгән җирлектә — өстә яшеллек, аста җете кызыл белән каймаланган яктыртучы алтын кояш (йөзе күрсәтелмәгән) һәм барысы өстендә — чабып баручы көмеш ат, очлыкта сабаклары белән чалыштырып куелган ике алтын башак»<ref name=Нурлатский/>.}} Герб [[Норлат муниципаль районы Советы]]ның 2006 елның 15 июлендәге карары белән расланган. Үзәктә — [[Йорт аты|ат]] фигурасы, аның фонында балкып торган [[кояш]]. Бер версия буенча Норлат шәһәре исеме [[Татар теле|татар]] теленнән «Нурлы ат» буларак аңлатыла. Районда шулай ук [[ат спорты]] һәм ат үрчетү социаль-икътисади үсешенең өстенлекле юнәлешләре булып тора. Кызыл кырдагы башаклар [[авыл хуҗалыгы]]ның өстенлеген аңлата. Алтын — уңыш, байлык, тотрыклылык, хөрмәт, акыл гәүдәләнеше. Кызыл төс хезмәт, көч, батырлык, матурлыкны аңлата. Көмеш чисталык, камиллек, тынычлык һәм үзара аңлашуны чагылдыра. Яшел төс — табигать, сәламәтлек, тормыш үсеше символы<ref>{{Cite web|url=https://geraldika.ru/s/17300|title=Герб Нурлатского района {{!}} Геральдика.ру|website=geraldika.ru|accessdate=2020-12-18}}</ref>. Флаг герб нигезендә эшләнгән һәм аның белән бер үк вакытта расланган, киңлеге 2:3 булган турыпочмаклы тукымадан гыйбарәт<ref>{{Cite web|url=https://geraldika.ru/s/17301|title=Флаг Нурлатского района {{!}} Геральдика.ру|website=geraldika.ru|accessdate=2020-12-18}}</ref>. == Тарих == === Этимология === Районның атамасы үзәге булган Норлаттан килеп чыга. Үз чиратында, «Норлат» авылы XVII гасырдан билгеле, XVIII гасырда [[Сембер губернасы]] [[Самар өязе|Самара өязенең]] [[Югары Норлат]] (Абдулкино-Норлат) һәм [[Түбән Норлат]] (Норлат) авыллары турында истәлекләр бар<ref>{{Cite web|lang=ru|url=http://archeo73.ru/Russian/18vek/gubernia1780/samar.htm|title=Создание Симбирского наместничества. Самарский уезд. 1780 год.|author=№ 101 - Деревня Абдулкино Нурлат тож, ясашных татар, служилых татар; № 102 - Деревня Нурлат, ясашных татар, служилых татар./ Подготовил Репьёв О. М. /|website=|date=|publisher=archeo73.ru|accessdate=2020-05-23|archivedate=2020-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027023800/http://archeo73.ru/Russian/18vek/gubernia1780/samar.htm}}</ref>. «Нур» антропонимы — «нурлы» сүзенә, ә «Нурулла» — "Аллаһ нуры"на кайтып кала{{sfn|Поспелов|2008|с=324}}. === Борынгы һәм урта гасырлар === Болгар чорында районга Бура, Городец һәм Имәнкискә нәселләре күченгән<ref>{{Книга|автор=Надырова Х.Г|заглавие=Градостроительная культура татарского народа и его предков|ответственный=|год=2012|издание=Монография|место=Казань|издательство=КГАСУ|страницы=59|страниц=294|isbn=978-5-7829-0362-6}}</ref>. Мондагы [[Идел буе Болгары|Болгар]] җирлекләре дә билгеле, алар арасында иң зурысы булып [[Яңа Әлмәт]] һәм [[Яңа Маҗын]] шәһәрлекләре санала. [[Казан]] сакчылары 1552 елда [[Иван IV|Явыз Иван]] тарафыннан [[Казан ханлыгы]]н яулап алганнан соң, шушы якларга китә һәм берничә татар авылына: [[Киекле]], [[Корманай]], Югары һәм Түбән Норлат, Савиново, Бикүле, [[Чулпан (Норлат районы)|Чулпанга]] нигез сала. [[Чуашлар|Чуаш]] [[Mäcüsilek|мәҗүсиләренең]] [[Биләркүл]], [[Елаур(Норлат районы)|Елаур]], [[Егоркино (Татарстан)|Егоркино]], [[Чияле Алан|Чияле алан]], [[Иске Чаллы (Норлат районы)|Иске Чаллы]] һәм башка җирлекләре дә билгеле. [[Кондырча]] елгасындагы Югары һәм Түбән Норлат татар авыллары турында беренче мәгълүматлар бик аз. XVI гасырда Зур Чирмешән елгасының аскы өлешендә Казан татарларының аерым төркемнәре урнашкан була<ref>{{YouTube|xJ0IstgxD4Y|Малые города России. Нурлат: пристанище защитников Казани. История начинается с булгарских времен. Общественное телевидение России |logo=1}}</ref>. Район археология күзлегеннән тулысынча өйрәнелмәгән, 1964—1968 еллардагы эзләнүләр биредә ике төр ядкәр: нигездә, субүлешләрдә урнашкан [[Билгесез курганнар]] һәм Чирмешән елгасы бассейнына туры килгән Болгар җирлекләре булуын күрсәтә. Норлат районының археология һәйкәлләре Яңа Әлмәт, [[Яңа Әмзә]], [[Сәләнгеш (Норлат районы)|Сәләнгеш]], [[Иске Татар Әмзәсе]], [[Күлбай Мораса]], [[Иске Әлмәт (Норлат районы)|Иске Әлмәт]], [[Михайловка (Норлат районы)|Михайловка]] авылларында урнашкан<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.zamky.com.ua/ru/respublyka-tatarstan/arheologyya-y-drevnyaya-ystoryya-nurlatskogo-rajona/,%20https://www.zamky.com.ua/ru/respublyka-tatarstan/arheologyya-y-drevnyaya-ystoryya-nurlatskogo-rajona/|title=Археология и древняя история Нурлатского района {{!}} Археологическая карта|author=admin|accessdate=2020-11-30}}</ref>. Норлат районы 1768—1774 еллардагы академик экспедицияләр кысаларында булган сәяхәтче [[Симон Петер Паллас|Петр Паллас]] (1741—1811) көндәлекләрендә тасвирлана. Аның отряды ике атнага [[Олы Чирмешән|Чирмешән елгасы]] бассейны торак пунктларында туктый<ref>{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/pricheremshanskiy-dnevnik-ekspeditsii-p-s-pallasa|автор=Абайдулова Анна Галиевна, Салмин Антон Кириллович|заглавие=Причеремшанский дневник экспедиции П. С. Палласа|год=2018|издание=Ученые записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки|том=160|выпуск=3|issn=2541-7738}}</ref>. === Гражданнар сугышы === Гражданнар сугышы вакытында [[«Норлат» тимер юл станциясе]] сугыш хәрәкәтләре районында була. Мәсәлән, 1918 елда 60 мең ак гвардиячедән торган [[Чехословакия корпусы]] советларга каршы көрәшне күтәрә. Ак чехлар [[Сембер]] (Ульяновск) шәһәренә килеп, 1918 елның июлендә Норлатка чыга. [[Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре|Кызыл Армия]] частьләре август башында вокзалның агач бинасын яндыралар, әмма чигенергә мәҗбүр булалар. Ак гвардиячеләр урта Иделне яулап ала, әсирләрне «Норлат» станциясенә алып килеп, күмер склады территориясендә атып үтерәләр<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/istoricheskiy-ekskurs-pervyy-pamyatnik-nurlata|title=Исторический экскурс: Первый памятник Нурлата|author=Лилия Закирова|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-06-08|publisher=|accessdate=2020-11-30}}</ref>. 1918 елның августында Кызыл Армия Сембердән [[Бөгелмә]]гә күчә. Октябрь башында ук Норлатны азат итәләр, атып үтерүчеләрнең мәетләрен туганнар каберенә урнаштыралар, ә 1922 елда күмелгән урында кызыл йолдызлы фанера пирамидасы куялар. Хәзерге вакытта [[Гражданнар сугышы корбаннарына куелган һәйкәл]] Норлат шәһәренең тимер юл вокзалы янында урнашкан<ref name=":0" />. === Cоветлар Союзында === 1920 елга кадәр район территориясе [[Казан губернасы]]ның [[Чистай өязе]]нә һәм [[Самар губернасы|Самара губернасының]] [[Мәләкәс өязе]]нә керә, 1920 елдан 1928 елга кадәр [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Татарстан АССРның]] [[Чистай кантуны|Чистай кантонына]] һәм Самара губернасының Мәләкәс өязенә керә, 1928 елдан 1930 елга кадәр бары тик Чистай кантонына карый башлый. 1930 елда кантоннарны бетерү буенча территориаль реформа тәмамлана, шул ук елның 10 августында территория яңа оешкан Октябрь районы буларак рәсмиләштерелә<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/articles/59405-territorialnoe-delenie-tatarstana-posle-revolyucii|title=Территориальное деление Татарстана после революции — Реальное время|author=Лев Жаржевский|website=realnoevremya.ru|date=17 марта 2017|publisher=|accessdate=2020-11-30|archivedate=2020-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201022012741/https://realnoevremya.ru/articles/59405-territorialnoe-delenie-tatarstana-posle-revolyucii}}</ref>. Октябрь районына [[Бөек Ватан сугышы]] елларында Мәскәү сәнәгать предприятиеләре эвакуацияләнә. Дәүләт оборона комитеты карары буенча «Мосметрострой» заводы хәрби продукция чыгаруга үзгәртеп корыла һәм «Норлат» тимер юл станциясенең Көньяк бинасында урнаштырыла, анда кыска гына вакыт эчендә [[Катюша|«Катюша»]] реактив артиллерия снарядларын чыгару өчен җиһазлар урнаштыралар. Завод 1941—1945 еллар дәвамында эшли<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/index.php/news/gorod/iz-istorii-nurlatskih-voennyih-let-s-1941-goda-rab|title=Из истории нурлатских военных лет: с 1941 года работал военный завод|author=Татар-Информ|website=Нурлат-⁠информ|date=2015-05-06|accessdate=2020-11-30}}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Иосиф Сталин]] телеграммаларда район халкының сугышчан батырлыгына керткән өлешен өч тапкыр билгеләп үтә: «„[[Татария колхозчысы]]“ колоннасын төзүгә 2 538 000 сум акча җыйган, Кызыл Армия фондына 12 566 [[пот]], эшче сәнәгатькә 4000 пот [[Ипи|икмәк]] тапшырган Октябрь районы колхозчыларына минем тугандаш сәламемне һәм рәхмәтемне тапшырыгыз». Район территориясе берничә тапкыр үзгәрә. Шулай итеп, 1958 елның 16 июлендә район составына юкка чыгарылган [[Тельман районы]]ның зур өлеше керә. 1963—1965 елларда район чикләре зур үзгәрешләр кичерә: ул елларда районнарны эреләндерүнең уңышсыз реформасы уза, бары өч елдан соң барлык субъектлар да диярлек иске чикләрдә торгызыла. Ә 1987 елның 19 августында район составына Әлки районының [[Яңа Тумбы]] авылы территориясе белән бер өлеше тапшырыла. Нефть ятмалары район үсешенә көчле импульс бирә, алар башка районнар белән чагыштырганда соңрак, 1980 нче елларда табылган. Әмма бу киләсе унъеллыкта — «катлаулы туксанынчы елларды» — районга, нефть һәм газ чыгару тармагын үстереп, ныгырга ярдәм итә<ref>{{Cite web|url=https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/nurlatskiy-rayon/|title=Потенциал муниципалитетов|website=invest.tatarstan.ru|accessdate=2020-11-30|archivedate=2020-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804025512/https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/nurlatskiy-rayon/}}</ref>. 1997 елның 10 декабрендә Октябрьский районы Норлат дип үзгәртелә. === Хәзерге заман === 1991 елда [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|СССР]] таркалганнан соң, Татарстан Россия составыннан чыгарга һәм бәйсезлек алырга омтыла. 1992 елда референдум үткәрелә, аның нәтиҗәләре буенча Татарстан Дәүләт суверенитетын игълан итте. Әмма төбәк Россия составында суверен республика хокукларында калырга дигән карар кабул итә. Шул ук вакытта Татарстан мөстәкыйль социаль-икътисадый сәясәт алып бара башлый, республика составында районнар зур бәйсезлек ала<ref>{{cite web |url=https://inosmi.ru/social/20160918/237875217.html |title=Татарстан создал особые отношения с Москвой |date=2016-09-18 |publisher=Интернет-проект ИноСМИ.RU |accessdate=2020-11-05}}</ref>. 1996—2007 елларда Норлат районын [[Фатыйх Сибәгатуллин|Фатыйх Сибагатуллин]], 2008—2013 елларда [[Наил Шәрәпов]] җитәкли<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.business-gazeta.ru/article/88118|title=«Санта-Барбара» по-нурлатски|author=Александр Шагулин, Ильдар Нигматуллин|website=БИЗНЕС Online|date=20 сентября 2013|publisher=|accessdate=2020-12-05}}</ref>. 2018 елның сентябреннән хәзерге көнгә кадәр Норлат муниципаль районы һәм Норлат шәһәре башлыгы булып [[Алмаз Әхмәтшин|Алмаз Сәлим улы Әхмәтшин]] тора<ref>{{Cite web|url=https://tatcenter.ru/person/ahmetshin-almaz-salimovich/|title=Ахметшин Алмаз Салимович — Татцентр.ру|website=Татцентр|accessdate=2020-12-18|archivedate=2020-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125223306/https://tatcenter.ru/person/ahmetshin-almaz-salimovich/}}</ref>. === Хакимият === {| class="wikitable" |+БК(б)Ф/СБКФ Октябрь район комитеты беренче сәркәтипләре<ref>http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=516&sid=1580783{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |1. |Фәйзулла Әхмәдуллин |1930 сентябрь — 1932 май |- |2. |Җәләл Гыйльметдинов |1932 июль — 1934 апрель |- |3. |Ш. Фәхриев |1934 апрель — 1935 февраль |- |4. |Габдерәхим Насыйров |1935 март — 1936 июнь |- |5. |[[Антон Матвеев (1903)|Антон Матвеев]] |1936 июнь — 1938 май |- |6. |Роман Давыдов |1938 июнь — 1941 гыйнвар |- |7. |Прокопи Ямков |1941 гыйнвар — 1943 июнь |- |8. |Тихон Осипов |1943 июль — 1949 |- |9. |Михаил Жарков |1949 ноябрь — 1957 |- |10. |Сергей Раздьяконов |1957 сентябрь — 1962 март |- |11. |Михаил Ориничев |1962 апрель — 1962 декабрь |- |12. |[[Габбас Гыйматдинов]] |1965 гыйнвар — 1987 февраль |- |13. |Хәлил Морадымов |1987 февраль — 1991 август |} == Халык == 2010 елгы [[Бөтенрусия халык санын алу, 2010|Бөтенроссия халык санын алу]] мәгълүматларына караганда, районда [[татарлар]] — 51,8 % (52 %)<ref name="Нурлатский район — Татцентр.ру">{{Cite web|url=https://tatcenter.ru/district/nurlatskij-rajon/|title=Нурлатский район — Татцентр.ру|website=Татцентр|accessdate=2020-12-18}}</ref>, [[чуашлар]] — 25,2 % (27 %), [[руслар]] — 21,6 % (20 %), башка [[милләт]] вәкилләре — 1,4 % (1 %) яши<ref name=Нурлатский/>. {{ Население | Нурлатский район }} === Милли состав === {| class='standard' style='text-align: center;' width=63% |- class='bright' ! Милләт !! [[1970]]<ref name="ВОТ">Мустафин М.Р, Хузеев Р. Г. Всё о [[Татарстан]]е (Экономико-географический справочник). — Казань, [[1994]]</ref> !! [[1979]]<ref name="ВОТ"/> !! [[1989]]<ref name="ВОТ"/> !! [[2002]]<ref>{{Citation |title=2002 ел сан алу базасы |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2013-10-29 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}</ref>!! [[2010]]<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/%D0%BD%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |access-date=2013-10-29 |archive-date=2012-11-21 |archive-url=https://www.webcitation.org/6CLiVP5JY?url=http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/%D0%BD%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |dead-url=yes }}</ref> |- class='bright' | [[татарлар]] || 42,4 % || 44,3 % || 44,2 % || 44,5 %||51,8 % |- class='bright' | [[руслар]] || 28,5 % || 24,7 % || 25,6 % || 18,3 %||21,6 % |- class='bright' | [[чуашлар]] || ? || ? || 29,1 % || 36,0 % || 25,3 % |} == Муниципаль-территориаль бүленеш == Нурлат муниципаль районында 1 [[шәһәр]], 26 [[авыл җирлеге]] һәм аларга кергән 83 торак пункт бар<ref>[http://docs.cntd.ru/document/917016251 Закон Республики Татарстан от 31 января 2005 года № 32-ЗРТ «Об установлении границ территорий и статусе муниципального образования „Нурлатский муниципальный район“ и муниципальных образований в его составе»]</ref>. {{Автонумерация | Оформление = standard sortable | Столбцов = 6 | Заголовок2 = Авыл җирлеге | Заголовок3 = Административ үзәк | Заголовок4 = Торак<br>пунктлар<br>саны | Заголовок5 = Халык | Заголовок6 = Мәйдан,<br>км<sup>2</sup> | Выравнивание4 = right | Выравнивание5 = right | Выравнивание6 = right | Сортировка4 = число | Сортировка5 = число | Сортировка6 = число |А-%| '''Шәһәр җирлеге''' | | | | |А|[[Норлат шәһәр җирлеге]]| [[Норлат]] | 1 | {{ Население | Городское поселение город Нурлат | тс }} | |Б-%| '''Авыл җирлекләре''' | | | | |Б| [[Әмзә авыл җирлеге]] | [[Яңа Әмзә]] | 5 | {{ Население | Амзинское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Андреевка авыл җирлеге]] | [[Андреевка (Норлат районы)]] | 2 | {{ Население | Андреевское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | |Б| [[Әхмәт авыл җирлеге]] | [[Әхмәт (Норлат районы)]] | 7 | {{ Население | Ахметовское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | |Б| [[Биккол авыл җирлеге]] | [[Биккол (Норлат районы)]] | 1 | {{ Население | Бикуловское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Биләркүл авыл җирлеге]] | [[Биләркүл]] | 2 | {{ Население | Биляр-Озерское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Богдашкино авыл җирлеге]] | [[Богдашкино]] | 1 | {{ Население | Богдашкинское сельское поселение (Нурлатский район) | тс }} | |Б| [[Киекле авыл җирлеге]] | [[Киекле]] | 3 | {{ Население | Бурметьевское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Гәйтән авыл җирлеге]] | [[Гәйтән]] | 4 | {{ Население | Гайтанкинское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Егоркино авыл җирлеге]] | [[Егоркино]] | 4 | {{ Население | Егоркинское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | |Б| [[Елаур авыл җирлеге]] | [[Елаур]] | 6 | {{ Население | Елаурское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | |Б| [[Заречный авыл җирлеге]] | [[Заречный (Татарстан)]] | 3 | {{ Население | Зареченское сельское поселение (Татарстан) | тс }} | |Б| [[Кычытканлы авыл җирлеге]] | [[Кычытканлы]] | 1 | {{ Население | Кичкальнинское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Күлбай-Мораса авыл җирлеге]] | [[Күлбай Мораса]] | 3 | {{ Население | Кульбаево-Марасинское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Мамык авыл җирлеге]] | [[Мамык (Норлат районы)]] | 2 | {{ Население | Мамыковское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Яңа Иглай авыл җирлеге]] | [[Яңа Иглай]] | 6 | {{ Население | Новоиглайкинское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Яңа Тумба авыл җирлеге]] | [[Яңа Тумбы]] | 2 | {{ Население | Новотумбинское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Сәләнгеш авыл җирлеге]] | [[Сәләнгеш (Норлат районы)]] | 2 | {{ Население | Селенгушское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Урта Камышлы авыл җирлеге]] | [[Урта Камышлы]] | 6 | {{ Население | Среднекамышлинское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Иске Әлмәт авыл җирлеге]] | [[Иске Әлмәт (Норлат районы)]] | 3 | {{ Население | Староальметьевское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Иске Чаллы авыл җирлеге]] | [[Иске Чаллы (Норлат районы)]] | 3 | {{ Население | Старочелнинское сельское поселение (Нурлатский район) | тс }} | |Б| [[Бикүле авыл җирлеге]] | [[Би Күле]] | 3 | {{ Население | Степноозерское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Тимерлек авыл җирлеге]] | [[Чуаш Тимерлеге]] | 5 | {{ Население | Тимерлекское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Төрнәс авыл җирлеге]] | [[Төрнәс]] | 3 | {{ Население | Тюрнясевское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Фома авыл җирлеге]] | [[Фома]] | 1 | {{ Население | Фомкинское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Чулпан авыл җирлеге]] | [[Чулпан (Норлат районы)]] | 1 | {{ Население | Чулпановское сельское поселение | тс }} | |Б| [[Якушкино авыл җирлеге]] | [[Якушкино]] | 3 | {{ Население | Якушкинское сельское поселение | тс }} | }} == Икътисад == === Сәнәгать === Районның төп табигый байлыгы булып, [[Некрасов нефть ятмасы|Некрасов ятмаларындагы]] югары үзле нефть чыгару тора<ref>{{Cite web|lang=|url=https://iadevon.ru/news/oil/karbon-oyl_s_primeneniem_gorizontalnih_i_mnogozaboynih_skvazhin_na_visokovyazkuyu_neft_prirastil_debiti_v_1,5_raza-7403/|title=Карбон-Ойл с применением горизонтальных и многозабойных скважин на высоковязкую нефть прирастил дебиты в 1,5 раза|author=|website=|date=2019-06-01|publisher=ИА «Девон»}}</ref>, шуңа күрә район икътисадының мөһим өлешен нефть чыгару һәм аны эшкәртү алып тора. Районның эре нефть предприятиеләренә «Норлатнефть» ([[Татнефть|«Татнефть»]]), «Татнефтепром-Зюзеевнефть», Норлатның «Татбурнефть», «Макойл», «Кара Алтын» бораулау эшләре предприятиесе һәм башкалар керә<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/news/114352-tatarstanskaya-makoyl-smenila-vladelca---s-seyshelskogo-na-lihtenshteynskogo|title=Татарстанская «МАКойл» сменила владельца — с сейшельского на лихтенштейнского — Реальное время|website=realnoevremya.ru|accessdate=2020-12-18|archivedate=2021-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602215031/https://realnoevremya.ru/news/114352-tatarstanskaya-makoyl-smenila-vladelca---s-seyshelskogo-na-lihtenshteynskogo}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://nvdaily.ru/info/103389.html|title=Чужие здесь не ходят|author=anton|accessdate=2020-12-18}}</ref>. Монда 2017 елда 2,7 млн тоннадан артык нефть чыгарылган<ref name="tatar-inform.ru">{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/society/07-02-2018/v-nurlatskiy-rayon-rt-v-proshlom-godu-investirovali-pochti-16-mlrd-rubley-5559630|title=В Нурлатский район РТ в прошлом году инвестировали почти 16 млрд рублей|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-18}}</ref>. Икътисадның икенче базасы — [[азык-төлек сәнәгате]]<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/nurlattsy-predstavili-prezidentu-respubliki-tatarstan-novyy-sort-khleba-razrabotannyy-k-110-letiyu-nurlata|title=Нурлатцы представили Президенту Республики Татарстан новый сорт хлеба, разработанный к 110-летию Нурлата|author=Лилия Мубаракшина|website=Нурлат-⁠информ|date=2019-04-27|accessdate=2020-12-18}}</ref>. Эре предприятиеләр арасында тәүлегенә 15 тонна сөт эшкәртүче «Норлат сөте» азык-төлек комбинаты<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/selo/glavanurlatskogoraionapostilhozaistvonurlatsete|title=Глава Нурлатского района посетил хозяйство «Нурлат сэте»|author=Лилия Мубаракшина|website=Нурлат-⁠информ|date=2018-10-30|accessdate=2020-12-18}}</ref>, «Агроинвест» компанияләр төркеме, аңа эре фермер хуҗалыклары, эшкәртү сәнәгате предприятиеләре (12 гектарны алып торган, 95,6 мең тонна сакларга сәләтле Дәүләт интервенция фондына кергән «Норлат элеваторы») керә<ref>{{Cite web|lang=|url=http://www.tatarnews.ru/articles/9287|title=Известия Татарстана. Где хранится зерно?|author=|website=www.tatarnews.ru|date=23 декабря 2016|publisher=Газета «Известия Татарстана»|accessdate=2020-11-30|archivedate=2021-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602214149/http://www.tatarnews.ru/articles/9287}}</ref>. «Норлат шикәре» заводы (Татарстанның өч [[шикәр заводы]]ннан берсе) 2020 елның гыйнварына кадәр 60 эшли, аннары рентабельсезлек турында игълан итә. Башка сәнәгать тармаклары арасында [[сөт]] һәм [[Ипи|икмәк]] эшләнмәләре ясау, т[[имер-бетон эшләнмәләр]] җитештерү, [[агач]] эшкәртү предприятиеләре бар<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.interfax-russia.ru/volga/main/odin-iz-treh-saharnyh-zavodov-v-tatarstane-zakrylsya-iz-za-nerentabelnosti|title=Один из трех сахарных заводов в Татарстане закрылся из-за нерентабельности - Поволжье {{!}}{{!}} Интерфакс Россия|author=|website=www.interfax-russia.ru|date=18 февраля 2020|publisher=|accessdate=2020-12-09}}</ref>)<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/v-nurlate-proshla-obshchegmorodskaya-planerka|title=В Нурлате прошла общегородская планерка|author=Зилия Аксанова|website=Нурлат-⁠информ|date=2018-09-06|accessdate=2020-12-18}}</ref>. === Авыл хуҗалыгы === Районда 112 мең гектардан артык авыл хуҗалыгы җирләре бар, шуның 88,3 мең гектарына якынында [[бөртекле культуралар]], [[кукуруз]], [[чөгендер]] үстерәләр. 2019 елда бөртеклеләрнең тулай уңышы 103,5 мең тонна тәшкил итте, уңдырышлылык — 32,2 ц/га, бу республика буенча уртача күрсәткечтән бүгенге көнгә 2 ц/га артыграк<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/agriculture/02-09-2019/nurlatskiy-rayon-pervym-v-tatarstane-zavershil-uborku-zernovyh-i-zernobobovyh-kultur-5465916|title=Нурлатский район первым в Татарстане завершил уборку зерновых и зернобобовых культур|author=|website=www.tatar-inform.ru|date=2 сентября 2019|publisher=Татар-информ (Tatar-inform)|accessdate=2020-11-30}}</ref>. Районның иң эре авыл хуҗалыгы оешмалары — «Сулейманов А. И» КФХ сы, «Көньяк» агрофирмасы һәм «Норлат сөте» комбинаты<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/v-nurlate-chestvovali-peredovikov-agropromyshlennogo-kompleksa|title=В Нурлате чествовали передовиков агропромышленного комплекса|author=Маргарита Литта|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-06-25|accessdate=2020-12-18}}</ref>. 2020 елга 67 районда крестьян-фермер хуҗалыгы теркәлгән (аларның 47 се терлекчелек белән, 14 е үсемлекчелек белән шөгыльләнә), 15 авыл хуҗалыгы предприятиесе һәм 32 фермер хуҗалыгы эшли. Районда [[терлекчелек]] һәм [[кошчылык]] тотрыклы үсеш алган, [[мөгезле эре терлек]], [[Йорт дуңгызы|дуңгыз]], [[сарык]] һәм [[атлар]] үрчетәләр, үсеп килүче юнәлешләрдән теплица хуҗалыгы, [[кошчылык]] һәм [[балыкчылык]] аерылып тора. 2016 елда мөгезле эре терлекнең баш саны 19 375 була, ә бер [[сыер]]дан уртача савым 4544 кг тәшкил иткән, ә 2018 елда бу күрсәткеч 5 тоннадан артып китә<ref name=":1">{{Cite web|lang=ru|url=https://ideputat.er.ru/news/81272|title=Расширенное заседание Совета района об итогах социально-экономического развития Нурлатского района за 2018 год и задачах на 2019 год|website=Избиратель - Депутат|date=2019-02-25|accessdate=2020-11-30|archivedate=2021-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602214510/https://ideputat.er.ru/news/81272}}</ref>. 2018 ел нәтиҗәләре буенча Татарстан Республикасы Аграр-сәнәгать комплексы рейтингында Норлат районы — 15 нче, [[үсемлекчелек]] буенча — җиденче урында тора<ref name=":1" />. === Инвестицион потенциал === InKazan басмасы, Росстат мәгълүматларына таянып, 2019 елда төзегән тормыш сыйфаты буенча республика районнары рейтингы нигезендә, Норлат районы 16 нчы урында тора. Бер кешегә исәпләгәндә төп капиталга инвестицияләр күләме — 167 мең сум тирәсе. [[Уртача хезмәт хакы]] 34 мең сумнан аз гына артып китә<ref>{{Cite web|url=https://inkazan.ru/article/tilda/16-03-2020/gde-v-tatarstane-zhit-horosho-reyting-rayonov-respubliki-po-kachestvu-zhizni|title=Где в Татарстане жить хорошо: рейтинг районов республики по качеству жизни|website=inkazan.ru|accessdate=2020-12-18|archivedate=2020-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206102815/https://inkazan.ru/article/tilda/16-03-2020/gde-v-tatarstane-zhit-horosho-reyting-rayonov-respubliki-po-kachestvu-zhizni}}</ref>. Татарстан Республикасы Дәүләт статистикасы федераль хезмәте мәгълүматлары буенча, 2020 елның беренче яртыеллыгында Норлат районының төп капиталына инвестицияләр (кече эшмәкәрлек субъектларыннан тыш) 2,6 млрд сум тәшкил иткән<ref name=polugodie>{{cite web |url= https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/636/analiticheskiy-obzor-1-polugodie-2020.pdf |title= Основные показатели инвестиционной и строительной деятельности в Республике Татарстан |date= 2020 |publisher= Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан |accessdate= 2020-11-07 |archivedate= 2020-11-28 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20201128231238/https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/636/analiticheskiy-obzor-1-polugodie-2020.pdf }}</ref>, в 2019-м этот показатель был 6,6 млрд (1,9 % от общереспубликанского)<ref name=za_2019>{{cite web |url= https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/242/osnovnye_pokazateli_investitsionnoy_i_stroitelnoy_deyatelnosti_v_rt_za_2019_god.pdf |title= Основные показатели инвестиционной и строительной деятельности в Республике Татарстан |date= 2019 |publisher= Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан |accessdate= 2020-11-07 |archivedate= 2020-12-06 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20201206004742/https://invest.tatarstan.ru/upload/iblock/242/osnovnye_pokazateli_investitsionnoy_i_stroitelnoy_deyatelnosti_v_rt_za_2019_god.pdf }}</ref>, 2019 елда бу күрсәткеч 6,6 млрд (гомумреспублика күрсәткеченең 1,9 % ы), ә 2017 елда — 15,9 млрд (Татарстан буенча 10 урын) сум булган<ref name="tatar-inform.ru"/>. 2018 елда тулаем территориаль продуктны булдыруга (63 % чамасы) нефть предприятиеләре зур өлеш кертә<ref>{{Cite web|lang=|url=http://rt-online.ru/rustam-nigmatullin-poruchil-rukovodstvu-nurlatskogo-rajona-usilit-rabotu-po-vsem-napravleniyam/|title=Рустам Нигматуллин поручил руководству Нурлатского района усилить работу по всем направлениям {{!}} Республика Татарстан|author=|website=|date=25 февраля 2019|publisher=|accessdate=2020-12-09}}</ref>. Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы мәгълүматларына караганда, 2020 елның гыйнвар-октябрь айларында төбәк үзләре җитештергән 19,2 млрд сумлык товар төяп озаткан, ә авыл хуҗалыгының тулаем продукциясе күләме — 643,8 млн сум<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://mert.tatarstan.ru/TerritorialDevelopment/Ratings.html|title=Рейтинг муниципальных образований|website=Министерство экономики Республики Татарстан|accessdate=2020-12-18|archivedate=2021-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301162131/https://mert.tatarstan.ru/TerritorialDevelopment/Ratings.html}}</ref>. Район территориясендә 333 кече предприятие һәм 1049 [[хосусый эшмәкәр]] бар<ref name="Потенциал муниципалитетов">{{Cite web|url=https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/nurlatskiy-rayon/|title=Потенциал муниципалитетов|website=invest.tatarstan.ru|accessdate=2020-12-18|archivedate=2020-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804025512/https://invest.tatarstan.ru/ru/about/municipal_potencial/nurlatskiy-rayon/}}</ref>. === Транспорт === Норлат районы Татарстанның көньягында, Казаннан 220 км ераклыкта урнашкан. Район аша «[[Мәскәү]] — [[Сембер|Ульяновск]] — [[Уфа]]» магистраль [[Тимер юл транспорты|тимер юл]] линиясе уза. Районда (көнбатыштан көнчыгышка таба) станцияләр һәм тукталыш пунктлары: <big>1073 км (мәйдан), |Норлат (ст.), 1081 км (ст.), 1084 км (т.п.), Клиновка (разъезд)</big> Төп юллар: 16К-0098 «Норлат — [[Аксубай]] — [[Чистай]] ([[Казан]])», 16К-0131 «Норлат — [[Кузай (Әлмәт районы)|Кузай]]([[Әлмәт]]кә таба) һәм аның дәвамы», «Норлат — [[Кошки]] — [[Борма (Самар өлкәсе)|Борма]]» (Самара, Сембергә таба), «Норлат — [[Чаллыбаш районы|Чаллыбаш]]» һәм «[[Мамык (Норлат районы)|Мамык]] — [[Биләр (Алексеевск районы)|Биләр]]». == Экология == Норлат районындагы экологик хәл күбесенчә нефть чыгару сәнәгате предприятиеләре тарафыннан эшләнгән әйләнә-тирә мохитне саклау буенча чаралар белән билгеләнә. Калдыкларның төп төрләре булып нефть шламнары, эшкәртелгән нефть продуктлары, автотранспорт һәм нефть җиһазларын эксплуатацияләгәндә барлыкка килә торган калдыклар, юу материаллары, [[Кара металл|кара]] һәм [[төсле металл]] калдыклары тора. Төп максат — нефть үткәргечләрендә аварияләрне киметү. Районда санитар-экологик хәлне яхшырту өчен су алу корылмалары төзелде (Норлат чиста [[җир асты сулары]]н куллана), Олы Чирмешән елгасы үзәне чистартылды, балалар өчен укыту-сәламәтләндерү лагерьлары төзекләндерелде, «Норлат-Водоканал» коммуникацияләре алыштырылды. Районда [[калдыкларны икенчел эшкәртү]] белән шөгыльләнүче Норлат шәһәре чикләрендәге каты көнкүреш калдыклары полигоны эшли. Полимерлардан тыш, икенчел чималның барлык төрләре махсус пунктларда кабул ителә. {| class="wikitable" |+Норлат районының саклана торган территорияләре |- ! № ! Атама ! Статус ! Бирелү датасы ! Урыны |- | 134 | Олы Чирмешән елгасы | Төбәк дәрәҗәсендәге табигать ядкәре | 1978 ел<ref name=":1" /> | Татарстанның Чирмешән һәм Норлат районнары. Самара өлкәсендә чишмә башы, Ульяновск өлкәсенең Димитровград шәһәре янында тамагы. |- | 9 || Олы Сөлчә елгасы (Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы) | Төбәк дәрәҗәсендәге табигать ядкәре | 1978 ел<ref name=":1" /> | Аксубай, Чирмешән һәм Норлат районнары. Башы Чирмешән районының Әмир авылыннан 0,8 км көнчыгыштарак, тамагы Норлат районының Салдакай авылыннан көнбатышкарак таба 5 км ераклыкта. |- | 135 | Кара-Күл | Төбәк дәрәҗәсендәге табигать ядкәре | 1978 ел<ref name=":1" /> | Каракүл авылының көньяк-көнчыгышында. |- | 12 | Биләр дәүләт аучылык заказнигы | Дәүләт аучылык заказнигы | 1967 ел<ref name=":1" /> | Аксубай, Алексеевск һәм Норлатский районнары. Иске Чуаш Әдәмсуы һәм Сосновка авылларыннан көньяктарак һәм көнчыгыштарак урманлыклар. |- | 60р | Олы Чирмешән | Аерам саклана торган табигать терриротияләре резервы | 2000 ел<ref name=":1" /> | Салдакай авылыннан көнчыгышта башланып, Самара өлкәсе белән чиккә кадәр Зур Чирмешән елгасы үзәнендә урнашкан. 12 мең га мәйданлы. |- | |«Чирмешән болыннары» («Чиремшән» заказнигы) |Төбәк дәрәҗәседәге дәүләт аучылык заказнигы |2009 ел |Татарстанның Экология кодексы (15.01.2009 N 5-ЗРТ) , РФ ның Су кодексы (03.06.2006 N 74-ФЗ) һәм "Аерым саклана торган табигать территорияләре турында"га ФЗ(14.03.1995 N 33-ФЗ) белән берлектә 1 447,63 га лы участок табгигать ядкәре дип игълан ителде. |} Республика буенча уртача уртача [[Урманлы тугайлар|урманлы]] территорияләр 17,4 %, ә Норлат районында 41,1 % тәшкил итә<ref>{{Книга|автор=Салахов Н.В., Архипова Н.С.|заглавие=Растительный мир республики Татарстан. Учебнометодическое пособие. /|ответственный=Н.В. Салахов, Н.С. Архипова|год=2013|издание=|место=Казань|издательство=К(П)ФУ|страницы=27|страниц=74|isbn=}}</ref>. Күбесенчә, [[имәнсар]]лар һәм [[өрәңге]]-[[юкә]]-[[имән]] урманнары очрый. Чирмешән заказнигы территориясендә 180 төр үлән үсә, бу Татарстанның барлык югары үсемлекләр [[Татарстан флорасы|флорасының]] 13 % тирәсе. Монда 104 төр [[Кошлар|кош]] һәм 10 төр вак [[Имезүчеләр|имезүче хайван]] теркәлде. Төрле участокларда [[Татарстанның Кызыл китабы]]на кертелгән үсемлекләрнең һәм хайваннарның 22 төре ачыкланды (көньяк җырчы камыш чыпчыгы, валериан үләне, энҗе чәчәк, тростник камыш чыпчыгы, Һинд камыш чыпчыгы һ.б.), аларның 45,5 проценты сирәк төрләргә карый, ә 9 ы [[Россия Кызыл китабы]]на кергән. Чик буе кишәрлекләрендә Татарстан Республикасының Кызыл китабына кертелгән тагын алты төр кош (күл һәм су ярканаты, саз һәм зур колаклы ябалаклар, йорт чырайсыз ябалагы) яшәү урыны табылган. Аучылык фаунасын [[поши]], [[Кабан дуңгызы|кабан]], [[селәүсен]], [[бүре]], [[Гади төлке|төлке]], [[Куянсыманнар|куян]], [[Гади тиен|тиен]], [[сасы көзән]], [[суер]], [[урман тавыгы]], [[боҗыр]] һәм башкалар тәшкил итә<ref>{{Статья|ссылка=http://lib.ugsha.ru:8080/bitstream/123456789/12699/1/2017-18-111-117.pdf|автор=Курушина Д.А.|заглавие=Особенности использования земель в границах памятника природы "Чирмешэн болыннары" Нурлатского муниципального района республики Татарстан|год=2017|язык=|издание=ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ЗЕМЕЛЬНО-ИМУЩЕСТВЕННЫХ ОТНОШЕНИЙ НА СОВРЕМЕННОМ ЭТАПЕ материалы Международного конкурса студенческих научно-исследовательских работ, посвященного 10-летию кафедры «Землеустройство и кадастры»|тип=|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=111—117|issn=}}</ref><ref>{{Cite web|lang=|url=http://www.ecoindustry.ru/news/view/21746.html|title=Экологи предлагают объявить памятником природы красивейшие уголки Нурлатского района РТ / Экологические новости / Экология производства — научно-практический портал|author=|website=www.ecoindustry.ru|date=01.04.2009|publisher=|accessdate=2020-12-05}}</ref>. == Социаль өлкә == [[Файл:Норлат музее.jpg|180px|thumb|right|Норлат шәһәре мәдәният сарае һәм [[Кама аръягы һәм Нурлат шәһәре тарихы төбәк музее|Шәһәр музее]]]] [[Файл:Күлбай Мораса музее.jpg|180px|thumb|right|[[Күлбай Мораса]]да [[Габдулла Кариев музее (Күлбай Мораса)|Габдулла Кариев музее]]]] Норлат районы мәгариф системасында 46 гомуми белем бирү мәктәбе һәм аларның 3 филиалы, 32 балалар гомуми белем бирү учреждениесе, коррекцион гомуми белем бирү интернат-мәктәбе, [[Норлат аграр техникумы]], балалар иҗаты үзәге һәм музыка мәктәбе эшли. Мәктәпкәчә белем бирү системасы 29 учреждениене үз эченә ала, аларның икесе — [[чуаш теле]]ндә укыту, барлык шәһәр бакчаларында өч яшьтән [[инглиз теле]]н өйрәнәләр<ref name="Потенциал муниципалитетов"/><ref name="История района">{{Cite web|lang=ru|url=https://nurlat.tatarstan.ru/istoriya-rayona.htm|title=История района|website=Нурлатский муниципальный район|accessdate=2020-12-18|archivedate=2021-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126014129/https://nurlat.tatarstan.ru/istoriya-rayona.htm}}</ref>. Дәвалау һәм профилактика системасы район үзәк хастаханәсен, 5 табиб амбулаториясен, участок хастаханәсен, 51 фельдшер-акушерлык пунктын һәм [[«Нурлы» санаторий-профилакторие]]н берләштерә. Спорт өлкәсе 256 корылманы үз эченә ала. Мәдәният системасында 50 авыл мәдәният йорты һәм клуб, 48 китапханә, 2 татар халык театры эшли, 10 коллектив [[«Үзешчән халык коллективы» исеме]]нә ия (мәсәлән, «Ветеран» хоры, «Чишмә» чуаш җыры ансамбле һәм башкалар)<ref name="Нурлатский район — Татцентр.ру"/><ref name="История района"/>. Районда өч музей эшли: [[Кама аръягы һәм Нурлат шәһәре тарихы төбәк музее|Кама аръягы һәм Норлат шәһәре тарихы музее]] (Норлатта)<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/regionalnyy-muzey-nurlata-provodit-onlayn-znakomstvo-s-fondami|title=Региональный музей Нурлата проводит онлайн-знакомство с фондами|author=Маргарита Литта|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-04-03|accessdate=2020-12-18}}</ref>, Татар һөнәри театрына нигез салучы [[Габдулла Кариев]] [[Габдулла Кариев музее (Күлбай Мораса)|музее]] — [[Татарстан Республикасының милли музее|Татарстан Республикасы дәүләт тарих музее]] филиалы (Күлбай Мораса авылында)<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://realnoevremya.ru/articles/65628-farid-miftahov-rasskazal-o-gabdulle-karieve|title=Фарид Мифтахов рассказал о Габдулле Кариеве — Реальное время|author=|website=realnoevremya.ru|date=21 мая 2017|publisher=|accessdate=2020-11-30|archivedate=2021-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210118043516/https://realnoevremya.ru/articles/65628-farid-miftahov-rasskazal-o-gabdulle-karieve}}</ref>, 2020 елда Кычытканлы мәктәбендә ачылган [[Тәлгать Галиуллин]] [[Тәлгать Галиуллин исемендәге музей|исемендәге музей]]<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/v-nurlatskom-rayone-novyy-muzey|title=В Нурлатском районе новый музей|author=Гульназ Хасаншина|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-02-21|accessdate=2020-11-30}}</ref>. [[«Дуслык» гәҗите|«Дуслык»]] («Дружба», «Туслах») җирле гәҗите татар, рус һәм чуаш телләрендә нәшер ителә<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/88-let-s-druzhboy|title=88 лет с «Дружбой»|author=Айгуль Сергеева|website=Нурлат-⁠информ|date=2019-07-05|accessdate=2020-12-18}}</ref>. [[«Норлат» телерадиокомпаниясе]] ике телдә эшли ([[Татмедиа|«Татмедиа»]] филиалы)<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/programmy-nurlat-tv-mozhno-uvidet-v-vk-i-instagrame|title=Программы "Нурлат ТВ" можно увидеть в "ВК" и "INSTAGRAMe"|author=admin|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-04-21|accessdate=2020-12-18}}</ref>. == Истәлекле урыннар == Районның төп истәлекле урыннарының берсе — князь С. А. Оболенскийның Олы Чирмешән елгасындагы су тегермәне. Бина региональ әһәмияттәге мәдәни мирас объекты булып тора. Тегермән 1894—1896 елларда Чирмешән тирәсендәге иң зур җир биләүчеләрнең берсе акчасына төзелә. Бина XIX гасыр ахырында романтика юнәлешенең эклектика стилендәге сәнгать архитектурасы үрнәге булып тора<ref>{{Книга|автор=|заглавие=Экологический гид по зеленым уголкам республики Татарстан|ответственный=Главный редактор Д.В. Иванов. Авторы-составители:И.И. Зиганшин,Д.В. Иванов, И.Ф. Томаева|год=2015|издание=|место=Казань|издательство=ООО «Фолиант»|страницы=219|страниц=280|isbn=}}</ref>. [[Биләркүл]] авылындагы [[Преображение Господня гыйбадәтханәсе]] 1870 елда төзелгән. Аңа [[Казан Изге Ана иконасы чиркәве (Морат)|Казан Изге Ана иконасы]] хөрмәтенә 1904 елда өстәмә бүлмәсе төзелә. 1930 елларда ябылган гыйбадәтханәне 1990 елда РПЦ га кире кайтаралар, шул ук вакытта реставрация дә ясыйлар. Кечкенә Преображенский чиркәве композициясе [[Константин Тон]] проекты буенча XIX гасырның икенче яртысындагы архитектурада эклектиканың классик юнәлешен чагылдыра торган үрнәге итеп эшләнгән. Гыйбадәтханә төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты булып тора<ref>{{Cite web|url=https://tatmitropolia.ru/temples/poblagochiniym/aksubakoe/hrampreobniygospny/|title=Храм Преображения Господня (д. Биляр-Озеро) {{!}} Православие в Татарстане {{!}} Портал Татарстанской митрополии|website=tatmitropolia.ru|accessdate=2020-12-09|archivedate=2020-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201129042958/https://tatmitropolia.ru/temples/poblagochiniym/aksubakoe/hrampreobniygospny/}}</ref>. [[Кәкре Атау]] авылындагы ике яклы татар [[мәчет]]е 1889—1890 елларда төзелгән. Башта бер катлы агач бина 1990 еллар ахырына кадәр кирпечкә төрелә. Мәчетнең төп күләме биш яклы ике гыйбадәт залыннан тора. Төньякта керү юллары тоташа. Сигез кырлы ике яруслы манара керүгә таба борылган. Түбән яруста азанчаның ут фонаре өчен винтлы баскыч урнаштырылган. Фасадларны бизәүдә классицизм архитектурасы һәм татар декоратив-гамәли сәнгате элементлары кулланыла. Мәчет төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты булып тора<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=http://nurlat-tat.ru/news/novosti/obshchestvennyy-sovet-rayona-segodnya-provel-zasedanie-v-onlayn-formate|title=Общественный совет района сегодня провел заседание в онлайн-формате|author=admin|website=Нурлат-⁠информ|date=2020-06-04|accessdate=2020-12-18}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tatar-inform.ru/news/religion/17-08-2016/nurlatskie-imamy-planiruyut-povysit-effektivnost-raboty-mechetey-5488913|title=Нурлатские имамы планируют повысить эффективность работы мечетей|website=www.tatar-inform.ru|accessdate=2020-12-18}}</ref>. == Күренекле кешеләр == * [[Алмаз Әхмәтшин]] (1967―2025), Смоленск өлкәсе вице-губернаторы (2023―2025). Норлат районы башлыгы (2018―2023). * [[Азат Вәлиев (1937)]], ААҖ генераль директоры (Мәскәү). * [[Рөстәм Галиев]] (''1960, [[Киекле]]''), [[Туфан Миңнуллин исемендәге Түбән Кама татар дәүләт драма театры]] сәнгать җитәкчесе һәм директоры. [[Татарстанның халык артисты]] (''[[2011 ел|2011]]''), [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (''[[2006 ел|2006]]''). * [[Сиринә Зәйнетдинова]] (1984), җырчы, [[Татарстанның атказанган артисты]] (2020). * [[Алмас Заһретдинов]] (1959, [[Киекле]] −2022), [[билбаулы көрәш]] белән танылган спортчы, Россиянең спорт мастеры, Татарстанның атказанган тренеры (2003). * [[Дамир Ишкинеев]] (1967), Норлат муниципаль районы башлыгы, техник фәннәр кандидаты. * [[Габдулла Кариев]] (Миңлебай Хәйруллин) — беренче татар профессиональ театр труппасына нигез салучыларның берсе. * [[Валериан Киргизин]] (1949―2021), рәссам, педагог. * [[Марс Макаров]] (''[[1939]], [[Чурабатыр]]''), композитор, ТАССР атказанган сәнгат эшмәкәре ([[1987]]). * [[Альберт Сафин]] — татар язучысы. * [[Ләбибә Хөсәения]] — Казанда татар кызлары өчен мәктәп ачучы. * [[Галимҗан Хөсәенов]] — күренекле совет спортчысы, [[СССР]] [[футбол]] буенча җыелма командасы уенчысы (1960-69), СССР атказанган спорт остасы (1967). * [[Кыям Юлдашев]] (1890—1955) — җәдитче мөгаллим, шагыйрь. == Мәдәният == * [[Кама аръягы һәм Нурлат шәһәре тарихы төбәк музее]] * [[Габдулла Кариев музее (Күлбай Мораса)|Габдулла Кариев музее]] ([[Күлбай Мораса]]) == Әдәбият == * Археологическая карта Татарской АССР: Предкамье /АН СССР. Казан. фил. — М.: Наука, 1981. — 210 с. — Библиогр.: с. 201—210. — Описания археол. памятников сев. р-нов ТАССР и г. Казани. Общ. ист. — археол. и природно-геогр. очерк региона и история его изучения. * Археологическая карта Татарской АССР: Предволжье /АН СССР. Казан. фил. — Казань, 1985. — 116 с.: ил. — Библиогр.: с. 110—114. — Описания памятников правобережья Волги и бассейна р. Свияги. Общ. ист.-археол. и природно-геогр. очерк региона и история его изучения. * Археологические открытия 1965 года /АН СССР. Ин-т археологии. — М.: Наука, 1966. — 198 с.: ил. — Из содерж.: Смирнов А. П. Археологические работы в Поволжье. — С. 189—193: ил. * Археологические открытия 1966 года /АН СССР. Ин-т археологии. — М.: Наука, 1967. — 350 с.: ил. — Из содерж.: Хлебникова Т. А. Алексеевское городище в низовьях Камы. — С. 117—118; Халиков А. Х., Халикова Е. А., Казаков Е. П. Танкеевский могильник. — С. 118—119; Смирнов А. П. Работы в Болгарах. — С. 120—121. * Салахов Н. В., Архипова Н. С. Растительный мир республики Татарстан. Учебнометодическое пособие. / Н. В. Салахов, Н. С. Архипова — Казань: К(П)ФУ, 2013. — 74 с. * Экологический гид по зелёным уголкам республики Татарстан / Главный редактор Д. В. Иванов. Авторы-составители: И. И. Зиганшин,Д. В. Иванов, И. Ф. Томаева. — Казань: ООО «Фолиант», 2015. — С. 219. — 280 с. * Надырова Х. Г. Н 17 Градостроительная культура татарского народа и его предков: Монография. Казань: КГАСУ, 2012. — 294 с., илл. ISBN 978-5-7829-0362-6 Архипова Н. С., Елагина Д. С. Актуальные вопросы экологии и безопасности жизнедеятельности в Республике Татарстан: учебное пособие / Н. С. Архипова, Д. С. Елагина. — Казань: Казан. ун-т, 2016. — 103 с. == Сылтамалар == * [http://tatar.ru/files/laws/Закон%20110%20Нурлат%20(тат).doc 2008 елның 20 ноябрендәге 110-ТРЗ № Татарстан Республикасы Законы]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://nurlat.tatarstan.ru/ Норлат районы сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202124108/https://nurlat.tatarstan.ru/ |date=2020-12-02 }} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{Татарстан}} {{Норлат районы}} {{Норлат районы авыл җирлекләре}} {{Сайланган мәкалә}} [[Төркем:Норлат районы]] [[Төркем:Татарстан районнары]] j1bc4mohy1aj9qafdmsqxym40q8qtvp Яңа Үзи 0 37777 5936519 5851272 2026-06-05T03:17:21Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936519 wikitext text/x-wiki {{ТП |халәт = село |татар исеме = Яңа Үзи |чын исем = Яңа Үзи |ил = Россия |герб = |байрак = |герб киңлеге = |байрак киңлеге = |lat_deg = 54 |lat_min = 42 |lat_sec = 0 |lon_deg = 50 |lon_min = 55 |lon_sec = 12 |CoordAddon = type:city(17800)_region:RU |CoordScale = 250000 |ЯндексХарита = |ил харитасы зурлыгы =300 |төбәк харитасы зурлыгы =300 |район харитасы зурлыгы =250 |төбәк төре = Республика |төбәк = Татарстан |төбәк җәдвәлдә = Татарстан |район төре = муниципаль район |район = Аксубай районы |район җәдвәлдә= |җәмгыять төре= |җәмгыять = |җәмгыять таблицада = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |эчке бүленеш = |башлык төре = |башлык = |нигезләү датасы = |беренче телгә алу = |элеккеге исемнәр = |мәйдан = |биеклек төре = |ТП мәркәзе биеклеге = |климат = dfb — дымлы континенталь |рәсми тел = |халык саны = 399 |исәп елы = 2010 |халык тыгызлыгы = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |сәгать кушагы = +3 |DST = |телефон коды = |почта индексы = 423050 |почта индекслары = |автомобиль коды = 16, 116 |Commons-та төркем = |сайт = |сайт теле = |сайт теле2 = |сайт теле3 = |сайт теле4 = |сайт теле5 = |add1n = |add1 = |add2n = Русча топонимы |add2 = Новое Узеево |add3n = |add3 = | add3n = ОКАТО | add3 = 92204000002 | add4n = ОКТМО | add4 = 92604410101 }} '''Яңа Үзи''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Аксубай районы]]ндагы авыл. == Географиясе == Яңа Үзи Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан көньяк-көнчыгышка таба 167 чакрым, ә район үзәге Аксубайдан көньяк-көнчыгышка таба 17 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Климат == {{temperatura12-y-cyrillic|-10.6|-10.6|-5.5|5.3|14.3|19.2|20.9|18.5|12.9|5|-4.1|-9.8|4.6}} Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb<ref>[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]</ref>. Уртача еллык һава температурасы 4.6&nbsp;°C.<ref>[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]</ref> == Халык саны == 2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 282 кеше яши<ref name=16t>[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]</ref>, шул исәптән: [[татарлар]] — 92.91%, башка халыклар — 7.09%<ref name=16t />. == Танылган шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18793276. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1881" | 1881-05-14<br/>1881-05-02 | [[Николай Шәләби]] | | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | data-sort-value="1945" | 1945-01-12 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | data-sort-value="1923" | 1923-09-01 | [[Галимҗан Сәлимҗанов]] | | | | data-sort-value="2005" | 2005-12-19 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1945" | 1945-10-17 | [[Роза Туфитуллова]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[Jurnalist|журналист]] | [[Татарстан (телерадиокомпания)]]<br/>[[Сабантуй (журнал)|«Сабантуй» журналы]]<br/>[[Ялкын (журнал)|Ялкын]]<br/>[[Сөембикә (журнал)]]<br/>[[Бөтендөнья татар конгрессы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Дәүләт Советы]] | | |- | data-sort-value="1979" | 1979-05-18 | [[Радик Сабиров]] | [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан федераль университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[«Идел» журналы]]<br/>[[«Шәһри Казан» газетасы]]<br/>[[Интертат]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-02 | |} {{Wikidata list end}} * [[Галимҗан Сәлимҗанов]] (1923-2005), [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1971). * [[Роза Туфитуллова]] (1945), журналист, [[Сөембикә (журнал)|«Сөембикә»]] журналының баш мөхәррире (1988-). * [[Газизҗан Волков]] (), полковник, космонавтларны парашюттан сикерергә өйрәтүче. * [[Газиз Кашапов]] (1942-1991), язучы, публицист. == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Чыганаклар == * Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ. {{Аксубай районы}} j1vjlpd81n3t4dmjslwvxr88vrselhh Вәлиев 0 38705 5936549 4456597 2026-06-05T08:25:23Z Әмир 15082 /* А */ өстәмә 5936549 wikitext text/x-wiki <small>{{мәгънәләр|Вәлиев (төшенчә)}}</small> '''Вәлиев''' — фамилия. [[Татар Википедиясе]]ндә бу термин кулланып төзелгән түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган: {{АӘБ}} {{TOC right}} == Әлифба буенча == === А === * '''Азат Вәлиев''' ** [[Азат Вәлиев (1937)]], ААҖ генераль директоры (Мәскәү). ** [[Азат Вәлиев (1980)]], район башлыгы. * '''[[Айдар Вәлиев]]''' ** [[Айдар Вәлиев (1986)|Айдар Вәлиев]] (1986), баянчы. ** [[Айдар Вәлиев (1992)|Айдар Вәлиев]] (1992), актер. * [[Айрат Вәлиев]] (1978) — [[Казан дәүләт аграр университеты|КДАУ]] ректоры (2018 елдан). * [[Асаф Вәлиев]] — эстрада җырчысы. === Ә === * [[Әгъзам Вәлиев]] (1919-1986) — [[Советлар Берлеге Каһарманы]]. * '''[[Әкрам Вәлиев (төшенчә)|Әкрам Вәлиев]]''' :[[Әкрам Вәлиев]] (1924-1975) — [[Советлар Берлеге Каһарманы]]. :[[Әкрам Вәли]] (1908-1963) — язучы. * [[Әлфир Вәлиев]] (1947) — күмәк хуҗалык рәисе (''[[Апас районы]]''). * [[Әхмәтзаһит Вәлиев]] (1930-2013) — игенче, [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1966). === Б === === В === === Г === * [[Габделәхәт Вәлиев]] (1910-1944) — [[Советлар Берлеге Каһарманы]]. * [[Габделфәрт Вәлиев]] (1930-) — химик-технолог, фән докторы. * [[Габделхәмит Вәлиев]] (1943-) — күмәк хуҗалык рәисе (''[[Апас районы]]''). * '''[[Гадел Вәлиев]]''' ** [[Гадел Вәлиев (1933)|Гадел Вәлиев]] (1933-), физик, фән докторы (''[[Мәскәү]]''). ** [[Гадел Вәлиев (1947)|Гадел Вәлиев]] (1947), филология фәннәре кандидаты, доцент, халыкара төрек академиясенең мөхбир әгъзасы. * [[Гайфулла Вәлиев]] (1930-1982) — язучы, журналист. * [[Госман Вәлиев]] (1937-) — совхоз директоры (''[[Балык Бистәсе районы]]''). === Д === * [[Дамир Вәлиев]] (1940-2002) — фәлсәфәче, фән докторы. * [[Диас Вәлиев]] (1938-2010) — язучы, [[Тукай премиясе]] (1976). === З === === И === * [[Ибраһим Вәлиев]] (1902-?) — корыч коючы, ССРБ Дәүләт бүләге иясе (1943). * [[Илгизәр Вәлиев]] (1944) — нейрохирург, фән докторы. * [[Илһам Вәлиев]] (1977) — опера җырчысы. * [[Инсур Вәлиев]] (1949) — күмәк хуҗалык рәисе, ТР Дүләт бүләге иясе (''1995, [[Арча районы]]''). * [[Искәндәр Вәлиев]] (1911-2001) — инженер-төзүче, ТАССР төзелеш-архитектура идарәсе башлыгы (1944-1959), РСФСР атказанган архитекторы. * [[Ислам Вәлиев]] (''Malsi Music'', 1990), электрон музыкант, композитор, битмейкер, DJ, саунд-дизайнер. === К === * '''[[Камил Вәлиев (мәгънәләр)|Камил Вәлиев]]''' :[[Kamil Wäliev|Камил Вәлиев]] (1931), физика-математика фәннәре докторы. :[[Камил Мөхәммәтшакир улы Вәлиев|Камил Вәлиев]] (1942―2025), драма актеры (''[[Әлмәт]]''). :[[Камил Абдрахман улы Вәлиев|Камил Вәлиев]] (1930-2016), җырчы (''тенор'') (''[[Уфа]]''). * [[Корбан Вәлиев]] (1906-1980) — нефтьче, [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1959). === Л === * [[Лек Вәлиев]] (1935-1992) — театр режиссеры, БАССР, РСФСР атказанган сәнгать эшлеклесе, С. Юлаев премиясе лауреаты (''[[Уфа]]''). === М === * [[Мансур Вәлиев]] ** [[Мансур Вәлиев (1948)|Мансур Вәлиев]] (''Мансур Вәли-Барҗылы''; 1948―2025) — язучы, әдәби тәнкыйтьче. ** [[Мансур Вәлиев (1950)|Мансур Вәлиев]] (1950), Россия Кораллы көчләре хәрби башлыгы. * [[Мәсәлим Вәлиев]] (1888-1956) — композитор, дирижер, БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (''[[Уфа]]''). * [[Морзаһит Вәлиев]] (1922-1993) — фирка эшлеклесе, [[КПССның Татарстан өлкә комитеты|КПССның Татарстан ӨК]] сәркатибе (1966-1984). * [[Мөдәррис Вәлиев]] (''[[Салих Маннапов]]'', 1953—2020) — әдәби тәнкыйтьче, нәшрият директоры. === Н === * '''[[Наил Вәлиев]]''' :[[Наил Вәлиев (1949)|Наил Вәлиев]] (1949), әдәбият галиме. :[[Наил Мостафа улы Вәлиев|Наил Вәлиев]], физик тәрбия профессоры (''[[Мәскәү]]''). * [[Нәгыйм Вәлиев]] (1930-2001) — җәнлек совхозы директоры (''[[Питрәч районы]]''). * [[Нәкыйф Вәлиев]] (1942), 1983-1991 елларда КПССның Сарман райкомы беренче секретаре, 1991-1995 елларда Сарман районы администрациясе башлыгы . Россиянең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1995). * [[Нияз Вәлиев]] (''Нияз Вәлиди'', 1955), шагыйрь. === Р === * '''[[Равил Вәлиев]]''' :[[Равил Вәлиев (1942)|Равил Вәлиев]] (1942) — язучы. :[[Равил Вәлиев (1966)|Равил Вәлиев]] (1966) — спортчы (''[[футбол]]''). * [[Радик Вәлиев]] (193-1979) — геолог, фән докторы. * [[Разил Вәлиев]] (1947―2023) — язучы, ТР ДС депутаты. * '''[[Рамил Вәлиев]]''' : [[Рамил Вәлиев (1955)|Рамил Вәлиев]] (1955) — галим. : [[Рамил Вәлиев (1973)|Рамил Вәлиев]] (1973) — спортчы (''[[футбол]]''). * {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Рафаэль Вәлиев||ru|Валеев, Рафаэль Миргасимович}} (1955) — галим. * [[Рәмзи Вәлиев]] (1937-) — тарихчы, фән докторы. * [[Рәфгат Вәлиев]] (1911-1993) — генерал-майор (1962). * [[Рәфкать Вәлиев]] (1931) — приборлар төзү заводы баш конструкторы (''1984-1986, [[Уфа]]''). * [[Револь Вәлиев]] (1938-) — юрист, фән докторы. * [[Римзил Вәлиев]] (1949) — журналист. * '''Ринат Вәлиев''' :[[Ринат Вәлиев (1971)|Ринат Вәлиев]] (1971) — баянчы. :[[Ринат Вәлиев (1995)|Ринат Вәлиев]] (1995) — спортчы (''[[хоккей]]''). * '''[[Рөстәм Вәлиев]]''' :[[Рөстәм Вәлиев (1936)|Рөстәм Вәлиев]] (1936-) — язучы (''[[Чиләбе]]''). :[[Рөстәм Вәлиев (1961)|Рөстәм Вәлиев]] (1961-2014) — гармунчы, [[ТР халык артисты]]. * [[Руслан Вәлиев]] (1949), физика-математика фәннәре докторы (1984), профессор (1987). РФ (2003) һәм БР (1997) атказанган фән эшлеклесе. === С === * [[Салих Вәлиев]] (1912-1970) — [[Советлар Берлеге Каһарманы]]. * [[Сәмигулла Вәлиев]] (1894-1955) — [[Янил]] {{comment|МТС|машина-трактор станциясе}} директоры. * [[Солтан Вәлиев]] (1941-2012) — астроном, фән докторы (''[[Сембер]]''). === Т === * [[Тәлгат Вәлиев]], (1936) композитор, музыкант, Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре * [[Тәүкалүн Вәлиев|Вәлиев Тәүкалүн Хаммат улы]] (19 ноябрь, 1896 ел, Уфа губернасы, Дүшәнбикә — 10 октябрь, 1959 ел, Казан) — педагог. 1934-1957 елларда Башкорт АССР‑ының Кыйгы һәм Салават районнарында гомуми белем бирү мәктәпләре директоры. === У === === Ү === * [[Үзбәк Вәлиев]] () — физик, фән докторы. === Ф === * [[Фалес Вәлиев]] (1938—2004) — совхоз директоры (''[[Зәй районы]]''). * [[Фәйзи Вәлиев]] (1892—1941) — язучы. * [[Фоат Вәлиев (1955)|Фоат Вәлиев]] (1955) — [[Татарстанның атказанган төзүчесе|ТР]] (2002), РФ атказанган төзүчесе, VI чакырылыш [[ТР ДШ]] депутаты. * '''[[Фуат Вәлиев]]''' :[[Фуат Вәлиев (1918)|Фуат Вәлиев]] (1918—2010) — тарихчы, фән докторы. :[[Фуат Вәлиев (1921)|Фуат Вәлиев]] (1921—1984) — сәнгать белгече, фән докторы. === Х === * [[Хәбиб Вәлиев]] (1896-1938) — [[«Азат Себер» газетасы]] мөхәррире. === Ш === * [[Шәймәрдән Вәлиев]] (1924-) — агроном-икътисадчы (''[[Санкт-Петербург]]''). * [[Шәрәф Вәлиев]] (1907-1978) — галим-селекцияче, РСФСР атказанган агрономы (1961). * [[Шәүкәт Вәлиев]] (1921-2012) — «[[Татарстан коммунисты]]» журналының баш мөхәррире (1969-1987). === Ю === * [[Юныс Вәлиев]] (1925-2009) — ТАССР министрлар шурасы рәисе урынбасары (1972-1983). === Я === * [[Ярулла Вәлиев]] (1921-1985) — язучы. ---- * '''[[Вәлиева]]''' : [[Сона Вәлиева]] — азәрбайҗан шагыйрәсе. : [[Зилә Вәлиева]] — журналист, депутат, министр, [[Казан кирмәне|музей-тыюлык]] директоры. : [[Халидә Вәлиева]] (1920—2009), анатом, фән докторы. == Икеләйтелгән фамилия == * [[Сөләйман Вәлиев-Сульва]] (1899-1956) — актер, режиссер. == Моны да карагыз == === Топоним === * [[Вәлиев (Лениногорск районы)|Вәлиев]] — [[Лениногорск районы]]ндагы [[авыл]] (поселок). == Чыганаклар == # Татар энциклопедиясенең шәхесләр исемлеге. [[Казан]]: [[ТР ФА]] Татар энциклопедиясе институты, 1997. {{күп мәгънәле}} [[Төркем:Фамилияләр]] [[Төркем:Топонимнар]] d3hcym23et0ixvbd4xblz05kli1z9x1 5936565 5936549 2026-06-05T10:37:56Z Әмир 15082 /* Әлифба буенча */ викиләштерү 5936565 wikitext text/x-wiki <small>{{мәгънәләр|Вәлиев (төшенчә)}}</small> '''Вәлиев''' — фамилия. [[Татар Википедиясе]]ндә бу термин кулланып төзелгән түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган: {{АӘБ}} {{TOC right}} == Әлифба буенча == === А === * '''[[Азат Вәлиев]]''' ** [[Азат Вәлиев (1937)]], ААҖ генераль директоры (Мәскәү). ** [[Азат Вәлиев (1980)]], район башлыгы. * '''[[Айдар Вәлиев]]''' ** [[Айдар Вәлиев (1986)|Айдар Вәлиев]] (1986), баянчы. ** [[Айдар Вәлиев (1992)|Айдар Вәлиев]] (1992), актер. * [[Айрат Вәлиев]] (1978) — [[Казан дәүләт аграр университеты|КДАУ]] ректоры (2018 елдан). * [[Асаф Вәлиев]] — эстрада җырчысы. === Ә === * [[Әгъзам Вәлиев]] (1919-1986) — [[Советлар Берлеге Каһарманы]]. * '''[[Әкрам Вәлиев (төшенчә)|Әкрам Вәлиев]]''' :[[Әкрам Вәлиев]] (1924-1975) — [[Советлар Берлеге Каһарманы]]. :[[Әкрам Вәли]] (1908-1963) — язучы. * [[Әлфир Вәлиев]] (1947) — күмәк хуҗалык рәисе (''[[Апас районы]]''). * [[Әхмәтзаһит Вәлиев]] (1930-2013) — игенче, [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1966). === Б === === В === === Г === * [[Габделәхәт Вәлиев]] (1910-1944) — [[Советлар Берлеге Каһарманы]]. * [[Габделфәрт Вәлиев]] (1930-) — химик-технолог, фән докторы. * [[Габделхәмит Вәлиев]] (1943-) — күмәк хуҗалык рәисе (''[[Апас районы]]''). * '''[[Гадел Вәлиев]]''' ** [[Гадел Вәлиев (1933)|Гадел Вәлиев]] (1933-), физик, фән докторы (''[[Мәскәү]]''). ** [[Гадел Вәлиев (1947)|Гадел Вәлиев]] (1947), филология фәннәре кандидаты, доцент, халыкара төрек академиясенең мөхбир әгъзасы. * [[Гайфулла Вәлиев]] (1930-1982) — язучы, журналист. * [[Госман Вәлиев]] (1937-) — совхоз директоры (''[[Балык Бистәсе районы]]''). === Д === * [[Дамир Вәлиев]] (1940-2002) — фәлсәфәче, фән докторы. * [[Диас Вәлиев]] (1938-2010) — язучы, [[Тукай премиясе]] (1976). === З === === И === * [[Ибраһим Вәлиев]] (1902-?) — корыч коючы, ССРБ Дәүләт бүләге иясе (1943). * [[Илгизәр Вәлиев]] (1944) — нейрохирург, фән докторы. * [[Илһам Вәлиев]] (1977) — опера җырчысы. * [[Инсур Вәлиев]] (1949) — күмәк хуҗалык рәисе, ТР Дүләт бүләге иясе (''1995, [[Арча районы]]''). * [[Искәндәр Вәлиев]] (1911-2001) — инженер-төзүче, ТАССР төзелеш-архитектура идарәсе башлыгы (1944-1959), РСФСР атказанган архитекторы. * [[Ислам Вәлиев]] (''Malsi Music'', 1990), электрон музыкант, композитор, битмейкер, DJ, саунд-дизайнер. === К === * '''[[Камил Вәлиев (мәгънәләр)|Камил Вәлиев]]''' :[[Kamil Wäliev|Камил Вәлиев]] (1931), физика-математика фәннәре докторы. :[[Камил Мөхәммәтшакир улы Вәлиев|Камил Вәлиев]] (1942―2025), драма актеры (''[[Әлмәт]]''). :[[Камил Абдрахман улы Вәлиев|Камил Вәлиев]] (1930-2016), җырчы (''тенор'') (''[[Уфа]]''). * [[Корбан Вәлиев]] (1906-1980) — нефтьче, [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1959). === Л === * [[Лек Вәлиев]] (1935-1992) — театр режиссеры, БАССР, РСФСР атказанган сәнгать эшлеклесе, С. Юлаев премиясе лауреаты (''[[Уфа]]''). === М === * [[Мансур Вәлиев]] ** [[Мансур Вәлиев (1948)|Мансур Вәлиев]] (''Мансур Вәли-Барҗылы''; 1948―2025) — язучы, әдәби тәнкыйтьче. ** [[Мансур Вәлиев (1950)|Мансур Вәлиев]] (1950), Россия Кораллы көчләре хәрби башлыгы. * [[Мәсәлим Вәлиев]] (1888-1956) — композитор, дирижер, БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (''[[Уфа]]''). * [[Морзаһит Вәлиев]] (1922-1993) — фирка эшлеклесе, [[КПССның Татарстан өлкә комитеты|КПССның Татарстан ӨК]] сәркатибе (1966-1984). * [[Мөдәррис Вәлиев]] (''[[Салих Маннапов]]'', 1953—2020) — әдәби тәнкыйтьче, нәшрият директоры. === Н === * '''[[Наил Вәлиев]]''' :[[Наил Вәлиев (1949)|Наил Вәлиев]] (1949), әдәбият галиме. :[[Наил Мостафа улы Вәлиев|Наил Вәлиев]], физик тәрбия профессоры (''[[Мәскәү]]''). * [[Нәгыйм Вәлиев]] (1930-2001) — җәнлек совхозы директоры (''[[Питрәч районы]]''). * [[Нәкыйф Вәлиев]] (1942), 1983-1991 елларда КПССның Сарман райкомы беренче секретаре, 1991-1995 елларда Сарман районы администрациясе башлыгы . Россиянең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1995). * [[Нияз Вәлиев]] (''Нияз Вәлиди'', 1955), шагыйрь. === Р === * '''[[Равил Вәлиев]]''' :[[Равил Вәлиев (1942)|Равил Вәлиев]] (1942) — язучы. :[[Равил Вәлиев (1966)|Равил Вәлиев]] (1966) — спортчы (''[[футбол]]''). * [[Радик Вәлиев]] (193-1979) — геолог, фән докторы. * [[Разил Вәлиев]] (1947―2023) — язучы, ТР ДС депутаты. * '''[[Рамил Вәлиев]]''' : [[Рамил Вәлиев (1955)|Рамил Вәлиев]] (1955) — галим. : [[Рамил Вәлиев (1973)|Рамил Вәлиев]] (1973) — спортчы (''[[футбол]]''). * {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Рафаэль Вәлиев||ru|Валеев, Рафаэль Миргасимович}} (1955) — галим. * [[Рәмзи Вәлиев]] (1937-) — тарихчы, фән докторы. * [[Рәфгат Вәлиев]] (1911-1993) — генерал-майор (1962). * [[Рәфкать Вәлиев]] (1931) — приборлар төзү заводы баш конструкторы (''1984-1986, [[Уфа]]''). * [[Револь Вәлиев]] (1938-) — юрист, фән докторы. * [[Римзил Вәлиев]] (1949) — журналист. * '''Ринат Вәлиев''' :[[Ринат Вәлиев (1971)|Ринат Вәлиев]] (1971) — баянчы. :[[Ринат Вәлиев (1995)|Ринат Вәлиев]] (1995) — спортчы (''[[хоккей]]''). * '''[[Рөстәм Вәлиев]]''' :[[Рөстәм Вәлиев (1936)|Рөстәм Вәлиев]] (1936-) — язучы (''[[Чиләбе]]''). :[[Рөстәм Вәлиев (1961)|Рөстәм Вәлиев]] (1961-2014) — гармунчы, [[ТР халык артисты]]. * [[Руслан Вәлиев]] (1949), физика-математика фәннәре докторы (1984), профессор (1987). РФ (2003) һәм БР (1997) атказанган фән эшлеклесе. === С === * [[Салих Вәлиев]] (1912-1970) — [[Советлар Берлеге Каһарманы]]. * [[Сәмигулла Вәлиев]] (1894-1955) — [[Янил]] {{comment|МТС|машина-трактор станциясе}} директоры. * [[Солтан Вәлиев]] (1941-2012) — астроном, фән докторы (''[[Сембер]]''). === Т === * [[Тәлгат Вәлиев]], (1936) композитор, музыкант, Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре * [[Тәүкалүн Вәлиев|Вәлиев Тәүкалүн Хаммат улы]] (19 ноябрь, 1896 ел, Уфа губернасы, Дүшәнбикә — 10 октябрь, 1959 ел, Казан) — педагог. 1934-1957 елларда Башкорт АССР‑ының Кыйгы һәм Салават районнарында гомуми белем бирү мәктәпләре директоры. === У === === Ү === * [[Үзбәк Вәлиев]] () — физик, фән докторы. === Ф === * [[Фалес Вәлиев]] (1938—2004) — совхоз директоры (''[[Зәй районы]]''). * [[Фәйзи Вәлиев]] (1892—1941) — язучы. * [[Фоат Вәлиев (1955)|Фоат Вәлиев]] (1955) — [[Татарстанның атказанган төзүчесе|ТР]] (2002), РФ атказанган төзүчесе, VI чакырылыш [[ТР ДШ]] депутаты. * '''[[Фуат Вәлиев]]''' :[[Фуат Вәлиев (1918)|Фуат Вәлиев]] (1918—2010) — тарихчы, фән докторы. :[[Фуат Вәлиев (1921)|Фуат Вәлиев]] (1921—1984) — сәнгать белгече, фән докторы. === Х === * [[Хәбиб Вәлиев]] (1896-1938) — [[«Азат Себер» газетасы]] мөхәррире. === Ш === * [[Шәймәрдән Вәлиев]] (1924-) — агроном-икътисадчы (''[[Санкт-Петербург]]''). * [[Шәрәф Вәлиев]] (1907-1978) — галим-селекцияче, РСФСР атказанган агрономы (1961). * [[Шәүкәт Вәлиев]] (1921-2012) — «[[Татарстан коммунисты]]» журналының баш мөхәррире (1969-1987). === Ю === * [[Юныс Вәлиев]] (1925-2009) — ТАССР министрлар шурасы рәисе урынбасары (1972-1983). === Я === * [[Ярулла Вәлиев]] (1921-1985) — язучы. ---- * '''[[Вәлиева]]''' : [[Сона Вәлиева]] — азәрбайҗан шагыйрәсе. : [[Зилә Вәлиева]] — журналист, депутат, министр, [[Казан кирмәне|музей-тыюлык]] директоры. : [[Халидә Вәлиева]] (1920—2009), анатом, фән докторы. == Икеләйтелгән фамилия == * [[Сөләйман Вәлиев-Сульва]] (1899-1956) — актер, режиссер. == Моны да карагыз == === Топоним === * [[Вәлиев (Лениногорск районы)|Вәлиев]] — [[Лениногорск районы]]ндагы [[авыл]] (поселок). == Чыганаклар == # Татар энциклопедиясенең шәхесләр исемлеге. [[Казан]]: [[ТР ФА]] Татар энциклопедиясе институты, 1997. {{күп мәгънәле}} [[Төркем:Фамилияләр]] [[Төркем:Топонимнар]] iazg1dqxmvp7c011ak7z4vkw001b2jl Бүләк (Мөслим районы) 0 38876 5936492 5935335 2026-06-04T22:21:21Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936492 wikitext text/x-wiki {{ТПВМ-Татарстан |халәт = село |татар исеме = Бүләк |чын исем = Бүләк |ил = Россия |герб = |байрак = |герб киңлеге = |байрак киңлеге = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = type:city(17800)_region:RU |CoordScale = 250000 |ЯндексХарита = |ил харитасы зурлыгы =300 |төбәк харитасы зурлыгы =300 |район харитасы зурлыгы =250 |төбәк төре = Республика |төбәк = Татарстан |төбәк җәдвәлдә = Татарстан |район төре = муниципаль район |район = Мөслим районы |район җәдвәлдә= |җәмгыять төре= |җәмгыять = |җәмгыять таблицада = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |эчке бүленеш = |башлык төре = |башлык = |нигезләү датасы = XVII гасыр |беренче телгә алу = |элеккеге исемнәр = |мәйдан = |биеклек төре = |ТП мәркәзе биеклеге = |климат = dfb — дымлы континенталь |рәсми тел = |халык саны = 160 |исәп елы = 2002 |халык тыгызлыгы = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |сәгать кушагы = +3 |DST = |телефон коды = |почта индексы = 423986 |почта индекслары = |автомобиль коды = 16, 116 |Commons-та төркем = |сайт = |сайт теле = |сайт теле2 = |сайт теле3 = |сайт теле4 = |сайт теле5 = |add1n = |add1 = |add2n = Урысча топонимы |add2 = Буляк |add3n = |add3 = | add3n = ОКАТО | add3 = 92242000065 | add4n = ОКТМО | add4 = 92642480106 }} <small>{{мәгънәләр|Бүләк (мәгънәләр)}}</small> '''Бүләк''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Мөслим районы]]ндагы авыл. == Тарих == [[XVII гасыр]]да нигезләнгән. == Демография == {| class='standard' style='text-align: center;' width=60% | colspan=12 | Халык саны |- class='shadow' |[[1870 ел|1870]] |[[1897 ел|1897]] |[[1920 ел|1920]] |[[1926 ел|1926]] |[[1938 ел|1938]] |[[1949 ел|1949]] |[[1958 ел|1958]] |[[1970 ел|1970]] |[[1979 ел|1979]] |[[1989 ел|1989]] |[[2002 ел|2002]] |[[2010 ел|2010]] |- |657 |969 |926 |810 |910 |709 |535 |467 |354 |202 |160 | |} Төп милләтләр ([[1989 ел]]гы җанисәп буенча): [[татарлар]]. 2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 49 кеше яши<ref name=16t>[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]</ref>, шул исәптән: [[татарлар]] — 100%<ref name=16t />. == Авыл җирлегендә туган күренекле шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18768929. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1937" | 1937-12-19 | [[Тимерхәтмулла Габдуллин]] | [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | [[«Югары нефть мәктәбе» Әлмәт дәүләт технология университеты]] | data-sort-value="2021" | 2021-06-24 | [[Уфа]] |} {{Wikidata list end}} * [[Илдар Мәннанов]] — [[Советлар Берлеге каһарманы]]. * [[Наис Гамбәр]] — шагыйрь. * [[Тимерхәтмулла Габдуллин]] (1937—2021), техник фәннәр докторы (1992), профессор (1998). == Климат == {{temperatura12-y-cyrillic|-11.4|-11.2|-6|4.2|13.3|18.7|20.4|17.6|11.9|4.1|-5.2|-10.7|3.8}} Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb<ref>[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]</ref>. Уртача еллык һава температурасы 3.8&nbsp;°C.<ref>[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]</ref> == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Чыганаклар == * Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ. {{Мөслим районы}} s8z0lh3vhcwmrehtn5ym0rrik5zjxqh Яңа Әмзә 0 38949 5936551 5901701 2026-06-05T08:27:34Z Әмир 15082 /* Авылда туган күренекле шәхесләр */ өстәмә 5936551 wikitext text/x-wiki {{ТП |халәт = село |татар исеме = Яңа Әмзә |чын исем = Яңа Әмзә |ил = Россия |герб = |байрак = |герб киңлеге = |байрак киңлеге = |lat_deg = 54 |lat_min = 49 |lat_sec = 48 |lon_deg = 50 |lon_min = 27 |lon_sec = 0 |CoordAddon = type:city(17800)_region:RU |CoordScale = 250000 |ЯндексХарита = |ил харитасы зурлыгы =300 |төбәк харитасы зурлыгы =300 |район харитасы зурлыгы =250 |төбәк төре = Республика |төбәк = Татарстан |төбәк җәдвәлдә = Татарстан |район төре = муниципаль район |район = Норлат районы |район җәдвәлдә= |җәмгыять төре= |җәмгыять = |җәмгыять таблицада = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |эчке бүленеш = |башлык төре = |башлык = |нигезләү датасы = |беренче телгә алу = |элеккеге исемнәр = |мәйдан = |биеклек төре = |ТП мәркәзе биеклеге = |климат = dfb – дымлы континенталь |рәсми тел = |халык саны = |исәп елы = |халык тыгызлыгы = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |сәгать кушагы = +3 |DST = |телефон коды = |почта индексы = 423027 |почта индекслары = |автомобиль коды = 16, 116 |Commons-та төркем = |сайт = |сайт теле = |сайт теле2 = |сайт теле3 = |сайт теле4 = |сайт теле5 = |add1n = |add1 = |add2n = Урысча [[топоним]]ы |add2 = Новая Амзя |add3n = |add3 = | add3n = ОКАТО | add3 = 92246000002 | add4n = ОКТМО | add4 = 92646408101 }} '''Яңа Әмзә''' – [[Татарстан Республикасы]]ның [[Норлат районы]]ндагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы – село (федераль классификатор буенча). Вакыт зонасы – MSK (Мәскәү вакыты) Почта индексы – 423027. == Географиясе == Яңа Әмзә Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан көньяк-көнчыгышка таба 137 чакрым, ә район үзәге Норлаттан төньяк-көнбатышка таба 50 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Климат == {{temperatura12-y-cyrillic|-10.6|-10.6|-5.5|5.3|14.3|19.2|20.9|18.5|12.9|5|-4.1|-9.8|4.6}} Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb<ref>[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]</ref>. Уртача еллык һава температурасы 4.6&nbsp;°C.<ref>[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]</ref> == Халык саны == 2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 213 кеше яши<ref name=16t>[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]</ref>, шул исәптән: [[татарлар]] — 100%<ref name=16t />. == Авылда туган күренекле шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18792782. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} * [[Азат Вәлиев (1937)]], ААҖ генераль директоры (Мәскәү). * [[Ләбибә Хөсәения]] — Казанда татар кызлары өчен мәктәп ачучы. * [[Мөнир Һади]] — тарихчы, мөселман дин әһеле. Ырынбур губернасы гыйльми архив комиссиясен мөхбир әгъзасы. == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Чыганаклар == * Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ. {{Норлат районы}}{{Норлат районы авыл җирлекләре}} dxo6zxx8no8hv8sohvj6ac5xqt3a43a Колай (Борай районы) 0 45836 5936508 5371047 2026-06-05T01:55:39Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936508 wikitext text/x-wiki {{ТП-Россия |халәт = Авыл |татар исеме = Колай |чын исем = Кулаево |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Борай районы{{!}}Башкортстанның Борай районы |район җәдвәлдә = Борай районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 374 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 452970 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80218822004 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Колай''' — [[Башкортстан]]ның [[Борай районы]]нда урнашкан татар авылы. == Демография == {{ХСВМ||Таблица}} == Авыл белән бәйле шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1058929. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1915" | 1915-09-02 | [[Иван Кашапов|Иван Кашапыв]] | | | | data-sort-value="2005" | 2005-03-12 | [[Уфа]] |} {{Wikidata list end}} {{Wikidata list|sparql=SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel WHERE { ?item (wdt:P19|wdt:P551|wdt:P20|wdt:P937) wd:Q1058929. } |columns=label |sort=label |autolist=fallback |row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек |skip_table=1 |col_count=3 }} * [[Иван Кашапов|Иван Кашапыв]] {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Борай районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] {{Bashkir-geo-stub}} jmz8tr2oovs7dl33kw2qibxscs3ftg1 Түбән Муйнак 0 46276 5936502 5512460 2026-06-05T01:34:49Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936502 wikitext text/x-wiki {{ТП-Россия |халәт = Авыл |татар исеме = Түбән Муйнак |чын исем = |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Зиянчура районы{{!}}Башкортстанның Зиянчура районы |район җәдвәлдә = Зиянчура районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 73 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 453390 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80226822004 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Түбән Муйнак''' — [[Башкортстан]]ның [[Зиянчура районы]]нда урнашкан авыл. == Демография == Халык саны динамикасы: {| class="wikitable" style="text-align: center; width:200px;" class=bright; |--- class='bright' ! [[2002]]<ref name='белешмә'>Башкортостан Республикасының муниципаль районнары турындагы бердәм электрон белешмәсе — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Excel форматындагы кушымта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref> !! [[2009]]<ref name='белешмә'/> !! [[2010]]<ref name='башстат'>{{Citation |title=Башкортстан Җөмһүрияте торак нокталары буенча халык саны |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |access-date=2013-04-13 |archive-date=2014-08-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81 |dead-url=yes }}</ref> |--- class='bright' | 61 || 88 || 73 |} [[Бөтенроссия халык санын алу, 2010|2010 ел җанисәбен алу]] буенча биредә 73 кешенең яшәве мәгълүм.<ref name="башстат"/> == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1062016. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Зиянчура районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] {{Bashkir-geo-stub}} kq1ipqad1e5rzudfxc1oh23ieqztp7u Татар Мәнәвезе 0 46510 5936374 5371663 2026-06-04T15:49:32Z ~2026-33170-63 61154 По данным переписей, преобладающая национальность башкиры 5936374 wikitext text/x-wiki {{ТП/ВМ |халәт = Авыл |татар исеме = Татар Мәнәвезе |чын исем = |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Илеш районы{{!}}Башкортстанның Илеш районы |район җәдвәлдә = Илеш районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 156 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 452272 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80230812008 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Татар Мәнәвезе''' — [[Башкортстан]]ның [[Илеш районы]]нда урнашкан авылы. == Демография == {{Халык саны.wd||Таблица}} == Авыл белән бәйле шәхесләр == {{Wikidata list|sparql=SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel WHERE { ?item (wdt:P19|wdt:P551|wdt:P20|wdt:P937) wd:Q1064013. } |columns=label |sort=label |autolist=fallback |row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек |skip_table=1 |col_count=3 }} * [[Рифкать Зиннәтуллин]] {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Илеш районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] {{Bashkir-geo-stub}} jnv8fn2uiqg0vdd9xp58m12b3yznlli Уфа дәүләт авиация техник университеты 0 49838 5936490 5856896 2026-06-04T21:07:13Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936490 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Уфа дәүләт авиация техник университеты''' – [[Уфа]]дагы әһәмиятле югары техник уку йорты. == Тарихы == Югары уку йорты тарихы [[1941 ел]]дан, Уфага [[Рыбинск]] авиация институтының күчерелүеннән башлана. [[1942 ел]]да С. Орджоникидзе исемендәге Уфа авиация институты буларак эшен башлый. Ректорлар арасында – И.П. Емелин, [[Рифат Мәүлетов|Р. Мәүлетов]], С. Кусимов, Сергей Новиков. [[1992 ел]]ның [[24 декабрь|24 декабрендә]] техник университет итеп үзгәртелә. [[Стәрлетамак]]та, [[Күмертау]]да авиация университеты филиаллары эшли. === Ябылуы === 2021 елның гыйнварыннан, Башкортстан хакимияте ике мөстәкыйль югары уку йортын — [[БДУ]] ([[Башкорт дәүләт университеты]]) белән УДАТУны (Уфа дәүләт авиация техник университеты) берләштереп, яңа югары уку йорты — '''Уфа фән һәм технологияләр университеты''' ({{lang-ru|Уфимский университет науки и технологий}}, {{lang-ba|Өфө фән һәм технологиялар университеты}}) оештыру фикерен алга куя, дигән мәгълүмат бар<ref>[https://ufa1.ru/text/education/2021/08/18/70084754/ Власти выбрали название для БашГУ и УГАТУ после слияния.] ufa1.ru, 18.08.2021{{ref-ru}}</ref>. 2022 елның 8 июлендә [[Русия Федерациясенең фән һәм югары белем министрлыгы|Россия Федерациясе Фән һәм югары белем бирү министры]] Валерий Фальков БДУ ([[Башкорт дәүләт университеты]]) һәм УДАТУ (Уфа дәүләт авиация техник университеты) базасында яңа вуз – [[Уфа фән һәм технологияләр университеты]] төзү турында боерыкка кул куйган. БДУ белән УДАТУ рәсми рәвештә кушыла <ref>''Азат Гиззатуллин''. [https://www.bashinform.ru/news/social/2022-07-09/v-minobrnauki-rossii-podpisan-prikaz-o-sozdanii-ufimskogo-universiteta-nauki-i-tehnologiy-2868876 В минобрнауки России подписан приказ о создании Уфимского университета науки и технологий.] ИА Башинформ, 09.07.2022</ref><ref>https://ufa.mk.ru/politics/2021/11/25/v-bashkirii-gadayut-kto-zaymet-mesto-aleksandra-sidyakina.html</ref>. ==Биналар== <gallery> Файл:USATU9k.jpg Файл:Улица Карла Маркса 12к7 (УГАТУ, Уфа) 2.jpg Файл:УГАТУ Уфа.jpg </gallery> == Шәхесләр == === Ректорлар === === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Уфа дәүләт авиация техник университеты укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q1963516. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q1963516/p580:башлау,p108/Q1963516/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | [[Андрей Ушаков]] | data-sort-value="1900" | 1900-12-13 | [[Красноусол]] | | [[укытучы]] | | data-sort-value="1992" | 1992-05-25 |- | | | ''[[:d:Q111736803|Куликов Сергей Иванович (ғалим)]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-07-01 | [[Ярыслау губернасы|Ярыслау гөбернәсе]] | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-09-19 |- | | | ''[[:d:Q110254832|Попов Василий Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-12-28 | [[Пчельник]] | [[К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты|К.А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997-03-16 |- | | | [[Нариман Аитов]] | data-sort-value="1925" | 1925-12-28 | [[Казан]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="1999" | 1999-08-17 |- | | | [[Әхмәт Сафин]] | data-sort-value="1925" | 1925-12-10 | [[Стәрлетамак кантоны|Стәрлетамак кантуны]]<br/>[[Бурлы]] | [[Уфа фән һәм технологияләр университетының Стәрлетамак филиалы]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111747699|Ғәлимйәнов Фауат Ғиниәт улы]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-26 | [[Бөре кантоны]]<br/>[[Көбияз]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-08-31 |- | | | [[Җәүдәт Гыйләҗетдинов]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-15 | [[Арыслан (Чишмә районы)|Арслан]] | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[галим]] | | data-sort-value="2011" | 2011-08-30 |- | | | ''[[:d:Q89575461|Elita Aleksandrovna Mukhacheva]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-09 | [[Түбән Новгород]] | [[К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты|К.А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]] | | data-sort-value="2011" | 2011-04-15 |- | | | [[Хәмит Гыйззәтуллин]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-10 | [[Җылаер районы|Зилаер районы]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-03-19 |- | | | [[Семён Шапиро]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-22 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q1327627|электротехник]]''<br/>''[[:d:Q1326886|инженер-электрик]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-07-30 |- | | | ''[[:d:Q4308747|Alfred Mukhamedyarov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-23 | [[Кырмыскалы (Кырмыскалы районы)|Кырмыскалы]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | |- | | | [[Рәшит Камаев]] | data-sort-value="1937" | 1937-02-22 | [[Яңавыл]] | [[Уфа фән һәм технологияләр университетының Бөре филиалы]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-05-06 |- | | | [[Виктор Мухин (1938)]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-16 | [[Рыбинск]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q4200026|Bariy Galeevitsj Iljasov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-06-13 | [[Бүребай]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2025" | 2025-02-18 |- | | | [[Әскәр Кайбышев]] | data-sort-value="1939" | 1939-03-28 | [[Мәскәү]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-06-02 |- | | | [[Наил Ибраһимов (1939)|Наил Ибраһимов]] | data-sort-value="1939" | 1939-01-18 | [[Иске Урыссу]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]<br/>[[язучы]] | | data-sort-value="2018" | 2018-11-04 |- | | | ''[[:d:Q111781797|Ғимранов Эрнст Ғайса улы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-22 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | [[Владимир Стариков]] | data-sort-value="1940" | 1940-01-15 | [[Җигән (Ишембай районы)|Җигән]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-04-28 |- | | | [[Әлмир Ганиев]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-24 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Миндәк]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q27947380|инженер-металлург]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111752850|Әхмәтйәнов Альберт Мөхәмәт улы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-18 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | data-sort-value="2001" | 2001-02-22 |- | | | [[Фәнил Фәйзуллин]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-20 | [[Яңа Карашиде (Уфа районы)|Яңа Карашиде]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | 1971 | 1990 | ''[[:d:Q57648293|А. В. Жибер]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-18 | [[Караганды өлкәсе]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[математик]] | | data-sort-value="2022" | 2022-02-27 |- | | | [[Аркадий Фрид]] | data-sort-value="1946" | 1946-02-21 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1326956|иликтер миханиге]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111676778|Итбаев Валерий Ҡәйүм улы]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-21 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Бикбау (Зиянчура районы)|Бикбау]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111922406|Заико Александр Иванович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-25 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Руслан Вәлиев (1949)|Руслан Вәлиев]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-26 | [[Свердловск өлкәсе]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | |- | | | [[Владимир Грешнов]] | data-sort-value="1949" | 1949-11-14 | [[Ишембай]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | [[галим]] | | |- | | | [[Фәрит Гыйззәтуллин]] | data-sort-value="1949" | 1949-03-20 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q111943867|Ғәзизов Хәтиб Шәрифйән улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-05-01 | [[Берләч]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | | | [[Рөстәм Бадамшин]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-12 | [[Уязытамак]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q51668905|Мөлөков Радик Рафиҡ улы]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-02 | [[Слак (Чишмә районы)|Слак]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q111871943|Юрьев Виктор Леонидович]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-19 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q28500162|Ниғмәтуллин Ришат Ғаяз улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-20 | [[Күмертау]] | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | |- | | | [[Гүзәл Булгакова]] | data-sort-value="1952" | 1952-08-07 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | | | |- | | | [[Светлана Горбушина]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-13 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | | |- | | | ''[[:d:Q26255443|Vladimir Dokichev]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-04 | ''[[:d:Q4445317|Suda]]'' | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | |- | | | [[Игорь Александров (1945)|Игорь Александров]] | data-sort-value="1954" | 1954-11-26 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | |- | | | [[Зәйтүнә Дударева]] | data-sort-value="1954" | 1954-10-24 | [[Октябрьски]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q108894961|Павлинич Сергей Петрович]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-23 | [[Октябрьски]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q74797056|Vitaly Baykov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-24 | [[Серафимовка (Туймазы районы)]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | | | [[Рөстәм Гаделшин]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-14 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[математик]] | | data-sort-value="2016" | 2016-05-10 |- | | | [[Дмитрий Бугай]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-26 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | | | [[Наил Зарипов]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-18 | [[Бакай]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | |- | 1984 | 2014 | [[Лилия Вәлинурова]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-29 | [[Иске Яхшый]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q96308963|Монасипов Рөстәм Әнүәр улы]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-06 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Лилия Әмирханова]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-18 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q111763236|Рогожникова Татьяна Михайловна]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-12 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q75231326|Bikmetov Evgenij Ûr'evič]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-10-15 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111983399|Сәлихова Эльвина Әхнәф ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-12-18 | [[Прибельский (Кырмыскалы районы)|Прибельский]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | |- | | | [[Дмитрий Әхмәтҗанов]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-07 | [[Уфа]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | | |- | 1996 | | ''[[:d:Q59936373|Nariman Enikeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2003-08-01 | 2007-03-23 | ''[[:d:Q79942244|Ayrat A. Nazarov]]'' | | | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1995-09-28 | | ''[[:d:Q87631632|Natalia Efimenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2009-03-23 | | ''[[:d:Q89422262|Aliya Gainetdinova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2012-05 | 2022-06 | ''[[:d:Q92630630|Grigory S Dyakonov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2000<br/>2022 | 2021 | ''[[:d:Q92630636|Evgeny V Parfenov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2019-11-01 | | ''[[:d:Q94544599|Marina Odnobokova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2011-02-17 | | ''[[:d:Q95831222|Valerij Kuznetsov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q99605226|Elizaveta Grakhova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q112174930|Evelina Riianova]]'' | | | | ''[[:d:Q19377727|environmental engineer]]'' | | |- | 1974-12-28 | | ''[[:d:Q112206719|Pavel Mikhailov]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q136474269|Irina P. Semenova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Уфа дәүләт авиация техник университетын тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q1963516. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q1963516/p580:башлау,p69/Q1963516/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | ''[[:d:Q109492363|Шульгин Пётр Фёдорович]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-19 | [[Акмола өлкәсе|Акмулла өлкәсе]]<br/>[[Ермаковка (Акмола өлкәсе)]] | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]'' | | | data-sort-value="1993" | 1993-02-24 |- | | | [[Михаил Воловик]] | data-sort-value="1917" | 1917-12-21 | [[Һлухив]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | data-sort-value="1994" | 1994-03-07 |- | | | ''[[:d:Q39040393|Воронинский Сергей Сергеевич]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-06-11 | ''[[:d:Q2709587|Орехово-Зуево районы]]'' | | | | data-sort-value="2006" | 2006-06-03 |- | | | [[Николай Ковалев|Николай Ковалөв]] | data-sort-value="1921" | 1921-05-01 | ''[[:d:Q4129208|Выселкы]]'' | | | | data-sort-value="2002" | 2002-05-03 |- | | | ''[[:d:Q97006941|Пётар Байкоў]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-06-17 | [[Тверь губернасы]] | | | | data-sort-value="1995" | 1995-12-18 |- | | | [[Николай Черных (1924)|Николай Черных]] | data-sort-value="1924" | 1924-12-19 | ''[[:d:Q4109193|Verkhotor]]'' | | | | data-sort-value="1982" | 1982-10-30 |- | | | [[Гений Панков|Гени Панков]] | data-sort-value="1924" | 1924-05-29 | [[Уфа]] | [[укытучы]] | | | data-sort-value="1994" | 1994-11-26 |- | | | [[Павел Маркин (1924)|Маркин, Павел Михайлович]] | data-sort-value="1924" | 1924-07-12 | [[Сахаровка]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q484876|chief executive officer]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Markin|Pavel Markin]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-21 |- | | | [[Рифгать Әбдиев]] | data-sort-value="1926" | 1926-12-22 | [[Бозаяз]] | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-04-06 |- | | 1949 | [[Наил Котышев]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-20 | [[Бүздәк]] | | ''[[:d:Q28656883|Уфа дәүләт икътисад һәм сервис университеты]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-02-23 |- | | | ''[[:d:Q111907084|Бикбаев Йәүҙәт Мансур улы]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-11-25 | [[Стәрлетамак кантоны|Стәрлетамак кантуны]]<br/>[[Собханкол]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q28656883|Уфа дәүләт икътисад һәм сервис университеты]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995-09-07 |- | | | [[Игорь Бойчев]] | data-sort-value="1927" | 1927-07-10 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | | | data-sort-value="1999" | 1999-07-14 |- | | | [[Владислав Дьяконов]] | data-sort-value="1928" | 1928-04-22 | [[Вологда]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-08-13 |- | | | ''[[:d:Q22137869|Viktor Ivanovitsj Romanov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-14 | ''[[:d:Q18780939|Кологреево]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-08-16 |- | | | ''[[:d:Q109113468|Шәрәфетдинов Әҙһәм Ғәни улы]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-12-25 | [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q11130536|water burial]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-09-24 |- | | | ''[[:d:Q111747699|Ғәлимйәнов Фауат Ғиниәт улы]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-26 | [[Бөре кантоны]]<br/>[[Көбияз]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | data-sort-value="2000" | 2000-08-31 |- | | 1956 | ''[[:d:Q7507172|Әмиров Марс Ғизетдин улы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-01 | [[Бәләбәй]] | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | | data-sort-value="1992" | 1992-09-12 |- | | | ''[[:d:Q108838161|Рәмиев Мәзит Кәлимулла улы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-03 | [[Стәрлетамак кантоны|Стәрлетамак кантуны]]<br/>[[Җиргән]] | ''[[:d:Q12376667|технолог]]'' | | | data-sort-value="1999" | 1999-06-11 |- | | | [[Рәшит Фазлыев|Рәшит Фазлый]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-07 | [[Бишкурай (Илеш районы)|Бишкурай]] | [[шагыйрь]] | ''[[:d:Q112960393|Уфа телефон аппаратура заводы]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4401820|Aleksey Ryzhov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-10 | [[Каветка]] | [[галим]] | | | data-sort-value="2022" | 2022-10-18 |- | | | ''[[:d:Q112152820|Зөлҡәрнәев Юмпир Дәүләтша улы]]'' | data-sort-value="1931" | 1931 | [[Сирбай]] | [[инженер]] | | | |- | | | [[Флүр Галимҗанов|Флүр Галимҗаныв]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-01 | [[Иске Илекәй]] | | | | data-sort-value="2010" | 2010-01-28 |- | | | [[Марат Илһамов]] | data-sort-value="1934" | 1934-04-08 | [[Ярлыкап]] | [[галим]] | | [[:commons:Category:Marat Ilgamov|Marat Ilgamov]] | |- | | 1957 | ''[[:d:Q107482543|Aleksandr Itskovich]]'' | data-sort-value="1934" | 1934 | | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4304092|Мәскәү дәүләт техник граждан авиациясе университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q112073623|Маҡулов Айрат Һәүбән улы]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-27 | [[Бакалы]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-07-28 |- | | | ''[[:d:Q135963761|Grigory Ivanovich Vasyuk]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-01 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q15253558|активист]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4308747|Alfred Mukhamedyarov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-23 | [[Кырмыскалы (Кырмыскалы районы)|Кырмыскалы]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4408629|Aleksandr Sarkisov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-19 | [[Мәскәү]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4294278|Ministry of Aviation Industry of the USSR]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q1507207|Klimov]]''<br/>''[[:d:Q1961355|NPO Saturn]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-01-13 |- | | 1966 | ''[[:d:Q17154848|Паращенко Владимир Михайлович]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-16 | [[Невель]] | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''<br/>''[[:d:Q327029|механик]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-09-23 |- | | | ''[[:d:Q111668784|Ғүмәров Хәйҙәр Сәғит улы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-10 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Зиянчура районы]]<br/>[[Күгәрчен (Зиянчура районы)|Күгәрчен]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | |- | | | [[Ривнер Ганиев]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-01 | [[Тәҗәй]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4201585|РФА машинабелем институты]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | |- | | | [[Рамил Әхтәмов|Рамил Әхтәмев]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-14 | [[Борай (Башкортстан)|Борай]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | data-sort-value="2007" | 2007-06-30 |- | | | ''[[:d:Q98940687|Аликин Владимир Александрович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-12 | [[Пермь]] | ''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q100166274|Зинковский Валерий Михайлович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-01 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | | 1962 | [[Виктор Мухин (1938)]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-16 | [[Рыбинск]] | [[галим]] | [[Уфа моторлар төзү җитештерү берләшмәсе]]<br/>Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | [[Михаил Зайцев (1938)|Михаил Зайсев]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-01 | [[Бөгеләү (Чишмә районы)|Боголүбовка]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Alekseevich Zaitsev|Mikhail Alekseevich Zaitsev]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-08 |- | | | ''[[:d:Q51450762|Marat Zakievitsj Nafikov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-21 | [[Уфа]] | [[галим]] | [[Башкорт дәүләт аграр университеты]] | | |- | | 1960 | [[Владимир Завадский (1938)|Владимир Завадский]] | data-sort-value="1938" | 1938 | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Кама дәүләт инженер-икътисад академиясе|Кама дәүләт һәндәси-икътисади академия (ИНЭКА)]]<br/>''[[:d:Q4211745|Казан федераль университетының Чаллы институты]]''<br/>''[[:d:Q4479134|Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһе]]''<br/>''[[:d:Q4412495|North Kazakhstan State University]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q16635425|Robert Gazizov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-25 | [[Уфа]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]'' | | | |- | | 1970 | ''[[:d:Q74666065|Кәлимуллин Ләбип Сәхиулла улы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-27 | [[Ишкар]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q4345946|фирка эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-07-02 |- | | | ''[[:d:Q111781797|Ғимранов Эрнст Ғайса улы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-22 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q24351040|Mikhail Rabinovich]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-23 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-09 |- | | | [[Илгиз Абдуллин]] | data-sort-value="1940" | 1940-07-14 | [[Уфа]] | [[галим]] | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | data-sort-value="2008" | 2008-07-18 |- | | | ''[[:d:Q100308507|Мөхәмәтов Исфар Фәтҡелислам улы]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-19 | ''[[:d:Q4361345|Petrovskoye]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q4246576|Кульпин Валерий Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-27 | [[Ишембай]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q111752850|Әхмәтйәнов Альберт Мөхәмәт улы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-18 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | data-sort-value="2001" | 2001-02-22 |- | | | ''[[:d:Q16670928|Vasily Lesin]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-02-01 | [[Благовар районы]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-05-13 |- | | | [[Флүр Исмәгыйлев]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-10 | [[Нимесләр]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q75233577|Иҙрисов Роберт Хәбиб улы]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-04-13 | ''[[:d:Q4165777|Dombarovsky]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q99068004|Бочков Валентин Алексеевич]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-13 | [[Воронеж өлкәсе]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q102361688|Кальметьев, Марс Рахматуллович]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-22 | [[Бүздәк]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-10-21 |- | | | [[Аркадий Фрид]] | data-sort-value="1946" | 1946-02-21 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1326956|иликтер миханиге]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q110877305|Фёдор Бәкеров]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-10 | [[Иске Балтач (Балтач районы)]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q111676778|Итбаев Валерий Ҡәйүм улы]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-21 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Бикбау (Зиянчура районы)|Бикбау]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q111803583|Шәйәхмәтов Рәшит Заһит улы]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-06 | [[Уфа]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111922406|Заико Александр Иванович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-25 | [[Уфа]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | 1976 | ''[[:d:Q7929867|Viktor Varlamov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-28 | [[Петропавел|Кызылъяр]] | ''[[:d:Q10866633|тимераякчы-егерүче]]'' | | | |- | | 1972 | ''[[:d:Q55746044|Мирсаев Рафаил Нурый улы]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-17 | [[Абдулла (Мәчетле районы)|Абдулла]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-04-22 |- | | | [[Владимир Грешнов]] | data-sort-value="1949" | 1949-11-14 | [[Ишембай]] | [[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | [[Валерий Лесунов|Валери Лесунов]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-12 | [[Урман (Иглин районы)|Урман]] | [[укытучы]] | | | data-sort-value="2004" | 2004-12-18 |- | | | [[Фәрит Гыйззәтуллин]] | data-sort-value="1949" | 1949-03-20 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q111943867|Ғәзизов Хәтиб Шәрифйән улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-05-01 | [[Берләч]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q531341|Павлов Игръ Виктор улы]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4151687|Морат Гозәеров]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-22 | [[Чиләбе]] | [[галим]] | | | |- | | | [[Әмир Нигъмәтҗанов|Әмир Нигъмәтҗанев]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-23 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2006" | 2006-12-07 |- | | | ''[[:d:Q88194513|Бобылёв Пётр Миронович]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[Ырынбур өлкәсе]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-04-02 |- | | | ''[[:d:Q100138928|Дубовский Анатолий Николаевич]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-11-07 | [[Могилёв өлкәсе]] | | | | |- | | | [[Рөстәм Бадамшин]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-12 | [[Уязытамак]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q111949484|Гаврилов Владимир Львович]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-06 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2004" | 2004-01-12 |- | | | ''[[:d:Q4217989|Pavel Rjurikovitsj Katsjkaev]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-04 | [[Чирнәк (Чишмә районы)|Черниговка]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Kachkaev|Pavel Kachkaev]] | data-sort-value="2025" | 2025-05-05 |- | | | ''[[:d:Q20606313|Ғирфанов Рәсим Мәсәлим улы]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-14 | [[Дәүләкән]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111871943|Юрьев Виктор Леонидович]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-19 | [[Уфа]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | 1968 | 1973 | [[Александр Дегтярёв]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-08 | [[Иске Петрово]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Россия Дәүләт думасы|Русия Дәүләт думасы]] | [[:commons:Category:Aleksandr Degtyarev|Aleksandr Degtyarev]] | |- | | | ''[[:d:Q30346009|Рамиль Яватович Лутфуллин]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-27 | | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q113540733|Рәеф Мәликов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-24 | [[Дөмәй]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | ''[[:d:Q4318103|Neftekamsk Automotive Plant]]'' | | |- | | | [[Николай Криони]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-05 | | | | | |- | | 1976 | ''[[:d:Q65334667|Сафуанов Рафаэль Мәхмүт улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-09-29 | [[Чишмә (Башкортстан)|Чишмә эшчеләр бистәсе]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q89474926|Nafisa Islamovna Yusupova]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-26 | ''[[:d:Q1000404|Прылукы]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-03-19 |- | | | ''[[:d:Q97258244|Fidus Yamaltdinov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-04 | [[Солтанбәк (Дүртөйле районы)|Солтанбәк]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111753038|Булатова Әлфирә Хәйретдин ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-05 | [[Урмантау]] | [[инженер]] | | | |- | | | ''[[:d:Q21639517|Забелин Сергей Николаевич]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-16 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q108894961|Павлинич Сергей Петрович]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-23 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | [[Уфа моторлар төзү җитештерү берләшмәсе]]<br/>Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q111916197|Дворкин Владимир Исаакович]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-28 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111917371|Дилмөхәмәтов Рәмил Хөрмәт улы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-12 | [[Яңа Маскары]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | | [[Валерий Лимасов|Валери Лимасов]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-05 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4526008|Vladimir Sholom]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-12 | [[Гафури районы]] | [[галим]] | | | |- | | 1978 | ''[[:d:Q55690300|Ғайнанов Дамир Әхнәф улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-01-04 | [[Урзайбаш]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111781421|Ғәлиуллин Марат Мөҙәрис улы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-28 | [[Ташкент]] | [[менеджер]]<br/>''[[:d:Q4139102|head of municipality]]'' | | | |- | | | [[Александр Чистяков]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Кушнарин]] | ''[[:d:Q1148872|пародист]]''<br/>[[җырчы]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Chistyakov|Alexander Chistyakov]] | data-sort-value="2019" | 2019-08-18 |- | | | ''[[:d:Q65334490|Galina Ishmukhametova]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-03-30 | [[Уфа]] | [[Jurnalist|журналист]] | [[Уфа (журнал)]] | | |- | | | [[Наил Зарипов]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-18 | [[Бакай]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | 1980 | [[Лилия Вәлинурова]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-29 | [[Иске Яхшый]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты<br/>[[Башкортстан Республикаcы Башлыгы каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясе]]<br/>[[Башкорт дәүләт университеты]] | | |- | | 1984 | ''[[:d:Q24009875|Salim Gubayev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-07-04 | [[Исәкәй]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4081750|Автонормаль заводы]]'' | | |- | | | [[Валерий Трофимов|Валери Трофимов]] | data-sort-value="1959" | 1959-09-06 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1992 | ''[[:d:Q58004322|Ulfat Mustafin]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-05-04 | [[Иске Ихсан]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[галим]] | | | data-sort-value="2020" | 2020-10-29 |- | | | ''[[:d:Q111755061|Ваһапов Роберт Фәнил улы]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-03-18 | [[Стәрлебаш]] | [[Sänäğät|сәнәгать]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | 1983 | ''[[:d:Q4520532|Ilgiz Sharipov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-31 | [[Түбән Әүрез]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q18634540|Лукьянов Валериян Михайлович]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-07 | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q28355473|Илүс Гарифуллин]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-19 | [[Аккүз (Илеш районы)|Аккүз]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-12-25 |- | | | ''[[:d:Q96308963|Монасипов Рөстәм Әнүәр улы]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-06 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | [[Лилия Әмирханова]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-18 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q48953544|Зайдельман Яков Наумович]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-16 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>[[Программист|програмчы]] | | [[:commons:Category:Yakov Naumovich Zaidelman|Yakov Naumovich Zaidelman]] | |- | | | [[Рәлиф Әхмәтшин]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-24 | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Винир Сафин]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-06 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Vener Safin|Vener Safin]] | |- | | | [[Андрей Шаронов]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-11 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Sharonov|Andrey Sharonov]] | |- | | | [[Рөстәм Мәрданов]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-09 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>[[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]] | | |- | | | ''[[:d:Q52236212|Vladimir Lyubovitsky]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-04 | [[Көңгер]] | ''[[:d:Q13383011|бабсличе]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q111953904|Вәхитов Марат Муса улы]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-07-14 | [[Семилетка (Башкортстан)|Семилетка]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q108286815|Фәритов Айрат Тәбрис улы]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-04-27 | [[Бөре (шәһәр)|Бөре]] | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]'' | [[Башкортстан Фәннәр академиясе]] | | |- | | | [[Игорь Изместьев]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-28 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Igor Izmestiev|Igor Izmestiev]] | |- | | | [[Ришат Баһаветдинов|Ришат Баһаветдиныв]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-19 | [[Уфа]] | [[эшкуар]] | | | |- | | | ''[[:d:Q67103566|Юлия Генриховна Гладкова]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-05-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q28468065|Yuri Andresov]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-09-11 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q806798|банкир]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q60830861|Ильясов Юлай Талха улы]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-06-10 | [[Зиянчура районы]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q18235935|Артюхов Александр Викторович]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-20 | [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | | | [[Алексей Изотов]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Aleksey Izotov|Aleksey Izotov]] | |- | | | [[Дмитрий Әхмәтҗанов]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-07 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | Уфа дәүләт авиация техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4205567|Rinat Ishimbayev]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-05 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q77558457|Новиков Сергей Владимирович]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-08 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q112993672|Бугай, Эльвира Хакимьяновна]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-02 | [[Меңъяр]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | [[Рөстәм Сабирхуҗин]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-04 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q15972912|биш төр ярышчысы]]''<br/>''[[:d:Q21141408|pentathlete]]'' | | | |- | | | [[Евгений Семивеличенко|Евгени Семивеличенко]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-16 | [[Уфа]] | | [[Уфа моторлар төзү җитештерү берләшмәсе]] | | |- | | | ''[[:d:Q21141483|Хәлилов Рөстәм Радик улы]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-12-10 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | [[Владимир Барабаш]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-09 | [[Винница]] | [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q1055894|deputy]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q24258648|Sergei Tomarov]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-05-25 | [[Мәләвез]] | ''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Tomarov|Sergei Tomarov]] | |- | | | ''[[:d:Q111946733|Ғәзизов Рөстәм Фәрит улы]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-11-09 | [[Узытамак]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | 2004 | 2010 | [[Юлия Баимова]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q721064|Nanyang Technological University]]''<br/>''[[:d:Q4201784|РФА Урал бүлекчәсенең Металлар физикасы институты]]''<br/>''[[:d:Q4483564|Физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q30263254|Institute of Metal Superplasticity Problems]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4441765|Александр Степанов]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-04-30 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q9149093|альпинист]]''<br/>''[[:d:Q3951423|rock climber]]''<br/>''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | | |- | 1989 | 1992 | ''[[:d:Q88676117|Sergey Kalabukhov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q737332|Бен-Гурион университеты]]'' | | |- | 2012-09-01 | 2016-07-04 | ''[[:d:Q93240199|Alexander Aushev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1990-09-01 | 1995-05-01 | ''[[:d:Q99726110|Sergey Mironov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q910529|Tohoku Gakuin University]]''<br/>''[[:d:Q1209685|Ibaraki University]]''<br/>''[[:d:Q30263254|Institute of Metal Superplasticity Problems]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q102418257|Efim Bronshtein]]'' | | | | | | |- | | | ''[[:d:Q136086877|Васютин Иван Федорович]]'' | | | | | | |- | | | ''[[:d:Q136100690|Жиганов Виктор Викторович]]'' | | | | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Башкортстан мәгарифе}} {{Rq|stub}} [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:1941 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Техник югары уку йортлары]] [[Төркем:Уфа университетлары]] 0yaalwew26rk50i5qjk5mj8cmiy5pus Бистән 0 49967 5936509 4672010 2026-06-05T01:55:39Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936509 wikitext text/x-wiki {{ТП |халәт = авыл |татар исеме = Бистән |чын исем = |ил = Россия |герб = |байрак = |герб киңлеге = |байрак киңлеге = |lat_deg = 53.195 |lon_deg = 46.307833 |CoordAddon = type:city_region:RU |CoordScale = |ЯндексХарита = |ил харитасы зурлыгы = 191 |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк төре = өлкә |төбәк = Пенза өлкәсе |төбәк җәдвәлдә = |район төре = район |район = Күзнәй районы |район җәдвәлдә = |җәмгыять төре = |җәмгыять = |җәмгыять таблицада = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |эчке бүленеш = |башлык төре = авыл советы рәисе |башлык = |нигезләү датасы = 1650 |беренче телгә алу = 1720 |элеккеге исемнәр = |халәт = |мәйдан = |биеклек төре = |ТП мәркәзе биеклеге = |климат = |рәсми тел = |халык саны = 1312 |исәп елы = 2007 |халык тыгызлыгы = |агломерация = |милли состав = татарлар |дини состав = сөнни мөселманнар |этнохороним = |сәгать кушагы = +3 |DST = |телефон коды = |почта индексы = 442503 |почта индекслары = |автомобил коды = |Commons-та төркем = |сайт = |сайт теле = |сайт теле 2 = |сайт теле 3 = |сайт теле 4 = |сайт теле 5 = |add1n = |add1 = |add2n = Русча топонимы |add2 = Бестянка |add3n = |add3 = }} '''Бистән''' авылы [[Пенза өлкәсе]]нең көнчыгыш чигендәге [[Күзнәй районы]]на урнашкан, биредән [[Сембер өлкәсе|Сембер]] һәм [[Сарытау өлкәсе|Сарытау]] өлкәләренә дә ерак калмый. ==Тарихи белешмә== Кайбер чыганаклар буенча, авылга [[1650 ел]]да нигез салынган, бу дата Бистән авылы башындагы банер-тактага язылып куелган. Шуңа нигезләп, [[2010 е]]лда бик зурлап Бистән авылының 360 еллыгын билгеләп үтәләр, юбилей тантаналарына Казаннан, Мәскәүдән, Пензадан һәм башка шәһәрләрдән дә күп кунаклар килә. Ә кайбер риваятьләр буенча, авылга 16 гасырда [[Темников]] ягыннан килгән [[төмәннәр|төмән татарлары]] нигез салган. [[1914 ел]]ны җир эшкәрткәндә игенчеләр [[Җүчи]] хан заманыннан калган 4 кадак [[көмеш]] әйберләргә юлыкканнар. ==Авылның торышы== Бистән авылы Труев елгасы буена урнашкан, тирә-ягында урман-кырлар, болынлыклар, авыл эчендә кизләү-чишмәләр агып ята, күлләре бар. Бүгенге көндә авылда мең ярым кеше яши, йортлар таштан һәм агачтан, милли бизәкләр белән эшләнгән, йортларга газы-суы кертелгән, юллар яхшы. ==Икътисад== Бистәнлеләрнең төп шөгыле - игенчелек, умартачылык, урман кисү. Шулай ук авыл халкы гомер-гомергә чишмәләрне төзекләндерү, Россия төбәкләре буенча кое казу белән шөгыльләнә. Биредән һәр җәйдә йөзләгән ир-ат Мәскәү тирәләренә [[кое]] казырга чыгып китәләр. [[Рәсем:Кое.jpg|200px|thumb|right|Бистән коесы, 2010 ел]] ==Мәгариф== Авылда 177 бала укый торган яңа урта мәктәп бар, биредә татар теле предмет буларак укытыла, күрше рус авылы балалары да Бистән мәктәбенә йөреп белем ала. ==Дин== Бистән авылында беркайчан да [[мәчет]] эшләвеннән туктамаган. [[1895 ел]]да салынган агач мәчет бар, бу мәчеттә хәтта Сталин заманында биш вакыт намаз укыганнар. Сугыш вакытында авыл башындагы икенче мәчетне читтән ябарга килгәч, мылтык тотып бер Бистән агае аларга каршы чыккан, “Менә биредә 5 патрон, мәчеткә кагылсагыз, шулар беткәнче сезгә төбәп атам”, дигән. Тегеләр артларына да карамыйча авылдан чыгып качканнар, ул мәчеткә дә кагылучы булмаган...<ref>http://www.mtss.ru/?page=/f_bajram/bistan-t</ref> Әлегә 2 мәчет эшләп тора == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q56315131. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * [http://www.mtss.ru/?page=/f_bajram/bistan-t Ф. Бәйрәмова. Бистән-Гөлбостан] * [http://tatpolit.ru/category/tatar-world/2010-08-22/4179 Село Бестянка - пример для татарских деревень] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505225335/http://tatpolit.ru/category/tatar-world/2010-08-22/4179 |date=2012-05-05 }} {{Пенза өлкәсе татар авыллары}} [[Төркем:Пенза өлкәсе татар авыллары]] 9n8izqia32mwqx4z3r15jyq5ews7bd5 Береговка 0 59043 5936520 4688320 2026-06-05T03:39:02Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936520 wikitext text/x-wiki {{ТП-Россия |халәт = Авыл |татар исеме = Береговка |чын исем = |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Мәләвез районы{{!}}Башкортстанның Мәләвез районы |район җәдвәлдә = Мәләвез районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 159 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 453875 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80241815008 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Береговка''' — [[Башкортстан]]ның [[Мәләвез районы]]нда урнашкан авыл. [ == Демография == Халык саны динамикасы: {| class="wikitable" style="text-align: center; width:200px;" class=bright; |--- class='bright' ! [[2002]]<ref name='белешмә'>Башкортостан Республикасының муниципаль районнары турындагы бердәм электрон белешмәсе — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Excel форматындагы кушымта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref> !! [[2009]]<ref name='белешмә'/> !! [[Җанисәп 2010|2010]]<ref name='башстат'>{{Citation |title=Башкортстан Республикасы торак нокталары буенча халык саны |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |access-date=2013-05-02 |archive-date=2014-08-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81 |dead-url=yes }}</ref> |--- class='bright' | 150 || 156 || 129 |} [[Бөтенроссия халык санын алу, 2010|2010 ел җанисәбен алу]] буенча биредә 129 кешенең яшәве мәгълүм.<ref name="башстат"/> == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4084248. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Мәләвез районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] 56apcfebhah1l5hrnap56b00pt12hrn Бикшек 0 59187 5936499 5542694 2026-06-05T01:34:49Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936499 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{ТП-Россия |халәт = Авыл |татар исеме = Бикшек |чын исем = |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Мишкә районы{{!}}Башкортстанның Мишкә районы |район җәдвәлдә = Мишкә районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 277 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 452354 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80243830004 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Бикшек''' — [[Башкортстан]]ның [[Мишкә районы]]нда урнашкан авыл. == Демография == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4086644. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Мишкә районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] k9znfkkjze85bwa5g6hcs16ameysc2y Күбәләк (Шаран районы) 0 60104 5936353 5847601 2026-06-04T14:43:08Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936353 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{ТП-Россия |халәт = Авыл |татар исеме = Күбәләк |чын исем = |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Шаран районы{{!}}Башкортстанның Шаран районы |район җәдвәлдә = Шаран районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 31 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 452638 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80258830007 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Күбәләк''' — [[Башкортстан]]ның [[Шаран районы]]нда урнашкан авыл. == Демография == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4243474. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Шаран районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] {{Bashkir-geo-stub}} n7hbrf88sasxvalgcisp0lfggtcnv5i Түбән Чулман (милли парк) 0 158155 5936334 5550350 2026-06-04T13:51:59Z Баныу 35185 өстәмә 5936334 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һ.б.), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һ.б.), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һ.б.), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 1zlcatmy7lnezkrg92nrudn9aa48nit 5936335 5936334 2026-06-04T13:53:45Z Баныу 35185 /* География */ өстәмә 5936335 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һ.б.), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һ.б.), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һ.б.), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] r1uy03caaiqkjpxh447377q81gmrrvg 5936336 5936335 2026-06-04T13:57:34Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ өстәмә 5936336 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һ.б.), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һ.б.), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һ.б.), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 9rw88999xrrglu7qnmfggwhrvyog20i 5936338 5936336 2026-06-04T14:24:20Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936338 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су кимерүчесе, коңгырт колаклы ярканат, урман яранкасы, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — байгош, соры ябалак, озын койрыклы ябалак, полярная сова, орлан-белохвост, гадәти пустельга, ремез, кедровка, кара башлы хохотун һәм башкалар. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] g7c0v0mcdg89qolwlhws7guxjk1t8p3 5936341 5936338 2026-06-04T14:28:36Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936341 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканат]]ы, коңгырт колаклы ярканат, урман яранкасы, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — байгош, соры ябалак, озын койрыклы ябалак, полярная сова, орлан-белохвост, гадәти пустельга, ремез, кедровка, кара башлы хохотун һәм башкалар. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 4efs914g7zjbhfwn4zskii8rt6py5q9 5936345 5936341 2026-06-04T14:39:57Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936345 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканат]]ы, зур колаклы көрән ярканат, урман яранкасы, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — байгош, соры ябалак, озын койрыклы ябалак, полярная сова, орлан-белохвост, гадәти пустельга, ремез, кедровка, кара башлы хохотун һәм башкалар. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] i7z6rrrz9k5ueshx26kfv0cdgt8sear 5936356 5936345 2026-06-04T14:46:02Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936356 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканат]]ы, зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — байгош, соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, орлан-белохвост, гадәти пустельга, ремез, кедровка, кара башлы хохотун һәм башкалар. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] f8m4y4cdrssf3vehcovs93imv6hddqh 5936357 5936356 2026-06-04T14:49:40Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936357 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканат]]ы, зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, орлан-белохвост, гадәти торымтай (пустельга), ремез, кедровка, кара башлы хохотун һәм башкалар. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] nn2v9w3p9nrju2kuut88xwy68wd59qj 5936358 5936357 2026-06-04T14:54:43Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936358 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканат]]ы, зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), ремез, кедровка, кара башлы хохотун һәм башкалар. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 6ehck8dkd6eznxyjqmj9yg6q2uolfk8 5936362 5936358 2026-06-04T15:03:04Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936362 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканат]]ы, зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), кедровка, кара башлы хохотун һәм башкалар. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 8e3yjxtdso2pfyykdlkytqqe9xz0zfg 5936363 5936362 2026-06-04T15:09:53Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936363 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканат]]ы, зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы хохотун һәм башкалар. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] kxgyzz0f6zg9j1n6aitmubfcump5jgd 5936367 5936363 2026-06-04T15:41:29Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936367 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканат]]ы, зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы хохотун һәм башкалар{{Китап|автор=.|исеме=.|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=.|шәһәр=.|нәшрият=.|битләр ничек бар=.|битләр=.|isbn=}}. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] djm9z7umcrmasvppxzqda5wdwqcytcj 5936369 5936367 2026-06-04T15:44:47Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936369 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы хохотун һәм башкала<ref>р{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] e28p394o5zkqgsr0z4963oio0zapszn 5936370 5936369 2026-06-04T15:46:21Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936370 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыщ) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] rtd0w4oebjfduk8xrx63x5gfl6r0ysu 5936371 5936370 2026-06-04T15:46:45Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936371 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Тышкы сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] h73k7z5d4qou1p9c6p4zdbo6ofptx1a 5936372 5936371 2026-06-04T15:47:49Z Баныу 35185 /* Тышкы сылтамалар */ 5936372 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. ==География== Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура -13,8 °C, ә июльдә уртача температура -19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420-480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] cjwhnm4nk529czw6ok18nl6az8u4zg2 5936373 5936372 2026-06-04T15:49:10Z Баныу 35185 5936373 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] rnb0xxumaveq90yrtdk5jaopjda5ucj 5936375 5936373 2026-06-04T15:51:15Z Баныу 35185 5936375 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] b618l30uq1t21f2kid1v8jhjoe364du 5936376 5936375 2026-06-04T15:53:17Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936376 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Участок Малый Бор, около [[Елабуга|Елабуги]]]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] trfyedaw35womfl3xlhjxoeb7grf9ci 5936377 5936376 2026-06-04T15:55:01Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936377 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече Бор участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] mfe48woux6yd25voaosyd3qiayupkot 5936378 5936377 2026-06-04T15:56:01Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936378 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] htpyabo5giqaxtfd8c0fa7447r2dg80 5936379 5936378 2026-06-04T15:59:49Z Баныу 35185 /* Флора */ 5936379 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 5x3m835eha6b9q69u7y290k2jp9isfk 5936380 5936379 2026-06-04T16:03:58Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936380 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] f1yr4awwcjck1vciod28frraru43ki7 5936381 5936380 2026-06-04T16:09:46Z Баныу 35185 /* География */ 5936381 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Кама» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. 1991 елның 20 апрелендә нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] a1bjobwoqa0zxdi4f63cn2ab0uzoa4f 5936383 5936381 2026-06-04T16:13:16Z Баныу 35185 5936383 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 03l8yrwveql2pe8bavijb2s1bug02bf 5936384 5936383 2026-06-04T16:13:46Z Баныу 35185 /* Климат */ 5936384 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref>. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] ia5z3voxpzvcnasx9p34qto7rx7x50y 5936385 5936384 2026-06-04T16:14:32Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936385 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] puvnre2xf484dqpu3wupgaezlhs0oc4 5936386 5936385 2026-06-04T16:20:04Z Баныу 35185 /* География */ 5936386 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] gjgbv084oqjh1s45j5fwxqd4qt5flnz 5936392 5936386 2026-06-04T17:09:37Z Баныу 35185 /* Сылтамалар */ 5936392 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Татарстан]] территориясендә урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 2auuj457ffmwgsrxb71vin11k7805w5 5936394 5936392 2026-06-04T17:15:29Z Баныу 35185 5936394 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] p8q1qsw9porqpldrlrijfovqtfttrl7 5936399 5936394 2026-06-04T17:26:24Z Баныу 35185 /* География */ 5936399 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Реллеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай ярлар — үзәннәр, алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр (Тулапин чокыры, Баеган чокры, Малина чокры һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 4uxrlgpe5l3zbkg4ygf0vv1n6q2sam8 5936400 5936399 2026-06-04T17:26:45Z Баныу 35185 /* Реллеф */ 5936400 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай ярлар — үзәннәр, алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр (Тулапин чокыры, Баеган чокры, Малина чокры һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 0gfxsexw2bmy1psr852d9c56gqebi8x 5936409 5936400 2026-06-04T17:33:14Z Баныу 35185 /* Рельеф */ 5936409 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай ярлар — үзәннәр, алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр (Тулапин чокыры, Богатый лог, Малина чокры һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 767t56pa1510wi0dv2vojq9annu95p2 5936410 5936409 2026-06-04T17:33:48Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936410 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай ярлар — үзәннәр, алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр (Тулапин чокыры, Богатый лог, Малина чокры һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 5psc52568anez3ci71jnai0z0nlll87 5936413 5936410 2026-06-04T17:36:40Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936413 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай ярлар — үзәннәр, алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр (Тулапин чокыры, Богатый лог, Малина чокры һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини|Богатый лог (Камадагы Пихта урманы) (Шишкин)]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] jaqn4z668phr9lp4gu3ruxwxouuazb8 5936429 5936413 2026-06-04T17:49:52Z Баныу 35185 /* Рельеф */ 5936429 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай [[Çoqır|ерым]]нар — [[Чокыр|чокырлар]], алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр («Тулапин лог», «Богатый лог», «Малиновый лог» һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини|Богатый лог (Камадагы Пихта урманы) (Шишкин)]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] t7eeoam3mtxkn51lpx5xog304ailuhn 5936439 5936429 2026-06-04T17:59:30Z Баныу 35185 /* Туризм */ 5936439 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай [[Çoqır|ерым]]нар — [[Чокыр|чокырлар]], алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр («Тулапин лог», «Богатый лог», «Малиновый лог» һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини|Богатый лог (Камадагы Пихта урманы) (Шишкин)]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. Парк территориясендә күп кенә чишмәләр бар, алар арасында – Кече урманның «Изге Пантелеймон-дәвалаучы чишмәсе» (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Изге чишмә», 1886 ел картинасында сурәтләнгән), Танай урманның тирән чокыр битендәге «Урман әкияте», Зур урманның төньяк-көнбатыш өлешендәге «Толкушка». Кама һәм Тоймы елгаларының су басу җирләрендә күп кенә иске елгалар (Бока, Двуисточное, Курья, Запесочье һәм башкалар) бар. Зур урманның су басу өстендәге террасасында [[Отарка]] һәм [[Подборное]] иске елгалары буенда ял базалары һәм балалар сәламәтләндерү лагерьлары урнашкан. Танай урманында чаңгы юлы салынган. [[Кызыл Тау (Алабуга районы)|Кызыл Тау]] урочищесындагы күзәтү мәйданчыгыннан Кама киңлекләре күренеше ачыла (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Кызыл Тау», 1852 ел картинасында сурәтләнгән). Кунаклар өчен танып-белү максатларында экологик сукмаклар оештырылган. Табигать музее эшли. 1998 елда 80 дән артык агач һәм куак төрләрен үз эченә алган дендрологик бакчага нигез салынган. Парк территориясендә якынча 20 археологик һәйкәл бар (безнең эрага кадәр 3-2 меңьеллыкларда яшәгән борынгы кешеләрнең торак урыннары һәм зиратлары)<ref name="тэ" />. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] bz4bftpdlf73t84agnpuj6ackautpb9 5936446 5936439 2026-06-04T18:05:47Z Баныу 35185 /* Туризм */ 5936446 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай [[Çoqır|ерым]]нар — [[Чокыр|чокырлар]], алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр («Тулапин лог», «Богатый лог», «Малиновый лог» һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини|Богатый лог (Камадагы Пихта урманы) (Шишкин)]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. Парк территориясендә күп кенә чишмәләр бар, алар арасында – Кече урманның «Изге Пантелеймон-дәвалаучы чишмәсе» (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Изге чишмә», 1886 ел картинасында сурәтләнгән), Танай урманның тирән чокыр битендәге «Урман әкияте», Зур урманның төньяк-көнбатыш өлешендәге «Толкушка». Кама һәм Тоймы елгаларының су басу җирләрендә күп кенә иске елгалар (Бока, Двуисточное, Курья, Запесочье һәм башкалар) бар. Зур урманның су басу өстендәге террасасында [[Отарка]] һәм [[Подборное]] иске елгалары буенда ял базалары һәм балалар сәламәтләндерү лагерьлары урнашкан. Танай урманында чаңгы юлы салынган. Кызыл Тау табигый ызанда күзәтү мәйданчыгыннан Кама киңлекләре күренеше ачыла (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Кызыл Тау», 1852 ел картинасында сурәтләнгән). Кунаклар өчен танып-белү максатларында экологик сукмаклар оештырылган. Табигать музее эшли. 1998 елда 80 дән артык агач һәм куак төрләрен үз эченә алган дендрологик бакчага нигез салынган. Парк территориясендә якынча 20 археологик һәйкәл бар (безнең эрага кадәр 3-2 меңьеллыкларда яшәгән борынгы кешеләрнең торак урыннары һәм зиратлары)<ref name="тэ" />. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 856dmku2apr27uyek9zfq0dqgk4ayh1 5936450 5936446 2026-06-04T18:09:38Z Баныу 35185 /* Туризм */ 5936450 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай [[Çoqır|ерым]]нар — [[Чокыр|чокырлар]], алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр («Тулапин лог», «Богатый лог», «Малиновый лог» һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини|Богатый лог (Камадагы Пихта урманы) (Шишкин)]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. Парк территориясендә күп кенә чишмәләр бар, алар арасында – Кече урманның «Изге Пантелеймон-дәвалаучы чишмәсе» (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Изге чишмә», 1886 ел картинасында сурәтләнгән), Танай урманның тирән чокыр битендәге «Урман әкияте», Зур урманның төньяк-көнбатыш өлешендәге «Толкушка». Кама һәм Тоймы елгаларының су басу җирләрендә күп кенә иске елгалар (Бока, Двуисточное, Курья, Запесочье һәм башкалар) бар. Олы наратта Отарка һәм Подборное күлләре буенда ял итү базалары һәм балаларны савыктыру лагерьлары урнашкан. Танай урманында чаңгы юлы салынган. Кызыл Тау табигый ызанда күзәтү мәйданчыгыннан Кама киңлекләре күренеше ачыла (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Кызыл Тау», 1852 ел картинасында сурәтләнгән). Кунаклар өчен танып-белү максатларында экологик сукмаклар оештырылган. Табигать музее эшли. 1998 елда 80 дән артык агач һәм куак төрләрен үз эченә алган дендрологик бакчага нигез салынган. Парк территориясендә якынча 20 археологик һәйкәл бар (безнең эрага кадәр 3-2 меңьеллыкларда яшәгән борынгы кешеләрнең торак урыннары һәм зиратлары)<ref name="тэ" />. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 5wkjtm08b2d6digobeml96u4xvooavj 5936458 5936450 2026-06-04T18:16:35Z Баныу 35185 /* Туризм */ 5936458 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай [[Çoqır|ерым]]нар — [[Чокыр|чокырлар]], алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр («Тулапин лог», «Богатый лог», «Малиновый лог» һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини|Богатый лог (Камадагы Пихта урманы) (Шишкин)]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. Парк территориясендә күп кенә чишмәләр бар, алар арасында – Кече урманның «Изге Пантелеймон-дәвалаучы чишмәсе» (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Изге чишмә», 1886 ел картинасында сурәтләнгән), Танай урманның тирән чокыр битендәге «Урман әкияте», Зур урманның төньяк-көнбатыш өлешендәге «Толкушка». Кама һәм Тоймы елгаларының су басу җирләрендә күп кенә иске елгалар (Бока, Двуисточное, Курья, Запесочье һәм башкалар) бар. Олы наратта Отарка һәм Подборное күлләре буенда ял итү базалары һәм балаларны савыктыру лагерьлары урнашкан. Танай урманында чаңгы юлы салынган. Кызыл Тау табигый ызандагы күзәтү мәйданчыгыннан Кама киңлекләре күренеше ачыла (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Кызыл Тау», 1852 ел картинасында сурәтләнгән). Кунаклар өчен танып-белү максатларында экологик сукмаклар оештырылган. Табигать музее эшли. 1998 елда 80 дән артык агач һәм куак төрләрен үз эченә алган дендрологик бакчага нигез салынган. Парк территориясендә якынча 20 археологик һәйкәл бар (безнең эрага кадәр 3-2 меңьеллыкларда яшәгән борынгы кешеләрнең торак урыннары һәм зиратлары)<ref name="тэ" />. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] koaonr7otwcaf4b35oqfyicspfw332g 5936459 5936458 2026-06-04T18:17:29Z Баныу 35185 /* Туризм */ 5936459 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай [[Çoqır|ерым]]нар — [[Чокыр|чокырлар]], алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр («Тулапин лог», «Богатый лог», «Малиновый лог» һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини|Богатый лог (Камадагы Пихта урманы) (Шишкин)]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. Парк территориясендә күп кенә чишмәләр бар, алар арасында – Кече урманның «Изге Пантелеймон-дәвалаучы чишмәсе» (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Изге чишмә», 1886 ел картинасында сурәтләнгән), Танай урманның тирән чокыр битендәге «Урман әкияте», Зур урманның төньяк-көнбатыш өлешендәге «Толкушка». Кама һәм Тоймы елгаларының су басу җирләрендә күп кенә иске елгалар (Бока, Двуисточное, Курья, Запесочье һәм башкалар) бар. Олы наратта Отарка һәм Подборное күлләре буенда ял итү базалары һәм балаларны савыктыру лагерьлары урнашкан. Танай урманында чаңгы юлы салынган. Кызыл Тау табигый ызандагы күзәтү мәйданчыгыннан Кама киңлекләре күренеше ачыла (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Кызыл Тау», 1852 ел картинасында сурәтләнгән). Кунаклар өчен танып-белү максатларында экологик сукмаклар оештырылган. Табигать музее эшли. 1998 елда 80 дән артык агач һәм куак төрләрен үз эченә алган дендрологик бакчага нигез салынган. Парк территориясендә якынча 20 археологик комарткы бар (безнең эрага кадәр 3-2 меңьеллыкларда яшәгән борынгы кешеләрнең торак урыннары һәм зиратлары)<ref name="тэ" />. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] 1fu9ln05y4iadlfsw5umdyzxs2pnf8j 5936460 5936459 2026-06-04T18:18:33Z Баныу 35185 /* Хайваннанар дөньясы */ 5936460 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Тыюлык |Исем = «Түбән Кама» милли паркы |ХТСБ төркеме = II |Изображение = |Подпись = |Урын = [[Татарстан]], [[Русия]] |Ил = Русия |Иң якын шәһәр = [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] |Координатлар = 55/49/13/N/52/27/52/E |CoordScale = |nocat = |Мәйдан = 265,87 km² |Нигезләү датасы = [[20 апрель]] [[1991]] |Идарә итүче оешма = «Түбән Чулман» милли паркы федераль дәүләт оешмасы |Позицион харита 1 = Русия Татарстан |Сайт = http://nkama-park.ru/ }} '''«Түбән Чулман» милли паркы''' ({{lang-ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}) — [[Алабуга]], [[Яр Чаллы]] һәм [[Түбән Кама]] шәһәрләренә якын [[Чулман]] елгасының уң һәм сул ярлары буйлап урнашкан урнашкан милли парк. [[1991 ел]]ның [[20 апрель|20 апреленд]]ә урман массивларының һәм Түбән Чулман тугайларының эталон табигый комплексын саклап калу максатыннан нигезләнгән<ref name="тэ">{{Cite web|url=https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|publisher=Татарская энциклопедия}}</ref>. == География == Милли парк Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Чулман һәм аның кушылдыклары ([[Туйма елгасы|Туйма]], Криуша, [[Танай (елга)|Танай]], [[Шилнә]]) буенда урнашкан. Административ яктан парк җирләре Татарстанның [[Алабуга районы|Алабуга]] һәм [[Чаллы районы|Чаллы]] районнарына карыйлар. Аның территориясендә [[Түбән Кама сусаклагычы]] урнашкан. Милли парк 26 601 гектар мәйданны били<ref name="брэ">{{Cite web|url=https://bigenc.ru/c/nizhniaia-kama-c94924|title=Нижняя Кама|accessdate=2026-06-04|author=Бобров В.В.|publisher=Большая российская энциклопедия}}</ref>. === Рельеф === Төп рельеф формалары Кама үзәненең текә битләүләрендәге чокырлар һәм сай ярлар аркасында катлаулырак. Аерым сай [[Çoqır|ерым]]нар — [[Чокыр|чокырлар]], алар тирән булып, берничә километр озынлыкка җитәләр («Тулапин лог», «Богатый лог», «Малиновый лог» һәм башкалар)<ref name="тэ" />. == Климат == Территориянең климаты уртача континенталь. Җәйләре җылы, ә кышлары уртача салкын. Гыйнварда уртача температура −13,8 °C, ә июльдә уртача температура −19,6 °C. Еллык уртача явым-төшем күләме 420—480 мм<ref name="брэ" />. == Хайваннанар дөньясы == [[Файл:Nkama Malybor2.jpg|слева|мини|Алабуга янындагы Кече нарат урманы участогы]] Милли паркта имезүчеләрнең 41 ([[поши]], коралай, кабан, [[селәүсен]], бурсык, урман сусары, [[тиен]], ләтчә, [[кондыз]], [[ондатра]], кама, янутсыман эт, һәм башкалар), кошларның 180 (кара тилгән, көртлекче [[карчыга]], [[кыр үрдәге]], соры челән, зур чуар [[тукран]], [[тәлләтәвеч]], күл акчарлагы, соры ябалак, [[күкшә]]), җир-су хайваннарының 10, сөйрәлүчеләрнең 6 ([[кара елан]], [[бакыр елан]], һәм башкалар), балыкларның 16 ([[чуртан]], [[сыла балыгы]], бөрш, [[сазан]], [[чөгә]], корбан балыгы, [[шамбы]], [[җәен]], синец, этләч, каспий энә балыгы, һәм башкалар), умырткасызларның 1000нән артык төре яши, шуларның 22 төре Татарстанның Кызыл китабына кертелгән<ref name="брэ" />. Тәбигый паркта яшәүче су төн [[Ярканатлар|ярканаты]], зур колаклы көрән ярканат, урман ярканаты, урман тычканы һәм бурундук — сирәк төрләр булып торалар һәм Татарстанның Кызыл китабына кертелгәннәр. Күпчелек төрләр урман, ачык мәйданнар һәм су-сазлыклар төрләренә керә. Сирәк төрләргә 22 кош төре керә (Татарстанның Кызыл китабына кертелгән) — [[байгыш]], соры ябалак, озын койрыклы ябалак, төньяк [[Өке|өке]]се, аккойрык (орлан-белохвост), гадәти торымтай (пустельга), куркылдай (ремез), [[Чикләвек чыпчыгы|чикләвек чыпчыгы]] (кедровка, ореховка), кара башлы байгыш (ихахай байгыш) һәм башкалар<ref>{{Китап|автор=Сафина Э.И.|исеме= Татарча-русча-латинча кош атамалары сүзлеге|сылтама=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2019/Сафина-Словарь%20орнитонимов-2018.pdf|басма=|шәһәр=Казан|нәшрият=ТӘһСИ|битләр ничек бар=184|битләр=|isbn=978-5-93091-257-9}}</ref><ref name="брэ" />. [[Файл:Богатый лог (Пихтовый лес на Каме) (Шишкин).jpg|мини|Богатый лог (Камадагы Пихта урманы) (Шишкин И. И. картинасы)]] == Флора == Паркның өч табигый-климат субзонасының (киң яфраклы-[[Чыршы|чыршы]] һәм киң яфраклы урманнар, [[Болын|болын]] далалары) чигендә урнашуы паркның табигый ландшафт комплексларының һәм флорасының төрлелеген билгели. == Туризм == Парк эчендә урманлы зоналар аша берничә җир һәм су туристик маршруты, шулай ук сусаклагыч һәм [[Чулман]] һәм Криуша елгалары буйлап су маршрутлары планлаштырыла. Парк территориясендә күп кенә чишмәләр бар, алар арасында – Кече урманның «Изге Пантелеймон-дәвалаучы чишмәсе» (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Изге чишмә», 1886 ел картинасында сурәтләнгән), Танай урманның тирән чокыр битендәге «Урман әкияте», Зур урманның төньяк-көнбатыш өлешендәге «Толкушка». Кама һәм Тоймы елгаларының су басу җирләрендә күп кенә иске елгалар (Бока, Двуисточное, Курья, Запесочье һәм башкалар) бар. Олы наратта Отарка һәм Подборное күлләре буенда ял итү базалары һәм балаларны савыктыру лагерьлары урнашкан. Танай урманында чаңгы юлы салынган. Кызыл Тау табигый ызандагы күзәтү мәйданчыгыннан Кама киңлекләре күренеше ачыла (И.И. Шишкинның «Елабуга янындагы Кызыл Тау», 1852 ел картинасында сурәтләнгән). Кунаклар өчен танып-белү максатларында экологик сукмаклар оештырылган. Табигать музее эшли. 1998 елда 80 дән артык агач һәм куак төрләрен үз эченә алган дендрологик бакчага нигез салынган. Парк территориясендә якынча 20 археологик комарткы бар (безнең эрага кадәр 3-2 меңьеллыкларда яшәгән борынгы кешеләрнең торак урыннары һәм зиратлары)<ref name="тэ" />. == Моны да карагыз == * [[Идел-Чулман тыюлыгы]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/ru/razdely/priroda/ohrana-prirody/nizhnyaya-kama Татарская энциклопедия «Нижняя Кама»] * [http://oopt.info/ Особо охраняемые природные территории России] * http://www.nkama.my1.ru * [http://makovski.ru/books/45 Книга «Места заповедные» о заповедниках Татарстана(сайт ИД Маковского)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416134807/http://makovski.ru/books/45 |date=2018-04-16 }} [[Төркем:Русия милли парклары]] [[Төркем:Татарстанның сакланган табигать территорияләре]] [[Төркем:Алабуга районы]] [[Төркем:Тукай районы]] fe9r3qhf2i75jl9bms3gud1cly0a7j9 Сабиров 0 160209 5936558 4639983 2026-06-05T10:10:22Z Әмир 15082 өстәмә 5936558 wikitext text/x-wiki ''Бу фамилия белән [[татар]] [[Википедия]]сендә берничә мәкалә бар'': * [[Әлфиз Сабиров]] (1985), скульптор, [[Бакый Урманче премиясе]] лауреаты (2017). * [[Мөхәммәт Сабиров]] - Татарстан хөкүмәте башлыгы * [[Сафа Сабиров]] - язучы * '''[[Равил Сабиров]]''' ** [[Равил Сабиров (1965)|Равил Сабиров]] (1965), галим, филология фәннәре кандидаты. ** [[Равил Сабиров (1974)|Равил Сабиров]] (1974), язучы, драматург, журналист. * [[Радик Сабиров]] (1979—2026), журналист, галим, филология фәннәре кандидаты (2004), баш мөхәррир. * [[Ирек Сабиров]] - шагыйрь, шәһәр башлыгы урынбасары ([[Чиләбе өлкәсе]]). * [[Олег Сабиров]] (1981), Казакъстан футболчысы, саклаучы, Үзбәкстан милли футбол җыелмасында уйнаган. * [[Ринат Сабиров (1967)|Ринат Сабиров]] (1967–2022), ТР Дәүләт премиясе лауреаты (2008), «Газпром межрегионгаз Казан» АҖ генераль директоры (2020-2022). * [[Руслан Сабиров]] - театр артисты ([[Мәскәү]]) * [[Рәүф Сабиров]] - дәүләт эшлеклесе, ТатҮБК рәисе. ---- * '''[[Сабирова]]''' ** [[Дания Сабирова]] (1944-2015), тарихчы. ** [[Ләлә Сабирова]] (1947), балалар язучысы. ** [[Фәнзилә Сабирова]] (1967), [[«Әкият» курчак театры]] актрисасы. {{күп мәгънәле}} [[Төркем:Шәхесләр]] [[Төркем:Фамилияләр]] jyz7jsm2c81ze940gd8y1allpq19pkq Җамалиев 0 171914 5936567 2303926 2026-06-05T10:48:00Z Әмир 15082 викиләштерү 5936567 wikitext text/x-wiki '''Җамалиев''' — татарча фамилия. ''[[Татар]]ча [[Википедия]]дә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:'' * [[Александр Җамалиев]] (13.11.1943), фәлсәфә фәннәре докторы. * [[Гаяз Җамалиев]] (1925), РСФСРның атказанган урманчысы (1968). * [[Наил Җамалиев]] (09.07.1989), спортчы (футбол). * [[Салих Җамалиев]] (1921-2009), [[Икътисад (фән)|икътисадчы]], [[шагыйрь]]. ---- ;Җамалиева * [[Нурания Җамали|Нурания Җамалиева]] (''Нурания Җамали'', 1955), режиссер. == Моны да карагыз == ;[[Җамалетдинов]] * [[Рәдиф Җамалетдинов]] (27.10.1969), филология фәннәре докторы. * [[Ленар Җамалетдинов]], галим, [[Тукай бүләге]] иясе (''[[1989]]''). * [[Фирүзә Җамалетдинова]], язучы. {{күп мәгънәле}} [[Төркем:Фамилияләр]] ha3m74xfj6aw1rhtal7elwfurxk2ml9 Нурания Җамали 0 172254 5936563 4143065 2026-06-05T10:28:30Z ~2026-20951-15 60255 /* Тәрҗемәи хәле */ 5936563 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Нурания Җамали | рәсем = Н.М.Җамали.jpg | рәсем_зурлыгы = 250px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = Н.М. Җамалиева | тулы исем = Нурания Мөхәммәтхан кызы Җамалиева | һөнәр = режиссер | туу датасы = 05.06.1955 | туу җире = {{туу җире|Казан|Казанда}} | гражданлык = {{байраклаштыру|ССРБ}}→<br/>{{байраклаштыру|Россия}} | милләт = [[татар]] | үлем датасы = | үлем җире = | әти = Мөхәммәтхан | әни = Рокыя | ир = Илдар | хатын = | балалар = ''уллары'' Булат, Азат | бүләк һәм премияләр = | сайт = | башка мәгълүмат = }} <small>{{мәгънәләр|Җамалиев}}</small> '''Нурания Җамали''', Нурания Мөхәммәтхан кызы Җамалиева — телевидение һәм кино режиссеры, сценарийлар авторы. [[Татарстанның атказанган артисты]]. [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (''[[2011]]''). == Тәрҗемәи хәле == [[1955 ел]]ның [[5 июнь|5 июнендә]] [[Казан]]да туган. Әти-әнисе [[Арча районы]] [[Кәче]] һәм [[Наласа]] авылларыннан. [[Казан]] шәһәренең 113 мәктәбен, [[Казан театр училищесы]]н, [[Казан дәүләт университеты]]ның татар филологиясе факультетын тәмамлаган. Театр училещесындә [[Шәхсәнәм Әсфәндиярова|Ш. Әсфәндиярова]], [[Празат Исәнбәт|П. Исәнбәт]], [[Асия Хәйруллина|А. Хәйруллина]], [[Дамир Сираҗиев|Д. Сираҗиевта]] укый. Төркемдәшләре — Харис Төхфәтулов, [[Мансур Ибраһимов]], [[Раушания Юкачева|Рушания]] һәм [[Николай Юкачев]]<nowiki/>лар, [[Сәкинә Минханова]]. == Хезмәт юлы == * Мәктәпне бетергәч, Казанның [[Тасма|«Тасма» заводы]]<nowiki/>нда эшли. * Театр училещесын тәмамлагач, [[Тинчурин театры|К. Тинчурин исемендәге театрга]] билгеләнә. А. Гайдар исемендәге пионерлар сараенда режиссер, Казан балалар иҗаты үзәгендә педагог булып эшли. * [[1990 ел]]дан телевидениегә күчә, «Әлли-бәлли-бәү» тапшыруының алып баручысы һәм мөхәррире. * Телевидениедә чирек гасыр хезмәт итә. * [[1996 ел]]дан ТНВ өчен фильмнар төшерә. == ТВ режиссеры == Беренче фильмы «Су кызы» әкияте (''авторы'' [[Нурия Сәйяр]]) буенча эшләнгән. «Тиен малае Тим-Тим» (''авторы'' [[Фәнис Яруллин]]), «Уңган куян балалары», «Кар чәчәге», «Хан кызы Нурсолтан» кебек телеспектакльләре дөнья күргән. [[Гөлшат Зәйнашева]]ның «Тузган торактан күчкәндә» әсәре буенча телефильм төшерә. «Утырып уйлар уйладым», «Әнкәмнең догалары», «Китап», «Шигъри мизгеләр», «Ач, шигърият, серләреңне» тапшыруларына нигез сала. [[Айдар Хәлим|А. Хәлим]] повесте буенча төшерелгән «[[Өч аяклы ат]]» фильмы [[2008 ел]]да узган «Алтын мөнбәр» (халыкара) мөселман кинофестивалендә иң яхшы 10 фильм исемлегенә керә. == Фильмографиясе == {{col-begin}} {{col-2}} * «Тузган торактан күчкәндә» * «Яңа елда бергә булыйк» * «Кешечә яшик» * «Китәм димә» * «Яланаяклы кыз» * «Ерактагы йолдызым» * «Сөю көтә йөрәк» {{col-2}} * «Ышанасы килә» * «Бәхетлеме син?» * Язышлардан узмыш юк * «Кияү балакай» * «Сөюләрем сине хак минем» * «Уеннан уймак» * «Нәгыймә» {{col-end}} == Фильмга төшкән авыллар == * «Кешечә яшик» — [[Биектау районы]] [[Зур Кавал]] авылы * «Яланаяклы кыз» — [[Кайбыч]] * «Өч аяклы ат» — [[Биектау]] * «Тузган торактан күчкәндә» — [[Арча районы]] [[Наласа]] [[авыл]]ы * «Уеннан уймак» – [[Югары Әлки]]<ref>[http://matbugat.ru/news/?id=3571][[Сәхнә (журнал)|«Сәхнә»]], 2010 ел, № 12</ref> == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * Татарстанның атказанган артисты * [[2011]] Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == # Айгөл Әхмәтгалиева. Нур иясе. [[Мәйдан|Мәйдан-Чаллы]], 2015 ел, 9 нчы сан. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://майдан-журнал.рф/tt/component/k2/itemlist/tag/%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D2%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8 Н. Җамали белән әңгәмә]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://tatarkino.jimdo.com/татарские-режиссеры-тухватуллин-рамиль-юзеев-салават-ягафаров-ильдар-нуралия-замалеева-давлетшин-фарид/нуралия-замалеева-нурания-җамали/ Н. Җамали «Татар киносы» сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305094047/http://tatarkino.jimdo.com/%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%8B-%D1%82%D1%83%D1%85%D0%B2%D0%B0%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD-%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D1%8C-%D1%8E%D0%B7%D0%B5%D0%B5%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%82-%D1%8F%D0%B3%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%88%D0%B8%D0%BD-%D1%84%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B4/%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D2%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8/ |date=2016-03-05 }} == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе}} {{Татарстан Республикасының Атказанган артистлары}} {{DEFAULTSORT:Җамали, Нурания}} [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре]] [[Төркем:Режиссёрлар]] [[Төркем:Казан университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Казан театр укуханәсен тәмамлаучылар]] iwtajbis4ecq9920oazhcngtgouobht 5936566 5936563 2026-06-05T10:45:16Z Әмир 15082 {{Фш|}} + викиләштерү 5936566 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Нурания Җамали | рәсем = Н.М.Җамали.jpg | рәсем_зурлыгы = 250px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = Н.М. Җамалиева | тулы исем = Нурания Мөхәммәтхан кызы Җамалиева | һөнәр = режиссер | туу датасы = 05.06.1955 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Казан|Казанда}} | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = [[татар]] | үлем датасы = | үлем җире = | әти = Мөхәммәтхан | әни = Рокыя | ир = | хатын = Илдар | балалар = ''уллары'' Булат, Азат | бүләк һәм премияләр = [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты]][[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (2011)]] | сайт = | башка мәгълүмат = }} {{Фш|Җамалиев}} '''Нурания Җамали''', Нурания Мөхәммәтхан кызы Җамалиева — телевидение һәм кино режиссеры, сценарийлар авторы. [[Татарстанның атказанган артисты]]. [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (''[[2011]]''). == Тәрҗемәи хәле == 1955 елның 5 июнендә [[Казан]]да туган. Әти-әнисе [[Арча районы]] [[Кәче]] һәм [[Наласа]] авылларыннан. [[Казан]] шәһәренең 113 мәктәбен, [[Казан театр училищесы]]н, [[Казан дәүләт университеты]]ның татар филологиясе факультетын тәмамлаган. Театр училищесындә [[Шәхсәнәм Әсфәндиярова|Ш. Әсфәндиярова]], [[Празат Исәнбәт|П. Исәнбәт]], [[Асия Хәйруллина|А. Хәйруллина]], [[Дамир Сираҗиев|Д. Сираҗиевта]] укый. Төркемдәшләре — Харис Төхфәтулов, [[Мансур Ибраһимов]], [[Раушания Юкачева|Рушания]] һәм [[Николай Юкачев]]<nowiki/>лар, [[Сәкинә Минханова]]. == Хезмәт юлы == * Мәктәпне бетергәч, Казанның [[Тасма|«Тасма» заводы]]<nowiki/>нда эшли. * Театр училещесын тәмамлагач, [[Тинчурин театры|К. Тинчурин исемендәге театрга]] билгеләнә. А. Гайдар исемендәге пионерлар сараенда режиссер, Казан балалар иҗаты үзәгендә педагог булып эшли. * [[1990 ел]]дан телевидениегә күчә, «Әлли-бәлли-бәү» тапшыруының алып баручысы һәм мөхәррире. * Телевидениедә чирек гасыр хезмәт итә. * [[1996 ел]]дан ТНВ өчен фильмнар төшерә. == ТВ режиссеры == Беренче фильмы «Су кызы» әкияте (''авторы'' [[Нурия Сәйяр]]) буенча эшләнгән. «Тиен малае Тим-Тим» (''авторы'' [[Фәнис Яруллин]]), «Уңган куян балалары», «Кар чәчәге», «Хан кызы Нурсолтан» кебек телеспектакльләре дөнья күргән. [[Гөлшат Зәйнашева]]ның «Тузган торактан күчкәндә» әсәре буенча телефильм төшерә. «Утырып уйлар уйладым», «Әнкәмнең догалары», «Китап», «Шигъри мизгеләр», «Ач, шигърият, серләреңне» тапшыруларына нигез сала. [[Айдар Хәлим|А. Хәлим]] повесте буенча төшерелгән «[[Өч аяклы ат]]» фильмы [[2008 ел]]да узган «Алтын мөнбәр» (халыкара) мөселман кинофестивалендә иң яхшы 10 фильм исемлегенә керә. == Фильмографиясе == {{col-begin}} {{col-2}} * «Тузган торактан күчкәндә» * «Яңа елда бергә булыйк» * «Кешечә яшик» * «Китәм димә» * «Яланаяклы кыз» * «Ерактагы йолдызым» * «Сөю көтә йөрәк» {{col-2}} * «Ышанасы килә» * «Бәхетлеме син?» * Язышлардан узмыш юк * «Кияү балакай» * «Сөюләрем сине хак минем» * «Уеннан уймак» * «Нәгыймә» {{col-end}} == Фильмга төшкән авыллар == * «Кешечә яшик» — [[Биектау районы]] [[Зур Кавал]] авылы * «Яланаяклы кыз» — [[Кайбыч]] * «Өч аяклы ат» — [[Биектау]] * «Тузган торактан күчкәндә» — [[Арча районы]] [[Наласа]] [[авыл]]ы * «Уеннан уймак» – [[Югары Әлки]]<ref>[http://matbugat.ru/news/?id=3571][[Сәхнә (журнал)|«Сәхнә»]], 2010 ел, № 12</ref> == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[Татарстанның атказанган артисты]] * [[2011]] — [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == ;Мәкаләләр * ''[[Айгөл Әхмәтгалиева]]''. Нур иясе. [[«Мәйдан» журналы|«Мәйдан-Чаллы»]], 2015 ел, 9 нчы сан. == Сылтамалар == * [http://майдан-журнал.рф/tt/component/k2/itemlist/tag/%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D2%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8 Н. Җамали белән әңгәмә]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://tatarkino.jimdo.com/татарские-режиссеры-тухватуллин-рамиль-юзеев-салават-ягафаров-ильдар-нуралия-замалеева-давлетшин-фарид/нуралия-замалеева-нурания-җамали/ Н. Җамали «Татар киносы» сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305094047/http://tatarkino.jimdo.com/%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%8B-%D1%82%D1%83%D1%85%D0%B2%D0%B0%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD-%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D1%8C-%D1%8E%D0%B7%D0%B5%D0%B5%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%82-%D1%8F%D0%B3%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2-%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%88%D0%B8%D0%BD-%D1%84%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B4/%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D2%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8/ |date=2016-03-05 }} {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе}} {{Татарстан Республикасының Атказанган артистлары}} {{DEFAULTSORT:Җамали, Нурания}} [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре]] [[Төркем:Режиссёрлар]] [[Төркем:Казан университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Казан театр укуханәсен тәмамлаучылар]] jdv2jc7wc58rvgqx0jbvxhhkigq0f3d Уфа дәүләт сәнгать институты 0 176378 5936516 5897002 2026-06-05T02:30:51Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936516 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:УГИИ 1.jpg|250px|thumb|right|Институтның 1 нче уку корпусы]] [[Файл:УГИИ 2.jpg|250px|thumb|right|Институтның 2 нче уку корпусы]] '''Уфа дәүләт сәнгать институты''', Заһир Исмәгыйлов исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты, {{lang-en|Ufa State Institute of arts named after Zagir Ismagilov}}, {{lang-ba|Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты}}, {{lang-ru|Уфимский государственный институт искусств им. Загира Исмагилова}} — [[1968 ел]]дан Уфада эшләп килүче, музыка, театр, бию, сынлы сәнгать өлкәләрендә югары белемле белгечләр әзерләүче, РФ мәдәният министрлыгы карамагындагы күппрофильле һөнәри югары уку йорты. ;Ректор * [[2013 ел]]дан — Әминә Әсфәндиярова, ''сәнгать фәннәре кандидаты, профессор, БР атказанган сәнгать эшлеклесе''. * [[2023 ел]]ның 12 апреленнән ― Илмар Әлмөхәммәтов (''2016―2023 елларда [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Уфа опера театры]] генераль директоры''). == Тарих == [[Файл: Р.Сабитов.jpg|180px|thumb|right|[[Рөстәм Сабитов]].<br/> ''[[1980 ел]]гы чыгарылыш'']] [[Файл: Ф.Килдиярова.jpg|180px|thumb|right|[[Флюра Килдиярова]].<br/> ''[[1981 ел]]гы чыгарылыш'']] [[Файл:Ә.Абдразаков 4.jpg|180px|thumb|right|[[Әскар Абдразаков]]. ''[[1994 ел]]гы чыгарылыш'']] [[Файл:А.Әбүшахманов 3.jpg|180px|thumb|right|[[Айрат Әбүшахманов]].<br/> ''[[1995 ел]]гы чыгарылыш'']] [[Файл:Ә.Кәримова.jpg|180px|thumb|right|[[Әлфия Кәримова]].<br/> ''[[2005 ел]]гы чыгарылыш'']] [[1968 ел]]да Гнесиннар исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институтының [[Уфа]]дагы укыту-консультация пункты нигезендә ачыла <ref>Постановление Совета Министров СССР № 417 от 05.06.1968</ref>. Укыту эшенә, нигездә, Гнесиннар институты, [[Мәскәү]] һәм [[Ленинград]] вузлары укытучылары һәм башкала вузларын тәмамлаган белгечләр җәлеп ителә. Уфа сәнгать укуханәсеннән әйдәүче укытучылар чакырыла. Институтта музыка һәм театр факультетлары, 5 кафедра (фортепиано һәм оркестр өчен уен кораллары (эскрипкә, альт, виолончель, контрабас) кафедрасы, хор дирижерлыгы һәм халык уен кораллары кафедрасы, музыка тарихы, теориясе һәм композиторлык кафедрасы, актерлык осталыгы һәм режиссура кафедрасы, гуманитар фәннәр кафедрасы) оештырыла. * [[1969 ел]]да вокал бүлеге ачыла. * [[1973 ел]]да РСФСР мәдәният министрлыгы сынлы сәнгать бүлеге ачарга рөхсәт бирә. * [[1978 ел]]да тынлы һәм бәрмә уен кораллары кафедрасы ачыла. * [[1993 ел]]дан ассистентура, [[1998 ел]]дан аспирантура ачыла. * [[2003]]-[[2015 ел]]ларда [[Уфа дәүләт сәнгать академиясе]]. * [[2015 ел]]дан Уфа дәүләт сәнгать институты<ref>Приказ Министерства культуры РФ № 3004 от 08.12.2015</ref>. 4 факультетта (музыка, башкорт музыкасы, театр, сынлы сәнгать) һәм 23 кафедрада 33 белгечлек һәм юнәлеш буенча укыту алып барыла. Институтта елга 4 мәртәбә «''Проблемы музыкальной жизни''» журналы (ISSN: 1997-0854) нәшер ителә<ref>{{Citation |title=Журнал рәсми сайты |url=http://journalpmn.com/index.php/PMN/about/contact |access-date=2016-03-04 |archive-date=2019-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424023949/http://journalpmn.com/index.php/PMN/about/contact |dead-url=yes }}</ref>. == Бина == Ике уку корпусы бар.<br/> Элекке дворяннар җыены бинасы (''Ленин ур., 14'') һәм икенче бина (''Цюрупа ур., 9'').<br/> Институтның 12 катлы, 226 бүлмәле, [[1978 ел]]да төзелгән тулай торагы (''Пушкин ур., 114'') бар. == Белгечлекләр == ==== Музыка факультеты ==== * Фортепиано * Концерт кыллы уен кораллары * Концерт тынлы һәм бәрмә уен кораллары * Концерт халык уен кораллары * Опера җыры сәнгате * Симфоник оркестр һәм академик хор белән сәнгать җитәкчелеге * Музыка белгечлеге * Композиция * Музыкаль тавыш режиссурасы * Академик хор дирижеры * Халык уен кораллары ансамбле дирижеры * Тынлы оркестр һәм бәрмә уен кораллары оркестры * Баян, аккордеон һәм кыллы чиртмә уен кораллары * Эстрада уен кораллары * Эстрада джаз җыры * Менеджмент ==== Башкорт музыкасы факультеты ==== * Концерт халык уен кораллары * Россия халыкларының халык уен кораллары * Этник музыка белеме ==== Театр факультеты ==== * Актер осталыгы * Театр режиссурасы * Бию сәнгате * Театр белеме ==== Сынлы сәнгать факультеты ==== * Сынлы сәнгать * Графика * Скульптура * Дизайн * Сәнгать теориясе һәм тарихы * Дизайн == Шәхесләр == === Ректорлар === * [[1968]]-[[1988]] Заһир Исмәгыйлов (''[[1917]]-[[2003]]'') * [[1988]]-[[2000]] Зиннур Нургалин * [[2000]]-[[2010]] Ишмөхәммәт Галәветдинов (''[[1948]]-[[2015]]'') * [[2010]]-[[2012]] [[Әминә Шәфыйкова]] * [[2013 ел]]дан Әминә Әсфәндиярова * [[2023 ел]]дан Илмар Әлмөхәммәтов <ref>''[[Ләйлә Аралбаева]].'' [https://bash.bashinform.ru/news/culture/2023-04-13/bash-ort-opera-m-balet-teatrynda-ya-y-general-direktor-3218285 Башҡорт опера һәм балет театрында — яңы генераль директор.] [[Башинформ]], 13.04.2023{{ref-ba}}</ref> === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Уфа сәнгать институты укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4479074. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q4479074/p580:башлау,p108/Q4479074/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | ''[[:d:Q111723775|Фоменков Михаил Петрович]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-11-05 | [[Уфа]] | [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[укытучы]] | | data-sort-value="2004" | 2004-01-22 |- | | | [[Рәйсә Галимуллина]] | data-sort-value="1931" | 1931-05-07 | [[Каракул|Каракол]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-09-06 |- | | | [[Сергей Тюфяков]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-01 | [[Уфа]] | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | |- | | | [[Людмила Шәймөхәммәтова]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-12 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]'' | [[:commons:Category:Lyudmila Shaymukhametova|Lyudmila Shaymukhametova]] | data-sort-value="2025" | 2025-01-31 |- | 2001 | | [[Идрис Газиев]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-21 | [[Корманай]] | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | [[җырчы]] | [[:commons:Category:Idris Gaziev|Idris Gaziev]] | |- | | | [[Әминә Әсфәндиярова|Әминә Әсфәндиярева]] | data-sort-value="1961" | 1961-07-27 | [[Уфа]] | | [[галим]] | | |- | | | [[Гөлнара Нәзиуллина]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-28 | [[Октябрьски]] | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Әминә Шәфыйкова]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-24 | [[Ыргызлы]] | ''[[:d:Q24932182|Pushkin Street, 104]]''<br/>Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | [[:commons:Category:Amina Shafikova Yurievna|Amina Shafikova Yurievna]] | |- | 1998 | 2016 | [[Рөстәм Шәйхетдинов|Рөстәм Шәйхетдинев]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-05 | [[Уфа]] | | ''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар}} [[1968 ел]]дан башлап, [[Башкортстан]] һәм [[РФ]]ның күрше өлкәләрендәге уку йортлары һәм театр, сәнгать оешмалары өчен 4000 югары белемле белгеч әзерләнгән. {{col-begin}} {{col-2}} * [[Илдар Абдразаков]] * [[Әскар Абдразаков]] * [[Азамат Гафаров]] * [[Таңчулпан Бабичева]] * [[Наил Байбурин]] * [[Заһир Вәлитов]] * [[Алсу Галина (Гафарова)]] * [[Идрис Газиев]] * [[Зөфәр Гаянов]] * [[Нур Даутов]] * [[Нурия Ирсаева]] {{col-2}} * [[Флюра Килдиярова]] * [[Әлфия Кәримова]] * [[Салават Низаметдинов]] * [[Рөстәм Сабитов]] * [[Илдар Сәетов]] * [[Олег Ханов]] * [[Гали Хәмзин]] * [[Рим Хәсәнов]] * [[Хөрмәтулла Үтәшев]] * [[Айрат Әбүшахманов]] {{col-end}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q4479074. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q4479074/p580:башлау,p69/Q4479074/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | ''[[:d:Q65334740|Ханов Закирйән Хан улы]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-02-07 | [[Салават районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | 1978 | [[Искәндәр Саяпов]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-15 | [[Чишмә-Борай]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-07-08 |- | | | [[Әбрар Габдерахманов|Әбрар Габдерахманыв]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-01 | [[Наурыз]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="2013" | 2013-10-15 |- | | | ''[[:d:Q110503391|Нәҙершин Ким Рәүеф улы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-11 | [[Исмәгыйль (Авыргазы районы)|Исмәгыйль]] | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q23780949|Republican Puppet Theater of Uzbekistan]]''<br/>[[Сибай драма театры]]<br/>[[Салават драма театры]] | | data-sort-value="2019" | 2019-12-22 |- | | | ''[[:d:Q16635425|Robert Gazizov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-25 | [[Уфа]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]'' | | | |- | | | [[Фәния Сөләйманова]] | data-sort-value="1939" | 1939-02-18 | [[Сыртлан (Мәләвез районы)|Сыртлан]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[җырчы]] | | | |- | | | [[Заһир Вәлитов]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-01 | [[Вәлит]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | data-sort-value="2019" | 2019-02-17 |- | | | [[Эльмира Давыдова]] | data-sort-value="1940" | 1940-02-01 | [[Кыргыз Совет Социалистик Республикасы|Кыргыз Совет Социалистик Җөмһүрияте]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-07-30 |- | | | ''[[:d:Q4064319|Rim Aminov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-18 | [[Башкортстан]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | 1978 | [[Зөфәр Гаянов]] | data-sort-value="1941" | 1941-05-14 | [[Сәйтәк (Балтач районы)|Сәйтәк]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-03-07 |- | | | [[Айрат Кәримов (1941)|Айрат Кәримев]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-21 | [[Уфа]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-05-11 |- | | | [[Нурия Ирсаева]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-13 | [[Канбәк]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | ''[[:d:Q111685473|Нурмөхәмәтов Әнүәр Әбүбәкер улы]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-09 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Яңа Усман (Бөрҗән районы)|Яңа Усман]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-03-17 |- | | 1966 | [[Тәнзилә Хисамова]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-04 | ''[[:d:Q4494656|Khazinovo]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | ''[[:d:Q16715024|Akhat Khusaynov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-05 | [[Кырмыскалы районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Михаил Копьев|Михаил Копьов]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-13 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-08-19 |- | | | [[Рим Хәсәнов]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-09 | [[Язикәү]] | [[композитор]] | | | |- | | | [[Ренат Вәлиуллин (1947)|Ренат Вәлиуллин]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-20 | [[Югары Бишенде]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Зоя Киреева]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-28 | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Вадим Тирон]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-15 | ''[[:d:Q212056|Монголия Халык Республикасы]]'' | [[җырчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q115252071|Лилия Сәлмәнова]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-20 | [[Аргаяш районы]] | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | [[Тарих, тел һәм әдәбият институты (Уфа)|РФА УФҮ Тарих, тел һәм әдәбият иниституты]] | | |- | | | ''[[:d:Q116732061|Leonard Abuzarov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | [[Байкыбаш (Тәтешле районы)|Байкыбаш]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="1985" | 1985-10-13 |- | | | [[Әхтәм Әбүшахманов]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-10 | [[Бурангул (Әбҗәлил районы)|Бурангул]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Венера Хәсәнова]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-15 | [[Мәсәк]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Venera Ginijatovna Hasanova|Venera Ginijatovna Hasanova]] | |- | | 1980 | [[Риф Абдуллин|Риф Габдуллин]] | data-sort-value="1948" | 1948-01-01 | [[Яңа Нугай]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Владимир Абросимов]] | data-sort-value="1948" | 1948-10-10 | [[Химки]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-08-15 |- | | | [[Нилә Байрамгулова]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-21 | [[Яңа Байрамгул]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-09-28 |- | | | ''[[:d:Q16652784|Raus Zagitov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-19 | [[Иске Мөхәммәт]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Владимир Суханов]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-27 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q116057205|Салауатов Юнир Хәй улы]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-01 | [[Байназар (Бөрҗән районы)|Байназар]] | ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]''<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q9334029|сатирик]]'' | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | | [[Суфия Корбангалиева]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-13 | ''[[:d:Q4075420|Bayguzino]]''<br/>[[Ишембай районы]] | ''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Айрат Әхмәтшин]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-04 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | | |- | | | [[Риф Сәйфуллин]] | data-sort-value="1949" | 1949-10-04 | [[Архангель районы (Башкортстан)|Архангель районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Сергей Тюфяков]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-01 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты<br/>[[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | 1976 | ''[[:d:Q122397528|Liudmyla Oleksandrivna Krasovska]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-21 | [[Коркино]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q23975|Харкау дәүләт мәдәният әкәдимиясе]]''<br/>''[[:d:Q2084000|Kharkiv Philharmonic Society]]''<br/>''[[:d:Q4496333|Kharkiv National Academic Opera and Ballet Theatre M. V. Lysenka]]'' | | |- | | | [[Гали Хәмзин]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-12 | [[Козгын-Әхмәр]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-11-15 |- | | | [[Айрат Кобагошов]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-01 | [[Куергазы районы]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="2021" | 2021-09-06 |- | | | [[Александр Якупов]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-13 | [[Светлогорск (Чиләбе өлкәсе)|Светлогорск]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]'' | | | |- | | | [[Олег Ханов]] | data-sort-value="1951" | 1951-08-11 | [[Кызгы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q61817103|principal director]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-09-30 |- | | | [[Вәкил Шәйхетдинов]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-04 | [[Кәпәй-Кобау]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | [[:commons:Category:Vakil Shaykhetdinov|Vakil Shaykhetdinov]] | |- | | | [[Зифа Баязитова]] | data-sort-value="1951" | 1951-06-04 | [[Күсәй]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Рафига Галина]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-15 | [[Салават районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Александр Донгузов]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-04 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Фәйрүзә Шәйдуллина]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-20 | [[Лаяшты]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Газиз Дәүләтбирдин]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-24 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | [[композитор]]<br/>[[укытучы]] | | | data-sort-value="2011" | 2011-09-02 |- | | | [[Флюра Килдиярова]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-15 | [[Учалы районы]] | [[җырчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q4250101|Rail' Kuchukov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-28 | [[Колый (Чиләбе өлкәсе)|Колый]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Әнисә Яхина]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-11 | [[Стәрлебаш районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | | [[Рәшит Җиһанов]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-28 | [[Уфа]] | [[композитор]] | | [[:commons:Category:Ziganov Rashit|Ziganov Rashit]] | |- | | | [[Рәйлә Азнакаева]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-18 | [[Куандык]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q20605303|Рафил Нәбиуллин]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-23 | [[Уфа]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q65333456|Йосопов Вәкил Барый улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-20 | [[Әмин (Баймак районы)|Әмин]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | [[Сибай драма театры]] | | data-sort-value="2025" | 2025-03-14 |- | | | ''[[:d:Q111045847|Ҡасимов Валерий Ғабдулхай улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-29 | [[Свидница|Чвиднитса]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4139464|В. Г. Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111736720|Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-01 | [[Таңатар]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q108289408|creative and performing artist]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-11-11 |- | | | ''[[:d:Q112939333|Өлфәт Кобагышов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-01 | [[Таймас]] | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q113626476|Олег Килмөхәммәтов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]<br/>[[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]] | | |- | | | [[Таңчулпан Бабичева]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-15 | [[Дәүләкән]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Валерий Платонов]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-06 | [[Белорет]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | | | |- | | | [[Байрас Ибраһимов]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-19 | [[Күрдем]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q16537040|Ildar Bikbulatov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-04 | [[Белорет]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Урал Мөхәммәтшин]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-27 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-01-01 |- | | | [[Үзәнбаева Тәнзилә Хәмит кызы]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-02 | [[Смак (Мәләвез районы)|Смак]] | [[җырчы]] | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | | [[Игорь Капатов]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-19 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-02-29 |- | | | ''[[:d:Q20604604|Исмәғилев Рәйес Абдрахман улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-29 | [[Зөяк]] | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>[[менеджер]] | | | |- | | | [[Ринат Харисов (1953)]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-12 | [[Ленин Бүләге]] | ''[[:d:Q4685922|adult educator]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q134621888|Харисов Ринат Зөфәр улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-12 | [[Ленин Бүләге]] | ''[[:d:Q4685922|adult educator]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | | |- | | | [[Лилия Фатыйхова]] | data-sort-value="1954" | 1954-01-03 | [[Солтанморат]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q57203517|Аҙнабаева Зилә Рамаҙан ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-17 | [[Белорет районы]] | | | | |- | | | [[Рөстәм Сабитов|Рөстәм Сабитыв]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-05 | [[Уфа]] | [[композитор]] | | | |- | | 1978 | [[Фәйзрахман Исмәгыйлев]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-24 | [[Зөяк]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Римма Лощенкова]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-15 | [[Әлмән районы]] | [[укытучы]] | | | |- | | | [[Радик Гәрәев]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-23 | [[Яңавыл]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | | data-sort-value="1996" | 1996-10-29 |- | | | [[Нур Даутов]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-05 | [[Бәләбәй районы|Бәләбәй райуны]] | [[композитор]] | | | |- | | | [[Наил Байбурин]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-17 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-07-20 |- | | | [[Салават Низаметдинов]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-03 | [[Учалы районы]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="2013" | 2013-07-29 |- | | | [[Илдар Сәетов|Илдар Сәетев]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-25 | [[Бакалы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | data-sort-value="2020" | 2020-10-14 |- | | | [[Фәнәви Салихов|Фәнәви Сәлихов]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-15 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Яңавыл районы]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | | |- | | | [[Мөдәрис Мөсифуллин]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | [[Түбән Әлкәш]] | [[Драматурглар|драматург]] | | | |- | | | [[Нурзидә Әбдрәшитова]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-30 | [[Баймак районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q118865252|Фатыйх Хөснетдинов]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-31 | [[Өметбай (Баймак районы)|Өметбай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-06-30 |- | | | [[Илдар Гомәров]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-23 | [[Илчегол (Миякә районы)|Илчегол]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Салават Гыйләҗетдинов|Салават Гыйләҗетдинев]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-01 | [[Борай (Башкортстан)|Борай]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q16272850|Linar Minigajanovitsj Achmetvaliev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-05 | [[Стәрлетамак]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры]] | | |- | | | [[Хөрмәтулла Үтәшев]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-23 | [[Хәйбулла районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Райман Ишбаев]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-12 | [[Бөрҗән районы]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2006" | 2006-12-05 |- | | | [[Эльвира Юнысова]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-04 | [[Сибай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | 1986 | [[Идрис Газиев]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-21 | [[Корманай]] | [[җырчы]] | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]<br/>Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | [[:commons:Category:Idris Gaziev|Idris Gaziev]] | |- | | | ''[[:d:Q111019126|Дибаева Зилә Сиражетдин ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-11-22 | [[Иске Мөсет]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]<br/>[[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]] | | |- | | 1983 | [[Шәүрә Дилмөхәмәтова]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-23 | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Татьяна Макрушина]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-09 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q16635511|Ramil Gayzullin]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-25 | [[Межгорье (Башкортстан)]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q65334350|Галина Гөлназ Салауат ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-03 | [[Уфа]] | [[укытучы]] | | | |- | | | [[Ирина Агашкова-Коренева]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-29 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Гүзәл Маликова]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-08 | [[Баймак]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Ризидә Фәхруллина]] | data-sort-value="1962" | 1962-04-01 | [[Югары Манчар]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | ''[[:d:Q16635521|Ayrat Rasjitovitsj Gaysin]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-09 | [[Асылай (Әбҗәлил районы)|Асылай]] | [[композитор]] | | | |- | | | [[Таһир Камалов|Таһир Камалыв]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-02 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-04 |- | | | [[Владимир Латыйпов-Догадов]] | data-sort-value="1962" | 1962-04-22 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-06-07 |- | | | [[Айрат Солтанов]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-28 | [[Борай (Башкортстан)|Борай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Мәгафүр Усманов]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-26 | [[Кызгы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры]] | | |- | | | [[Александр Федеряев]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-30 | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q115522015|Сәғитов Ришат Рәфҡәт улы]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-12-27 | [[Бакал]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q29169123|баянчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q24932182|Pushkin Street, 104]]'' | | |- | | | [[Светлана Хәкимова]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-26 | [[Иске Сәпәш]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Рәсимә Гайфуллина]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-04 | [[Салават районы]] | | | | |- | | | [[Ольга Мусина]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-13 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Вахит Хызыров]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-16 | [[Таштимер]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Идрис Кәлимуллин]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-30 | [[Шәммәт]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | | | |- | | | [[Фирзәт Галиев]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-03 | [[Куергазы районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Миңзифа Искужина]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-15 | [[Темәс]] | [[җырчы]] | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | 1997 | [[Фәнүзә Баһаветдинова]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-22 | [[Ибракай|Ибракәй]] | [[укытучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | [[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]] | | |- | | | [[Гүзәл Үлмәскулова]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-12 | [[Иске Субыл|Иске Соболева]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Светлана Аргынбаева]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-08 | [[Сибай]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Радик Вәлмөхәмәтов]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-12 | [[Ташбулат (Әбҗәлил районы)|Ташбулат]] | [[җырчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q16713024|Ruslan Khabibullin]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-03-27 | [[Бәләбәй]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Радмир Усаев]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-03 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]'' | | | |- | | | [[Гаяз Алтыншин]] | data-sort-value="1966" | 1966-04-23 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-08-20 |- | | | [[Сара Буранбаева]] | data-sort-value="1967" | 1967-06-24 | [[Әлмөхәммәт]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Фәдис Ганиев]] | data-sort-value="1967" | 1967-02-11 | [[Мулла авыл (Башкортстан)|Мулла авыл]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q16708281|Туҡтағолов Артур Бәҙри улы]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-01-02 | [[Куандык районы]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Айбулат Рәхмәтуллин]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-12 | [[Нәби (Бөрҗән районы)|Нәби]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Гөлнара Нәзиуллина]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-28 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты<br/>[[Башкортстан Республикасы дәүләт академия симфоник оркестры]] | | |- | | | [[Алмас Әмиров]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-06 | [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] | ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Рәсүл Карабулатов]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-18 | [[Урта Муйнак]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Җәлил Сөләймәнов]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-16 | [[Нәби (Бөрҗән районы)|Нәби]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Әскар Абдразаков]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-11 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | [[:commons:Category:Askar Abdrazakov|Askar Abdrazakov]] | |- | | | [[Финә Вәлиева]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-08 | [[Гәрибаш|Гарибаш]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | | | |- | | | [[Азамат Хәлилов]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-03 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | | | | data-sort-value="2018" | 2018-05-27 |- | | 1993 | ''[[:d:Q95133643|Фәрүәз Урманшин]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-23 | [[Юлык (Гафури районы)|Юлык]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]'' | [[Юлдаш радиосы]] | | |- | | | [[Роберт Юлдашев|Рубирт Юлдашев]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-09 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Robert Yuldashev|Robert Yuldashev]] | |- | | | ''[[:d:Q18634017|Ilmar Almukhametov]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-09 | [[Ишембай]] | [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | | | |- | | | ''[[:d:Q108828107|Фәтихова Эльвира Миҙхәт ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-08-15 | [[Уфа]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Гөлназ Латыйпова]] | data-sort-value="1971" | 1971-02-13 | [[Меңнәр]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]] | | |- | | | [[Гөлназ Мөхәммәдиева]] | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Куштирәк (Бакалы районы)|Куштирәк]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Риза Мәһәдиев]] | data-sort-value="1972" | 1972-03-13 | [[Ибрай (Ишембай районы)|Ибрай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-12 |- | | 1995 | [[Римма Амангилдина]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-01 | [[Хәлил (Әбҗәлил районы)|Хәлил]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Алсу Галина (Гафарова)|Алсу Галина]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-03 | [[Балтач районы (Башкортстан)|Балтач районы]] | | | | |- | | | [[Әминә Шәфыйкова]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-24 | [[Ыргызлы]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | [[:commons:Category:Amina Shafikova Yurievna|Amina Shafikova Yurievna]] | |- | | | [[Азамат Гафаров]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-19 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q21088623|Raoesjanija Moesavirovna Badretdinova]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-09-28 | [[Яшергән]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q42296310|Ilsur Akhtarowitsch Baimov]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-04-14 | [[Сәксәй]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]<br/>[[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | | [[Сәгыйдулла Байегетов]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-03 | [[Баймак районы]]<br/>[[Иске Сибай]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Әнвәр Нургалиев]] | data-sort-value="1974" | 1974-01-28 | [[Әүрезтамак]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Резида Зарипова]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-27 | [[Сөендек (Караидел районы)|Сөендек]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Уфа дәүләт «Нур» татар театры]] | | |- | | 2004 | [[Илһам Вәлиев]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-19 | [[Имәнлекүл]] | [[җырчы]] | [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>''[[:d:Q4174311|Екатеринбург дәүләт академия опера һәм балет театры]]'' | | |- | | | [[Римма Закирова|Римма Закирева]] | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Руслан Мөхәммәтов|Руслан Мөхәммәтев]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]'' | | | |- | | | [[Светлана Гыйниятуллина]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-07 | [[Караидел районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | 2000 | 2006 | [[Хәсән Усманов]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-09 | [[Аскар (Әбҗәлил районы)|Аскар]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]'' | | [[:commons:Category:Hasan Usmanov|Hasan Usmanov]] | |- | | | ''[[:d:Q110620469|Биксурин Азат Нуриман улы]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-05-04 | [[Баймак]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Илдар Абдразаков]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Ildar Abdrazakov|Ildar Abdrazakov]] | |- | | | ''[[:d:Q23673942|Рәнис Алтынбаев]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-18 | [[Инҗәр (Белорет районы)|Инҗәр]] | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]'' | | | |- | | | [[Чулпан Киекбирдина]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-12 | [[Ярмөхәммәт (Баймак районы)|Ярмөхәммәт]] | [[җырчы]] | | | data-sort-value="2015" | 2015-09-29 |- | | | [[Рөстәм Шәрипов (1976)]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-01 | [[Җылаер районы|Зилаер районы]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Артем Макаров|Артөм Макаров]] | data-sort-value="1977" | 1977 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | | |- | | | [[Рөстәм Сөләйманов]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-05 | [[Стәрлетамак]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-07-19 |- | | | [[Ләйлә Аралбаева]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-14 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | | |- | | | [[Әлфия Кәримова]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-24 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q119521002|Венера Юлгилдина]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-06-16 | [[Яңа Мөсет]] | [[җырчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q19916706|Арыслан Җанбәкев]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-08-03 | [[Сибай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-09-21 |- | | | ''[[:d:Q111367906|Вәлиев Салауат Мөҙәрис улы]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-07-12 | [[Лагыр (Башкортстан)|Лагыр]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Сибай драма театры]] | | |- | | | [[Айнур Баянов]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-25 | [[Имәнлекүл]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | | | |- | | | [[Рәдиф Зарипов]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-26 | [[Малаяз]] | [[җырчы]] | [[Кәрвансарай (төркем)|Кәрвансарай]]<br/>[[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]] | | |- | | | [[Илдус Закиров (1983)|Илдус Закиров]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-13 | [[Кандаковка (Кыйгы районы)|Кандаковка]] | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q67189630|Таһиров Илгиз Тайфур улы]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-06-23 | [[Норкино]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Марсель Мөсәвиров]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-12 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]]<br/>[[Чаллы дәүләт татар драма театры|Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры]] | | |- | | 2013 | [[Ришат Төхвәтуллин]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-03 | [[Карамалы-Гобәй]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Олег Кинҗәгулов]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-12 | ''[[:d:Q917366|Lyubinsky (urban-type settlement)]]'' | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q65333934|Ғафаров Искәндәр Алмас улы]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-04-05 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | | |- | | | [[Гөлнара Вәлиева (1990)|Гөлнара Вәлиева]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-17 | [[Башкортстан]]<br/>[[Бөрҗән районы]]<br/>[[Колгына (Бөрҗән районы)]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]] | | |- | | | ''[[:d:Q65333025|Шәрипов Фәиз Вилдан улы]]'' | | [[Учалы районы]] | [[укытучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q65333491|Кейекбирҙин Нурғәле Мирғәле улы]]'' | | [[Баймак районы]] | | [[Башкорт дәүләт университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q131397970|Хамитова Гузель Чулпановна]]'' | | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''<br/>''[[:d:Q1235146|documentary filmmaker]]'' | [[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]]<br/>''[[:d:Q16535915|Bashkortostan]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://ufaart.ru/about/ Институт сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331131634/http://ufaart.ru/about/ |date=2016-03-31 }} * [http://www.bashinform.ru/bash/804380/ Уфа сәнгать академиясе тарихи исемен кире кайтарды] == Моны да карагыз == {{Башкортстан мәгарифе}} [[Төркем:Әлифба буенча институтлар]] [[Төркем:1968 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Сәнгать уку йортлары]] [[Төркем:Башкортстан вузлары]] [[Төркем:Уфа уку йортлары]] 8nxw1epbme8mqhu4osn1wzxyrk473dv Зәй политехника көллияте 0 188967 5936521 4406447 2026-06-05T03:53:43Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936521 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Зәй_ПК логотип.jpg|right|150px]] [[Файл:Зәй_ПК.jpg|250px|thumb|right|Көллият бинасы]] '''Зәй политехника көллияте''' ({{lang-ru|Заинский политехнический колледж}}) — [[Татарстан]]ның [[Зәй шәһәре]]ндә (''[[1962 ел]]дан Яңа Зәй [[шәһәр тибындагы бистә]]се, [[1978 ел]]дан [[Зәй шәһәре]]'') урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты.<br/> Гамәлгә куючысы (''[[2013 ел]]дан'') - Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы<ref>{{Citation |title=ТР мәгариф һәм фән министрлыгы сайты |url=http://mon.tatarstan.ru/ |access-date=2017-05-12 |archive-date=2017-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517144700/http://mon.tatarstan.ru/ |dead-url=yes }}</ref>.<br/> == Тарих == [[1979 ел]]ның [[1 сентябрь|1 сентябрендә]] Татарстан АССРның һөнәри-техник белем бирү буенча республика идарәсе фәрманы-күрсәтмәсе <ref>Татарстан АССРның һөнәри-техник белем бирү буенча республика идарәсе фәрманы-күрсәтмәсе № 156 08.06.1979</ref> буенча 16нчы санлы [[Урыс Акташы|Акташ]] урта һөнәри-техник училищесы филиалы базасында 32нче санлы Зәй авыл урта һөнәри-техник училищесы ('''ССПТУ-32''') ачыла. 5 сыйныф бүлмәсе булган элекке Зәй [[земство]] мәктәбе бинасы һәм ташландык район [[аэропорт]]ының территориясе һәм корылмалары укуханәнең укыту-җитештерү базасы итеп бирелә. Шул ук елда [[Зәй районы]] [[Ирнә (Зәй районы)|Ирнә]] авылы (''элекке «Правда» [[күмәк хуҗалык|күмәк хуҗалыгы]]'') җирләрендә укуханәнең ярдәмче хуҗалыгы оеша<ref>{{Citation |title=«Чикләрсез татарлар» порталында |url=http://nailtimler.com/rayony_pages/zainsky_rayon/zainsky_rayon_irnya.html |access-date=2017-05-12 |archive-date=2020-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029071314/https://nailtimler.com/rayony_pages/zainsky_rayon/zainsky_rayon_irnya.html |dead-url=yes }}</ref>. [[1984 ел]]да РСФСР министрлар шурасы карары<ref>РСФСР министрлар шурасы карары № 386 31.08.1984</ref> белән 32нче санлы Зәй авыл урта һөнәри-техник училищесы 98нче санлы һөнәри-техник укуханә ('''ПТУ-98''') итеп үзгәртелә. [[1991 ел]]да ТР мәгариф министрлыгы фәрманы<ref>ТР мәгариф министрлыгы фәрманы № 320 15.02.1991</ref> буенча 98нче санлы урта-һөнәри техник укуханә 98нче санлы Зәй һөнәри лицее ('''ПЛ-98''') итеп үзгәртелә. [[2008 ел]]ның [[5 ноябрь|5 ноябрендә]] ТР министрлар кабинеты карары<ref>ТР министрлар кабинеты карары № 410 24.10.2008</ref> буенча 98нче санлы Зәй һөнәри лицее белән [[Зәй кичке машина төзелеше техникумы]]н (''[[1979 ел]]да [[Кама дәүләт автомехника техникумы|Кама автомехника техникумы]] филиалы базасында РСФСР автомобиль транспорты министрлыгы фәрманы <ref>РСФСР автомобиль транспорты министрлыгы фәрманы № 347 30.11.1979</ref> белән төзелгән булган'') кушу юлы белән Зәй политехника көллияте барлыкка килә. == Белгечлекләр == [[2017 ел|2017]]-[[2018 ел|2018]] уку елына Зәй политехника көллиятенә ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы<ref>ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы № 2405/16 19.12.2016</ref> буенча '''175''' студент кабул ителә. * Электр корылмаларын ремонтлау һәм файдалану буенча электромонтер * Эретеп ябыштыручы (''кул белән һәм өлешчә механикалаштырылган эретеп ябыштыру'') * Аш-су остасы, кондитер (''аш-су остасы, кондитер'') * Авыл хуҗалыгы җитештерүе тракторчы-машинисты (''слесарь, тракторчы-машинист, машина йөртүче'') * Компьютер системалары һәм комлекслары * Электр һәм электромеханика корылмаларын техник файдалану * Сәнәгать җиһазларын кору һәм техник файдалану == Шәхесләр == === Директорлар === * 1979 елдан ― Валерий Григорьевич Бертман * 1993 елдан ― * 2017 елдан ― Роберт Марс улы Халитов, [[ТР атказанган төзүчесе]] (2003). * 2020 елдан ― Сергей Васильевич Максимов * 202? елдан ― Вәсилә Кәрим кызы Исрафилова === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Зәй политехника көллияте укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q31444477. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q31444477/p580:башлау,p108/Q31444477/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Зәй политехника көллиятен тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q31444477. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q31444477/p580:башлау,p69/Q31444477/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == <small>{{искәрмәләр}}</small> == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [https://edu.tatar.ru/zainsk/org6196 Уку йортының «Татарстан Республикасы электрон мәгарифе» порталындагы сәхифәсе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920090601/https://edu.tatar.ru/zainsk/org6196 |date=2020-09-20 }} * [https://vk.com/club22290216 Көллиятнең Вконтактедагы төркеме] * [http://www.elitat.ru/?rub=10&s=1&st=1341&type=3 Колледж европейского масштаба. «Элита» (журнал), 08.11.2010] * [https://www.youtube.com/watch?v=YsiJUhy4mrA Зәй политехника көллияте турында (''видео, 25:39'')] == Моны да карагыз == * [[Зәй кичке машина төзелеше техникумы]] {{Татарстан мәгарифе}} [[Төркем:Әлифба буенча көллиятләр]] [[Төркем:1979 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Зәй]] [[Төркем:Зәй урта һөнәри уку йортлары]] tbebt1kil8mpddcf5liw4iywwzq1xti Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе 0 190848 5936461 5895092 2026-06-04T18:24:31Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936461 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе''' (Югары профессиональ белем бирү федераль дәүләт мәгариф учреждениесе «Н.Э.Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе») — илебезнең иң өлкән ветеринария югары уку йортларыннан берсе. 1873 елның 31 маенда институт булып ачыла, 1994 елда «ветеринария медицинасы академиясе» дәрәҗәсен ала. Халык хуҗалыгы, шулай ук ветеринария, биология һәм а.х. фәннәре өчен ветеринария табиблары һәм галим-зоотехниклар әзерли, ветеринария институтларын фәнни-педагогик кадрлар белән тәэмин итүдә үзеннән зур өлеш кертте һәм кертә. 2025 елда [[Казан дәүләт аграр университеты]] белән берләштерелә<ref>[https://intertat.tatar/news/agrar-universitet-veterinar-akademiya-belan-kusyla-alda-statny-kyskartu-burycy-tormyi-5870744 Аграр университет ветеринар академия белән кушыла: «Алда штатны кыскарту бурычы тормый».] [[Интертат]], 25.01.2025</ref>. == Тарих == Ветеринария факультетыннан тыш, академиядә 1930 елдан бирле зооинженерлык факультеты эшләп килә, 1925 елдан 1933 елга кадәр хәрби ветеринария бүлеге була. 1966 елда вуз һәм техникумнарның ветеринария табиблары һәм укытучыларының квалификациясен күтәрү факультеты оештырыла. 1965 елда читтән торып уку факультеты, 1980 елда әзерлек бүлеге ачыла. 1959—1984 елларда академия комплекслы фәнни-тикшеренү һәм уку учреждениесе буларак эшли. Аннары аның фәнни секторы Бөтенсоюз фәнни-тикшеренү ветеринария институты (ВНИВИ) булып үзгәртелә. Академиядә революциягә кадәр чорда (1878— 1917) 2317 белгеч, 1918 елдан 1992 елга кадәр 12095 ветеринария табибы, 4467 зоотехник әзерләнә, квалификацияне күтәрү факультетында ел саен 600 ләп кеше укый. 1917 елга кадәр гыйльми советта фән магистры дәрәҗәсенә 16 диссертация якланса, 1923 елдан 1992 елгача аларның саны 1340 ка җитә (туларның 250 се докторлык һәм 1090 ы кандидатлык диссертацияләре), шул исәптән институт хезмәткәрләре 762 кандидатлык һәм 112 докторлык диссертацияләре яклый. Ветеринария академиясен һәм уку, һәм фәнни үзәк итеп формалаштыруда аның Казан университеты белән булган педагогик һәм фәнни элемтәләре зур роль уйный. Бирегә университеттан [[Иван Догел|И. М. Догель]], И.Г.Навалихин, Н.О.Ковальский, [[Борис Арбузов|Б.А. Арбузов]] һәм академик белемле, киң эрудицияле, югары культуралы башка күпләгән профессорлар эшкә килә, Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясендә (КДВМА) безнең илдә һәм чит илләрдә киң танылган ветеринария фәнни мәктәпләре һәм юнәлешләре барлыкка килә. Ветеринария патанатомнары мәктәбен профессор К.Г.Боль терапевт һәм диагностикларныкын профессорлар К.М.Гольцман, Н.П.Рухлядев, Г.В.Домрачев хирургларныкын профессорлар Г. П. Кириллов Л. С. Сапожников, Б. М. Оливков; анатом-физиологларныкын профессорлар Л.А. Третьяков Н.А.Викторов, Е.Н.Павловский; микробиологларныкын академик М.П. Тушнов, профессорлар Х.Х.Абдуллин, А. Н. Сошественский и П. И. Попов; эпизоотологларныкын профессорлар М.Н. Верещагин, X. Г. Гыйззәтуллин; акушерлар мәктәбен профессор А.П. Студенцов һ. б. җитәкли. Алар барысы да — [[ветеринария]] һәм биология фәннәрен үстерү тарихына яңа сәхифәләр язган галимнәр. Академияне тәмамлаган кешеләр арасында 17 Дәүләт премиясе лауреаты, 7 [[Социалистик Хезмәт Каһарманы|Социалистик Хезмәт Герое]], 100 дән артык Россия Федерациясе һәм [[Татарстан Республикасының Атказанган фән эшлеклесе|Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе]], төрле фән академияләренең 11 академигы һәм мөхбир әгъзасы бар. Академия галимнәренең гистолизатлар турындагы (М.П. Тушнов), гематология буенча (Г.В.Домрачев), ялкынсыну турындагы (К.Г.Боль), хирургия буенча (Б.М.Оливков) хезмәтләре билгеле. И.Н.Ланге себер түләмәсенә каршы вакциналар әзерләү методикасын эшләде. Академиядә ветеринария фәненең күпләгән проблемалары буенча җитди тикшеренүләр алып барыла. Белгечләр әзерләүгә, фәнне үстерүгә һәм производствога булышлык итүгә керткән зур өлеше өчен академия 1973 елда Ленин ордены белән бүләкләнә. == Билгеле кешеләре == === Ректорлар === * [[Петер Зейфман]] (1873-1881) * [[Иван Ланге]] (1881-1905) * К. Гольцман (1905-1907, 1910-1916) * Г. Кириллов (1907-1910) * [[Иван Попов (1857)|Иван Попов]] (1916-1918) * К. Боль (1916-1938) * В. Мухин (1938-1939, 1943-1945) * Г. Борисов (1939-1943) * П. Маширов (1945-1947) * [[Евгений Павловский]] (1947-1962) * Хөсәен Гыйззәтуллин (1963-1974) * Нәҗип Хаҗипов (1975-1988) * [[Газыйм Идрисов]] (1988-2000) * Рифат Корбанов (2000-2001) * ... * [[Галимҗан Кәбирев]] (2003-2015) * Рөстәм Равилов (2015-...) === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Казан ветеринария институты укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q30257277. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | data-sort-value="1840" | 1840-07-14 | [[Николай Мельников (1840)|Николай Мельников]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="1900" | 1900-12-30 |- | data-sort-value="1845" | 1845 | [[Иван Ланге]] | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | data-sort-value="1912" | 1912 |- | data-sort-value="1849" | 1849-02-14 | [[Эдуард Леман]] | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1627196|Pharmazeut]]'' | | data-sort-value="1919" | 1919-03-10 |- | data-sort-value="1871" | 1871-07-01 | [[Карл Боль]] | | [[укытучы]] | | data-sort-value="1959" | 1959-03-25 |- | data-sort-value="1876" | 1876-11-07 | ''[[:d:Q18175695|Nikolay Soshestvenskiy]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[укытучы]] | | data-sort-value="1941" | 1941-01-18 |- | data-sort-value="1878" | 1878-11-25 | ''[[:d:Q2995033|Konstantin Skryabin]]'' | ''[[:d:Q12376466|Tartu Veterinary Institute]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q202883|ветеринар]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q27497422|гельминтолог]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]'' | [[:commons:Category:Konstantin Skryabin|Konstantin Skryabin]] | data-sort-value="1972" | 1972-10-17 |- | data-sort-value="1878" | 1878-04-13 | [[Леонид Сапожников]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[галим]] | | data-sort-value="1937" | 1937 |- | data-sort-value="1879" | 1879-04-30 | [[Михаил Тушнов]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q71135051|патофизиолог]]'' | | data-sort-value="1935" | 1935-09-19 |- | data-sort-value="1889" | 1889-04-17 | [[Фердинанд Лая]] | ''[[:d:Q12376466|Tartu Veterinary Institute]]''<br/>''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]'' | ''[[:d:Q106823762|veterinary scientist]]''<br/>''[[:d:Q202883|ветеринар]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[:commons:Category:Ferdinand Laja|Ferdinand Laja]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-02 |- | data-sort-value="1892" | 1892-07-25 | ''[[:d:Q59652687|Boris Olivkov]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]''<br/>[[хирург]] | | data-sort-value="1954" | 1954-12-09 |- | data-sort-value="1895" | 1895-07-08<br/>1895-07-20 | [[Матвей Спиридонов]] | [[Казан руханилар семинариясе]]<br/>Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]'' | | data-sort-value="1942" | 1942-05-01 |- | data-sort-value="1897" | 1897-04-23 | [[Александр Демидович]] | ''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q1368409|селекционер]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[:commons:Category:Alieś Dziemidovič|Alieś Dziemidovič]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-05 |- | data-sort-value="1903" | 1903-11-25 | [[Андрей Студенцов]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[галим]] | [[:commons:Category:Andrey Studentsov|Andrey Studentsov]] | data-sort-value="1967" | 1967-12-18 |- | data-sort-value="1903" | 1903-03-26 | ''[[:d:Q87410939|Васіль Фёдаравіч Пятроў]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | | data-sort-value="1990" | 1990-07-05 |- | data-sort-value="1904" | 1904-11-21<br/>1904-01-04 | ''[[:d:Q104450584|Кацярына Васілеўна Пятрова]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[галим]] | | data-sort-value="1985" | 1985-01-26 |- | data-sort-value="1908" | 1908-01-01 | [[Хәйрулла Абдуллин|Хәйрулла Габдуллин]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[галим]] | | data-sort-value="1997" | 1997 |- | data-sort-value="1910" | 1910-09-19 | [[Хөсәен Гыйззәтуллин]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | ''[[:d:Q60647235|эпізаатолаг]]'' | | data-sort-value="1980" | 1980-06-22 |- | data-sort-value="1912" | 1912-09-25 | [[Вера Кивалкина]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | | data-sort-value="1990" | 1990-06-28 |- | data-sort-value="1917" | 1917-04-22 | [[Василий Мосин (1917)|Василий Мосин]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[галим]] | | data-sort-value="1998" | 1998-06-18 |- | data-sort-value="1933" | 1933-01-17 | [[Габдуллаҗан Җәләлов]] | ''[[:d:Q4298331|Мичуринск дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | [[:commons:Category:Abdullazyan Zalyalov|Abdullazyan Zalyalov]] | |- | data-sort-value="1940" | 1940-09-09 | [[Равис Госманов]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе<br/>[[Казан ветеринария институты]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | [[:commons:Category:Rayis Gosmanov|Rayis Gosmanov]] | |- | data-sort-value="1946" | 1946-08-10 | [[Азат Алимов]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q60647235|эпізаатолаг]]'' | | |- | data-sort-value="1950" | 1950-05-01 | [[Фатыйх Сибәгатуллин]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[:commons:Category:Fatikh Sibagatullin|Fatikh Sibagatullin]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-24 |- | data-sort-value="1950" | 1950-04-04 | ''[[:d:Q60830136|Arkady Ivanov]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[галим]] | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-10-01 | [[Рифат Корбанов]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]''<br/>[[шагыйрь]] | [[:commons:Category:Rifat Dzhamal|Rifat Dzhamal]] | |- | data-sort-value="1954" | 1954-01-03 | [[Анатолий Бозин]] | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-06-25 | [[Рәис Сөләйманов (1984)|Рәис Сөләйманов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]'' | [[:commons:Category:Rais Suleymanov|Rais Suleymanov]] | |- | | ''[[:d:Q56594566|Eduard Shuralev]]'' | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | ''[[:d:Q84113109|Danil Mingaleev]]'' | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Казан дәүләт ветеринария институтын тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q30257277. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | data-sort-value="1852" | 1852-06-10 | [[Ибраһим Терегулов|Ибраһим Тереголыв]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | |- | data-sort-value="1875" | 1875 | [[Исмәгыйль Госманов]] | | | | data-sort-value="1944" | 1944 |- | data-sort-value="1876" | 1876-11-07 | ''[[:d:Q18175695|Nikolay Soshestvenskiy]]'' | [[укытучы]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе<br/>[[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | | data-sort-value="1941" | 1941-01-18 |- | data-sort-value="1878" | 1878-04-13 | [[Леонид Сапожников]] | [[галим]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе<br/>[[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]] | | data-sort-value="1937" | 1937 |- | data-sort-value="1879" | 1879-04-30 | [[Михаил Тушнов]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q71135051|патофизиолог]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | data-sort-value="1935" | 1935-09-19 |- | data-sort-value="1882" | 1882 | ''[[:d:Q24846232|Vasily Kapustin]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="1970" | 1970-03-29 |- | data-sort-value="1889" | 1889 | ''[[:d:Q20509221|Բորիս Մասինո]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | data-sort-value="1957" | 1957 |- | data-sort-value="1892" | 1892-07-25 | ''[[:d:Q59652687|Boris Olivkov]]'' | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]''<br/>[[хирург]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе<br/>[[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | | data-sort-value="1954" | 1954-12-09 |- | data-sort-value="1893" | 1893-06-29 | ''[[:d:Q60827315|Акаевский, Анатолий Иванович]]'' | [[галим]] | [[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q12086829|Bila Tserkva National Agrarian University]]''<br/>''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]'' | | data-sort-value="1982" | 1982-10-21 |- | data-sort-value="1895" | 1895-07-08<br/>1895-07-20 | [[Матвей Спиридонов]] | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | data-sort-value="1942" | 1942-05-01 |- | data-sort-value="1896" | 1896-05-18 | [[Лев Берг]] | | | | data-sort-value="1974" | 1974-03-30 |- | data-sort-value="1897" | 1897-12-26 | [[Александр Барсков]] | | | | data-sort-value="1953" | 1953-05-08 |- | data-sort-value="1903" | 1903-11-25 | [[Андрей Студенцов]] | [[галим]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[:commons:Category:Andrey Studentsov|Andrey Studentsov]] | data-sort-value="1967" | 1967-12-18 |- | data-sort-value="1903" | 1903-03-26 | ''[[:d:Q87410939|Васіль Фёдаравіч Пятроў]]'' | | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе<br/>''[[:d:Q4112332|Витебск дәүләт ветеринар медицина академиясе]]'' | | data-sort-value="1990" | 1990-07-05 |- | data-sort-value="1904" | 1904-09-26 | [[Евгений Павловский|Евгени Павловски]] | | | | data-sort-value="1975" | 1975-01-24 |- | data-sort-value="1904" | 1904-11-21<br/>1904-01-04 | ''[[:d:Q104450584|Кацярына Васілеўна Пятрова]]'' | [[галим]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе<br/>''[[:d:Q4406401|Самара дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4112332|Витебск дәүләт ветеринар медицина академиясе]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985-01-26 |- | data-sort-value="1908" | 1908-01-01 | [[Хәйрулла Абдуллин|Хәйрулла Габдуллин]] | [[галим]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | data-sort-value="1997" | 1997 |- | data-sort-value="1908" | 1908-06-18 | [[Иван Казаков|Ибан Казаков]] | | | | data-sort-value="1975" | 1975-09-02 |- | data-sort-value="1908" | 1908-09-04 | [[Хатыйп Казаков]] | | | | data-sort-value="1991" | 1991-11-12 |- | data-sort-value="1909" | 1909-11-20 | [[Анатолий Лопырин]] | [[галим]] | | | data-sort-value="1970" | 1970-10-08 |- | data-sort-value="1909" | 1909-08-27 | [[Вениамин Бушков]] | | | | data-sort-value="1990" | 1990-04-20 |- | data-sort-value="1910" | 1910-09-19 | [[Хөсәен Гыйззәтуллин]] | ''[[:d:Q60647235|эпізаатолаг]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | data-sort-value="1980" | 1980-06-22 |- | data-sort-value="1917" | 1917-09-17 | ''[[:d:Q4422633|Georgy Skryabin]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | ''[[:d:Q4201601|Winogradsky Institute of Microbiology RAS]]'' | | data-sort-value="1989" | 1989-03-26 |- | data-sort-value="1917" | 1917-04-22 | [[Василий Мосин (1917)|Василий Мосин]] | [[галим]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | data-sort-value="1998" | 1998-06-18 |- | data-sort-value="1919" | 1919-02-18 | ''[[:d:Q131549804|Ирина Хрусталёва]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]]<br/>''[[:d:Q12086829|Bila Tserkva National Agrarian University]]'' | | |- | data-sort-value="1921" | 1921-02-02 | [[Җанбәк Әхмәрев]] | | | | data-sort-value="2009" | 2009-01-20 |- | data-sort-value="1927" | 1927-03-12 | ''[[:d:Q65031901|Солдатов, Анатолий Петрович]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q18404991|Федераль хайван үрчетү фәнни үзәге – Академик Л. К. Эрнст исемендәге Бөтенроссия хайван үрчетү институты]]''<br/>''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]''<br/>''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-05-27 |- | data-sort-value="1928" | 1928-10-13 | [[Михаил Жаков (1928)|Михаил Жаков]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | ''[[:d:Q4112332|Витебск дәүләт ветеринар медицина академиясе]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-11-16 |- | data-sort-value="1933" | 1933-11-01 | ''[[:d:Q4408115|Gennady Sapozhnikov]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q21659422|All-Russian Scientific Research Institute of Fundamental and Applied Parasitology of Animals and Plants named after K.I. Skryabin]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-07-29 |- | data-sort-value="1935" | 1935-03-03 | [[Марат Сафин (1935)|Марат Сафин]] | | | | data-sort-value="2017" | 2017-05-09 |- | data-sort-value="1937" | 1937-06-14 | [[Әхмәтҗан Булатов]] | | | | |- | data-sort-value="1937" | 1937-03-20 | [[Рафаэль Сибгатуллин]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-03-21 |- | data-sort-value="1938" | 1938-04-01 | [[Газыйм Идрисов]] | | | | data-sort-value="2013" | 2013 |- | data-sort-value="1939" | 1939-10-01 | [[Леонид Иванов]] | | | | data-sort-value="1995" | 1995-06-16 |- | data-sort-value="1939" | 1939-09-05 | [[Юныс Кәлимуллин]] | | | | data-sort-value="2002" | 2002-09-04 |- | data-sort-value="1940" | 1940-09-09 | [[Равис Госманов]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[:commons:Category:Rayis Gosmanov|Rayis Gosmanov]] | |- | data-sort-value="1941" | 1941-03-03 | [[Виктор Бударков]] | | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946-03-22 | [[Илдус Ибәтуллин]] | [[галим]] | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946-01-01 | [[Анатолий Калмыков|Анатоли Калмыков]] | | | | data-sort-value="1996" | 1996-11-04 |- | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | [[Гөлзадә Сафиуллина]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | ''[[:d:Q167212|Philharmonia in Samara]]''<br/>[[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе]]<br/>[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]] | [[:commons:Category:Gulzada Safiullina|Gulzada Safiullina]] | |- | data-sort-value="1946" | 1946-11-12 | [[Рафаил Солтанов]] | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]'' | [[Останкау]] | | data-sort-value="1974" | 1974-08-26 |- | data-sort-value="1946" | 1946-08-10 | [[Азат Алимов]] | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q60647235|эпізаатолаг]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | |- | data-sort-value="1947" | 1947-01-01 | [[Николай Балакирев]] | [[галим]] | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | | |- | data-sort-value="1947" | 1947-05-20 | [[Рәшит Хәмәдиев]] | | | | data-sort-value="2003" | 2003-08-03 |- | data-sort-value="1948" | 1948-06-01 | [[Гальфия Ильясова]] | | | | |- | data-sort-value="1950" | 1950-05-01 | [[Фатыйх Сибәгатуллин]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | [[:commons:Category:Fatikh Sibagatullin|Fatikh Sibagatullin]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-24 |- | data-sort-value="1950" | 1950-04-04 | ''[[:d:Q60830136|Arkady Ivanov]]'' | [[галим]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | |- | data-sort-value="1950" | 1950-02-02 | [[Рафаэль Юнысов]] | [[менеджер]] | | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-07-22 | ''[[:d:Q25686026|Бурдов, Геннадий Николаевич]]'' | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-10-01 | [[Рифат Корбанов]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]''<br/>[[шагыйрь]] | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе<br/>[[Татарстан язучылар берлеге]] | [[:commons:Category:Rifat Dzhamal|Rifat Dzhamal]] | |- | data-sort-value="1953" | 1953-07-15 | [[Әгъзам Гобәйдуллин]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Ekzam Gubaydullin|Ekzam Gubaydullin]] | |- | data-sort-value="1954" | 1954-06-16 | [[Марат Әхмәтов (1954)|Марат Әхмәтов]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | [[Татарстан Республикасы Дәүләт Советы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы]] | [[:commons:Category:Marat Akhmetov|Marat Akhmetov]] | |- | data-sort-value="1954" | 1954-05-10 | [[Роберт Ильясов (1954)|Роберт Ильясов]] | | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954-03-18 | [[Розалия Таҗиева]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954-08-18 | [[Фидаил Шакиров]] | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''<br/>''[[:d:Q220364|zootechnician]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005-09-08 |- | data-sort-value="1955" | 1955-12-11 | [[Вәгыйз Минһаҗев]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vagiz Mingazov|Vagiz Mingazov]] | |- | data-sort-value="1957" | 1957-09-19 | [[Ринат Гайзатуллин]] | | | | |- | data-sort-value="1957" | 1957-01-12 | [[Галимҗан Кәбирев]] | | | | |- | data-sort-value="1963" | 1963-09-28 | [[Рөстәм Равилов|Рөстәм Равилев]] | | | [[:commons:Category:Rustam Ravilov|Rustam Ravilov]] | |- | data-sort-value="1971" | 1971-01-29 | [[Михаил Афанасьев]] | [[мэр]] | | | |- | data-sort-value="1977" | 1977-07-23 | [[Тимур Галиев]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | [[Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты]] | | |- | data-sort-value="1978" | 1978-12-21 | [[Алмаз Хисаметдинов|Алмас Хисаметдинев]] | | | | |- | data-sort-value="1994" | 1994-11-02 | [[Муса Камалов]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]] | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * Ветеринарная медицина:Русско-татарский энциклопедический словарь / Авт.-сост.: В39 Ф.Набиев, Ф.Кабиров, Г.3.Идрисов, М.X.Харисов; Под общ. ред. Ф.Г.Набиева.— Казань: Магариф, 2010.— 495 с. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * http://www.ksavm.senet.ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170725181213/http://www.ksavm.senet.ru/ |date=2017-07-25 }} == Моны да карагыз == {{Татарстан ЮУЙлары}} [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:Казан университетлары]] [[Төркем:Медицина юнәлешле югары уку йортлары]] [[Төркем:Казан ветеринария медицинасы академиясе]] 6aeayzl6f7qniugaq4lr39w2z8kg2o8 Аргентина милли футбол җыелмасы 0 206726 5936514 5935323 2026-06-05T02:01:02Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936514 wikitext text/x-wiki {{Футбол җыелмасы}} [[Файл:Seleccion argentina 1964.jpg|мини|Аргентина милли футбол җыелмасы 1964]] [[Файл:Argentina team in St. Petersburg.jpg|мини|Аргентина милли футбол җыелмасы 2018]] '''Аргентина милли футбол җыелмасы''' ({{lang-pt|Selección de fútbol de Argentina}}) — халыкара [[футбол]] ярышларында [[Аргентина]] вәкиле булып торучы [[милләт|милли]] [[такым]]. Гамәлдәге Дөнья чемпионы. Өч тапкыр Дөнья ярышында җиңә (1978, 1986, 2022). {{ФРВМ||График}} == Әгъзалар == {{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?assumedOffice WHERE { ?item p:P54 ?posheld. ?posheld ps:P54 wd:Q79800. ?posheld pq:P580 ?assumedOffice. MINUS { ?posheld pq:P582 ?endTime. } } ORDER BY ?assumedOffice |columns=label,p569 |sort=label |autolist=fallback |row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек569 |skip_table=1 |col_count=3 |sort=p569 }} * ''[[:d:Q131384298|Odilón Lizárraga]]'' (19th century) * ''[[:d:Q2479934|Agustín Marchesín]]'' (1945-03-16) * ''[[:d:Q2375001|Alexis Ferrero]]'' (1979-03-31) * ''[[:d:Q2704899|Rodrigo Braña]]'' (1979-03-07) * ''[[:d:Q2296852|Sebastián Domínguez]]'' (1980-07-29) * ''[[:d:Q399379|Agustín Orion]]'' (1981-06-26<br/>1981-07-26) * ''[[:d:Q441224|Fernando Belluschi]]'' (1983-09-10) * ''[[:d:Q950154|Javier Pinola]]'' (1983-02-24) * ''[[:d:Q318243|Gonzalo Rodríguez]]'' (1984-04-10) * ''[[:d:Q357766|Nicolás Pareja]]'' (1984-01-19) * ''[[:d:Q1709911|Ignacio Scocco]]'' (1985-05-29) * ''[[:d:Q545665|Augusto Fernández]]'' (1986-04-10) * ''[[:d:Q1140311|Cristian Manuel Chávez]]'' (1986-06-16) * ''[[:d:Q2017958|Diego Alberto Morales]]'' (1986-11-29) * ''[[:d:Q2053756|Ariel Rojas]]'' (1986-01-16) * ''[[:d:Q2325983|Diego Valeri]]'' (1986-05-01) * ''[[:d:Q2539757|Iván Pillud]]'' (1986-04-24) * ''[[:d:Q2569750|Ignacio Canuto]]'' (1986-02-20) * ''[[:d:Q3869949|Nahuel Guzmán]]'' (1986-02-10) * ''[[:d:Q5484508|Franco Armani]]'' (1986-10-16) * [[Лионель Месси|Лионел Месси]] (1987-06-24) * ''[[:d:Q430802|Facundo Roncaglia]]'' (1987-02-10) * ''[[:d:Q716934|Pablo Mouche]]'' (1987-10-11) * ''[[:d:Q946216|Luciano Román Aue]]'' (1987-03-01) * ''[[:d:Q2732700|Lucas Viatri]]'' (1987-03-29) * ''[[:d:Q182063|Nicolás Otamendi]]'' (1988-02-12) * ''[[:d:Q372605|nisola gaitani]]'' (1988-02-23) * ''[[:d:Q2444870|Sebastián Blanco]]'' (1988-03-15) * ''[[:d:Q3750980|Francisco Javier Cerro]]'' (1988-02-09) * ''[[:d:Q3949436|Santiago Vergini]]'' (1988-08-03) * ''[[:d:Q5676549|Milton Casco]]'' (1988-04-11) * ''[[:d:Q9093411|Víctor Leandro Cuesta]]'' (1988-11-19) * ''[[:d:Q276434|Javier Pastore]]'' (1989-06-20) * ''[[:d:Q319890|Pablo Piatti]]'' (1989-03-31) * ''[[:d:Q713501|Federico Fernández]]'' (1989-02-21) * ''[[:d:Q719334|Lisandro Ezequiel López]]'' (1989-09-01) * ''[[:d:Q941296|Héctor Canteiros]]'' (1989-03-15) * ''[[:d:Q2077454|Federico Mancuello]]'' (1989-03-26) * ''[[:d:Q3723830|Emmanuel Mas]]'' (1989-01-15) * ''[[:d:Q3802584|Ismael Quílez]]'' (1989-11-16<br/>1989-11-01) * ''[[:d:Q3838363|Lucas Orban]]'' (1989-02-03) * ''[[:d:Q5041702|Carlos Alberto Peña]]'' (1990-03-29) * ''[[:d:Q93504|Roberto Pereyra]]'' (1991-01-07) * ''[[:d:Q401554|Ramiro Funes Mori]]'' (1991-03-05) * ''[[:d:Q218561|Gino Peruzzi]]'' (1992-06-09) * ''[[:d:Q3275904|Emiliano Martínez]]'' (1992-09-02) * ''[[:d:Q3838361|Lucas Mugni]]'' (1992-01-12) * ''[[:d:Q3876530|Nicolás Tagliafico]]'' (1992-08-31) * ''[[:d:Q5879014|Gerónimo Rulli]]'' (1992-05-20) * ''[[:d:Q166317|Paulo Dybala]]'' (1993-11-15) * ''[[:d:Q3559484|Matías Kranevitter]]'' (1993-05-21) * ''[[:d:Q3645977|Bruno Zuculini]]'' (1993-04-02) * ''[[:d:Q5883075|Pity Martínez]]'' (1993-06-13) * ''[[:d:Q630170|Leandro Paredes]]'' (1994-06-29) * ''[[:d:Q5951550|Juan Musso]]'' (1994-05-06) * ''[[:d:Q6110670|Rodrigo De Paul]]'' (1994-05-24) * ''[[:d:Q10855654|Ángel Correa]]'' (1995-03-09) * ''[[:d:Q16297897|Lucas Boyé]]'' (1996-02-28) * ''[[:d:Q20743436|Giovani Lo Celso]]'' (1996-04-09) * ''[[:d:Q21484126|Lautaro Martínez]]'' (1997-08-22) * ''[[:d:Q26255087|Gonzalo Montiel]]'' (1997-01-01) * ''[[:d:Q22082590|Nahuel Molina]]'' (1998-04-06) * ''[[:d:Q28058687|Cristian Romero]]'' (1998-04-27) * ''[[:d:Q30881092|Lisandro Martínez]]'' (1998-01-18) * ''[[:d:Q43381082|Nicolás González]]'' (1998-04-06) * ''[[:d:Q50233588|Leonardo Balerdi]]'' (1999-01-26) * ''[[:d:Q59381180|Julián Alvarez]]'' (2000-01-31) * ''[[:d:Q96105248|Enzo Fernández]]'' (2001-01-17) * ''[[:d:Q111672750|Giuliano Simeone]]'' (2002-12-18) * ''[[:d:Q111336539|Nico Paz]]'' (2004-09-08) * ''[[:d:Q111366053|Alejandro Garnacho]]'' (2004-07-01) * ''[[:d:Q123289726|Un fracaso]]'' (2007-08-14) {{Wikidata list end}} == Сылтамалар == * {{wikidata|p856|}} Рәсми сайт * {{wikidata|p2013|}} [[Facebook]] хисап язмасы * {{wikidata|p2002|}} [[Twitter]] хисап язмасы == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{rq|stub|image}} [[Төркем:Футбол җыелмалары]] [[Төркем:Аргентина]] 4t6vzpilycgax88noz0sxks5fnmsj7i Җаваплылыгы чикләнгән җәмгыять 0 209156 5936435 4386074 2026-06-04T17:56:54Z Fxan 36462 «[[:ru:Special:Redirect/revision/147287529|Общество с ограниченной ответственностью (США)]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 5936435 wikitext text/x-wiki '''Җаваплылыгы чикләнгән җәмгыять (ҖЧҖ)''' - шәхси чикләнгән җаваплылыклы җәмгыять формасы. Ул финанс яктан үтә күренмәле оешма, ул партнерлыкны һәм җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьне (ҖЧҖ) берләштерә<ref>{{Cite news|title=Limited Liability Companies: Issues in Member Liability|url=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/uclalr44&id=1557&div=&collection=|work=UCLA Law Review|date=1996-1997|accessdate=2020-05-23|pages=1541|first=Karin|last=Schwindt|lang=en}}</ref>. Җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьне гражданнар да, юридик затлар да гамәлгә куя ала. ҖЧҖнең устав капиталы анда катнашучылар керткән кертемнәр бәясеннән тора һәм төзелүче оешма мөлкәтенең минималь күләмен билгели. Ул кимендә 100 минималь хезмәт хакы күләмендә булырга тиеш. Капитал ҖЧҖдә катнашучылар арасында гамәлгә кую документлары нигезендә өлешләргә бүленә. Устав капиталына кертемнәр акчалата да, кыйммәтле кәгазьләр дә, матди байлыклар да була ала. Әгәр дә ҖЧҖ әгъзаларының берсе ж,әмгыятьтән чыгарга теләсә, оешма аның белән исәп- хисап ясарга, ягъни аның өлеше бәясен түләргә тиеш. Җәмгыятьтә катнашучылар аның йөкләмәләре буенча ждвап бирми һәм ҖЧҖ эшчәнлеге белән бәйле зыянны үзләре кертемнәре бәясе чикләрендә генә каплау өчен ждваплы була. Эшмәкәрлекнең нәкъ менә шушы рәвеше иң еш очрый — күп нәрсә кызыктыра: булачак ҖЧҖдә катнашучыларны билгеләгәндә киң мөмкинлекләр; ж,әмгыятьтән чыгуның чагыштырмача гади формасы; мәгълүм бер «ждвапсызлык» — максималь тәвәккәллек эшмәкәр кертеме күләменә туры килә. Дөрес, шунысын да онытмаска кирәк, ҖЧҖ төзү өчен минималь күләме алдан ук билгеләнгән устав капиталы теләп ителә. Эшмәкәрлек субъекты буларак, ҖЧҖ, үзенең сыгылмалылыгы аркасында, бер хуҗалы компанияләр өчен бик уңайлы<ref>{{Cite web|url=https://www.marketwatch.com/story/the-advantages-of-owning-real-estate-in-a-single-member-llc-2017-05-01|title=The advantages of owning real estate in a single-member LLC|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200213054010/https://www.marketwatch.com/story/the-advantages-of-owning-real-estate-in-a-single-member-llc-2017-05-01|archivedate=2020-02-13|last=Bischoff|first=Bill|language=en|work=MarketWatch|accessdate=2020-05-23}}</ref>. [[Категория:Википедия:Статьи, требующие уточнения источников]] [[Категория:Википедия:Статьи с шаблонами недостатков по алфавиту]] == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} [[Төркем:Корпоратив идарә]] 2hj22g3xhc4dr8trdu35yz7s2gjloya 5936436 5936435 2026-06-04T17:57:22Z Fxan 36462 5936436 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Җаваплылыгы чикләнгән җәмгыять (ҖЧҖ)''' — шәхси чикләнгән җаваплылыклы җәмгыять формасы. Ул финанс яктан үтә күренмәле оешма, ул партнерлыкны һәм җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьне (ҖЧҖ) берләштерә<ref>{{Cite news|title=Limited Liability Companies: Issues in Member Liability|url=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/uclalr44&id=1557&div=&collection=|work=UCLA Law Review|date=1996-1997|accessdate=2020-05-23|pages=1541|first=Karin|last=Schwindt|lang=en}}</ref>. Җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьне гражданнар да, юридик затлар да гамәлгә куя ала. ҖЧҖнең устав капиталы анда катнашучылар керткән кертемнәр бәясеннән тора һәм төзелүче оешма мөлкәтенең минималь күләмен билгели. Ул кимендә 100 минималь хезмәт хакы күләмендә булырга тиеш. Капитал ҖЧҖдә катнашучылар арасында гамәлгә кую документлары нигезендә өлешләргә бүленә. Устав капиталына кертемнәр акчалата да, кыйммәтле кәгазьләр дә, матди байлыклар да була ала. Әгәр дә ҖЧҖ әгъзаларының берсе ж,әмгыятьтән чыгарга теләсә, оешма аның белән исәп- хисап ясарга, ягъни аның өлеше бәясен түләргә тиеш. Җәмгыятьтә катнашучылар аның йөкләмәләре буенча ждвап бирми һәм ҖЧҖ эшчәнлеге белән бәйле зыянны үзләре кертемнәре бәясе чикләрендә генә каплау өчен ждваплы була. Эшмәкәрлекнең нәкъ менә шушы рәвеше иң еш очрый — күп нәрсә кызыктыра: булачак ҖЧҖдә катнашучыларны билгеләгәндә киң мөмкинлекләр; ж,әмгыятьтән чыгуның чагыштырмача гади формасы; мәгълүм бер «ждвапсызлык» — максималь тәвәккәллек эшмәкәр кертеме күләменә туры килә. Дөрес, шунысын да онытмаска кирәк, ҖЧҖ төзү өчен минималь күләме алдан ук билгеләнгән устав капиталы теләп ителә. Эшмәкәрлек субъекты буларак, ҖЧҖ, үзенең сыгылмалылыгы аркасында, бер хуҗалы компанияләр өчен бик уңайлы<ref>{{Cite web|url=https://www.marketwatch.com/story/the-advantages-of-owning-real-estate-in-a-single-member-llc-2017-05-01|title=The advantages of owning real estate in a single-member LLC|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200213054010/https://www.marketwatch.com/story/the-advantages-of-owning-real-estate-in-a-single-member-llc-2017-05-01|archivedate=2020-02-13|last=Bischoff|first=Bill|language=en|work=MarketWatch|accessdate=2020-05-23}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} [[Төркем:Корпоратив идарә]] h7o09kkc3ukjj241eco1e26hhlw21v6 5936437 5936436 2026-06-04T17:58:12Z Fxan 36462 5936437 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Җаваплылыгы чикләнгән җәмгыять (ҖЧҖ)''' — шәхси чикләнгән җаваплылыклы җәмгыять формасы. Ул финанс яктан үтә күренмәле оешма, ул партнерлыкны һәм җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьне (ҖЧҖ) берләштерә<ref>{{Cite news|title=Limited Liability Companies: Issues in Member Liability|url=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/uclalr44&id=1557&div=&collection=|work=UCLA Law Review|date=1996-1997|accessdate=2020-05-23|pages=1541|first=Karin|last=Schwindt|lang=en}}</ref>. Җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьне гражданнар да, юридик затлар да гамәлгә куя ала. ҖЧҖнең устав капиталы анда катнашучылар керткән кертемнәр бәясеннән тора һәм төзелүче оешма мөлкәтенең минималь күләмен билгели. Ул кимендә 100 минималь хезмәт хакы күләмендә булырга тиеш. Капитал ҖЧҖдә катнашучылар арасында гамәлгә кую документлары нигезендә өлешләргә бүленә. Устав капиталына кертемнәр акчалата да, кыйммәтле кәгазьләр дә, матди байлыклар да була ала. Әгәр дә ҖЧҖ әгъзаларының берсе ж,әмгыятьтән чыгарга теләсә, оешма аның белән исәп- хисап ясарга, ягъни аның өлеше бәясен түләргә тиеш. Җәмгыятьтә катнашучылар аның йөкләмәләре буенча ждвап бирми һәм ҖЧҖ эшчәнлеге белән бәйле зыянны үзләре кертемнәре бәясе чикләрендә генә каплау өчен ждваплы була. Эшмәкәрлекнең нәкъ менә шушы рәвеше иң еш очрый — күп нәрсә кызыктыра: булачак ҖЧҖдә катнашучыларны билгеләгәндә киң мөмкинлекләр; ж,әмгыятьтән чыгуның чагыштырмача гади формасы; мәгълүм бер «ждвапсызлык» — максималь тәвәккәллек эшмәкәр кертеме күләменә туры килә. Дөрес, шунысын да онытмаска кирәк, ҖЧҖ төзү өчен минималь күләме алдан ук билгеләнгән устав капиталы теләп ителә. Эшмәкәрлек субъекты буларак, ҖЧҖ, үзенең сыгылмалылыгы аркасында, бер хуҗалы компанияләр өчен бик уңайлы<ref>{{Cite web|url=https://www.marketwatch.com/story/the-advantages-of-owning-real-estate-in-a-single-member-llc-2017-05-01|title=The advantages of owning real estate in a single-member LLC|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200213054010/https://www.marketwatch.com/story/the-advantages-of-owning-real-estate-in-a-single-member-llc-2017-05-01|archivedate=2020-02-13|last=Bischoff|first=Bill|language=en|work=MarketWatch|accessdate=2020-05-23}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Юридик затлар]] [[Төркем:Корпоратив идарә]] ipz9l1qecjutps8sv8k5pxb2l0glltj Рәшит Рәхмәти Арат 0 211195 5936525 5513328 2026-06-05T06:36:05Z Баныу 35185 өстәмә 5936525 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (1900—1964) — профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. Рәшит Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] [[Казан губернасы]]ның хәзерге [[Әтнә районы]]на кергән [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] авылында туа. [[1923 ел]]ның язында [[Берлин университеты]]ның [[фәлсәфә]] бүлегенә укырга керә. Төркиядә [[1964 ел]]ның [[29 ноябрь|29 ноябрендә]] вафат була. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]да Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] gagm76f62djz39jfikccqx7n6jivorn 5936529 5936525 2026-06-05T06:40:10Z Баныу 35185 5936529 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (1900—1964) — профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. Рәшит Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] [[Казан губернасы]]ның хәзерге [[Әтнә районы]]на кергән [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] авылында туа. [[1923 ел]]ның язында [[Берлин университеты]]ның [[фәлсәфә]] бүлегенә укырга керә. Төркиядә [[1964 ел]]ның [[29 ноябрь|29 ноябрендә]] вафат була. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]да Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] bym53dqqm5ndl6gil7nkqhit2ypwb9e 5936530 5936529 2026-06-05T06:51:01Z Баныу 35185 /* Сылтамалар */ 5936530 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (1900—1964) — профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. Рәшит Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] [[Казан губернасы]]ның хәзерге [[Әтнә районы]]на кергән [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] авылында туа. [[1923 ел]]ның язында [[Берлин университеты]]ның [[фәлсәфә]] бүлегенә укырга керә. Төркиядә [[1964 ел]]ның [[29 ноябрь|29 ноябрендә]] вафат була. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]да Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] rvdl7dlrafv1cyij5x596b9w6sg33kx 5936531 5936530 2026-06-05T06:53:58Z Баныу 35185 5936531 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[1900 ел|1900]]—[[1964 ел|1964]]) — профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. Рәшит Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] [[Казан губернасы]]ның хәзерге [[Әтнә районы]]на кергән [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] авылында туа. [[1923 ел]]ның язында [[Берлин университеты]]ның [[фәлсәфә]] бүлегенә укырга керә. Төркиядә [[1964 ел]]ның [[29 ноябрь|29 ноябрендә]] вафат була. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]да Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] okbt0o8gxpf9gmdvk8c80smnff02hh3 5936532 5936531 2026-06-05T07:02:39Z Баныу 35185 5936532 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]]), [[Истанбул]] — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] qjqi5g5ezzapunewdn7kh8p7b70idmd 5936533 5936532 2026-06-05T07:03:16Z Баныу 35185 5936533 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] s0d4ni31hhunoh7e5ovqx4rswo9si3m 5936534 5936533 2026-06-05T07:08:16Z Баныу 35185 /* Сылтамалар */ 5936534 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy Казан утлары ] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] emxndhwoq7jrtuhuou7hlaykmkisjmh 5936535 5936534 2026-06-05T07:10:51Z Баныу 35185 /* Сылтамалар */ 5936535 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рёшит Рёхмёти Арат һәм ГАЯЗ Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] r0qwffmafac2vj8y2951yleah1ny4xs 5936536 5936535 2026-06-05T07:11:34Z Баныу 35185 /* Сылтамалар */ 5936536 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кизләр|Кизляр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] a8j96wjt94gulvdj9cul2f55jvbwykg 5936537 5936536 2026-06-05T07:12:51Z Баныу 35185 /* Биографиясе */ 5936537 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне [[Кызылъяр]] шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнгән, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] qd77jtayo90s3ojn4x5t2u2cbvle2ap 5936538 5936537 2026-06-05T07:14:00Z Баныу 35185 /* Биографиясе */ 5936538 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне Кызылъяр шәһәренә (хәзерге [[Петропавловск]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнә, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] 8csp7s7a3jhyrxinc08gaha31e9bnjh 5936539 5936538 2026-06-05T07:14:42Z Баныу 35185 /* Биографиясе */ 5936539 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне Кызылъяр шәһәренә (хәзерге [[Петропавел]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнә, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] cxpbxclio5789gfdeikut71tfksxtm7 5936540 5936539 2026-06-05T07:20:37Z Баныу 35185 /* Биографиясе */ 5936540 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Әбдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне Кызылъяр шәһәренә (хәзерге [[Петропавел]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнә, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза<ref name="статья">{{публикация|автор=Халиков, Альфред|часть=Из реки забвения|заглавие=Татарстан|год=1994|номер=7—8|страницы=116—118}}</ref> == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] e9cc23q78edxzkvljxmckqg5mnaflwq 5936541 5936540 2026-06-05T07:22:47Z Баныу 35185 /* Биографиясе */ 5936541 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәт улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Габдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне Кызылъяр шәһәренә (хәзерге [[Петропавел]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнә, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза<ref name="статья">{{публикация|автор=Халиков, Альфред|часть=Из реки забвения|заглавие=Татарстан|год=1994|номер=7—8|страницы=116—118}}</ref> == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] dbbc61ddk9f7nhbzemij1hdtqilbo23 5936542 5936541 2026-06-05T07:23:19Z Баныу 35185 5936542 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Габдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне Кызылъяр шәһәренә (хәзерге [[Петропавел]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнә, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе Хөсәен Әбдюш ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза<ref name="статья">{{публикация|автор=Халиков, Альфред|часть=Из реки забвения|заглавие=Татарстан|год=1994|номер=7—8|страницы=116—118}}</ref> == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] i2cyo48hmud1yhmqnmavkpxqbprr63i 5936543 5936542 2026-06-05T07:26:49Z Баныу 35185 /* Биографиясе */ 5936543 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Биографиясе == Габдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне Кызылъяр шәһәренә (хәзерге [[Петропавел]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнә, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе [[Хөсәен Габдүш]] ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза<ref name="статья">{{публикация|автор=Халиков, Альфред|часть=Из реки забвения|заглавие=Татарстан|год=1994|номер=7—8|страницы=116—118}}</ref> == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] pnfqwtpkpahw2zis8op7zpccxce4zya 5936544 5936543 2026-06-05T07:27:42Z Баныу 35185 /* Биографиясе */ 5936544 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} {{Шәхес}}'''Рәшит Рәхмәти Арат''' (''Габдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәтуллин''; [[15 май]] [[1900 ел]], [[Иске Өҗем|Иске Әҗем]] —[[29 ноябрь]] [[1964 ел]], [[Истанбул]]) — [[тюрколог]], филология докторы (1928), профессор, [[Төркия]] һәм [[Алмания]] [[Фәннәр Академиясе|Фәннәр Академияләренең]] хокукый әгъзасы, [[Истанбул университеты]] каршындагы [[Тюркология]] институты җитәкчесе. == Тәрҗемәи хәле == Габдерәшит Исмәтулла улы Рәхмәти [[1900 ел]]ның [[15 май|15 маенда]] Казаннан якынча 50 км төньяк-көнбатышта урнашкан [[Иске Өҗем]] авылында туган. 1906 елдан 1910 елга кадәр ул туган авылында башлангыч мәктәптә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, абыйсы Рәшитне Кызылъяр шәһәренә (хәзерге [[Петропавел]]) алып китә, анда ул башта өч ел өйдә рус телен өйрәнә, 1914—1915 елларда фельдшер мәктәбендә һәм 1916—1918 елларда лицейда укый. Ул вакытта, үзенең химаячесе [[Хөсәен Габдүш]] ярдәмендә, ул җирле татар газеталарында «Берлек» («Бердәмлек») һәм «Яшьлек таңы» битләрендә «Арат» («Эшче») псевдонимы белән бастырыла башлый. Соңгы газетада ул еш кына үз исемен «Казанлы» («Казан») дип яза<ref name="статья">{{публикация|автор=Халиков, Альфред|часть=Из реки забвения|заглавие=Татарстан|год=1994|номер=7—8|страницы=116—118}}</ref> == Сылтамалар == * [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arat-rshit-rhmti Татар энциклопедиясе «Рәшит Рәхмәти Арат»] * [https://kazanutlary.ru/j-archive/journal-materials/2002-3/rshit-rkhmti-arat-m-gayaz-iskhakyy «Казан утлары» Лена Гайнанова Рәшит Рәхмәти Арат һәм Гаяз Исхакый] * [http://www.trt.net.tr/tatarca/toreklar-ham-tatarlar-urtaq-qiymmatlar/2018/03/15/rasit-raxmati-arat-930367 Räşit Räxmäti Arat] Törkiyä teleradiokompaniyäse. [[Төркем:29 ноябрь көнне вафатлар]] [[Төркем:15 май көнне туганнар]] [[Төркем:Төрки телләр белгечләре]] [[Төркем:Татар милләтле төркиялеләр]] 0syrz07r6o81wcqnjhe8up8dyqqei8h Bundesliga 0 222682 5936438 5794711 2026-06-04T17:59:25Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936438 wikitext text/x-wiki {{Башлык авышлы}} '''Бундеслига''' ({{lang-de|Bundesliga}}) – {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P571}} елда нигезләнгән Алманиянең иң югары футбол дивизионы. {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P1132}} такым катнаша; сезон {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P4794}} аенда башлана. Лиганың иң яхшы такымнары [[УЕФА Чемпионнар лигасы]]нда һәм [[УЕФА Европа лигасы]]нда катнашу хокукын ала; иң начар нәтиҗәләр күрсәткән такымнар исә {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P2500}} лигасына төшеп кала. ==Җиңүчеләр== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label WHERE { ?item wdt:P3450 wd:Q82595. OPTIONAL { ?item wdt:P1346 ?__________. } } |section= |links=text |sort=label |columns=label:Исем,p1346:Җиңүче,p1350:Уеннар,p1351:Голлар}} {| class='wikitable sortable' ! Исем ! Җиңүче ! Уеннар ! Голлар |- | 1963–64 Fußball-Bundesliga | 1. FC Köln | 240 | 857 |- | 1964–65 Fußball-Bundesliga | SV Werder Bremen | 240 | 796 |- | 1965–66 Fußball-Bundesliga | TSV 1860 München | 306 | 987 |- | 1966–67 Fußball-Bundesliga | BTSV Eintracht Braunschweig | 306 | 895 |- | 1967–68 Fußball-Bundesliga | 1. FC Nürnberg (football) | 306 | 993 |- | 1968–69 Fußball-Bundesliga | FC Bayern München | 306 | 873 |- | 1969–70 Fußball-Bundesliga | VfL Borussia Mönchengladbach | 306 | 951 |- | 1970–71 Fußball-Bundesliga | VfL Borussia Mönchengladbach | 306 | 926 |- | 1971–72 Fußball-Bundesliga | FC Bayern München | 306 | 1006 |- | 1972–73 Fußball-Bundesliga | FC Bayern München | 306 | 1045 |- | 1973–74 Fußball-Bundesliga | FC Bayern München | 306 | 1085 |- | 1974–75 Fußball-Bundesliga | VfL Borussia Mönchengladbach | 306 | 1056 |- | 1975–76 Fußball-Bundesliga | VfL Borussia Mönchengladbach | 306 | 1009 |- | 1976–77 Fußball-Bundesliga | VfL Borussia Mönchengladbach | 306 | 1084 |- | 1977–78 Fußball-Bundesliga | 1. FC Köln | 306 | 1014 |- | 1978–79 Fußball-Bundesliga | Hamburger SV | 306 | 963 |- | 1979–80 Fußball-Bundesliga | FC Bayern München | 306 | 1023 |- | 1980–81 Fußball-Bundesliga | FC Bayern München | 306 | 1039 |- | 1981–82 Fußball-Bundesliga | Hamburger SV | 306 | 1081 |- | 1982–83 Fußball-Bundesliga | Һамбург | 306 | 1036 |- | 1983–84 Fußball-Bundesliga | Штутгарт | 306 | 1097 |- | 1984–85 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 1074 |- | 1985–86 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 992 |- | 1986–87 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 990 |- | 1987–88 Fußball-Bundesliga | Вердер | 306 | 962 |- | 1988–89 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 852 |- | 1989–90 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 790 |- | 1990–91 Fußball-Bundesliga | Кайзерслаутерн | 306 | 886 |- | 1991–92 Fußball-Bundesliga | Штутгарт | 380 | 994 |- | 1992–93 Fußball-Bundesliga | Вердер | 306 | 893 |- | 1993–94 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 895 |- | 1994–95 Fußball-Bundesliga | [[Borussiä Dortmund futbol taqımı|Боруссия]] | 306 | 918 |- | 1995–96 Fußball-Bundesliga | [[Borussiä Dortmund futbol taqımı|Боруссия]] | 306 | 831 |- | 1996–97 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 911 |- | 1997–98 Fußball-Bundesliga | Кайзерслаутерн | 306 | 883 |- | 1998–99 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 866 |- | 1999–2000 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 885 |- | 2000–01 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 897 |- | 2001–02 Fußball-Bundesliga | [[Borussiä Dortmund futbol taqımı|Боруссия]] | 306 | 893 |- | 2002–03 Fußball-Bundesliga Deutscher meister war tsv baschi | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 821 |- | 2003–04 Fußball-Bundesliga | Вердер | 306 | 909 |- | 2004–05 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 890 |- | 2005–06 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 861 |- | 2006–07 Fußball-Bundesliga | Штутгарт | 306 | 837 |- | 2007–08 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 860 |- | 2008–09 Fußball-Bundesliga | Вольфсбург | 306 | 894 |- | 2009–10 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 866 |- | 2010–11 Fußball-Bundesliga | [[Borussiä Dortmund futbol taqımı|Боруссия]] | 306 | 894 |- | 2011–12 Fußball-Bundesliga | [[Borussiä Dortmund futbol taqımı|Боруссия]] | 306 | 875 |- | 2012–13 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 898 |- | 2013–14 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 967 |- | 2014–15 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 843 |- | 2015–16 Fußball-Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 866 |- | 2016–17 Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 887 |- | 2017–18 Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 855 |- | 2018–19 Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 943 |- | 2019–20 Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | 306 | 982 |- | 2020–21 Bundesliga | FC Bayern München | 306 | 928 |- | 2021–22 Bundesliga | FC Bayern München | 145 | 458 |- | 2022–23 Bundesliga | FC Bayern München | 63 | 174 |- | 2023–24 Bundesliga | Bayer 04 Leverkusen | | |- | 2024–25 Bundesliga | FC Bayern München | | |- | 2025–26 Bundesliga | [[Bavariä Münxen futbol taqımı|Бавария]] | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Рәсми сайт == * {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P856}} [[Төркем:УЕФА]] ieiepybkxtpf8pb42sbmjeulwjavecf Serie A 0 222683 5936515 5935232 2026-06-05T02:14:04Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936515 wikitext text/x-wiki {{Башлык авышлы}} '''Serie A''' ({{lang-it|Serie A}}) – {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P571}} елда нигезләнгән Италиянең иң югары футбол дивизионы. {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P1132}} такым катнаша; сезон {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P4794}} аенда башлана. Лиганың иң яхшы такымнары [[УЕФА Чемпионнар лигасы]]нда һәм [[УЕФА Европа лигасы]]нда катнашу хокукын ала; иң начар нәтиҗәләр күрсәткән такымнар исә {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P2500}} лигасына төшеп кала. ==Җиңүчеләр== {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label WHERE { ?item wdt:P3450 wd:Q15804. OPTIONAL { ?item wdt:P1346 ?__________. } } |section= |links=text |sort=label |columns=label:Исем,p1346:Җиңүче,p1350:Уеннар,p1351:Голлар}} {| class='wikitable sortable' ! Исем ! Җиңүче ! Уеннар ! Голлар |- | 1898 Italian Football Championship | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | 3 | 8 |- | 1899 Italian Football Championship | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | 3 | 8 |- | 1900 Italian Football Championship | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | 8 | 21 |- | 1901 Italian Football Championship | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 4 | 17 |- | 1902 Italian Football Championship | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | 11 | 41 |- | 1903 Italian Football Championship | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | 5 | 21 |- | 1904 Italian Football Championship | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | 5 | 12 |- | 1905 Italian Football Championship | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 10 | 41 |- | 1906 Italian Football Championship | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 10 | 27 |- | 1907 Italian Football Championship | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 11 | 34 |- | 1908 Italian Football Championship | F.C. Pro Vercelli 1892 | 10 | 21 |- | 1909 Italian Football Championship | F.C. Pro Vercelli 1892 | 17 | 66 |- | 1909–10 Italian Football Championship | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 73 | 313 |- | 1910–11 Italian Football Championship | F.C. Pro Vercelli 1892 | 86 | 304 |- | 1911–12 Italian Football Championship | F.C. Pro Vercelli 1892 | 104 | 367 |- | 1912–13 Italian Football Championship | F.C. Pro Vercelli 1892 | 195 | |- | 1913–14 Italian Football Championship | Casale FBC | | |- | 1914–15 Italian Football Championship | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | | |- | 1919–20 Italian Football Championship | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | | |- | 1920–21 Italian Football Championship | F.C. Pro Vercelli 1892 | | |- | 1921–22 Prima Categoria | U.S.D. Novese | | |- | 1921–22 Prima Divisione | F.C. Pro Vercelli 1892 | | |- | 1922–23 Prima Divisione | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | | |- | 1923–24 Prima Divisione | [[Җеноа (футбол клубы)|Җеноа]] | | |- | 1924–25 Prima Divisione | [[Болонья (футбол клубы)]] | | |- | 1925–26 Prima Divisione | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 385 | 1512 |- | 1926–27 Divisione Nazionale | [[Торино (футбол клубы)]] | 218 | 739 |- | 1927–28 Divisione Nazionale | [[Торино (футбол клубы)]] | 276 | 953 |- | 1928–29 Divisione Nazionale | [[Болонья (футбол клубы)]] | 487 | 1801 |- | 1929–30 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 306 | 969 |- | 1930–31 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 952 |- | 1931–32 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 307 | 952 |- | 1932–33 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 941 |- | 1933–34 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 844 |- | 1934–35 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 629 |- | 1935–36 Serie A | [[Болонья (футбол клубы)]] | 240 | 610 |- | 1936–37 Serie A | [[Болонья (футбол клубы)]] | 240 | 639 |- | 1937–38 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 240 | 617 |- | 1938–39 Serie A | [[Болонья (футбол клубы)]] | 240 | 593 |- | 1939–40 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 240 | 625 |- | 1940–41 Serie A | [[Болонья (футбол клубы)]] | 240 | 733 |- | 1941–42 Serie A | [[Рома (футбол клубы)]] | 240 | 687 |- | 1942–43 Serie A | [[Торино (футбол клубы)]] | 240 | 742 |- | 1945–46 Serie A–B | [[Торино (футбол клубы)]] | 350 | |- | 1946–47 Serie A | [[Торино (футбол клубы)]] | 380 | 1046 |- | 1947–48 Serie A | [[Торино (футбол клубы)]] | 420 | 1200 |- | 1948–49 Serie A | [[Торино (футбол клубы)]] | 380 | 1200 |- | 1949–50 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1265 |- | 1950–51 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 380 | 1192 |- | 1951–52 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1101 |- | 1952–53 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 306 | 830 |- | 1953–54 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 306 | 825 |- | 1954–55 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 832 |- | 1955–56 Serie A | [[Фиорентина (футбол клубы)]] | 306 | 838 |- | 1956–57 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 845 |- | 1957–58 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 879 |- | 1958–59 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 897 |- | 1959–60 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 739 |- | 1960–61 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 814 |- | 1961–62 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 770 |- | 1962–63 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 306 | 741 |- | 1963–64 Serie A | [[Болонья (футбол клубы)]] | 306 | 647 |- | 1964–65 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 306 | 649 |- | 1965–66 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 306 | 668 |- | 1966–67 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 613 |- | 1967–68 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 240 | 504 |- | 1968–69 Serie A | [[Фиорентина (футбол клубы)]] | 240 | 497 |- | 1969–70 Serie A | Cagliari Calcio | 240 | 464 |- | 1970–71 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 240 | 505 |- | 1971–72 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 483 |- | 1972–73 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 449 |- | 1973–74 Serie A | [[Лацио (футбол клубы)]] | 240 | 497 |- | 1974–75 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 467 |- | 1975–76 Serie A | [[Торино (футбол клубы)]] | 240 | 542 |- | 1976–77 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 532 |- | 1977–78 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 532 |- | 1978–79 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 240 | 455 |- | 1979–80 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 240 | 452 |- | 1980–81 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 460 |- | 1981–82 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 474 |- | 1982–83 Serie A | [[Рома (футбол клубы)]] | 240 | 505 |- | 1983–84 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 573 |- | 1984–85 Serie A | Hellas Verona FC | 240 | 504 |- | 1985–86 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 240 | 495 |- | 1986–87 Serie A | [[Наполи (футбол клубы)|Наполи]] | 240 | 462 |- | 1987–88 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 240 | 504 |- | 1988–89 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 306 | 645 |- | 1989–90 Serie A | [[Наполи (футбол клубы)|Наполи]] | 306 | 689 |- | 1990–91 Serie A | [[Сампдория (футбол клубы)]] | 306 | 702 |- | 1991–92 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 695 |- | 1992–93 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 858 |- | 1993–94 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 741 |- | 1994–95 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 773 |- | 1995–96 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 805 |- | 1996–97 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 808 |- | 1997–98 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 808 |- | 1998–99 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 845 |- | 1999–2000 Serie A | [[Лацио (футбол клубы)]] | 306 | 764 |- | 2000–01 Serie A | [[Рома (футбол клубы)]] | 306 | 845 |- | 2001–02 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 806 |- | 2002–03 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 306 | 789 |- | 2003–04 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 306 | 816 |- | 2004–05 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 960 |- | 2005–06 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 380 | 991 |- | 2006–07 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 380 | 969 |- | 2007–08 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 380 | 970 |- | 2008–09 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 380 | 988 |- | 2009–10 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 380 | 992 |- | 2010–11 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 380 | 955 |- | 2011–12 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 972 |- | 2012–13 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1000 |- | 2013–14 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1039 |- | 2014–15 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1024 |- | 2015–16 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 979 |- | 2016–17 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1123 |- | 2017–18 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1017 |- | 2018–19 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1019 |- | 2019–20 Serie A | [[Yuventus futbol taqımı|Ювентус]] | 380 | 1154 |- | 2020–21 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 380 | 1163 |- | 2021–22 Serie A | [[Milan futbol taqımı|Милан]] | 380 | 1089 |- | 2022–23 Serie A | [[Наполи (футбол клубы)|Наполи]] | 380 | 974 |- | 2023–24 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | 380 | 992 |- | 2024–25 Serie A | [[Наполи (футбол клубы)|Наполи]] | 380 | 973 |- | 2025–26 Serie A | [[İnter Milan futbol taqımı|Интер]] | | |- | 2026–27 Serie A | | 380 | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Рәсми сайт == * {{#invoke:wd|properties|linked|qualifier|references|P856}} [[Төркем:УЕФА]] scfr9znfs5lfoifcqx5fvk60jn2437u Джануширсасана 0 229644 5936494 5557455 2026-06-04T23:20:23Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5936494 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} '''Джану Ширсасана''' ([[Санскрит]] телендә: जानु शीर्षासन}}; [[IAST]]: ''jānu śīrṣāsana''), '''Баш Тезгә Позициясе''',<ref name=Ashtanga/> ул хәзерге [[Йога]]ның төрле мәктәпләрендә утырган килеш сыгылып алга иелгән [[асана]]. ==Этимология һәм килеп чыгышы== Исем Санскрит сүзләре ''джану'' (जानु, jānu) ягъни "тез", һәм ''ширша'' (शीर्ष, śīrṣa) ягъни "баш", һәм ''асана'' (आसन) ягъни "позиция" яки "утырыш".<ref name=Ashtanga>{{cite web | url=http://de.ashtangayoga.info/praxis/primary-series-yoga-chikitsa/item/janu-shirshasana-a/| title=Janu Shirshasana A |publisher=Ashtanga Yoga | accessdate=2011-04-09}}</ref> Позиция хәзерге заман, беренче мәртәбә ул 20-енче гасырда күренгән булган.<ref name=Sjoman/> Ул [[Кришнамачарья]]ның 1934 ел ''[[Йога Макаранда]]''сында тасвирланган,<ref name=Sjoman/><ref>{{cite book |last1=Krishnamacharya |first1=Tirunamalai |title=Yoga Makaranda |date=2006 |origyear=1934 |translator=Lakshmi Ranganathan; Nandini Ranganathan |pages=77-83}}</ref> шулай ук аның өйрәнчекләре эшләрендә , [[Б. К. С. Айенгар]]'ның 1966 ел ''[[Йога өстендә Яктылыгы]]''нда<ref name=LoY>{{cite book | last=Iyengar | first=B. K. S. |authorlink=B. K. S. Iyengar | year=1979 | origyear=1966 | title=[[Light on Yoga|Light on Yoga: Yoga Dipika]] | publisher=Unwin Paperbacks |isbn=978-1855381667 |pages=148-151}}</ref> һәм [[Паттабһи Джойс]]ның [[Аштанга Виньяса Йога]]сында тасвирланган.<ref name=Ashtanga/><ref name=Sjoman>{{cite book |last1=Sjoman |first1=Norman E. |authorlink=Norman Sjoman |url=https://books.google.com/books?vid=ISBN8170173892 |title=The Yoga Tradition of the Mysore Palace |publisher=Abhinav Publications |year=1999 |origyear=1996 |isbn=81-7017-389-2 |pages=88, 100, 102}}</ref> ==Тасвирламасы== Утырган килеш бер аяк сузыла һәм аяк бармаклары өскә карый, һәм башка аяк бөгелгән һәм тезе туры аяктан якка карый һәм аяк табаны касыкта. Йогинның торсы сузылган аяк өстенә куела.<ref name=LoY/><ref>{{cite book |last=Saraswati |first=Swami Satyananda |authorlink=Swami Satyananda Saraswati |title=Asana Pranayama Mudra Bandha |url=https://books.google.com/books?id=YpR1QgAACAAJ |date=2003 |publisher=Nesma Books India |isbn=978-81-86336-14-4 |pages=235-236}}</ref> ==Шулай ук карарга мөмкин== * [[Пашимоттанасана]], утырган килеш алга иелү, аңа бөгелү керми ==Искәрмәләр== {{Reflist|30em}} ==Тышкы сылтамалар== * [http://www.yoga.com/ydc/enlighten/enlighten_document.asp?ID=342&section=9&cat=144 Technique] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609214047/http://www.yoga.com/ydc/enlighten/enlighten_document.asp?ID=342&section=9&cat=144 |date=2011-06-09 }} * [http://www.myyogaonline.com/poses/forward-bends/head-to-knee-pose-janu-sirsasana Step by Step Instruction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130816125017/http://www.myyogaonline.com/poses/forward-bends/head-to-knee-pose-janu-sirsasana |date=2013-08-16 }} [[Төркем:Һинд дине]] [[Төркем:Йога]] tqbltdzwtv2e7xe1mi0lf0mmiaqz4cy Үрьякала 0 277355 5936391 5936212 2026-06-04T17:04:06Z Il Nur 6874 5936391 wikitext text/x-wiki {{ТП-Русия |халәт = Авыл |татар исеме = Үрьякала |рус исеме = Гордино |чын исем = Гуръякар |герб = |байрак = |lat_deg = 58|lat_min = 04|lat_sec = 10 |lon_deg = 52|lon_min = 59|lon_sec = 55 |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Удмуртия |төбәк җәдвәлдә = Удмуртия |район төре = |район = Балезино районы |район җәдвәлдә = Балезино районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = 1615 |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 117 |исәп елы = 2014 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = бисермәннәр, татарлар |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 427521<ref>[http://www.moscowindex.ru/rus18003000048/ Почтовые индексы России] {{ref-ru}}</ref> |сәгать кушагы = +4 |почта индекслары = |телефон коды = 34166 |санлы идентификатор = 94204830003 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Үрьякала''' (''Гүрия-Кала'',<ref>[https://www.elibrary.ru/download/elibrary_46579048_87719705.pdf Татары Удмуртии. Сер. «Фәнни экспедицияләр хәзинәсеннән» АКАДЕМИЯ НАУК РЕСПУБЛИКИ ТАТАРСТАН; ИНСТИТУТ ЯЗЫКА, ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМЕНИ ГАЛИМДЖАНА ИБРАГИМОВА. Казань, 2021.]</ref>, ''Уръякала'',<ref name="ТЭ" /> {{lang-udm|Гуръякар}}, {{lang-ru|Гордино}}) — [[Удмуртия]]нең [[Балезино районы]]ндагы [[Bisermännär|бисермәннәре]] һәм [[нократ татарлары]] авылы.<ref name="ТЭ" /> == Тарих == Үрьякала Удмуртиянең иң борынгы авылларның берсе. Аннан ерак түгел, борынгы [[Идел буе Болгары|болгар]] шәһәрчеге дә булган, аның янында кечкенә авылы да була.<ref name="ТЭ" /><ref name="ТИ" /> Үрьякала халкының бабалары бирегә 1640-нчы елларда Нократ ягыннан килеп урнашалар.<ref name="ТИ">[https://tatar-inform.tatar/news/udmurtiyanen-balezino-raiony-uzagenda-ham-boryngy-uryakala-avylynda-macet-salalar-5872251 Удмуртиянең Балезино районы үзәгендә һәм борынгы Үрьякала авылында мәчет салалар.]</ref> Революциягә кадәр [[Вятка губернасы]]ның [[Глазов өязе]] составында булган. == Халкы == [[Халык саны]] — 110 кеше (2015) ([[бисермәннәр]] (37 %) һәм [[татарлар]] (63 %).<ref name="ТЭ" /> == Дин == Уръякла 1914 елга кадәр рәсми рәвештә керәшен татар авылы булып саналса да, 1887 елдан ук биредә биш вакыт намаз укыла тоган мәчете була, 1902 елда җамигъ мәчет тә (1930 елларда ябыла) төзелә.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica]</ref> 1870—1880 елларда [[Әхмәди (Удмуртия)|Әхмәди]] авылыннан килгән Мөхәммәтрәхим Касыймов имам булып торган.<ref name="ТИ" /> 2023 елда авылда яңа мәчет ачыла.<ref name="ТИ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://yanarysh.ru/%D2%AF%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%BB%D1%8B-%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D0%BB/ Үрьякала — серле тарихлы авыл. Яңарыш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200930005225/http://yanarysh.ru/%D2%AF%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%BB%D1%8B-%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D0%BB/ |date=2020-09-30 }} * [https://udmpravda.ru/2019/12/02/prizraki-grazhdanskoj-vojny-i-paradoksy-very/ Призраки гражданской войны и парадоксы веры. Удмуртская правда] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200829102913/https://udmpravda.ru/2019/12/02/prizraki-grazhdanskoj-vojny-i-paradoksy-very/ |date=2020-08-29 }} {{ref-ru}} {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Балезино районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] 0lw69t9vtjds1t0ig7uswz2521y5zhb Велин 0 303001 5936331 4768621 2026-06-04T13:37:14Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5936331 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Велин (мәгънәләр)}} {{ТП}} '''Велин''' ({{үз исеме}}) — [[Франция]]нең [[Дордонь]] департаментында урнашкан коммуна.<ref>{{cite web|url=https://www.legifrance.gouv.fr/eli/decret/2016/9/28/INTB1614083D/jo/texte|title=Décret n° 2016-1262 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom de la région Grand Est|website = Декрет от 28 сентября 2016 года|lang=fr|publisher=legifrance.gouv.fr|accessdate=2016 елның 12 ноябре года|archiveurl=https://archive.is/20161002095711/https://www.legifrance.gouv.fr/eli/decret/2016/9/28/INTB1614083D/jo/texte|archivedate=2016-10-02}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000028652474|title=Décret n° 2014-207 du 21 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Haut-Rhin|website = Директива от 21 февраля 2014|lang=fr|publisher=legifrance.gouv.fr|accessdate=2015 елның 17 ноябре|archiveurl=https://archive.is/20151019174510/http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000028652474|archivedate=2015-10-19}}</ref> == Халкы == {{ХСВМ||Таблица}} == Тышкы сылтамалар == * {{cite web|url=http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/donnees-detaillees/rp2010/chiffres-cles/base-cc-emploi-pop-active-2010/base-cc-emploi-pop-active-2010.zip|title=Base chiffres clés: emploi — population active 2010|publisher=[[Национальный институт статистики и экономических исследований Франции|INSEE]]|lang=fr|accessdate=2015 елның 17 ноябре}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * [https://33tura.ru/goroda-frantsii Франция шәһәрләре.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201014223913/https://33tura.ru/goroda-frantsii |date=2020-10-14 }} {{France-geo-stub}} [[Төркем:Франция коммуналары]] [[Төркем:Дордонь департаменты коммуналары]] ao8t2vo7u46zllfbu93q9viqdjxjixf Википедия:Бәйгеләр/Россия белән таныш/Минем Татарстан 4 389023 5936360 3504007 2026-06-04T15:02:04Z EmausBot 3807 Бот: икеле күчешне дөресләү → [[Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/2020-2021]] 5936360 wikitext text/x-wiki #ЮНӘЛТҮ [[Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/2020-2021]] hwuukh3dr94ewto3qvtelcawp6fiflw Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты 0 389213 5936495 5899324 2026-06-05T01:32:24Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936495 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''{{Label|Q2782346|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q2782346|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q2782346|lang=en}}}}) — [[1803 ел]]да император [[Александр I]] указы белән нигез салынган [[Санкт-Петербург]]ның югары уку йорты.<ref>Вереха И. Петерсон, Егор Андреевич // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.</ref> Санкт-Петербург дәүләт урман-техника университеты югары һәм югары уку йортыннан соңгы һөнәри белем бирү программаларын гамәлгә ашыра торган дәүләт югары уку йорты; [[урман]] хуҗалыгы, урман, агач эшкәртү, урман химиясе, целлюлоза-кәгазь, гидролиз сәнәгате өлкәсендә җитештерү, фәнни һәм фәнни-педагогик эшчәнлек өчен югары квалификацияле белгечләр әзерләү, яңадан әзерләү һәм квалификацияләрен күтәрүне гамәлгә ашыра; фундаменталь һәм гамәли фәнни тикшеренүләрне башкара. Университет Россия Федерациясе Югары урман-техник уку йортларының әйдәп баручы фәнни һәм методик үзәге булып тора. == Тарихы == 1803 елның 19 маенда иң югары указ белән патша авылында ([[Царское Село]]) практик урман училищесын булдыру турында нигезләмә раслана.<ref>Об учреждении Практического лесного училища // Полное собрание законов Российской империи, с 1649 года. — СПб.: Типография II отделения Собственной Его Императорского Величества канцелярии, 1830. — Т. XXVII. 1802—1803. № 20776. — С. 620—622</ref> Кайбер рәсми документларда уку йорты Царскосельский Урман институты дип атала. 1811 елның гыйнварында Царскосельский Урман институты Санкт-Петербургка Выборг ягына күчерелә (институт Иске ферманың агач корылмаларында урнашкан). Аның белән Орлов Урман институты кушылганнан соң Форст-Институт дип атала башлый. 1813 елда Форст-институтка Козельский Урман институты кушыла (1804 елда нигез салына). Берләшкән уку йорты Санкт-Петербург Урман институты дип атала. 1826-1833 елларда архитекторлар И.Ф. Лукини һәм А. Неллингер тарафыннан дүрт аерым академик корпус төзелгән. 1829 елда Форст-институт Урман институты дип үзгәртелә, уку курсы 4 яшьтән 6 яшькә кадәр арттырыла һәм аңа 10 яшьтән 14 яшькә кадәр балалар кабул итә башлый. 1837 елда Санкт-Петербург Урман институты Урман һәм ызан институты дип аталган хәрби-уку йорты итеп үзгәртелә. 1862 елда Урман һәм ызан институты ябыла. Урман академиясе оештырылган. 1863-1864 елларда тау-шәһәрчектән Санкт-Петербургка игенчелек Институтының Урман академиясе бинасына күчерелә. Санкт-Петербург игенчелек институты барлыкка килә, анда ике бүлек: агрономия һәм урман бүлеге бар. 1865 елда Урман академиясе ябыла. 1877 елның ноябрендә, аны Санкт-Петербург Урман институтына әверелдерү белән бәйле рәвештә, игенчелек институтының агрономия бүлеге ябыла. 1914 елда Санкт-Петербург Урман институты Петроград Урман институты дип үзгәртелә. 1924 елдан Институт Ленинград Урман институты дип атала. 1929 елның 26 ноябрендә Бөтенроссия Үзәк башкарма комитеты Ленинград Урман институтын урман-техника академиясенә әверелдерү турында карар чыга. 1935 елның 27 сентябрендә Ленинград урман-техника академиясенә С.М. Киров исеме бирелә. 1953 елның 15 октябрендә СССР Югары Советы Президиумы Указы белән Ленинград урман-техника академиясе. С. М. Киров ордены белән бүләкләнә. 1992 елның 13 февралендә Ленинград урман-техник академиясе Санкт-Петербург Ленин орденлы урман-техник академия дип үзгәртелә. 1993 елның 26 июленән Санкт-Петербург урман-техника академиясе. 2011 елның 10 февраленнән университет статусы бирелә. == Фотогалерея == <gallery> File: Park of Saint Petersburg State Forestry Academy (3).jpg File:LTA 13 migdal.jpg File:LTA_15_mem.jpg File:LTA_16_mem1_TkachenkoME.jpg File:LTA_monument_1.jpg File:LTA_17_mem2.jpg </gallery> == Танылган шәхесләр == === Ректорлар === === Укытучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q2782346. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q2782346/p580:башлау,p108/Q2782346/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | 1814 | ''[[:d:Q4442415|Christian Friedrich Stephan]]'' | data-sort-value="1757" | 1757 | [[Лейпциг]] | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]'' | data-sort-value="1814" | 1814-12-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4290975|Karl Eugen von Mercklin]]'' | data-sort-value="1821" | 1821-04-07 | [[Рига]] | ''[[:d:Q154561|Ена үнивирситите]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-11-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q3431204|Richard Schröder]]'' | data-sort-value="1822" | 1822 | | | ''[[:d:Q758780|бакчачы]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-05-08 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q3341631|Nikolai Shelgunov]]'' | data-sort-value="1824" | 1824-12-04 | [[Санкт-Петербург]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-04-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | [[Дмитрий Михайлов (1824)]] | data-sort-value="1824" | 1824-05-21 | [[Пенза]] | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1889" | 1889<br/>1890 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q3652296|Pavel Kostychev]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-02-12 | ''[[:d:Q2218533|Shatsky District]]''<br/>[[Мәскәү]] | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-11-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | 1869 | 1904 | ''[[:d:Q4094529|Ivan Borodin]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-01-18 | [[Бөек Новгород]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4371677|Ilijodor Ivanovič Pomerancev]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-08-29 | [[Орёл губернасы]] | ''[[:d:Q4231456|Konstantinovsky Surveying Institute]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-05-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4124767|Egbert Wolf]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-09-05 | [[Берлин]] | ''[[:d:Q1001200|Прушкув]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q15071434|Геннадий Андреевич Любославский]]'' | data-sort-value="1860" | 1860 | [[Кинешма|Киңәшмә]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1915" | 1915 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q13032104|Pyotr Kossovich]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-09-16 | [[Горки (шәһәр)|Һорки]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-08-13 | ''[[:d:Q4417957|Сестрына]]''<br/>[[Санкт-Петербург]] |- | 1886 | 1901 | ''[[:d:Q19138544|Vasily Dobrovlyansky]]'' | data-sort-value="1864" | 1864 | [[Киев]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q42296463|дендролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910 | |- | 1904 | 1912 | ''[[:d:Q7290386|Georgy Vysotsky]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-02-07 | ''[[:d:Q4319877|Mikitivka]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-06 | [[Харьков]] |- | 1901 | 1917 | ''[[:d:Q4302949|Georgi Morozov]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-01-19<br/>1867-01-07 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-05-09 | [[Акмәсҗит]] |- | | | ''[[:d:Q4336688|Mikhail Orlov]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-09-20 | [[Елец]] | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | 1892 | 1898 | ''[[:d:Q4462167|Vladimir Andreevich Tranzschel]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-02-09 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | 1897 | 1941 | ''[[:d:Q21099064|Leonid Ivanov]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-02-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-11 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q3648934|Konstantin Gedroits]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-03-25 | ''[[:d:Q192176|Bender]]'' | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-10-05 | [[Мәскәү]] |- | | 1905 | ''[[:d:Q4271480|Vladimir Lyubimenko]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-01-04 | ''[[:d:Q1967547|Veydelevka]]'' | ''[[:d:Q110088701|Харьковское земледельческое училище]]''<br/>''[[:d:Q58878019|Урман институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4394686|Mikhail Rimsky-Korsakov]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-08-20 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-03-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q17466804|M. E. Tkachenko]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-11-13 | ''[[:d:Q1104747|Валкы]]'' | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q1895303|урманчы]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | 1911 | 1915 | [[Сергей Львов (1879)|Сергей Львов]] | data-sort-value="1879" | 1879-10-02 | [[Казан]] | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q130369791|Хитрово Анатолий Арефьевич]]'' | data-sort-value="1879" | 1879 | | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1906" | 1906 | |- | | | [[Владимир Сукачёв|Владимир Сукачов]] | data-sort-value="1880" | 1880-05-26 | ''[[:d:Q4192615|Zmiyovsky Uyezd]]'' | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1895303|урманчы]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-02-09 | [[Мәскәү]] |- | 1905 | | [[Николай Максимов (1880)]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-09<br/>1880-03-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-09 | ''[[:d:Q13636119|Луцино]]'' |- | | | ''[[:d:Q4089777|Sergey Alekseevitsj Bogoslovskiy]]'' | data-sort-value="1882" | 1882 | ''[[:d:Q4324800|Novooskolskij County]]'' | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1944" | 1944 | |- | | | ''[[:d:Q60826769|Vladimir Generozov]]'' | data-sort-value="1882" | 1882 | [[Раквере]] | ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | |- | 1925 | 1942 | ''[[:d:Q19360704|Николай Петрович Кобранов]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-05-22 | ''[[:d:Q4499240|Kholmsky Uyezd]]'' | ''[[:d:Q4420840|College for Noble Orphans (Gatchina)]]''<br/>''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q12335817|урманчы]]''<br/>''[[:d:Q1895303|урманчы]]''<br/>''[[:d:Q26271631|skilled forestry worker]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-02-07 | [[Екатеринбург]] |- | | 1930 | ''[[:d:Q66662149|Аляксандр Давыдавіч Дубах]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-07-09 | ''[[:d:Q4095185|Botovo]]'' | ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1942" | 1942-04-21 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q54276628|Васіль Кірылавіч Захараў]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-08-24 | [[Лодейное Поле]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | [[галим]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-12 | |- | | | ''[[:d:Q4522895|Aleksandr Petrovich Shennikov]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-08-29 | [[Папулово (Киров өлкәсе)|Папулово]] | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-05-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | | 1932 | ''[[:d:Q28359118|Yevgeniya Ivanova]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-12-12 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q24932262|Women's Pedagogical Institute]]'' | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-01-26 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4103374|Stepan Vanin]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-12-30 | ''[[:d:Q2628828|Касыйм районы]]'' | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-02-10 | |- | | 1924-09-01 | ''[[:d:Q83140547|Arnold Stamm]]'' | data-sort-value="1892" | 1892 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4479389|Annenschule]]''<br/>''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q21244999|урман хезмәткәре]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-10-04 | ''[[:d:Q955521|Karlag]]'' |- | | | ''[[:d:Q4169945|T. B. Dubâgo]]'' | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Санкт-Петербург]] | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2815948|landscape architect]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q62714157|Байтин, Айзик Абрамович]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-01-07 | [[Витебск]] | | [[галим]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q21147331|Сухарев, Николай Фёдорович]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-03-12 | ''[[:d:Q27578788|Bol’shoye Kasargul’skoye]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4089267|Pyotr Bogdanov]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-11-25 | [[Смоленск]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q42296463|дендролог]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-02-09 | |- | | | ''[[:d:Q4401462|Stepan Rybalchenko]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-06-28 | ''[[:d:Q4326643|Novy Egorlyk]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-01-18 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q24009901|Сергей Яковлевич Коротов]]'' | data-sort-value="1908" | 1908 | | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | |- | | | ''[[:d:Q118435244|Andrey Alekseevich Yatsenko-Khmelevsky]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-10-30 | [[Гәнҗә]] | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1987" | 1987 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q19692561|David Merkin]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-09-18 | [[Орша]] | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-10-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4399169|Рубцов, Василий Иванович]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-13 | ''[[:d:Q4301468|Monastyrshchina]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-04-04 | [[Мәскәү]] |- | 1973 | | ''[[:d:Q19915980|Anatoly Polovko]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-11-14 | ''[[:d:Q149201|Ичнә]]'' | ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]'' | [[галим]]<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q5352191|техник]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-04-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q55058428|Oleg Katayev]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-11-25 | [[Харьков]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="2006" | 2006-08-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4098981|Nikolay Bulygin]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-08-12 | [[Воронеж]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="2002" | 2002-05-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q28499940|Евгений Сергеевич Мурахтанов]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-10 | [[Ырынбур өлкәсе]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | [[галим]] | data-sort-value="2016" | 2016-09-25 | [[Брянск]] |- | 1951 | 1966 | ''[[:d:Q56884787|Дмитрий Павлович Столяров]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-13 | ''[[:d:Q19638618|Maksimovka]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | [[галим]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q28359261|Viktor Vyrodov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q21335457|Verkhneye Beryozovo]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | [[галим]] | data-sort-value="1997" | 1997 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q26243685|Аким, Гарри Львович]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-06 | [[Санкт-Петербург]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="2007" | 2007 | [[Всеволожск районы]] |- | 1994 | | ''[[:d:Q109110321|Leonid Dmirtenko]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-06 | [[Харьков]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-03-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q131363720|Редько Георгий Иванович]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-25 | ''[[:d:Q4087837|Blahodatne]]'' | ''[[:d:Q131363748|Великоанадольский лесотехнический специализированный колледж имени Виктора Егоровича Фон Граффа]]''<br/>Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-11-24 | |- | | | ''[[:d:Q4360587|Villi Petritsky]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-10 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q18120029|библиофил]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2022" | 2022-10-31 | |- | | | ''[[:d:Q102287992|Andrey Punin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-22 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q11486702|архитектура тарихчысы]]''<br/>[[инженер]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-11-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | 1974 | 1998 | ''[[:d:Q115891950|Yuri Ivanovich Holkin]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-27 | [[Архангельск]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | | data-sort-value="2018" | 2018-07-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q112989748|Онегин, Владимир Иванович]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-24 | ''[[:d:Q4232123|Конёчек]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | | | |- | | | ''[[:d:Q4413814|Andrey Vitimovich Selikhovkin]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-08 | [[Санкт-Петербург]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | |- | 1989 | | ''[[:d:Q136956279|Ирина Мельничук]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-20 | | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | ''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q12281215|Иван Степанович Крижин]]'' | | | | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q2443377|топограф]]'' | data-sort-value="1884" | 1884 | |- | 1995-02-01<br/>1993-02-01 | 2000-01-01<br/>1995-02-01 | ''[[:d:Q43163125|Anatoly A. Shatalov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2010-09-01 | | ''[[:d:Q56804708|Dmitry L. Musolin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q57112241|Aleksander V Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q58716450|Ekaterina Shorohova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1972-12-20 | | ''[[:d:Q74130810|Dmitry A. Ponomarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1950-06-10 | | ''[[:d:Q89281657|Anatoly V Zhigunov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2008-09-01 | | ''[[:d:Q102335736|Pavel Lebedev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q105492321|Fedor Chepik]]'' | | | ''[[:d:Q4097524|Брянск дәүләт инженер-техник университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q2782346. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q2782346/p580:башлау,p69/Q2782346/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | ''[[:d:Q1239241|Peter Andreivich Dannenberg]]'' | data-sort-value="1792" | 1792-06-09 | [[Олонец губернасы|Олонец гөбернәсе]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1872" | 1872-08-06 | [[Россия империясе]] |- | | | [[Николай Казем-Бек|Николай Касыймбәк]] | data-sort-value="1818" | 1818-07-17 | [[Дәрбәнт]] | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | [[Казан Император университеты]] | data-sort-value="1888" | 1888-06-05 | [[Казан]] |- | | | ''[[:d:Q3341631|Nikolai Shelgunov]]'' | data-sort-value="1824" | 1824-12-04 | [[Санкт-Петербург]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="1891" | 1891-04-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | | 1860 | ''[[:d:Q3133674|Jan Edward Wańkowicz]]'' | data-sort-value="1834" | 1834-10-10 | ''[[:d:Q30103075|Malaja Sliapianka]]'' | ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | | data-sort-value="1899" | 1899-08-02 | [[Краков]] |- | | 1873 | ''[[:d:Q3916265|Mitrofan Lodyzhensky]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-01-28 | | ''[[:d:Q16004492|esotericist]]'' | | data-sort-value="1917" | 1917-05-18 | [[Тула]] |- | | | ''[[:d:Q15066812|Закржевский, Дмитрий Владимирович]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-10-20 | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | No/unknown value | |- | | 1886 | ''[[:d:Q19138544|Vasily Dobrovlyansky]]'' | data-sort-value="1864" | 1864 | [[Киев]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q42296463|дендролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты<br/>''[[:d:Q57913869|Kyiv Polytechnic Institute of Emperor Alexander II]]'' | data-sort-value="1910" | 1910 | |- | | 1896 | ''[[:d:Q21606784|Nicolai J. Puring]]'' | data-sort-value="1865" | 1865 | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | data-sort-value="1904" | 1904 | |- | | | ''[[:d:Q27258240|Jan Olszewski]]'' | data-sort-value="1865" | 1865 | | | | | |- | 1893 | 1895 | [[Николай Буш]] | data-sort-value="1869" | 1869-10-29<br/>1869-11-10 | [[Слабутски|Слободской]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | [[РФАнең В. Л. Комаров исемендәге Ботаника институтының Ботаник урманы|Питырбур ботаника бакчасы]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q112055113|Museum of Botanical Garden of V.L. Komarov Botanical Institute]]''<br/>''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]''<br/>''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q4407737|Санкт-Петербург психоневрология фәнни тикшеренү институты]]''<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-07 | [[Белозерск]] |- | | | ''[[:d:Q4450330|Viktor Viktorovich Talanov]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-11-27 | [[Түбән Новгород]] | [[галим]] | ''[[:d:Q2466783|"Н.И. Вавилов исемендәге Бөтенроссия үсемлек генетик ресурслары институты" федераль тикшеренү үзәге]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q16716601|Скоробогатый, Алексей Феодосьевич]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-10-27 | [[Витебск губернасы|Витебск гөбернәсе]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | data-sort-value="1945" | 1945-02-15 | [[Харьков]] |- | | | ''[[:d:Q28002058|Sergey Yuritsyn]]'' | data-sort-value="1873" | 1873 | [[Николаев (Николаев өлкәсе)|Мыколаив]] | ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]'' | | No/unknown value | |- | | | ''[[:d:Q4515945|Chilikin Pheofilakt]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-03-01 | [[Зарайск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-11-26 | ''[[:d:Q3739717|Voskresenskoye]]'' |- | | | ''[[:d:Q4371149|Boris Polynov]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-07-23 | [[Ставрополь]] | [[галим]] | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-16 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q130369791|Хитрово Анатолий Арефьевич]]'' | data-sort-value="1879" | 1879 | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="1906" | 1906 | |- | | | ''[[:d:Q18278362|N. I. Sus]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-06-01 | [[Волын губернасы]] | [[галим]] | [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]]<br/>''[[:d:Q4127475|Russian Research Institute of Agroforestry]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-08-26 | |- | | | ''[[:d:Q4057148|Vladimir Agte]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-06-27 | [[Новочеркасск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1941" | 1941-12-28 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Виталий Эделштейн|Витали Эделштейн]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-17 | [[Казан]] | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-08-01 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Леонид Кулик]] | data-sort-value="1883" | 1883-08-19 | [[Тарту]] | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q44494016|Committee on Meteorites]]''<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4135690|Geological Institute of the Russian Academy of Sciences]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-04-14 | [[Спас-Деменск]] |- | | 1911 | ''[[:d:Q96012681|Сцяпан Паўлавіч Мельнік]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-08-13 | ''[[:d:Q12118508|Lokhvitsky Uyezd]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4496332|Хабарау милли аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]''<br/>''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q2376002|Central Botanical Garden, Minsk]]''<br/>''[[:d:Q123018612|сельскагаспадарчая секцыя Інбелкульта]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-28 | [[Минск]] |- | | 1903 | ''[[:d:Q130369798|Владимир Савич]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | ''[[:d:Q894660|National Botanical Garden of Georgia]]''<br/>[[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q135818863|Дальневосточное отделение Всесоюзного института растениеводства]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | |- | | | ''[[:d:Q26776955|Gerasim Barinov]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-03-01 | ''[[:d:Q20672571|Покровское]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | No/unknown value | |- | | | ''[[:d:Q54276628|Васіль Кірылавіч Захараў]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-08-24 | [[Лодейное Поле]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]''<br/>Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты<br/>''[[:d:Q54913928|Forestry Institute of the National Academy of Sciences of Belarus]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-03-12 | |- | 1903 | 1904 | ''[[:d:Q4422288|Konstantin Skorobogatov]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-02-22 | ''[[:d:Q4061514|Alexandrovskoye]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q1186567|Александр тиятры]]''<br/>''[[:d:Q2012301|Obukhov State Plant]]''<br/>''[[:d:Q1255617|Сарытау драма театры]]''<br/>''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-07-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q13028351|Aleksandr Nikolaevitsj Sak]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-08-14 | [[Сёгда]] | [[шагыйрь]] | ''[[:d:Q14916966|Belarus]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-26 | ''[[:d:Q26214540|NKVD of Minsk]]'' |- | | | ''[[:d:Q100156581|Барыс Дзмітрыевіч Жылкін]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-03-02 | ''[[:d:Q21844429|Гастынскі павет]]'' | [[галим]] | [[Казан дәүләт аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q4097524|Брянск дәүләт инженер-техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-03-05 | |- | | | ''[[:d:Q46123630|Vasiliy Ivanovitsj Kazanskiy]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-05-30 | [[Мәскәү]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | data-sort-value="1986" | 1986-07-07 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q3876955|Nikolai Sokolov]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-04-30 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | data-sort-value="1988" | 1988-12-15 | [[Сестрорецк]] |- | | | [[Сергей Соколов (1897)|Сергей Соколов]] | data-sort-value="1897" | 1897-05-08 | [[Бәләбәй]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | data-sort-value="1971" | 1971-03-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4495914|Sergey Kharitonov]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-06-27 | [[Переславль-Залесский]] | [[галим]] | | data-sort-value="1992" | 1992-06-07 | [[Переславль-Залесский]] |- | | 1927 | ''[[:d:Q128410851|Правдин, Леонид Фёдорович]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-03-23 | ''[[:d:Q113058600|Новографское]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="1987" | 1987 | |- | | | ''[[:d:Q19369147|Aleksandr Korchagin]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-03-17 | [[Витебск]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q22703870|Ковтун-Станкевич, Андрей Игнатьевич]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-10-10 | ''[[:d:Q2235501|Кролеветс]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]'' | | data-sort-value="1986" | 1986-08-31 | [[Акмәсҗит]] |- | | | ''[[:d:Q4089267|Pyotr Bogdanov]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-11-25 | [[Смоленск]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q42296463|дендролог]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="1977" | 1977-02-09 | |- | | 1931 | ''[[:d:Q4520710|Nikolai Sharonov]]'' | data-sort-value="1901" | 1901 | | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | data-sort-value="2000" | 20th century | |- | | | ''[[:d:Q4098673|Aleksey Bukshtynov]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-02-11 | [[Витебск губернасы|Витебск гөбернәсе]] | [[галим]] | | data-sort-value="2000" | 2000-12-21 | |- | | | ''[[:d:Q4399177|Leonid Rubtsov]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-10 | [[Фурманов (шәһәр)|Фурманов]] | ''[[:d:Q2815948|landscape architect]]'' | ''[[:d:Q2466783|"Н.И. Вавилов исемендәге Бөтенроссия үсемлек генетик ресурслары институты" федераль тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q280791|Hryshko National Botanical Garden]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-04-03 | [[Киев]] |- | | | ''[[:d:Q104628137|Фёдар Трафімавіч Касцюковіч]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-01 | ''[[:d:Q2092836|Барысав районы]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4127508|All-russian Research Institute for Silviculture and Mechanization of Forestry]]''<br/>''[[:d:Q54913928|Forestry Institute of the National Academy of Sciences of Belarus]]''<br/>''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]''<br/>''[[:d:Q2628140|Беларус дәүләт техника университеты]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-07-15 | |- | | 1931 | ''[[:d:Q109493493|Дьяченко, Андрей Ефимович]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-09-01 | ''[[:d:Q4322026|Nova Guta]]'' | | | data-sort-value="1983" | 1983-04-16 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4067716|Nikolay Anuchin]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-04-26 | | [[галим]] | ''[[:d:Q4304099|Moscow State Forest University]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-06-07 | |- | | | ''[[:d:Q4102631|Alexander Vakin]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-09-04 | [[Ржев]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | data-sort-value="1966" | 1966 | |- | | 1930 | ''[[:d:Q4261011|Alexey Liverovsky]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-12-07<br/>1903-12-20 | [[Санкт-Петербург]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1714828|hunter]]''<br/>[[инженер]] | | data-sort-value="1989" | 1989-11-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4336661|Gieorgij Orłow]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-03-29 | ''[[:d:Q16021738|Лубянки]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-11-30 | [[Мәскәү]] |- | | 1930 | ''[[:d:Q23656112|Кощеев, Андрей Лукич]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-11-08 | [[Ылыч (шәһәр)|Ылыс]] | [[галим]] | | data-sort-value="1955" | 1955-08-13 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q56240702|Владимир Николаевич Пономарёв]]'' | data-sort-value="1903" | 1903 | [[Ржев]] | [[инженер]] | | No/unknown value | |- | | | ''[[:d:Q76822538|Воробьёв Дмитрий Васильевич]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-11-06 | | | | data-sort-value="1976" | 1976-08-08 | [[Харьков]] |- | | 1935 | ''[[:d:Q17044087|Даніла Уладзіміравіч Жаркоўскі]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-01-02 | ''[[:d:Q2024126|Һорки районы]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q17043283|Institute of Chemistry of BSSR Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q4082743|Беларус дәүләт аграр техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q30289956|Institute of Physical and Organic Chemistry]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-12-31 | [[Минск]] |- | | | ''[[:d:Q21106797|Ivan Melekhov]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-09-15 | ''[[:d:Q2607262|Приморски районы]]''<br/>''[[:d:Q4070626|Arkhangelsky Uyezd]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4304099|Moscow State Forest University]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-12-06 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q110982416|Аляксандр Іосіфавіч Скрыган]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-08-11 | [[Труханавичы (Капыльский районы)]] | [[галим]] | ''[[:d:Q17043283|Institute of Chemistry of BSSR Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q30289956|Institute of Physical and Organic Chemistry]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-08-28 | |- | | | ''[[:d:Q4406048|Mikhail Saltykov]]'' | data-sort-value="1906" | 1906 | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1975" | 1975-11-01 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4103562|Fiodor Waraksin]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-07-21 | ''[[:d:Q4130398|Вялсы]]'' | | | data-sort-value="1975" | 1975-02-02 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q16698110|Igor Dolgushin]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-03-30 | [[Омск]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | | data-sort-value="1966" | 1966-07-04 | [[Алматы]] |- | | | ''[[:d:Q24009901|Сергей Яковлевич Коротов]]'' | data-sort-value="1908" | 1908 | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="1982" | 1982 | |- | | | ''[[:d:Q15065559|Ivan Vasilevitsj Gratsjjov]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-08-26 | [[Касыйм (шәһәр)|Касыйм]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | data-sort-value="1962" | 1962-11-25 | [[Петрозаводск]] |- | | | ''[[:d:Q26243720|Pyotr Lapin]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-01-29 | [[Пенза]] | [[галим]] | ''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]''<br/>''[[:d:Q894654|Nikitsky Botanical Garden]]''<br/>''[[:d:Q894653|N.V. Tsitsin Main Botanical Garden]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-04-26 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4499432|Viktor Kholopov]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-03-01 | [[Рязань]] | [[эшкуар]] | | data-sort-value="2007" | 2007-01-13 | [[Кондопога]] |- | | | ''[[:d:Q4519590|Грыгорый Логвінавіч Шакулаў]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-10-11<br/>1910-09-28 | ''[[:d:Q96579955|Паўлавічы]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987-11-22 | |- | | | ''[[:d:Q39082856|Лавунов, Пётр Павлович]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-06-12 | ''[[:d:Q942749|Kletnya]]'' | | | data-sort-value="1997" | 1997-10-25 | [[Калуга]] |- | | | ''[[:d:Q4171563|Nikolai Vladislavovich Dylis]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-12-24 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-07-26 | [[Мәскәү]] |- | | 1955 | ''[[:d:Q60838281|Олонцев, Михаил Иванович]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-10-15 | ''[[:d:Q4499210|Kholmogorsky Uyezd]]'' | | | data-sort-value="1990" | 1990-11-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q13027984|Іван Іларыёнавіч Бардышаў]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-07-14 | [[Рус Норвашы|Урыс Нарвашы]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-10-30 | |- | | | ''[[:d:Q29359375|Поздняков, Лев Константинович]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-05-28 | [[Борисоглебск]] | ''[[:d:Q15143191|science communicator]]'' | | data-sort-value="1990" | 1990-06-17 | |- | | | ''[[:d:Q4399169|Рубцов, Василий Иванович]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-13 | ''[[:d:Q4301468|Monastyrshchina]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="1973" | 1973-04-04 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q19909678|Vyacheslav Korolyov]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-03-12 | [[Олонец губернасы|Олонец гөбернәсе]] | | | data-sort-value="2000" | 2000 | [[Петрозаводск]] |- | 1934 | 1939 | ''[[:d:Q117281876|Александр Матвеевич Матвеев]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-06-16 | ''[[:d:Q18773324|Горушка (Струги Краснин кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[укытучы]] | | data-sort-value="1989" | 1989-10-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | | 1941 | ''[[:d:Q4080623|Boris Bedny]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-08-25 | ''[[:d:Q4538815|Yaroslavskaya]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | data-sort-value="1977" | 1977 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4379690|Mikhail Provorov]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-09-05 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q21244999|урман хезмәткәре]]'' | | data-sort-value="1965" | 1965-03-30 | |- | | | ''[[:d:Q18634544|Leonid Zinovevitsj Loere]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-03-11 | [[Аккирмән]] | [[укытучы]] | ''[[:d:Q4070609|Архангельск дәүләт техника университеты]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-08-24 | [[Архангельск]] |- | 1938 | | ''[[:d:Q18380386|Міхаіл Іванавіч Герасімаў]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-10-20 | ''[[:d:Q29404618|Старина]]'' | ''[[:d:Q212948|партизан]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1971" | 1971-11-05 | |- | | | ''[[:d:Q4067095|Pyotr Antipov]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-12-26 | ''[[:d:Q4339039|Ostrovsky Uyezd]]'' | ''[[:d:Q12335817|урманчы]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-10-20 | [[Иске Ладога]] |- | | 1948 | ''[[:d:Q55058428|Oleg Katayev]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-11-25 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>[[галим]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="2006" | 2006-08-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4098981|Nikolay Bulygin]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-08-12 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="2002" | 2002-05-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q18045534|Nikolay Ivanovich Kazimirov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-15 | [[Лысково районы]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4214946|Karelian Research Centre of RAS]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-08-28 | [[Петрозаводск]] |- | | 1952 | ''[[:d:Q54276694|Васіль Рыгоравіч Анціпаў]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-02-15 | ''[[:d:Q19670306|Бакачы]]'' | ''[[:d:Q42296463|дендролог]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | ''[[:d:Q23069766|Гипроникель]]''<br/>''[[:d:Q5926428|National Botanic Garden of Latvia]]''<br/>''[[:d:Q2376002|Central Botanical Garden, Minsk]]''<br/>''[[:d:Q1551183|Черновцы милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q55972215|Інстытут бульбаводства НАН Беларусі]]''<br/>''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]'' | data-sort-value="2010" | 2010 | |- | | | ''[[:d:Q16161568|Pavel Badalov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-12-10 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-07-04 | ''[[:d:Q4109851|Veseli Bokoven'ki]]'' |- | | | ''[[:d:Q85681759|Крачевский, Иван Андреевич]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-11-25 | [[Зеленокумск]] | | | data-sort-value="1974" | 1974-07-12 | |- | | | ''[[:d:Q85681752|Васіль Нікандраў]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-03-15 | [[Ленинград өлкәсе]] | | | data-sort-value="1990" | 1990-09-18 | [[Ленинград өлкәсе]] |- | | | ''[[:d:Q104628040|Uladzimir Sergeyevich Romanov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-05-20 | [[Чыстыя Лужы]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q6506639|Faculty of Forestry of BSTU]]''<br/>''[[:d:Q13469680|Беловеж карурманы (милли парк)]]''<br/>''[[:d:Q26712633|Міністэрства лясной гаспадаркі БССР]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-09-19 | |- | | | ''[[:d:Q4110115|Vera Vetsheva]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-10-05 | [[Карсун]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4418288|Себер дәүләт технологик университеты]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-11-08 | |- | | | ''[[:d:Q4378521|Nikolai Prilepo]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-06 | ''[[:d:Q2783750|Bryansk Governorate]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007-05-05 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q28499940|Евгений Сергеевич Мурахтанов]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-10 | [[Ырынбур өлкәсе]] | [[галим]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты<br/>''[[:d:Q4097524|Брянск дәүләт инженер-техник университеты]]'' | data-sort-value="2016" | 2016-09-25 | [[Брянск]] |- | | 1950 | ''[[:d:Q56884787|Дмитрий Павлович Столяров]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-13 | ''[[:d:Q19638618|Maksimovka]]'' | [[галим]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="1993" | 1993-05-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q15067310|Yury Ivanov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-28 | ''[[:d:Q18769931|Велики Село]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-08-07 | [[Петрозаводск]] |- | | | ''[[:d:Q21108220|Nikolay Moiseyev]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-13 | ''[[:d:Q18807921|Якутино (Грачёвкан кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>[[укытучы]] | ''[[:d:Q4127508|All-russian Research Institute for Silviculture and Mechanization of Forestry]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-07-23 | |- | 1967 | 1968 | [[Саре Абдуллина]] | data-sort-value="1929" | 1929-01-18 | ''[[:d:Q448047|Alupka]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q4281450|Мари целлюлоза-кәгазь комбинаты]]''<br/>''[[:d:Q4366456|Идел буе дәүләт технология университеты]]''<br/>[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]] | | |- | | | ''[[:d:Q28359261|Viktor Vyrodov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q21335457|Verkhneye Beryozovo]]'' | [[галим]] | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="1997" | 1997 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4088764|Rem Bobrov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q15143191|science communicator]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006 | |- | | | ''[[:d:Q15065094|Stanislav Vompersky]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-20 | [[Борисоглебск]] | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q26243685|Аким, Гарри Львович]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-06 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="2007" | 2007 | [[Всеволожск районы]] |- | | 1954 | ''[[:d:Q99083290|Ірына Пятроўна Шпіт]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-01 | ''[[:d:Q4105133|Vas'kovichi]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | ''[[:d:Q30878928|Byeldzyarzhprayekt]]''<br/>''[[:d:Q45234277|БелНДІПгорадабудаўніцтва]]'' | data-sort-value="2018" | 2018 | |- | | | [[Васих Заһриев]] | data-sort-value="1930" | 1930 | [[Мамадыш районы]] | ''[[:d:Q21244999|урман хезмәткәре]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994 | |- | | | ''[[:d:Q131363720|Редько Георгий Иванович]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-25 | ''[[:d:Q4087837|Blahodatne]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | data-sort-value="2011" | 2011-11-24 | |- | | | ''[[:d:Q4203527|Aleksandr Isayev]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q21244999|урман хезмәткәре]]'' | ''[[:d:Q4239241|Krasnoyarsk Scientific Center SB RAS]]''<br/>''[[:d:Q4504032|Centre for Forest Ecology and Productivity]]'' | data-sort-value="2018" | 2018-08-30 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q30880655|Ryurik Salyaev]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-26 | [[Алматы]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4418294|Siberian Institute of Plant Physiology and Biochemistry]]'' | data-sort-value="2022" | 2022-01-22 | |- | | | ''[[:d:Q60694838|Семёнов, Виктор Анатольевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-08-24 | [[Кострома]] | [[галим]] | | data-sort-value="2010" | 2010-10-04 | |- | | 1954 | ''[[:d:Q116007146|Уладзімір Залатагораў]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-30 | ''[[:d:Q4440753|Staroyuryevo]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q19365950|Victor S. Posnov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-03 | ''[[:d:Q1644777|Pronsk]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-01-09 | [[Петрозаводск]] |- | | | ''[[:d:Q15922688|Shen Guofang]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-11-15 | [[Şanxay|Шаңхай]] | ''[[:d:Q1895303|урманчы]]'' | ''[[:d:Q4881133|Beijing Forestry University]]'' | | |- | | 1956 | ''[[:d:Q115891950|Yuri Ivanovich Holkin]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-27 | [[Архангельск]] | | ''[[:d:Q4418288|Себер дәүләт технологик университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201562|Sukachev Institute of Forest]]''<br/>Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты<br/>''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]'' | data-sort-value="2018" | 2018-07-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4439125|Georgy Stadnitsky]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-01 | ''[[:d:Q4334119|Olgino]]'' | ''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | ''[[:d:Q4407695|Санкт-Петербург дәүләт үсемлек полимерлары технологик университеты]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-03-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q104144036|Георгій Міхайлавіч Прохараў]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-04-29 | ''[[:d:Q4220014|Kiverichi]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4201674|Institute for Nature Management]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-04-12 | |- | | 1958 | ''[[:d:Q107340657|Tamara Vladimirovna Solovyova]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-08-05 | [[Гдов]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q112989748|Онегин, Владимир Иванович]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-24 | ''[[:d:Q4232123|Конёчек]]'' | | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | | |- | | 1958 | ''[[:d:Q115884104|Геральд Горскі]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-17 | [[Бобруйск|Бабруйск]] | | ''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q116149114|Віталь Леанідавіч Калеснікаў]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-21 | ''[[:d:Q1822673|Zonalny District]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-10-08 | |- | | 1959 | ''[[:d:Q4233603|Georgy Korovin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-16 | [[Кикнур]] | [[галим]] | | data-sort-value="2012" | 2012-07-21 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4396430|Розанов, Олег Иванович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-12 | ''[[:d:Q18798437|Pushkino]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q16697847|Станислав Алексеевич Дыренков]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-10 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | ''[[:d:Q4407732|St. Petersburg Scientific Research Institute of Forestry]]''<br/>''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4458750|Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлекчәсенең Тын океан география институты]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-11-10 | |- | | | ''[[:d:Q116449206|Pavel Geizler]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q4214946|Karelian Research Centre of RAS]]''<br/>''[[:d:Q2628140|Беларус дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4082750|Belarusian State Technological University]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q139570948|Флит, Марина Александровна]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-29 | ''[[:d:Q27899309|Leningrad]]''<br/>[[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2815948|landscape architect]]'' | ''[[:d:Q2506336|Pavlovsk Park]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4528711|Gennadiy Leontevitsj Sjtsjepasjtsjenko]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-11 | ''[[:d:Q1822641|Rubtsovsky District]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="1995" | 1995-08-26 | [[Мәскәү өлкәсе]] |- | | | ''[[:d:Q60694961|Vitaly Ivanovich Krutov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-16 | [[Козельск]] | [[галим]] | | data-sort-value="2012" | 2012-12-25 | [[Петрозаводск]] |- | | | ''[[:d:Q4132951|Yuri Gamaley]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-15 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | ''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-07-08 | |- | | | ''[[:d:Q4396307|Vjatsjeslav Aleksandrovitsj Rozjkov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-24<br/>1939-07-24 | | [[галим]] | | data-sort-value="2022" | 2022-10-16 | |- | | | ''[[:d:Q4412230|Arkady Severny]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-12 | [[Иваново]] | [[җырчы]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]'' | | data-sort-value="1980" | 1980-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q19909462|A. V. Tikhonov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-21 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]<br/>''[[:d:Q2629630|Sataniv]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | ''[[:d:Q4201736|Institute of Sociology]]''<br/>''[[:d:Q4146754|Гуманитар фәннәр дәүләт академик университеты]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-10-08 | |- | | | ''[[:d:Q369596|Nong Duc Manh]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-11 | ''[[:d:Q36404|Bắc Kạn]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1973 | ''[[:d:Q17619586|Mukhadi Umarov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-05-02 | ''[[:d:Q4155037|Dargo, Vedensky District]]'' | [[галим]] | [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q17544345|Чече Республикасы Фәннәр академиясе]]'' | data-sort-value="2024" | 2024-01-10 | |- | | | ''[[:d:Q39387826|Илья Романович Шегельман]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-11-20 | [[Кыргызстан]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-12-03 | [[Петрозаводск]] |- | | | ''[[:d:Q43424207|Vitaly Kotov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-03-07 | ''[[:d:Q23958954|Темешево]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | 1969 | ''[[:d:Q3920379|Vladimir Bondarenko]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-02-16 | [[Петрозаводск]] | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4238825|Vladimir Krasnolobov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-19 | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q100924899|Vasily Zakharyashchev]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-24 | ''[[:d:Q23977000|Maly Sapozhok]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-01-28 | |- | | | ''[[:d:Q840698|Anatoly Lisitsyn]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-26 | ''[[:d:Q369204|Sonkovsky District]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | | | ''[[:d:Q18009150|Vasilij Trofimovič Jarmiško]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-27 | ''[[:d:Q4180841|Zhovnyne]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q6491556|Мишарин Алексей Васильевич]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-05 | [[Сторожевск]] | [[язучы]]<br/>[[инженер]]<br/>[[менеджер]]<br/>''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | ''[[:d:Q1364302|ministry of agriculture]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4438996|Mikhail Stavrovsky]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-07 | [[Череповец]] | | | | |- | | 1971 | ''[[:d:Q28496109|Viktor Baburin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-18 | ''[[:d:Q48946948|Бельский район]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q36561937|Gennady A. Firsov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-11-12 | ''[[:d:Q4247043|Kumylzhenskaya]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | ''[[:d:Q112054380|Park-arboretum of Saint Petersburg Botanical Garden]]''<br/>''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q131366820|Andris Leitass]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-21 | ''[[:d:Q107582|Cēsis]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q599151|вазыйфаи зат]]'' | ''[[:d:Q3916655|Western Caspian University]]''<br/>''[[:d:Q411895|Рига техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q2089528|Riga City Council]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4413814|Andrey Vitimovich Selikhovkin]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | | |- | | | ''[[:d:Q94972800|Jelena Michailowna Bogdanowa]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-03-24 | [[Тула]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q22246866|Zinovy Litinsky]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-17 | [[Тернополь|Тернопил]] | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4429244|Svetlana Sorokina]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-15 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | | |- | | | [[Наил Мәһдиев]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-12 | [[Бөгелмә]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1983 | ''[[:d:Q136956279|Ирина Мельничук]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-20 | | ''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | | |- | | 1988 | ''[[:d:Q84725136|Плугатарь, Юрий Владимирович]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-01-08 | [[Самбир]] | ''[[:d:Q21244999|урман хезмәткәре]]'' | ''[[:d:Q894654|Nikitsky Botanical Garden]]'' | | |- | | 2006 | ''[[:d:Q105492358|Sergey Vasilyev]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-01-25 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q124051765|Timofey Petrov]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-08-28 | | ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q28664387|Пробер, Пинхос Волькович]]'' | | | [[инженер]] | | | |- | | 1987 | ''[[:d:Q53379779|Peter Bozhkov]]'' | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q1312762|Swedish University of Agricultural Sciences]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q80141275|Manuel Acosta]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]''<br/>''[[:d:Q2364321|University of Life Sciences in Poznań]]'' | | |- | 2015 | | ''[[:d:Q89281102|Marina Lebedeva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4127490|All-Russian Research Institute of Agricultural Biotechnology Russian Academy of Agricultural Sciences]]'' | | |- | 2012-09-01 | 2016-07-01 | ''[[:d:Q92063114|Kristina Polyanina]]'' | | | ''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q21491495|nematologist]]'' | ''[[:d:Q2025062|Zoological Museum of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences]]'' | | |- | | 2019-12-25 | ''[[:d:Q103003976|Aleksandr V Lebedev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q21244999|урман хезмәткәре]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | | |- | | 1962 | ''[[:d:Q105491043|Nikolay Slemnev]]'' | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | ''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * Вереха П.Н., Орлов М. М. Исторический очерк развития С.-Петербургского лесного института (1803—1903) / под. ред. Э. Э. Керна. — СПб.: Государственная типография, 1903. — [14], 194, 157 с. * Добровлянский В. Я. Лесные учебные заведения // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Шулай ук карагыз == {{Портал|Мәгариф|Россия Федерациясе}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] [[Төркем:Россия университетлары]] [[Төркем:1803 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:Санкт-Петербург университетлары]] [[Төркем:Техник югары уку йортлары]] [[Төркем:Урманчылык]] o8rczyzo7m19kkzwduhzrv67a9kry9x Урал дәүләт тау университеты 0 389540 5936426 5923037 2026-06-04T17:44:37Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936426 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''{{Label|Q3135719|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q3135719|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q3135719|lang=en}}}}) — [[Екатеринбург]] һәм Уралның борынгы югары уку йортларының берсе, 1914 елда Тау институты буларак нигез салынган. == Тарих == [[Файл:Закон_об_учреждении_горного_института.jpg|сулда|мини|210x210пкс]] 1914 елның {{comment|3|Юлиан календаре буенча}} (16) гыйнварында патша Николай II «Штандарт» император яхтасында «Екатеринбург шәһәрендә Тау институтын булдыру турында» дип аталган законны раслый<ref>{{Cite web|url=http://about.ursmu.ru/istoriya-universiteta.html|title=История университета|publisher=Уральский государственный горный университет|accessdate=2020-12-18|archivedate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327140705/http://about.ursmu.ru/istoriya-universiteta.html}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Николай II в истории университета|url=http://about.ursmu.ru/istoriya-universiteta/nikolay-ii-v-istorii-universiteta.html|publisher=Уральский государственный горный университет|accessdate=2020-12-18|archivedate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327140411/http://about.ursmu.ru/istoriya-universiteta/nikolay-ii-v-istorii-universiteta.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://about.ursmu.ru/istoriya-universiteta/professor-filatov-ob-universitete/dayut-nam-gornyy-institut.html|title=Дают нам Горный Институт!|author=проф. Филатов|publisher=Уральский государственный горный университет|accessdate=2020-12-18|archivedate=2020-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201012192741/http://about.ursmu.ru/istoriya-universiteta/professor-filatov-ob-universitete/dayut-nam-gornyy-institut.html}}</ref>. 1915 елның {{comment|7|Юлиан календаре буенча}} (20) ноябрендә Екатеринбургның шәһәр Думасы залында Төзелеш комиссиясенең беренче утырышы була, анда булачак Тау институты бинасының эскиз проектын хуплыйлар һәм раслыйлар<ref name=":0" />. 1916 елның {{comment|17|Юлиан календаре буенча}} (30) июлендә Урал тау институтының нигезенә беренче таш салына<ref name=":0" />. 1916 елның {{comment|6|Юлиан календаре буенча}} (19) ноябрендә институт төзелешен тизләтү максатыннан, Төзелеш комиссиясе Николай ІІгә институтны «Бөек Император канаты астына алу һәм аңа «Император Николай II Урал тау институты» исемен бирү» турында үтенеч белән мөрәҗәгать итәләр<ref name=":0" />. 1917 елның {{comment|3|Юлиан календаре буенча}} (16) гыйнварында «Екатеринбург тау институтын Бөек Император канаты астына алу һәм әлеге уку йортына «Император Николай II Урал тау институты» исемен бирү турында» закон кабул ителә. 1917 елның {{comment|9|Юлиан календаре буенча}} (22) октябрендә Екатеринбургта Тау институты ачыла<ref>{{Cite web|title=Накануне революции (1892-1917)|publisher=Екатеринбургская городская Дума|url=https://www.egd.ru/about/481/515/545}}</ref>, Екатеринбургның мактаулы гражданины Петр Пётр улы фон Веймарн институтның ректоры була<ref>{{Китап|ел=2003|исем=Петр Петрович фон Веймарн (1879–1935)|сылтама=http://book.uraic.ru/elib/pochetnye_grazhdane_Ekb/ekb_do_1917/veymarn.pdf|нәшрият=Екатеринбург : Сократ,|битләр=30–31|бит=192|бүлек=Почетные граждане Екатеринбурга : исторические очерки. — 2-е изд., доп}}</ref>. [[Файл:Бюст_В._В._Вахрушева.jpg|мини|В.В. Вахрушев бюсты]] 1947—1993 елларда институт ССРБ күмер сәнәгате халык комиссары В.В. Вахрушев исемен йөртә. Хәзерге вакытта бу хакта университетның беренче уку бинасы алдында куелган бюст искә төшерә. [[ССРБ Югары Шурасы|ССРБ Югары Советы]] Президиумының 1969 елның 12 маендагы Указы белән халык хуҗалыгы белгечләрен әзерләү өчен һәм фәнни тикшеренүләрнең үсеше өчен В.В. Вахрушев исемендәге Свердловск тау институты [[Кызыл Байрак Хезмәт ордены]] белән бүләкләнә. 1993 елда Урал дәүләт тау-геология академиясе дип үзгәртелә. 2004 елның маенда [[Россия Федерациясе мәгариф һәм фән министрлыгы]]ның Аккредитация Коллегиясе карары белән югары уку йорты «Университет» дигән югары статус ала. 2014 елда югары уку йортының 100 еллыгы билгеләп үтелә, бу вакыт эчендә 50 меңнән артык тау инженеры, йөзләгән доктор һәм фән кандидатлары әзерләнә. Ел саен 2,5-3 мең җитәкче һәм белгеч 25 белгечлек буенча яңадан әзерләү һәм квалификация күтәрү процессларын уза. Н.Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университетының «Һөнәри белем бирү учреждениеләрен тәмамлаучыларны эшкә урнаштыруга ярдәм итүче координационн-аналитик үзәк» рейтингы буенча, Тау университетының Мәшгульлек үзәге югары уку йортлар рейтингында 3 урынны ала (Россия дәүләт һөнәри-педагогика университеты белән бергә), рейтингта Урал дәүләт урман-техник университетын (4 урын) һәм Россиянең беренче президенты Б.Н. Ельцин исемендәге Урал федераль университетын (5 урын) куып китә. Рейтингта Россиянең 79 субъектыннан 754 югары уку йорты катнашкан<ref>{{Cite web|url=https://www.e1.ru/news/spool/news_id-346527.html|title=РГППУ и УрГГУ заняли третье место во всероссийском рейтинге трудоустройства выпускников|date=29 марта 2011|publisher=Екатеринбург Онлайн}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://kcst.bmstu.ru/component/regions/?view=rating2010&level=v|title=Рейтинг вузовских центров|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171016033412/http://kcst.bmstu.ru/component/regions/?view=rating2010&level=v|archivedate=2017-10-16}}</ref>. === Рәсми атамалар === * 1914 — Екатеринбург шәһәрендәге Тау институты * 1916 — Император Николай IIнең Урал тау институты * 1918 — Урал тау институты * 1934 — Свердловск тау институты * 1947 — В.В. Вахрушев исемендәге Свердловск Тау институты * 1993 — Урал дәүләт тау-геология академиясе * 2004 — Урал дәүләт тау университеты == Университет бүгенге көндә == 2016 елда университетта 9000 якын студент белем алган. 2015 елда югары уку йортының керемнәре 463,9 млн. сум, чыгымнары — 426,9 млн. сум тәшкил иткән<ref>{{Cite web|url=https://www.znak.com/2016-06-07/dohody_rukovoditeley_uchebnyh_zavedeniy_rastut_na_fone_sokracheniy_personala_i_snizheniya_dohodov|title=Доходы руководителей учебных заведений растут на фоне сокращений персонала и снижения доходов.|date=7 июня 2016|publisher=Znak.com|author=Оксана Луткова|accessdate=2020-12-18|archivedate=2017-10-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171011181541/https://www.znak.com/2016-06-07/dohody_rukovoditeley_uchebnyh_zavedeniy_rastut_na_fone_sokracheniy_personala_i_snizheniya_dohodov}}</ref>. ; Структурасы Факультетлар: * тау-технология факультеты * тау-механика факультеты * инженер-икътисад факультеты * дөнья икътисады һәм бизнес факультеты * геология һәм геофизика факультеты * кешеләрне яклау факультеты * шәһәр хуҗалыгы (көллият) * читтән торып уку == Екатеринбургтагы биналар == <gallery widths="200" heights="150"> Файл:1st build of the USMU.JPG|Беренче уку бинасы, Куйбышев ур., 30 Файл:2nd build of the USMU.jpg|Икенче уку бинасы, Университетская тык., 9 Файл:3rd build of the USMU.jpg|Өченче уку бинасы, Хохряков ур., 8 Файл:4th build of the USMU.jpg|Дүртенче уку бинасы, Университетская тык., 7 Файл:Church for mine workers of Russia.jpg|Россия Горняклар гыйбадәтханәсе, Куйбышев ур., 39 Файл:Ural Geological Museum.jpg|Урал геология музее, Хохряков ур., 85 Файл:The house of sports in the USMU.jpg|УДТУ спорт йорты, 8 Март ур., 84а </gallery> == Шәхесләр == === Ректорлар === === Укытучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q3135719. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q3135719/p580:башлау,p108/Q3135719/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | ''[[:d:Q4539854|Leonard Jaczewski]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-08-30 | [[Вилькув (Лодзь воеводалыгы)]]<br/>[[Конин]] | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-04-20<br/>1916-05-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q51667675|Stanislaw-Petr-Sigismund Konstantinowitsch Sobolewski]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-10-07 | [[Бяла-Подляска|Бәла-Подләска]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q60472581|җирасты байлыкларын чыгару технологиясе галиме]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-04 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q41199832|Konstantin Matveev]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-02-21 | [[Камышлы (Свердловск өлкәсе)|Камышлы]] | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-21 | [[Екатеринбург]] |- | | | [[Михаил Ортин]] | data-sort-value="1880" | 1880-11-19 | [[Алабуга]] | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-08 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q41199837|Маковецкий, Александр Евменьевич]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-11-09 | ''[[:d:Q13637057|Smelyi]]'' | ''[[:d:Q51882723|St. Petersburg Practical Institute of Technology]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1939" | 1939 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q55104989|Vladimir Vanyukov]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-06-17 | [[Талица (шәһәр)]] | ''[[:d:Q58174254|Тум технология институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1957" | 1957-05-31 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4219139|Nikolai Kell]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-01-08 | ''[[:d:Q4461217|Торопец өязе]]'' | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]'' | ''[[:d:Q294126|surveyor]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-12-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | 1932 | 1944 | ''[[:d:Q4522326|Lew Dmitrijewitsch Schewjakow]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-01-03 | [[Ветлуга (шәһәр)|Ветлуга]] | ''[[:d:Q58388110|Екатеринослав тау институты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-03 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q19907921|Leonid Bykov]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-04-27 | [[Люботын|Лүботын]] | ''[[:d:Q4314987|Милли тау эше университеты]]''<br/>''[[:d:Q58388110|Екатеринослав тау институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-10-19 | [[Тула]] |- | | | ''[[:d:Q12157346|N. A. Starikov]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-03-21 | ''[[:d:Q4174064|Yedrovo]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1961" | 1961-06-04 | [[Киев]] |- | | | ''[[:d:Q28358930|Michail Albow]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-10-27 | [[Никольск (Вологда өлкәсе)]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-03 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q28858902|Вилесов, Георгий Иванович]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-15 | ''[[:d:Q4535429|Jusva]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты | [[галим]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-05 | [[Екатеринбург]] |- | 1942 | 1943 | ''[[:d:Q123471071|Николай Андреевич Гусев]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-02-18 | ''[[:d:Q18806698|Shakitsy]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q116994205|геодезист]]''<br/>''[[:d:Q1743623|маркшейдер]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-03-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | 1933 | 1980 | ''[[:d:Q4330923|Ivan Kirillovitsj Ovtsjinnikov]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-06-15 | [[Овчинники (Киров өлкәсе)|Овчинники]] | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-11-18 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q12135127|Dmitry Nikolayevich Ogloblin]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-09-11 | [[Пермь]] | Урал дәүләт тау эше университеты | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q294126|surveyor]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q116994205|геодезист]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-10-12 | [[Донецк]] |- | | | ''[[:d:Q55102296|Wiktor Borissowitsch Umanski]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-08-16 | [[Бахмут (Донецк өлкәсе)|Бахмут]] | ''[[:d:Q4314987|Милли тау эше университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-01 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Павел Зурков]] | data-sort-value="1906" | 1906-11-05 | [[Харьков]] | Урал дәүләт тау эше университеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4461829|tractor driver]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-05-03 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q84723071|Anatoly Khodalevich]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-04-26 | [[Олёкминск]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q53751363|stratigrapher]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-05-17 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q60838942|Игошин, Анатолий Андреевич]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-11-29 | [[Курган]] | Урал дәүләт тау эше университеты | [[укытучы]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-10 | [[Иркутск]] |- | | | ''[[:d:Q57499496|Grigory Vertushkov]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-01-17 | [[Кыштым]] | Урал дәүләт тау эше университеты | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-11-17 | [[Екатеринбург]] |- | 1950 | 1955 | ''[[:d:Q70252178|Аляксандр Бараховіч]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-04-28 | [[Орлов]] | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-18 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q65157817|Прокин Василий Александрович]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-30 | | Урал дәүләт тау эше университеты | [[галим]] | data-sort-value="2019" | 2019-09-29 | |- | 1962 | 1975 | [[Иван Плотников]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-04 | [[Королево (Аскын районы)|Кәрәләү]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-07-13 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q4105290|Nikolai Vatolin]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-11-13 | [[Екатеринбург]] | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | data-sort-value="2018" | 2018-08-11 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q41579880|Вогулкина, Екатерина Максимовна]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-10-13 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | data-sort-value="2026" | 2026-01-24 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q12086999|Бирюков Борис Николаевич (ғалим)]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-19 | [[Әрәмәле (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="2013" | 2013-08-18 | [[Одесса]] |- | | | ''[[:d:Q124771498|Хохряков, Владимир Степанович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-07-26 | [[Екатеринбург]] | Урал дәүләт тау эше университеты | | data-sort-value="2005" | 2005-10-17 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q4514867|Boris V. Chesnokov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-06-11 | [[Ставрополь]] | Урал дәүләт тау эше университеты | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="2005" | 2005-10-25 | [[Мияс]] |- | | | ''[[:d:Q15064963|Κονσταντίν Βερτέλοφ]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-18 | [[Исилкүл]] | Урал дәүләт тау эше университеты | | data-sort-value="1997" | 1997-01-03 | [[Мәскәү]] |- | 1963 | 1964 | ''[[:d:Q4232484|V. E. Kopylov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-24 | [[Черноисточинск]] | Урал дәүләт тау эше университеты | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2019" | 2019-03-09 | [[Төмән]] |- | 1962 | 2000 | ''[[:d:Q112989249|Ivan Vasilevich Dementev]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-09-02 | ''[[:d:Q4539153|Ясашная Ташла]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты | [[галим]] | data-sort-value="2009" | 2009-03-05 | [[Екатеринбург]] |- | 1962 | 1965 | ''[[:d:Q4445709|Bayrak Sultanov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-21 | [[Бөре (шәһәр)|Бөре]] | Урал дәүләт тау эше университеты | [[галим]] | data-sort-value="2012" | 2012-10-24 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q29865600|Яковлев Виктор Леонтьевич]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-08 | ''[[:d:Q27579311|Balakul]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q109488749|Виноградов, Альберт Михайлович]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-10 | [[Екатеринбург]] | Урал дәүләт тау эше университеты | | data-sort-value="2023" | 2023-04-04 | |- | | | ''[[:d:Q42296198|Рыжий, Борис Петрович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-27 | ''[[:d:Q25726454|Кошкуль]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-06-07 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q109485325|Емлин, Эдуард Фёдорович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-04 | [[Екатеринбург]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | Урал дәүләт тау эше университеты | | data-sort-value="2021" | 2021-07-26 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q20069071|Паняк, Стефан Григорьевич]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-25 | ''[[:d:Q4211183|Kamiane]]'' | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | |- | 1982 | 1997 | ''[[:d:Q138465480|Sergei Bautin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-19 | [[Омск]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q55653660|Косарев, Николай Петрович]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-22 | [[Верхотурье]] | Урал дәүләт тау эше университеты | [[галим]] | | |- | 1999 | | ''[[:d:Q60839133|Semin Aleksander Nicolaevich]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-12 | [[Сасово районы]] | ''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]'' | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q39391642|Andrey Maslov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-05-25 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q137925710|Dmitry Zedgenizov]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-07-29 | | | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === * Крутошинский Андрей Михаил улы (1918—1944) — Бөек Ватан сугышында катнашучы, [[Советлар Берлеге каһарманы|Советлар Берлеге Каһарманы]]. * Мельников Николай Василий улы (1909—1980) — тау эше өлкәсендә Совет галиме, ССРБ Фәннәр академиясе академигы. * Ревнивцев Владимир Иван улы (1931—1989) — тау эше өлкәсендә галим. ССРБ Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты, ике ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q3135719. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q3135719/p580:башлау,p69/Q3135719/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | ''[[:d:Q4344942|Ivan Paramonov]]'' | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Жиздра (шәһәр)]] | [[инженер]] | | data-sort-value="1981" | 1981-10-08 | [[Мәскәү]] |- | | 1928 | ''[[:d:Q16437544|Ivan Bok]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-09-26 | [[Бәләбәй]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1513804|Каныш Сәтбаев исемендәге Казакъ илкүләм техника университеты]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q56310585|Nikolay Medvedev]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-11-08 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | data-sort-value="1968" | 1968 | [[Чиләбе]] |- | | | ''[[:d:Q4197787|Aleksandr Nikolaevitsj Igoemnov]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-07-19 | ''[[:d:Q27582909|Kipel]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="1976" | 1976-06-16 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q136309213|Сорокин Василий Александрович]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-02-05 | ''[[:d:Q13663637|Kozhayevo]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q27947380|инженер-металлург]]'' | ''[[:d:Q114114760|Уралгипромез]]''<br/>''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1968183|Донецк милли техника университеты]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-12-07 | [[Донецк]] |- | | | ''[[:d:Q28858902|Вилесов, Георгий Иванович]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-15 | ''[[:d:Q4535429|Jusva]]'' | [[галим]] | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="1979" | 1979-03-05 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q60025234|Pjotr Aleksandrovitsj Rizjov]]'' | data-sort-value="1903" | 1903 | | [[галим]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''<br/>''[[:d:Q1513804|Каныш Сәтбаев исемендәге Казакъ илкүләм техника университеты]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q12135127|Dmitry Nikolayevich Ogloblin]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-09-11 | [[Пермь]] | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q294126|surveyor]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q116994205|геодезист]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="1968" | 1968-10-12 | [[Донецк]] |- | | | ''[[:d:Q29555287|Долгаль, Михаил Иванович]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-12-13 | [[Екатериновка (Диңгез буе крае)|Екатериновка]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987-05-26 | [[Екатеринбург]] |- | | 1931 | ''[[:d:Q12558630|Pjotr Michaylovitsj Troechin]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-02-04 | ''[[:d:Q12088275|Большая Уча]]'' | | | data-sort-value="1996" | 1996-06-29 | [[Караганда|Караганды]] |- | | | ''[[:d:Q28498418|Zoya Kravtsova]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-03-13 | [[Түбән Тагил]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995-01-11 | [[Екатеринбург]] |- | | 1933 | [[Павел Зурков]] | data-sort-value="1906" | 1906-11-05 | [[Харьков]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4461829|tractor driver]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты<br/>''[[:d:Q3608706|Крывый Риһ милли университеты]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-05-03 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q39083525|Vasily Alekseyev]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-02-18 | [[Вольск]] | | | data-sort-value="1979" | 1979-04-11 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q84724392|Пашкин Нектарий Петрович]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-11-27 | ''[[:d:Q12098376|Гуляево (Удмурти)]]'' | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | data-sort-value="1977" | 1977-10-28 | [[Асбест (шәһәр)|Азбис]] |- | | | ''[[:d:Q60838942|Игошин, Анатолий Андреевич]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-11-29 | [[Курган]] | [[укытучы]] | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="1977" | 1977-10-10 | [[Иркутск]] |- | | 1939 | ''[[:d:Q110277729|Кудряшёв, Пётр Иванович]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-12-21 | [[Семено-Макарово]] | ''[[:d:Q1743623|маркшейдер]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q12565163|Текелі Қорғасын-Мырыш Комбинаты]]''<br/>''[[:d:Q4201484|Д. А. Қонаев атындағы тау-кен ісі институты]]''<br/>''[[:d:Q3608706|Крывый Риһ милли университеты]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-01-31 | [[Кривой Рог]] |- | | | [[Николай Мельников]] | data-sort-value="1909" | 1909-02-15<br/>1909-02-28 | [[Сарапул]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | data-sort-value="1980" | 1980-12-07 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q16665988|Aleksandr Korolyov]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-10-15 | [[Түбән Тагил]] | | | data-sort-value="1983" | 1983-05-25 | [[Асбест (шәһәр)|Азбис]] |- | | | ''[[:d:Q16686181|Sergey Petropavlovsky]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-09-21 | [[Вологда губернасы|Вологда гөбернәсе]] | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | data-sort-value="1958" | 1958 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q29581451|Зебзиев, Кирилл Васильевич]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-05-24 | | | | data-sort-value="1973" | 1973-09-16 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q57499496|Grigory Vertushkov]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-01-17 | [[Кыштым]] | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты<br/>''[[:d:Q4476747|Ural Geological Museum]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-11-17 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q16437905|Illarion Pavlovitsj Jankin]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-06-07 | ''[[:d:Q19868734|Сухоречка (Самаран область)]]'' | | | data-sort-value="1964" | 1964-09-14 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q22133474|Vladimir Ivanov]]'' | data-sort-value="1910" | 1910 | [[Артельный]] | | | data-sort-value="1982" | 1982 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Нина Павлова (1910)|Нина Павлова]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-27 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | No/unknown value | No/unknown value |- | | | ''[[:d:Q4196303|Svyatoslav Ivanov]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-02-03 | [[Түбән Новгород]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4476807|Россия фәннәр академиясенең Урал бүлекчәсе]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-10-13 | [[Екатеринбург]] |- | | 1936 | ''[[:d:Q16436225|Pjotr Koezmitsj Matonin]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-01-23 | ''[[:d:Q27577669|Парамоново]]'' | ''[[:d:Q1743623|маркшейдер]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007 | [[Караганда|Караганды]] |- | | | ''[[:d:Q23021200|Минаев, Филипп Прокопьевич]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-09 | ''[[:d:Q25739764|Kormikha]]'' | | | data-sort-value="1972" | 1972-12 | [[Караганда|Караганды]] |- | | 1935 | ''[[:d:Q60826899|Новожилов, Михаил Галактионович]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-06-29 | [[Түбән Тагил]] | [[галим]] | [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]] | data-sort-value="1997" | 1997 | [[Днипро]] |- | | | ''[[:d:Q132718768|Кандель, Ефим Александрович]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-12-27 | [[Екатеринбург]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q2462658|менеджер]]'' | ''[[:d:Q4129392|Vysokogorskiy GOK]]''<br/>''[[:d:Q4427410|Sokolov-Sarbai Mining Production Association]]''<br/>''[[:d:Q3443480|EVRAZ KGOK]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-12-03 | [[Түбән Тагил]] |- | | | ''[[:d:Q21088232|Stepan Ivanovitsj Alikin]]'' | data-sort-value="1912" | 1912 | ''[[:d:Q28528964|Ния (Пермийн мохк)]]'' | | | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Мәскәү]] |- | | 1938 | ''[[:d:Q24351552|Евгений Новиков]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-03-15 | [[Екатеринбург]] | [[галим]] | | data-sort-value="1973" | 1973-08-01 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q111976648|Бутырин Сергей Иванович]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-01-08 | [[Сембер губернасы]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996 | [[Күмертау]] |- | | | ''[[:d:Q4245526|Fyodor Kuzyukov]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-02-17 | ''[[:d:Q16021789|Любощь]]'' | [[инженер]] | | data-sort-value="1997" | 1997-07-18 | [[Мәскәү]] |- | | 1952 | ''[[:d:Q127327611|Дерягин, Виктор Петрович]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-11-02 | ''[[:d:Q23837610|Ozero-Karachi]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | ''[[:d:Q3443480|EVRAZ KGOK]]''<br/>''[[:d:Q28125646|Дегтярское рудоуправление]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-02-04 | [[Первоуральск]] |- | | | ''[[:d:Q43382822|Zinaida Krutikhovskaia]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-03 | ''[[:d:Q1729312|Kargapolye]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | data-sort-value="1986" | 1986-12-28 | [[Киев]] |- | | | ''[[:d:Q44003855|Michail Ivanovitsj Sankevitsj]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-12-12 | [[Kireç|Киреч]] | | | data-sort-value="2001" | 2001-01-13 | [[Кривой Рог]] |- | | | ''[[:d:Q15070596|Andrey Michaylovitsj Kroetosjinskiy]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-01-28 | [[Пермь]] | | | data-sort-value="1944" | 1944-09-09 | [[Подлясье воеводалыгы]] |- | | | ''[[:d:Q76385029|Хомяков Илларион Мартемьянович]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-11-17 | [[Нуриман районы]] | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1326886|инженер-электрик]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-03-20 | [[Уфа]] |- | | 1941 | ''[[:d:Q65155862|Беломоин, Виталий Васильевич]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-05-05 | [[Тубыл]] | | | data-sort-value="1983" | 1983-04-13 | [[Железногорск-Илимский|Железногорск-Илимски]] |- | | | ''[[:d:Q22045959|Ignatiy Makarovitsj Petoechov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-02-15 | [[Мари-Төрек районы]] | [[галим]] | | data-sort-value="2010" | 2010-08-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q65157817|Прокин Василий Александрович]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-30 | | [[галим]] | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="2019" | 2019-09-29 | |- | | | ''[[:d:Q105158271|Nikolay Vitalievich Igoshin]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-09-28 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | data-sort-value="2010" | 2010-08-10 | |- | | | ''[[:d:Q4441787|Viktor Stepanov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-01-07 | [[Семёнов (шәһәр)]] | [[галим]] | ''[[:d:Q19908069|Institute of Mineralogy, Geochemistry and Crystal Chemistry of Rare Elements]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-08-06 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q24351662|Минкин, Лазарь Моисеевич]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-06-03 | [[Канатып]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003-05-13 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q15072007|A. A. Marakushev]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-03-04 | [[Иваново]] | ''[[:d:Q19356817|петролог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q4201854|Institute of Experimental Mineralogy]]'' | data-sort-value="2014" | 2014-01-06 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Сергей Лазарев]] | data-sort-value="1926" | 1926 | [[Тверь губернасы]] | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-25 | |- | | 1951 | ''[[:d:Q15062142|Lew Grigorjewitsch Zibulin]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-06-07 | ''[[:d:Q1778578|Oktyabrsky District]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-02-28 | [[Төмән]] |- | | 1949 | ''[[:d:Q124771498|Хохряков, Владимир Степанович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-07-26 | [[Екатеринбург]] | | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="2005" | 2005-10-17 | [[Екатеринбург]] |- | | 1958 | ''[[:d:Q134294464|Куц, Василий Сидорович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-02-24 | [[Сумы өлкәсе]] | | ''[[:d:Q4144775|Goroblagodatsky mine]]''<br/>''[[:d:Q4534112|Southern Mining and Processing Combine]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4374701|Вениамин Яковлевич Поташев]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-16 | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-12-08 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4514867|Boris V. Chesnokov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-06-11 | [[Ставрополь]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты<br/>[[Илмән тыюлыгы]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-25 | [[Мияс]] |- | | | ''[[:d:Q15064963|Κονσταντίν Βερτέλοφ]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-18 | [[Исилкүл]] | | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="1997" | 1997-01-03 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4516485|Stepan Ivanovitsj Tsjistopljasov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-05 | ''[[:d:Q1822618|Shipunovsky District]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-01-19 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q4391728|Wladimir Iwanowitsch Rewniwzew]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-04 | [[Екатеринбург]] | [[галим]] | ''[[:d:Q30263299|Mekhanobr Appliances]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-09-20 | [[Полтава]] |- | | | ''[[:d:Q22919656|Николин, Виктор Игнатьевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-27 | [[Донецк]] | [[галим]] | ''[[:d:Q1968183|Донецк милли техника университеты]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-11-23 | [[Екатеринбург]] |- | 1949 | 1954 | ''[[:d:Q111344296|Ерёмин, Николай Яковлевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-19 | [[Барабановски (Каменски шәһәр округы)|Барабановское]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | ''[[:d:Q3443480|EVRAZ KGOK]]''<br/>''[[:d:Q1957822|Novokuznetsk Iron and Steel Plant]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-05-17 | |- | | 1957 | ''[[:d:Q4055565|Alexander Avdonin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-10 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q4410161|Sverdlovsk Regional Natural History Museum]]'' | data-sort-value="2026" | 2026-02-20 | [[Екатеринбург]] |- | | 1954 | ''[[:d:Q4232484|V. E. Kopylov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-24 | [[Черноисточинск]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q90882030|Уральскае геалагічнае ўпраўленне]]''<br/>Урал дәүләт тау эше университеты<br/>''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]'' | data-sort-value="2019" | 2019-03-09 | [[Төмән]] |- | | | ''[[:d:Q4317783|Ivan Nesterov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-01 | ''[[:d:Q27578077|Paratkul]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4467469|TyumenNIIgiprogas]]''<br/>''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201625|Trofimuk Institute of Petroleum Geology and Geophysics, Siberian Branch of Russian Academy of Sciences (IPGG SB RAS)]]''<br/>''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]'' | data-sort-value="2019" | 2019-02-01 | [[Төмән]] |- | | | ''[[:d:Q112989249|Ivan Vasilevich Dementev]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-09-02 | ''[[:d:Q4539153|Ясашная Ташла]]'' | [[галим]] | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="2009" | 2009-03-05 | [[Екатеринбург]] |- | | 1955 | ''[[:d:Q4445709|Bayrak Sultanov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-21 | [[Бөре (шәһәр)|Бөре]] | [[галим]] | Урал дәүләт тау эше университеты<br/>[[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | data-sort-value="2012" | 2012-10-24 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q4446455|Vyacheslav Surganov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-07-27 | [[Бакал]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | | | [[Герман Ферштатер]] | data-sort-value="1933" | 1933-09-29 | [[Мәскәү]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-06-17 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q12089644|Tamil Vysitka]]'' | data-sort-value="1934" | 1934 | [[Хуст]]<br/>''[[:d:Q12141429|Карпат яны Русе]]''<br/>[[Чехословакия]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q29865600|Яковлев Виктор Леонтьевич]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-08 | ''[[:d:Q27579311|Balakul]]'' | [[галим]] | Урал дәүләт тау эше университеты<br/>''[[:d:Q4201479|Institute of Mining]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q76862557|Leonid Labunsky]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-04 | [[Новокузнецк]] | | [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]] | data-sort-value="2014" | 2014-05-21 | |- | | 1957 | ''[[:d:Q139899980|Geliy Vakhromeev]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-21 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | data-sort-value="2000" | 2000-09-26 | [[Иркутск]] |- | | | ''[[:d:Q97663878|Victor D. Starkov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-29 | [[Александровск (Пермь крае)|Александровск]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q107422151|Vsevolod Slukin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-11 | [[Екатеринбург]] | [[язучы]]<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Урал дәүләт архитектура-сәнгать университеты]] | data-sort-value="2021" | 2021-07-01 | [[Екатеринбург]] |- | | 1959 | ''[[:d:Q109488749|Виноградов, Альберт Михайлович]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-10 | [[Екатеринбург]] | | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="2023" | 2023-04-04 | |- | | | ''[[:d:Q569362|Eduard Rossel]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-08 | [[Бор (Түбән Новгород өлкәсе)]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | | | ''[[:d:Q4516801|Valery Chichkanov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-25 | [[Верхотурье шәһәр бүлгесе]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>[[Россия фәннәр академиясе]] | data-sort-value="2023" | 2023-09-18 | |- | | 1961 | ''[[:d:Q137734179|Геннадий Александрович Исаев]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-04 | [[Шадрин (шәһәр)|Шадринск]] | | ''[[:d:Q98767231|All Russian Scientific Research Institute of Geophysical Prospecting]]''<br/>''[[:d:Q4418276|Себер геология, геофизика һәм минераль чимал ФТИ]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-08-25 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q4431284|Yury Spiridonov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-01 | ''[[:d:Q4370782|Poltavka, Poltavsky District, Omsk Oblast]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[инженер]] | | data-sort-value="2010" | 2010-08-12 | [[Сыктывкар]] |- | | | ''[[:d:Q28665381|Michail Egorovitsj Tsaregorodtsev]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-08-26 | [[Мари Ил|Мари Иле]] | ''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-04-30 | |- | | | ''[[:d:Q42296198|Рыжий, Борис Петрович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-27 | ''[[:d:Q25726454|Кошкуль]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | Урал дәүләт тау эше университеты | data-sort-value="2004" | 2004-06-07 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q28950938|Vladimir Perepelitsyn]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-06-30 | [[Екатеринбург]] | [[галим]] | | data-sort-value="2023" | 2023-07-08 | |- | | | ''[[:d:Q41579884|Малозёмова, Галина Александровна]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-16 | [[Түбән Тагил]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | | 1963 | ''[[:d:Q109485325|Емлин, Эдуард Фёдорович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-04 | [[Екатеринбург]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | | Урал дәүләт тау эше университеты<br/>''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-07-26 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q18407511|Jurij Parsjakov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-09-05 | [[Рәүде (Свердловск өлкәсе)|Рәүде]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4079233|Vitali Basygysov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-01 | ''[[:d:Q16897374|Tas-Yuryakh]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1973 | [[Леонид Кузнецов (1947)|Leonid Kuznetsov]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-05 | [[Яңа Балакатай]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q501700|counterintelligence]]'' | | | |- | | 1972 | [[Равил Бикбов]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-28 | [[Екатеринбург]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q111329717|Тарасов, Владимир Павлович]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-23 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q111329737|агломератчик]]'' | ''[[:d:Q3443480|EVRAZ KGOK]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4464645|Valery Trushnikov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-01 | ''[[:d:Q1646651|Серов районы]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | data-sort-value="2008" | 2008-06-18 | [[Екатеринбург]] |- | | | ''[[:d:Q4493993|Михаил Фёдоров]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-01 | [[Созын районы]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Урал дәүләт икътисад университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q55653660|Косарев, Николай Петрович]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-22 | [[Верхотурье]] | [[галим]] | Урал дәүләт тау эше университеты | | |- | | 1984 | ''[[:d:Q982320|Victor Basargin]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-03 | [[Асбест (шәһәр)|Азбис]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | ''[[:d:Q28664673|Uralasbest]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4113475|Vladimir Vlasov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-02-13 | [[Асбест (шәһәр)|Азбис]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1980 | ''[[:d:Q48956311|Valery Maslennikov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-05-14 | [[Түбән Тагил]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q132157136|Vadim Stroykin]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-01-23 | [[Снежинск]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-02-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q15066771|Aleksey Zaytsev]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-22 | [[Чиләбе]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | |- | | | ''[[:d:Q60948844|Alexander Ustinov]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-26 | [[Краснотурьинск]] | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | 1991 | 1997 | ''[[:d:Q4401772|Boris Ryzhy]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-09-08 | [[Чиләбе]] | [[шагыйрь]] | ''[[:d:Q4476807|Россия фәннәр академиясенең Урал бүлекчәсе]]''<br/>''[[:d:Q4476631|Ural (magazine)]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-05-07 | [[Екатеринбург]] |- | | 2001 | [[Денис Паслер]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-29 | [[Североуральск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q47452790|Павел Александрович Зырянов]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-12-24 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q527331|Yury Prilukov]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-06-14 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q28665378|Natalia Egoshina]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-02-13 | [[Новоуральск]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | 1976 | 1981 | ''[[:d:Q57446644|Dmitry Demezhko]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263239|Institute of geophysics of the Russian Academy of Sciences]]'' | | |- | 1969-09-01 | 1974-07-01 | ''[[:d:Q57844631|Murzin Valery]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30266847|Zavaritsky Institute of Geology and Geochemistry]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q57849469|Evgenii Pushkarev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2010-09-01<br/>2006-09-01 | 2012-06-22<br/>2010-06-22 | ''[[:d:Q123053793|Evgenii Krestianinov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30266847|Zavaritsky Institute of Geology and Geochemistry]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == <references /> == Әдәбият == *Уральский государственный горный университет // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — <abbr>М.</abbr> : Большая российская энциклопедия, 2004—2017. * ''Филатов В. В''. «Отечества пользы для…»: К 75-летию Уральского горного института (1917—1992). — Екатеринбург: Издательство Уральского горного института, 1992. — 407 с. — <nowiki>ISBN 5-230-25475-9</nowiki>. * Уральская государственная горно-геологическая академия / Филатов В. В. // Екатеринбург: Энциклопедия / глав. ред. В. В. Маслаков. — Екатеринбург : Издательство «Академкнига», 2002. — С. 579—580. — 728 с. — 3900 экз. — <nowiki>ISBN 5-93472-068-6</nowiki>. * ''Филатов В. В.'' Уральская государственная горно-геологическая академия им. В. В. Вахрушева // Уральская историческая энциклопедия / Гл. ред. В. В. Алексеев. — Екатеринбург: Академкнига; УрО РАН, 2000. — С. 550. — 640 с. — <nowiki>ISBN 5-93472-019-8</nowiki>. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} *[http://www.ursmu.ru/ Урал дәүләт тау университетының рәсми сайты] * {{Cite web|url=http://about.ursmu.ru/|title=Наш университет|publisher=Уральский государственный горный университет|accessdate=2020-12-18|archivedate=2016-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160707082212/http://about.ursmu.ru/}} * {{Китап|автор=Шорин, А. Г.|нәшрият=Екатеринбург : Уральский государственный горный университет|ел=2017|исем=Здания уральского горного|сылтама=http://about.ursmu.ru/upload/doc/2018/05/07/Zdania_Uralskogo_Gornogo.pdf}} == Шулай ук карагыз == {{Портал|Мәгариф|Россия Федерациясе}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:1914 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Россия университетлары]] [[Төркем:Техник югары уку йортлары]] [[Төркем:Википедия:Викиҗыентыкка мәкаләдә турыдан-туры сылтама булган мәкаләләр]] [[Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнгән оешмалар]] [[Төркем:Нефть һәм газ юнәлешле югары уку йортлары]] lbylsb5mf2zrt7xr3se17smbdeu1v58 Новосибирск дәүләт медицина университеты 0 389565 5936523 5935357 2026-06-05T04:57:29Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936523 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''{{Label|Q4325460|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q4325460|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4325460|lang=en}}}}) — [[Новосибирск]] шәһәрендә урнашкан югары уку йорты, югары медицина белемле белгечләр әзерләү белән шөгыльләнә. == Тарих == 1935 елның 17 августында [[ССРБ Халык Комиссарлары Шурасы|ССРБ Халык комиссарлары шурасының]] Сталинградта, Ленинградта һәм Новосибирскта медицина институтларын ачу турында 1818 номерлы карары чыга. Новосибирск медицина институты Омск һәм Томск медицина институтлары нигезендә һәм Новосибирск табибларны камилләштерү институты (шулай ук 1932 елда Томсктан күченеп килгән) нигезендә оештырыла<ref>{{Cite web|url=http://ngmu.ru/common.php?viewpage&page_id=285|title=НГМУ - Виртуальный музей - История|accessdate=2020-12-18|archivedate=2021-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301220257/http://ngmu.ru/common.php?viewpage&page_id=285}}</ref>. Ачылган вакытта институтта бары тик дәвалау факультеты гына була. Директор итеп Исаак Лившиц билгеләнә, аның урынбасары һәм уку процессының төп оештыручысы булып Б.Я. Жодзишский торган. Яңа югары уку йортының укытучылар составында В.М. Мыш, А.Л. Мясников, А.В. Триумфов, А.А. Боголепов, И.С. Пентман, П.В. Бутягин, Н.П. Шавров, Н.Г. Гинзберг, А.А. Колен, Н.И. Горизонтов, В.А. Пулькис, Я.И. Бейгель кебек талантлы табиблар һәм мөгаллимнәр булган<ref>{{Cite web|url=https://vn.ru/news-102146/|title=Один из лучших, один из первых....|publisher=газета "Вечерний Новосибирск"|date=23 сентября 2010|accessdate=2020-12-18|archivedate=2017-03-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170312092438/http://vn.ru/news-102146/}}</ref>. Соңрак Д.Т. Куимов, Г.Д. Залесский, К.В. Ромодановский, А.А. Дёмин, М.Я. Субботин кебек тәҗрибәле белгечләр килә, алар кафедра мөдирләре булалар. Белгечләрнең хезмәте нәтиҗәсендә яшь институт фәнни даирәләрдә абруйлана, яшьләр арасында уку урыны буларак таныла бара. 1999 елга кадәр Новосибирск Хезмәт Кызыл Байрагы ордены медицина институты дип атала, 1999—2005 елларда Новосибирск дәүләт медицина академиясе исемен йөртә. 1996—2007 елларда югары уку йортын м.ф.д., профессор А.В. Ефремов җитәкли. 2008 елның 21 февралендә Новосибирск дәүләт медицина университетының ректоры итеп м.ф.д., профессор Игорь Олег улы Маринкин сайлана. Хәзерге вакытта югары медицина белемле белгечләрне әзерләү биш белем бирү юнәлеше буенча алып барыла: * медицина фәннәре һәм сәламәтлек саклау («Гомуми медицина», «Педиатрия», «Стоматология», «Профилактик медицина», «Фармация», «Шәфкать туташы» белгечлекләре); * икътисад һәм идарә итү («Икътисад һәм сәламәтлек саклау учреждениеләре белән идарә итү»); * гуманитар фәннәр («Клиник психология»); * дисциплинарара белгечлекләр («Социаль эш»); * табигый-фәнни белгечлекләр («Биоэкология»). == Структурасы == Хәзерге вакытта университет 8 факультет, 76 кафедра, 20дән артык курс, 10 фәнни-укыту-җитештерү берләшмәсе, 3 академик лаборатория һәм Үзәк фәнни-тикшеренү лабораториясе, 1750дән артык хезмәткәрне үз эченә ала, аларның 860 — профессор-укытучылар составы (213 доктор һәм 390 фән кандидаты), 10 РМФА академигы һәм әгъза-корреспонденты, 59 иҗтимагый һәм халыкара академия әгъзасы, 9 «Атказанган фән эшлеклесе», 4 «Атказанган югары мәктәп хезмәткәре», 2 «Атказанган физик культура хезмәткәре», 23 «Россия Федерациясенең Атказанган табибы». Новосибирск дәүләт медицина университетында биш меңгә якын студент белем ала<ref>{{Cite web|url=http://www.ngmu.ru/sveden/education|title="НГМУ Информация о численности обучающихся "}}</ref>. НДМУ каршында медицина консультатив үзәге, косметология институты, эчке медицина институты, бәйсез медицина экспертлар советы, сертификация үзәге, Себер федераль округының үзәк аттестация комиссиясе, Халыкара белем бирү һәм тел коммуникациясе үзәге, ана һәм балачакны саклау округ үзәге, спорт-сәламәтләндерү лагере, «Сибмедиздат» нәшрияты, «Авиценна» видеостудиясе һ.б. эшли, «Журнал клинической и экспериментальной медицины» газетасы чыгарыла. == Факультетлар == * Дәвалау факультеты * Медицина-профилактика факультеты * Педиатрия факультеты * Стоматология факультеты * Менеджмент факультеты * Квалификация күтәрү һәм табибларны һөнәри яңадан әзерләү факультеты * Социаль эш һәм клиник психология факультеты * Фармация факультеты == Кафедралар == * ''Төп мәкалә'': [[:ru:Кафедры_Новосибирского_государственного_медицинского_университета|ru:Новосибирск дәүләт медицина университеты кафедралары]] == Танылган шәхесләр == === Ректорлар === === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Новосибирск дәүләт медицина университеты укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4325460. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q4325460/p580:башлау,p108/Q4325460/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! әлма-матер ! һөнәр төре ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | ''[[:d:Q15064557|Aleksandr Aleksandrovich Bogolepov]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-10-10 | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q28667234|Тум император университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-15 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q17780705|Savielij Rubašoŭ]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-05-20 | [[Чашники]] | ''[[:d:Q30889518|Imperial Univervisty of Kharkov medical faculty]]''<br/>''[[:d:Q16631749|gymnase masculin de Voronej]]'' | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q9360140|thoracic surgeon]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-13 | [[Кишинёв]] |- | 1935 | 1937 | ''[[:d:Q15061256|Nikolay Pavlovitsj Sjavrov]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-12-02 | ''[[:d:Q4333966|Olovyannaya]]'' | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-13 | ''[[:d:Q1651481|Chebulinsky District]]'' |- | | 1944 | ''[[:d:Q17043160|Vasil Lyavonaw]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-04-11 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1919436|педиатр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4002666|хәрби табиб]]''<br/>''[[:d:Q4182948|кафедра җитәкчесе]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-04 | [[Минск]] |- | | | ''[[:d:Q6352164|Max Trakmann]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-10-31 | [[Эстләндия губернасы|Эстләндия гөбернәсе]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-27 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q15087535|Vladimir Antonovitsj Poelkis]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-08-08 | [[Оханск]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-23 | [[Омск]] |- | | | ''[[:d:Q4350523|Ізраіль Майсеевіч Перэльман]]'' | data-sort-value="1892" | 1892 | [[Минск]] | ''[[:d:Q55712710|école réale de Minsk]]''<br/>[[Берн университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[хирург]] | data-sort-value="1954" | 1954 | |- | | | [[Аарон Колен]] | data-sort-value="1893" | 1893-12-27 | [[Кукан]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-05-10 | [[Мәскәү]] |- | 1941 | 1943 | ''[[:d:Q113632340|Уладзімір Паўлавіч Мацяшук]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-10-01 | [[Гродно|Һродна]] | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | |- | | | ''[[:d:Q20511565|Aleksandr Grigorʹevich Ginet︠s︡inskiĭ]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-11-17<br/>1895 | [[Вологда]] | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1962" | 1962-10-24<br/>1962 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q15071188|Isaak Haimovitsj Livsjits]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-06-16 | [[Глуск]] | [[Иркутск дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1938" | 1938 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q15070611|Aleksandr Viktorovič Triumfov]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-07-08 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q60825520|Куимов, Дмитрий Тарасович]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-11-07 | | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1971" | 1971-03-23 | |- | | | ''[[:d:Q60825737|Віталь Міхайлавіч Канстанцінаў]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-01-05 | [[Тубыл губернасы|Тубыл гөбернәсе]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-31 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q4310320|Aleksandr Myasnikov]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-09-06 | [[Красный Холм]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2419397|терапевт]]''<br/>''[[:d:Q10732476|сәнгать әсәрләре коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q15924224|интернист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-11-19 | [[Мәскәү]] |- | | 1944 | ''[[:d:Q17043904|Berta Sosina-Izraitsel]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-02-13 | [[Чавусы]] | ''[[:d:Q55400479|медыцынскі факультэт БДУ]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q18245236|рентгенолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4182948|кафедра җитәкчесе]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-10-23 | [[Минск]] |- | | | ''[[:d:Q60825729|Iosif Bregadze]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-05-20 | | [[Бакы дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>[[хирург]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-12 | |- | 1934 | 1941 | ''[[:d:Q108675727|Юрый Валянцінавіч Гулькевіч]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-02-07 | ''[[:d:Q4443787|Strelna station]]'' | [[Иркутск дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-04-01 | [[Минск]] |- | 1946 | 1951 | ''[[:d:Q113660663|Армен Мікалаевіч Габузаў]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-10-23 | [[Гәнҗә]] | [[Бакы дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1999" | 1999-01-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q24010856|Радушкевич, Валерий Павлович]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-01-20 | [[Иркутск]] | [[Иркутск дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1976" | 1976 | [[Воронеж]] |- | | | ''[[:d:Q117078169|Ісаак Майсеевіч Турэцкі]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-03-13 | [[Минск]] | ''[[:d:Q2510885|Беларус дәүләт тыйб университеты]]'' | | data-sort-value="1966" | 1966-08-05 | |- | | | ''[[:d:Q56310881|Дёмин, Аристарх Александрович]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-09-29 | [[Сарытау губернасы]] | ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-01-03 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q15060811|Valentina Evgenevna Javorovskaja]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-07-13 | | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-03-31 | |- | | | ''[[:d:Q4208408|Vlail Kaznacheyev]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-07-17 | [[Тум|Томск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>[[шагыйрь]] | data-sort-value="2014" | 2014-10-13 | [[Новосибирск]] |- | | | [[Сергей Гавалов]] | data-sort-value="1924" | 1924-04-10 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="2018" | 2018-03-12 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q48644954|Lidia Sidorova]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-09-26 | [[Белогорск (Амур өлкәсе)|Белогорск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | data-sort-value="2018" | 2018-02-08 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q48885603|Mijaíl Samoteikin]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-04-04 | | ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-19 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q15075351|Yury Nikitin]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-23 | [[Красноярск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-04-02 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q60826204|Лозовой, Вадим Петрович]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-07-15 | [[Каган (шәһәр)|Каган]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-22 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q41230866|Yury Borodin]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-03-22 | [[Благовещенск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | data-sort-value="2018" | 2018-11-09 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q60694629|Лосева, Мария Ильинична]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-12 | | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | data-sort-value="2006" | 2006-12-24 | |- | | | ''[[:d:Q84720410|Веронский, Герман Иосифович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-04 | [[Новосибирск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | data-sort-value="2010" | 2010-05-02 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q4536744|Grigorij Jakobson]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-19 | [[Барнавыл]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | data-sort-value="2014" | 2014-07-02 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q4233774|Caesar Korolenko]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-03 | [[Брест]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q211346|психиатр]]''<br/>''[[:d:Q1900167|психотерапевт]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-07-14 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q4081011|Vladimir Bezrukov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-07 | ''[[:d:Q1654396|Rasskazovsky District]]'' | | [[хирург]] | data-sort-value="2007" | 2007-08-14 | [[Мәскәү]] |- | 1966 | 1975 | ''[[:d:Q113625876|Міхаіл Аляксандравіч Нікольскі]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-04 | ''[[:d:Q21673226|Сількавічы]]'' | ''[[:d:Q15846344|Смоленск дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4160862|Aleksandr Dzizinsky]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-01 | [[Фастив]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | data-sort-value="2020" | 2020-01-14 | [[Киев]] |- | | | [[Лев Непомнящих]] | data-sort-value="1937" | 1937-02-25 | [[Ромны]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-23 | [[Новосибирск]] |- | 1964 | 1987 | ''[[:d:Q113630323|Павел Маркавіч Трасучаў]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-03 | [[Тум|Томск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | 1996<br/>1965 | 1967 | ''[[:d:Q15069024|Vladimir Kozlov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-20 | [[Новосибирск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q48768985|Вячеслав Алексеевич Шкурупий]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-11 | [[Белореченск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q42295512|Valery Puzyrev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-27 | [[Мурманск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q17562832|Vladimir Zavyalov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-06 | [[Омск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-09-30 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q77030814|Любарский Михаил Семёнович]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-16 | [[Новосибирск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | data-sort-value="2015" | 2015-05-28 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q74704320|Кривошапкин Алексей Леонидович]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-15 | [[Новосибирск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q9385011|neurosurgeon]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q28665826|Vladimir Krasnov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-27 | [[Искитим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q41250183|Igor Olegovitsj Marinkin]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-28 | [[Новосибирск]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q38548695|Alexey Krivoshapkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q62268290|Ekaterina Kulchavenya]]'' | | | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1999 | | ''[[:d:Q79993232|Sergey Shilov]]'' | | | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1995-06-28 | | ''[[:d:Q84571170|Natalya Lozhkina]]'' | | | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2003-11-01 | 2016-10-19 | ''[[:d:Q85915189|Maria Skalinskaya]]'' | | | ''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]''<br/>Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2009 | | ''[[:d:Q87425489|Vladimir Druzhinin]]'' | | | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2006-11-18 | 2017-09-27 | ''[[:d:Q88295771|Veronika Provorova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2022-11 | | ''[[:d:Q88532479|Galina I Moisak]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2013-09-01 | | ''[[:d:Q88618093|Sergey Sklyuev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2009-01 | | ''[[:d:Q90226552|Vladimir Anishchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2002 | | ''[[:d:Q92597715|Irina Sergeeva]]'' | | | Новосибирск дәүләт медицина университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2008-09-01 | 2019-07-01 | ''[[:d:Q96109301|Anton Vasilevich Vybornov]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q100544607|S V Savchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q100737663|Vladimir Kanygin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q100748249|T Yu Sycheva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2019-01-12 | | ''[[:d:Q100748251|E V Tagiltseva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q100748257|O B Doronina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q114324799|Ekaterina Nikolaevna Panamarova]]'' | | [[Минусинск]] | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q783906|невролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15941468|forensic scientist]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q117458956|Natalya Galuzo]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Новосибирск дәүләт медицина университетын тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q4325460. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q4325460/p580:башлау,p69/Q4325460/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | | ''[[:d:Q116766687|Лидия Ивановна Точилова]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-03-08 | [[Яраң өязе]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1201260|хәрби табиб]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-02-25 | [[Йошкар-Ола]] |- | | | ''[[:d:Q16687030|Kirill Ponazdyr]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-03-21 | | | | data-sort-value="2001" | 2001-03-09 | [[Новосибирск]] |- | | 1942 | ''[[:d:Q35826225|Борис Гудимов]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-12 | ''[[:d:Q16664908|Калыён]]'' | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q4182948|кафедра җитәкчесе]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1068947|chief physician]]'' | ''[[:d:Q12532257|West Kazakhstan Marat Ospanov State Medical University]]''<br/>[[Чита дәүләт медицина академиясе]]<br/>''[[:d:Q2067552|Grodno State Medical University]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q21140564|Цивьян, Яков Лейбович]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-09-27 | [[Новосибирск]] | [[хирург]] | | data-sort-value="1987" | 1987-07-01 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q4208408|Vlail Kaznacheyev]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-07-17 | [[Тум|Томск]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>[[шагыйрь]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты<br/>''[[:d:Q4418331|Siberian Branch of the Russian Academy of Medical Sciences]]'' | data-sort-value="2014" | 2014-10-13 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q48644954|Lidia Sidorova]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-09-26 | [[Белогорск (Амур өлкәсе)|Белогорск]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2018" | 2018-02-08 | [[Новосибирск]] |- | | 1949 | ''[[:d:Q64496248|Юрий Приленский]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-08 | [[Тум|Томск]] | ''[[:d:Q211346|психиатр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q12532257|West Kazakhstan Marat Ospanov State Medical University]]''<br/>''[[:d:Q4467479|Төмән дәүләт медицина университеты]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-01-24 | |- | | | ''[[:d:Q112989346|Nina Aleksandrovna Koshurnikova]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-20 | [[Тум|Томск]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-02-13 | [[Озёрск (Чиләбе өлкәсе)|Озёрск]] |- | | 1950 | ''[[:d:Q15075351|Yury Nikitin]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-23 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты<br/>[[Россия медицина фәннәре академиясе|Рәсәй тыйб фәннәре әкәдимиясе]] | data-sort-value="2021" | 2021-04-02 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q60826204|Лозовой, Вадим Петрович]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-07-15 | [[Каган (шәһәр)|Каган]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="1993" | 1993-04-22 | [[Новосибирск]] |- | | 1953 | ''[[:d:Q4196413|Lyudmila Ivanova]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-10 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | ''[[:d:Q4201822|Institute of Cytology and Genetics]]'' | data-sort-value="2026" | 2026-01-12 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q41230866|Yury Borodin]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-03-22 | [[Благовещенск]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2018" | 2018-11-09 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q60694629|Лосева, Мария Ильинична]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-12 | | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2006" | 2006-12-24 | |- | | | ''[[:d:Q84720410|Веронский, Герман Иосифович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-04 | [[Новосибирск]] | | ''[[:d:Q86674474|Новосибирская областная клиническая больница]]''<br/>Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2010" | 2010-05-02 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q4536744|Grigorij Jakobson]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-19 | [[Барнавыл]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2014" | 2014-07-02 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q60831139|Штарк, Маркс Борисович]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-10-21 | [[Одесса]] | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q109495019|Виноградов, Владимир Викторович]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-12 | [[Мәскәү]] | | | data-sort-value="1990" | 1990-12-22 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q15074971|Yury Natochin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-12-06 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | ''[[:d:Q4201829|Россия фәннәр академиясенең Иван Михайлович Сеченов исемендәге Эволюцион физиология һәм биохимия институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | |- | | 1956 | ''[[:d:Q4233774|Caesar Korolenko]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-03 | [[Брест]] | ''[[:d:Q211346|психиатр]]''<br/>''[[:d:Q1900167|психотерапевт]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2020" | 2020-07-14 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q18543310|Rem Boldyrev]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-19 | [[Анжир]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4324322|Novokuznetsk State Institute of Advanced Medical Training]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты|Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицинасы университеты]]<br/>''[[:d:Q4159414|Children City Hospital in Saint Petersburg‎]]''<br/>''[[:d:Q55137297|The Health Committee of St. Petersburg]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-02-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q4190532|Vladimir Zelman]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-25 | ''[[:d:Q70598|Сквыра]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4160862|Aleksandr Dzizinsky]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-01 | [[Фастив]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2020" | 2020-01-14 | [[Киев]] |- | | | [[Лев Непомнящих]] | data-sort-value="1937" | 1937-02-25 | [[Ромны]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2015" | 2015-08-23 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q28354839|Oleg Sergeevitsj Beloroesov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-08-04 | [[Запорожье]] | [[хирург]] | | data-sort-value="2000" | 2000-01-26 | [[Мәскәү]] |- | | | ''[[:d:Q84720370|Овсянников, Сергей Алексеевич]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-09 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q211346|психиатр]]'' | ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]'' | | |- | | 1961 | ''[[:d:Q113630323|Павел Маркавіч Трасучаў]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-03 | [[Тум|Томск]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты<br/>''[[:d:Q3919286|Viciebsk State Medical University]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q55104946|Ляхович, Вячеслав Валентинович]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-21 | [[Новосибирск]] | [[галим]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-04-24 | |- | | | ''[[:d:Q110908652|Зиннәт Бикбулатов]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-18 | [[Эткол (Зиянчура районы)|Эткол]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]'' | | | |- | | 1963 | ''[[:d:Q15069024|Vladimir Kozlov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-20 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты<br/>''[[:d:Q30263713|Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q48768985|Вячеслав Алексеевич Шкурупий]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-11 | [[Белореченск]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | | | ''[[:d:Q84720275|Vladimir Kucherenko]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-06 | ''[[:d:Q430857|Yashkino]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | data-sort-value="2025" | 2025-05-10 | |- | | | ''[[:d:Q94598280|Valery S Shirinsky]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-06-18 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q42295512|Valery Puzyrev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-27 | [[Мурманск]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты<br/>''[[:d:Q30266886|Tomsk National Research Medical Center]]''<br/>[[Себер дәүләт медицина университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q58239705|Vladimir Konenkov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-12 | [[Гера (Алмания)|Гера]] | ''[[:d:Q12119633|табиб-иммунолог]]'' | ''[[:d:Q28605413|Institute of Clinical and Experimental Lymphology]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q17562832|Vladimir Zavyalov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-06 | [[Омск]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2023" | 2023-09-30 | [[Новосибирск]] |- | | | ''[[:d:Q29359024|Ljubov Ilinitsjna Kolesnikova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-20 | [[Парычы]] | [[галим]] | | | |- | 1966-08-01 | 1972-08-01 | ''[[:d:Q4227795|Sergey Kolesnikov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-01 | ''[[:d:Q2223049|Gusanagyugh]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | [[Иркутск дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]''<br/>''[[:d:Q30263964|Scientific Center of Family Health Problems and Human Reproduction]]''<br/>''[[:d:Q30263269|Scientific Research Institute of Experimental and Clinical Medicine]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q77030814|Любарский Михаил Семёнович]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-16 | [[Новосибирск]] | | Новосибирск дәүләт медицина университеты | data-sort-value="2015" | 2015-05-28 | [[Новосибирск]] |- | | 1973 | ''[[:d:Q109356676|Парфёнов, Валерий Евгеньевич]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-02-01 | [[Сахалин өлкәсе]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q85325987|Андрей Покровский]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-05 | | ''[[:d:Q15634281|вирусолог]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q74704320|Кривошапкин Алексей Леонидович]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-15 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q9385011|neurosurgeon]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | | | ''[[:d:Q28665826|Vladimir Krasnov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-27 | [[Искитим]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | | 1977<br/>1984 | ''[[:d:Q60647177|Valery Feigin]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-03-10 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q783906|невролог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q758659|Auckland University of Technology]]''<br/>''[[:d:Q492467|Окленд университеты]]''<br/>''[[:d:Q30263221|Research Institute of Therapy and Preventive Medicine]]''<br/>''[[:d:Q221653|Утрехт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1130172|Майо клиникасы]]'' | | |- | | 1978 | ''[[:d:Q103819864|Гонжаров, Олег Павлович]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-03-13 | [[Кривой Рог]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q17617441|Natalia Vitalevna Dmitrieva]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-08 | [[Моздок|Мәздәк]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q503044|Viktor Markin]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-23 | ''[[:d:Q23837612|Oktyabrsky]]'' | ''[[:d:Q4009406|эспринтир]]''<br/>''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q65152980|Воевода, Михаил Иванович]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-11-14 | [[Новосибирск]] | [[галим]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q19615162|Sergey Dorofeyev]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-16 | [[Киселёвск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q44972118|Alexander Karaskov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-12-02 | | [[галим]] | ''[[:d:Q24930773|Академик Е. Н. Мешалкин исемендәге Россия илкүләм медицина тикшеренү үзәге]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q60832332|Andrey Reshetnikov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-28 | [[Новосибирск]] | [[галим]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q41250183|Igor Olegovitsj Marinkin]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-28 | [[Новосибирск]] | [[галим]] | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | | | ''[[:d:Q4314388|Yuri Naumov]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-05-03 | [[Екатеринбург]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q55960555|recording artist]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q108682127|Oleg Ivaninsky]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-06-05 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q7943840|Vyacheslav Shalygin]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-02-09 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | | |- | | 1992 | ''[[:d:Q29272655|Anna Tereshkova]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-22 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4267158|Natalya Loseva]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-07 | [[Новосибирск]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q85682808|Рагино, Юлия Игоревна]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-04-16 | | [[галим]] | ''[[:d:Q4201822|Institute of Cytology and Genetics]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4132621|Vsevolod Galkin]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-20 | ''[[:d:Q192176|Bender]]'' | ''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q388292|Mitya Fomin]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-01-17 | [[Новосибирск]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q55960555|recording artist]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4466280|Aleksey Turov]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-02-16 | [[Новосибирск]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q38546712|Vladimir Lomivorotov]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-01-29 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q24930773|Академик Е. Н. Мешалкин исемендәге Россия илкүләм медицина тикшеренү үзәге]]'' | | |- | | 2004 | ''[[:d:Q57053153|Alexander Romanov]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-08-08 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q24930773|Академик Е. Н. Мешалкин исемендәге Россия илкүләм медицина тикшеренү үзәге]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q140051021|Elena Dolgan]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-08-08 | [[Казакъстан]] | ''[[:d:Q13638192|акушер]]''<br/>''[[:d:Q2640827|гинеколог]]'' | | | |- | 1991-09-01 | 1996-07-27 | ''[[:d:Q38544374|Igor A. Kornilov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q24930773|Академик Е. Н. Мешалкин исемендәге Россия илкүләм медицина тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q7163263|Penn State Milton S. Hershey Medical Center]]'' | | |- | 2000-09-01 | 2006-06-18 | ''[[:d:Q45621634|Denis Losik]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q24930773|Академик Е. Н. Мешалкин исемендәге Россия илкүләм медицина тикшеренү үзәге]]'' | | |- | 2002-09-01 | 2008-06-01 | ''[[:d:Q56872774|Vladimir Boboshko]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1987-09-01 | 1993-07-31 | ''[[:d:Q57338016|Vladimir Maksimov]]'' | | | ''[[:d:Q4915128|биомедик]]'' | ''[[:d:Q4201822|Institute of Cytology and Genetics]]'' | | |- | 1996 | 2002 | ''[[:d:Q57422082|Irina Tarasova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263962|Kuzbass Cardiology Center]]'' | | |- | 2005 | 2011 | ''[[:d:Q60960468|Ivan S Murashov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q24930773|Академик Е. Н. Мешалкин исемендәге Россия илкүләм медицина тикшеренү үзәге]]'' | | |- | 2003-10-16 | | ''[[:d:Q61013734|Alexey Gritsan]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30293490|Krasnoyarsk Regional Hospital]]''<br/>''[[:d:Q4239243|Красноярск дәүләт медицина университеты]]'' | | |- | 1957-09-01 | 1963-07-07 | ''[[:d:Q61828053|Alexander Panov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263214|Institute of Molecular Biology and Biophysics]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q62268290|Ekaterina Kulchavenya]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | 1996-09-01 | 2002-06-20 | ''[[:d:Q63790119|Roman Tarasov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1982-09-01 | 1987-06-15 | ''[[:d:Q73093414|Andrey Kovalenko]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q12074607|Institute of Endocrinology and Metabolism]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q73365406|Olga V. Reviakina]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q27826401|Новосибирск туберкулёз фәнни-тикшеренү институты]]'' | | |- | 1970-09-01 | 1976-06-25 | ''[[:d:Q74717698|Mikhail Musatov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263713|Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology]]'' | | |- | 1990-09-01 | 1996-06-31 | ''[[:d:Q76396160|Svetlana Sizikova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263713|Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology]]'' | | |- | 1975-09-01 | 1981-06-31 | ''[[:d:Q76396164|Andrey Gilevich]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263713|Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology]]'' | | |- | 1992 | 1998 | ''[[:d:Q79993232|Sergey Shilov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | 2001-09-01 | | ''[[:d:Q81246840|Oleg V. Sorokin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1982-09-01 | 1989-06-31 | ''[[:d:Q81520771|Irina Kryuchkova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263713|Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology]]'' | | |- | 1999-09 | 2005-06 | ''[[:d:Q83743672|Alexander Samokhin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1994 | 2000 | ''[[:d:Q83806850|Ekaterina Berezikova]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2008-10-01 | | ''[[:d:Q84571170|Natalya Lozhkina]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | | | ''[[:d:Q85246121|Tatjana I Petrenko]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q27826401|Новосибирск туберкулёз фәнни-тикшеренү институты]]'' | | |- | 1997-09-01 | 2003-07-01 | ''[[:d:Q85915189|Maria Skalinskaya]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]''<br/>Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | 1995 | 2001 | ''[[:d:Q86635952|Alexey Arkhipov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q24930773|Академик Е. Н. Мешалкин исемендәге Россия илкүләм медицина тикшеренү үзәге]]'' | | |- | 1989 | 1995 | ''[[:d:Q87717188|Dmitry Skvortsov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1980 | 1987 | ''[[:d:Q87915383|Galina I Lifshits]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4201817|Institute of Chemical Biology and Fundamental Medicine]]'' | | |- | 2000-09<br/>1994-09 | 2002-08<br/>2000-07 | ''[[:d:Q88073751|Pavel V Filatov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4106097|State Research Center of Virology and Biotechnology VECTOR]]'' | | |- | 1991 | 1997 | ''[[:d:Q88086811|Petr Kochetkov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q89895860|Elena Indukaeva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2006 | 2013 | ''[[:d:Q90152958|Yu S Taskaeva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201822|Institute of Cytology and Genetics]]'' | | |- | 1977-09-01 | 1983-05-25 | ''[[:d:Q90269575|Olga Leplina]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2006 | 2012 | ''[[:d:Q90269578|Yulia Kurochkina]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263713|Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology]]'' | | |- | 1987-06-01 | | ''[[:d:Q90653667|Konstantin Yastrebov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q7593226|St George Hospital]]''<br/>''[[:d:Q734764|Яңа Көньяк Уэльс университеты]]''<br/>''[[:d:Q7244388|Prince of Wales Hospital, Sydney]]''<br/>''[[:d:Q487556|Сидней университеты]]'' | | |- | 2015-09-01 | 2016-08-31 | ''[[:d:Q91039773|Anton I Korbut]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | |- | 2011-09-01 | 2017-06-01 | ''[[:d:Q92265702|Pavel Pavlushin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q92350881|Vadim Berestov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q24930773|Академик Е. Н. Мешалкин исемендәге Россия илкүләм медицина тикшеренү үзәге]]'' | | |- | 1990 | 1996 | ''[[:d:Q92597715|Irina Sergeeva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Новосибирск дәүләт медицина университеты | | |- | 1998-09-01 | 2004-06-10 | ''[[:d:Q92890780|Samat Saparbayev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1985 | 1991 | ''[[:d:Q93211971|Vadim Nimaev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2002-09-01 | 2008-08-30 | ''[[:d:Q95975489|Mikhail Smagin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1993-09-01 | 1999-06-31 | ''[[:d:Q96289390|Vera V Sergeevicheva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30263713|Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology]]'' | | |- | 1997-09-01 | 2003-07-30 | ''[[:d:Q97542987|Alexey Fomichev]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q99609412|Sergei A Aksenov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q22079541|Нью-йорк пресвитериан хастаханәсенең Квинс округы бүлекчәсе]]'' | | |- | 1985-09-01 | 1991-07-29 | ''[[:d:Q100494437|Yu S Sinelnikov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 1998-09-01 | 2004-08-01 | ''[[:d:Q100544611|M Yu Soluyanov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2006 | 2015 | ''[[:d:Q117353899|Aleksandr Galuza]]'' | | | ''[[:d:Q2581971|рияниматулыг]]''<br/>''[[:d:Q2849224|анестезиолог]]''<br/>''[[:d:Q2419397|терапевт]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://ngmu.ru/ Университетның рәсми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203064448/http://ngmu.ru/ |date=2020-12-03 }} == Моны да карагыз == {{Портал|Мәгариф|Россия Федерациясе}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:Россия университетлары]] [[Төркем:1935 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Новосибирск]] [[Төркем:Медицина юнәлешле югары уку йортлары]] 3gc7movw5xkr0127j50lpkyzu1dvlae Заозерный (Акмола өлкәсе) 0 404627 5936355 5862479 2026-06-04T14:43:09Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936355 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 114538100 }} '''Заозерный''' ({{lang-kk|Заозерный}}) — [[Казакъстан]]ның [[Акмола өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 267 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[урыслар]] — 39,70 %, [[казакълар]] — 31,46 %, [[белоруслар]] — 10,11 %, [[алманнар]] — 5,99 %, башка халыклар — 12,73 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q12546242. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Акмола өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} nl7cn3p85s2lcmokdg66nauhvjpbw5a Караганды (Актүбә өлкәсе) 0 405009 5936473 4684056 2026-06-04T18:48:58Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936473 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 154247300 }} '''Караганды''' ({{lang-kk|Қарағанды}}) — [[Казакъстан]]ның [[Актүбә өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 32 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[украиннар]] — 59,38 %, [[казакълар]] — 18,75 %, [[урыслар]] — 15,63 %, башка халыклар — 6,25 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13643057. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Актүбә өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} cudogwt22372dpbiodfy2lyee9mwkbc Косарал (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе) 0 405657 5936324 4683103 2026-06-04T12:56:32Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936324 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 275845100 }} '''Косарал''' ({{lang-kk|Қосарал}}) — [[Казакъстан]]ның [[Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 763 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 100 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q12575911. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} krdytzgjzu2drfo0q5ie2ny2ghs5qx1 Новоселовка (Шортанды районы) 0 406666 5936496 5286047 2026-06-05T01:34:47Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936496 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 116845100 }} {{мәгънәләр|Новоселовка}} '''Новоселовка''' ({{lang-kk|Новоселовка}}) — [[Казакъстан]]ның [[Акмола өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 743 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 63,26 %, [[урыслар]] — 19,38 %, [[алманнар]] — 7,40 %, [[украиннар]] — 5,38 %, башка халыклар — 4,58 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13642138. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Акмола өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} qa3sy36vzs6ygtw4eqk7eru6w0xwbip Первомайское (Карабалык районы) 0 406921 5936339 4682051 2026-06-04T14:24:20Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936339 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 395053400 }} '''Первомайское''' ({{lang-kk|Первомайское}}) — [[Казакъстан]]ның [[Костанай өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 36 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 50 %, [[урыслар]] — 33,33 %, [[белоруслар]] — 8,33 %, [[украиннар]] — 5,56 %, башка халыклар — 2,78 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16685607. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Костанай өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} gd6ffunfmwsompy7p5dssscmiqx5t5m ПЧ-45 косшар 0 407079 5936488 4684981 2026-06-04T19:33:55Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936488 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 194833300 }} '''ПЧ-45 косшар''' ({{lang-kk|ПЧ-45 қосшар}}) — [[Казакъстан]]ның [[Җидесу өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 272 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 88,60 %, [[урыслар]] — 7,72 %, башка халыклар — 3,68 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13646233. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Җидесу өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} 7vwgdv56wr2ozasb0x4pat46bneowqh Актоган (Аксу районы) 0 408638 5936349 5847605 2026-06-04T14:43:01Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936349 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Актоган (мәгънәләр)}} {{ТП-Казакъстан | АТОК = 193265200 }} '''Актоган''' ({{lang-kk|Ақтоған}}) — [[Казакъстан]]ның [[Җидесу өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 487 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 98,77 %, башка халыклар — 1,23 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13359497. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Җидесу өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} ef0drkxlg63gk1wjial5leb8owrvauj Байболак 0 409052 5936504 5899377 2026-06-05T01:34:54Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936504 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 196233500 }} '''Байболак''' ({{lang-kk|Байбұлақ}}) — [[Казакъстан]]ның [[Алматы өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 560 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 57,68 %, [[урыслар]] — 28,39 %, [[уйгырлар]] — 5,89 %, башка халыклар — 8,04 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13647354. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1953" | 1953-08-16 | ''[[:d:Q26465641|Aleksandr Asanov]]'' | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003-05-23 | [[Алматы]] |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Алматы өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} mn7av255d6r8q1n4ifx5e74yxtxmiro Азат Вәлиев (1980) 0 425064 5936550 5525606 2026-06-05T08:26:30Z Әмир 15082 {{Фш|}} 5936550 wikitext text/x-wiki {{Фш|Вәлиев}} {{Шәхес|туу датасы=14.01.1980|туу җире=[[Лаеш]], [[Лаеш районы]], [[Татарстан АССР]], [[ССРБ]]|альма-матер=[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты]] <br> [[Казан дәүләт педагогика университеты]]|гражданлык={{RUS}}|һөнәр=район башлыгы|сурәт=Азат Вәлиев.jpg}} '''Азат Рөстәм улы Вәлиев''' ([[1980 ел]]ның [[14 гыйнвар]]ы, [[Лаеш]], [[Лаеш районы]], [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Татарстан АССР]], [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]) — Россия муниципаль эшлеклесе. [[Әгерҗе районы|Әгерҗе муниципаль районы]] башлыгы (2020 елдан). Икътисад фәннәре кандидаты. == Тормыш юлы == 1980 елның 14 гыйнварында [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Татарстан АССР]]ның [[Лаеш]] эшчеләр бистәсендә туа<ref>{{Citation |title=Валеев Азат Рустемович |url=https://tatcenter.ru/person/valeev-azat-rustemovich/ |access-date=2021-04-12 |archive-date=2021-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412001305/https://tatcenter.ru/person/valeev-azat-rustemovich/ |dead-url=yes }}</ref>. Әнисе — шәфкать туташы. Әтисе — район хакимияте башлыгының беренче урынбасары<ref name=":0">{{Citation |title=Азат Валеев в прямом эфире пообщался с жителями района |url=https://agryz.tatarstan.ru/index.htm/news/1772521.htm |access-date=2021-04-12 |archive-date=2021-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412001307/https://agryz.tatarstan.ru/index.htm/news/1772521.htm |dead-url=yes }}</ref>. 2001 елда [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты]]н икътисад, икътисад бакалавры белгечлеге буенча, ә 2002 елда бухгалтер исәбе һәм аудит белгечлеге буенча кызыл дипломга тәмамлаган. 2004 елда [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Казан дәүләт педагогика университетын]] «чит тел укытучысы» белгечлеге буенча тәмамлый<ref name=":0" />. «Аудит и консалтинг» (2002—2003) һәм «Аудит и консалтинг-Центр» (2003—2004) җәмгыятьләрендә бухгалтер-эксперт булып эшләгән. 2004—2009 елларда [[Татарстан Республикасы Хисап палатасы]]ның контроль-ревизия идарәсенең агымдагы контроль бүлеге баш инспекторы, экспертиза һәм методология идарәсенең методология бүлеге башлыгы, контроль-ревизия идарәсе башлыгы. 2009 елдан Татарстан Республикасы Хисап палатасы аудиторы. Россия Федерациясе Хисап палатасының системалы анализлау дәүләт фәнни-тикшеренү институты, аспирантура (2010 ел). Англиядә белем алган ("Christ' s College", Лондон). Россия Федерациясе Финанс министрлыгы тарафыннан бирелгән аудиторның квалификация аттестаты бар. 03.2002-03.2003 — хисапчы-эксперт, «Аудит һәм консалтинг» аудитор консалтинг оешмасы ҖЧҖ; 04.2003 — 08.2004 — хисапчы-эксперт, «Аудит һәм консалтинг-Үзәк» аудитор оешмасы; 08.2004 — 06.2009 — контроль-ревизия идарәсенең агымдагы контроль бүлеге баш инспекторы, экспертиза һәм методология идарәсенең методология бүлеге башлыгы, Татарстан Республикасы Хисап палатасының контроль-ревизия идарәсе башлыгы; 07.2009— 05.2020 — Татарстан Республикасы Хисап палатасы аудиторы; 05.2020 — 06.2020 – Татарстан Республикасы Әгерҗе муниципаль районы Башкарма комитеты җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы; 06.2020 – 09.2020 — Татарстан Республикасы Әгерҗе муниципаль районы Башкарма комитеты җитәкчесе; 2020 елның 25 июнендә [[Әгерҗе районы]] Советының XLIVIII утырышында Азат Вәлиев район башкарма комитеты җитәкчесе итеп билгеләнә<ref>{{Citation |title=Назначен руководитель исполнительного комитета района |url=https://agryz.tatarstan.ru/index.htm/news/1774780.htm |access-date=2021-04-12 |archive-date=2021-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412001145/https://agryz.tatarstan.ru/index.htm/news/1774780.htm |dead-url=yes }}</ref>.2020 елның 22 сентябрендә Әгерҗе муниципаль районы башлыгы итеп бертавыштан сайлана<ref>{{Citation |title=Избран глава Агрызского района |url=https://sovmo.tatarstan.ru/index.htm/news/1832204.htm |access-date=2021-04-12 |archive-date=2021-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412001307/https://sovmo.tatarstan.ru/index.htm/news/1832204.htm |dead-url=yes }}</ref>. == Гаиләсе == Өйләнгән, ике баласы бар. == Бүләк һәм премияләре == Ирешкән уңышлары өчен РФ Президенты В. В. Путинның «Казан шәһәрендәге 2013 елгы XXVII Бөтендөнья җәйге универсиадасы» истәлекле медаленә, Универсиадага әзерлек һәм аны уздыруга керткән өлеше өчен «Россиянең финанс контролен ныгыткан өчен» медале, РФ Тикшерү-хисап органнары Ассоциациясенең Мактау грамотасына, Татарстан Республикасы Президенты, Татарстан Республикасы Хисап палатасы Рәисе Рәхмәт хатларына, Россия Федерациясе Хисап палатасы ФТИның Мактау грамоталарына, Рәхмәт хатларына, «Территориянең тотрыклы үсеше белән нәтиҗәле идарә итү» Халыкара фәнни-гамәли конференциясендә иң яхшы доклад өчен Европа төбәкләре ассамблеясы һәм Казан (Идел буе) федераль университеты грамотасы белән бүләкләнә. А. Р. Вәлиев Кырым Республикасының Идарә кадрлары резервына, РФ Президентының Идел буе федераль округындагы Тулы вәкаләтле вәкиленең кадрлар резервына керә. 2017, 2019 елларда "Россия лидерлары" бөтенроссия идарәчеләр конкурсында ярымфиналга уза һәм Россия Федерациясе Президенты Администрациясе җитәкчесенең беренче урынбасары С.В. Кириенкода II дәрәҗә грамоталарын ала. 2020 елда Россия Федерациясе Хисап палатасы рәисе А.Л. Кудринның Рәхмәт хаты тапшырыла. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * [https://tatarstan.ru/persons.htm?action=person&id=47770 Валеев Азат Рустемович. Әгерҗе муниципаль районы башлыгы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220810163803/https://tatarstan.ru/persons.htm?action=person&id=47770 |date=2022-08-10 }} {{Татарстан муниципалитетлары җитәкчеләре}} {{Tatar 4.0-2021}} [[Төркем:Лаеш районында туганнар]] [[Төркем:Район башлыклары]] [[Төркем:Казан дәүләт финанс-икътисад институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Шәхесләр:Әгерҗе районы]] ain9pguo8u5jz4q1ztwhcpldeqrs46a 5936561 5936550 2026-06-05T10:27:24Z Әмир 15082 Әмир юнәлтү калдырмыйча [[Азат Вәлиев]] сәхифәсен [[Азат Вәлиев (1980)]] итеп күчерде: Шундый ук исемле башка битләрдән аеру өчен 5936550 wikitext text/x-wiki {{Фш|Вәлиев}} {{Шәхес|туу датасы=14.01.1980|туу җире=[[Лаеш]], [[Лаеш районы]], [[Татарстан АССР]], [[ССРБ]]|альма-матер=[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты]] <br> [[Казан дәүләт педагогика университеты]]|гражданлык={{RUS}}|һөнәр=район башлыгы|сурәт=Азат Вәлиев.jpg}} '''Азат Рөстәм улы Вәлиев''' ([[1980 ел]]ның [[14 гыйнвар]]ы, [[Лаеш]], [[Лаеш районы]], [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Татарстан АССР]], [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]) — Россия муниципаль эшлеклесе. [[Әгерҗе районы|Әгерҗе муниципаль районы]] башлыгы (2020 елдан). Икътисад фәннәре кандидаты. == Тормыш юлы == 1980 елның 14 гыйнварында [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы|Татарстан АССР]]ның [[Лаеш]] эшчеләр бистәсендә туа<ref>{{Citation |title=Валеев Азат Рустемович |url=https://tatcenter.ru/person/valeev-azat-rustemovich/ |access-date=2021-04-12 |archive-date=2021-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412001305/https://tatcenter.ru/person/valeev-azat-rustemovich/ |dead-url=yes }}</ref>. Әнисе — шәфкать туташы. Әтисе — район хакимияте башлыгының беренче урынбасары<ref name=":0">{{Citation |title=Азат Валеев в прямом эфире пообщался с жителями района |url=https://agryz.tatarstan.ru/index.htm/news/1772521.htm |access-date=2021-04-12 |archive-date=2021-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412001307/https://agryz.tatarstan.ru/index.htm/news/1772521.htm |dead-url=yes }}</ref>. 2001 елда [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты]]н икътисад, икътисад бакалавры белгечлеге буенча, ә 2002 елда бухгалтер исәбе һәм аудит белгечлеге буенча кызыл дипломга тәмамлаган. 2004 елда [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Казан дәүләт педагогика университетын]] «чит тел укытучысы» белгечлеге буенча тәмамлый<ref name=":0" />. «Аудит и консалтинг» (2002—2003) һәм «Аудит и консалтинг-Центр» (2003—2004) җәмгыятьләрендә бухгалтер-эксперт булып эшләгән. 2004—2009 елларда [[Татарстан Республикасы Хисап палатасы]]ның контроль-ревизия идарәсенең агымдагы контроль бүлеге баш инспекторы, экспертиза һәм методология идарәсенең методология бүлеге башлыгы, контроль-ревизия идарәсе башлыгы. 2009 елдан Татарстан Республикасы Хисап палатасы аудиторы. Россия Федерациясе Хисап палатасының системалы анализлау дәүләт фәнни-тикшеренү институты, аспирантура (2010 ел). Англиядә белем алган ("Christ' s College", Лондон). Россия Федерациясе Финанс министрлыгы тарафыннан бирелгән аудиторның квалификация аттестаты бар. 03.2002-03.2003 — хисапчы-эксперт, «Аудит һәм консалтинг» аудитор консалтинг оешмасы ҖЧҖ; 04.2003 — 08.2004 — хисапчы-эксперт, «Аудит һәм консалтинг-Үзәк» аудитор оешмасы; 08.2004 — 06.2009 — контроль-ревизия идарәсенең агымдагы контроль бүлеге баш инспекторы, экспертиза һәм методология идарәсенең методология бүлеге башлыгы, Татарстан Республикасы Хисап палатасының контроль-ревизия идарәсе башлыгы; 07.2009— 05.2020 — Татарстан Республикасы Хисап палатасы аудиторы; 05.2020 — 06.2020 – Татарстан Республикасы Әгерҗе муниципаль районы Башкарма комитеты җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы; 06.2020 – 09.2020 — Татарстан Республикасы Әгерҗе муниципаль районы Башкарма комитеты җитәкчесе; 2020 елның 25 июнендә [[Әгерҗе районы]] Советының XLIVIII утырышында Азат Вәлиев район башкарма комитеты җитәкчесе итеп билгеләнә<ref>{{Citation |title=Назначен руководитель исполнительного комитета района |url=https://agryz.tatarstan.ru/index.htm/news/1774780.htm |access-date=2021-04-12 |archive-date=2021-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412001145/https://agryz.tatarstan.ru/index.htm/news/1774780.htm |dead-url=yes }}</ref>.2020 елның 22 сентябрендә Әгерҗе муниципаль районы башлыгы итеп бертавыштан сайлана<ref>{{Citation |title=Избран глава Агрызского района |url=https://sovmo.tatarstan.ru/index.htm/news/1832204.htm |access-date=2021-04-12 |archive-date=2021-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412001307/https://sovmo.tatarstan.ru/index.htm/news/1832204.htm |dead-url=yes }}</ref>. == Гаиләсе == Өйләнгән, ике баласы бар. == Бүләк һәм премияләре == Ирешкән уңышлары өчен РФ Президенты В. В. Путинның «Казан шәһәрендәге 2013 елгы XXVII Бөтендөнья җәйге универсиадасы» истәлекле медаленә, Универсиадага әзерлек һәм аны уздыруга керткән өлеше өчен «Россиянең финанс контролен ныгыткан өчен» медале, РФ Тикшерү-хисап органнары Ассоциациясенең Мактау грамотасына, Татарстан Республикасы Президенты, Татарстан Республикасы Хисап палатасы Рәисе Рәхмәт хатларына, Россия Федерациясе Хисап палатасы ФТИның Мактау грамоталарына, Рәхмәт хатларына, «Территориянең тотрыклы үсеше белән нәтиҗәле идарә итү» Халыкара фәнни-гамәли конференциясендә иң яхшы доклад өчен Европа төбәкләре ассамблеясы һәм Казан (Идел буе) федераль университеты грамотасы белән бүләкләнә. А. Р. Вәлиев Кырым Республикасының Идарә кадрлары резервына, РФ Президентының Идел буе федераль округындагы Тулы вәкаләтле вәкиленең кадрлар резервына керә. 2017, 2019 елларда "Россия лидерлары" бөтенроссия идарәчеләр конкурсында ярымфиналга уза һәм Россия Федерациясе Президенты Администрациясе җитәкчесенең беренче урынбасары С.В. Кириенкода II дәрәҗә грамоталарын ала. 2020 елда Россия Федерациясе Хисап палатасы рәисе А.Л. Кудринның Рәхмәт хаты тапшырыла. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * [https://tatarstan.ru/persons.htm?action=person&id=47770 Валеев Азат Рустемович. Әгерҗе муниципаль районы башлыгы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220810163803/https://tatarstan.ru/persons.htm?action=person&id=47770 |date=2022-08-10 }} {{Татарстан муниципалитетлары җитәкчеләре}} {{Tatar 4.0-2021}} [[Төркем:Лаеш районында туганнар]] [[Төркем:Район башлыклары]] [[Төркем:Казан дәүләт финанс-икътисад институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Шәхесләр:Әгерҗе районы]] ain9pguo8u5jz4q1ztwhcpldeqrs46a Бәхәс:Азат Вәлиев (1980) 1 425107 5936562 2990722 2026-06-05T10:27:25Z Әмир 15082 Әмир юнәлтү калдырмыйча [[Бәхәс:Азат Вәлиев]] сәхифәсен [[Бәхәс:Азат Вәлиев (1980)]] итеп күчерде: Шундый ук исемле башка битләрдән аеру өчен 2990722 wikitext text/x-wiki {{«Татар 4.0» проекты мәкаләсе (2021, яңа)|кулланучы=Timlesj}} 2u5l5oikr5hsldt05fpno2cryn5b43l Абазлы (Бала) 0 505648 5936482 4856659 2026-06-04T19:03:59Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936482 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Абазлы}} '''Абазлы''' ({{lang-tr|Abazlı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Анкара иле Бала илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Абазлы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 45 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 380 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4663620. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Бала илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 79o9lrpq9tmcop29bv0cqhsristhyto Адакөй (Вираншеһир) 0 505845 5936518 4857046 2026-06-05T03:11:42Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936518 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Адакөй (мәгънәләр)}} '''Адакөй''' ({{lang-tr|Adaköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Адакөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 671 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1020 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10730686. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Вираншеһир илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 8oe7j3w5fm0zf2791crgfar24f02b97 Аксаз (Куйуҗак) 0 506369 5936352 5847603 2026-06-04T14:43:06Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936352 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Аксаз (мәгънәләр)}} '''Аксаз''' ({{lang-tr|Aksaz}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Айдын иле Куйуҗак илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Аксаз Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 429 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 351 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4701756. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Куйуҗак илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 98zppb4744imgt6tli1hcbid1mu8oso Акчабурч (Шеһиткамил) 0 506453 5936498 5543610 2026-06-05T01:34:49Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936498 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Акчабурч}} '''Акчабурч''' ({{lang-tr|Akçaburç}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Акчабурч Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 489 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 832 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10731463. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Шеһиткамил илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 9hgnxocvvl43ujpvv1xockr7vu3keuh Алачам (Мачка) 0 506767 5936347 5862477 2026-06-04T14:42:59Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936347 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Алачам (мәгънәләр)}} '''Алачам''' ({{lang-tr|Alaçam}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Алачам Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 587 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 898 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10731833. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Мачка илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} ldd8kvz514ghvp6oob39m9sl181xyon Будаклы (Бозова) 0 509224 5936522 4757097 2026-06-05T04:01:58Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936522 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Будаклы (мәгънәләр)}} '''Будаклы''' ({{lang-tr|Budaklı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10741476. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Бозова илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 0frcfi8qifnqb23xy8c1xwv0b2b6x7i Ениҗами (Алачам) 0 512560 5936505 5393949 2026-06-05T01:42:09Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936505 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ениҗами (мәгънәләр)}} '''Ениҗами''' ({{lang-tr|Yenicami}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ениҗами Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 296 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 557 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109388094. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Алачам илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} lq6w8hh972ed83u0a8hnhduzjkmiv06 Ешилдемет (Шенкая) 0 513015 5936421 4867422 2026-06-04T17:42:56Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936421 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ешилдемет}} '''Ешилдемет''' ({{lang-tr|Yeşildemet}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Эрзурум иле Шенкая илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ешилдемет Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 815 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1130 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3668114. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Шенкая илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} kv8u3ratsz5akudob2qxgwlirkl1tre Җилвегөзү (Рейһанлы) 0 513428 5936513 4850697 2026-06-05T02:00:51Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936513 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Җилвегөзү}} '''Җилвегөзү''' ({{lang-tr|Cilvegözü}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Һатай иле Рейһанлы илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Җилвегөзү Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 526 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 850 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10748876. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Рейһанлы илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 21vjbsio1n0n9zqv23yyzoh98z05ggn Карашейһ (Фелаһие) 0 515672 5936517 4870922 2026-06-05T02:36:25Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936517 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Карашейһ}} '''Карашейһ''' ({{lang-tr|Karaşeyh}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Кайсери иле Фелаһие илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Карашейһ Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 249 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 598 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6630739. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Фелаһие илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} o3eiz1imokxc5c3abfax72j3unhh5xj Карсу (Алтынөзү) 0 515776 5936506 4871391 2026-06-05T01:42:37Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936506 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Карсу}} '''Карсу''' ({{lang-tr|Karsu}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Һатай иле Алтынөзү илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Карсу Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 517 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 834 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10777724. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Алтынөзү илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} gm66tfo9drau5xq33clgke78qvbqp87 Коҗатепе (Җиһанбейли) 0 516450 5936497 5543607 2026-06-05T01:34:49Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936497 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Коҗатепе}} '''Коҗатепе''' ({{lang-tr|Kocatepe}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Конья иле Җиһанбейли илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109391192. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Җиһанбейли илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 4tvx6q6gj8qcgpn2ec8njb1an2emj54 Көпрүһисар (Енишеһир) 0 516842 5936325 4875585 2026-06-04T12:56:33Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936325 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Көпрүһисар}} '''Көпрүһисар''' ({{lang-tr|Köprühisar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Көпрүһисар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 264 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 106 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3822360. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Енишеһир илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} bhf1pdzukxo1r4h0ks2zr6n86vuinhs Кыркдегыйрмен (Эрҗиш) 0 517908 5936493 4874762 2026-06-04T22:24:00Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936493 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Кыркдегыйрмен}} '''Кыркдегыйрмен''' ({{lang-tr|Kırkdeğirmen}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Кыркдегыйрмен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 886 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1223 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6588596. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1910" | 1910-12-01 | ''[[:d:Q13054136|Mnatsakan Nahapetyan]]'' | ''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | ''[[:d:Q20517511|Avangard]]''<br/>''[[:d:Q1962291|Ереван лингвистика университеты]]''<br/>''[[:d:Q21468838|ӘҖ ФА Әдәбият институты]]''<br/>''[[:d:Q5154330|Communist Party of Armenian Soviet Socialist Republic]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-07-18 | [[Ереван]] |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Эрҗиш илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 1wmsl9xrilbv8lpm8abe8qvg4jkwjdx Өренкөй (Тургутлу) 0 519676 5936350 5862466 2026-06-04T14:43:02Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936350 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Өренкөй (мәгънәләр)}} '''Өренкөй''' ({{lang-tr|Örenköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Өренкөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 470 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 313 чакрым ераклыкта урнашкан. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6093645. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Тургутлу илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 3k9gnt9lazx6vw7hnkt3q3388sk929x Сериньяйла (Алашеһир) 0 520960 5936501 5543611 2026-06-05T01:34:49Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936501 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Сериньяйла}} '''Сериньяйла''' ({{lang-tr|Serinyayla}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Сериньяйла Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 402 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 292 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6577917. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Алашеһир илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] t7jqwzhnrdw9eehiqsw1lvi1y3e1vzh Шейһвармаз (Памукова) 0 525637 5936354 5847607 2026-06-04T14:43:07Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936354 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Шейһвармаз}} '''Шейһвармаз''' ({{lang-tr|Şeyhvarmaz}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Шейһвармаз Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 246 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 108 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6441661. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Памукова илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 4s08mp959hbo0jwzfd6x5v5a8qnb8u8 Алаҗашар (Невшеһир) 0 528548 5936491 4858714 2026-06-04T22:07:22Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936491 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Алаҗашар}} '''Алаҗашар''' ({{lang-tr|Alacaşar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Невшеһир]] иле Невшеһир илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Алаҗашар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 209 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 548 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6933214. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Невшеһир илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} hffyzgcm4yclqgcus9gslbkpqm00u89 Асланьюсуф (Рефахие) 0 529085 5936382 4859711 2026-06-04T16:10:04Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936382 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Асланьюсуф}} '''Асланьюсуф''' ({{lang-tr|Aslanyusuf}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Эрзинҗан]] иле Рефахие илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Асланьюсуф Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 484 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 818 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10735776. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Рефахие илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 7sjx4efpfgwblagx3nhi2jql3yvunn0 Бөлүкелма (Палу) 0 530742 5936489 4702129 2026-06-04T19:35:44Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936489 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Бөлүкелма}} '''Бөлүкелма''' ({{lang-tr|Bölükelma}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Элазыг]] иле Палу илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6825799. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Палу илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} k68jrqxcxn3wk3exw6ysk20jtre07tv Язман (Идил) 0 534073 5936511 5544084 2026-06-05T01:55:50Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936511 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Язман}} '''Язман''' ({{lang-tr|Yazman}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Шырнак]] иле Идил илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Язман Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 829 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1178 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6532890. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Идил илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] jrawv0berxdlqsnoxn4znhf14ni167c Көпрүгөрен (Юсуфэли) 0 538080 5936346 5862475 2026-06-04T14:42:59Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936346 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Көпрүгөрен}} '''Көпрүгөрен''' ({{lang-tr|Köprügören}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Артвин]] иле Юсуфэли илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Көпрүгөрен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 725 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1041 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4828066. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Юсуфэли илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} lrsxukc94ep5yl2br0nqpsfacfjevz9 Куюпынар (Бозүюк) 0 538550 5936500 5543608 2026-06-05T01:34:49Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936500 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Куюпынар}} '''Куюпынар''' ({{lang-tr|Kuyupınar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Билеҗик]] иле Бозүюк илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Куюпынар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 248 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 154 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1156130. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Бозүюк илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} p3b35iuvjh9jhnlfbv9wiujrhz0sudu Сарыкады (Дураган) 0 541046 5936348 5862468 2026-06-04T14:43:00Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936348 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Сарыкады}} '''Сарыкады''' ({{lang-tr|Sarıkadı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Синоп]] иле Дураган илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Сарыкады Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 265 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 529 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6579127. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Дураган илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] j9v0tc0hik8caty8a0171ada1yode1t Токлукая (Инеболу) 0 542356 5936510 5544083 2026-06-05T01:55:39Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936510 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Токлукая}} '''Токлукая''' ({{lang-tr|Toklukaya}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Кастамону]] иле Инеболу илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Токлукая Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 231 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 406 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10827430. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Инеболу илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] mejcba2hp9k4isq0tcu5qhjgeezrwfg Чифтликкөй (Османэли) 0 544643 5936351 5862478 2026-06-04T14:43:04Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936351 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Чифтликкөй (мәгънәләр)}} '''Чифтликкөй''' ({{lang-tr|Çiftlikköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Билеҗик]] иле Османэли илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Чифтликкөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 259 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 103 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6073905. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Османэли илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] o9vizc79u7u0xs0fd7pvr980yl8ddyk Чыгыр (Мутки) 0 544912 5936512 5544087 2026-06-05T01:56:09Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936512 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Чыгыр (мәгънәләр)}} '''Чыгыр''' ({{lang-tr|Çığır}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Битлис]] иле Мутки илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Чыгыр Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 789 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1133 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16386579. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Мутки илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] igobxzx0m71ay19vd3h5t7cmgyl1b9q Эскикөй (Искилип) 0 545565 5936503 5543609 2026-06-05T01:34:50Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936503 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Эскикөй (мәгънәләр)}} '''Эскикөй''' ({{lang-tr|Eskiköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Чорум]] иле Искилип илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Эскикөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 156 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 459 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6745739. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! әлма-матер ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1938" | 1938-03-31 | ''[[:d:Q401768|Ahmet Ayık]]'' | | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Искилип илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] il1yjymf7a2d0sbsmwggmiumvtju20q Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/Бәяләү җәдвәле 4 585068 5936361 5935551 2026-06-04T15:02:34Z EmausBot 3807 Бот: икеле күчешне дөресләү → [[Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/2020-2021/Бәяләү җәдвәле]] 5936361 wikitext text/x-wiki #ЮНӘЛТҮ [[Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/2020-2021/Бәяләү җәдвәле]] gvzvkrnyqj7j2nzkyjowglgi9ym8h9h Рөстәм Шәрипов (1982) 0 588472 5936555 3823678 2026-06-05T09:55:55Z Әмир 15082 яңарту; + 2026 елның 1 июненнән яңа вазыйфада 5936555 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} {{Фш|Шәрипов}} {{мәгънәләр|Рөстәм Шәрипов}} '''Шәрипов Рөстәм Динислам улы''' ([[29 июль]] [[1982 ел]]) — муниципаль хезмәткшр. 2019 елдан 2026 елга кадәр [[Хәйбулла районы]] хакимияте башлыгы<ref>[https://haibvestnik.ru/news/novosti/2019-12-25/rustam.. Рустам Шарипов возглавил Хайбуллинский район]{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Салават Юлаев ордены]] кавалеры<ref>[[c:File:Шәрипов_Р._Д._С.Юлаев_ордены_танытмаһы.jpg|Шәрипов Р. Д. С. Юлаев ордены танытмаһы]]</ref>. 2026 елның 1 июненнән ― [[Уфа]] мэры {{comment|в.б.|вазыйфасын башкаручы}} == Биографиясе == Рөстәм Динислам улы Шәрипов БАССР-ның [[Бөрҗән районы]] [[Яңа Мөсет]] авылында 1982 елның 29 июлендә туган. 1988-1994 елларда туган авылында 1-7 сыйыфларда, Иске Сөбхангул урта мәктәбендә 8 сыйныфны укыганнан соң, Рәми Гарипов исемендәге 1-нче Башкорт республика гимназия-интернатына укый башлый һәм 1999 елда тәмамлый. 2000 елда «Бөрҗән леспромхозы» ачык акционерлар җәмгыятенең 3-нче категорияле маляры. 2004 елда Башкорт дәүләт университетының Сибай институтын тәмамлый. 2004-2005 «Гарант» җаваплылыгы тар җәмгыятенең ярдәмче бүлегенең даими клиентлар белән эшләү буенча менеджер. 2005-2006 «НАРКОМ» җаваплылыгы тар җәмгыятенең сатулар буенча менеджеры. 2006-2008 елларда кредит буенча белгеч-стажер, киңәшче, «Кредит Европа банкы» ЯАҖ-ның кредит буенча белгече. 2009 — март 2010 ел — Бөрҗән районы муниципаль район хакимияте икътисад департаментының әйдәүче икътисадчысы. 2010 — ноябрь 2011 ел — «Башинформ мәгълүмат агентлыгы» ачык акционерлар җәмгыятенең икътисад, сәүдә һәм икътисад департаменты иктисадчысы. 2011 ел, апрель - 2012 ел — Бөрҗән муниципаль район хакимиятенең башлыгының икътисад, эшкуарлык һәм туризм буенча урынбасары вазифасын башкаручы, 2012 елның июненнән — хакимият башлыгының икътисад, эшкуарлык һәм туризм буенча урынбасары урынбасары. 2012 елда Бөрҗән районы муниципаль район хакимияте башлыгының беренче урынбасары. 2014 елдан Бөрҗән районы муниципаль районы хакимияте башлыгы<ref>[https://www.bashinform.ru/news/politics/2019-12-07/glava-burzyanskogo-rayona-bashkirii-rustam-sharipov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-2106525]</ref>. 2019 елның 9 декабре — Хәйбулла районы муниципаль районы хакимияте башлыгы вазифасын вакытлыча башкаручы. 2019 елның 24 декабреннән Хәйбулла районы муниципаль районы хакимияте башлыгы. 2026 елның 1 июненнән ― [[Уфа]] мэры {{comment|в.б.|вазыйфасын башкаручы}}<ref>''Ләйсән Закирова''. [https://bash.bashinform.ru/news/politics/2026-06-01/f-l-mer-vazifa-yn-bash-aryusy-t-yenl-nde-4655912 Өфөлә мэр вазифаһын башҡарыусы тәғәйенләнде.] [[Башинформ]], 01.06.2026{{ref-ba}}</ref> Ике югары белемгә ия. [[Башкортстан Республикаcы Башлыгы каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясе|Башкортстан Президенты каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясеннән]] тәмамлаган. == Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре == * [[Салават Юлаев ордены]] * Башкортстан Президентының Мактау грамотасы == Искәрмәләр == {{Reflist}} == Чыганаклар == * [https://www.erbp.ru/people/15962 Шарипов Рустам Динисламович] * Энциклопедия. Башкирская республиканская гимназия-интернат № 1 имени Рами Гарипова. Уфа. Башкирская энциклопедия. 2014. стр. 332. {{Башкортстан муниципалитетлары җитәкчеләре}} [[Төркем:Салават Юлаев ордены кавалерлары]] [[Төркем:Бөрҗән районында туганнар]] [[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]] [[Төркем:1982 елда туганнар]] [[Төркем:29 июль көнне туганнар]] 5jxt83eluo7007nwogpl9rsfbh7e06t Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле 4 812184 5936485 5839026 2026-06-04T19:23:24Z Frhdkazan 3171 /* Бәйге исеме ел вики-марафоны мәкаләләрен бәяләү җәдвәле */ 5936485 wikitext text/x-wiki <noinclude>[[Төркем:Википедия:Бәйгеләр]] Бәйге критерийләренә туры килгән яңа һәм тулыландырылган мәкаләләр арасыннан очраклы сайланган битләрен бәйләү тәртибе. Катнашучы туплаган баллны исәпләү өчен, аның бәйгегә керткән мәкаләләреннән: # Һәрбер категориядән (яңа һәм тулыландырылган) икешәр мәкаләсе сайланыла, # түбәндәге тәртип буенча бәяләнә һәм уртача баллары исәпләнелә <small>(бәяләнгән мәкаләләрнең бәхәс битенә астагы таблица тутырылган килеш урнаштырыла, сылтамасы [[Википедия:Бәйгеләр/Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз/2023/Бәяләү#Җәдвәл|бәяләү битендәге җәдвәлгә]] урнаштырыла)</small>, #* [https://www.youtube.com/watch?v=c3AW-hPtOVs Аерым мәкаләне бәяләү процессы видеосы] <small>(«[[Википедия:Бәйгеләр/Минем Татарстан|Минем Татарстан 2020-2021]]» үрнәгендә, тәртип гомумән шул ук — махсус жюри кораллары преквалификация өчен генә кулланыла)</small> # категория өчен исәпләнгән уртача баллары бу катнашучының бәйле категориядәге мәкаләләр санына тапкырлана, аннары суммалаштырыла''', # бәйге башлану көненә вики-тәҗрибәсе 12 яки 6 айдан ким булганнарының өлеше [[Википедия:Бәйгеләр/Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз/2023/Бәяләү#Җәдвәл|бәяләү бите җәдвәлендә]] *2 яки *3 тапкырлана.</noinclude> == Бәйге исеме ел вики-марафоны мәкаләләрен бәяләү җәдвәле == «<nowiki>[[Википедия:Бәйгеләр/Бәйге исеме/ел|Бәйге исеме ел]]</nowiki>» бәйгесе чикләрендә булдырылган мәкаләне [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|бәяләү җәдвәле]]: {| | # | Критерий | күрсәткеч | +/* |- | 1 | '''Мәгълүмати калыплар''': {{tl|УК}} яки тематик карточкасы, {{tl|Тышкы сылтамалар}}, {{tl|Бу темага Татнетта}}, башка төр [[:Төркем:Навигацион калыплар|навигацион калыплар]] - юк, 1-2, 3+ | 1-2-3 | * |- | 2 | '''Тексттагы вики-сылтамалар''': Мәкаләдән башкаларга [[ВП:Викиләштерү|вики-сылтамалар]] урнаштырылган (0-2/3-7/8+, визуаль) | 1-2-3 | * |- | 3 | '''Википедия:Бирегә нәрсә сылтый''': Мәкалә Вики эченә яхшы кертелгән (0/1-5/6+, сул баганадан ''Кораллар: Бирегә нәрсә сылтый'' төймәсенә басып күренә) | 1-2-3 | * |- | 4 | '''Википедия:Таләп ителгән көч''': Тәрҗемә юлы белән булдырылган/яки тулыландырылган мәкалә (1), өстәмә чыганаклар һәм фактлар белән тулыландырылган мәкалә (2), яки чыганаклар буенча язылган яңа мәкалә (3) - Мәкалә тарихыннан һәм вики-ара тикшерү белән билгеләнә. | 1-2-3 | * |- | 5 | '''Кереш өлеше''': Феноменның [[w:tt:Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятлелеген]] һәм асылын кыскача ачыклаучы кереш бүлеге (''калганын укымасам, нәрсә белүем җитә'', юк - бар - темага юлны ача - җитәрлек аңлата) | 0-1-2-3 | + |- | 6 | '''Мәкалә [[w:tt:Википедия:Сурәтләү|сурәтләнгән]]''' | 0-1-2-3 | + |- | 7 | '''Сылтамалы искәрмәләр саны/тасвирланышы''': [[w:tt:Википедия:Тикшереп булучанлык|Мәгълүматны тикшереп алу]] өчен бәйсез чыганакларга [[w:tt:Википедия:Чыганакларны күрсәтү|искәрмәләр]], сылтамалар, аларның күләме, табу җиңеллеге һәм [[w:tt:Википедия:Абруйлы чыганаклар|абруйлылык дәрәҗәсе]] | 0-1-2-3 | + |- | 8 | '''Татарча мәгълүмат-белем чыганакларны популярлаштыру''': [[ТР ФА]]нең татар институтлары, [[Татмедиа]], [[Бөтендөнья татарлар конгрессы]] басмалары һәм башка татар телле сайтлары мәкаләләренә, [[Викимәгълүмат]] элементында — «[[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica]]» энциклопедиясенең бәйле татар/рус версияләренә сылтама урнаштыру | 0-1-2-3 | * |- | 9 | '''Мәгариф, фән, югары белем һәм мәдәният өлкәсендә эшләүче Татарстан, дөньяның бар суверен илләре, БМО һәм башка дәүләтара оешмаларга караган гамәлдәге рәсми тематик белем-тәҗрибә үзәкләрен таныту''': тематик институтлары мәгълүматлары телгә алына һәм/яки сайтларындагы тематик материалларга искәрмәләр/сылтамалар китерелгән (0/1-2/3-4/5+, визуаль) | 0-1-2-3 | * |- | 10 | '''[[w:tt:Википедия:Төркемләү|Төркемләү]] төгәллеге''' | 0-1-2-3 | + |- | 11 | '''Мәкалә структурасы''': Стандарт бүлекләре барлыгы, детальлелеге | 0-1-2-3 | + |- | 12 | '''Татар теле һәм стиль''': Белешмә-энциклопедик стильдә, нейтраль караштан, лексика сайлавы. | 0-1-2-3 | + |- | 13 | '''Текст күләме''': (Стандарт, *2/+, *3/+, *4/+) | 0-1-2-3 | + |- | 14 | '''Викимәгълүмат: ясалма интеллект аңларлык элементы татарчалаштырылган''': (0/Тамгасы/Тасвирламасы/Синонимнары) | 0-1-2-3 | + |- | 15 | '''Викимәгълүмат: элементы фактлар белән тутырылган''': (0-2/3-7/8+, визуаль) | 1-2-3 | * |- | 16 | '''Викимәгълүмат: элемент чыганаклар белән дәлилләнгән''': (0/1-2/3+, визуаль) | 1-2-3 | * |- | colspan="2" |'''Нәтиҗә:''' [1]*[2]*[3]*[4]*([5]+[6]+[7]+[8]+[9]+[10]+[11]+[12]+[13]+[14])*[15]*[16]*[17]=3*3*3*3*3*3*3*(3*10) |'''0-65610''' |} '''Казый''' <nowiki>--~~~~</nowiki> jey8igvp3b2trn6nmjt229ob32si6lj 5936486 5936485 2026-06-04T19:30:01Z Frhdkazan 3171 /* Бәйге исеме ел вики-марафоны мәкаләләрен бәяләү җәдвәле */ 5936486 wikitext text/x-wiki <noinclude>[[Төркем:Википедия:Бәйгеләр]] Бәйге критерийләренә туры килгән яңа һәм тулыландырылган мәкаләләр арасыннан очраклы сайланган битләрен бәйләү тәртибе. Катнашучы туплаган баллны исәпләү өчен, аның бәйгегә керткән мәкаләләреннән: # Һәрбер категориядән (яңа һәм тулыландырылган) икешәр мәкаләсе сайланыла, # түбәндәге тәртип буенча бәяләнә һәм уртача баллары исәпләнелә <small>(бәяләнгән мәкаләләрнең бәхәс битенә астагы таблица тутырылган килеш урнаштырыла, сылтамасы [[Википедия:Бәйгеләр/Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз/2023/Бәяләү#Җәдвәл|бәяләү битендәге җәдвәлгә]] урнаштырыла)</small>, #* [https://www.youtube.com/watch?v=c3AW-hPtOVs Аерым мәкаләне бәяләү процессы видеосы] <small>(«[[Википедия:Бәйгеләр/Минем Татарстан|Минем Татарстан 2020-2021]]» үрнәгендә, тәртип гомумән шул ук — махсус жюри кораллары преквалификация өчен генә кулланыла)</small> # категория өчен исәпләнгән уртача баллары бу катнашучының бәйле категориядәге мәкаләләр санына тапкырлана, аннары суммалаштырыла''', # бәйге башлану көненә вики-тәҗрибәсе 12 яки 6 айдан ким булганнарының өлеше [[Википедия:Бәйгеләр/Халык мәдәнияте һәм хатын-кыз/2023/Бәяләү#Җәдвәл|бәяләү бите җәдвәлендә]] *2 яки *3 тапкырлана.</noinclude> == Бәйге исеме ел вики-марафоны мәкаләләрен бәяләү җәдвәле == «<nowiki>[[Википедия:Бәйгеләр/Бәйге исеме/ел|Бәйге исеме ел]]</nowiki>» бәйгесе чикләрендә булдырылган мәкаләне [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|бәяләү җәдвәле]]: {| | # | Критерий | күрсәткеч | +/* |- | 1 | '''Мәгълүмати калыплар''': {{tl|УК}} яки тематик карточкасы, {{tl|Тышкы сылтамалар}}, {{tl|Бу темага Татнетта}}, башка төр [[:Төркем:Навигацион калыплар|навигацион калыплар]] - юк, 1-2, 3+ | 1-2-3 | * |- | 2 | '''Тексттагы вики-сылтамалар''': Мәкаләдән башкаларга [[ВП:Викиләштерү|вики-сылтамалар]] урнаштырылган (0-2/3-7/8+, визуаль) | 1-2-3 | * |- | 3 | '''Википедия:Бирегә нәрсә сылтый''': Мәкалә Вики эченә яхшы кертелгән (0/1-5/6+, сул баганадан ''Кораллар: Бирегә нәрсә сылтый'' төймәсенә басып күренә) | 1-2-3 | * |- | 4 | '''Википедия:Таләп ителгән көч''': Тәрҗемә юлы белән булдырылган/яки тулыландырылган мәкалә (1), өстәмә чыганаклар һәм фактлар белән тулыландырылган мәкалә (2), яки чыганаклар буенча язылган яңа мәкалә (3) - Мәкалә тарихыннан һәм вики-ара тикшерү белән билгеләнә. | 1-2-3 | * |- | 5 | '''Татарча мәгълүмат-белем чыганакларны популярлаштыру''': [[ТР ФА]]нең татар институтлары, [[Татмедиа]], [[Бөтендөнья татарлар конгрессы]] басмалары һәм башка татар телле сайтлары мәкаләләренә, [[Викимәгълүмат]] элементында — «[[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica]]» энциклопедиясенең бәйле татар/рус версияләренә сылтама урнаштыру | 0-1-2-3 | * |- | 6 | '''Мәгариф, фән, югары белем һәм мәдәният өлкәсендә эшләүче Татарстан, дөньяның бар суверен илләре, БМО һәм башка дәүләтара оешмаларга караган гамәлдәге рәсми тематик белем-тәҗрибә үзәкләрен таныту''': тематик институтлары мәгълүматлары телгә алына һәм/яки сайтларындагы тематик материалларга искәрмәләр/сылтамалар китерелгән (0/1-2/3-4/5+, визуаль) | 0-1-2-3 | * |- | 7 | '''Кереш өлеше''': Феноменның [[w:tt:Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятлелеген]] һәм асылын кыскача ачыклаучы кереш бүлеге (''калганын укымасам, нәрсә белүем җитә'', юк - бар - темага юлны ача - җитәрлек аңлата) | 0-1-2-3 | + |- | 8 | '''Мәкалә [[w:tt:Википедия:Сурәтләү|сурәтләнгән]]''' | 0-1-2-3 | + |- | 9 | '''Сылтамалы искәрмәләр саны/тасвирланышы''': [[w:tt:Википедия:Тикшереп булучанлык|Мәгълүматны тикшереп алу]] өчен бәйсез чыганакларга [[w:tt:Википедия:Чыганакларны күрсәтү|искәрмәләр]], сылтамалар, аларның күләме, табу җиңеллеге һәм [[w:tt:Википедия:Абруйлы чыганаклар|абруйлылык дәрәҗәсе]] | 0-1-2-3 | + |- | 10 | '''[[w:tt:Википедия:Төркемләү|Төркемләү]] төгәллеге''' | 0-1-2-3 | + |- | 11 | '''Мәкалә структурасы''': Стандарт бүлекләре барлыгы, детальлелеге | 0-1-2-3 | + |- | 12 | '''Татар теле һәм стиль''': Белешмә-энциклопедик стильдә, нейтраль караштан, лексика сайлавы. | 0-1-2-3 | + |- | 13 | '''Текст күләме''': (Стандарт, *2/+, *3/+, *4/+) | 0-1-2-3 | + |- | 14 | '''Викимәгълүмат: ясалма интеллект аңларлык элементы татарчалаштырылган''': (0/Тамгасы/Тасвирламасы/Синонимнары) | 0-1-2-3 | + |- | 15 | '''Викимәгълүмат: элементы фактлар белән тутырылган''': (0-2/3-7/8+, визуаль) | 1-2-3 | * |- | 16 | '''Викимәгълүмат: элемент чыганаклар белән дәлилләнгән''': (0/1-2/3+, визуаль) | 1-2-3 | * |- | colspan="2" |'''Нәтиҗә:''' [1]*[2]*[3]*[4]*[5]*[6]*([7]+[8]+[9]+[10]+[11]+[12]+[13]+[14])*[15]*[16]=3*3*3*3*3*3*3*3*(3*8)= |'''0-157464''' |} '''Казый''' <nowiki>--~~~~</nowiki> 9eadmu3pknr0hqitv3m68bgg3q3nreb Калып:ФәнТехВики мәкаләсе 10 812945 5936456 4160052 2026-06-04T18:14:48Z Frhdkazan 3171 5936456 wikitext text/x-wiki {{tmbox | image = [[Файл:TechnologyMarathon.png|150px|link=Википедия:Бәйгеләр/ФәнТехВики/{{{ел|}}}]][[Файл:Татнетны үстерү фонды.png|150px|link=Татнетны үстерү фонды]] | text = [[File:TASILLA-logo.jpg|20px|link=Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|ТР ФА ТӘһСИ|left]] [[Файл:Wiki science conference.svg|right|20px|link=Википедия:Фән]] [[File:Тарих институты.jpg|20px|left|link=Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]] [[File:Bridges_across_Cultures_full_logo.svg|right|20px|link=:m:Category:Bridges across Cultures|«Мәдәниятара күперләр» проекты]] [[File:Spbmf logo.jpg|left|20px|link=Санкт-Петербург татар медиафорумы]] [[File:Wikimedians of Russia EN-RU-TT LOGO.jpg|20px|link=m:Wikimedia Languages of Russia Community User Group/ru|Россия телләре викимедиачыларының кулланучылар төркеме|right]] [[File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|20px|link=Татар порталлары берлеге|Татар порталлары берлеге|left]] [[File:WMTurkic local logo - Tatar.svg|right|20px|link=m:Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group/tt|Төрки телле викимедиачыларының кулланучылар төркеме]] [[Файл:Белем_радиосы.jpg|20px|link=Белем радиосы|Белем радиосы|left]] [[File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|20px|link=:meta:Wikimedia Community of Tatar language User Group/tt|Викимедиа җәмгыятенең татар телле катнашучылары төркеме|right]] <big><big><center>{{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:1}} = '''«{{PAGENAME}}»''' мәкаләсе |{{ns:11}}= '''«{{PAGENAME}}»''' калыбы | '''«{{PAGENAME}}»''' мәкаләсе }}</br>«'''[[Википедия:Бәйгеләр/ФәнТехВики/{{{ел|}}}|ФәнТехВики {{{ел|}}}]]'''»<br/> өчен язылды.</big></big><br/>Авторы: {{#if:{{{кулланучы|}}}|[[Кулланучы:{{{кулланучы|}}}|{{{кулланучы|}}}]]|КАТНАШУЧЫ ХИСАП ЯЗМАСЫ КҮРСӘТЕЛМӘГӘН}}<br/>Тармак: {{#if:{{{тармак|}}}|[[{{{тармак|}}}]]|ТАРМАК КҮРСӘТЕЛМӘГӘН}}. }}<includeonly>[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре]] {{#if:{{{nocat|}}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:1}}||Мәкалә бәхәс битләрен генә төркемлибез}}|| {{#if:{{{кулланучы|}}}|[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре — {{{кулланучы|}}}]]|[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре — кулланучы хисап язмасы күрсәтелмәгән]]}} {{#if:{{{тармак|}}}|[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре — {{lc:{{{тармак|}}}}}]]|[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре — тармак күрсәтелмәгән]]}}<!-- }} </includeonly> <noinclude> {{doc-inline}} Калып мәкаләнең бәхәс битенә урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе|ел= |кулланучы= | тармак= }}</pre> ;Параметрлары: * <code>ел</code> — кайсы елгы чыгарылышта булдырылды * <code>кулланучы</code> — булдыручы/баетучы авторның хисап язмасы исеме * <code>тармак</code> — берәр технология тармагы. ;Үрнәк: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе|ел= 2023|кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз| тармак = }}</pre> </div> [[Төркем:Википедия:Калыплар:ФәнТехВики|*]] </noinclude> 9gkyzllwq1shb9hg97u4goey173glii 5936457 5936456 2026-06-04T18:16:03Z Frhdkazan 3171 5936457 wikitext text/x-wiki {{tmbox | image = [[Файл:TechnologyMarathon.png|150px|link=Википедия:Бәйгеләр/ФәнТехВики/{{{ел|}}}]][[Файл:Татнетны үстерү фонды.png|150px|link=Татнетны үстерү фонды]] | text = [[File:TASILLA-logo.jpg|20px|link=Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|ТР ФА ТӘһСИ|left]] [[Файл:Wiki science conference.svg|right|20px|link=Википедия:Фән]] [[File:Тарих институты.jpg|20px|left|link=Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]] [[File:Bridges_across_Cultures_full_logo.svg|right|20px|link=:m:Category:Bridges across Cultures|«Мәдәниятара күперләр» проекты]] [[File:Spbmf logo.jpg|left|20px|link=Санкт-Петербург татар медиафорумы]] [[File:Wikimedians of Russia EN-RU-TT LOGO.jpg|20px|link=m:Wikimedia Languages of Russia Community User Group/ru|Россия телләре викимедиачыларының кулланучылар төркеме|right]] [[File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|20px|link=Татар порталлары берлеге|Татар порталлары берлеге|left]] [[File:WMTurkic local logo - Tatar.svg|right|20px|link=m:Wikimedians_of_Turkic_Languages_User_Group/tt|Төрки телле викимедиачыларының кулланучылар төркеме]] [[Файл:Белем_радиосы.jpg|20px|link=Белем радиосы|Белем радиосы|left]] [[File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|20px|link=:meta:Wikimedia Community of Tatar language User Group/tt|Викимедиа җәмгыятенең татар телле катнашучылары төркеме|right]] <big><big><center>{{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:1}} = '''«{{PAGENAME}}»''' мәкаләсе |{{ns:11}}= '''«{{PAGENAME}}»''' калыбы | '''«{{PAGENAME}}»''' мәкаләсе }}</br>«'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/{{{ел|}}}|ФәнТехВики {{{ел|}}}]]'''»<br/> өчен язылды.</big></big><br/>Авторы: {{#if:{{{кулланучы|}}}|[[Кулланучы:{{{кулланучы|}}}|{{{кулланучы|}}}]]|КАТНАШУЧЫ ХИСАП ЯЗМАСЫ КҮРСӘТЕЛМӘГӘН}}<br/>Тармак: {{#if:{{{тармак|}}}|[[{{{тармак|}}}]]|ТАРМАК КҮРСӘТЕЛМӘГӘН}}. }}<includeonly>[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре]] {{#if:{{{nocat|}}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:1}}||Мәкалә бәхәс битләрен генә төркемлибез}}|| {{#if:{{{кулланучы|}}}|[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре — {{{кулланучы|}}}]]|[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре — кулланучы хисап язмасы күрсәтелмәгән]]}} {{#if:{{{тармак|}}}|[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре — {{lc:{{{тармак|}}}}}]]|[[Төркем:Проект:ФәнТехВики {{{ел|}}} мәкаләләре — тармак күрсәтелмәгән]]}}<!-- }} </includeonly> <noinclude> {{doc-inline}} Калып мәкаләнең бәхәс битенә урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе|ел= |кулланучы= | тармак= }}</pre> ;Параметрлары: * <code>ел</code> — кайсы елгы чыгарылышта булдырылды * <code>кулланучы</code> — булдыручы/баетучы авторның хисап язмасы исеме * <code>тармак</code> — берәр технология тармагы. ;Үрнәк: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе|ел= 2023|кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз| тармак = }}</pre> </div> [[Төркем:Википедия:Калыплар:ФәнТехВики|*]] </noinclude> p8rvbh7nl1zqpx00s291t30h8s9laxf Тирәк 0 818227 5936405 4643420 2026-06-04T17:31:29Z Il Nur 6874 5936405 wikitext text/x-wiki {{Таксон | name = | image file = Populier Populus canadensis.jpg | image title = Канада тирәге | image descr = {{bt-ruslat|Канада тирәге|Populus ×canadensis}}. <br />Ағастың дөйөм күренеше. | regnum = Үсемлекләр | ref = | comment = | rang = Төркөм | latin = Populus | author = [[L.]] | syn = | typus = {{bt-latrus|Populus alba|aut=[[L.]]|Тополь белый}}<ref name="NCU">{{cite web|url=http://www.bgbm.org/scripts/asp/IAPT/ncugentry.asp?name=Populus|title=Entry for ''Populus'' L.|date=Sept 24, 1997|work=NCU-3e. Names in current use for extant plant genera. Electronic version 1.0|lang=en|accessdate=2010-10-21}}</ref> | children name = [[Тирәк төрләре]] | children = | range map = | range map caption = | range map width = | range legend = | wikispecies = Populus | commons = Category:Populus | itis = 22444 | ncbi = 3689 | eol = 39565 | grin = 9759 | ipni = 36051 }} '''Тирәк''', '''тупыл''', '''тополь''' ({{Lang-la|Populus}}) — талчалар семьялыгыннан яфрак коючан агачлар ыругы. == Ботаник тасвирлама == Тирәк агачының озынлыгы 40-45 метр (кайвакыт 60 метрга кадәр үсә), ә диаметры 1 метрдан артык. Яшь агачларның кабыклары шома, аксыл яшел яки кара көрән; кайбер карт агачларның тышчалары шома булып кала, ә кайберләре кытыршы һәм тирән ярыклар белән каплана. Ботаклары, талдан аермалы буларак, юан.. Яфраклары ботакта спираль рәвешендә урнашкан, һәм формасы белән аерыла, кайберләре өчпочмак, түгәрәк яки йөрәк формасында (күбрәк), озын саплы. Яфраклар бер үк зурлыкта түгел: читтәге ботакларда алар кечкенә, ә уртадагы ботакларда зуррак.<ref name=rdm>Meikle, R. D. (1984). ''Willows and Poplars of Great Britain and Ireland''. BSBI Handbook No. 4. {{ISBN|0-901158-07-0}}.</ref><ref name=rushforth>Rushforth, K. (1999). ''Trees of Britain and rope''. Collins {{ISBN|0-00-220013-9}}.</ref> Тупылның тамыр системасы бик нык үсеш ала, ләкин тамырларның иң нык үскәннәре югары катламда була.<ref name=Keeler>{{cite book |last=Keeler |first=H. L. |title=Our Native Trees and How to Identify Them |publisher=Charles Scribner's Sons |year=1900 |location=New York |pages=410–412}}</ref> Чәчкәләре ике өйле (бер өйлеләр сирәк була) һәм яз башында яфраклардан иртәрәк барлыкка киләләр. [[Чәчәкләр|Чәчкәләре]] башакка охшаш чәчкәлеккә җыелган. [[Файл:Populus_(Populier_zaadpluis_en_zaden)1.jpg|уңда|мини|Тополь орлыгы]] Тополь орлыгы вак, озынлыгы 1-3 мм, һәм мамык кебек, нәфис җепләргә беркетелгән. 40-60 ел дәвамында бик тиз үсә, аннан соң үсеш сүрелә. Агачның гомер озынлыгы 60-150 ел тирәсе.<ref name="rdm" /> == Ареал == Табигатьтә күп төр тирәк агачлары елга буенда һәм дымлы кыялыкларда очрый. Ә культуралы рәвештә утыртылган агач теләсә кайсы җирдә үсә. Бу агач сазлыкта үсми, чөнки андый җирдә тамырлары белән сулый алмый.<ref name="potw">«''Populus'' L.». ''Plants of the World Online'', Kew Science. Accessed 8 September 2021. [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328417-2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226011502/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328417-2|date=26 February 2023}}</ref> == Татарстан тирәкләре == Якынча 110 төре билгеле, [[Евразия]], [[Төньяк Америка]] һәм [[Төньяк Африка]]да таралганнар.<ref>{{cite journal |doi=10.1007/s11816-009-0088-5 |volume=3 |issue=3 |title=High frequency direct plant regeneration from leaf, internode, and root segments of Eastern Cottonwood (''Populus deltoides'') |year=2009 |journal=Plant Biotechnology Reports |pages=175–182 |last1=Yadav |first1=Rakesh |bibcode=2009PBioR...3..175Y |s2cid=42796629}}</ref> Татарстан территориясендә 4 төре үсә. Ак тирәк (P. alba) зур елга үзәннәрендә очрый. 30 м га кадәр биеклектәге агач. Тамыр системасы тирәндә. Ябалдашы җәенке, зур ботаклы. Кайрысы соры-яшел, шома, карт агачлар ярыклы, тупас кара кабыклы. Яшь ботаклары ак киезсыман. Яфраклары тыгыз, озынча — түгәрәктән бармак-калаксыманга кадәр, чит-читләре киртләч, өсте куе яшел, ялтырап тора, аскы ягы төкчәле, ак киезсыман, калын. Көзен яфраклар ачык сары төскә керә. Ике өйле үсемлек. Ата алкалары кыска, аксыл, кызгылт-көрән серкәлекле, аналар — яшькелт-сары, күрексез. Апрельдә чәчәк ата, июньдә җимеш бирә. '''''Кара тирәк (P. nigra)''''' елга һәм урман инешләре буенда үсә, кайвакыт аерым агачлыклар хасил итә; культуралы үсемлек буларак үстерелә, яңадан кыргыйлана. Биеклеге — 8-20 м. Ябалдашы тармаклы. Кәүсәсе цилиндрсыман. Кайрысы тирән ярыклы, кара соргылт төстә. Яфраклары ромбсыман яки өчпочмаклы, очлы, өсте куе яшел, аскы ягы ачыграк төстә. Яфрак ярганчы чәчәк ата. Җимеше июнь-июльдә өлгерә. Калтыравык тирәк яки усак (P. tremula) кисенделәр, шулай ук ачыклык һәм урман буйларында икенчел вак яфраклы урманнар хасил итә. '''''Симон тирәге (P. simoni)''''' Куйбышев сусаклагычы ярлары буенда кыргыйланган төр буларак очрый. 25 м биеклектәге декоратив агач. Ябалдашы җәенке. Яфраклар эллипс яки йомыркасыман, ялтыравык, өсте кара яшел, аскы ягы аксыл, яшьләре — ябышкак; ачылганда хуш исле. Яфрак ярганчы чәчәк ата. '''''Бәлзәмле тирәк (P. balsamifera)''''', '''''берлин тирәге (P. berolinensis)''''' һәм '''''дельтасыман тирәк (P. deltoides''''') торак пунктларны яшелләндерү, юл буйларын һәм кырларны ышыклау, урман полосалары булдыру өчен үстерелә. Шәһәрләрдә ак тирәк, башлыча аның ата затлары утыртыла, чөнки ана үсемлекләрнең «мамыгы» аллергия бирә. Җимеше — тартмачык. Орлыктан һәм чыбыкчадан үрчи. == Авырулар == Корткычлар, шулай ук ракның төрле формаларын китереп чыгаручы гөмбә һәм бактерияләр белән зарарлана. Корткычлардан аеруча яфракларга зыян салучы тирәк яфрагашары, парсыз ефәк күбәләге, көмешсыман айкүбәләк, үзагачка зыян салучы тал агачтишәре, шыгырдавык һәм башкалар билгеле. Шәһәрдә тирәк еш кына тирәк көясе белән зарарлана<ref>[https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/topol Topol’]. ''Tatarica ensiklopediäse.''</ref>. == Культивация == Күпчелек тирәкләрне декоратив агачлар итеп үстерәләр. Алар башка агачларга караганда биегрәк һәм бик матур үсә. Агач бик тиз тамыр җибәрә, хәтта кибеп төшкән ботаклары да тамыр җибәрә ала.<ref>{{Cite journal |last1=Nordborg |first1=Maria |last2=Berndes |first2=Göran |last3=Dimitriou |first3=Ioannis |last4=Henriksson |first4=Annika |last5=Mola-Yudego |first5=Blas |last6=Rosenqvist |first6=Håkan |date=May 2018 |title=Energy analysis of poplar production for bioenergy in Sweden |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0961953418300278 |journal=Biomass and Bioenergy |language=en |volume=112 |pages=110–120 |doi=10.1016/j.biombioe.2018.01.021 |bibcode=2018BmBe..112..110N }}</ref> Тал агач кебек, тирәкнең тамырлары бик нык үсеш ала, агачтан 40 метрдан да еракка тарала, шуңа күрә мондый агачларны йорт янында һәм керамик торбалар үткән урында утырту яхшы фикер түгел. == Куллану == Тирәкнең үзагачы бик эре көпшәләрдән тора, шуңа күрә ныклыгы бик зур түгел. Тартмалар, төрле эшләнмәләр ясауда файдаланыла.<ref>{{cite journal |last1=Spriggs |first1=T. |last2=Banks |first2=M. K. |last3=Schwab |first3=P. |year=2005 |title=Phytoremediation of Polycyclic Aromatic Hydrocarbons in Manufactured Gas Plant–Impacted Soil |journal=J. Environ. Qual. |volume=34 |issue=5 |pages=1755–1762 |doi=10.2134/jeq2004.0399 |pmid=16151227|bibcode=2005JEnvQ..34.1755S }}</ref> Халык медицинасында кайры һәм бөре төнәтмәләре бизгәктән, пешкән урыннарны дәвалау өчен кулланыла. Хуш исле ябышкак сумаласыннан бал кортлары прополис ясыйлар. == Җитештерү == Тополь кәгазь җитештерүдә кулланыла, аннан кыйммәт булмаган агач материаллар, мәсәлән, арзан фанера, поддон һәм башкалар җитештерелә..Тамырында күп дубиль матдәләр булганга, Европа илләрендә аннан тире эшкәртүдә кулланылган дубиль матдәләр алалар. == Авыл хуҗалыгы == [[Файл:Kanaal_ter_hoogte_van_de_Philippine_-_Nederland.jpg|уңда|мини|Тополь]] Авыл хуҗалыгында җил эрозиясеннән саклау өчен яланнарга утыртыла. Түмәрләрендә гөмбәләр үстерәләр. == Классификация == === Секцияләр һәм төрләре === [[Файл:Biei-tree2_2003.jpg|уңда|мини|Тополь]] Бу ыруга 6 секциягә бүленгән 25-35 төр агач керә. === Мексика тирәкләре секциясе (Abaso) === Үсеү ареалы — Мексика. Мексика тупылларының бөтен органнары калган секцияләр белән чагыштырганда кечкенә. * Populus mexicana — Мексика тирәге === Дельталылар секциясе (Aigeiros) === Калганнарыннан үзенчәлекле дельта яфраклары белән аерыла, яфрак сабагы усакныкы кебек озын. Бу секциядә чатырлары пирамида формасындагы агачлар бар, алар Россиянең көньяк районнарында үсә. * Populus nigra L. — Кара тирәк, яки Осокорь * Populus deltoides W. BARTRAM EX MARSHALL — Дельтасыман тирәк * Populus fremontii С. WATSON == Левколид тирәкләр секциясе (Leucoides) == Тирәкләр төркеме арасында иң зуры. Бу тирәк агачларының бөреләре һәм яфраклары зур. * Populus lasiocarpa OLIV. * Populus glauca (шул исәптән Populus wilsonii C. K. SCHNEID.) * Populus heterophylla L. — Төрле яфраклы тирәк === Populus секциясе === Иң киң таралган төркем. Калган тирәкләр төркеменнән яфраклары һәм бөреләре сумала сыман матдәләр бүлеп чыгармавы белән аерыла. * Populus adenopoda MAXIM. * Populus alba L. — Ак тирәк * Populus gamblei * Populus grandidentata MICHX. — Эре тешле тирәк * Populus guzmanantlensis А.VÁZQUEZ & CUEVAS * Populus monticola * Populus sieboldii MIQ.- Зибольд тирәге * Populus simaroa * Populus tremula L. — Усак яки «Калтыраучы» тирәк * Populus tremuloides MICHX. — Усакка охшаш тирәк === Бальзамлы тирәкләр секциясе (Tacamahaca) === Яфраклары һәм бөерләре хуш исле сумалаларга бай. * Populus angustifolia E. JAMES * Populus balsamifera L. — Бальзамлы тирәк * Populus ciliata WALL. EX ROYLE * Populus laurifolia LEDEB. — Лавр яфраклы тирәк * Populus simonii CARRIERE — Симон тирәге * Populus suaveolens FISCH. — Хуш исле тирәк (шул исәптән Populus koreana REHDER һәм Populus maximowiczii A. HENRY) * Populus szechuanica C.К.SCHNEID. — Сычуань тирәге * Populus trichocarpa TORR. & A. ГРАЙ * Populus yunnanensis DODE — Юнань тирәге === Туранга секциясе (Turanga) === Бу секциядәге тирәкләр усакка охшаш, үзагачы йомшак. Калган тирәкләрдән озынлыгы белән аерыла. * Populus euphratica OLIVIER — Евфрат турангасы * Populus ilicifolia (ENGL.) ROULEAU * Populus pruinosa SCHRENK — Күгелҗем тирәк === Гибрид төрләр === * Populus ×acuminata RYDB. * Populus ×berolinensis DIPPEL — Берлин тирәге, Лавр яфраклы тирәк белән Кара тирәк гибриды * Populus ×canadensis MOENCH — Канада тирәге, Дельтасыман тирәк белән Кара тирәк гибриды * Populus ×canescens (AITON) SM. — Корыган тирәк, Ак тирәк белән усак гибриды * Populus ×generosa А. HENRY * Populus ×jackii SARG. — Дельтасыман тирәк белән Бальзамлы тирәкнең гибриды * Populus ×moskoviensis R. I. SCHROD. — Мәскәү тирәге, Хуш исле тирәк һәм Лавр яфраклы тирәк гибриды * Populus ×petrowskiana Р. I. SCHROD. EX REGEL — Петр тирәге, Дельтасыман тирәк белән Хуш исле тирәк гибриды * Populus ×rasumowskiana (R. I. SCHROD. EX REGEL) DIPPEL — Разумовский тирәге, Вобст тирәге һәм Лавр яфраклы тирәкнең гибриды * Populus ×vernirubens А. HENRY * Populus ×woobstii (R. I. SCHROD. EX REGEL) DODE — Вобст тирәге, Лавр яфраклы тирәк белән Бальзамлы тирәкнең гибриды == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}}{{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Ауразия флорасы]] [[Төркем:Агачлар]] [[Төркем:Үсемлекләр]] [[Төркем:Әлифба буенча үсемлекләр]] {{сайланган мәкалә}} 1ctj5mahdq1plj0ubpw6x66kn9oz5sa 5936406 5936405 2026-06-04T17:31:53Z Il Nur 6874 /* Классификация */ 5936406 wikitext text/x-wiki {{Таксон | name = | image file = Populier Populus canadensis.jpg | image title = Канада тирәге | image descr = {{bt-ruslat|Канада тирәге|Populus ×canadensis}}. <br />Ағастың дөйөм күренеше. | regnum = Үсемлекләр | ref = | comment = | rang = Төркөм | latin = Populus | author = [[L.]] | syn = | typus = {{bt-latrus|Populus alba|aut=[[L.]]|Тополь белый}}<ref name="NCU">{{cite web|url=http://www.bgbm.org/scripts/asp/IAPT/ncugentry.asp?name=Populus|title=Entry for ''Populus'' L.|date=Sept 24, 1997|work=NCU-3e. Names in current use for extant plant genera. Electronic version 1.0|lang=en|accessdate=2010-10-21}}</ref> | children name = [[Тирәк төрләре]] | children = | range map = | range map caption = | range map width = | range legend = | wikispecies = Populus | commons = Category:Populus | itis = 22444 | ncbi = 3689 | eol = 39565 | grin = 9759 | ipni = 36051 }} '''Тирәк''', '''тупыл''', '''тополь''' ({{Lang-la|Populus}}) — талчалар семьялыгыннан яфрак коючан агачлар ыругы. == Ботаник тасвирлама == Тирәк агачының озынлыгы 40-45 метр (кайвакыт 60 метрга кадәр үсә), ә диаметры 1 метрдан артык. Яшь агачларның кабыклары шома, аксыл яшел яки кара көрән; кайбер карт агачларның тышчалары шома булып кала, ә кайберләре кытыршы һәм тирән ярыклар белән каплана. Ботаклары, талдан аермалы буларак, юан.. Яфраклары ботакта спираль рәвешендә урнашкан, һәм формасы белән аерыла, кайберләре өчпочмак, түгәрәк яки йөрәк формасында (күбрәк), озын саплы. Яфраклар бер үк зурлыкта түгел: читтәге ботакларда алар кечкенә, ә уртадагы ботакларда зуррак.<ref name=rdm>Meikle, R. D. (1984). ''Willows and Poplars of Great Britain and Ireland''. BSBI Handbook No. 4. {{ISBN|0-901158-07-0}}.</ref><ref name=rushforth>Rushforth, K. (1999). ''Trees of Britain and rope''. Collins {{ISBN|0-00-220013-9}}.</ref> Тупылның тамыр системасы бик нык үсеш ала, ләкин тамырларның иң нык үскәннәре югары катламда була.<ref name=Keeler>{{cite book |last=Keeler |first=H. L. |title=Our Native Trees and How to Identify Them |publisher=Charles Scribner's Sons |year=1900 |location=New York |pages=410–412}}</ref> Чәчкәләре ике өйле (бер өйлеләр сирәк була) һәм яз башында яфраклардан иртәрәк барлыкка киләләр. [[Чәчәкләр|Чәчкәләре]] башакка охшаш чәчкәлеккә җыелган. [[Файл:Populus_(Populier_zaadpluis_en_zaden)1.jpg|уңда|мини|Тополь орлыгы]] Тополь орлыгы вак, озынлыгы 1-3 мм, һәм мамык кебек, нәфис җепләргә беркетелгән. 40-60 ел дәвамында бик тиз үсә, аннан соң үсеш сүрелә. Агачның гомер озынлыгы 60-150 ел тирәсе.<ref name="rdm" /> == Ареал == Табигатьтә күп төр тирәк агачлары елга буенда һәм дымлы кыялыкларда очрый. Ә культуралы рәвештә утыртылган агач теләсә кайсы җирдә үсә. Бу агач сазлыкта үсми, чөнки андый җирдә тамырлары белән сулый алмый.<ref name="potw">«''Populus'' L.». ''Plants of the World Online'', Kew Science. Accessed 8 September 2021. [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328417-2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226011502/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328417-2|date=26 February 2023}}</ref> == Татарстан тирәкләре == Якынча 110 төре билгеле, [[Евразия]], [[Төньяк Америка]] һәм [[Төньяк Африка]]да таралганнар.<ref>{{cite journal |doi=10.1007/s11816-009-0088-5 |volume=3 |issue=3 |title=High frequency direct plant regeneration from leaf, internode, and root segments of Eastern Cottonwood (''Populus deltoides'') |year=2009 |journal=Plant Biotechnology Reports |pages=175–182 |last1=Yadav |first1=Rakesh |bibcode=2009PBioR...3..175Y |s2cid=42796629}}</ref> Татарстан территориясендә 4 төре үсә. Ак тирәк (P. alba) зур елга үзәннәрендә очрый. 30 м га кадәр биеклектәге агач. Тамыр системасы тирәндә. Ябалдашы җәенке, зур ботаклы. Кайрысы соры-яшел, шома, карт агачлар ярыклы, тупас кара кабыклы. Яшь ботаклары ак киезсыман. Яфраклары тыгыз, озынча — түгәрәктән бармак-калаксыманга кадәр, чит-читләре киртләч, өсте куе яшел, ялтырап тора, аскы ягы төкчәле, ак киезсыман, калын. Көзен яфраклар ачык сары төскә керә. Ике өйле үсемлек. Ата алкалары кыска, аксыл, кызгылт-көрән серкәлекле, аналар — яшькелт-сары, күрексез. Апрельдә чәчәк ата, июньдә җимеш бирә. '''''Кара тирәк (P. nigra)''''' елга һәм урман инешләре буенда үсә, кайвакыт аерым агачлыклар хасил итә; культуралы үсемлек буларак үстерелә, яңадан кыргыйлана. Биеклеге — 8-20 м. Ябалдашы тармаклы. Кәүсәсе цилиндрсыман. Кайрысы тирән ярыклы, кара соргылт төстә. Яфраклары ромбсыман яки өчпочмаклы, очлы, өсте куе яшел, аскы ягы ачыграк төстә. Яфрак ярганчы чәчәк ата. Җимеше июнь-июльдә өлгерә. Калтыравык тирәк яки усак (P. tremula) кисенделәр, шулай ук ачыклык һәм урман буйларында икенчел вак яфраклы урманнар хасил итә. '''''Симон тирәге (P. simoni)''''' Куйбышев сусаклагычы ярлары буенда кыргыйланган төр буларак очрый. 25 м биеклектәге декоратив агач. Ябалдашы җәенке. Яфраклар эллипс яки йомыркасыман, ялтыравык, өсте кара яшел, аскы ягы аксыл, яшьләре — ябышкак; ачылганда хуш исле. Яфрак ярганчы чәчәк ата. '''''Бәлзәмле тирәк (P. balsamifera)''''', '''''берлин тирәге (P. berolinensis)''''' һәм '''''дельтасыман тирәк (P. deltoides''''') торак пунктларны яшелләндерү, юл буйларын һәм кырларны ышыклау, урман полосалары булдыру өчен үстерелә. Шәһәрләрдә ак тирәк, башлыча аның ата затлары утыртыла, чөнки ана үсемлекләрнең «мамыгы» аллергия бирә. Җимеше — тартмачык. Орлыктан һәм чыбыкчадан үрчи. == Авырулар == Корткычлар, шулай ук ракның төрле формаларын китереп чыгаручы гөмбә һәм бактерияләр белән зарарлана. Корткычлардан аеруча яфракларга зыян салучы тирәк яфрагашары, парсыз ефәк күбәләге, көмешсыман айкүбәләк, үзагачка зыян салучы тал агачтишәре, шыгырдавык һәм башкалар билгеле. Шәһәрдә тирәк еш кына тирәк көясе белән зарарлана<ref>[https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/topol Topol’]. ''Tatarica ensiklopediäse.''</ref>. == Культивация == Күпчелек тирәкләрне декоратив агачлар итеп үстерәләр. Алар башка агачларга караганда биегрәк һәм бик матур үсә. Агач бик тиз тамыр җибәрә, хәтта кибеп төшкән ботаклары да тамыр җибәрә ала.<ref>{{Cite journal |last1=Nordborg |first1=Maria |last2=Berndes |first2=Göran |last3=Dimitriou |first3=Ioannis |last4=Henriksson |first4=Annika |last5=Mola-Yudego |first5=Blas |last6=Rosenqvist |first6=Håkan |date=May 2018 |title=Energy analysis of poplar production for bioenergy in Sweden |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0961953418300278 |journal=Biomass and Bioenergy |language=en |volume=112 |pages=110–120 |doi=10.1016/j.biombioe.2018.01.021 |bibcode=2018BmBe..112..110N }}</ref> Тал агач кебек, тирәкнең тамырлары бик нык үсеш ала, агачтан 40 метрдан да еракка тарала, шуңа күрә мондый агачларны йорт янында һәм керамик торбалар үткән урында утырту яхшы фикер түгел. == Куллану == Тирәкнең үзагачы бик эре көпшәләрдән тора, шуңа күрә ныклыгы бик зур түгел. Тартмалар, төрле эшләнмәләр ясауда файдаланыла.<ref>{{cite journal |last1=Spriggs |first1=T. |last2=Banks |first2=M. K. |last3=Schwab |first3=P. |year=2005 |title=Phytoremediation of Polycyclic Aromatic Hydrocarbons in Manufactured Gas Plant–Impacted Soil |journal=J. Environ. Qual. |volume=34 |issue=5 |pages=1755–1762 |doi=10.2134/jeq2004.0399 |pmid=16151227|bibcode=2005JEnvQ..34.1755S }}</ref> Халык медицинасында кайры һәм бөре төнәтмәләре бизгәктән, пешкән урыннарны дәвалау өчен кулланыла. Хуш исле ябышкак сумаласыннан бал кортлары прополис ясыйлар. == Җитештерү == Тополь кәгазь җитештерүдә кулланыла, аннан кыйммәт булмаган агач материаллар, мәсәлән, арзан фанера, поддон һәм башкалар җитештерелә..Тамырында күп дубиль матдәләр булганга, Европа илләрендә аннан тире эшкәртүдә кулланылган дубиль матдәләр алалар. == Авыл хуҗалыгы == [[Файл:Kanaal_ter_hoogte_van_de_Philippine_-_Nederland.jpg|уңда|мини|Тополь]] Авыл хуҗалыгында җил эрозиясеннән саклау өчен яланнарга утыртыла. Түмәрләрендә гөмбәләр үстерәләр. == Классификация == === Секцияләр һәм төрләре === [[Файл:Biei-tree2_2003.jpg|уңда|мини|Тирәк]] Бу ыруга 6 секциягә бүленгән 25-35 төр агач керә. === Мексика тирәкләре секциясе (Abaso) === Үсеү ареалы — Мексика. Мексика тупылларының бөтен органнары калган секцияләр белән чагыштырганда кечкенә. * Populus mexicana — Мексика тирәге === Дельталылар секциясе (Aigeiros) === Калганнарыннан үзенчәлекле дельта яфраклары белән аерыла, яфрак сабагы усакныкы кебек озын. Бу секциядә чатырлары пирамида формасындагы агачлар бар, алар Россиянең көньяк районнарында үсә. * Populus nigra L. — Кара тирәк, яки Осокорь * Populus deltoides W. BARTRAM EX MARSHALL — Дельтасыман тирәк * Populus fremontii С. WATSON == Левколид тирәкләр секциясе (Leucoides) == Тирәкләр төркеме арасында иң зуры. Бу тирәк агачларының бөреләре һәм яфраклары зур. * Populus lasiocarpa OLIV. * Populus glauca (шул исәптән Populus wilsonii C. K. SCHNEID.) * Populus heterophylla L. — Төрле яфраклы тирәк === Populus секциясе === Иң киң таралган төркем. Калган тирәкләр төркеменнән яфраклары һәм бөреләре сумала сыман матдәләр бүлеп чыгармавы белән аерыла. * Populus adenopoda MAXIM. * Populus alba L. — Ак тирәк * Populus gamblei * Populus grandidentata MICHX. — Эре тешле тирәк * Populus guzmanantlensis А.VÁZQUEZ & CUEVAS * Populus monticola * Populus sieboldii MIQ.- Зибольд тирәге * Populus simaroa * Populus tremula L. — Усак яки «Калтыраучы» тирәк * Populus tremuloides MICHX. — Усакка охшаш тирәк === Бальзамлы тирәкләр секциясе (Tacamahaca) === Яфраклары һәм бөерләре хуш исле сумалаларга бай. * Populus angustifolia E. JAMES * Populus balsamifera L. — Бальзамлы тирәк * Populus ciliata WALL. EX ROYLE * Populus laurifolia LEDEB. — Лавр яфраклы тирәк * Populus simonii CARRIERE — Симон тирәге * Populus suaveolens FISCH. — Хуш исле тирәк (шул исәптән Populus koreana REHDER һәм Populus maximowiczii A. HENRY) * Populus szechuanica C.К.SCHNEID. — Сычуань тирәге * Populus trichocarpa TORR. & A. ГРАЙ * Populus yunnanensis DODE — Юнань тирәге === Туранга секциясе (Turanga) === Бу секциядәге тирәкләр усакка охшаш, үзагачы йомшак. Калган тирәкләрдән озынлыгы белән аерыла. * Populus euphratica OLIVIER — Евфрат турангасы * Populus ilicifolia (ENGL.) ROULEAU * Populus pruinosa SCHRENK — Күгелҗем тирәк === Гибрид төрләр === * Populus ×acuminata RYDB. * Populus ×berolinensis DIPPEL — Берлин тирәге, Лавр яфраклы тирәк белән Кара тирәк гибриды * Populus ×canadensis MOENCH — Канада тирәге, Дельтасыман тирәк белән Кара тирәк гибриды * Populus ×canescens (AITON) SM. — Корыган тирәк, Ак тирәк белән усак гибриды * Populus ×generosa А. HENRY * Populus ×jackii SARG. — Дельтасыман тирәк белән Бальзамлы тирәкнең гибриды * Populus ×moskoviensis R. I. SCHROD. — Мәскәү тирәге, Хуш исле тирәк һәм Лавр яфраклы тирәк гибриды * Populus ×petrowskiana Р. I. SCHROD. EX REGEL — Петр тирәге, Дельтасыман тирәк белән Хуш исле тирәк гибриды * Populus ×rasumowskiana (R. I. SCHROD. EX REGEL) DIPPEL — Разумовский тирәге, Вобст тирәге һәм Лавр яфраклы тирәкнең гибриды * Populus ×vernirubens А. HENRY * Populus ×woobstii (R. I. SCHROD. EX REGEL) DODE — Вобст тирәге, Лавр яфраклы тирәк белән Бальзамлы тирәкнең гибриды == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}}{{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Ауразия флорасы]] [[Төркем:Агачлар]] [[Төркем:Үсемлекләр]] [[Төркем:Әлифба буенча үсемлекләр]] {{сайланган мәкалә}} 1r25mr0mbfx0yreav1af32g3id17axl Койрыксызлар 0 818791 5936411 4643583 2026-06-04T17:34:55Z Il Nur 6874 5936411 wikitext text/x-wiki {{ФәнТех.wiki|ел=2024}} {{Хайван}} '''Койрыксыз амфибияләр''', яки '''койрыксызлар''' {{L6e|la|Anura}} — [[Җир-су хайваннары|амфибияләрнең]] иң зур отряды, барлык амфибияләрнең якынча 88 % тәшкил итә. 7,400 дән артык хәзерге заман төрен<ref name="ASW"><span class="citation">''Frost D. R.'' [http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/Amphibia/Anura Anura]&nbsp;: <span style="font-style:normal">[[Бесхвостые земноводные| ]][[[Английский язык|<span style="color:#252525; cursor:help; text-decoration:inherit; -moz-text-decoration-color:#252525; text-decoration-color:#252525;" title="язык: английский">англ.</span>]]]</span>&nbsp;// Amphibian Species of the World 6.0, an Online Reference&nbsp;/ [[Американский музей естественной истории|American Museum of Natural History]].</span>&nbsp;<small class="ref-info" style="cursor:help;" title="Дата последней проверки этой ссылки">(Дата обращения: 5&nbsp;мая&nbsp;2019)</small>.</ref> һәм 84 казылма төрне берләштерә {{Sfn|Blackburn|2011}} . Отряд вәкилләрен еш кына бакалар дип атыйлар, ләкин тар мәгънәдә бакалар дип [[Бакалар|чын бакалар]] семьялыгы вәкилләре генә (Ranidae) атала. Койрыксыз амфибияләрнең личинкалары — чукмарбашлар. Койрыксызларның борынгы вәкилләре урта [[Юра периоды|Юра]] дәверенең бат ярусы утырмаларыннан (165 млн ел элек) билгеле, әмма аларга хас үзенчәлекле казылма формалар түбән [[Триас|Триас чорыннан]] башлап тасвирланган. Хәзерге вакытта койрыксызлар бөтен [[Җир|Җир шарында]] — [[Тропик урман|тропиклардан]] алып субарктик регионнарга кадәр таралган; иң күп төрлелеге [[Тропик урман|тропик яңгыр урманнарында]] тупланган. Өлкән затларның зурлыгы 7 мм дан (''Paedophryne amauensis'') 32 см га кадәр (''бака-голиаф''). Отряд вәкилләре төпле гәүдәле. Алар калкып торган күзләргә, икегә аерылган телгә һәм гәүдә астына бөгелгән очлыкларга ия; койрыклары юк (атамалары да шуннан). Койрыксызларның яшәү тирәлегенә үсешнең барлык стадияләрендә төче сулыклар, ә олы затлар өчен коры җир, агач ябалдашлары һәм җир асты өннәре керә. Койрыксызларның төп хәрәкәтләре сикерүдән гыйбарәт, әмма төрле төрләр өстәмә ысуллар үзләштергән: йөрү һәм йөгерү, йөзү, агачка үрмәләү, «очу». Койрыксызларның тиреләре бизләргә бай, кайбер төрләрнең тире матдәләре бик агулы. Кайбер төрләрдә биз төркемнәре сөялләрне хәтерләтә. Гадәттә «сөялле» төрләрне гөберле бака, ә шомаларын бакалар дип атыйлар. Бу аерма төрле төрләр арасындагы филогенетик якынлыкны чагылдырмый торган бердәнбер тышкы билгегә нигезләнгәнгәнлектән, кайбер гөберле бакалар бакаларга башка гөберле бакаларга караганда эволюцион якынрак һәм киресенчә. Койрыксызларның төсләре яшеренә торган көрән, яшькелт һәм соры төстән алып, ачык кызыл, сары һәм кара төсләргә кадәр була, һәм кагыйдә буларак, ачык төсләр агу турында сигнал бирә (яки агулыга салышырга ярдәм итә). Койрыксызларның тиресе суүткәрүчән, ләкин төрле җайлашулар аларга коры җир шартларында дым югалтуны булдырмаска мөмкинлек бирә. Кагыйдә буларак, койрыксызлар уылдыкны суда чәчәләр. Аннан саңаклары һәм койрыклары булган чукмарбашлар чыга. Чукмарбашлар метаморфоз стадиясен уза, аның ахырында олы затларга әверелә. Шул ук вакытта кайбер төрләр уылдыкны коры җиргә сала, яки чукмарбаш стадиясен узмый. Күпчелек төрләрнең өлкән затлары ерткычлар, тукланулары вак умырткасызлардан тора, ләкин бөтен нәрсә белән тукланучы төрләр дә, хәтта җимешләр белән тукланучы берничә төр дә бар. Койрыксызлар аваз сигналларының киң диапазонын чыгара ала, бигрәк тә парлашу сезонында. Койрыксызларны күзәтүләр вакытында парлашу ритуалларында, куркыныч янаганда һәм башка хәлләрдә үз-үзләрен тотышының катлаулы схемалары ачыклаган. Койрыксызларның күп төрләре (кайбер мәгълүматлар буенча, җир-су хайваннарының барлык төрләреннән өчтән беренә кадәр) юкка чыгу куркынычы астында.<ref name="Maslov2">{{статья|автор=Маслова И. В.|заглавие=Влияние климата на отдельные аспекты жизнедеятельности земноводных и пресмыкающихся|ссылка=http://91.218.8.55/data/publ/April06/amur_climate.pdf#page=111|язык=ru|ответственный=Сост. А. О.Кокорин|издание=|тип=сборник|место=Москва|издательство=WWF России|год=2006|том=|страницы=111|isbn=5895640370|issn=|doi=|bibcode=26.23В58|arxiv=|pmid=}}{{Недоступная ссылка|date=Август 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref> Кешеләр койрыксызларны азык итеп куллана, йорт хайваннары сыйфатында яшәтә, моннан тыш, койрыксызлар биологик тикшеренүләр өчен уңайлы модельле организмнар булып хезмәт итә. == Атама этимологиясе == * '''Койрыксызлар''' — латинчадан калька ({{Lang-la|anura}}) * '''Бака''' — төрки телләр өчен уртак сүз, төрекчә baka, монг. баха. мэлхий; тунг. кутуэ<sub>у</sub> хэрэ, эрики.<ref>Shcherbak A. — AnimalNames — TurkicWorld (onlinehome.us)</ref> * '''Гөберле бака''' — «гөбер» — бөкре сүзеннән, бөкре бака<ref>Казан Утлары (kazanutlary.ru)</ref> . == Ареал == Койрыксызлар бөтен коры җирдә диярлек таралган. [[Сахра|Сахара]] һәм [[Руб-Эль-Хали|Руб-Эль-Халинең]] зур комлы чүлләре, иң салкын өлкәләр — [[Гренландия]], [[Таймыр ярымутравы|Таймыр]] һәм [[Төньяк Боз океаны|Арктиканың]], [[Антарктида|Антарктиданың]] башка югары киңлектәге районнары, шулай ук континентлардан ерак урнашкан кайбер утраулар искәрмәләр булып тора<ref>{{Cite web|url=http://magma.nationalgeographic.com/ngexplorer/0403/articles/mainarticle.html|title=Freaky Frogs|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BUNPXobp?url=http://magma.nationalgeographic.com/ngexplorer/0403/articles/mainarticle.html|archivedate=2012-10-17|publisher=National Geographic Explorer|accessdate=2012-07-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://evolution-facts.org/Ev-V3/3evlch27.htm|title=Geographical Distribution|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BUNQ75tI?url=http://evolution-facts.org/Ev-V3/3evlch27.htm|archivedate=2012-10-17|author=Ferrell, Vance|date=2012-03-04|work=Evolution Encyclopedia, Volume&nbsp;3|publisher=Evolution Facts|accessdate=2012-07-13}}</ref>. Моннан тыш, койрыксызларның табигый ареалына [[Яңа Зеландия|Яңа Зеландиянең]] көньяк утравын кермәгән, ләкин һәрхәлдә ике төрне (Litoria raniformis һәм Litoria ewingii) ясалма кертүнең берничә омтылышыннан соң, бу амфибияләр анда тотрыклы популяцияләр төзегәннәр.<ref>{{Cite web|url=http://www.nzfrogs.org/NZ+Frogs/Introduced+frogs.html|title=Introduced frogs|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BUNQfHZJ?url=http://www.nzfrogs.org/NZ+Frogs/Introduced+frogs.html|archivedate=2012-10-17|author=|date=2006|publisher=New Zealand Frog Research Group|accessdate=2012-10-07}}</ref>Күпчелек төрләр таралуы климат яки географик киртәләр, мәсәлән, бугазлар, тау сыртлары, чүлләр аркасында чикләнгән; [[Популяция|популяцияләр]] шулай ук кеше тарафыннан төзелгән каршылыклар — [[автотрасса]], урман ызаннары һәм башкалар аркасында да изоляцияләнергә мөмкин.<ref>{{Cite web|url=http://www.teara.govt.nz/en/frogs/|title=Story: Frogs|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BUNRo7Y3?url=http://www.teara.govt.nz/en/frogs/|archivedate=2012-10-17|author=Ryan, Paddy|date=2011-09-25|work=The Encyclopedia of New Zealand|publisher=|accessdate=2012-08-20}}</ref>Тропик төбәкләрдә төрлелек, кагыйдә буларак, уртача климатлы районнарга караганда югарырак. Койрыксызларның кайбер төрләре [[дала]] шартларында, мәсәлән, [[Чүл|чүлләрдә]] яки салкын климатта яшәү өчен җайлашкан.<ref>{{Cite web|url=http://www.frogsaustralia.net.au/frogs/display.cfm?frog_id=127|title=''Cyclorana platycephala''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060824111116/http://www.frogsaustralia.net.au/frogs/display.cfm?frog_id=127|archivedate=2006-08-24|date=2005-02-23|publisher=Frogs Australia Network|accessdate=2012-07-20}}</ref> Шулай итеп, ареалы өлешчә [[Tönyaq polär tügäräk|төньяк поляр түгәрәк]] артында яткан ''Rana sylvatica'' кышка җиргә күмелә. [[Туфрак|Туфракның]] бик нык туңуына карамастан, [[Глюкоза|глюкозаның]] тукымалардагы югары концентрациясе бу бакага кышны [[анабиоз]] хәлендә кичерергә мөмкинлек бирә.<ref name="Exploratorium"/> Суүткәрүчән тиреләре аркасында күпчелек койрыксызлар тозлы сулыкларда яшәргә сәләтсез. Бердәнбер искәрмә — [[Көньяк-Көнчыгыш Азия|Көньяк-Көнчыгыш Азиянең]] мангр урманнарында тереклек итүче краб ашаучы бака (''Fejervarya cancrivora'') . Канында сидекчә күләме зур булуы аркасында бу бака һәм аның чукмарбашлары океан тозлылыгын (кыска вакыт эчендә) күчерә һәм озак вакыт бераз тозлы булган суда яши ала. Бераз тозлы суда шулай ук жаба-ага (''Rhinella marina'') очрый. == Эволюция == [[Файл:Fossilised_frog.jpg|ссылка=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Fossilised_frog.jpg|сулда|мини|Чехиядәге ташта калган бака эзе. ''[[:ru:Palaeobatrachus_gigas|Palaeobatrachus gigas]] булуы ихтимал.'']] Койрыксызларның килеп чыгышы һәм аларның башка хәзерге амфибияләр белән эволюцион мөнәсәбәтләре бәхәс тудыра . ''Prosalirus bitis'' — койрыксызларның күп билгеләренә ия булган иң борынгы хайваннарның берсе. Бу төр 1995 елда [[Аризона]]да ачыла, аның 180 миллион елдан артык элек ташка әйләнгән калдыклары Кайент формациясенең Түбән [[Юра периоды|Юра]] катламнарында (англ. Kayenta Formation) ачыла. ''Prosalirus''ның әле арткы очлыклары көчле булмаган, ләкин аның утыруы (оча сөяге структурасы) бүгенге бакаларны хәтерләтә, аның койрыгы булмаган һәм ул сикерүләр белән хәрәкәт итүгә җайлашкан. Икенче бер борынгы бака ''Vieraella herbsti'' исеме астында тасвирланган. Бу төр бер хайванның корсак һәм арка ягының эзеннән гыйбарәт булган бердәнбер табыш буенча гына билгеле. Аның озынлыгы якынча 33 мм тәшкил иткән. ''Prosalirus bitis, Vieraella herbsti'' һәм кайбер башка казылма төрләрнең эволюцион сызыклары бүгенге бакаларның иң якын уртак үрнәге барлыкка килгәнче үк аерымланган. Шуңа күрә кайбер авторлар әлеге төрләрне койрыксызлар отряды составына кертми.<ref>{{Китап||автор=David Cannatella, David M. Hillis|volume=|pages=438|allpages=592|isbn=0-19-517234-5|тираж=}}</ref> Бу очракта койрыксызларның фәнгә билгеле иң борынгы вәкиле булып Урта Юра чоры төре ''Eodiscoglossus oxoniensis'' тора. Ул хәзерге су үгезләренә һәм түгәрәк телле бакаларга кардәш.<ref name="Marjanović, 2007">{{Мәкалә}}</ref> Казылма койрыксызлар, Антарктидадан кала, барлык континентларда да табыла, ләкин Җирдәге климат эссерәк булган чорларда аларның анда да тереклек итүен күрсәтүче турыдан-туры булмаган билгеләр бар. . == Классификация == Койрыксыз җир-су хайваннары отрядына барлык бүгенге көн бакалары һәм гөберле бакалар, шулай ук койрыксызларга туры килә торган казылма төрләр керә. Өлкән койрыксызларның морфологик характеристикалары: 9 яки оча сөяге алды умырткалары, алга таба сузылган янбаш сөяге, уростиль, койрык булмау, арткы очлыклар белән чагыштырганда кыскартылган алгы очлыклар, бергә тоташкан терсәк һәм орчык сөякләре, шулай ук зур һәм кече балтыр сөякләре, озынайтылган тубык сөяге, тешсез аскы казналык һәм мускул катлавы арасында урнашкан тире һәм тире асты лимфа киңлекләре<ref name="ToLAnura">{{Cite web|url=http://www.tolweb.org/Anura/16963|title=Anura|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BUNSeOY5?url=http://www.tolweb.org/Anura/16963|archivedate=2012-10-17|author=Cannatella, David|date=2008-01-11|publisher=Tree of Life web project|accessdate=2012-08-08}}</ref>. Чукмарбашның бер үзәк сулыш тишеме (брызгальце, сиптергеч) һәм кератин тешле авыз бүрәнкәләре була<ref name="ToLAnura" /> . Традицион рәвештә койрыксызларны өч асотрядка бүләләр: өч примитив семьялыкны берләштерүче [[:ru:Archaeobatrachia|Archaeobatrachia]], эволюцион үсеш алган алтыдан артык семьялыкны кертүче Mesobatrachia, һәм калган семьялыкларны үз эченә алган иң зур төркем Neobatrachia. Аны, үз чиратында, ике өстәмә өссемьялыкка бүләләр: Hyloidea һәм Ranoidea.<ref>{{Мәкалә|издание=Herpetological Monographs|том=7|страницы=94—117|DOI=10.2307/1466954|язык=en|автор=Ford L. S., Cannatella D. C.|год=1993}}</ref><ref>{{Мәкалә|издание={{Нп3|Bulletin of the American Museum of Natural History}}|том=294|страницы=1—240|DOI=10.1206/0003-0090(2005)294[0001:SROTFF]2.0.CO;2|язык=en|автор=Faivovich J., Haddad C. F. B., Garcia P. C. A., Frost D. R., Campbell J. A., Wheeler W. C.|год=2005}}</ref> .     Койрыксызларның кайбер төрләре гибридлар барлыкка китерәләр. Мәсәлән, ашый торган бака — буа (''Pelophylax lessonae'') һәм күл (''P. ridibundus'') бакаларының табигый гибриды<ref>{{Cite web|url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?query_src=aw_search_index&table=amphib&special=one_record&where-genus=Rana&where-species=esculenta|title=''Rana esculenta''|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BUNTUchL?url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?query_src=aw_search_index|archivedate=2012-10-17|author=Kuzmin S. L.|date=1999-11-10|accessdate=2012-06-15}}</ref> . [[Файл:Bufo_bufo-defensive_reaction1.JPG|alt=[[Обыкновенная жаба]] в защитной стойке|сулда|мини|[[Гөберле бака]] саклану торышында]] == Анатомия һәм физиология == === Гомуми үзенчәлекләр === [[Файл:X-ray_of_paratype_of_Paedophryne_swiftorum_(BPBM_31886).png|сулда|мини|''{{btname|[[Paedophryne swiftorum]]}} бакасының рентген нурларындагы сурәте'']] Өлкән амфибияләрнең биш бармаклы очлыклары бар, алар коры җирдә яшәүче умырткалы хайваннарга хас. Тәннәре киң, кыска һәм яссы. Өлкән затларның койрыклары юк (аны [[метаморфоз]] вакытында югалталар); умырткалыкның койрык бүлеге таякчыксыман уростиль булып үзгәрә; кабыргалары юк. Арткы очлыклар алгы очлыклардан озынрак, мускулатуралары көчлерәк һәм гадәттә сикерүгә җайлашкан. Койрыксызларның шәрә тиресе бизләргә бай, су һәм газларны үткәрүчән. {{Sfn|p=26|Grzimek|2003}} [[Файл:Rana_skeleton.png|уңда|мини| Бака скелеты]] === Мускул-скелет системасы === Койрыксызларның [[Скелет|скелеты]], башка җир умырткалыларныкы кебек үк, баш сөяге, умырткалык, очлык пояслары һәм ирекле очлык скелетларыннан тора. Кабыргалар бер-берсенә тоташмаган {{Sfn|p=15|Grzimek|2003}} . ==== Баш сөяге ==== Баш сөяге яссы, күбесенчә кимерчәкле<ref name="zoomet">{{Cite web|url=http://www.zoomet.ru/prac/practicym_tema10.html|title=Практикум по зоологии позвоночных|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BUNTwSEg?url=http://www.zoomet.ru/prac/practicym_tema10.html|archivedate=2012-10-17|author=Карташев Н. Н., Соколов В. Е., Шилов И. А.|date=|publisher=zoomet.ru|accessdate=2012-10-07}}</ref> . Баш артының ян-як сөякләре парлы бүлтәймәләр (мыщелки) барлыкка китерәләр, алар баш сөяген муен сөяге белән тоташтыралар. ==== Умырткалык ==== Койрыксызларның умырткалыгы дүрт өлештән — муен, гәүдә, әвернә һәм койрыктан тора. Муен һәм әвернә өлешләре бер умыртка сөягеннән торалар. Гәүдә өлеше җиде умырткадан тора. Койрык бүлегенең барлык умырткалары бердәм сөяккә — уростильгә кушыла.<ref name="zoomet"/> . ==== Очлык пояслары ==== Алгы очлыклар поясы парлы калак сөякләре, умрау сөякләре, коракоидлардан һәм парлы булмаган күкрәк сөягеннән тора. Арткы очлыклар поясы утракса һәм янбаш сөякләреннән тора. Утракса сөякләре утракса кимерчәге белән тоташкан.<ref name="zoomet"/> . ==== Очлыклар ==== [[Файл:Litoria_tyleri.jpg|мини| ''[[:ru:Litoria_tyleri|Litoria tyleri]]'' . Киң бармаклар һәм алар арасындагы элпәләр ачык күренә]] Койрыксызларның очлыкларының төзелеше төргә карап үзгәрә һәм яшәү тирәлегенә — коры җир, су яки агач тирәлегенә карый. Кагыйдә буларак, койрыксызлар кискен хәрәкәтләр ясарга сәләтле, бу аларга табышны тотарга һәм ерткычлардан качарга мөмкинлек бирә. Хәрәкәтнең нәтиҗәле ысуллары очлыклар төзелешенең берничә үзенчәлеге белән тәэмин ителә: * Суда яшәүче күпчелек койрыксызларның бармаклары арасында йөзү ярылары бар. Хайванның суда үткәргән вакыты һәм ярыларның чагыштырма мәйданы арасында корреляция бар.<ref name="Exploratorium"/> Мәсәлән, суда гына яшәүче ''Hymenochirus'' африка бакасы ыругының йөзү ярылары бармак араларын тулысынча диярлек каплап тора, ә күбесенчә агачларда яшәүче Litoria caerulea австралия бакасының ярылары бу араның чиректән алып яртысына кадәр өслеген каплап тора. * Агачта яшәүче койрыксызларның бармакларында вертикаль өслекләргә берегеп торырга ярдәм итүче махсус мендәрчекләр була. [[Эпителий|Эпителийның]] микроүсентеләре кытыршы өслеккә нык ябышу мөмкинлеге бирә. Моннан тыш биредә мендәрчек күзәнәкләре арасына лайла чыгаручы күпсанлы нечкә каналлар рәвешендәге [[Биз|бизләр]] урнашкан. Лайла шома өслекләрне чылата һәм хайван аларда капилляр тартылу исәбенә берегеп тора ала. Күп агач койрыксызларының бот сөяге төзелеше аларга сикереп кенә түгел, адымнар ясап та хәрәкәт итү мөмкинлеген бирә. Югарыда яши торганнарның да бармак ярылары бар, алар сикергәндә төшүне җиңеләйтә һәм кыска вакытлы очышка ярдәм итә. . * Коры җирдә яши торган койрыксызларның югарыда телгә алынган яраклашулары юк. Аларның арткы очлыклары, су һәм агач бакаларыннан аермалы буларак, көчле мускуллы. Туфрак казый торган кайбер коры җир төрләренең бармак очларында казу өчен җайлаштырылган кечкенә генә сөялләр күрергә мөмкин. Кайбер очракларда очлыклар үсеше катлауланырга мөмкин: * Чукмарбашның яралгы очлыкларының берсен ерткыч, мәсәлән, энә карагы личинкасы ашарга мөмкин. Күпчелек очракта бу тулы бер очлыкның регенерациясенә комачауламый, әмма кайвакыт ул имгәнгән яки бөтенләй үсмәгән булырга мөмкин (шуңа да карамастан, хайван өч очлык белән дә яши ала). Ribeiroia ыруына керүче паразитик яссы суалчан, чукмарбашның арткы өлешенә кереп, яралгы очлыклар күзәнәкләренең торышын үзгәртергә мөмкин. Бу кайвакыт бер яки ике өстәмә очлыкның үсешенә китерә.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_8116000/8116692.stm|title=Legless frogs mystery solved|work=BBC News|date=2009-06-25|first=M.|last=Walker|accessdate=2012-07-29}}</ref> . === Тире === [[Файл:Frogskin100x.jpg|сулда|мини| Бака тиресе микроскоп астында]] Күпчелек төрләрнең тиресе су өчен үтемле (аеруча оча өлкәсе). Бу үзенчәлек сыеклыкны югалту һәм кибү куркынычы тудыра. Агачта яшәүче кайбер койрыксызларның тиресендә су үткәрми торган өстәмә катлау күрергә мөмкин. Башка койрыксызлар су югалтуны үз-үзләрен тотышы ярдәмендә киметә: төнге яшәү рәвеше, тән белән һава арасындагы орыну мәйданын киметә торган торышлар, мәсәлән, алар, бер-берсенә тыгыз орынып, төркемнәрдә ял итәләр.<ref name="BandN">{{Китап|isbn=1853107409|автор=Badger, D.; Netherton, J.}}</ref> . [[Файл:Hip-pocket_Frog_-_Assa_darlingtoni.jpg|уңда|мини| Биштәрле гөберле баканың төсе коелган яфраклар белән кушылырга мөмкинлек бирә]] Койрыксызларның тиресе аларга күзгә күренми торган булырга ярдәм итә. Кайберләре тире төсен үзгәртергә сәләтле.<ref name="Wente 2003">{{Мәкалә|издание=[[The American Naturalist]]|том=162|номер=4|страницы=461‑473|ссылка=http://www.faculty.biol.vt.edu/phillips/behavlab/publications/FixedGreenandBrown2003.pdf|язык=en|тип=journal|автор=Wente, W. H.; Phillips, J. B.|год=2003|издательство=[[University of Chicago Press]]|archivedate=2014-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221214542/http://www.faculty.biol.vt.edu/phillips/behavlab/publications/FixedGreenandBrown2003.pdf}}</ref> . Җир өстендә яшәүчеләрнең тиресе еш кына сөялләр һәм җыерчыклар белән каплана (бу аларга туфракка охшатырга мөмкинлек бирә), ә агачта яшәүчеләрнең тиреләре шома (бу төрләр еш кына үсемлекләрне хәтерләтәләр)<ref name="Wente 2003" /> . Койрыксызларның кайбер төрләре, әйләнә-тирәлекнең яктылыгы һәм дымлылыгына карап, тиренең төсен үзгәртә. Бу сәләтне пигмент белән тулган махсус күзәнәкләр тәэмин итә. Аксылрак тән төсен караңгыракка үзгәртү тән температурасын көйләү өчен кирәк.<ref>{{Китап|автор=Smyth, H. R.}}</ref> . === Агулылык === [[Файл:Dendrobates_pumilio.jpg|уңда|мини|200x200пкс| Үрмәләүче бака агуы агулы уклар ясау өчен кулланылган]] Күпчелек койрыксызлар ерткычлардан саклану һәм һөҗүм өчен агулы матдәләр эшләп чыгаралар. Мәсәлән, гөберле баканың агулы бизләре башның өске өлешендә күз өстендә урнашкан. {{Sfn|p=83|Grzimek|2003}} Агуның химик составы тышкы күренешкә бәйле һәм ул үзендә тире ялкынсынуын тудыручы, галлюциногеннар, нерв-паралитик агулар, вазоконстрикторлар, конвульсия китереп чыгара торган агулар һәм башкаларны үз эченә ала. Билгеле бер төр койрыксызларны аулаучы ерткычлар, кагыйдә буларак, бу төрләргә хас агуга җайлашкан. Ләкин җайлашмаган хайваннар, кеше кебек үк, бу агулардан җитди зыян күрергә мөмкин, кайбер очракларда ул үлемгә китерә<ref>{{Cite web|url=http://www.amnh.org/exhibitions/past-exhibitions/frogs-a-chorus-of-colors/poison-dart-frog-vivarium|title=Dart Poison Frog Vivarium|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BUNV3zLz?url=http://www.amnh.org/exhibitions/past-exhibitions/frogs-a-chorus-of-colors/poison-dart-frog-vivarium|archivedate=2012-10-17|author=Grant, T.|publisher=American Museum of Natural History|accessdate=2012-10-14}}</ref> . Койрыксызларның агулы матдәләр чыганагы да бертөрле түгел. Кайбер койрыксызлар токсиннарны үзләре эшләп чыгаралар,<ref>Smith, B. P., Tyler M. J., Kaneko T., Garraffo H. M., Spande T. F., Daly J. W. (2002). «Evidence for biosynthesis of pseudophrynamine alkaloids by an Australian myobatrachid frog (pseudophryne) and for sequestration of dietary pumiliotoxins». J Nat Prod 65 (4): 439-47.</ref> икенчеләре азык белән алынган агуларны (ешрак буынтыгаяклылардан) файдаланалар<ref>Saporito, R.A., H.M. Garraffo, M.A. Donnelly, A.L. Edwards, J.T. Longino, and J.W. Daly (2004). «Formicine ants: An arthropod source for the pumiliotoxin alkaloids of dendrobatid poison frogs». Proceedings of the National Academy of Science 101: 8045-8050.</ref>. Кагыйдә буларак, койрыксызлар үзләренең агулы булулары турында ачык төсләре ярдәмендә кисәтәләр. Ерткычларны куркыту өчен, агулы төрләр төсенә керә торган агусыз төрләре дә бар.<ref>Savage, J. M. (2002). The Amphibians and Reptiles of Costa Rica. University of Chicago Press, Chicago.</ref><ref>Duellman, W. E. (1978). «The Biology of an Equatorial Herpetofauna in Amazonian Ecuador». University of Kansas Museum of Natural History Miscellaneous Publication 65: 1-352.</ref> . === Сулыш системасы һәм кан әйләнеше === Койрыксызларның тиресе [[кислород]], [[углекислый газ]] һәм [[су]] [[Молекула|молекулаларын]] үткәрә. Тире астында урнашкан кан тамырлары аларга тулысынча суга чумганда да сулыш алырга мөмкинлек бирә, чөнки кислород судан тире аша канга турыдан-туры үтә. Коры җирдә койрыксызлар үпкәләр ярдәмендә сулыйлар. Аларның имезүчеләрдәге сыман корсак, диафрагма һәм кабырга мускуллары системасы юк. Аның урынына койрыксызларның тамаклары сузыла, һава борын тишекләре аша керә. Авыз куышлыгының мускуллары кысылгач, һава үпкәләргә керә.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/V/VertebrateLungs.html|title=Vertebrate Lungs: Frog Lungs|archiveurl=https://www.webcitation.org/69hVI53Pg?url=http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/V/VertebrateLungs.html|archivedate=2012-08-05|author=Kimball, John|date=2010|work=Kimball's Biology Pages|accessdate=2012-07-09}}</ref>2007 елның августында тулысынча суда яшәүче ''Barbourula kalimantanensis'' төре ачылды. Бу үпкәсез койрыксызларның фәнгә билгеле беренче төре<ref>{{Cite web|url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?query_src=aw_search_index&where-genus=Barbourula&where-species=kalimantanensis&rel-genus=equals&rel-species=equals|title=''Barbourula kalimantanensis''|archiveurl=https://www.webcitation.org/69hVIXeWs?url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?query_src=aw_search_index|archivedate=2012-08-05|author=Boisvert, Adam|date=2007-10-23|work=AmphibiaWeb|publisher=University of California, Berkeley|accessdate=2012-07-09}}</ref> . Койрыксызларның йөрәге [[Сөйрәлүчеләр|сөйрәлүчеләрнеке]] кебек өч камералы. Үпкәләрдән килүче ислородка бай кан сул йөрәгалды аша йөрәккә керә. Тукымалардан углекислый газ белән баетылган кан, ә тире веналарыннан кислородка туенган кан килә, алар уң йөрәгалды аша йөрәккә үтеп керә. Шулай итеп, сул йөрәгалдында амфибияләрнең каны артериаль, ә уңда — катнаш кан. Махсус клапан, кан тибына карап, йөрәкнең карынчыгыннан аортага яки үпкә артериягсенә кан килүне көйли. Бу механизм углекислый газга һәм кислородка туенган канны минималь рәвештә катнаштыруны тәэмин итә һәм, шулай итеп, матдәләрнең активрак алмашына булыша.<ref name="Kimball">{{Cite web|url=http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/A/AnimalHearts.html|title=Animal Circulatory Systems: Three Chambers: The Frog and Lizard|archiveurl=https://www.webcitation.org/69hVJH0on?url=http://users.rcn.com/jkimball.ma.ultranet/BiologyPages/A/AnimalHearts.html|archivedate=2012-08-05|author=Kimball, John|date=2010|work=Kimball's Biology Pages|accessdate=2012-07-09}}</ref> . Койрыксызларның кайбер төрләре суда кислород аз вакытта исән калуга җайлашкан. Мәсәлән, Титикаканың биек тау күлләрендә яшәүче ''Telmatobius culeus'' бакасының җыерчыклы тиресе, зур мәйданы сәбәпле, газлар алмашына ярдәм итә. Кагыйдә буларак, бу бака үзенең рудиментар үпкәләрен кулланмый. Күзәтүләр күрсәткәнчә, бу төр вәкилләре күл төбендә булганда, вакыт-вакыт ритмик хәрәкәтләр ясап, тирә-якларындагы су агымын арттыра.<ref>{{Cite web|url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?query_src=aw_search_index&where-genus=Telmatobius&where-species=culeus&rel-genus=equals&rel-species=equals|title=''Telmatobius culeus''|archiveurl=https://www.webcitation.org/69hVJjOg1?url=http://amphibiaweb.org/cgi-bin/amphib_query?query_src=aw_search_index|archivedate=2012-08-05|author=Lee, Deborah|date=2010-04-23|work=AmphibiaWeb|publisher=University of California, Berkeley|accessdate=2012-07-09}}</ref> . [[Файл:Frog_anatomy_tags.PNG|альт=Анатомия лягушки|сулда|мини| 1 Уң йөрәгалды, 2 үпкәләр, 3 аорта, 4 уылдык, 5 калын эчәк, 6 сул йөрәгалды, 7 йөрәк карынчыгы, 8 ашказаны, 9 бавыр, 10 үт куыгы, 11 нечкә эчәк, 12 клоака]] === Ашкайнату системасы === Койрыксызларның педицелляр тешләр, өске казналыкта урнашкан, алар ярдәмендә хайваннар азыкны йотыр алдыннан эләктереп торалар.{{Sfn|p=15|Grzimek|2003}} Бу тешләр корбанны тешләү яки тоту өчен җитәрлек дәрәҗәдә нык түгел. Азык-төлекне ([[Чебеннәр|чебен]] һәм башка вак хәрәкәтләнүче хайваннар) койрыксызлар ябышкак, икегә аерылган тел белән тоталар. Пассив халәттә тел авызда бөкләнгәг. Аның төбе аскы казналык алдына беркетелгән, һәм бака аны алга таба атып, зур тизлек белән кире кайтарырга мөмкин. Кайбер койрыксызларның телләре юк, һәм алар азыкны алгы очлыклары белән авызга тыгалар. Башкаларның күзләре тишек аша баш сөягенә кереп, авыздагы азыкка басым ясап, аны бугазга этеп кертә алалар.<ref name="Exploratorium">{{Cite web|url=http://www.exploratorium.edu/frogs/mainstory/|title=The amazing adaptable frog|archiveurl=https://www.webcitation.org/69hVHYI7i?url=http://www.exploratorium.edu/frogs/mainstory/|archivedate=2012-08-05|author=Tesler, P.|date=1999|publisher=Exploratorium:: The museum of science, art and human perception|accessdate=2012-06-04}}</ref> Йотылган азык үңәч аша ашказанына эләгә, анда ашкайнату [[Фермент|энзимнары]] белән эшкәртелә. Шуннан соң ул нечкә эчәклеккә керә, анда эшкәртелүен дәвам итә. Нечкә эчәклеккә ашказаны асты бизенең суы һәм бавыр ясаган үт чыгарыла. Шунда ук туклыклы матдәләр канга сеңә. Эшкәртелмәгән калдыклар калын эчәккә эләгә, анда артык су абсорбцияләнгәннән соң, алар клоакага күчә. === Бүлеп чыгару системасы === Койрыксызларның бүлеп чыгару системасы [[имезүчеләр]]<nowiki/>некенә охшаш. Аның нигезендә ике [[бөер]] (месонефрос) ята, бөерләр [[Сидек чыгару юлы|сидекчәне]] һәм кандагы башка калдыкларны фильтрлый. Нәтиҗәдә ясалган бөер фильтраты [[Сидек|сидеккә]] оеша, ул [[Сидек юлы|уретра]] аша уза һәм [[Сидек куыгы|сидек куыгына]] җыела. Аннан [[Клоака|клоакага]] керә һәм тышка чыгарыла<ref name="TutorVista">{{Cite web|url=http://www.tutorvista.com/content/biology/biology-iii/animal-morphology/respiratory-excretory-nervous-reproductive-system-frog.php|title=Frog's internal systems|archiveurl=https://www.webcitation.org/69hVKJpSA?url=http://www.tutorvista.com/content/biology/biology-iii/animal-morphology/respiratory-excretory-nervous-reproductive-system-frog.php|archivedate=2012-08-05|date=2010|publisher=TutorVista.com|accessdate=2012-06-04}}</ref> . === Репродуктив система === Койрыксызларның [[Репродуктив система|репродуктив системасы]], кайбер очраклардан кала, тышкы аталануга нигезләнгән. Күп төрләрендә ата хайваннар ана хайваннардан кечерәк. Ата бакаларның тавыш ярылары, кайбер төрләрнең тавыш капчыклары бар, үрчү сезонында алар көчле тавышлар чыгара. Ике орлыклык бөерләргә береккән. Сперма бөерләр аша уза, сидек үткәргечләр аша клоакага эләгә. Пенис юклыкта сперма клоакадан турыдан-туры ана бака амплексус вакытында ясаган уылдык өстенә чәчелә. Ана бакаларның бөерләре янында парлы күкәйлекләр урнашкан. Парлы күкәй юллары аша уылдык тышка уза. Амплексус (кочаклашу) вакытында ата баканың тотуы ана баканы уылдык салырга этәрә. Уылдык гадәттә тышча белән капланган, желены хәтерләтә<ref name="TutorVista"/> . === Нерв системасы === [[Нерв системасы]] [[Баш мие|баш миеннән]], [[Арка мие|арка миеннән]] һәм нервлардан, периферик нерв төеннәреннән тора. Баш [[Баш мие|миенең]] күп өлешләре кеше миенең өлешләренә тәңгәл килә. Баш мие ике ис сизү өлешеннән, ике баш мие ярымшарыннан, күркәсыман тәнчектән, ике күрү өлешеннән, кечкенә ми(церебеллумнан) һәм озынча мидән тора. Кечкенә ми мускулларның координациясен һәм балансын контрольдә тота, һәм озынча ми сулышны, ашкайнатуны һәм тәннең башка автоматик функцияләрен көйли<ref name="TutorVista"/> . [[Баш мие|Баш миенең]] чагыштырмача зурлыгы кешеләрнекеннән күпкә кечерәк. Аларда 10 пар баш сөяге нервы һәм 10 пар умыртка нервы бар (имезүчеләр, [[кошлар]] һәм сөйрәлүчеләрнең 12 пар краниаль нервлары бар)<ref name="TutorVista" /> . Тышкы колаклары юк, колаклар пәрдәләре тышкы яктан ачык. Башка тетраподлардагы кебек, койрыксызларның колакларында вестибуляр аппарат урнашкан. Колак әкәм-төкәме чагыштырмача кыска булганга, алар тавышны тану өчен электр аппараты кулланалар (имезүчеләрдәге механик аппаратлардан аермалы буларак) . [[Файл:17.18a.JRA.jpg|уңда|мини| Камыш гөберле бакасының күзе]] Койрыксызларның күзләре башның өске өлешендә урнашкан һәм еш кына алга чыгарылганнар. Бу аларга киң күрү мәйданын тәэмин итә; бака җир өстендә бары тик күзләрне генә калдырып, тулысынча суга чума ала. Хәрәкәтчән күз кабаклары һәм хәрәкәтсез өстәмә мембрана суда булганда күзне саклый. Төсле тышчаның төсе һәм күз карасының формасы төрле була.<ref name="Badger">{{Китап|isbn=1853107409|автор=Badger, David; Netherton, John}}</ref> . Койрыксызлар ерак объектларны якыннарына караганда яхшырак күрәләр. Бакылдаучы бакалар, потенциаль янауларны һәм хәтта күләгәләрне күргәч, шундук тынып калалар, ләкин объект никадәр якынрак булса, алар аны шулкадәр начаррак күрәләр. Телен корбанына ташлаган чакта бака кечкенә хәрәкәтләнүче объектка реакция бирә. Ул карашын алдан ук төби, чөнки анатомия үзенчәлекләре телне сузганда күзләрне йомарга мәҗбүр итә.<ref name="Exploratorium"/>Төсле күрү-күрмәүләре турындагы сорау чишелеп бетмәгән. Тәҗрибәләр койрыксызларның зәңгәр яктылыкка уңай реакция бирүләрен исбатлый. Бакалар умырткалылар арасында уникаль күрү аппаратына ия. Тикшеренүләр барышында мәгълүматның 95 % диярлек баш миенең рефлектор бүлегенә керүе ачыкланган. Димәк, бака үзенең кайда икәнлеген күрми. Төп нәтиҗә: бакалар хәрәкәтләнүче җисемнәрне генә күрә.<ref>{{Мәкалә|автор=Maturana H. R., et al|ссылка=http://jgp.rupress.org/content/43/6/129.full.pdf|язык=en|издание={{Нп3|The Journal of General Physiology}}|тип=журнал|год=1960|том=|номер=43|страницы=129|DOI=|issn=|издательство={{Нп3|Rockefeller University Press}}}}</ref> . [[Файл:Groene_kikker_achter_Bekaert-draad-detail_oog.jpg|сулда|мини| Бака башы. Күз, борын, авыз һәм колак пәрдәсе күренеп тора]] === Ишетү әгъзалары === Агач койрыксызлары агач өсләрендә яшиләр, алар ботакларга, энәләргә һәм яфракларга менәләр. Аларның кайберләре беркайчан да җиргә төшми. «Чын» агач бакалары квакшалар гаиләсенә карыйлар, ләкин агачта яшәүче башка гаилә вәкилләре дә очрый. === Анабиоз === Экстремаль һава шартларында койрыксызларның кайбер төрләре анабиоз халәтенә чумарга һәм берничә ай дәвамында бернинди активлык күрсәтмәскә мөмкин. Салкын өлкәләрдә койрыксызлар кышын йокыга талалар. Кайбер коры җир койрыксызлары (мәсәлән, Америка гөберле бакасы) үзләренә өн казыйлар һәм анда йоклыйлар. Җир казуга азрак җайлашкан башка төрләр ярыкларда яшеренәләр яисә коры яфракларга чумалар. Су төрләре (мәсәлән, үгез-бака), кагыйдә буларак, сулык төбенә кереп, өлешчә ләмгә чумып, суда эрегән кислород белән сулыйлар. Аларның [[метаболизм]]<nowiki/>ы акрыная, һәм алар эчке энергия резервларын куллану исәбенә яши. Койрыксызларның күбесе катканнан соң исән калырга мөмкин. Аларның тиресе һәм тән куышлыкларында боз кристаллары барлыкка килүгә карамастан, тереклек өчен мөһим әгъзалар тукымаларында [[Глюкоза|глюкозаның]] югары концентрациясе саклана, һәм бака катмый. Тыштан җансыз, өшегән бака җылытканнан соң сулый башлый һәм [[йөрәк]] эшен яңарта ала.<ref>{{Cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-do-frogs-survive-wint|title=How do frogs survive winter? Why don't they freeze to death?|archiveurl=https://www.webcitation.org/69zKh556P?url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-do-frogs-survive-wint|archivedate=2012-08-17|author=Emmer, Rick|date=1997-11-24|publisher=Scientific American|accessdate=2012-06-15}}</ref> . Икенче яктан, ''Cyclorana alboguttata'' кызу коры сезон вакытында [[Австралия|Австралиядә]] [[эстивация]] (җәйге йокы) халәтенә керә, елына 9-10 ай буе ашамыйча һәм сусыз тора. Бу бака җиргә күмелә һәм үзенең иске тиресеннән ясалган кузыга төренә. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, эстивация вакытында баканың метаболизмы шулай үзгәрә ки, митохондрияләрнең файдалы эш коэффициенты артып, йокы хәлендәге бакага мөмкин булган энергия ресурсларының чикләнгән күләмен тагын да нәтиҗәлерәк кулланырга мөмкинлек бирә. Ни өчен бу механизмның хайваннар патшалыгында киң таралмавы турындагы сорауга җавап бирергә тырышып, тикшеренүчеләр аның анабиоз хәлендә булган [[Салкын канлылар|салкын канлы хайваннар]]<nowiki/>га гына файдалы, дигән нәтиҗәгә киләләр. Аларның энергетик чыгымнары бик түбән, чөнки аларның даими рәвештә җылылыкны генерацияләү зарурлыгы юк. Икенче тикшеренү күрсәткәнчә, минималь энергетика таләпләрен канәгатьләндерү өчен баканың күпчелек мускуллары атрофицияләнә (арткы очлыклар мускулларыннан тыш). == Аралашу == [[Файл:Teichfrosch_mit_aufgeblasenen_Backen.jpg|сулда|мини| Ашый торган бака бакылдаган чагында. Авыз ягындагы тамак капчыклары ачык күренә.]] Койрыксызларның һәр төренә үзләренчә бакылдау хас. Бакылдау — тамак аша узучы һава чыгарган аваз ул. Күпчелек төрләрдә тавыш көчәйтә торган өстәмә адаптацияләр — тамак капчыклары бар, алар тамак яки авыз як-ягында урнашкан тартылучы мембраналардан гыйбарәт. Кайбер вәкилләрнең (мәсәлән, норницалар һәм необатрахусларның) тамак капчыклары юк, ләкин шуңа да карамастан, алар каты бакылдый алалар, чөнки аларның авыз куышлыгы гөмбәз формасында, шактый зур күләмгә ия. Койрыксызларның кайбер төрләренең тавышы бер километрдан артыгракка ишетелә.<ref name=":0" />Агымсу буенда тереклек итүче төрләр еш кына тавышны көчәйтү өчен җайлаша алмыйлар, чөнки елга тавышы бакылдап аралашуны нәтиҗәсез итә.<ref>{{Cite web|url=http://www.californiaherps.com/frogs/pages/a.truei.html|title=''Ascaphus truei'': Coastal Tailed Frog|archiveurl=https://www.webcitation.org/69hVPhVzt?url=http://www.californiaherps.com/frogs/pages/a.truei.html|archivedate=2012-08-05|author=Nafis, Gary|date=2012|publisher=California Herps|accessdate=2012-08-01}}</ref> Аның урынына бу төрләр аралашуның визуаль ысулларын куллана («семафор»).<ref name=":0"/> . Күзәтүләрдән күренгәнчә, койрыксызлар коммуникациясенең төп өлеше ана затларны җәлеп итү өчен кулланыла. Ата затлар ялгыз яки хор белән кычкыра алалар, ул вакытта күп кенә аталар парлашырга уңайлы урыннарда җыела. Койрыксызларның күп төрләрендә ана затлар (мәсәлән, ''Polypedates leucomystax'') ата затларның чакыруларына җавап итеп кычкыра, бу, бәлки, локаль репродуктив активлыкны арттырадыр.<ref>{{Мәкалә|издание=Current Science|том=72|страницы=923‑927|ссылка=http://www.ias.ac.in/jarch/currsci/72/00000944.pdf|язык=en|тип=journal|автор=Roy, Debjani|год=1997|archivedate=2012-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120923071112/http://www.ias.ac.in/jarch/currsci/72/00000944.pdf}}</ref>Ана затлар иң яхшы нәсел калдырырлык таза ата затларны өстен күрәләр.<ref>{{Мәкалә|издание=[[Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics]]|том=25|страницы=293‑324|язык=en|автор=Gerhardt, H. C.|год=1994}}</ref> Парлашу кызыксындырмаган ана затлар яки өстенә чит бака атланган ата затлар аерым тавышлар чыгара<ref name="Badger3">{{Китап|isbn=1853107409|автор=Badger, David; Netherton, John}}</ref> . Агач бакалары һәм җирдә яшәүче койрыксызларның кайбер төрләре үз репертуарында якынлашып килүче яңгыр турында кисәтүче тавышка ия. Шулай ук тавыш ярдәмендә чит ата затларны үз биләмәләреннән куып чыгаралар<ref name="Badger3" /> . Койрыксызлар бу тавышларның барысын да авызлары белән чыгаралар<ref name="Badger3" /> . Кайбер койрыксызлар үлем куркынычы астында авызларын ачып, ачы тавыш чыгарып, бәла сигналы чыгара. Кагыйдә буларак, аны ерткыч эләктергән бака чыгара. Кайвакыт бу тавыштан югалып калган ерткыч баканы җибәрә, ә кайчакта аның игътибарын читкә юнәлтеп, башка ерткычлар ташлана, бу бакага ычкынырга мөмкинлек бирә.<ref name="Badger3">{{Китап|isbn=1853107409|автор=Badger, David; Netherton, John}}</ref> . == Хәрәкәт == Койрыксызлар төрле ысуллар белән хәрәкәтләнәләр. Яшәү тирәлегенә карап, алар сикерәләр, йөгерәләр, атлап йөриләр, йөзәләр, өннәр казыйлар, агачларга үрмәлиләр яки салмак очалар. === Сикерү === [[Файл:Colostethus_flotator_jumping.jpg|сулда|мини| ''[[:ru:Colostethus_flotator|Colostethus flotator]] сикерү мизгелендә'']] Койрыксызлар барлык [[умырткалылар]]<nowiki/>дан иң яхшы сикерүчеләр дип санала. Австралиянең ''Litoria nasuta'' бакасы тәне озынлыгыннан (5.5 см) 50 тапкырдан артык ераклыкка сикерергә мөмкин.<ref>{{Cite web|url=http://scienceray.com/biology/zoology/top-10-best-jumper-animals/|title=Top 10 best jumper animals|archiveurl=https://www.webcitation.org/69zKj8J8V?url=http://scienceray.com/biology/zoology/top-10-best-jumper-animals/|archivedate=2012-08-17|publisher=Scienceray|accessdate=2012-06-11}}</ref>Сикерүдәге тизләнеш 20 м/с2 ка җитәргә мөмкин. Койрыксызларның төрләре бер-берсеннән сикерүләргә сәләте белән бик нык аерылалар. ''Euphlyctis cyanophlyctis'' һинд бакасы су өстендә яткан халәттән сикереп чыгу сәләтенә ия. Acris crepitans бакалары су өслеге буйлап кыска кискен сикерүләр белән «йөгерергә» мөмкин. === Йөгерү һәм йөрү === ''[[Гөберле бакалар|Bufonidae]]'', ''Rhinophrynidae'' и ''Microhylidae'' семьялыклары әһелләренең очлыклары кыска, алар сикереп түгел, ә атлап хәрәкәт итәләр<ref name="Britannica">{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/29023/Anura|title=Anura|archiveurl=https://www.webcitation.org/69zKmcrwe?url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/29023/Anura|archivedate=2012-08-17|author=|date=|work=|publisher=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=2012-06-12}}</ref>. ''[[:ru:Kassina_maculata|Kassina maculata]]'' бакасының очлыклары кыска, ул сикерә алмый, тик аларны тиз-тиз чиратлаштырып, йөгерә белә. === Йөзү === Суда яшәүче койрыксызлар йөзәргә яраклашкан. Аларның көчле арткы очлыклары һәм бармак араларында йөзү ярылары (элпәләре) бар. ''Pipidae'' гаиләсе әгъзалары тулаем су тормышы алып бара. Аларның [[Умыртка баганасы|умырткалык]]<nowiki/>лары сыгылмалы түгел, тәннәре яссы һәм озын, көчле арткы аяклары зур ярыларга ия, һәм суда яхшырак юнәлеш алу өчен ян сызыгы бар<ref name="Pipidae">{{Cite web|url=http://amphibiaweb.org/lists/Pipidae.shtml|title=Pipidae|archiveurl=https://www.webcitation.org/69zKp1FMY?url=http://amphibiaweb.org/lists/Pipidae.shtml|archivedate=2012-08-17|work=AmphibiaWeb|publisher=University of California, Berkeley|accessdate=2012-06-14}}</ref>[[Файл:Frog_žába.gif|альт=Common toad swimming|мини| Гөберле бака (''Bufo bufo'') йөзә]] === Өннәр казу === [[Файл:Nasikabatrachus_sahyadrensis.jpg|сулда|мини| ''Nasikabatrachus sahyadrensis'']] Кайбер койрыксызлар җир астында яшәүгә җайлашкан һәм, нәтиҗә буларак, оя казый беләләр. Бу төрләрнең, кагыйдә буларак, гәүдәләре йомры, очлыклары кыска, акайган күзле кечкенә баш, ә арткы аяклары казуга җайлашкан. Бу юнәлештә югары специализация мисалы булып ''Nasikabatrachus sahyadrensis'', Көньяк [[Һиндстан|һинд]] төре хезмәт итә. Ул [[термитлар]] белән туклана һәм җир астында бөтен гомерен диярлек үткәрә. Ул күлдәвекләрдә парлашу һәм үрчү барган вакытта, муссоннар вакытында кыска вакытка җир өслегенә чыга. Бу бака түгәрәк тәнле, башы озынча танаулы. Җир асты яшәү рәвеше аркасында бу төр беренче тапкыр 2003 елда гына тасвирланган, гәрчә җирле халыкка ул күптән таныш булса да.. === Агачка үрмәләү === [[Файл:Phyllomedusa_burmeisteri01.jpg|альт=Лягушка лезет по дереву|мини| ''[[Phyllomedusa burmeisteri]] — үрмәләүче бака'']] [[Файл:Wallace_frog.jpg|сулда|мини|200x200пкс| Альфред Уоллесның «Малай архипелагы, Орангутан иле һәм Оҗмах кошлары» китабыннан очып баручы бака Rhacophorus nigropalmatus иллюстрациясе.]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * {{ВТ-ЭСБЕ|Бесхвостые гады}} * Estes, R., and O. A. Reig. (1973). «The early fossil record of frogs: a review of the evidence.» pp.&nbsp;11-63 In J. L. Vial (Ed.), ''Evolutionary Biology of the Anurans: Contemporary Research on Major Problems''. University of Missouri Press, Columbia. * Gissi, Carmela; Diego San Mauro, Graziano Pesole and Rafael Zardoya. Mitochondrial phylogeny of Anura (Amphibia): A case study of congruent phylogenetic reconstruction using amino acid and nucleotide characters (англ.) // Gene[англ.] : journal. — Elsevier, 2006. — February (vol. 366, no. 2). — P. 228—237. — doi:10.1016/j.gene.2005.07.034. — <nowiki>PMID 16307849</nowiki>. == Сылтамалар == {{тышкы сылтамалар}} * [http://www.membrana.ru/lenta/?8130 Ungпкәсез бака]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611103908/http://www.membrana.ru/lenta/?8130 |date=2008-06-11 }} тапты * [http://unnatural.ru/tiny-frog Папуа Яңа Гвинеяның тропик яңгыр урманнарында дөньядагы иң кечкенә бака, Паедофрин амауенсис табылды.] * [http://mirzhivotnih.ru/category/271 Mirzhivotnih.ru сайтында бакалар турында популяр фәнни мәкалә] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170608010640/http://mirzhivotnih.ru/category/271 |date=2017-06-08 }} * [http://amphibiaweb.org AmphibiaWeb] * [http://www.theinformationarchives.com/frogs/ Бакалар галереясе] — Анураннарның төрле төрләре фотолары * [http://www-itg.lbl.gov/ITG.hm.pg.docs/Whole.Frog/Whole.Frog.html Бөтен бака проекты] — виртуаль баканың аерылуы һәм анатомиясе * [http://raysweb.net/specialplaces/pages/frogsdecline.html Төбәкләр, бакалар юкка чыгу кайбер галимнәрне Сан-Франциско елъязмасы, 1992 елның 20 апрелендә борчый] * [https://web.archive.org/web/20070417173810/http://www.bbc.co.uk/nature/animals/wildbritain/springwatch/ Бөек Британия бака күренешләрен яздыру] — Springwatch 2006 * [http://calphotos.berkeley.edu/browse_imgs/amphibian_sci_1.html Фәнни исем буенча амфибия фотогалереясы] — гадәти булмаган анураннар * [http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=000A2086-B7D6-12F7-B7D683414B7F0000&ref=sciam Фәнни Америка: Тикшерүчеләр Агулы Бакаларның үлемгә китерүче саклану чыганагы] * [http://www.nwf.org/frogwatchUSA/ Frogwatch USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090629072456/http://www.nwf.org/frogwatchusa/ |date=2009-06-29 }} — Милли Хайваннар дөньясы федерациясе һәм USGS волонтерлар белән бака мониторингы программасы, шул исәптән АКШ бака шалтыратуларына сылтамалар. ; Медиа файллар * [http://www.thinkoholic.com/2005/03/31/time-lapse-part-5-frog-spawn/ Йомыркадагы яралгы үсешен күрсәтүче видео] * [https://web.archive.org/web/20150813082330/http://www.midwestfrogs.com/ Бакалар тавышы] — Бакалар кычкырган кыска видео клиплары һәм койрыксызлар проблемалары белән эшләүче галимнәр белән интервьюлар * [http://sounds.bl.uk/Browse.aspx?category=Environment&collection=Amphibians Бака тавышлары бөтен дөньядан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526171512/http://sounds.bl.uk/Browse.aspx?category=Environment&collection=Amphibians |date=2010-05-26 }} — Британия китапханәсе тавыш архивыннан * [http://www.naturenorth.com/spring/sound/shfrsnd.html Бакалар тавышы] — [[Манитоба]], [[Канада]] * [https://web.archive.org/web/20070824064956/http://www.naturesound.com/frogs/frogs.html Бакалар тавышы] — Көнчыгыш һәм Үзәк [[Төньяк Америка]] == Моны да карагыз == {{Портал|Зоология|Биология|Фән}} [[Төркем:Зоология]] [[Төркем:Умырткалылар]] [[Төркем:Җир-су хайваннары]] [[Төркем:Әлифба буенча хайваннар]] [[Төркем:Хайваннар]] {{сайланган мәкалә}} 8151v3z0iog16wcvtejs3vxsgg646ej Россия югары уку йортлары исемлеге 0 864427 5936390 5936010 2026-06-04T17:03:31Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936390 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} {{УК}} '''Россия югары уку йортлары исемлеге''' яки ''Россия университетлары исемлеге'' — {{RUS}}ндә эшләүче '''университет''' һәм башка статуслы [[югары уку йорты|югары уку йортлары]] исемлеге. == Уникаль статуслы университетлар (2) == {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! сурәт ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | 1724-01-22 | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[Файл:Spb 06-2012 University Embankment 06.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University|Saint Petersburg State University]] | http://www.spbu.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | 1755-01-12 | [[Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Файл:МГУ, вид с воздуха.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2359096|Раменки]]'' | [[:commons:Category:Moscow State University|Moscow State University]] | https://www.msu.ru/<br/>https://www.msu.ru/en/<br/>https://www.msu.ru/ch/ |} == Федераль университетлар (10) == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q4481793 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1804" | 1804-11-05 | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[Файл:Kazan State University from the 2 Korpus.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Kazan University|Kazan University]] | https://kpfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]] | [[Файл:Far Eastern Federal University 2.JPG|center|128px]] | [[Диңгез буе крае]]<br/>''[[:d:Q4112963|Владивосток шәһәр округы]]''<br/>''[[:d:Q15189883|Русский бистәсе]]'' | [[:commons:Category:Far Eastern Federal University|Far Eastern Federal University]] | https://www.dvfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1915" | 1915 | ''[[:d:Q2065921|Көньяк федераль университеты]]'' | [[Файл:Rostov-on-Don, Southern Federal University, Russia.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Southern Federal University (Rostov-on-Don)|Southern Federal University (Rostov-on-Don)]] | http://www.sfedu.ru |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1920" | 1920 | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | [[Файл:Ural State Technical University (August 2022) - 1.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Свердловск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ural Federal University|Ural Federal University]] | https://urfu.ru/en/<br/>https://urfu.ru/ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1934" | 1934 | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | [[Файл:КФЕН СВФУ август 2013.jpg|center|128px]] | [[Якутия]]<br/>''[[:d:Q18405912|Якутск шәһәр округы]]''<br/>[[Якутск]]<br/>''[[:d:Q4333128|Октябрьский округ]]'' | [[:commons:Category:North-Eastern Federal University|North-Eastern Federal University]] | http://s-vfu.ru |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q805777|Иммануил Кант ис. Балтыйк федераль университеты]]'' | [[Файл:101-0160 IMG.JPG|center|128px]] | [[Калининград]] | [[:commons:Category:Immanuel Kant Baltic Federal University|Immanuel Kant Baltic Federal University]] | http://www.kantiana.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="2006" | 2006 | [[Себер федераль университеты]] | [[Файл:Siberian Federal University (site 4), Krasnoyarsk.JPG|center|128px]] | [[Красноярск]]<br/>''[[:d:Q4333155|Oktyabrsky District]]''<br/>''[[:d:Q18405934|Красноярск шәһәр округы]]''<br/>[[Красноярск крае]] | [[:commons:Category:Siberian Federal University|Siberian Federal University]] | https://sfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="2010" | 2010 | ''[[:d:Q4352907|Михаил Ломоносов исемендәге Төньяк (Арктик) федераль университеты]]'' | [[Файл:Arkhangelsk technology university.jpg|center|128px]] | [[Архангельск]] | [[:commons:Category:Northern (Arctic) Federal University|Northern (Arctic) Federal University]] | http://narfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="2012" | 2012 | ''[[:d:Q4412491|Төньяк Кавказ федераль университеты]]'' | [[Файл:Main campus of NCFU.jpg|center|128px]] | [[Ставрополь]] | [[:commons:Category:North-Caucasus Federal University|North-Caucasus Federal University]] | http://www.ncfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="2014" | 2014 | ''[[:d:Q17749157|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Кырым федераль университеты]]'' | [[Файл:ТНУ - panoramio (4).jpg|center|128px]] | [[Кырым]] | [[:commons:Category:Crimean Federal University|Crimean Federal University]] | https://cfuv.ru |} {{Wikidata list end}} == Илкүләм тикшеренү университетлары (29) == {{seealso|Россиянең илкүләм тикшеренү университеты}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q4315006 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1773" | 1773-11-01 | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | [[Файл:Spb Vasilievsky Island Mining College asv2019-09 img3.jpg|center|128px]] | [[Василий утравы районы]]<br/>''[[:d:Q4032432|Municipal Okrug #7]]''<br/>[[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Mining University|Saint Petersburg Mining University]] | http://www.spmi.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1830" | 1830-07-13 | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Слободской дворец 003.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Bauman Moscow State Technical University|Bauman Moscow State Technical University]] | https://bmstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1876" | 1876 | ''[[:d:Q2010483|Белгород дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Belgorod State University in september.jpg|center|128px]] | [[Белгород]] | [[:commons:Category:Belgorod State University|Belgorod State University]] | https://bsuedu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1878" | 1878 | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус ТГУ.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]] | [[:commons:Category:Tomsk State University|Tomsk State University]] | http://www.tsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1890" | 1890-06-14 | [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]] | [[Файл:Kazan-khti-main.jpg|center|128px]] | [[Казан]] | [[:commons:Category:Kazan National Research Technological University|Kazan National Research Technological University]] | http://www.kstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[Файл:Ленина-30-DSN57425.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]] | [[:commons:Category:Tomsk Polytechnical University|Tomsk Polytechnical University]] | http://www.tpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[Файл:Политехнический институт. Главное здание01.jpg|center|128px]] | [[Калинин районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Калинин районы]]<br/>''[[:d:Q4059198|Академическое муниципаль округы]]''<br/>[[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Polytechnical University|Saint Petersburg Polytechnical University]] | http://www.spbstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1900" | 1900 | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]'' | [[Файл:ITMO University's main building, August 2016.jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:SPbSU ITMO|SPbSU ITMO]] | https://itmo.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1906" | 1906 | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[Файл:RGMU.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Medical University|Russian Medical University]] | https://rsmu.ru |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1909" | 1909 | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[Файл:Univer saratov.JPG|center|128px]] | [[Сарытау]]<br/>[[Сарытауның Киров районы]]<br/>[[Сарытау өлкәсе]] | [[:commons:Category:Saratov State University|Saratov State University]] | http://www.sgu.ru/<br/>https://en.sgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1916" | 1916 | ''[[:d:Q492766|Николай Иванович Лобачевский исемендәге Түбән Новгород дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Lobachevsky University. Faculty of Philology 03.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod|Lobachevsky State University of Nizhny Novgorod]] | http://www.unn.ru |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1916" | 1916 | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[Файл:Пермский государственный университет. Корпус №5.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4160819|Дзержинский районы]]''<br/>[[Пермь]]<br/>[[Пермь крае]] | [[:commons:Category:Perm State University|Perm State University]] | http://www.psu.ru/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1918" | 1918 | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[Файл:Korpus b.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Institute of Steel and Alloys|Moscow Institute of Steel and Alloys]] | http://www.misis.ru/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1921" | 1921-11-22 | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]] | [[Файл:Mgsu.kampus.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Төньяк-Көнчыгыш административ округ (Мәскәү)|Төньяк-Көнчыгыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q2367611|Ярославский районы]]'' | [[:commons:Category:Moscow State University of Civil Engineering|Moscow State University of Civil Engineering]] | https://mgsu.ru |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[Файл:Lefortovo mei.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Power Engineering Institute|Moscow Power Engineering Institute]] | http://www.mpei.ru/<br/>https://mpei.ru/lang/en/Pages/default.aspx<br/>https://mpei.ru/lang/more/chn/Pages/default.aspx<br/>https://mpei.ru/lang/more/deu/Pages/default.aspx |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1930" | 1930-02-26 | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | [[Файл:НИ ИрГТУ (ИрНИТУ).jpg|center|128px]] | [[Иркутск өлкәсе]]<br/>[[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4410160|Свердловский округы]]'' | [[:commons:Category:Irkutsk National Research Technical University|Irkutsk National Research Technical University]] | http://www.istu.edu/<br/>https://eng.istu.edu/<br/>https://fr.istu.edu/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1930" | 1930-04-17 | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[Файл:Moscow-1254 - 18 Ленинский проспект.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Көньяк-Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көньяк-Көнбатыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q1962831|Вернадский проспекты районы]]'' | [[:commons:Category:Gubkin Russian State University of Oil and Gas|Gubkin Russian State University of Oil and Gas]] | http://www.gubkin.ru |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1930" | 1930-08-29 | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[Файл:MAI-moscow.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Aviation Institute|Moscow Aviation Institute]] | http://www.mai.ru/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1931" | 1931-10-01 | [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]] | [[Файл:Saransk University (42033511865).jpg|center|128px]] | [[Саранск]]<br/>''[[:d:Q48941175|Ленин районы]]''<br/>''[[:d:Q4145676|Саранск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Мордовия]] | [[:commons:Category:Mordovian State University|Mordovian State University]] | https://mrsu.ru/ru/ |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1932" | 1932-03-05 | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | [[Файл:Здание 1-ой мужской гимназии (г. Казань, ул. К.Маркса) - 2.JPG|center|128px]] | [[Татарстан]]<br/>[[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]] | [[:commons:Category:Kazan State Technical University named after A. N. Tupolev|Kazan State Technical University named after A. N. Tupolev]] | http://www.kai.ru/ |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1942" | 1942-11-22 | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус МИФИ (21.03.2026).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Engineering Physics Institute|Moscow Engineering Physics Institute]] | https://www.mephi.ru/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1942" | 1942-10-01 | [[Академик С. П. Королёв исемендәге Самар илкүләм тикшеренү университеты|Академик С. П. Королёв исемендәге Самар милли тикшеренү университеты]] | [[Файл:SSAU.jpg|center|128px]] | [[Самар өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27577214|Самар шәһәр округы]]''<br/>[[Самар]]<br/>[[Самарның Октябрь районы]] | | http://www.ssau.ru |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1943" | 1943-12-15 | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | [[Файл:South Ural State University (13125656685).jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:South Ural State University|South Ural State University]] | https://www.susu.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[Файл:Mipt phystech.jpg|center|128px]] | [[Долгопрудный]]<br/>[[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]]<br/>[[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Institute of Physics and Technology|Moscow Institute of Physics and Technology]] | https://mipt.ru/ |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]'' | [[Файл:Пермский национальный исследовательский политехнический университет.jpg|center|128px]] | [[Пермь]] | [[:commons:Category:Perm State Technical University (Main Building)|Perm State Technical University (Main Building)]] | http://pstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Akademgorodok NSU Interweek.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State University|Novosibirsk State University]] | http://www.nsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q182118|«МИЭТ» илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[Файл:Zelenograd - MIET.jpg|center|128px]] | [[Зеленоград административ округы (Мәскәү)|Зеленоград административ округы]] | [[:commons:Category:National Research University of Electronic Technology|National Research University of Electronic Technology]] | https://www.miet.ru/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1992" | 1992-11-20 | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[Файл:HSE new building (2015-01-22) 01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Үзәк административ округ (Мәскәү)|Үзәк административ округ]]<br/>''[[:d:Q1669860|Басманный районы]]'' | [[:commons:Category:National Research University Higher School of Economics|National Research University Higher School of Economics]] | http://www.hse.ru/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1997" | 1997<br/>2002-10-08 | [[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]] | [[Файл:0425Aa1. Saint Petersburg. Alferov University.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Калинин районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Калинин районы]] | | http://spbau.ru/ |} {{Wikidata list end}} == Төбәк терәк университетлары (33) == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q48940751 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1888" | 1888-08-03 | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Siberian State Medical University.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]]<br/>''[[:d:Q4221687|Томскның Киров районы]]''<br/>''[[:d:Q24636058|Томск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Тум өлкәсе|Томск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Siberian State Medical University|Siberian State Medical University]] | http://www.ssmu.ru |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1914" | 1914 | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус .jpg|center|128px]] | [[Самар]] | [[:commons:Category:Samara State Technical University|Samara State Technical University]] | http://www.samgtu.ru |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1917" | 1917 | ''[[:d:Q4318652|Ростислав Евгеньевич Алексеев исемендәге Нижгар дәүләт технология университеты]]'' | [[Файл:Nizhny Novgorod Technical University 1st building.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State Technical University|Nizhny Novgorod State Technical University]] | http://nntu.ru/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1919" | 1919-06-23<br/>1931 | ''[[:d:Q7101513|Иван Сергеевич Тургенев исемендәге Орёл дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус ОГУ (Орёл, Комсомольская, 95) (2).jpg|center|128px]] | [[Орёл]] | [[:commons:Category:Oryol State University|Oryol State University]] | http://int.oreluniver.ru/en/<br/>http://www.univ-orel.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Tula State University (building 1).jpg|center|128px]] | [[Тула]] | [[:commons:Category:Tula State University|Tula State University]] | https://tulsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Volgograd State Technical University 001.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State Technical University|Volgograd State Technical University]] | http://www.vstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Don state technical university.JPG|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Don State Technical University|Don State Technical University]] | https://donstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1930" | 1930-10-06<br/>1930 | ''[[:d:Q4408464|Сарытау дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Саратовский политехнический универ 1.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Saratov State Technical University|Saratov State Technical University]] | http://en.sstu.ru/<br/>http://www.sstu.ru |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q28656881|Кострома дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус Костромского государственного технологического университета.jpg|center|128px]] | [[Кострома]] | [[:commons:Category:Kostroma State University|Kostroma State University]] | http://kstu.edu.ru |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1934" | 1934-03-22 | [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]] | [[Файл:Магнитогорский государственный технический университет.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q19910636|Магнитогорск шәһәр округы]]''<br/>[[Магнитогорск]]<br/>''[[:d:Q30891259|Ленинский районы]]'' | [[:commons:Category:Magnitogorsk State Technical University|Magnitogorsk State Technical University]] | http://www.magtu.ru<br/>https://en.magtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Petrozavodsk 06-2017 img34 University.jpg|center|128px]] | [[Петрозаводск]] | [[:commons:Category:Petrozavodsk State University|Petrozavodsk State University]] | http://www.petrsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1942" | 1942-11-16 | [[Омск дәүләт техник университеты]] | | [[Омск]]<br/>[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]]<br/>[[Омск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Omsk State Technical University|Omsk State Technical University]] | http://www.omgtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1948" | 1948-10-04 | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | [[Файл:UGNTU (Ufa).jpg|center|128px]] | [[Уфаның Орджоникидзе районы|Орҗоникидзе районы]]<br/>[[Уфа]]<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Ufa State Petroleum Technological University|Ufa State Petroleum Technological University]] | https://ugntu.ru/<br/>https://ugntu.ru/en |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q1467445|Новосибирск дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Nstu-1.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State Technical University|Novosibirsk State Technical University]] | https://www.nstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1950" | 1950-01-11 | [[Мурманск арктик университеты]] | [[Файл:МГТУ.jpg|center|128px]] | [[Мурманск]]<br/>''[[:d:Q17082747|Pervomaysky District]]''<br/>''[[:d:Q17080695|Oktyabrsky District]]'' | [[:commons:Category:Murmansk State Technical University|Murmansk State Technical University]] | https://mauniver.ru/<br/>https://mauniver.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1954" | 1954-04-29 | [[Белгород дәүләт технология университеты|Владимир Григорьевич Шухов исемендәге Белгород дәүләт технология университеты]] | [[Файл:Bstu00938.jpg|center|128px]] | [[Белгород]]<br/>''[[:d:Q27532780|Белгород шәһәр округы]]''<br/>[[Белгород өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4126633|Белгородның Көнчыгыш округ районы]]'' | [[:commons:Category:Belgorod University of Technology|Belgorod University of Technology]] | http://www.bstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1956" | 1956-08-14 | [[Воронеж дәүләт техник университеты|Воронеж дәүләт техника университеты]] | [[Файл:016. Воронеж. Архитектурно-строительный университет.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]]<br/>''[[:d:Q4258358|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q27538353|Воронеж шәһәр округы]]''<br/>[[Воронеж өлкәсе]] | | http://cchgeu.ru/<br/>https://cchgeu.ru/ar/<br/>https://cchgeu.ru/cn/<br/>https://cchgeu.ru/de/<br/>https://cchgeu.ru/en/<br/>https://cchgeu.ru/fr/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q4113278|Александр һәм Николай Григорьевич Столетовлар исемендәге Владимир дәүләт университеты]]'' | [[Файл:ВлГУ.jpg|center|128px]] | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | [[:commons:Category:Vladimir State University|Vladimir State University]] | http://www.vlsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q174220|Академик Михаил Фёдорович Решетнёв исемендәге Себер дәүләт аэро-космос университеты]]'' | [[Файл:Siberian State Aerospace University, Krasnoyarsk.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Siberian State Aerospace University|Siberian State Aerospace University]] | http://www.sibsau.ru |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1963" | 1963-03-13 | [[Вятка дәүләт университеты]] | [[Файл:Главный корпус ВятГУ.png|center|128px]] | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]<br/>[[Кировның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4221641|Киров шәһәре муниципалитеты]]''<br/>[[Киров өлкәсе]] | [[:commons:Category:Vyatka State University|Vyatka State University]] | http://www.vyatsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]'' | [[Файл:Tyumen Oblast Tyumen Industrial University 2023-06 1687891138.JPG|center|128px]] | [[Төмән]] | [[:commons:Category:Tyumen Industrial University|Tyumen Industrial University]] | https://www.tyuiu.ru/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Kalmuniversitet.jpg|center|128px]] | [[Элиста]] | [[:commons:Category:Kalmyk State University|Kalmyk State University]] | http://www.kalmsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q958886|Павел Григорьевич Демидов исемендәге Ярославль дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Yaroslavl State University, 1 corpus.JPG|center|128px]] | [[Ярославль]] | [[:commons:Category:Yaroslavl State University|Yaroslavl State University]] | http://www.uniyar.ac.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1972" | 1972-02-10 | [[Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты]] | [[Файл:Главный корпус СыктГУ.jpg|center|128px]] | [[Коми Республикасы]]<br/>''[[:d:Q3744966|Сыктывкар шәһәр округы]]''<br/>[[Сыктывкар]] | [[:commons:Category:Syktyvkar State University|Syktyvkar State University]] | http://www.syktsu.ru/<br/>https://en.syktsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1972" | 1972-01-01 | [[Мари дәүләт университеты]] | [[Файл:The main building of Mari State University.jpg|center|128px]] | [[Мари Ил|Мари Иле]]<br/>''[[:d:Q18055588|«Йошкар-Ола каласы» шәһәр округы]]''<br/>[[Йошкар-Ола]] | [[:commons:Category:Mari State University|Mari State University]] | http://www.marsu.ru<br/>https://marsu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q4062936|Алтай дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Architecture of Barnaul-2021 - 26.jpeg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | [[:commons:Category:Altai State University|Altai State University]] | https://www.asu.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1973" | 1973-02-22 | [[Кемерово дәүләт университеты]] | [[Файл:НФИ КемГУ.jpg|center|128px]] | [[Кемерово]]<br/>''[[:d:Q4183182|Заводский районы]]''<br/>[[Кемерово өлкәсе]] | [[:commons:Category:Kemerovo State University|Kemerovo State University]] | http://www.kemsu.ru<br/>https://en.kemsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1988" | 1988 | [[Сембер дәүләт университеты]] | [[Файл:Симбирский банк Ульяновск.jpg|center|128px]] | [[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ulyanovsk State University|Ulyanovsk State University]] | https://ulsu.ru/en/<br/>https://ulsu.ru/ru/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | [[Сочи дәүләт университеты]] | [[Файл:Sochi State University.jpg|center|128px]] | [[Сочи]]<br/>''[[:d:Q2084341|Центральный районы]]''<br/>''[[:d:Q3085607|Сочи курорт шәһәре муниципаль берәмлеге]]''<br/>[[Краснодар крае]] | [[:commons:Category:Sochi State University|Sochi State University]] | https://sochi.university/ |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1993" | 1993-06-30 | ''[[:d:Q4322512|Ярослав Зирәк исемендәге Новгород дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус НовГУ.jpg|center|128px]] | [[Бөек Новгород]] | [[:commons:Category:Yaroslav-the-Wise Novgorod State University|Yaroslav-the-Wise Novgorod State University]] | http://www.novsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1996" | 1996-06-03 | [[Череповец дәүләт университеты]] | [[Файл:Cherepovets State University (1).jpg|center|128px]] | [[Вологда өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27538324|Череповец шәһәр округы]]''<br/>[[Череповец]] | | https://www.chsu.ru/<br/>https://www.chsu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="2001" | 2001 | ''[[:d:Q4460099|Тольятти дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Togliatti state university 0475.JPG|center|128px]] | [[Тольятти]] | | http://www.tltsu.ru |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="2010" | 2010-12-27 | [[Псков дәүләт университеты]] | [[Файл:Pskov State University 1.jpg|center|128px]] | [[Псков]]<br/>''[[:d:Q127587217|Псков шәһәр округы]]''<br/>[[Псков өлкәсе]] | [[:commons:Category:Pskov State University|Pskov State University]] | https://www.pskgu.ru/<br/>https://www.pskgu.ru/en/ |} {{Wikidata list end}} == Башка университетлар == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q3918 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1758" | 1758 | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[Файл:Научно-исследовательский центр МГМУ (Москва) 003.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:I.M. Sechenov First Moscow State Medical University|I.M. Sechenov First Moscow State Medical University]] | https://sechenov.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1779" | 1779-05-27 | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | [[Файл:Старый миигаик.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Үзәк административ округ (Мәскәү)|Үзәк административ округ]]<br/>''[[:d:Q1669860|Басманный районы]]'' | [[:commons:Category:Moscow State University of Geodesy and Cartography|Moscow State University of Geodesy and Cartography]] | http://www.miigaik.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1797" | 1797 | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Herzen State Pedagogical University of Russia, main building at winter evening.JPG|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Herzen University|Herzen University]] | http://www.herzen.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1803" | 1803-05-22 | [[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]] | [[Файл:СПбГЛТУ - главное здание.jpg|center|128px]] | [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]]<br/>[[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Forestry Academy|Saint Petersburg State Forestry Academy]] | http://spbftu.ru<br/>https://polyglot.spbftu.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1804" | 1804 | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | [[Файл:Moscow State Linguistic University at Ostozhenka (2013) by shakko 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q862100|Хамовники]]'' | [[:commons:Category:Moscow State Linguistic University|Moscow State Linguistic University]] | http://www.linguanet.ru/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1809" | 1809 | ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]'' | [[Файл:505. Petersburg State Transport University. Main building.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St. Petersburg State Transport University|St. Petersburg State Transport University]] | http://www.pgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1814" | 1814-05-14 | [[Казан дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Казань, главный корпус КГМУ.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Татарстан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]] | [[:commons:Category:Kazan State Medical University|Kazan State Medical University]] | https://kazangmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1825" | 1825 | ''[[:d:Q2360835|Сергей Григорьевич Строганов исемендәге Россия дәүләт сәнгать-сәнәгать университеты]]'' | [[Файл:Здание МГХПА.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2704327|Сокол]]'' | [[:commons:Category:Stroganov Moscow State University of Arts and Industry|Stroganov Moscow State University of Arts and Industry]] | https://rghpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1832" | 1832-05-09 | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | [[Файл:DSC02490 2006 Санкт-Петербург, 2-я Красноармейская улица, 4, Учебный корпус Института гражданских инженеров им. императора Николая I.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Адмираллык районы|Санкт-Петербургның Адмираллык районы]] | [[:commons:Category:Saint-Petersburg State University of Architecture and Civil Engineering|Saint-Petersburg State University of Architecture and Civil Engineering]] | http://spbgasu.ru/<br/>http://spbgasu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1864" | 1864<br/>1865 | ''[[:d:Q4304083|Мәскәү политехника университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус Московского политехнического университета.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Polytechnic University|Moscow Polytechnic University]] | http://www.mospolytech.ru/index.php?eng<br/>https://mospolytech.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1870" | 1870 | ''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Tver university.jpg|center|128px]] | [[Тверь]] | [[:commons:Category:Tver State University|Tver State University]] | http://university.tversu.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1872" | 1872 | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:МПГУ 01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Pedagogical State University|Moscow Pedagogical State University]] | http://www.mpgu.edu/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1878" | 1878 | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[Файл:Gitismoscow.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2320761|Пресненский районы]]'' | [[:commons:Category:Russian Academy of Theatre Arts|Russian Academy of Theatre Arts]] | http://www.gitis.net/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1880" | 1880 | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:D. Mendeleev University of Chemical Technology of Russia|D. Mendeleev University of Chemical Technology of Russia]] | http://www.muctr.ru/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1886" | 1886-06-03 | [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]] | [[Файл:Electrotechnical University SPB 01.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Петроград районы|Санкт-Петербургның Петроград районы]]<br/>''[[:d:Q4068270|Аптекарский утравы муниципаль округы]]'' | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Electrotechnical University|Saint Petersburg State Electrotechnical University]] | https://etu.ru/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1890" | 1890 | ''[[:d:Q4303364|Адмирал Геннадий Иванович Невельской исемендәге Дәүләт диңгезчелек университеты]]'' | [[Файл:Морской государственный университет, Владивосток.JPG|center|128px]] | [[Владивосток]] | [[:commons:Category:G.I. Nevelskoi Maritime State University|G.I. Nevelskoi Maritime State University]] | http://www.msun.ru/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | [[Файл:MIIT.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]'' | [[:commons:Category:Russian University of Transport|Russian University of Transport]] | http://www.miit.ru/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[Файл:Spb 06-2012 Moika various 02.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Lesgaft National State University of Physical Education, Sport and Health, St. Petersburg|Lesgaft National State University of Physical Education, Sport and Health, St. Petersburg]] | http://www.lesgaft.spb.ru |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1899" | 1899-10-21 | ''[[:d:Q499220|Ерак Көнчыгыш дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:FESTU Central Entrance.jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | | |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1900" | 1900-07-01 | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | [[Файл:Институт тонких химических технологий им. Ломоносова.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Fine Chemical Technologies|Moscow State University of Fine Chemical Technologies]] | http://www.mitht.ru/ |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1901" | 1901 | ''[[:d:Q4130472|Вятка дәүләт агротехнология университеты]]'' | [[Файл:ВГАТУ.jpg|center|128px]] | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | | https://vgatu.ru/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1902" | 1902-07-01 | [[Томск дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:Киевская-60-DSN55737.jpg|center|128px]] | [[Тум өлкәсе|Томск өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q24636058|Томск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Тум|Томск]]<br/>''[[:d:Q4426470|Советский районы]]'' | [[:commons:Category:Tomsk State Pedagogical University|Tomsk State Pedagogical University]] | https://tspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1904" | 1904 | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Здание Большой оранжереи в Пушкине.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Agricultural University|Saint Petersburg State Agricultural University]] | http://spbgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1906" | 1906 | ''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]'' | [[Файл:Марата 27 02.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Engineering and Economics|Saint Petersburg State University of Engineering and Economics]] | |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1907" | 1907 | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Панорама-НПИ-Главный.jpg|center|128px]] | [[Новочеркасск]] | [[:commons:Category:South-Russian State Technical University|South-Russian State Technical University]] | https://www.npi-tu.ru/index.php?id=226 |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1907" | 1907 | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | [[Файл:Third housing of Plekhanov University of Economics in Moscow, front view.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Plekhanov Russian University of Economics|Plekhanov Russian University of Economics]] | https://www.rea.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1908" | 1908 | ''[[:d:Q4538869|К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты]]'' | [[Файл:Yaroslavl Respublikanskaya October 001.jpg|center|128px]] | [[Ярославль]] | [[:commons:Category:Yaroslavl State Pedagogical University|Yaroslavl State Pedagogical University]] | http://yspu.org |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1909" | 1909-06-10 | ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Saratov Regional Basic Medical College.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Saratov State Medical University|Saratov State Medical University]] | http://www.sgmu.ru/<br/>http://www.sgmu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1911" | 1911 | ''[[:d:Q4318650|Нижгар дәүләт педагогия университеты]]'' | [[Файл:NN 28-08-2021 04.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State Pedagogical University|Nizhny Novgorod State Pedagogical University]] | http://www.mininuniver.ru |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1911" | 1911-10-16<br/>1911 | ''[[:d:Q4366448|Самар дәүләт социаль-педагогика университеты]]'' | [[Файл:Samara state university of social sciences and education.jpg|center|128px]] | [[Самар]] | [[:commons:Category:Samara state university of social sciences and education|Samara state university of social sciences and education]] | http://pgsga.ru |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1912" | 1912 | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:ВГАУ.jpeg|center|128px]] | [[Воронеж]] | [[:commons:Category:Voronezh State Agricultural University|Voronezh State Agricultural University]] | http://www.vsau.ru/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="1912" | 1912 | ''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]'' | [[Файл:Новый корпус РУК в Мытищах.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian University of Cooperation|Russian University of Cooperation]] | http://www.ruc.su/ |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="1913" | 1913-09-15 | [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]] | [[Файл:Buildings in Saratov (July 2025) - 0 10.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]]<br/>[[Сарытауның Фрунзе районы]]<br/>[[Сарытау өлкәсе]] | | https://www.vavilovsar.ru |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="1914" | 1914-07-16 | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]] | [[Файл:Женская гимназия Уральский горный университет Екатеринбург Куйбышева 30.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19908245|Центр]]''<br/>[[Екатеринбурның Ленин районы|Екатеринбургның Ленин районы]]<br/>[[Екатеринбург]]<br/>[[Свердловск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ural State Mining University|Ural State Mining University]] | https://www.ursmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="1915" | 1915 | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | [[Файл:SFedU.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State University|Rostov State University]] | http://www.rsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="1915" | 1915 | ''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]'' | [[Файл:RGU Ryazan.jpg|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Ryazan State University|Ryazan State University]] | http://www.rsu.edu.ru/ |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="1916" | 1916 | ''[[:d:Q4351496|Академик Е. А. Вагнер исемендәге Пермь дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:PermSMA foto1.jpg|center|128px]] | [[Пермь]] | [[:commons:Category:Perm State Medical University|Perm State Medical University]] | http://psma.ru |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="1917" | 1917 | ''[[:d:Q4153934|Дагъстан дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Улица Ярагского, 57.jpg|center|128px]] | [[Махачкала]] | | https://www.dgpu.net/ru/ |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="1918" | 1918-10-27 | [[Иркутск дәүләт университеты]] | [[Файл:Buildings in Irkutsk (September 2025) - 0 16.jpg|center|128px]] | [[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''<br/>''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]'' | [[:commons:Category:Irkutsk State University|Irkutsk State University]] | http://isu.ru/<br/>https://isu.ru/en/<br/>https://isu.ru/fr/<br/>https://isu.ru/mon/<br/>https://isu.ru/zh/ |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q1540876|Санкт-Петербург дәүләт кино һәм телевидение университеты]]'' | [[Файл:Здание с б.церковью Благоверного князя Александра Невского при училищном совете Правительствующего Синода.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://gukit.ru |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="1918" | 1918-09-04 | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | [[Файл:Корпус МГА.gif|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.msmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="1918" | 1918-11-07 | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:АГМУ Новый корпус.jpg|center|128px]] | [[Әстерхан]]<br/>''[[:d:Q4221671|Киров районы]]''<br/>[[Әстерхан өлкәсе]] | | http://astgmu.ru |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="1918" | 1918-10-05 | ''[[:d:Q4145910|Тау төбәге дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:ГГАУ.jpg|center|128px]] | [[Владикавказ]] | | http://www.gorskigau.com/ |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4196666|Иваново дәүләт химия-технология университеты]]'' | [[Файл:Ivanovo ISUCT.jpg|center|128px]] | [[Иваново]] | [[:commons:Category:Ivanovo State University of Chemistry and Technology|Ivanovo State University of Chemistry and Technology]] | https://www.isuct.ru/ |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="1918" | 1918<br/>1974-01-28 | [[Иваново дәүләт университеты]] | [[Файл:Ивановский государственный университет.jpg|center|128px]] | [[Иваново өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27547037|Иваново шәһәр округы]]''<br/>[[Иваново]]<br/>''[[:d:Q4333152|Октябрьский районы]]'' | [[:commons:Category:Ivanovo State University|Ivanovo State University]] | https://ivanovo.ac.ru/ |- | style='text-align:right'| 46 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]'' | [[Файл:2023. Краснодар DSC 0351.jpg|center|128px]] | [[Краснодар]] | [[:commons:Category:Kuban State Technological University|Kuban State Technological University]] | http://kubstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 47 | data-sort-value="1918" | 1918-07-01<br/>1930 | ''[[:d:Q4351497|Академик Дмитрий Николаевич Прянишников исемендәге Пермь дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Мариинская женская гимназия (Пермь).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4361536|Petropavlovskaya Street (Perm)]]'' | | http://pgsha.ru |- | style='text-align:right'| 48 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | [[Файл:Rgufk.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian State University of Physical Education, Sport, Youth and Tourism|Russian State University of Physical Education, Sport, Youth and Tourism]] | http://www.sportedu.ru/<br/>https://gtsolifk.ru/ |- | style='text-align:right'| 49 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4406409|Самар дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Samara State University, Main building.jpg|center|128px]] | [[Самар]] | [[:commons:Category:Samara State University|Samara State University]] | http://www.samsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 50 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Smolensk State University.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Smolensk State University|Smolensk State University]] | http://www.smolgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 51 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Ул.Интернациональная,33, ТГУ им.Г.Р.Державина, 17.10.2011 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Тамбов]] | [[:commons:Category:Tambov State University|Tambov State University]] | http://www.tsutmb.ru/ |- | style='text-align:right'| 52 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q7370051|Ростов дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Rostsmu2.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State Medical University|Rostov State Medical University]] | http://www.rostgmu.ru |- | style='text-align:right'| 53 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | [[Файл:Management university.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:State University of Management|State University of Management]] | http://guu.ru/ |- | style='text-align:right'| 54 | data-sort-value="1919" | 1919-03-01 | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | [[Файл:Finuniver mainbuilding.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Төньяк административ округ (Мәскәү)|Төньяк административ округ]]<br/>''[[:d:Q2366712|Хорошёвский районы]]'' | [[:commons:Category:Finance University|Finance University]] | https://en.fa.ru/<br/>https://www.fa.ru/ |- | style='text-align:right'| 55 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4113277|Владимир дәүләт гуманитар университеты]]'' | [[Файл:Vladimir asv2019-01 img04 Nikitskaya1.jpg|center|128px]] | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | [[:commons:Category:Vladimir State Humanitarian University|Vladimir State Humanitarian University]] | |- | style='text-align:right'| 56 | data-sort-value="1919" | 1919-10-27 | [[Иркутск дәүләт медицина университеты]] | | [[Иркутск өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''<br/>[[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]'' | | https://irkgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 57 | data-sort-value="1919" | 1919-07-09 | [[Ырынбур дәүләт педагогия университеты]] | [[Файл:Гимназия мужская (Оренбург). Вид с перекрестка улиц Советская и Правды..jpg|center|128px]] | [[Ырынбур]]<br/>''[[:d:Q32362081|Үзәк районы]]''<br/>[[Ырынбур районы]]<br/>[[Ырынбур өлкәсе]] | [[:commons:Category:Orenburg State Pedagogical University|Orenburg State Pedagogical University]] | http://www.ospu.ru |- | style='text-align:right'| 58 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4407665|Санкт-Петербург дәүләт химия-фармацевтика университеты]]'' | [[Файл:Аптекарский 6 и Профессора Попова 4 литера В 02.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.spcpa.ru/ |- | style='text-align:right'| 59 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Ural State Technical University (August 2022) - 2.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Technical University|Ural State Technical University]] | http://www.ustu.ru/ |- | style='text-align:right'| 60 | data-sort-value="1920" | 1920 | [[Грозный дәүләт нефть техника университеты|Академик М.Д. Миллионщиков исемендәге Грозный дәүләт нефть техник университеты]] | [[Файл:Grozny Oil University.jpg|center|128px]] | [[Грозный]]<br/>''[[:d:Q4258359|Әхмәт районы]]''<br/>''[[:d:Q4144847|Грозный шәһәр округы]]''<br/>[[Чечня]] | [[:commons:Category:Grozny State Oil Technical University|Grozny State Oil Technical University]] | http://gstou.ru/ |- | style='text-align:right'| 61 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4243512|Кубань дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Кубанский Государственный Медицинский Университет Минздрава России.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10555398|Kuban]]''<br/>[[Краснодар]] | [[:commons:Category:Kuban State Medical University|Kuban State Medical University]] | http://www.ksma.ru/ |- | style='text-align:right'| 62 | data-sort-value="1920" | 1920-09-19 | [[Кубан дәүләт университеты]] | [[Файл:Кубанский государственный университет (IMG 3253).jpg|center|128px]] | [[Краснодар]]<br/>''[[:d:Q4214245|Карасунский округы]]''<br/>''[[:d:Q4307501|Краснодар шәһәр округы]]''<br/>[[Краснодар крае]] | [[:commons:Category:Kuban State University|Kuban State University]] | http://www.kubsu.ru/<br/>https://inter.kubsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 63 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4318620|Идел буе тикшеренү медицина университеты]]'' | [[Файл:NN 01-09-2021 08.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Privolzhsky Research Medical University|Privolzhsky Research Medical University]] | https://pimunn.ru/ |- | style='text-align:right'| 64 | data-sort-value="1920" | 1920-08-21 | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]] | [[Файл:Vladikavkaz Universitet.jpg|center|128px]] | [[Владикавказ]]<br/>''[[:d:Q19909744|Иристон районы]]''<br/>''[[:d:Q28589810|Владикавказ шәһәр округы]]''<br/>[[Төньяк Осетия]] | | http://www.nosu.ru/<br/>https://eng.nosu.ru/<br/>https://oset.nosu.ru/ |- | style='text-align:right'| 65 | data-sort-value="1921" | 1921 | ''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | [[Файл:Moscow Lapina8 6553.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1382617|Lefortovo District]]'' | [[:commons:Category:Moscow Technical University of Communications and Informatics|Moscow Technical University of Communications and Informatics]] | https://mtuci.ru/ |- | style='text-align:right'| 66 | data-sort-value="1921" | 1921 | ''[[:d:Q4334699|Омск дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Дом торговый «Товарищества братьев Овсянниковых и Ганшиных с сыновьями».jpg|center|128px]] | [[Омск]] | | http://www.omsk-osma.ru |- | style='text-align:right'| 67 | data-sort-value="1921" | 1921-09-09 | [[Пермь дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | [[Файл:Perm asv2019-05 img43 Sibirskaya24.jpg|center|128px]] | [[Пермь]]<br/>''[[:d:Q3924191|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q78223868|Пермь шәһәр округы]]''<br/>[[Пермь крае]] | [[:commons:Category:Perm State Humanitarian Pedagogical University|Perm State Humanitarian Pedagogical University]] | https://en.pspu.ru/<br/>https://www.pspu.ru |- | style='text-align:right'| 68 | data-sort-value="1922" | 1922-03-12 | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:КубГАУ, Кубанский государственный аграрный университет , ЗооФак. - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Краснодар]] | [[:commons:Category:Kuban Agricultural University|Kuban Agricultural University]] | http://kubsau.ru |- | style='text-align:right'| 69 | data-sort-value="1922" | 1922-04-02 | ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]'' | [[Файл:Долгоруковская ул., 4,г ФГБОУ ВО «Российский университет медицины» Минздрава России.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Medicine and Dentistry|Moscow State University of Medicine and Dentistry]] | http://www.msmsu.ru |- | style='text-align:right'| 70 | data-sort-value="1922" | 1922 | ''[[:d:Q4453264|Тверь дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Tvstu-winter-2024.jpg|center|128px]] | [[Тверь]] | [[:commons:Category:Tver State Technical University|Tver State Technical University]] | http://www.tstu.tver.ru |- | style='text-align:right'| 71 | data-sort-value="1923" | 1923-06-28 | ''[[:d:Q114436530|Луганск дәүләт педагогика университеты]]'' | | [[Lugansk Xalıq Respublikası|Луганск халык республикасы]]<br/>[[Луганск]] | | https://lgpu.org/ |- | style='text-align:right'| 72 | data-sort-value="1925" | 1925-01-07 | [[Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты|Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицинасы университеты]] | [[Файл:Санкт-Петербург, комплекс СПбГПМУ сверху.jpg|center|128px]] | [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]]<br/>[[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Pediatric Academy|Saint Petersburg Pediatric Academy]] | https://gpmu.org/ |- | style='text-align:right'| 73 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q4097537|Брянск дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Старый корпус БГТУ Брянск.JPG|center|128px]] | [[Брянск]] | [[:commons:Category:Bryansk State Technical University|Bryansk State Technical University]] | http://www.tu-bryansk.ru/<br/>https://www.tu-bryansk.ru/ |- | style='text-align:right'| 74 | data-sort-value="1929" | 1929-12-07 | ''[[:d:Q4154234|Ерак Көнчыгыш дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:ХГМИ.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | [[:commons:Category:Far Eastern State Medical University|Far Eastern State Medical University]] | http://www.fesmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 75 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q4325464|Новосибирск дәүләт икътисад һәм идарә университеты]]'' | [[Файл:Новосибирский государственный университет экономики и управления "НИНХ".jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State University of Economics and Management|Novosibirsk State University of Economics and Management]] | http://nsuem.ru/ |- | style='text-align:right'| 76 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q4398496|Ростов дәүләт транспорт университеты]]'' | [[Файл:RSTU 2021-02.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]]<br/>[[Ростов]] | [[:commons:Category:Rostov State Transport University|Rostov State Transport University]] | http://www.rgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 77 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q605825|Г. Ф. Морозов исемендәге Воронеж дәүләт урман техник университеты]]'' | [[Файл:Из академии в универсиетет.JPG|center|128px]] | [[Воронеж]] | | https://vgltu.ru/ |- | style='text-align:right'| 78 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q652280|Калининград дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Kaliningrad 05-2017 img51 Technical University.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Калининград]] | | http://www.klgtu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 79 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q1296887|Новосибирск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Новосибирский государственный архитектурно-строительный университет 02.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | | http://www.sibstrin.ru/ |- | style='text-align:right'| 80 | data-sort-value="1930" | 1930-05-13 | [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | [[Файл:Zelyonaya street 1, Kazan (2017-10-22) 01.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Kazan State University of Architecture and Engineering|Kazan State University of Architecture and Engineering]] | http://www.kgasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 81 | data-sort-value="1930" | 1930-06-10 | [[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:Здание чувашского государственного педагогического института им И.Я. Яковлева.JPG|center|128px]] | [[Чабаксар]]<br/>[[Чабаксарның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q28589804|Чабаксар шәһәр округы]]''<br/>[[Чуашстан]] | | https://chuvgpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 82 | data-sort-value="1930" | 1930-10-01 | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | [[Файл:AGTU.jpg|center|128px]] | [[Әстерхан]]<br/>''[[:d:Q4258352|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q27532708|Әстерхан шәһәр округы]]''<br/>[[Әстерхан өлкәсе]] | [[:commons:Category:Astrakhan State Technical University|Astrakhan State Technical University]] | https://www.astu.org/<br/>https://www.astu.org/en |- | style='text-align:right'| 83 | data-sort-value="1930" | 1930-07-23 | [[Башкорт дәүләт аграр университеты]] | [[Файл:Башкирский Государственный Аграрный Университет.jpg|center|128px]] | [[Уфа]]<br/>[[Уфаның Совет районы|Совет районы]]<br/>''[[:d:Q15190285|Уфа шәһәр округы]]''<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Bashkir State Agrarian University|Bashkir State Agrarian University]] | http://www.bsau.ru/ |- | style='text-align:right'| 84 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4087768|Благовещенск дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Bgpu main building.JPG|center|128px]] | [[Благовещенск]] | [[:commons:Category:Blagoveshchensk State Pedagogical University|Blagoveshchensk State Pedagogical University]] | http://www.bgpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 85 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4097524|Брянск дәүләт инженер-техник университеты]]'' | [[Файл:Dom bankov i promishlennosty.jpg|center|128px]] | [[Брянск]] | [[:commons:Category:Bryansk State University of Engineering and Technology|Bryansk State University of Engineering and Technology]] | http://www.bgita.ru |- | style='text-align:right'| 86 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4097540|Академик И. Г. Петровский исемендәге Брянск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Брянский государственный университет.JPG|center|128px]] | [[Брянск]]<br/>[[Яңа Зыбков]] | [[:commons:Category:Bryansk State University|Bryansk State University]] | http://www.brgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 87 | data-sort-value="1930" | 1930-12-17 | ''[[:d:Q4123106|Идел дәүләт су транспорты университеты]]'' | [[Файл:Volga State University of Water Transport. Main building.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Volga State University of Water Transport|Volga State University of Water Transport]] | http://www.vsawt.ru/ |- | style='text-align:right'| 88 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4125386|Воронеж дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:ВГМУ (ВГМИ) -2.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]] | [[:commons:Category:Voronezh State Medical University|Voronezh State Medical University]] | http://www.vrngmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 89 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4125415|Воронеж дәүләт инженер технологияләр университеты]]'' | [[Файл:Воронежская государственная технологическая академия - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]] | | http://www.vsuet.ru/ |- | style='text-align:right'| 90 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4146979|Дәүләт җиртөзүчелек университеты]]'' | [[Файл:Basmanny District, Moscow, Russia - panoramio (393).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:State University of Land Use Planning|State University of Land Use Planning]] | http://www.guz.ru/ |- | style='text-align:right'| 91 | data-sort-value="1930" | 1930-04-08 | ''[[:d:Q4154235|Ерак Көнчыгыш дәүләт техник балык үрчетү университеты]]'' | [[Файл:Владивосток, Дальрыбвтуз.jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | | http://www.dalrybvtuz.ru/ |- | style='text-align:right'| 92 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4196665|Иваново дәүләт энергетика университеты]]'' | [[Файл:ИГЭУ им. В.И. Ленина.JPG|center|128px]] | [[Иваново]] | [[:commons:Category:Ivanovo State Energy University|Ivanovo State Energy University]] | http://www.ispu.ru/ |- | style='text-align:right'| 93 | data-sort-value="1930" | 1930-12-13 | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]'' | [[Файл:Madi front.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Automobile and Road Construction University|Moscow Automobile and Road Construction University]] | http://www.madi.ru/ |- | style='text-align:right'| 94 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304067|В. П. Горячкин исемендәге Мәскәү дәүләт авыл хуҗалыгы инженерлары университеты]]'' | [[Файл:Timiryazevsky District, Moscow, Russia - panoramio (43).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Block 15, Timiryazev Academy of Agriculture|Block 15, Timiryazev Academy of Agriculture]] | http://www.eng.timacad.ru/ |- | style='text-align:right'| 95 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Stankin Moscow State Technological University|Stankin Moscow State Technological University]] | https://www.stankin.ru/ |- | style='text-align:right'| 96 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304097|Алексей Николаевич Косыгин исемендәге Россия дәүләт университеты (Технологияләр. Дизайн. Сәнгать)]]'' | [[Файл:Moscow, Sadovnicheskaya 33, main entrance (2).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow University of Design and Technology|Moscow University of Design and Technology]] | https://rguk.ru/ |- | style='text-align:right'| 97 | data-sort-value="1930" | 1930-05-14 | ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]'' | [[Файл:МГУПП.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Food Production|Moscow State University of Food Production]] | http://www.imomgupp.com<br/>http://www.mgupp.ru/ |- | style='text-align:right'| 98 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]'' | [[Файл:Московский государственный университет природообустройства (31159877312).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Environmental Engineering|Moscow State University of Environmental Engineering]] | http://ieek.timacad.ru/ |- | style='text-align:right'| 99 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4318648|Түбән Новгород дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Nizhny Novgorod Ilyinskaya Street 07-2019 13.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod State University of Architecture and Civil Engineering|Nizhny Novgorod State University of Architecture and Civil Engineering]] | http://www.nngasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 100 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4336188|Ырынбур дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Ырынбур]] | [[:commons:Category:Orenburg State Agrarian University|Orenburg State Agrarian University]] | http://orensau.ru |- | style='text-align:right'| 101 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]'' | | [[Балашиха]] | | http://www.rgazu.ru/ |- | style='text-align:right'| 102 | data-sort-value="1930" | 1930-04-17 | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | [[Файл:Российский государственный геологоразведочный университет имени Серго Орджоникидзе.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian State Geological Prospecting University|Russian State Geological Prospecting University]] | https://mgri.ru/ |- | style='text-align:right'| 103 | data-sort-value="1930" | 1930-07-23 | [[Россия дәүләт гидрометеорология университеты]] | [[Файл:0653Aa1. Полярная академия.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Фрунзе районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Фрунзе районы]] | [[:commons:Category:Russian State Hydrometeorological University|Russian State Hydrometeorological University]] | https://www.rshu.ru/ |- | style='text-align:right'| 104 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | [[Файл:3 Orshanskaya Street, Moscow, Russia.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State Aviation Technological University|Moscow State Aviation Technological University]] | http://www.mati.ru |- | style='text-align:right'| 105 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]'' | [[Файл:SMTU.JPG|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:State Marine Technical University of St. Petersburg|State Marine Technical University of St. Petersburg]] | http://www.smtu.ru |- | style='text-align:right'| 106 | data-sort-value="1930" | 1930-04-26 | ''[[:d:Q4407701|Санкт-Петербург дәүләт технология һәм дизайн университеты]]'' | [[Файл:SPbSUITD.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Industrial Technologies and Design|Saint Petersburg State University of Industrial Technologies and Design]] | http://www.sutd.ru |- | style='text-align:right'| 107 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4407705|Профессор М. А. Бонч-Бруевич исемендәге Санкт-Петербург дәүләт телекоммуникацияләр университеты]]'' | [[Файл:Новый корпус СПбГУТ на пр. Большевиков.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St. Petersburg State University of Telecommunications|St. Petersburg State University of Telecommunications]] | http://www.sut.ru |- | style='text-align:right'| 108 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4412476|Төньяк-Көнбатыш дәүләт читтән торып укулы техника университеты]]'' | [[Файл:Мраморный дворец, служебный корпус.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.nwotu.ru/ |- | style='text-align:right'| 109 | data-sort-value="1930" | 1930-08-20 | [[Себер дәүләт автомобиль-юл университеты|Себер дәүләт автомобиль юллары университеты]] | [[Файл:На крыше вид на СИБАДИ 2 (33949794960).jpg|center|128px]] | [[Омск өлкәсе]]<br/>[[Омск]]<br/>[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]] | | http://www.sibadi.org/ |- | style='text-align:right'| 110 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4418285|Себер дәүләт сәнәгый университеты]]'' | [[Файл:СибГИУ.jpg|center|128px]] | [[Новокузнецк]] | [[:commons:Category:Siberian State Industrial University|Siberian State Industrial University]] | http://www.sibsiu.ru |- | style='text-align:right'| 111 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4439026|Ставрополь дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Сельскохозяйственный университет Ставрополь.jpg|center|128px]] | [[Ставрополь]] | | http://www.stgau.ru |- | style='text-align:right'| 112 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]'' | | [[Ставрополь]] | [[:commons:Category:Stavropol State University|Stavropol State University]] | http://www.stavsu.ru |- | style='text-align:right'| 113 | data-sort-value="1930" | 1930-07-10 | [[Урал дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Главный корпус УГМУ.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Югары Исәт районы|Екатеринбургның Югары Исәт районы]]<br/>[[Екатеринбур шәһәре муниципаль берәмлеге|Екатеринбург шәһәре муниципаль берәмлеге]]<br/>[[Свердловск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ural State Medical University|Ural State Medical University]] | https://usma.ru/ |- | style='text-align:right'| 114 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4476752|Урал дәүләт урман техник университеты]]'' | [[Файл:Уральский лесотехнический университет.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Forest Engineering University|Ural State Forest Engineering University]] | http://usfeu.ru/ |- | style='text-align:right'| 115 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4476754|Урал дәүләт педагоика университеты]]'' | [[Файл:Ural Pedagogical University (July 2023) - 3.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Pedagogical university|Ural State Pedagogical university]] | http://www.uspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 116 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4476790|Урал элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | [[Файл:Biblioteka uisi.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural Technical Institute of Communications and Informatics|Ural Technical Institute of Communications and Informatics]] | http://www.uisi.ru/ |- | style='text-align:right'| 117 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4508686|Көньяк Урал дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Chgay.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:South Ural State Agrarian University|South Ural State Agrarian University]] | https://юургау.рф/ |- | style='text-align:right'| 118 | data-sort-value="1930" | 1930-08-11 | [[Байкал дәүләт университеты]] | [[Файл:Байкальский государственный университет.jpg|center|128px]] | [[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''<br/>''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''<br/>[[Иркутск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Baikal State University|Baikal State University]] | http://bgu.ru<br/>http://bgu.ru/eng/<br/>https://bgu.ru/chi/<br/>https://bgu.ru/mng/ |- | style='text-align:right'| 119 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Republic Street 9, Tyumen (2026-05-02).jpg|center|128px]] | [[Төмән өлкәсе]] | [[:commons:Category:Tyumen State University|Tyumen State University]] | http://www.utmn.ru/ |- | style='text-align:right'| 120 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q18755189|Saint Petersburg State University of Economics and Finance]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.finec.ru/ |- | style='text-align:right'| 121 | data-sort-value="1931" | 1931-02-10 | [[Удмурт дәүләт университеты]] | [[Файл:Удмуртский государственный университет.jpg|center|128px]] | [[Ижауның Октябрь районы]] | [[:commons:Category:Udmurt State University|Udmurt State University]] | http://udsu.ru |- | style='text-align:right'| 122 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q1614474|Волгоград дәүләт социаль-педагогик университет]]'' | [[Файл:Волгоградский государственный педагогический университет, фото 3.JPG|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State Socio-Pedagogical University|Volgograd State Socio-Pedagogical University]] | http://www.vspu.ru |- | style='text-align:right'| 123 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q2426185|Кырым дәүләт тыйб академиясе]]'' | [[Файл:Simferopol 04-14 img06 University.jpg|center|128px]] | [[Акмәсҗит]] | [[:commons:Category:Crimea State Medical University|Crimea State Medical University]] | http://www.csmu.edu.ua/ |- | style='text-align:right'| 124 | data-sort-value="1931" | 1931-07-13 | [[Воронеж дәүләт педагогика университеты|«Воронеж дәүләт педагогика университеты» югары белем бирү федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе]] | [[Файл:Université pédagogique de Voronej R003-004.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]]<br/>''[[:d:Q4504348|Центральный районы]]''<br/>''[[:d:Q27538353|Воронеж шәһәр округы]]''<br/>[[Воронеж өлкәсе]] | [[:commons:Category:Voronezh State Pedagogical University|Voronezh State Pedagogical University]] | http://www.vspu.ac.ru/ |- | style='text-align:right'| 125 | data-sort-value="1931" | 1931-10-08 | [[Дагстан дәүләт университеты]] | [[Файл:ДГУ.png|center|128px]] | [[Махачкала]]<br/>''[[:d:Q4426461|Советский районы]]''<br/>''[[:d:Q16638662|Махачкала шәһәр округы]]''<br/>[[Дагстан]] | [[:commons:Category:Dagestan State University|Dagestan State University]] | http://www.dgu.ru |- | style='text-align:right'| 126 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4198178|Удмурт дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Izhevsk Agricultural Academy-1.jpg|center|128px]] | [[Ижауның Октябрь районы]] | [[:commons:Category:Izhevsk State Agricultural Academy|Izhevsk State Agricultural Academy]] | http://www.izhgsha.ru/ |- | style='text-align:right'| 127 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4298331|Мичуринск дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Зимний ВУЗ.JPG|center|128px]] | [[Мичуринск]] | | http://www.mgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 128 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | [[Файл:Moscow, Radio Street 10.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Region State University|Moscow Region State University]] | https://eduprosvet.ru/ |- | style='text-align:right'| 129 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4398493|Ростов дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Пединститут.JPG|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State Pedagogical University|Rostov State Pedagogical University]] | http://pi.sfedu.ru |- | style='text-align:right'| 130 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4398497|Ростов дәүләт икътисад университеты]]'' | [[Файл:Rostov-on-Don, Rostov State University of Economics, Russia.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State University of Economics|Rostov State University of Economics]] | http://www.rsue.ru |- | style='text-align:right'| 131 | data-sort-value="1931" | 1931-09-12 | ''[[:d:Q4406405|Самара дәүләт икътисад университеты]]'' | | [[Самар]] | | http://www.sseu.ru/ |- | style='text-align:right'| 132 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4407695|Санкт-Петербург дәүләт үсемлек полимерлары технологик университеты]]'' | [[Файл:Внешний-вштэ.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Technological University of Plant Polymers|Saint Petersburg State Technological University of Plant Polymers]] | http://www.gturp.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 133 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4408459|Сарытау дәүләт социаль-икътисад университеты]]'' | [[Файл:СГСЭУ.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | | http://www.seun.ru/ |- | style='text-align:right'| 134 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | [[Файл:УрГЮУ 2019 01 corr.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Law University|Ural State Law University]] | http://www.usla.ru/ |- | style='text-align:right'| 135 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q110940012|Komi State Pedagogical Institute]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 136 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q111046861|Kazan Law Institute]]'' | | [[Казан]] | | |- | style='text-align:right'| 137 | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | [[И. Н. Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты|Илья Николаевич Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты]] | [[Файл:Главный корпус УлГПУ имени И.Н. Ульянова.jpg|center|128px]] | [[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ulyanovsk State Pedagogical University|Ulyanovsk State Pedagogical University]] | http://www.ulspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 138 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q1055243|Бурят дәүләт университеты]]'' | [[Файл:BSU 5.JPG|center|128px]] | [[Бурятия]] | [[:commons:Category:Buryat State University|Buryat State University]] | http://www.bsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 139 | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | [[Омск дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:OmGPU 1.jpg|center|128px]] | [[Омск]]<br/>[[Үзәк административ округ (Омск)|Үзәк административ округ]]<br/>[[Омск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Omsk State Pedagogical University|Omsk State Pedagogical University]] | http://www.omgpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 140 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:БГТУ «ВОЕНМЕХ» им. Д.Ф. Устинова.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Baltic State Technical University|Baltic State Technical University]] | http://www.voenmeh.ru/ |- | style='text-align:right'| 141 | data-sort-value="1932" | 1932-10-01 | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | | [[Әстерхан]]<br/>''[[:d:Q4258352|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q27532708|Әстерхан шәһәр округы]]''<br/>[[Әстерхан өлкәсе]] | | https://asu-edu.ru/ |- | style='text-align:right'| 142 | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | [[Башкорт дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Bashkortostan State Medical University (March 2025).jpg|center|128px]] | [[Уфа]]<br/>[[Уфаның Киров районы|Киров районы]]<br/>''[[:d:Q15190285|Уфа шәһәр округы]]''<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Bashkortostan State Medical University|Bashkortostan State Medical University]] | http://www.bashgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 143 | data-sort-value="1932" | 1932-10-15 | [[Дагстан дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Makhachkala 20180917 131925.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4426461|Советский районы]]'' | [[:commons:Category:Dagestan State Medical University|Dagestan State Medical University]] | https://www.dgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 144 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4153922|Дагстан дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Даггау.jpg|center|128px]] | [[Махачкала]] | | https://даггау.рф/ |- | style='text-align:right'| 145 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4239244|Красноярск дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:КГПУ имени В. П. Астафьева.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Pedagogical University|Krasnoyarsk State Pedagogical University]] | http://www.kspu.ru |- | style='text-align:right'| 146 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4304111|Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты]]'' | [[Файл:Main MESI.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.mesi.ru |- | style='text-align:right'| 147 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4366456|Идел буе дәүләт технология университеты]]'' | [[Файл:The main building of Mari state technical university.jpg|center|128px]] | [[Йошкар-Ола]] | [[:commons:Category:Volga State University of Technology|Volga State University of Technology]] | https://www.volgatech.net/ |- | style='text-align:right'| 148 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4371750|Поморье дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Pomor.State.University.JPG|center|128px]] | | | http://www.pomorsu.ru |- | style='text-align:right'| 149 | data-sort-value="1932" | 1932<br/>1919 | ''[[:d:Q4401554|П. А. Соловьёв исемендәге Рыбинск дәүләт авиация техник университеты]]'' | | [[Рыбинск]] | | http://www.rgata.ru/<br/>http://www.rsatu.ru |- | style='text-align:right'| 150 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4412318|Төньяк дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Северный государственный медицинский университет.jpg|center|128px]] | [[Архангельск]] | | http://www.nsmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 151 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]'' | [[Файл:СГУПС.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Siberian State Transport University|Siberian State Transport University]] | http://www.stu.ru/ |- | style='text-align:right'| 152 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q779992|Алтай дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Bgpu-1.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | | https://www.altspu.ru |- | style='text-align:right'| 153 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q4418232|Себер дәүләт геосистемалар һәм технологияләр университеты]]'' | [[Файл:Siberian Geosystems University.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | | https://sgugit.ru/ |- | style='text-align:right'| 154 | data-sort-value="1934" | 1934-12-05 | [[Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Көньяк Урал дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]] | [[Файл:Южно-Уральский государственный гуманитарно-педагогический университет f016.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]]<br/>[[Чиләбенең Үзәк районы]]<br/>''[[:d:Q19916281|Чиләбе шәһәр округы]]''<br/>[[Чиләбе өлкәсе]] | [[:commons:Category:South Ural State Humanitarian-Pedagogical University|South Ural State Humanitarian-Pedagogical University]] | http://www.cspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 155 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q4186375|Мәскәү читтән торулы халык сәнгать университеты]]'' | [[Файл:Moscow, Armyansky 13,13-1 Aug 2009 01.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.znui.ru |- | style='text-align:right'| 156 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q4248858|Курск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Курский Государственный Университет.jpg|center|128px]] | [[Курск]] | [[:commons:Category:Kursk State University|Kursk State University]] | http://www.kursk-uni.ru/ |- | style='text-align:right'| 157 | data-sort-value="1934" | 1934-05-09 | [[А. А. Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты|Александр Александр улы Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты]] | [[Файл:ИрГСХА.JPG|center|128px]] | [[Иркутск өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q1653084|Иркутский районы]]''<br/>''[[:d:Q4300782|Молодёжное авыл җирлеге]]''<br/>''[[:d:Q4300797|Молодёжный бистәсе]]'' | [[:commons:Category:Irkutsk State Agrarian University|Irkutsk State Agrarian University]] | https://irsau.ru/ |- | style='text-align:right'| 158 | data-sort-value="1935" | 1935-08-17 | ''[[:d:Q3533383|Волгоград дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Volgograd State Medical University.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State Medical University|Volgograd State Medical University]] | http://www.volgmed.ru/ |- | style='text-align:right'| 159 | data-sort-value="1935" | 1935-11-14 | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | [[Файл:НГАУ 160.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск өлкәсе]]<br/>[[Новосибирск]]<br/>[[Новосибирскиның Октябрь районы]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State Agrarian University|Novosibirsk State Agrarian University]] | https://edubiotech.ru/ |- | style='text-align:right'| 160 | data-sort-value="1935" | 1935-08-17 | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Novosibirsk State Medical Academy.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск өлкәсе]]<br/>[[Новосибирск]]<br/>''[[:d:Q16715469|Үзәк округ]]''<br/>[[Новосибирскиның Үзәк районы]] | [[:commons:Category:Novosibirsk State Medical University|Novosibirsk State Medical University]] | https://en.ngmu.ru/<br/>https://ngmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 161 | data-sort-value="1935" | 1935 | ''[[:d:Q4325461|Новосибирск дәүләт педагогика үниверситеты]]'' | | [[Новосибирск]] | | http://www.nspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 162 | data-sort-value="1937" | 1937 | ''[[:d:Q4154244|Ерак Көнчыгыш дәүләт тимер юллар университеты]]'' | [[Файл:極東国立交通大学.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | [[:commons:Category:Far Eastern State Transport University|Far Eastern State Transport University]] | http://en.dvgups.ru/<br/>https://www.dvgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 163 | data-sort-value="1937" | 1937-09-13 | [[Түбән Новгород дәүләт лингвистика университеты|Николай Александрович Добролюбов исемендәге Түбән Новгород дәүләт лингвистика университеты]] | [[Файл:Нижегородский государственный лингвистический университет.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]]<br/>[[Нижгарның Нижгар районы]]<br/>''[[:d:Q23898959|Түбән Новгород шәһәр округы]]''<br/>[[Түбән Новгород өлкәсе]] | [[:commons:Category:N. A. Dobrolyubova State Linguistic University of Nizhny Novgorod|N. A. Dobrolyubova State Linguistic University of Nizhny Novgorod]] | http://www.lunn.ru/ |- | style='text-align:right'| 164 | data-sort-value="1937" | 1937<br/>1938 | ''[[:d:Q4439013|Ставрополь дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Ставропольский государственный медицинский университет.jpg|center|128px]] | [[Ставрополь]] | | http://stavmed.com/<br/>http://www.stgmu.ru |- | style='text-align:right'| 165 | data-sort-value="1937" | 1937 | ''[[:d:Q110936726|Orsk Pedagogical Institute]]'' | | [[Орски|Ыр]] | | |- | style='text-align:right'| 166 | data-sort-value="1938" | 1938-02-07 | [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]] | [[Файл:Chechen university 1946.jpg|center|128px]] | [[Грозный]]<br/>''[[:d:Q4258359|Әхмәт районы]]''<br/>''[[:d:Q4144847|Грозный шәһәр округы]]''<br/>[[Чечня]] | [[:commons:Category:Chechen State University|Chechen State University]] | http://www.chesu.ru |- | style='text-align:right'| 167 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q4182332|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге Байкал арты дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]'' | [[Файл:ЗабГГПУ.JPG|center|128px]] | [[Чита]] | | http://www.zabspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 168 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q4465237|Тула дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Tula pedagogia universitato.JPG|center|128px]] | [[Тула]] | [[:commons:Category:Tula Pedagogical State University|Tula Pedagogical State University]] | http://tsput.ru/ |- | style='text-align:right'| 169 | data-sort-value="1938" | 1938<br/>1995 | ''[[:d:Q4516673|Байкал арты дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Zabaikalie State University.jpg|center|128px]] | [[Чита]] | | http://zabgu.ru |- | style='text-align:right'| 170 | data-sort-value="1939" | 1939-04-16<br/>1994 | ''[[:d:Q1059283|Николай Фёдорович Катанов исемендәге Хакасия дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Катанов памятник.jpg|center|128px]] | [[Абакан]] | [[:commons:Category:Khakas State University|Khakas State University]] | http://www.khsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 171 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4174759|Иван Алексеевич Бунин исемендәге Елец дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Елецкий государственный университет имени И. А. Бунина. Главный корпус.jpg|center|128px]] | [[Елец]] | | http://www.elsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 172 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4385796|Пятигорск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Lermontovskiy, Pyatigorsk, Stavropolskiy kray, Russia - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Биштау|Пятигорск]] | | http://www.pglu.ru |- | style='text-align:right'| 173 | data-sort-value="1940" | 1940-05-07 | ''[[:d:Q4273359|Дәүләт гуманитар-технологик университеты]]'' | | [[Орехово-Зуево]] | | http://www.ggtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 174 | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q4476709|Урал дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:УрГАУ 2019.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural State Agrarian University|Ural State Agrarian University]] | http://www.urgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 175 | data-sort-value="1941" | 1941 | ''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]'' | [[Файл:Главное здание ГУАП.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Aerospace Instrumentation|Saint Petersburg State University of Aerospace Instrumentation]] | http://www.guap.ru |- | style='text-align:right'| 176 | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q3701429|Иван Иванович Ползунов исемендәге Алтай дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Astu barnaul autumn 2008.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | [[:commons:Category:Altai State Technical University|Altai State Technical University]] | http://astu.secna.ru/ |- | style='text-align:right'| 177 | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q4239243|Красноярск дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Krasnoyarsk State Medical University.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Medical University (KrasSMU)|Krasnoyarsk State Medical University (KrasSMU)]] | https://krasgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 178 | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q30257472|Камчатка дәүләт техник университеты]]'' | | [[Петропавловск-Камчатский]] | | http://kamchatgtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 179 | data-sort-value="1943" | 1943-12-03 | ''[[:d:Q4062927|Алтай дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:АГАУ, гланый корпус.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | [[:commons:Category:Altai State Agrarian University|Altai State Agrarian University]] | http://www.asau.ru |- | style='text-align:right'| 180 | data-sort-value="1943" | 1943-07-03 | [[Пенза дәүләт университеты]] | [[Файл:Penza State University building 1.jpg|center|128px]] | [[Пенза өлкәсе]]<br/>[[Пенза]]<br/>''[[:d:Q19910489|Ленинский районы]]'' | [[:commons:Category:Penza State University|Penza State University]] | http://www.pnzgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 181 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q4398494|Ростов дәүләт төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Rgsu.JPG|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov State University of Civil Engineering|Rostov State University of Civil Engineering]] | http://www.rgsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 182 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q4475180|Сембер дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Новый Венец, 1.jpg|center|128px]] | [[Сембер]] | [[:commons:Category:Ulyanovsk Agricultural Academy|Ulyanovsk Agricultural Academy]] | http://www.ugsha.ru/ |- | style='text-align:right'| 183 | data-sort-value="1944" | 1944-10-14<br/>1944 | ''[[:d:Q277872|Мәскәү гуманитар университеты]]'' | [[Файл:Московский гуманитарный университет 3 корпус.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.mosgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 184 | data-sort-value="1944" | 1944-10-14 | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | [[Файл:MGIMO-University-main building.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көнбатыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q1962831|Вернадский проспекты районы]]'' | [[:commons:Category:Moscow State Institute of International Relations|Moscow State Institute of International Relations]] | http://www.mgimo.ru/<br/>https://english.mgimo.ru/ |- | style='text-align:right'| 185 | data-sort-value="1944" | 1944-07-17<br/>1944 | ''[[:d:Q4122967|Волгоград дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Волгоградский государственный аграрный университет.JPG|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State Agricultural University|Volgograd State Agricultural University]] | http://www.volgau.com |- | style='text-align:right'| 186 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q4534008|Көньяк Урал дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Chelyabinsk State Medical Academy.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:South Ural State Medical University|South Ural State Medical University]] | http://www.chelsma.ru/ |- | style='text-align:right'| 187 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q4538824|Ярославль дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Yaroslavl Pochtovaya Street 001.jpg|center|128px]] | [[Ярославль]] | | https://ysmu.ru |- | style='text-align:right'| 188 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q4538874|Ярославль дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус ЯГТУ.jpg|center|128px]] | [[Ярославль]] | [[:commons:Category:Yaroslavl State Technical University|Yaroslavl State Technical University]] | http://www.ystu.ru |- | style='text-align:right'| 189 | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q4210420|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Калуга дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Kaluga 2013 Lunacharskogo 2 north 02 1TM.jpg|center|128px]] | [[Калуга]] | [[:commons:Category:Kaluga State University|Kaluga State University]] | https://tksu.ru/ |- | style='text-align:right'| 190 | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q61931372|Кырым мәдәният, сәнгать һәм туризм университеты]]'' | [[Файл:КУКИиТ (2013, 1).jpg|center|128px]] | [[Акмәсҗит]] | | https://kukiit.ru/ |- | style='text-align:right'| 191 | data-sort-value="1949" | 1949-01-05 | [[Сахалин дәүләт университеты]] | [[Файл:SakhGU 1.JPG|center|128px]] | [[Сахалин өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4145648|Южно-Сахалинск шәһәр округы]]''<br/>[[Южно-Сахалинск]] | [[:commons:Category:Sakhalin State University|Sakhalin State University]] | http://sakhgu.ru |- | style='text-align:right'| 192 | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q4154233|Ерак Көнчыгыш дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Г.Благовещенск,Амурская область,ул.Политехническая,86.Благовещенская духовная семинария. Построена в 1885г..JPG|center|128px]] | [[Благовещенск]] | | https://www.dalgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 193 | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q4262481|Липецк дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус ЛГПУ.JPG|center|128px]] | [[Липецк]] | [[:commons:Category:Lipetsk State Pedagogical University|Lipetsk State Pedagogical University]] | http://lspu.lipetsk.ru/ |- | style='text-align:right'| 194 | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q13416753|Рязань дәүләт агротехнология университеты]]'' | [[Файл:Acriculture university (Ryazan).JPG|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Ryazan State Agrotechnological University|Ryazan State Agrotechnological University]] | http://www.rgatu.ru |- | style='text-align:right'| 195 | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q4244744|Кузбасс дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:KuzSTU.jpg|center|128px]] | [[Кемерово]] | | http://www.kuzstu.ru |- | style='text-align:right'| 196 | data-sort-value="1950" | 1950-04-27 | [[Себер дәүләт физик культура һәм спорт университеты|Себер дәүләт физкультура һәм спорт университеты]] | | [[Омск]]<br/>[[Киров административ округы (Омск)|Киров административ округы]]<br/>[[Омск өлкәсе]] | | http://www.sibsport.ru/ |- | style='text-align:right'| 197 | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q1987511|Акъяр дәүләт университеты]]'' | [[Файл:СНТУ. Учебный корпус. Студгородок..JPG|center|128px]] | [[Акъяр]] | | http://sevsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 198 | data-sort-value="1951" | 1951<br/>1930 | ''[[:d:Q4122971|Волгоград дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Центральный вход в ВолгГАСУ. Корпус Б.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering|Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering]] | http://www.vgasu.ru/eng/ |- | style='text-align:right'| 199 | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q4304073|М.А. Шолохов ис. Мәскәү дәүләт гуманитар университеты]]'' | [[Файл:SholokhovMoscowStateUniversity2.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Sholokhov Moscow State University for Humanities|Sholokhov Moscow State University for Humanities]] | http://www.mggu-sh.ru |- | style='text-align:right'| 200 | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]'' | [[Файл:Памятник Попову .jpg|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Ryazan State Radio Engineering University|Ryazan State Radio Engineering University]] | http://www.rsreu.ru |- | style='text-align:right'| 201 | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q30257433|Пенза дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Пенза]] | | http://pgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 202 | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q1736331|Томск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Tomsk-State-University-of-Architecture-and-Building.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]] | [[:commons:Category:Tomsk State University of Architecture and Building|Tomsk State University of Architecture and Building]] | http://www.tsuab.ru |- | style='text-align:right'| 203 | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q1773512|Россия дәүләт туризм һәм сервис университеты]]'' | [[Файл:Mgus-rgutis.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.rguts.ru/ |- | style='text-align:right'| 204 | data-sort-value="1952" | 1952-02-22 | [[М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты|Михаил Тимофеевич Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты]] | [[Файл:Izhevsk State Technical University main building.jpg|center|128px]] | [[Ижауның Октябрь районы]] | [[:commons:Category:Izhevsk State Technical University|Izhevsk State Technical University]] | http://inter.istu.ru/<br/>https://istu.ru/ |- | style='text-align:right'| 205 | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q111108296|Borisoglebsk State Pedagogical Institute]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 206 | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q4239242|Красноярск дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Торговый дом Гадалова И. Г.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Agrarian University|Krasnoyarsk State Agrarian University]] | http://www.kgau.ru/ |- | style='text-align:right'| 207 | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q4304106|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университеты]]'' | [[Файл:МГУТУ главное здание.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State University of Technology and Management|Moscow State University of Technology and Management]] | https://www.mgutm.ru/ |- | style='text-align:right'| 208 | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q4418283|Себер дәүләт телекоммуникация һәм информатика университеты]]'' | [[Файл:Сибирский государственный университет телекоммуникаций и информатики 01.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Siberian State University of Telecommunications and Informatics|Siberian State University of Telecommunications and Informatics]] | http://www.sibsutis.ru |- | style='text-align:right'| 209 | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q3461622|Алтай дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Altai State Medical University 1.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | [[:commons:Category:Altai State Medical University|Altai State Medical University]] | http://www.asmurussia.com |- | style='text-align:right'| 210 | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q3533388|Тверь дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Тверской государственный медицинский университет.jpg|center|128px]] | [[Тверь]] | [[:commons:Category:Tver State Medical University|Tver State Medical University]] | https://tvgmu.ru |- | style='text-align:right'| 211 | data-sort-value="1955" | 1955-09-14 | [[Ырынбур дәүләт университеты]] | [[Файл:Orenburg State University (October 2025) - 0 1.jpg|center|128px]] | [[Ырынбур өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4144855|Ырынбур шәһәр округы]]''<br/>[[Ырынбур]]<br/>''[[:d:Q32362081|Үзәк районы]]'' | [[:commons:Category:Orenburg State University|Orenburg State University]] | http://osu.ru/ |- | style='text-align:right'| 212 | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q4219236|Кемерово дәүләт медицина университеты]]'' | | [[Кемерово]] | | https://www.kemsmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 213 | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q4230202|Амурдагы Комсомольск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Knastu3.jpg|center|128px]] | [[Амурдагы Комсомольск]] | [[:commons:Category:Komsomolsk-on-Amur State University|Komsomolsk-on-Amur State University]] | https://knastu.ru/ |- | style='text-align:right'| 214 | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q4407700|Санкт-Петербург дәүләт гражданнар авиациясе университеты]]'' | [[Файл:SPbGUGA.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Civil Aviation|Saint Petersburg State University of Civil Aviation]] | https://spbguga.ru/ |- | style='text-align:right'| 215 | data-sort-value="1955" | 1955<br/>1962 | ''[[:d:Q5329352|Көнчыгыш Себер дәүләт технология һәм идарә университеты]]'' | [[Файл:Ulan-Ude 20170625 125822.jpg|center|128px]] | [[Улан-Удэ]] | [[:commons:Category:East Siberia State University of Technology and Management|East Siberia State University of Technology and Management]] | http://esstu.ru/<br/>http://www.esstu.ru |- | style='text-align:right'| 216 | data-sort-value="1956" | 1956-06-23 | [[Урал дәүләт тимер юллары университеты]] | [[Файл:УрГУПС.jpg|center|128px]] | [[Свердловск өлкәсе]]<br/>[[Екатеринбур шәһәре муниципаль берәмлеге|Екатеринбург шәһәре муниципаль берәмлеге]]<br/>[[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Тимер юл районы|Екатиринбурның Тимер юл районы]] | | http://www.usurt.ru/ |- | style='text-align:right'| 217 | data-sort-value="1956" | 1956-10-05 | [[«Югары нефть мәктәбе» Әлмәт дәүләт технология университеты]] | | [[Әлмәт]]<br/>[[Әлмәт районы]]<br/>[[Татарстан]] | | https://агту-вшн.рф/ |- | style='text-align:right'| 218 | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q4239246|Красноярск дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Krasnoyarsk kgtu proc.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Technical University|Krasnoyarsk State Technical University]] | |- | style='text-align:right'| 219 | data-sort-value="1956" | 1956-11-01 | [[Липецк дәүләт техник университеты]] | [[Файл:Фасад ЛГТУ.jpg|center|128px]] | [[Липецк]]<br/>''[[:d:Q4426443|Советский районы]]''<br/>''[[:d:Q27588357|Липецк шәһәр округы]]''<br/>[[Липецк өлкәсе]] | [[:commons:Category:Lipetsk State Technical University|Lipetsk State Technical University]] | http://www.stu.lipetsk.ru/ |- | style='text-align:right'| 220 | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q4267921|Lugansk State Medical University]]'' | | [[Луганск]]<br/>[[Lugansk Xalıq Respublikası|Луганск халык республикасы]] | | https://lgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 221 | data-sort-value="1956" | 1956-01-04 | ''[[:d:Q4366452|Идел буе дәүләт телекоммуникацияләр һәм информатика университеты]]'' | [[Файл:Поволжский Гос. Университет Телекоммуникации и Информатики - 2011-01-31.jpg|center|128px]] | [[Самар]] | | https://www.psuti.ru |- | style='text-align:right'| 222 | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q4418318|Себер кулланучылар кооперациясе университеты]]'' | [[Файл:СибУПК 03.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Siberian University of Consumer Cooperatives|Siberian University of Consumer Cooperatives]] | http://www.sibupk.su |- | style='text-align:right'| 223 | data-sort-value="1957" | 1957-09-18 | [[Сембер дәүләт техник университеты]] | [[Файл:Ulstu.jpg|center|128px]] | [[Сембер өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]] | [[:commons:Category:Ulyanovsk State Technical University|Ulyanovsk State Technical University]] | http://ulstu.ru<br/>https://ulstu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 224 | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q4095958|Братск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Братский государственный университет.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q132732|Bratsk]]'' | | http://www.brstu.ru/<br/>https://brstu.ru |- | style='text-align:right'| 225 | data-sort-value="1957" | 1957-04-05 | [[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]] | [[Файл:ГУК КБГУ новый.jpg|center|128px]] | [[Налчык]]<br/>''[[:d:Q19908781|Нальчик шәһәр округы]]''<br/>[[Кабарда-Балкария]] | [[:commons:Category:Kabardino-Balkarian State University|Kabardino-Balkarian State University]] | https://kbsu.ru |- | style='text-align:right'| 226 | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q13416757|Диңгез буе дәүләт аграр-технологик университет]]'' | [[Файл:Уссурийск, дома на ул Раздольная.jpg|center|128px]] | [[Уссурийск]] | | http://primacad.ru/<br/>http://www.primacad.ru/ |- | style='text-align:right'| 227 | data-sort-value="1958" | 1958-03-29 | [[Тын океан дәүләт университеты]] | [[Файл:Togu entrance.jpg|center|128px]] | [[Хабаровск крае]]<br/>''[[:d:Q27517125|Хабаровск шәһәр округы]]''<br/>[[Хабарау|Хабаровск]]<br/>''[[:d:Q4200937|Индустриальный районы]]'' | [[:commons:Category:Pacific National University|Pacific National University]] | https://togudv.ru/en/<br/>https://togudv.ru/ru/<br/>https://togudv.ru/zh/ |- | style='text-align:right'| 228 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q2324453|Тын океан дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Vladivostok State Medical University (October 2024).jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | [[:commons:Category:Vladivostok State Medical University|Vladivostok State Medical University]] | https://tgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 229 | data-sort-value="1958" | 1958-10-17 | ''[[:d:Q4211795|Витус Беринг исемендәге Камчатка дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Petropavlovsk-Kamchatsky building 01.jpg|center|128px]] | [[Петропавловск-Камчатский]] | | http://www.kamgu.ru |- | style='text-align:right'| 230 | data-sort-value="1958" | 1958-04-01 | ''[[:d:Q4348484|Пенза дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | | [[Пенза]] | | http://www.pguas.ru/ |- | style='text-align:right'| 231 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q4450874|Тамбов дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Здание губернской земской управы - 3.jpg|center|128px]] | [[Тамбов]] | [[:commons:Category:TGTU main building|TGTU main building]] | https://tstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 232 | data-sort-value="1958" | 1958 | [[Ухта дәүләт техник университеты]] | [[Файл:Ukhta university.JPG|center|128px]] | [[Ухта]]<br/>''[[:d:Q2602523|Ухта шәһәр округы]]''<br/>[[Коми Республикасы]] | [[:commons:Category:Ukhta State Technical University|Ukhta State Technical University]] | https://cn.ugtu.net/<br/>https://en.ugtu.net/<br/>https://fr.ugtu.net/<br/>https://угту.рф |- | style='text-align:right'| 233 | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q4146737|Төньяк Урал аръягы дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Tyumen-TGU.JPG|center|128px]] | [[Төмән]] | [[:commons:Category:Alexander Realschool (Tyumen)|Alexander Realschool (Tyumen)]] | http://www.tsaa.ru |- | style='text-align:right'| 234 | data-sort-value="1959" | 1959-12-30 | ''[[:d:Q4348462|Пенза дәүләт технология университеты]]'' | | | | http://www.penzgtu.ru |- | style='text-align:right'| 235 | data-sort-value="1960" | 1960 | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | [[Файл:Rudn-024.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]]<br/>[[Көньяк-Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көньяк-Көнбатыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q122788|Коньково]]'' | [[:commons:Category:Peoples' Friendship University of Russia|Peoples' Friendship University of Russia]] | http://www.rudn.ru<br/>https://ar.rudn.ru/<br/>https://cn.rudn.ru/<br/>https://eng.rudn.ru/<br/>https://esp.rudn.ru/<br/>https://fr.rudn.ru/ |- | style='text-align:right'| 236 | data-sort-value="1960" | 1960-11-22 | [[Төньяк-Көнчыгыш дәүләт университеты]] | | [[Магадан өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27588372|Магадан шәһәр округы]]''<br/>[[Магадан]] | | http://www.svgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 237 | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q4166430|Тын дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Донской государственный аграрный университет.jpg|center|128px]] | [[Новочеркасск]] | | http://www.dongau.ru |- | style='text-align:right'| 238 | data-sort-value="1962" | 1962-06-30 | [[Макар Евсевьевич Евсевьев исемендәге Мордовия дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:EVSMGPI.JPG|center|128px]] | [[Саранск]]<br/>''[[:d:Q19915751|Октябрьский районы]]''<br/>''[[:d:Q4145676|Саранск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Мордовия]] | [[:commons:Category:Evseviev Mordovian State Pedagogical University|Evseviev Mordovian State Pedagogical University]] | http://mordgpi.ru/ |- | style='text-align:right'| 239 | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]'' | [[Файл:Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics.jpg|center|128px]] | [[Тум|Томск]] | [[:commons:Category:Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics|Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics]] | http://www.tusur.ru/<br/>http://www.tusur.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 240 | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Krasnoyarsk State University building in December 2006.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State University|Krasnoyarsk State University]] | |- | style='text-align:right'| 241 | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q4467479|Төмән дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Тюменский государственный медицинский университет.jpg|center|128px]] | [[Төмән]] | [[:commons:Category:Tyumen State Medical University|Tyumen State Medical University]] | https://www.tyumsmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 242 | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q4533671|Көньяк-Көнбатыш дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Юго-Западный государственный университет.jpg|center|128px]] | [[Курск]] | [[:commons:Category:KurskSTU|KurskSTU]] | http://swsu.ru |- | style='text-align:right'| 243 | data-sort-value="1967" | 1967-10-10 | [[Урал дәүләт икътисад университеты]] | [[Файл:Ural State University of Economics (Aug 2024) - 2.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Ленин районы|Екатеринбургның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q19908245|Центр]]''<br/>[[Свердловск өлкәсе]] | [[:commons:Category:Ural State University of Economics|Ural State University of Economics]] | http://www.usue.ru/ |- | style='text-align:right'| 244 | data-sort-value="1967" | 1967-08-17 | [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]] | [[Файл:Здание Чебоксарского медицинского техникума.jpg|center|128px]] | [[Чабаксар]] | | http://www.chuvsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 245 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]'' | [[Файл:МИРЭА — Российский технологический университет, 2024 год.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:MIREA - Russian Technological University|MIREA - Russian Technological University]] | http://www.mirea.ru |- | style='text-align:right'| 246 | data-sort-value="1967" | 1967-01-18 | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | [[Файл:БГПУ (Уфа).jpg|center|128px]] | [[Уфа]]<br/>[[Уфаның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Akmulla Bashkir State Pedagogical University|Akmulla Bashkir State Pedagogical University]] | http://www.bspu.ru/ |- | style='text-align:right'| 247 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q4112965|Владивосток дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Кампус.jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | [[:commons:Category:VSUES|VSUES]] | http://vvsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 248 | data-sort-value="1968" | 1968-07-18 | [[Казан дәүләт энергетика университеты]] | [[Файл:Kazan State Power Engineering University (2023-07-18) 04.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Кәҗә бистәсе]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Kazan State Power Engineering University|Kazan State Power Engineering University]] | http://www.kgeu.ru/ |- | style='text-align:right'| 249 | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q4243511|Кубань дәүләт физкультура, спорт һәм туризм университеты]]'' | [[Файл:2023-10-22. Краснодар DSC 7545.jpg|center|128px]] | [[Краснодар]] | | https://kgufkst.ru/ |- | style='text-align:right'| 250 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q4397991|Бөтенрусия дәүләт юстиция университеты]]'' | [[Файл:Всероссийский государственный университет юстиции (Ростов-на-Дону).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Law Academy of Ministry of Justice|Russian Law Academy of Ministry of Justice]] | http://rpa-mu.ru |- | style='text-align:right'| 251 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q4476757|Урал дәүләт физкультура университеты]]'' | [[Файл:Здание филиала Уральского государственного университета физической культуры в Екатеринбурге.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:Ural State University of Physical Culture|Ural State University of Physical Culture]] | https://www.uralgufk.ru/ |- | style='text-align:right'| 252 | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q4304092|Мәскәү дәүләт техник граждан авиациясе университеты]]'' | [[Файл:Московский государственный технический университет гражданской авиации (30970622913).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State Technical University of Civil Aviation|Moscow State Technical University of Civil Aviation]] | http://www.mstuca.ru/ |- | style='text-align:right'| 253 | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | [[Файл:Строительная академия (Тюмень)-3.jpg|center|128px]] | [[Төмән]] | | http://www.tgasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 254 | data-sort-value="1972" | 1972 | [[Урал дәүләт архитектура-сәнгать университеты]] | [[Файл:УралГАХА.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:University of Architecture and Art (Yekaterinburg)|University of Architecture and Art (Yekaterinburg)]] | http://www.usaaa.ru/ |- | style='text-align:right'| 255 | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q2563821|Дагстан дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Дагестанский ГТУ.jpg|center|128px]] | [[Махачкала]] | | https://www.dstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 256 | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q4406404|Идел буе дәүләт тимер юллар университеты]]'' | [[Файл:Samara State University of Transport Communications main building.jpg|center|128px]] | [[Самар]] | [[:commons:Category:Samara State University of Transport Communications|Samara State University of Transport Communications]] | http://www.samgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 257 | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Ф.М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты|Омск дәүләт университеты]] | [[Файл:Главный корпус ОмГУ им. Ф.М. Достоевского.jpg|center|128px]] | [[Омск өлкәсе]] | | http://www.omsu.ru |- | style='text-align:right'| 258 | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q4064597|Амур дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Амурский Государственный университет.JPG|center|128px]] | [[Благовещенск]] | [[:commons:Category:Amur State University|Amur State University]] | http://www.amursu.ru/ |- | style='text-align:right'| 259 | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Иркутск дәүләт бәйләнеш юллары университеты|Иркутск дәүләт тимер юл транспорты университеты]] | [[Файл:Irgups.jpg|center|128px]] | [[Иркутск]] | [[:commons:Category:Irkutsk State Transport University|Irkutsk State Transport University]] | http://www.irgups.ru<br/>https://www.irgups.ru/ |- | style='text-align:right'| 260 | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q4336880|Орёл дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Oryol State Agrarian University - Main building.jpg|center|128px]] | [[Орёл]] | [[:commons:Category:Oryol State Agrarian University|Oryol State Agrarian University]] | http://www.orelsau.ru |- | style='text-align:right'| 261 | data-sort-value="1976" | 1976 | [[Чиләбе дәүләт университеты]] | [[Файл:Chelyabinsk State University (June 2025) - 0 1.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:Chelyabinsk State University|Chelyabinsk State University]] | http://www.csu.ru/ |- | style='text-align:right'| 262 | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q4081704|Василий Яковлевич Горин исемендәге Белгород дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Белгород]] | | http://www.bsaa.edu.ru/ |- | style='text-align:right'| 263 | data-sort-value="1978" | 1978 | [[Белгород кооперация, икътисад һәм хокук университеты]] | [[Файл:BUPK.jpg|center|128px]] | [[Белгород]] | | http://www.bukep.ru |- | style='text-align:right'| 264 | data-sort-value="1979" | 1979-09-01 | [[Россия дәүләт һөнәри-педагогика университеты]] | [[Файл:Architecture of Yekaterinburg (July '22) - 9.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбурның Орджоникидзе районы|Екатиринбурның Орҗоникидзе районы]] | [[:commons:Category:Russian State Vocational Pedagogical University|Russian State Vocational Pedagogical University]] | http://www.rsvpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 265 | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q4097525|Брянск дәүләт аграр университеты]]'' | [[Файл:Bgau-2015.JPG|center|128px]] | [[Брянск]] | | http://www.bgsha.com/ |- | style='text-align:right'| 266 | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Волгоград дәүләт университеты]] | [[Файл:Volgograd State University 003.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd State University|Volgograd State University]] | http://www.volsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 267 | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q4366451|Идел буе дәүләт сервис университеты]]'' | [[Файл:Пвгус.jpg|center|128px]] | [[Тольятти]] | [[:commons:Category:Volga Region State University of Service|Volga Region State University of Service]] | http://www.tolgas.ru/vrsus/university/ |- | style='text-align:right'| 268 | data-sort-value="1981" | 1981-06-25 | ''[[:d:Q28656901|Валерий Мухамедович Коков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Налчык]] | | http://www.kbgau.ru |- | style='text-align:right'| 269 | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q4446468|Соргыт дәүләт педагогика университеты]]'' | | [[Соргыт]] | [[:commons:Category:Surgut State Pedagogical University|Surgut State Pedagogical University]] | http://www.surgpu.ru |- | style='text-align:right'| 270 | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q4318744|Нижневартовск дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус НВГУ.jpg|center|128px]] | [[Түбән Варта]] | [[:commons:Category:Nizhnevartovsk State University|Nizhnevartovsk State University]] | https://nvsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 271 | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q4325440|Андрей Дмитриевич Крячков исемендәге Новосибирск дәүләт архитектура, дизайн һәм сәнгатьләр университеты]]'' | [[Файл:Здание госучреждений, Новосибирск.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]]<br/>[[Новосибирскиның Үзәк районы]] | | http://nsuada.ru/en |- | style='text-align:right'| 272 | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q4377625|Шолом-Алейхем исемендәге Амур буе дәүләт университеты]]'' | [[Файл:ПГУ им. Шолом-Алейхема.jpg|center|128px]] | [[Яһүд автономияле өлкәсе]] | | http://pgusa.ru/ |- | style='text-align:right'| 273 | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q1084099|Санкт-Петербург христиан университеты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.spbcu.ru/ |- | style='text-align:right'| 274 | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q4152027|Гуманитар университет]]'' | [[Файл:Гуманитарный университет(зимой).jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Humanitarian University|Humanitarian University]] | http://www.gu-ural.ru/ |- | style='text-align:right'| 275 | data-sort-value="1990" | 1990-12-27 | ''[[:d:Q4407744|Санкт-Петербург идарә технологияләре һәм икътисад университеты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://www.spbume.ru/ |- | style='text-align:right'| 276 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q118736|Мәскәү бәйсез университеты]]'' | [[Файл:IUM Building.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://ium.mccme.ru/ |- | style='text-align:right'| 277 | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Россия дәүләт гуманитар университеты]] | [[Файл:RGGU facade (Nikolskaya) 01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian State University for the Humanities|Russian State University for the Humanities]] | https://www.rsuh.ru/ |- | style='text-align:right'| 278 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4153929|Дагстан дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]'' | | [[Махачкала]] | | https://dgunh.ru/ |- | style='text-align:right'| 279 | data-sort-value="1991" | 1991-09-14 | ''[[:d:Q4288589|Мәскәү халыкара университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус Московского международного университета со стороны Ленинградского шоссе.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:International University in Moscow|International University in Moscow]] | https://mi.university/ |- | style='text-align:right'| 280 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]'' | [[Файл:Московский епархиальный дом 7 апреля 2025 года (6).jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:St. Tikhon Orthodox University|St. Tikhon Orthodox University]] | http://pstgu.ru/ |- | style='text-align:right'| 281 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4398106|Россия яңа университеты]]'' | [[Файл:РосНОУ 20220810 102124.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.rosnou.ru/ |- | style='text-align:right'| 282 | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q4258144|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Ленинград дәүләт университеты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Pushkin Leningrad State University|Pushkin Leningrad State University]] | https://www.lengu.ru |- | style='text-align:right'| 283 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4144551|Таулы Алтай дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Gasu a 1.jpg|center|128px]] | [[Таулы Алтай]] | | http://www.gasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 284 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4288333|Халыкара Көнчыгыш Европа университеты]]'' | [[Файл:IEEU building in Izhevsk.jpg|center|128px]] | [[Ижау]] | [[:commons:Category:International East-European University|International East-European University]] | http://www.mveu.ru/ |- | style='text-align:right'| 285 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4398112|Изге Алладан сүз итүче Яхъя исемендәге Россия православ университеты]]'' | [[Файл:Eggs. Russian Orthodox University. University Administration. 2013-06-03, Moscow.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Orthodox University|Russian Orthodox University]] | http://rpu-rf.ru/ |- | style='text-align:right'| 286 | data-sort-value="1993" | 1993-05-26 | ''[[:d:Q4446469|Соргыт дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Главный корпус Сургутского Государственного Университета.jpg|center|128px]] | [[Соргыт]] | [[:commons:Category:Surgut State University|Surgut State University]] | http://www.surgu.ru |- | style='text-align:right'| 287 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q30257746|Сергей Юльевич Витте исемендәге Мәскәү университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://www.muiv.ru/ |- | style='text-align:right'| 288 | data-sort-value="1994" | 1994-05-31<br/>1918-02-24 | [[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]] | [[Файл:Agraruni Omsk.JPG|center|128px]] | [[Омск]]<br/>[[Омск өлкәсе]]<br/>[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]] | [[:commons:Category:Omsk State Agrarian University|Omsk State Agrarian University]] | http://www.omgau.ru |- | style='text-align:right'| 289 | data-sort-value="1994" | 1994<br/>1994-11-28 | ''[[:d:Q929378|Санкт-Петербургтагы Европа университеты]]'' | [[Файл:LogoEU 07 rus center.png|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:European University at Saint Petersburg|European University at Saint Petersburg]] | http://www.eu.spb.ru |- | style='text-align:right'| 290 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q1366589|«Дубна» дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Университет Дубна.jpg|center|128px]] | [[Дубна]] | [[:commons:Category:Dubna University|Dubna University]] | https://www.uni-dubna.ru/ |- | style='text-align:right'| 291 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q4146754|Гуманитар фәннәр дәүләт академик университеты]]'' | [[Файл:Moscow, Maronovsky 26 May 2010 02.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:State Academic University for the Humanities|State Academic University for the Humanities]] | https://gaugn.ru/<br/>https://gaugn.ru/en-us/ |- | style='text-align:right'| 292 | data-sort-value="1994" | 1994 | [[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]] | [[Файл:Дом Манакова.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]] | | http://www.киу.рф |- | style='text-align:right'| 293 | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Тыва дәүләт университеты]] | [[Файл:TuvSU.jpg|center|128px]] | [[Кызыл (шәһәр)|Кызыл]] | [[:commons:Category:Tuvan State University|Tuvan State University]] | http://tuvsu.ru |- | style='text-align:right'| 294 | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Курган дәүләт университеты]] | [[Файл:Okn-117-1.jpg|center|128px]] | [[Курган]] | [[:commons:Category:Kurgan State University|Kurgan State University]] | http://www.kgsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 295 | data-sort-value="1995" | 1995-03-01 | ''[[:d:Q4304063|Мәскәү шәһәр педагогика университеты]]'' | [[Файл:Представительский корпус МГПУ на улице Садовая-Самотёчная, д. 8. У входа.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.mgpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 296 | data-sort-value="1995" | 1995 | ''[[:d:Q4304319|«Синергия» Мәскәү финанс-сәнәгый университеты]]'' | [[Файл:Elpendaĵo de la Universitato Sinergia.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Synergy University|Synergy University]] | http://synergy.ru/ |- | style='text-align:right'| 297 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q4146807|Гатчина дәүләт университеты]]'' | | | | http://www.gief.ru/ |- | style='text-align:right'| 298 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q4304064|Мәскәү дәүләт психология һәм педагогика университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://mgppu.ru |- | style='text-align:right'| 299 | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q123422536|Евразия икътисади җәмгыятенең Парламентара Ассамблеясе каршысындагы университет]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://miep.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 300 | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q134732210|Идарә һәм инновацион технологияләр университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://uuait.ru/ |- | style='text-align:right'| 301 | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q7090782|Себер юридик университеты]]'' | | [[Омск]] | [[:commons:Category:The Omsk Law Institute|The Omsk Law Institute]] | https://siblu.ru/ |- | style='text-align:right'| 302 | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q7381992|Россия гадел хөкем университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.raj.ru |- | style='text-align:right'| 303 | data-sort-value="1999" | 1999 | ''[[:d:Q30257684|Institute of World Civilizations]]'' | | [[Мәскәү]]<br/>''[[:d:Q2704875|Yakimanka District]]'' | [[:commons:Category:Leninsky Prospekt, 1|Leninsky Prospekt, 1]] | https://uwc-z.ru/ |- | style='text-align:right'| 304 | data-sort-value="2001" | 2001 | ''[[:d:Q4533707|Югра дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Ugrasu glavnii korpus.JPG|center|128px]] | [[Ханты-Мансийск]] | [[:commons:Category:Yugra State University|Yugra State University]] | https://www.ugrasu.ru/ |- | style='text-align:right'| 305 | data-sort-value="2003" | 2003 | ''[[:d:Q1987532|Заокский адвентист университеты]]'' | [[Файл:Zaokskiy, Tulskaya oblast', Russia, 301000 - panoramio (6).jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:Zaoksky Adventist University|Zaoksky Adventist University]] | http://www.zau.ru/ |- | style='text-align:right'| 306 | data-sort-value="2009" | 2009-10-21 | ''[[:d:Q4398096|Россия халыкара олимпик университеты]]'' | [[Файл:RussianInternationalOlympicUniversity1.JPG|center|128px]] | [[Сочи]] | [[:commons:Category:Russian International Olympic University|Russian International Olympic University]] | http://olympicuniversity.ru |- | style='text-align:right'| 307 | data-sort-value="2009" | 2009 | ''[[:d:Q97119369|Россия ислам университеты (Грозный)]]'' | [[Файл:Russian Islamic University 17.jpg|center|128px]] | [[Грозный]] | [[:commons:Category:Russian Islamic university Grozny|Russian Islamic university Grozny]] | http://риу-грозный.рф/ |- | style='text-align:right'| 308 | data-sort-value="2011" | 2011-10-12 | [[И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]] | [[Файл:Павильон 1-3 СЗГМУ.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Mechnikov North-West State Medical University|Mechnikov North-West State Medical University]] | https://www.szgmu.ru/ |- | style='text-align:right'| 309 | data-sort-value="2012" | 2012-12-29<br/>1930 | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | [[Файл:Санкт-Петербургский государственный экономический университет.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Үзәк районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Үзәк районы]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State University of Economics|Saint Petersburg State University of Economics]] | http://www.unecon.ru/<br/>https://cn.unecon.ru/<br/>https://en.unecon.ru/ |- | style='text-align:right'| 310 | data-sort-value="2012" | 2012 | [[Иннополис университеты|Иннополис Университеты]] | [[Файл:Главное здание Университета Иннополис.JPG|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Иннополис]] | [[:commons:Category:Innopolis University|Innopolis University]] | https://innopolis.university/ |- | style='text-align:right'| 311 | data-sort-value="2012" | 2012 | ''[[:d:Q19908493|Адмирал Степан Осипович Макаров исемендәге Дәүләт диңгез һәм елга флоты университеты]]'' | [[Файл:СПбГУВК.JPG|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Admiral Makarov State Maritime Academy|Admiral Makarov State Maritime Academy]] | https://gumrf.ru/ |- | style='text-align:right'| 312 | data-sort-value="2012" | 2012-11-28 | ''[[:d:Q56173858|Иваново дәүләт политехника университеты]]'' | [[Файл:Ivgpuofficialphoto.jpg|center|128px]] | [[Иваново]] | [[:commons:Category:Ivanovo State Politechnic University|Ivanovo State Politechnic University]] | http://www.ivgpu.com/ |- | style='text-align:right'| 313 | data-sort-value="2013" | 2013-10-24 | ''[[:d:Q16423702|Вологда дәүләт университеты]]'' | [[Файл:VSTU Vologda Rektorat.jpg|center|128px]] | [[Вологда]] | | https://vogu35.ru/ |- | style='text-align:right'| 314 | data-sort-value="2013" | 2013 | ''[[:d:Q28051107|Урал тау-металлургия компаниясе техник университеты]]'' | [[Файл:UMMC University (September 2024).jpg|center|128px]] | [[Югары Пышма шәһәр округы|Югары Пышма шәһәр бүлгесе]] | [[:commons:Category:Technical University of UMMC|Technical University of UMMC]] | http://tu-ugmk.com/<br/>https://eduugmk.com/ |- | style='text-align:right'| 315 | data-sort-value="2015" | 2015-01-28 | ''[[:d:Q123501729|Донбасс дәүләт юстиция университеты]]'' | [[Файл:Евгений Забарчук посетил Донбасский государственный университет юстиции.jpg|center|128px]] | [[Донецк]] | [[:commons:Category:Donbass State University of Justice|Donbass State University of Justice]] | https://donbassla.ru/ |- | style='text-align:right'| 316 | data-sort-value="2019" | 2019-07-01 | ''[[:d:Q90902449|Сириус университеты]]'' | | [[Сочи]] | | https://siriusuniversity.ru/ |- | style='text-align:right'| 317 | data-sort-value="2021" | 2021-02 | ''[[:d:Q121767764|Евразия халыкара университеты]]'' | | | | https://evrazuniversitet.com/ |- | style='text-align:right'| 318 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Уфа фән һәм технологияләр университеты]] | [[Файл:Bashkir State University at night.jpg|center|128px]] | [[Уфаның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Уфа]]<br/>[[Башкортстан]] | [[:commons:Category:Ufa University of Science and Technology|Ufa University of Science and Technology]] | https://uust.ru |- | style='text-align:right'| 319 | | ''[[:d:Q4325439|Себер дәүләт су транспорты университеты]]'' | [[Файл:Novosibirsk State Academy of Water Transport.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Shchetinkin Street 33, Novosibirsk|Shchetinkin Street 33, Novosibirsk]] | http://www.ssuwt.ru |- | style='text-align:right'| 320 | | ''[[:d:Q4537262|Арктика дәүләт агротехнология университеты]]'' | [[Файл:Нуурал.JPG|center|128px]] | [[Якутия]]<br/>[[Якутск]] | | http://www.agatu.ru/ |- | style='text-align:right'| 321 | | ''[[:d:Q4761983|Ангарск дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Ангарская государственная техническая академия.jpg|center|128px]] | [[Ангарск]] | | http://angtu.ru |- | style='text-align:right'| 322 | | ''[[:d:Q28666930|Мәгарифне үстерү корпоратив университеты]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://kuro-mo.ru/ |- | style='text-align:right'| 323 | | ''[[:d:Q137273503|Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 324 | | ''[[:d:Q138662733|Central University]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://cu.ru/ |- | style='text-align:right'| 325 | | ''[[:d:Q138795760|Железногорский филиал СибГАУ]]'' | [[Файл:Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University.jpg|center|128px]] | [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]] | [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University|Zheleznogorsk branch of Siberian State Aerospace University]] | |- | style='text-align:right'| 326 | | ''[[:d:Q138795792|Железногорский филиал КГПУ им. Астафьева]]'' | [[Файл:Zheleznogorsk 07.jpg|center|128px]] | [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]] | [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of Krasnoyarsk State Pedagogical University|Zheleznogorsk branch of Krasnoyarsk State Pedagogical University]] | |- | style='text-align:right'| 327 | | ''[[:d:Q138795807|филиал СФУ в Железногорске]]'' | [[Файл:Zheleznogorsk 53.jpg|center|128px]] | [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]] | [[:commons:Category:Zheleznogorsk branch of the Siberian Federal University|Zheleznogorsk branch of the Siberian Federal University]] | |} {{Wikidata list end}} == Академияләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q162633 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1721" | 1721 | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[Файл:St. Petersburg academy.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Theological Academy|Saint Petersburg Theological Academy]] | https://spbda.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1773" | 1773 | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | [[Файл:Московская академия хореографии, октябрь 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q862100|Хамовники]]'' | | https://balletacademy.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1808" | 1808 | ''[[:d:Q4407660|Санкт-Петербург дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]'' | [[Файл:Черниговская 5 01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү районы (Санкт-Петербург)]] | [[:commons:Category:Chernigovskaya Street, 5|Chernigovskaya Street, 5]] | http://www.spbgavm.ru/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1865" | 1865 | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Moscow 08-2012 Petrovsko-Razumovskoe img01.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Timiryazev Academy of Agriculture|Timiryazev Academy of Agriculture]] | http://www.timacad.ru |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1876" | 1876-01-09 | ''[[:d:Q2652597|А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнәгый һәм сәнгати дизайн академиясе]]'' | [[Файл:Art and Industry Academy SPB 02.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Art and Industry Academy Stieglitz|Art and Industry Academy Stieglitz]] | http://ghpa.ru |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1885" | 1885-05-21 | ''[[:d:Q4407669|Санкт-Петербург медицина табиблары белемен арттыру академиясе]]'' | [[Файл:Post Card Giduv.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St.-Petersburg Medical Academy of Postgraduate Studies|St.-Petersburg Medical Academy of Postgraduate Studies]] | http://spbmapo.ru |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1911" | 1911 | ''[[:d:Q4123678|Вологда дәүләт сөтчелек сәнәгате академиясе]]'' | [[Файл:Главный корпус Вологодской ГМХА им. Н.В. Верещагина.jpg|center|128px]] | [[Вологда]] | | http://molochnoe.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4351501|Пермь дәүләт фармацевтика академиясе]]'' | | [[Пермь]] | | http://www.pfa.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4059262|Хезмәт һәм социаль мөнәсәбәтләр академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.atiso.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1919" | 1919 | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | | [[Мәскәү]] | | http://www.mgavm.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4406366|Самар дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | | [[Самар]] | | http://www.ssaa.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1920" | 1920-04-22 | [[Казан дәүләт медицина академиясе]] | [[Файл:Kazan State Medical Academy building (2024-05-18) 07.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]] | [[:commons:Category:Kazan State Medical Academy|Kazan State Medical Academy]] | https://kgma.info/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1921" | 1921 | [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | [[Файл:RAGS-Moscow2.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Presidential Academy of National Economy and Public Administration|Russian Presidential Academy of National Economy and Public Administration]] | https://www.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1927" | 1927 | ''[[:d:Q4059246|Мәгариф хезмәткәрләренең квалификацияләрен арттыру һәм яңа һөнәр үзләштерү академиясе]]'' | | | | http://www.apkpro.ru/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1929" | 1929-11-26 | ''[[:d:Q103920592|Волгоград дәүләт өстәмә профессиональ белем алу академиясе]]'' | | [[Волгоград]] | | https://vgapkro.ru/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4196593|Иваново дәүләт медицина академиясе]]'' | [[Файл:Мед. Академия.JPG|center|128px]] | [[Иваново]] | | http://www.isma.ivanovo.ru/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4196594|Иваново дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Ивановская Государственная Сельскохозяйственная Академия - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Иваново]] | [[:commons:Category:Ivanovo state agricultural academy|Ivanovo state agricultural academy]] | http://www.ivgsha.ru/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4318621|Нижгар дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Nizhny Novgorod State Agricultural Academy.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]]<br/>[[Идел буе федераль округы]] | | http://nnsaa.ru/<br/>https://nnsaa.ru/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1930" | 1930-12-01 | ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]'' | [[Файл:Widows House (Moscow) 20240403 154932.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian Medical Academy of Postgraduate Education|Russian Medical Academy of Postgraduate Education]] | http://rmapo.ru |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | [[Файл:VAVT entrance.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2359096|Раменки]]''<br/>''[[:d:Q4473718|Пудовикин урамы]]''<br/>[[Мәскәү]] | | http://vavt.ru<br/>http://www.vavt.ru/ |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1931" | 1931-04-20 | ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]'' | [[Файл:СГЮА корпус 3.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Saratov State Law Academy|Saratov State Law Academy]] | http://www.sgap.ru/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q4059227|РФ Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Дәүләт янгын сүндерү хезмәте академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://www.academygps.ru/ |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q4198174|Ижау дәүләт медицина академиясе]]'' | [[Файл:Учебно-лабораторный корпус.jpg|center|128px]] | [[Ижауның Индустриаль районы|Индустриаль районы]] | [[:commons:Category:Izhevsk State Medical Academy|Izhevsk State Medical Academy]] | http://www.igma.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q4326202|Новочеркасск дәүләт мелиорация академиясе]]'' | [[Файл:Novocherkassk State Academy of Melioration.jpg|center|128px]] | [[Новочеркасск]] | [[:commons:Category:Novocherkassk State Reclamation Academy|Novocherkassk State Reclamation Academy]] | http://www.ngma.su/ |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | [[Файл:Diplomatic academy of Russia (Ostozhenka 53).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Diplomatic academy of Russia|Diplomatic academy of Russia]] | http://www.dipacademy.ru/ |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q30532544|Россия җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Хокук һәм идарә академиясе]]'' | [[Файл:Академия ФСИН России.jpg|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Academy of Law Management of the Federal Penal Service of Russia|Academy of Law Management of the Federal Penal Service of Russia]] | http://apu.fsin.su/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1941" | 1941 | ''[[:d:Q4248042|Курган дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Faculty of Agronomy building Kurgan State Agricultural Academy.jpg|center|128px]] | [[Курган]] | | http://www.ksaa.zaural.ru/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q4336165|Ырынбур дәүләт медицина академиясе]]'' | [[Файл:Оренбургская государственная медицинская академия.jpg|center|128px]] | [[Ырынбур]] | [[:commons:Category:Orenburg State Medical University|Orenburg State Medical University]] | http://orgma.ru/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1947" | 1947-04-05 | ''[[:d:Q4397946|Россия сәнгать академиясе]]'' | [[Файл:Moscow 05-2012 Prechistenka 05.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.rah.ru/ |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q4064568|Амур дәүләт медицина академиясе]]'' | [[Файл:АмурскаяГМА.jpeg|center|128px]] | [[Благовещенск]] | [[:commons:Category:Amur State Medical Academy|Amur State Medical Academy]] | https://www.amursma.ru/ |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1957" | 1957-12-12 | ''[[:d:Q17317911|Великие Луки дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Velikiye Luki, Pskov Oblast, Russia - panoramio - Sergey Semakov.jpg|center|128px]] | [[Бөек Луки|Великие-Луки]] | | https://www.vgsa.ru/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="1966" | 1966-04-30 | ''[[:d:Q4076897|Балтыйк дәүләт сәнәгый балык тоту флоты академиясе]]'' | [[Файл:BFFSA.jpg|center|128px]] | [[Калининград]] | | http://bgarf.ru/ |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q4122945|Россия Федераиясе Эчке эшләр министрлыгының Волгоград академиясе]]'' | [[Файл:Volgograd MIA Academy 2021.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd Academy of Ministry of Internal Affairs|Volgograd Academy of Ministry of Internal Affairs]] | http://va-mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="1969" | 1969-04-20 | ''[[:d:Q4397980|Россия халыкара туризм академиясе]]'' | | [[Химки]] | | https://www.rmat.ru/ |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q4424939|Смоленск дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[Файл:Smolensk, Bolshaya Sovetskaya street 10 - 2.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Smolensk State Agricultural Academy|Smolensk State Agricultural Academy]] | https://sgsha.ru/ |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q4239224|Краснояр дәүләт музыка һәм театр академиясе]]'' | [[Файл:Krasnoyarsk State Academy of Music and Theatre.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | [[:commons:Category:Krasnoyarsk State Institute of Arts|Krasnoyarsk State Institute of Arts]] | http://kgii.ru/ |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q4397933|Россия рәсем, һәйкәл һәм архитектура академиясе]]'' | [[Файл:Moscow School of Painting, Sculpture and Architecture.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.glazunov-academy.ru/ |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q4400558|Фёдор Михайлович Достоевский исемендәге Рус христиан гуманитар академия]]'' | [[Файл:015. St. Petersburg. The building of the Petrograd Provincial Credit Society.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://rhga.ru |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Башкортстан Республикаcы Башлыгы каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясе]] | [[Файл:БАГСУ.jpg|center|128px]] | [[Уфа]] | | http://www.bagsurb.ru/ |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4146946|Россия дәүләт махсуслаштырылган сәнгатьләр академиясе]]'' | [[Файл:GSII.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2358875|Дорогомилово]]'' | [[:commons:Category:Russian State Specialized Academy of Arts|Russian State Specialized Academy of Arts]] | http://rgsai.ru/ |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q4059230|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Ватандашларны саклау академиясе]]'' | [[Файл:АГЗ.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.new-site.amchs.ru/ |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q4288141|Халыкара бизнес һәм яңа технологияләр академиясе]]'' | [[Файл:MUBiNT.jpg|center|128px]] | [[Ярославль]] | | https://mubint.ru/ |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q24251387|Көнчыгыш икътисади-юридик гуманитар академия]]'' | [[Файл:VEGU glav korp.jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:VEGU Eastern Economic, Legal and Humanitarian Academy|VEGU Eastern Economic, Legal and Humanitarian Academy]] | http://vegu.ru |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q29049038|Россия таможня академиясе]]'' | [[Файл:Russian Customs Academy.jpg|center|128px]] | [[Люберцы]] | [[:commons:Category:Russian Customs Academy|Russian Customs Academy]] | http://rta.customs.ru |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="1994" | 1994<br/>1999 | ''[[:d:Q52846168|Ханты-Манси дәүләт медицина академиясе]]'' | | [[Ханты-Мансийск]] | | http://hmgma.ru/ |- | style='text-align:right'| 46 | data-sort-value="2008" | 2008 | ''[[:d:Q133717678|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы Дәүләт янгыннан саклану хезмәтенең Себер янгыннар һәм бәла-казалардан саклау академиясе]]'' | [[Файл:Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk 03.jpg|center|128px]] | [[Железногорск (Красноярск крае)|Железногорск]] | [[:commons:Category:Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk|Emergency Fire and Rescue Academy in Zheleznogorsk]] | https://sibpsa.ru/ |- | style='text-align:right'| 47 | data-sort-value="2013" | 2013-10-14 | ''[[:d:Q4366453|Мәскәү митрополиты Изге Алексий исемендәге Идел буе мәгариф һәм сәнгать академиясе]]'' | [[Файл:St. Alexius Orthodox Institute of Volga region 20210407 02.jpg|center|128px]] | [[Тольятти]] | [[:commons:Category:St. Alexius Orthodox Institute of Volga region|St. Alexius Orthodox Institute of Volga region]] | https://pravinst.ru/ |- | style='text-align:right'| 48 | data-sort-value="2017" | 2017-09-04 | [[Болгар ислам академиясе]] | [[Файл:Болгарская исламская академия.jpg|center|128px]] | [[Татарстан]]<br/>[[Спас районы]]<br/>[[Идел буе федераль округы]]<br/>[[Болгар (Спас районы)|Болгар]] | [[:commons:Category:Bolgar Islamic Academy|Bolgar Islamic Academy]] | https://bolgar.academy |- | style='text-align:right'| 49 | | ''[[:d:Q4125411|Воронеж дәүләт спорт академиясе]]'' | [[Файл:ВГИФК Вход.jpg|center|128px]] | [[Воронеж]] | | http://www.vgifk.ru |- | style='text-align:right'| 50 | | ''[[:d:Q4303889|Россия транспорт университетының Су транспорты академиясе]]'' | [[Файл:Основной учебный корпус МГАВТ.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://msawt.com |- | style='text-align:right'| 51 | | ''[[:d:Q16694405|Константин Дмитриевич Ушинский исемендәге Санкт-Петербург диплом арты педагогик белем алу академиясе]]'' | [[Файл:Доходный дом Коммерческого училища на ул. Ломоносова 03.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | https://spbappo.ru |} {{Wikidata list end}} == Консерваторияләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q184644 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1862" | 1862-09-20 | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Saint Petersburg Conservatory.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg Conservatory|Saint Petersburg Conservatory]] | https://www.conservatory.ru/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1866" | 1866-09-01 | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[Файл:Moscow 05-2017 img41 Conservatory.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2320761|Пресненский районы]]'' | [[:commons:Category:Moscow Conservatory|Moscow Conservatory]] | http://www.mosconsv.ru/en/default.aspx |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1895" | 1895 | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | [[Файл:Gnessinmoscow.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Gnessin Russian Academy of Music|Gnessin Russian Academy of Music]] | http://gnesin-academy.ru/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1910" | 1910 | ''[[:d:Q3912936|П. И. Чайковский исемендәге Акмәчет музыка укуханәсе]]'' | [[Файл:Simferopol - music school.jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:Naberezhna St., 31 (Simferopol)|Naberezhna St., 31 (Simferopol)]] | http://smuimpich.crimea.com/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1912" | 1912 | ''[[:d:Q2022998|Леонид Витальевич Собинов исемендәге Сарытау дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Konserv saratov.JPG|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Saratov Conservatory|Saratov Conservatory]] | http://www.sarcons.ru |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1917" | 1917 | ''[[:d:Q4122984|Павел Алексеевич Серебряков исемендәге Волгоград дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Volgograd Municipal Institute of Arts 001.jpg|center|128px]] | [[Волгоградның Үзәк районы]] | [[:commons:Category:Volgograd Municipal Institute of Arts|Volgograd Municipal Institute of Arts]] | http://www.serebryakovka.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:UralSC.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Lenina Avenue 26, Yekaterinburg|Lenina Avenue 26, Yekaterinburg]] | http://www.uralconsv.org/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1945" | 1945 | [[Казан дәүләт консерваториясе]] | [[Файл:Nobility house, Kazan (2022-07-15) 10.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Татарстан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]] | [[:commons:Category:Kazan State Conservatory named after N. G. Zhiganov|Kazan State Conservatory named after N. G. Zhiganov]] | https://new.kazancons.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q4318618|Михаил Иванович Глинка исемендәге Түбән Новгород дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire|Glinka Nizhny Novgorod State Conservatoire]] | http://nnovcons.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q4325442|Михаил Иванович Глинка исемендәге Новосибирск дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Novosibirsk Conservatory.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk Conservatory|Novosibirsk Conservatory]] | http://www.nsglinka.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1967" | 1967-07-01 | ''[[:d:Q4361450|А. К. Глазунов исемендәге Петрозаводск дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Петрозаводск, консерватория, вид 1.jpg|center|128px]] | [[Петрозаводск]] | [[:commons:Category:Petrozavodsk Conservatory|Petrozavodsk Conservatory]] | http://glazunovcons.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q4398462|Сергей Васильевич Рахманинов исемендәге Ростов дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Sergei Rachmaninoff conservatory Rostov-on-Don.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov state conservatory|Rostov state conservatory]] | http://www.rostcons.ru |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1969" | 1969 | [[Әстерхан дәүләт консерваториясе]] | [[Файл:Астраханская консерватория.jpg|center|128px]] | [[Әстерхан]] | [[:commons:Category:Astrakhan Conservatory|Astrakhan Conservatory]] | http://astracons.ru |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4274090|Михаил Иванович Глинка исемендәге Магнитогорск дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Магнитогорская государственная консерватория имени Глинки.jpg|center|128px]] | [[Магнитогорск]] | | http://www.magkmusic.com/en |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q137273503|Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория]]'' | | | | |} {{Wikidata list end}} == Югары хәрби уку йортлары == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q917182 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1701" | 1701 | ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]'' | [[Файл:Морской кадетский корпус. Набережная Лейтенанта Шмидта 2H1A9808WI.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St. Petersburg Naval Institute|St. Petersburg Naval Institute]] | |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1712" | 1712-01-16 | ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]'' | [[Файл:Zhdanovskaya Street SPB 3.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Mozhaisky Military Space Academy|Mozhaisky Military Space Academy]] | http://vka.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1798" | 1798-12-18 | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[Файл:Academy vma.jpg|center|128px]] | [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]] | [[:commons:Category:Kirov Military Medical Academy|Kirov Military Medical Academy]] | http://www.vmeda.org |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1820" | 1820 | ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | [[Файл:Wiki Moscow Orphanage, Moskvoretskaya Embankment.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Military Academy of Strategic Rocket Forces|Military Academy of Strategic Rocket Forces]] | http://varvsn.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1820" | 1820 | ''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]'' | [[Файл:Михайловская артиллерийская академия, 1870.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Mikhailovsky Military Artillery Academy|Mikhailovsky Military Artillery Academy]] | http://mvaa.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1827" | 1827 | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | [[Файл:Naval Academy Building SPB 1.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Kuznetsov Naval Academy|Kuznetsov Naval Academy]] | http://vma.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1832" | 1832 | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[Файл:General-staff-academy-building-moscow-russia-may-2016.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Russian General Staff Academy|Russian General Staff Academy]] | http://vagsh.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1832" | 1832 | ''[[:d:Q2996600|Генераль штаб академиясе]]'' | [[Файл:General Staff Academy (Imperial Russia) (1).JPG|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:General Staff Academy (Imperial Russia)|General Staff Academy (Imperial Russia)]] | |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1866" | 1866<br/>1956 | ''[[:d:Q2250766|Советлар Берлеге Маршалы Георгий Жуков исемендәге Хәрби һава-космос саклану академиясе]]'' | [[Файл:Военная академия имени Маршала Советского Союза Г. К. Жукова.jpg|center|128px]] | [[Тверь]] | [[:commons:Category:Air and Space Defense Military Academy|Air and Space Defense Military Academy]] | http://vavko.mil.ru/<br/>http://vavkotver.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1876" | 1876 | ''[[:d:Q4146609|Адмирал С. О. Макаров исемендәге дәүләт диңгез академиясе]]'' | [[Файл:Санкт-Петербург, Косая линия 15а сверху.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | http://gumrf.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1917" | 1917 | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:MVVKU|MVVKU]] | http://www.mkpu.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1918" | 1918-11-13 | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | [[Файл:Main entrance to РВВДКУ, Ryazan 2009.jpg|center|128px]] | [[Рязань]] | [[:commons:Category:Ryazan Airborne School|Ryazan Airborne School]] | http://www.rvvdku-vi.ru/ |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4407751|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург югары гомумгаскәр җитәкчелек укуханәсе]]'' | [[Файл:Ленпех.jpg|center|128px]] | | | http://www.lenpeh.ru |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4408483|Сарытау ракета гаскәрләренең югары командалык-мөһәндислек укуханәсе]]'' | [[Файл:Саратовское высшее артиллерийское командное училище (ворота).jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:Saratov Higher Military Command and Engineering School of Missile Forces|Saratov Higher Military Command and Engineering School of Missile Forces]] | |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[Файл:Военная академия на Девичьем поле (10784627223).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation|Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation]] | |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]'' | [[Файл:Военная академия связи имени Маршала Советского Союза С.М. Буденного 08.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Budyonny Military Academy of the Signal Corps|Budyonny Military Academy of the Signal Corps]] | http://vas.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1919" | 1919-02-22 | [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]] | [[Файл:Казанское высшее военное командное училище.jpg|center|128px]] | [[Казан]] | [[:commons:Category:Kazan Tank Command Higher School|Kazan Tank Command Higher School]] | http://kvtkku.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4334698|Россия ЭЭМның Омск академиясе]]'' | | [[Омск]] | [[:commons:Category:Omsk Academy of the Ministry of the Interior|Omsk Academy of the Ministry of the Interior]] | http://oma.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1921" | 1921-04-26 | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[Файл:Академия Федеральной службы безопасности России.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Academy of the Federal Security Service of the Russian Federation|Academy of the Federal Security Service of the Russian Federation]] | http://academy.fsb.ru/ |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1921" | 1921-08-10 | ''[[:d:Q4336213|Ырынбур югары хәрби авиация очучылары укуханәсе]]'' | [[Файл:Здание Оренбургского высшего авиационного училища (с Советской).JPG|center|128px]] | [[Ырынбур]] | [[:commons:Category:Orenburg Military Aviation Piloting High School|Orenburg Military Aviation Piloting High School]] | |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1923" | 1923-11-30 | ''[[:d:Q103831511|Россия Федераль иминлек хезмәтенең чик саклау академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1927" | 1927-11-12 | ''[[:d:Q4318615|РФ ЭЭМның Түбән Новгород академиясе]]'' | [[Файл:Нижегородская академия МВД России.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod Academy of the Ministry of the Interior|Nizhny Novgorod Academy of the Ministry of the Interior]] | http://www.na.mvd.ru |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q24932362|Армия генералы Сергей Матвеевич Штеменко исемендәге Краснодар югары хәрби укуханәсе]]'' | [[Файл:Фасад КВВУ.jpg|center|128px]] | [[Краснодар]] | [[:commons:Category:Krasnodar Higher Military School named for Army General S.M. Shtemenko|Krasnodar Higher Military School named for Army General S.M. Shtemenko]] | http://kvvu.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[Файл:Moscow Lefortovo Catherine Palace asv2018-08 img2.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://mechcorps.rkka.ru/files/spravochnik/vuz/vamm.htm |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q1791304|РФ КК Гомумгаскәр академиясенең хәрби мөһәндисләр институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.ova.mil.ru/ingener.html |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4114347|Радиацион, химик һәм биологик саклану һәм мөһәндис гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:NBC Protection Military Academy|NBC Protection Military Academy]] | http://ens.mil.ru/education/higher/academy/more.htm?id=8690@morfOrgEduc<br/>http://varhbz.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q4304238|РФ ФИХ чик буе гаскәрләре институты]]'' | [[Файл:Flag of Border Troops of Russia.svg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Institute of the Federal Border Security Service of the Russian Federation|Moscow Institute of the Federal Border Security Service of the Russian Federation]] | http://mpi.fsb.ru |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1932" | 1932-05-19 | ''[[:d:Q60829463|Россия Федерациясе милли гвардия гаскәренең Сарытау хәрби институты]]'' | [[Файл:Саратовский военный институт ВВ МВД России (1999).jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | | https://svki.rosguard.gov.ru |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1932" | 1932-06-15 | ''[[:d:Q103831705|Россия Федерациясе Каһарманы һәм Хезмәт Каһарманы генерал-лейтенант Игорь Анатольевич Кириллов исемендәге Сарытау югары хәрби радиацион, химик һәм биологик саклану инженер укуханәсе]]'' | | [[Сарытау]] | | |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1935" | 1935-08-10 | ''[[:d:Q103920423|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәте институты]]'' | | [[Новосибирск]] | | |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1935" | 1935-08-10 | ''[[:d:Q103921049|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Түбән Новгород институты]]'' | | [[Түбән Новгород]] | [[:commons:Category:Nizhny Novgorod Institute of the FSB of Russia|Nizhny Novgorod Institute of the FSB of Russia]] | https://inn.fsb.ru/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="1936" | 1936-11-30 | ''[[:d:Q103832270|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Яр буйларын саклау институты]]'' | | [[Мәскәү]]<br/>[[Анапа]] | | http://ibo.fsb.ru |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="1937" | 1937 | ''[[:d:Q4458747|Тын океан хәрби-диңгез институты]]'' | [[Файл:Тихоокеанский военно-морской институт.jpg|center|128px]] | [[Владивосток]] | [[:commons:Category:Pacific Higher Naval School|Pacific Higher Naval School]] | http://stat.ens.mil.ru/education/higher/academy/more.htm?id=8675@morfOrgEduc |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="1937" | 1937-09-26 | ''[[:d:Q103920735|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Санкт-Петербург институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q1978570|Тышкы разведка академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Academy of the SVR of Russia|Academy of the SVR of Russia]] | |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="1941" | 1941-05-17 | ''[[:d:Q102398759|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясенең Авиация маршалы Евгений Яковлевич Савицкий исемендәге Пушкин югары һава хөҗүменә каршы саклану радиоэлектроника укуханәсе]]'' | | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | | https://www.pvure.com/%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%B5-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B5/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B0/ |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="1944" | 1944 | [[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]] | [[Файл:Rodionovskij-institut.jpg|center|128px]] | [[Казан]] | [[:commons:Category:Kazan Suvorov Military School|Kazan Suvorov Military School]] | http://www.ksvu.ru |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]'' | | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="1956" | 1956<br/>1900 | ''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]'' | [[Файл:Sankt-Peterburg 2012 4657.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Military Academy of Logistical Support|Military Academy of Logistical Support]] | http://vamto.mil.ru/<br/>http://vamto.net/ |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q4059216|Россия Федерациясе Федераль саклау хезмәтене академиясе]]'' | | [[Орёл]] | | http://academ.msk.rsnet.ru/ |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]'' | [[Файл:Nvvpou entrance.jpg|center|128px]] | [[Новосибирск]] | [[:commons:Category:Novosibirsk Higher Military Command School|Novosibirsk Higher Military Command School]] | https://nvvku.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q4114349|Россия Федерациясе Кораллы Көчләренең һава хөҗүменә каршы гаскәр оборонасы хәрби академиясе]]'' | [[Файл:Va vpvo.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Smolensk Military Academy of Air Defense|Smolensk Military Academy of Air Defense]] | https://vavpvo.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q4146868|Адмирал Фёдор Фёдорович Ушаков исемендәге Дәүләт диңгезчелек университеты]]'' | [[Файл:Вход в здание Морской государственной академии имени адмирала Ф. Ф. Ушакова.jpg|center|128px]] | [[Новороссийск]] | [[:commons:Category:Admiral Ushakov Maritime State University|Admiral Ushakov Maritime State University]] | http://www.aumsu.ru/ |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="1992" | 1992<br/>1937 | ''[[:d:Q16334349|П. С. Нахимов исемендәге хәрби-диңгез көчләре академиясе]]'' | [[Файл:Black high naval school 02.jpg|center|128px]] | [[Акъяр]] | [[:commons:Category:Black high naval school|Black high naval school]] | https://chvvmu.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4494355|Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәтенең Хабаровск чик саклау институты]]'' | [[Файл:Хабаровский пограничный институт ФСБ России.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | http://khpi.fsb.ru/ |- | style='text-align:right'| 46 | data-sort-value="1996" | 1996<br/>1995 | ''[[:d:Q4209553|РФ ФИХ Калининград чик буе гаскәрләре институты]]'' | | | | http://kpi.fsb.ru/ |- | style='text-align:right'| 47 | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]'' | [[Файл:Военная академия на Девичьем поле (10784627223).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q862100|Хамовники]]''<br/>[[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation|Combined Arms Academy of the Armed Forces of the Russian Federation]] | https://ova.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 48 | data-sort-value="2012" | 2012 | ''[[:d:Q4114399|Профессор Николай Егорович Жуковский һәм Юрий Алексеевич Гагарин исемендәге Россия Федерациясе хәрби-һава көчләре академиясе]]'' | [[Файл:Release of officers of the Air force Academy in Voronezh (2019-06-29) 06.jpg|center|128px]] | [[Воронеж өлкәсе]] | [[:commons:Category:VUNC VVS VVA|VUNC VVS VVA]] | http://www.vaiu.ru/ |- | style='text-align:right'| 49 | data-sort-value="2012" | 2012-07-01 | ''[[:d:Q21745516|Хәрби-диңгез политехник институты]]'' | [[Файл:Военно-морской политехнический институт, корпус 13, бульвар Разведчика 03.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Naval Polytechnic Institute (Peterhof)|Naval Polytechnic Institute (Peterhof)]] | http://вмпи.рф |- | style='text-align:right'| 50 | | ''[[:d:Q4141615|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Галицино чик буе гаскәрләре институты]]'' | [[Файл:RIAN archive 119875 Golitsyn Frontier Guards Military Institute.jpg|center|128px]] | [[Голицыно]] | | http://gpi.fsb.ru |- | style='text-align:right'| 51 | | ''[[:d:Q4326217|Новочеркасск югары хәрби элемтә җитәкчелеге укуханәсе]]'' | [[Файл:Войсковое правление.JPG|center|128px]] | [[Новочеркасск]] | | http://nvvkys.donland.ru |} {{Wikidata list end}} == Башка югары уку йортлары == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q159. ?item wdt:P31 wd:Q38723 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1701" | 1701 | ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]'' | [[Файл:Морской кадетский корпус. Набережная Лейтенанта Шмидта 2H1A9808WI.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:St. Petersburg Naval Institute|St. Petersburg Naval Institute]] | |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1779" | 1779 | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | [[Файл:Моховая 34 08.jpg|center|128px]] | | | http://www.rgisi.ru |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1781" | 1781-03-12 | ''[[:d:Q104017099|Владимир Иванович Воронин исемендәге Арктик диңгез институты — Адмирал Степан Осипович Макаров исемендәге Дәүләт диңгез һәм елга флоты университеты бүлекчәсе]]'' | | [[Архангельск]] | | |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1809" | 1809 | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | [[Файл:Neglinnaya 6 - Shchepkin Theatre School.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2626320|Мещанский районы]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Shchepkin Higher Theatre School|Mikhail Shchepkin Higher Theatre School]] | http://shepkinskoe.ru/ |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1828" | 1828 | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | [[Файл:State Institute of Technology SPB (img1).jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:Saint Petersburg State Institute of Technology|Saint Petersburg State Institute of Technology]] | http://technolog.edu.ru |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1855" | 1855 | ''[[:d:Q4409421|Адмирал Геннадий Иванович Невельской исемендәге Дәүләт диңгезчелек университетының Тимофей Борисович Гуженко исемендәге Сахалин югары диңгезчелек укуханәсе]]'' | [[Файл:Сахалинское мореходное училище.JPG|center|128px]] | [[Холмск]] | | |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1879" | 1879 | ''[[:d:Q4450871|Сергей Васильевич Рахманинов исемендәге Тамбов дәүләт музыка-педагогика институты]]'' | | [[Тамбов]] | | https://rachmaninov.ru/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | [[Файл:MIIT.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]'' | [[:commons:Category:Russian University of Transport|Russian University of Transport]] | http://www.miit.ru/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1909" | 1909-07-01 | ''[[:d:Q105885725|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университетының Никифор Михайлович Бардыгин исемендәге Егорьевск технология институты]]'' | [[Файл:Корпус учебный 2 (Егорьевск).jpg|center|128px]] | [[Егорьевск]] | [[:commons:Category:Profsoyuznaya street 32-34, Yegorievsk|Profsoyuznaya street 32-34, Yegorievsk]] | http://e-stankin.ru/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1916" | 1916-07-01 | ''[[:d:Q13419575|Төмән дәүләт университетының Дмитрий Иванович Менделеев исемендәге Тубыл педагогика институты]]'' | [[Файл:RozyLuxemburg7 Tobolsk.JPG|center|128px]] | [[Төмән өлкәсе]] | [[:commons:Category:Tobolsk Pedagogical Institute|Tobolsk Pedagogical Institute]] | https://tobolsk.utmn.ru/ |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q4407698|Санкт-Петербург дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Дом Бецкого И.И. - принца Ольденбургского П.Г.jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | | https://www.spbgik.ru/ |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1918" | 1918-07-17 | [[Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби институты]] | | [[Петергоф|Петерһоф]] | | |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]'' | [[Файл:УрАГС.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural Institute of Management (Branch of RANEPA)|Ural Institute of Management (Branch of RANEPA)]] | https://ui.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q105885783|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Физика һәм механика институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://physmech.spbstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4304085|Дәүләт социаль-гуманитар университеты]]'' | | | | https://www.gukolomna.ru/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]'' | [[Файл:Театральный институт ул Рабочая 23 Саратов.jpg|center|128px]] | [[Сарытау]] | [[:commons:Category:Theater Institute, Saratov|Theater Institute, Saratov]] | http://sati-sgk.ru |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1921" | 1921<br/>1921-07-21 | ''[[:d:Q30257344|РФ ЭЭМның Ерак Көнчыгыш юридик институты]]'' | [[Файл:Дальневосточный юридический институт МВД РФ.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | https://двюи.мвд.рф |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1922" | 1922-06-06 | ''[[:d:Q105885754|Россия Федерациясе Федераль салым хезмәтенең Төньяк-Көнбатыш квалификация күтәрү институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q4097537|Брянск дәүләт техник университеты]]'' | [[Файл:Старый корпус БГТУ Брянск.JPG|center|128px]] | [[Брянск]] | [[:commons:Category:Bryansk State Technical University|Bryansk State Technical University]] | http://www.tu-bryansk.ru/<br/>https://www.tu-bryansk.ru/ |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Главный корпус Московского государственного института культуры.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://mgik.org |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1930" | 1930-09-30 | ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4304336|Мәскәү юридик институты]]'' | [[Файл:Bolshaya Nikitskaya, 11.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]'' | | [[Владикавказ]] | | http://www.skgmi-gtu.ru/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="1933" | 1933 | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[Файл:Alexander Herzen's Birthplace(3).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Maxim Gorky Literature Institute|Maxim Gorky Literature Institute]] | http://litinstitut.ru |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="1933" | 1933-10-14 | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | [[Файл:Meshchansky District, Moscow, Russia - panoramio (209).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Architectural Institute|Moscow Architectural Institute]] | http://www.marhi.ru |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="1934" | 1934-04-28 | ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[Файл:MIAN-IVMRAN.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Steklov Institute of Mathematics|Steklov Institute of Mathematics]] | http://www.mi-ras.ru/ |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="1935" | 1935-11-15 | ''[[:d:Q30257755|Пётр Ильич Чайковский исемендәге Көньяк Урал дәүләт сәнгать институты]]'' | [[Файл:Памятник Чайковскому перед ЮУрГИИ f004.jpg|center|128px]] | [[Чиләбе]] | [[:commons:Category:South Ural State Institute of Arts|South Ural State Institute of Arts]] | https://uyrgii.ru/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q4325171|Новороссийск политехника институты]]'' | [[Файл:Политех Новороссийск.jpg|center|128px]] | [[Новороссийск]] | | https://www.npi.edu.ru |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q664610|В. М. Шукшин исемендәге Алтай дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]]'' | [[Файл:Бийск филфак АГАО.jpg|center|128px]] | [[Бийск]] | | http://www.bigpi.biysk.ru/wwwsite/ |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q2324493|Виссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты]]'' | [[Файл:PGPU-Hauptgebaeude-01.jpg|center|128px]] | [[Пенза]] | | http://spu-penza.ru |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4139464|В. Г. Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институты]]'' | [[Файл:Udmurtia Glazov asv2019-05 img02.jpg|center|128px]] | [[Глазов]] | | http://ggpi.org/news.php<br/>http://www.ggpi.org |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | [[Файл:Surikov Art Institute Moscow.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Surikov Art Institute in Moscow|Surikov Art Institute in Moscow]] | http://surikov-vuz.com/ |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q4519367|Шадринск дәүләт педагогика институты]]'' | | [[Шадрин (шәһәр)|Шадринск]] | | http://shgpi.edu.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q110946531|Бөре дәүләт педагогика институты]]'' | [[Файл:Административный корпус БФ БашГУ 2019 год.jpg|center|128px]] | [[Бөре (шәһәр)|Бөре]] | | https://www.birsk.ru/node/1002 |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="1940" | 1940-06-22 | ''[[:d:Q110954641|Лесосибирск дәүләт педагогика институты]]'' | [[Файл:Lpisfu 002.JPG|center|128px]] | [[Лесосибирск]] | [[:commons:Category:Lesosibirsk Pedagogical Institute|Lesosibirsk Pedagogical Institute]] | http://lpi.sfu-kras.ru |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | [[Файл:Moscow Art Theatre School-Studio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2710104|Тверской районы]]'' | [[:commons:Category:School-Studio at the Moscow Art Theatre|School-Studio at the Moscow Art Theatre]] | http://mhatschool.theatre.ru |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q4385790|Волгоград дәүләт медицина университетының Пятигорск медицина-фармацевтика институты]]'' | [[Файл:PMPI Main building.jpg|center|128px]] | [[Биштау|Пятигорск]] | [[:commons:Category:Pyatigorsk Medical and Pharmaceutical Institute|Pyatigorsk Medical and Pharmaceutical Institute]] | http://pmedpharm.ru/ |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q21643454|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Түбән Новгород идарә институты]]'' | [[Файл:Volga-Vyatka Academy of Public Administration.jpg|center|128px]] | [[Түбән Новгород]] | | https://niu.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="1943" | 1943-02-15 | ''[[:d:Q103831957|Воронеж хөкүмәт элемтәсе институты]]'' | | [[Воронеж]] | | |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q21645815|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Көньяк Россия идарә институты]]'' | [[Файл:Южно-Российский институт управя.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:South-Russia Institute of Management|South-Russia Institute of Management]] | https://uriu.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="1945" | 1945 | ''[[:d:Q1487403|Теоретик һәм эксперименталь физика институты]]'' | [[Файл:Cheremushki Estate Flickr 06.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.itep.ru |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="1945" | 1945-10 | ''[[:d:Q4129748|School of Journalism & Mass Communication]]'' | [[Файл:Faculty of Journalism.jpg|center|128px]] | [[Василий утравы районы]] | | https://eng.jf.spbu.ru/<br/>https://jf.spbu.ru/ |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="1953" | 1953 | [[Чита дәүләт медицина академиясе]] | [[Файл:Chita State Medical Academy.jpg|center|128px]] | [[Чита]]<br/>[[Байкал арты крае]] | | https://chitgma.ru/ |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="1953" | 1953<br/>1953-08-27 | ''[[:d:Q4209557|Россия эчке эшләр министрлыгының Калининград юриспуденция институты]]'' | [[Файл:КЮИ МВД.jpg|center|128px]] | [[Калининград]] | [[:commons:Category:Kaliningrad Law Institute|Kaliningrad Law Institute]] | https://klif.univer.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="1960" | 1960-05-27<br/>1960 | ''[[:d:Q4081724|Белгород дәүләт сәнгать һәм мәдәният институты]]'' | [[Файл:Facade of the BSICA.jpg|center|128px]] | [[Белгород]] | | http://en.bgiik.ru/<br/>http://www.bgiki.ru |- | style='text-align:right'| 46 | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q4398525|РФ ЭЭМның Ростов юридик институты]]'' | [[Файл:Ростовский юридический институт МВД РФ.jpg|center|128px]] | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Rostov Law Institute of Ministry of Internal Affairs of Russia|Rostov Law Institute of Ministry of Internal Affairs of Russia]] | http://www.rui.mvd.ru/<br/>https://rui.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 47 | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q4424987|Мәскәү энергетика институтының Смоленск бүлекчәсе]]'' | [[Файл:Филиал МЭИ в г. Смоленске.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Moscow Power Engineering Institute (Smolensk)|Moscow Power Engineering Institute (Smolensk)]] | http://www.sbmpei.ru/ |- | style='text-align:right'| 48 | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q4476798|РФ ЭЭМның Урал юридик институты]]'' | | [[Екатеринбург]] | | https://ural.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 49 | data-sort-value="1962" | 1962-01-14 | ''[[:d:Q4154225|Ерак Көнчыгыш дәүләт сәнгать институты]]'' | | [[Владивосток]] | | http://www.dv-art.ru |- | style='text-align:right'| 50 | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]'' | [[Файл:Moscow State Institute of Electronics and Mathematics.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow State Institute of Electronics and Mathematics|Moscow State Institute of Electronics and Mathematics]] | http://miem.edu.ru/<br/>http://miem.hse.ru/ |- | style='text-align:right'| 51 | data-sort-value="1963" | 1963-08 | [[Түбән Кама химия-технология институты]] | | [[Идел буе федераль округы]]<br/>[[Татарстан]]<br/>[[Түбән Кама районы]]<br/>[[Түбән Кама]] | | https://www.nchti.ru/ |- | style='text-align:right'| 52 | data-sort-value="1964" | 1964-01-21 | ''[[:d:Q103832007|РФ ЭЭМ Бөтенроссия хезмәткәрләр квалификациясен күтәрү институты]]'' | [[Файл:Vladimir Putin, All-Russian Advanced Training Institute MIA (2012-05-17) 07.jpg|center|128px]] | [[Домодедово (шәһәр)]] | [[:commons:Category:All-Russian Advanced Training Institute of the Ministry of Internal Affairs of Russia|All-Russian Advanced Training Institute of the Ministry of Internal Affairs of Russia]] | https://випк.мвд.рф/ |- | style='text-align:right'| 53 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q2384139|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Дәүләт рус теле институты]]'' | [[Файл:Гос. ИРЯ им. А.С. Пушкина.JPG|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Pushkin State Russian Language Institute|Pushkin State Russian Language Institute]] | http://www.pushkin.institute |- | style='text-align:right'| 54 | data-sort-value="1967" | 1967-04-29 | ''[[:d:Q103832218|Россия Федерациясе Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы Дәүләт янгын сүндерү хезмәте хезмәткәрләренең Воронеж квалификация күтәрү институты]]'' | | [[Воронеж]] | | https://vipkgps.ru/ |- | style='text-align:right'| 55 | data-sort-value="1967" | 1967-07-04 | ''[[:d:Q104387855|Ставрополь дәүләт педагогика институты]]'' | | [[Ставрополь]] | | https://sspi.ru/ |- | style='text-align:right'| 56 | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6676414|Хабаровск дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Хабаровский государственный институт искусств и культуры.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | http://hgiik.ru/<br/>http://www.hgiik.ru/ |- | style='text-align:right'| 57 | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q30257821|Россия дәүләт интеллектуаль милек институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.rgiis.ru/<br/>http://www.rgiis.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 58 | data-sort-value="1969" | 1969-04-07 | ''[[:d:Q4076922|Адмирал Фёдор Фёдорович Ушаков исемендәге Балтыйк югары хәрби-диңгез укуханәсе — Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясенең Калининград филиалы]]'' | [[Файл:Балтийский военно-морской институт.jpg|center|128px]] | [[Калининград]] | [[:commons:Category:Baltic Naval Institute|Baltic Naval Institute]] | https://bvvmu.mil.ru/ |- | style='text-align:right'| 59 | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q4219245|Кемерово дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Главный корпус КемГИК.jpg|center|128px]] | | | http://www.kemguki.ru/ |- | style='text-align:right'| 60 | data-sort-value="1969" | 1969 | [[Казан дәүләт мәдәният институты]] | | [[Казан]] | | http://kazgik.ru/ |- | style='text-align:right'| 61 | data-sort-value="1971" | 1971-10-18 | ''[[:d:Q4125384|Воронеж дәүләт сәнгать институты]]'' | [[Файл:Voronezh State Academy of Art.JPG|center|128px]] | [[Воронеж]] | | https://voronezharts.ru/ |- | style='text-align:right'| 62 | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Самара дәүләт мәдәният институты]] | [[Файл:Institute of culture 9946.JPG|center|128px]] | [[Самар]] | | https://samgik.ru/ |- | style='text-align:right'| 63 | data-sort-value="1972" | 1972<br/>1978-04-05 | [[Эчке эшләр министрлыгының Воронеж институты|РФ ЭЭМның Воронеж институты]] | | [[Воронеж]] | | https://ви.мвд.рф/ |- | style='text-align:right'| 64 | data-sort-value="1972" | 1972-03-15 | ''[[:d:Q110931146|Орёл дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Oryol, Leskov street, 15.jpg|center|128px]] | [[Орёл өлкәсе]] | [[:commons:Category:Oryol State Institute of Culture|Oryol State Institute of Culture]] | https://ogik.ru/ |- | style='text-align:right'| 65 | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q4062909|Алтай дәүләт мәдәният институты]]'' | [[Файл:Altai State Academy of Culture and Arts.jpg|center|128px]] | [[Барнавыл]] | | http://agaki.ru |- | style='text-align:right'| 66 | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Казан юридик институты|Россия Эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институты]] | [[Файл:КЮИ МВД России.jpg|center|128px]] | [[Казан]]<br/>[[Татарстан]]<br/>[[Казанның Идел буе районы|Идел буе районы]] | | https://kui.mvd.ru |- | style='text-align:right'| 67 | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Пермь дәүләт мәдәният институты]] | [[Файл:Views of Perm (July 2024) - 23.jpg|center|128px]] | [[Пермь]] | [[:commons:Category:Perm State Institute of Culture|Perm State Institute of Culture]] | http://www.psiac.ru |- | style='text-align:right'| 68 | data-sort-value="1981" | 1981<br/>1981-10-26 | ''[[:d:Q52842948|Россия Федерациясе Милли гвардия гаскәренең Пермь хәрби институты]]'' | | ''[[:d:Q3926930|Ordzhonikidzevsky City District]]''<br/>[[Пермь]] | | https://pvi.rosguard.gov.ru/ |- | style='text-align:right'| 69 | data-sort-value="1985" | 1985<br/>2010 | ''[[:d:Q4081732|Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Иван Дмитриевич Путилин исемендәге Белгород юридик институты]]'' | | [[Белгород]] | | http://www.belui.mvd.ru<br/>https://belui.mvd.ru/ |- | style='text-align:right'| 70 | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q4174313|Екатеринбург дәүләт театр институты]]'' | [[Файл:Вайнера 2 со стороны Вайнера 1.JPG|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:2 Vainera Street, Yekaterinburg|2 Vainera Street, Yekaterinburg]] | http://www.egti.ru |- | style='text-align:right'| 71 | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q103832932|Байкал дәүләт университетының Чита институты]]'' | [[Файл:В здании также расположен Читинский институт Байкальского государственного университета экономики и права.JPG|center|128px]] | [[Чита]] | | http://bgu-chita.ru/sveden/common |- | style='text-align:right'| 72 | data-sort-value="1988" | 1988-12-15 | ''[[:d:Q101504890|Волгоград идарә институты]]'' | [[Файл:РАНХиГС (Волгоградский институт управления) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Волгоград]] | [[:commons:Category:Volgograd Institute of Management|Volgograd Institute of Management]] | https://vlgr.ranepa.ru |- | style='text-align:right'| 73 | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q4360216|Санкт-Петербург яһүдлек институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.pijs.ru/ |- | style='text-align:right'| 74 | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q15995129|РФА Югары химия колледжы]]'' | | [[Мәскәү]] | | https://www.muctr.ru/university/departments/vhk/info/ |- | style='text-align:right'| 75 | data-sort-value="1991" | 1991-04-22 | ''[[:d:Q4201591|Менеджмент, маркетинг һәм финанс институты]]'' | | [[Воронеж]] | | http://www.immf.ru |- | style='text-align:right'| 76 | data-sort-value="1991" | 1991-06-10 | ''[[:d:Q4288375|Анатолий Собчак исемендәге Халыкара банкчылык институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://www.ibispb.ru/ |- | style='text-align:right'| 77 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4336192|Ырынбур дәүләт менеджмент институты]]'' | [[Файл:ОГИМ.png|center|128px]] | [[Ырынбур]] | | http://www.ogim.ru/ |- | style='text-align:right'| 78 | data-sort-value="1992" | 1992-08-25 | ''[[:d:Q13415087|Воронеж югары технологияләр институты]]'' | | [[Воронеж]] | | http://vivt.ru/ |- | style='text-align:right'| 79 | data-sort-value="1992" | 1992 | [[ТИСБИ]] | [[Файл:TISBI (2022-04-15) 04.jpg|center|128px]] | [[Казан]] | [[:commons:Category:TISBI|TISBI]] | https://www.tisbi.ru/ |- | style='text-align:right'| 80 | data-sort-value="1992" | 1992-01-16 | ''[[:d:Q139730876|International Institute of Design and Service]]'' | | [[Чиләбе]] | | https://midis.ru/ |- | style='text-align:right'| 81 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4201739|Махсус педагогика һәм психология институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://en.wallenberg.ru/<br/>http://wallenberg.ru |- | style='text-align:right'| 82 | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q4671137|Россия фәннәр академиясенең Дәүләт һәм хокук институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.igpran.ru/ |- | style='text-align:right'| 83 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q4126645|Көнчыгыш илләре институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.orun.ru |- | style='text-align:right'| 84 | data-sort-value="1994" | 1994-04-05<br/>1994 | ''[[:d:Q4152024|ГИТР Кино һәм телевидение институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.gitr.ru/#<br/>https://gitr.ru/ |- | style='text-align:right'| 85 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q4398008|Россия хосусый хокук мәктәбе]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://privlaw.ru |- | style='text-align:right'| 86 | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q6873803|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университетының Мирный политехник институты]]'' | | [[Мирный (Якутия)|Мирный]] | | https://www.s-vfu.ru/universitet/rukovodstvo-i-struktura/instituty/mpti/ |- | style='text-align:right'| 87 | data-sort-value="1994" | 1994-06-01 | ''[[:d:Q103920259|Россия Федерациясе Җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Самар юридик институты]]'' | | [[Самар]] | | https://sui.fsin.gov.ru/ |- | style='text-align:right'| 88 | data-sort-value="1995" | 1995 | ''[[:d:Q16697389|Себер бизнес, идарә һәм психология институты]]'' | [[Файл:Sibup hull.jpg|center|128px]] | [[Красноярск]] | | http://www.sibup.ru/ |- | style='text-align:right'| 89 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q4113303|Россия Федерациясе Җәза үтәтү буенча федераль хезмәтенең Владимир юридик институты]]'' | | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | | http://www.vui-fsin.ru/ |- | style='text-align:right'| 90 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q4315882|Нева тел һәм мәдәният институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://www.niyak.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 91 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q7507002|Себер бизнес һәм мәгълүмати технологияләр институты]]'' | | [[Омск]] | | http://sibit.sano.ru/ |- | style='text-align:right'| 92 | data-sort-value="1996" | 1996<br/>1961 | ''[[:d:Q30257717|Смоленск дәүләт сәнгать институты]]'' | [[Файл:Смоленский государственный институт искусств.jpg|center|128px]] | [[Смоленск]] | [[:commons:Category:Smolensk State Institute of Arts|Smolensk State Institute of Arts]] | https://sgii-smol.ru/ |- | style='text-align:right'| 93 | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q4211745|Казан федераль университетының Чаллы институты]]'' | | [[Чаллы]] | | http://chelny.kpfu.ru/ |- | style='text-align:right'| 94 | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q4288452|Халыкара икътисад һәм финанс институты]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:ICEF College|ICEF College]] | http://icef.hse.ru/en/ |- | style='text-align:right'| 95 | data-sort-value="1997" | 1997-03-28<br/>1997 | ''[[:d:Q58229482|Мәскәү психоанализ институты]]'' | | | | https://inpsycho.ru |- | style='text-align:right'| 96 | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q4304156|Мәскәү энергия иминлеге һәм сакчыллыгы институты]]'' | [[Файл:Logotipesaeei.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | | http://www.mieen.ru |- | style='text-align:right'| 97 | data-sort-value="1999" | 1999<br/>1934 | ''[[:d:Q97041678|Чурапча дәүләт физкультура һәм спорт институты]]'' | | ''[[:d:Q1111888|Churapcha]]'' | | http://www.chgifkis.ru |- | style='text-align:right'| 98 | data-sort-value="2000" | 2000-04-26 | ''[[:d:Q4097546|Брянск идарә һәм бизнес институты]]'' | | | | https://biub.ru/ |- | style='text-align:right'| 99 | data-sort-value="2000" | 2000<br/>1997 | ''[[:d:Q4304300|Мәскәү технология институты]]'' | | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Moscow Technological Institute|Moscow Technological Institute]] | http://mti.edu.ru/ |- | style='text-align:right'| 100 | data-sort-value="2000" | 2000 | ''[[:d:Q30263251|Арктика дәүләт мәдәният һәм сәнгать институты]]'' | [[Файл:АГИК.jpg|center|128px]] | [[Якутск]] | [[:commons:Category:Arctic State Institute of Arts and Culture|Arctic State Institute of Arts and Culture]] | https://agiki.ru/ |- | style='text-align:right'| 101 | data-sort-value="2003" | 2003-01-29 | [[Кама сәнгать һәм дизайн институты]] | | [[Татарстан]]<br/>[[Чаллы]] | | http://kiid.ru/ |- | style='text-align:right'| 102 | data-sort-value="2004" | 2004 | ''[[:d:Q30270522|Санкт-Петербург медицина-социаль институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | http://medinstitut.org/ |- | style='text-align:right'| 103 | data-sort-value="2005" | 2005-06-10 | ''[[:d:Q4494337|Рус православ чиркәвенең Хабаровск дини семинариясе]]'' | [[Файл:Khabarovsk Theological Seminary.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | http://dvseminary.ru/ |- | style='text-align:right'| 104 | data-sort-value="2008" | 2008 | ''[[:d:Q108599669|Югары тәрҗемәчек мәктәбе]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://scit.herzen.spb.ru/ |- | style='text-align:right'| 105 | data-sort-value="2011" | 2011 | ''[[:d:Q4422083|Сколково фән һәм технологияләр институты]]'' | [[Файл:Moscow Skolkovo innovation center Bol'shoj bul'var Skolteh 20180602 087.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Skoltech University|Skoltech University]] | https://skoltech.ru/ |- | style='text-align:right'| 106 | data-sort-value="2013" | 2013 | ''[[:d:Q60623957|К(И)ФУ Халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[Файл:Vakhitovskiy rayon, Kazan, Respublika Tatarstan, Russia - panoramio (371).jpg|center|128px]] | | [[:commons:Category:Institute of International Relations (Kazan University)|Institute of International Relations (Kazan University)]] | |- | style='text-align:right'| 107 | data-sort-value="2021" | 2021 | ''[[:d:Q110319321|Вологда гуманитар институты]]'' | | [[Вологда]] | | https://vggi.ru/ |- | style='text-align:right'| 108 | | ''[[:d:Q4084508|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университетының Березники бүлекчәсе]]'' | | [[Березники]] | | http://www.bf.pstu.ru/ |- | style='text-align:right'| 109 | | ''[[:d:Q4112982|Владикавказ идарә институты]]'' | | [[Владикавказ]] | | http://www.viu-online.ru/ |- | style='text-align:right'| 110 | | ''[[:d:Q4201443|Георгий Яковлевич Седов исемендәге Су транспорты институты]]'' | | [[Ростов-на-Дону]] | [[:commons:Category:Nautical school of Rostov-on-Don|Nautical school of Rostov-on-Don]] | https://iwtsedov.ru/ |- | style='text-align:right'| 111 | | ''[[:d:Q4201489|Гуманитар белем һәм мәгълүмати технологияләр институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | http://www.igumo.ru/ |- | style='text-align:right'| 112 | | ''[[:d:Q4248073|Урал дәүләт тимер юллары университетының Курган институты]]'' | | [[Курган]] | | http://kirt.usurt.ru/ |- | style='text-align:right'| 113 | | ''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]'' | | | [[:commons:Category:Stolypin Volga Region Institute of Administration|Stolypin Volga Region Institute of Administration]] | |- | style='text-align:right'| 114 | | ''[[:d:Q4407696|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Сәнәгый менеджмент, икътисад һәм сәүдә институты]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | https://imet.spbstu.ru |- | style='text-align:right'| 115 | | ''[[:d:Q4407713|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Машиналар төзү институты]]'' | [[Файл:ВТУЗ-ЛМЗ (ГК).jpg|center|128px]] | [[Санкт-Петербург]] | [[:commons:Category:LMZ-VTUZ|LMZ-VTUZ]] | |- | style='text-align:right'| 116 | | ''[[:d:Q4412486|Төньяк Кавказ бизнес, инженер һәм мәгълүмати технологияләр институты]]'' | | [[Армавир (Россия)|Армавир]] | | http://skibiit.ru/ |- | style='text-align:right'| 117 | | ''[[:d:Q4476762|Россия Федерациясе гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Дәүләт янгын сүндерү хезмәтенең Урал институты]]'' | [[Файл:Учебная ПЧ УрИГПС.jpg|center|128px]] | [[Екатеринбург]] | [[:commons:Category:Ural Institute of the State Fire Service of the Ministry of Emergency Situations of Russia|Ural Institute of the State Fire Service of the Ministry of Emergency Situations of Russia]] | https://uigps.ru |- | style='text-align:right'| 118 | | [[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | | | | http://www.sziu.ru/ |- | style='text-align:right'| 119 | | ''[[:d:Q7053558|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш бүлекчәсе]]'' | | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 120 | | ''[[:d:Q21662788|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Ерак Көнчыгыш идарә институты]]'' | [[Файл:Хабаровская Высшая партшкола.jpg|center|128px]] | [[Хабарау|Хабаровск]] | | http://dviu.ranepa.ru/ |- | style='text-align:right'| 121 | | ''[[:d:Q21978173|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университетының Мода менеджменты һәм индустриясе институты]]'' | | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 122 | | ''[[:d:Q30265172|Волгоград бизнес институты]]'' | | [[Волгоград]] | | http://volbi.ru |- | style='text-align:right'| 123 | | ''[[:d:Q33228179|Мәскәү археология инсититутының Смоленск бүлеге]]'' | | [[Смоленск]] | | |- | style='text-align:right'| 124 | | ''[[:d:Q62780920|Балаково бизнес һәм идара итеү институты]]'' | | [[Балакау]] | | |- | style='text-align:right'| 125 | | ''[[:d:Q107311530|Мәскәү политехника университетының Электросталь бүлекчәсе]]'' | [[Файл:Russia, Elektrostal. Street Pervomayskaya. img-079.jpg|center|128px]] | [[Электросталь]] | [[:commons:Category:Elektrostal. MAMI (Branch)|Elektrostal. MAMI (Branch)]] | https://elpol.ru/ |- | style='text-align:right'| 126 | | ''[[:d:Q111200150|Невинномысск дәүләт гуманитар-техник институты]]'' | | [[Невинномысск]] | | http://нггти.рф/ |- | style='text-align:right'| 127 | | ''[[:d:Q113237435|Сәхнә сәнгатьләре югары мәктәбе]]'' | [[Файл:Осмотр Центра искусств им. А. Райкина (август 2013) (04).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622887|Maryina Roshcha District]]'' | [[:commons:Category:Graduate School of Performing Arts (Moscow)|Graduate School of Performing Arts (Moscow)]] | https://www.raikin-school.com/ |} {{Wikidata list end}} == Моны да карагыз == * [[Университетлар исемлекләре]] [[Төркем:Россия югары уку йортлары]] [[Төркем:Исемлекләр:Россия]] [[Төркем:Исемлекләр:Фән]] [[Төркем:Исемлекләр:Икътисад]] [[Төркем:Исемлекләр:Мәдәният]] ewtpmwxbp1o2icyg1tt4ny6z4w7mxs9 Замбиядәге Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары 0 864667 5936328 5862414 2026-06-04T13:08:56Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936328 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} {{УК}} Бу исемлектә '''{{ZMB}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. == Сайлау == Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты||ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган. Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} == Рәсми исемлектә == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q953. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! нәрсәдән тора ! критерий |- | style='text-align:right'| 1 | | ''[[:d:Q43278|Виктория шарлавыгы]]'' | [[Файл:Cataratas Victoria, Zambia-Zimbabue, 2018-07-27, DD 05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q738382|Көньяк провинциясе]]''<br/>''[[:d:Q456562|Төньяк Матабелеленд]]'' | [[:commons:Category:Victoria Falls|Victoria Falls]] | ''[[:d:Q1323548|Mosi-oa-Tunya National Park]]''<br/>''[[:d:Q1640800|Victoria Falls National Park]]'' | ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]'' |- | style='text-align:right'| 2 | | ''[[:d:Q139989268|Mosi-oa-Tunya / Victoria Falls]]'' | | | | ''[[:d:Q43278|Виктория шарлавыгы]]''<br/>''[[:d:Q1323548|Mosi-oa-Tunya National Park]]''<br/>''[[:d:Q1640800|Victoria Falls National Park]]'' | ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]'' |} {{Wikidata list end}} == Намзәтләр == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q953. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәвеш ! урнашу ! Викиҗыентык ! нәрсәдән тора ! критерий |- | style='text-align:right'| 1 | | ''[[:d:Q798283|Каламбо шарлавыгы]]'' | [[Файл:Kalambo Falls.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q778738|Төньяк провинциясе]]''<br/>''[[:d:Q153329|Руква өлкәсе]]''<br/>''[[:d:Q6350440|Каламба районы]]'' | [[:commons:Category:Chutes de Kalambo|Chutes de Kalambo]] | | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]'' |- | style='text-align:right'| 2 | | ''[[:d:Q5208409|Даг Хаммаршёльд авиаһәлакәте урыны мемориалы]]'' | | | | | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]'' |- | style='text-align:right'| 3 | | ''[[:d:Q10546340|Мвела петроглифлары]]'' | | | | | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' |- | style='text-align:right'| 4 | | ''[[:d:Q65947289|Чирунди таш урманы]]'' | | | | | ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]'' |- | style='text-align:right'| 5 | | ''[[:d:Q65947291|Каламбо шарлавыгы археологик аланы]]'' | | | | | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]'' |- | style='text-align:right'| 6 | | ''[[:d:Q65947292|Замбези елга башы]]'' | | | | | ''[[:d:Q23038986|(x)]]'' |- | style='text-align:right'| 7 | | ''[[:d:Q65947293|Баротсе мәдәни ландшафты]]'' | | | | | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]'' |} {{Wikidata list end}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Портал|География|Мәдәният|Тарих}} * [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]] [[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Замбия мәдәнияте]][[Төркем:Замбия истәлекле урыннары]] k1w3696qucsjk8xqibjmwjckv78ksqu Рөстәм Скибин 0 864738 5936402 5838354 2026-06-04T17:28:09Z Il Nur 6874 5936402 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Рөстәм Скибин | рәсем =Rustem Skibin (cropped).JPG | рәсем_зурлыгы = 250px | alt = | рәсем язуы = | тулы исем = {{lang-crh|Rustem Vladimir oğlu Skibin}} | һөнәр = {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Рәссам| рәссам|d|Q1028181}}, педагог | туу датасы = 6.04.1976 | туу җире = [[СССР]], [[Үзбәкстан ССР]], {{туу җире|Сәмәрканд|Сәмәркандта}} | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br />{{байрак|Украина}} [[Украина]] | милләт = | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр = [[Файл:Zaslnartv.jpg|25px|Украинаның атказанган халык иҗаты остасы (2020)]] | сайт = http://www.rustemskibin.com/ | башка мәгълүмат = }} '''Рөстәм Скибин''', Рөстәм Владимир улы Скибин ({{lang-crh|Rustem Vladimir oğlu Skibin}}, {{lang-uk|Рустем Володимирович Скибін}}, {{lang-ru|Рустем Владимирович Скибин}}; ''[[1976 ел]]ның [[6 апрель|6 апреле]], [[СССР]], [[Үзбәкстан ССР]], [[Сәмәрканд өлкәсе]], [[Сәмәрканд]]'') ― [[Кырым татарлары|кырымтатар]] рәссамы һәм керамика остасы. Украинаның атказанган халык иҗаты остасы (2020). Кырымтатар рәссамнары ассоциациясе әгъзасы. == Тәрҗемәи хәле == 1976 елның 6 апрелендә [[Сәмәрканд]]та туган<ref name="c3">{{Cite web|lang=ru|url=https://qirimcemiyeti.org/ru/committees/kom--tet-kul--turnogo-rozvitku/|title=Комитет|website=Землячество крымских татар|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902174036/https://qirimcemiyeti.org/ru/committees/kom--tet-kul--turnogo-rozvitku/|url-status=live}}</ref>. 1944 елда Кырымның көньяк ярыннан [[Кырым татарлары сөргене| депортацияләнгән]] бабасы {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Кореиз| Кореиздан|d| Q206189}}, әбисе ― {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Мисхор| Мисхордан|d| Q213682}} булган<ref>{{Cite web|url=https://www.zhyteli.org/post/rustem-skybin|title=Рустем, майстер декоративно-прикладного мистецтва|last=Котович|first=Софія|date=2024-07-04|website=Жителі Києва|language=uk|access-date=2024-07-06}}</ref>. Әтисе ― яртылаш [[украиннар|украин]], яртылаш [[алманнар|немец]], әнисе ― [[Кырым татарлары|Кырым татары]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://qha.com.ua/kryimskie-tataryi-uk/my-svoyu-ystoryyu-malo-pysaly-hudozhnyk-rustem-skybyn-pro-detstvo-remeslo-y-tvorcheskyj-protsess-chast-i/|title=«Мы свою историю мало писали» — художник Рустем Скибин про детство, ремесло и творческий процесс. Часть І|author=Зайцев Игорь|website=QHA|date=2020-09-15|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614115331/https://qha.com.ua/kryimskie-tataryi-uk/my-svoyu-ystoryyu-malo-pysaly-hudozhnyk-rustem-skybyn-pro-detstvo-remeslo-y-tvorcheskyj-protsess-chast-i/|url-status=live}}</ref>. [[Файл:Culture and life, 45-48-2015.pdf|мини|слева| «Культура и жизнь» журналы тышлыгында, 2015 ел]] 1991 елда А. Абдурасулов исемендәге Сәмәрканд сәнгать училищесына укырга кергән, шул вакытта беренче тапкыр [[Кырым]]да булган<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://life.pravda.com.ua/culture/2018/05/17/215194/|title=Шлях додому. Світ кримськотатарських орнаментів Рустема Скібіна|author=Терен Тетяна|website=УП.Культура|date=2018-05-17|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211216194537/https://life.pravda.com.ua/culture/2018/05/17/215194/|url-status=live}}</ref>. Училищены «рәссам-педагог» белгечлеге буенча 1996 елда тәмамлаган, шуннан соң Кырымга күченгән<ref name="a1">{{Cite web|lang=ru|url=http://franco.crimealib.ru/novosti/krymskiy-stil-rustema-skibina.html|title=«КРЫМСКИЙ СТИЛЬ» РУСТЕМА СКИБИНА|website=Крымская республиканская универсальная научная библиотека им. И. Я. Франко|date=2020-02-26|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225084234/http://franco.crimealib.ru/novosti/krymskiy-stil-rustema-skibina.html|url-status=live}}</ref>. 1996 елдан 2000 елга кадәр [[Симферополь]]дәге «Таврика» керамика предприятиесендә баш рәссам булып эшләгән<ref name="a1" />. 2000 елдан ― Кырымтатар рәссамнары ассоциациясе әгъзасы<ref name="c3" />. 2000 елда [[Акмәсҗит районы| Симферополь районының]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Акрополис|Акрополис|d| Q4059811}} авылында «El-Cheber» (тәрҗемәдә — «Осталар иле») студиясен булдырган, ул 2015 елда иҗтимагый оешма буларак теркәлгән<ref name="a1" /><ref>{{Мәкалә|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/krymsko-tatarskaya-keramika-nachala-xxi-v-istoki-i-tendentsii-razvitiya|автор=Сластникова Людмила Александровна|заглавие=КРЫМСКО-ТАТАРСКАЯ КЕРАМИКА НАЧАЛА XXI В. (ИСТОКИ И ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ)|год=2020|издание=Кунсткамера|выпуск=1 (7)|страницы=160–167|issn=2618-8619|archive-date=2021-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902174041/https://cyberleninka.ru/article/n/krymsko-tatarskaya-keramika-nachala-xxi-v-istoki-i-tendentsii-razvitiya}}</ref>. Остазы<ref>''Елена Зорина''. [https://crimeanblog.blogspot.com/2007/04/blog-post_08.html Мамут Чурлу — крымскотатарский художник.] Крымский блог, 8.04.2007</ref> {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Мамут Чурлу |Мамут Чурлу |d| Q55108509}} (1946―2025) җыйган Кырым татарлары чигүләреннән орнаментлар коллекциясе нигезендә керамик эшләнмәләрнең полихромлы бизәкләү стилен булдырган<ref name="a1" /><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://islam.in.ua/ru/novosti-v-strane/krymskotatarskiy-art-na-ulicah-ukrainskih-gorodov|title=Крымскотатарский арт на улицах украинских городов|website=Ислам в Украине|date=2015-05-07|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902174044/https://islam.in.ua/ru/novosti-v-strane/krymskotatarskiy-art-na-ulicah-ukrainskih-gorodov|url-status=live}}</ref>. Аның төп әсәрләре ― керамик савытлар һәм тәлинкәләр. Моннан тыш, кәндил яктырткычлары, фонтаннар, декоратив панно һәм музыка кораллары ясый<ref>{{Статья|ссылка=https://www.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-333-0/978-5-88431-333-0_23.pdf|автор=Сластникова Л. А.|заглавие=СОВРЕМЕННАЯ КЕРАМИКА КРЫМА (ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ)|год=2007|язык=ru|место=СПб|издание=Лавровский сборник: материалы Среднеазиатско-Кавказских исследований: этнология, история, археология, культурология|страницы=202—209|archive-date=2021-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902174038/https://www.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-333-0/978-5-88431-333-0_23.pdf}}</ref>. 2004 елдан ― «Кырым стиле» проектында катнашучы, «Чатыр-Даг» иҗат берләшмәсе әгъзасы<ref name="c3" /><ref name="b2" />. [[Файл:BWF Rustem Skibin Crimea Booth.jpg|мини|справа|Скибин Торонто фестивалендә, 2018 ел]] 2005 елда Украина халык сәнгате осталарының милли берлеге әгъзалыгына кандидат булган. 2005 елдан [[Бакчасарай]]да «Челмекчилер» (тәрҗемәдә — чүлмәкчеләр) балалар студиясендә укыткан. 2007 елда Симферопольдә «Чебер-Эли» (тәрҗемәдә — Оста куллар) иҗат остаханәсен ачкан<ref name="b2">{{Китап|ссылка=http://logos.biz.ua/proj/keram/pdf/145.pdf|автор=Серб М. А.|заглавие=Кераміка України|год=2009|язык=uk|издательство=Видавничий центр «Логос Україна»|страницы=145|страниц=172|isbn=978-966-1581-04-2|archive-date=2021-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902174044/http://logos.biz.ua/proj/keram/pdf/145.pdf}}</ref>. Симферопольда [[Евромәйдан]] вакыйгаларындә катнашучы. 2014 елның 2 мартында [[Кырым кризисы]] вакытында гаиләсе белән [[Киев]]ка күченгән, анда бер елдан иҗади остаханә ача алган<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2021/03/7/7285784/|title=Первый переселенец из Крыма Рустам Скибин о начале оккупации полуострова, побег в Киев и надежду на возвращение|author=Тараненко Андрей|website=Украинская правда|date=2021-03-07|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902174035/https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2021/03/7/7285784/|url-status=live}}</ref>. Украина башкаласында урнашып, «Киев шәһәрендә Кырым татарлары якташлыгы» эшчәнлегендә катнаша башлый, анда мәдәни үсеш комитетын җитәкли (2014 елдан)<ref name="c3" />. «Кырым SOS» проектының волонтеры булган<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://islam.in.ua/ru/intervyu/rustem-skibin-vozvrashchenie-na-istoricheskuyu-rodinu-prolegaet-cherez-kulturu|title=Рустем Скибин: Возвращение на историческую Родину пролегает через культуру|website=Ислам в Украине|date=2015-06-30|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902174044/https://islam.in.ua/ru/intervyu/rustem-skibin-vozvrashchenie-na-istoricheskuyu-rodinu-prolegaet-cherez-kulturu|url-status=live}}</ref>. 2021 елда Украина мода атналыгында Рөстәм Скибин дизайнер Полина Веллер белән эшләгән кырымтатар орнаменты төшерелгән кием коллекциясе тәкъдим ителгән<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://crimea.suspilne.media/ru/news/2983|title=На Ukrainian Fashion Week представили новую коллекцию одежды с крымскотатарскими орнаментами|author=Глянько Катерина, Савіна Альона|website=Суспільне Крим|date=2021-02-09|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902174038/https://crimea.suspilne.media/ru/news/2983|url-status=live|accessdate=2025-09-07|archivedate=2021-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210902174038/https://crimea.suspilne.media/ru/news/2983}}</ref>. Рөстәм ''Quru Isar'' авторлык стилендә эшли. Аның сере махсус техник алымда: юеш керәч өстенә гравировка ясала, аннары ул аерым фрагментлар рәвешендә буяу һәм эмаль белән тулылана. Шәхси күргәзмәләре бөтен дөнья буйлап уза. Аның керәч (керамика) эшләнмәләрен Бөекбритания короле [[Карл III (Бөекбритания короле)|Карл III]] һәм Төркия президенты [[Рәҗәп Таййип Әрдоган|Рәҗәп Эрдоганга]] бүләк иткәннәр<ref>[https://d1fn6fgtfx4phn.cloudfront.net/a/rustem-skibin-krymskiye-tatary-artefakty-kultura/33521680.html Рөстәм Скибин кырымтатар артефактлары, мәдәнияте һәм хәтере турында]{{Deadlink|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * 2020 ― Украинаның атказанган халык иҗаты остасы ― «''дәүләт төзелешенә, Украинаның социаль-икътисадый, фәнни-техник, мәдәни-мәгариф үсешенә зур шәхси өлеш керткәне, саллы хезмәт казанышлары һәм югары профессионализмы өчен''»<ref>{{Cite web|lang=uk|url=https://www.president.gov.ua/documents/3352020-34805|title=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №335/2020|website=Офіційне інтернет-представництво Президента України|access-date=2021-09-02|archive-date=2021-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415052406/https://www.president.gov.ua/documents/3352020-34805|url-status=live}}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * ''Аблямитова Э. З''. [https://www.elibrary.ru/item.asp?id=36356833 Возрождение крымскотатарской керамики в деятельности Рустема Скибина] // Крымские Диалоги: Культура, Искусство, Образование. — 2018. — Вып. 4 (12). == Сылтамалар == * {{Cite web|lang=ru|url=https://ctrcenter.org/ru/news/4026-zalozhniki-okkupacii-|title=«Заложники оккупации»: Рустем Скибин, художник-керамист, дизайнер (фото)|author=Сагирман Эльвир|website=Крымскотатарский Ресурсный Центр|date=2020-03-27|access-date=2021-09-02|accessdate=2025-09-07|archivedate=2021-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210902195719/https://ctrcenter.org/ru/news/4026-zalozhniki-okkupacii-}} * {{Cite web|lang=ru|url=https://hromadske.ua/ru/posts/remeslo-ystoryy-pro-ukraynskykh-masterov|title=Ремесло: истории украинских мастеров|author=Столярова Татьяна, Чернова Александра, Цигима Анна|website=hromadske.ua|date=2019-01-08|access-date=2021-09-02}} * {{Cite web|lang=ru|url=https://www.ukrinform.ru/rubric-crimea/2230429-rustem-skibin-krymskotatarskij-hudoznik.html|title=Рустем Скибин, крымскотатарский художник|author=Курталиева Гульнара|website=Укринформ|date=2017-05-18|access-date=2021-09-02}} * {{Cite web|lang=ru|url=https://www.radiosvoboda.org/a/25315945.html|title=Крымчанин, который не захотел жить в аннексированном Крыму|website=Радио Свобода|date=2014-03-31|access-date=2021-09-02}} {{Тышкы сылтамалар}} {{DEFAULTSORT:Скибин, Рөстәм}} [[Төркем:Әлифба буенча рәссамнар]] [[Төркем:Кырым рәссамнары]] [[Төркем:Украина рәссамнары]] [[Төркем:Украинаның атказанган халык иҗаты осталары]] [[Төркем:Кырымтатар мәдәнияте]] [[Төркем:Евромәйданда катнашучылар]] {{сайланган мәкалә}} 0y09negfvcyd0ah04ptqxfinuucxdn3 Япониядәге Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары 0 864764 5936524 5935366 2026-06-05T05:43:11Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936524 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} {{УК}} Бу исемлектә '''{{JPN}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. == Сайлау == Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты||ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган. Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} == Рәсми исемлектә == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q17. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 } |section= |sort=label |columns=number:#,label:Исем,p18,p527,p2614:критерий,P1435/Q9259/P580:теркәлү,P757:код,p373:Викиҗыентык,p131:урнашу}} {| class='wikitable sortable' ! # ! Исем ! рәвеш ! нәрсәдән тора ! критерий ! теркәлү ! код ! Викиҗыентык ! урнашу |- | style='text-align:right'| 1 | ''[[:d:Q11444847|Amami-Ōshima Island, Tokunoshima Island, northern part of Okinawa Island, and Iriomote Island]]'' | [[Файл:Amami beach.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q697278|Amami Ōshima]]''<br/>''[[:d:Q701847|Tokunoshima]]''<br/>''[[:d:Q8048278|Yanbaru]]''<br/>''[[:d:Q432124|Iriomote Island]]'' | ''[[:d:Q23038986|(x)]]'' | 2021-07 | [https://whc.unesco.org/en/list/1574 1574] | [[:commons:Category:Amami-Oshima Island, Tokunoshima Island, northern part of Okinawa Island, and Iriomote Island|Amami-Oshima Island, Tokunoshima Island, northern part of Okinawa Island, and Iriomote Island]] | [[Кагосима (префектура)]]<br/>[[Окинава (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 2 | ''[[:d:Q1333799|Buddhist Monuments in the Hōryū-ji Area]]'' | [[Файл:Horyu-ji10s3200.jpg|center|128px]] | [[Хорю-дзи]]<br/>''[[:d:Q1351209|Hokki-ji Temple]]'' | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 1993 | [https://whc.unesco.org/en/list/660 660] | [[:commons:Category:Buddhist monuments in the Horyu-ji area|Buddhist monuments in the Horyu-ji area]] | ''[[:d:Q379233|Ikaruga]]'' |- | style='text-align:right'| 3 | ''[[:d:Q16482294|Fujisan, sacred place and source of artistic inspiration]]'' | [[Файл:FujiSunriseKawaguchiko2025WP.jpg|center|128px]] | [[Фудзияма]]<br/>''[[:d:Q653180|Fujisan Hongū Sengen Taisha]]''<br/>''[[:d:Q11467749|Yamamiya Sengen Shrine]]''<br/>''[[:d:Q11523143|Murayama Sengen Shrine]]''<br/>''[[:d:Q11664537|Suyama Sengen Shrine]]''<br/>''[[:d:Q11526304|Higashiguchi Hongu Fuji Sengen Shrine]]''<br/>''[[:d:Q11553669|Kawaguchi Asama Shrine]]''<br/>''[[:d:Q11395081|Fuji Omuro Sengen Shrine]]''<br/>''[[:d:Q66089879|former house of the Togawa Family]]''<br/>''[[:d:Q66089882|house of the Osano Family]]''<br/>''[[:d:Q1203756|Lake Yamanaka]]''<br/>''[[:d:Q577372|Lake Kawaguchi]]''<br/>''[[:d:Q66089896|Deguchi-ike Pond]]''<br/>''[[:d:Q66089898|Okama-ike Pond]]''<br/>''[[:d:Q66089900|Sokonashi-ike Pond]]''<br/>''[[:d:Q66089902|Chōshi-ike Pond]]''<br/>''[[:d:Q66089904|Waku-ike Pond]]''<br/>''[[:d:Q66089906|Nigori-ike Pond]]''<br/>''[[:d:Q66089908|Kagami-ike Pond]]''<br/>''[[:d:Q66089910|Shōbu-ike Pond]]''<br/>''[[:d:Q66089912|Funatsu Lava Tree Molds]]''<br/>''[[:d:Q66089914|Yoshida Lava Tree Molds]]''<br/>''[[:d:Q11376150|Hitoana Fuji-ko Iseki]]''<br/>''[[:d:Q38411|Shiraito Falls]]''<br/>''[[:d:Q869275|Miho no Matsubara]]'' | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 2013 | [https://whc.unesco.org/en/list/1418 1418] | [[:commons:Category:Fujisan, sacred place and source of artistic inspiration|Fujisan, sacred place and source of artistic inspiration]] | [[Сидзуока (префектура)]]<br/>[[Яманаси (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q1333330|Gusuku Sites and Related Properties of the Kingdom of Ryukyu]]'' | [[Файл:Naha Shuri Castle16s5s3200.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1186324|Tamaudun]]''<br/>''[[:d:Q137715133|Sonohyan-utaki Ishimon]]''<br/>''[[:d:Q508866|Nakijin Castle]]''<br/>''[[:d:Q2338956|Zakimi Castle]]''<br/>''[[:d:Q2471589|Katsuren Castle]]''<br/>''[[:d:Q1013209|Nakagusuku Castle]]''<br/>''[[:d:Q907052|Shuri Castle]]''<br/>''[[:d:Q3133545|Shikina-en]]''<br/>''[[:d:Q3087076|Sefa-utaki]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 2000 | [https://whc.unesco.org/en/list/972 972] | [[:commons:Category:Gusuku sites and related properties of the Kingdom of Ryukyu|Gusuku sites and related properties of the Kingdom of Ryukyu]] | [[Окинава (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 5 | ''[[:d:Q93643|Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region]]'' | [[Файл:Nagasaki Oura C1378.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2498312|Hara Castle]]''<br/>''[[:d:Q66108561|Kasuga Village and Sacred Places in Hirado (Kasuga Village and Mt. Yasumandake)]]''<br/>''[[:d:Q21653863|Nakaenoshima]]''<br/>''[[:d:Q21653164|Sakitsu Village]]''<br/>''[[:d:Q21653043|Kobadira Village]]''<br/>''[[:d:Q28682698|Ōno Village]]''<br/>''[[:d:Q11678145|Kuroshima]]''<br/>''[[:d:Q10856210|Nozaki Island]]''<br/>''[[:d:Q11664922|Kashiragashima]]''<br/>''[[:d:Q5366860|Hisaka Island]]''<br/>''[[:d:Q28682780|Egami Village]]''<br/>''[[:d:Q430626|Ōura Church]]'' | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]'' | 2018 | [https://whc.unesco.org/en/list/1495 1495] | [[:commons:Category:Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region|Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region]] | [[Нагасаки (префектура)]]<br/>[[Амакуса (шәһәр)|Амакуса]] |- | style='text-align:right'| 6 | ''[[:d:Q2896261|Hiraizumi – Temples, Gardens and Archaeological Sites Representing the Buddhist Pure Land]]'' | [[Файл:Hiraizumi's surroundings, Iwate Prefecture; August 2018 (03).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2660144|Chūson-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q975227|Mōtsū-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q3080218|Kanjizaiō-in]]''<br/>''[[:d:Q11648027|Kinkeizan]]''<br/>''[[:d:Q11567538|Muryōkō-in Ato]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 2011 | [https://whc.unesco.org/en/list/1277rev 1277rev] | [[:commons:Category:Hiraizumi - Temples, gardens and archaeological sites representing the Buddhist Pure Land|Hiraizumi - Temples, gardens and archaeological sites representing the Buddhist Pure Land]] | ''[[:d:Q1203004|Hiraizumi]]'' |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q231140|Hiroshima Peace Memorial]]'' | [[Файл:Genbaku Dome04-r.JPG|center|128px]] | | ''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 1996 | [https://whc.unesco.org/en/list/775 775] | [[:commons:Category:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)]] | ''[[:d:Q11435562|Ōtemachi]]'' |- | style='text-align:right'| 8 | ''[[:d:Q874027|Historic Monuments of Ancient Kyoto]]'' | [[Файл:Kinkakuji 2004-09-21.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q700448|Kamigamo Shrine]]''<br/>''[[:d:Q701620|Shimogamo Shrine]]''<br/>''[[:d:Q1046403|Tō-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q221716|Kiyomizu-dera Temple]]''<br/>''[[:d:Q917195|Enryaku-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q1157535|Daigo-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q1202871|Ninna-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q61094|Byōdō-in Temple]]''<br/>''[[:d:Q583589|Ujigami Shrine]]''<br/>''[[:d:Q986750|Kōzan-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q1516753|Saihō-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q1759226|Tenryū-ji Temple]]''<br/>[[Кинкаку-җи]]<br/>''[[:d:Q257473|Ginkaku-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q587371|Ryōan-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q1146038|Nishi Hongan-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q1013399|Nijō Castle]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]'' | 1994 | [https://whc.unesco.org/en/list/688 688] | [[:commons:Category:Historic monuments of ancient Kyoto|Historic monuments of ancient Kyoto]] | [[Kioto|Кьото]]<br/>[[Удзи|Уҗи]]<br/>[[Оцу|Отсу]] |- | style='text-align:right'| 9 | ''[[:d:Q1055749|Historic Monuments of Ancient Nara]]'' | [[Файл:Todaiji18s3200.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q460367|Tōdai-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q1070863|Kōfuku-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q66088085|Kasuga-Taisha and Kasugayama Primeval Forest]]''<br/>''[[:d:Q1203099|Gangō-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q945913|Yakushi-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q973175|Tōshōdai-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q211585|Heijō Palace]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 1998 | [https://whc.unesco.org/en/list/870 870] | [[:commons:Category:Historic monuments of ancient Nara|Historic monuments of ancient Nara]] | [[Нара (шәһәр)|Нара]] |- | style='text-align:right'| 10 | ''[[:d:Q877626|Historic Villages of Shirakawa-gō and Gokayama]]'' | [[Файл:Ogi Shirakawa-gō, Gifu, Japan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q66087931|Ogimachi Village]]''<br/>''[[:d:Q66087932|Ogimachi Village 2]]''<br/>''[[:d:Q66087933|Ainokura Village]]''<br/>''[[:d:Q66087934|Suganuma Village]]'' | ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]'' | 1995 | [https://whc.unesco.org/en/list/734 734] | [[:commons:Category:Historic villages of Shirakawa-go and Gokayama|Historic villages of Shirakawa-go and Gokayama]] | ''[[:d:Q1203744|Shirakawa]]''<br/>[[Нанто]] |- | style='text-align:right'| 11 | ''[[:d:Q191763|Itsukushima Shrine]]'' | [[Файл:Itsukushima Gate.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97940130|Itsukushima Shrine Ōtorii]]''<br/>''[[:d:Q107020639|West Corridor]]''<br/>''[[:d:Q107020640|Honden, Heiden and Haiden of the Main Shrine]]''<br/>''[[:d:Q107020641|Haraiden of the Main Shrine]]''<br/>''[[:d:Q107020642|East Corridor]]''<br/>''[[:d:Q107020643|Haraiden of Marōdo Shrine]]''<br/>''[[:d:Q107020644|Honden, Heiden and Haiden of Marōdo Shrine]]''<br/>''[[:d:Q133290175|Itsukushima Shrine Treasure Hall]]''<br/>''[[:d:Q134598528|Noh stage, Itsukushima Shrine]]'' | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 1996 | [https://whc.unesco.org/en/list/776 776] | [[:commons:Category:Itsukushima Shinto Shrine|Itsukushima Shinto Shrine]] | [[Хацукаити|Һатсукаичи]] |- | style='text-align:right'| 12 | ''[[:d:Q174139|Iwami Ginzan Silver Mine]]'' | [[Файл:180504 Shimizudani Refinery Ruins of Iwami Ginzan Silver Mine Oda Shimane pref Japan03s.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]'' | 2007 | [https://whc.unesco.org/en/list/1246 1246]<br/>[https://whc.unesco.org/en/list/1246bis 1246bis] | [[:commons:Category:Iwami Silver Mine|Iwami Silver Mine]] | [[Ода (шәһәр)|Ода]] |- | style='text-align:right'| 13 | ''[[:d:Q11402500|Jōmon Prehistoric Sites in Northern Japan]]'' | [[Файл:140913 Sannai-Maruyama site Aomori Japan01bs6bs6.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7077228|Ōdai Yamamoto I Site]]''<br/>''[[:d:Q17226685|Kakinoshima Site]]''<br/>''[[:d:Q103810663|Kitakogane Shell Mound]]''<br/>''[[:d:Q48815268|Tagoyano Shell Mound]]''<br/>''[[:d:Q11370708|Kamegaoka Stone Age Site]]''<br/>''[[:d:Q30593786|Futatsumori Site]]''<br/>''[[:d:Q911970|Sannai-Maruyama Site]]''<br/>''[[:d:Q28690431|Ōfune Site]]''<br/>''[[:d:Q11489085|Goshono Site]]''<br/>''[[:d:Q103813700|Irie-Takasago Shell Mounds]]''<br/>''[[:d:Q11462859|Komakino Site]]''<br/>''[[:d:Q11378977|Isedōtai Site]]''<br/>''[[:d:Q11437550|Ōyu Stone Circles]]''<br/>''[[:d:Q11296586|Kiusu Earthwork Burial Circles]]''<br/>''[[:d:Q48733884|Ōmori Katsuyama Site]]''<br/>''[[:d:Q11514205|Korekawa Site]]'' | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]'' | 2021-07-27 | [https://whc.unesco.org/en/list/1632 1632] | [[:commons:Category:Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan|Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan]] | [[Хоккайдо (префектура)]]<br/>[[Аомори (префектура)]]<br/>[[Иватэ (префектура)]]<br/>[[Акита (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 14 | ''[[:d:Q55524104|Mozu-Furuichi Kofun Group: Mounded Tombs of Ancient Japan]]'' | [[Файл:NintokuTomb Aerial photograph 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4250584|Mozu Tombs]]''<br/>''[[:d:Q4250076|Furuichi Kofun Cluster]]''<br/>''[[:d:Q11576219|Tadeiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q5849431|Daisen Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11549996|Nagayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124353|Gen'emon'yama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11428445|Tsukamawari Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11410610|Osamezuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q30925787|Magodayūyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124356|Tatsusayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q48751867|Dōgameyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124358|Komoyamazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11368031|Maruhoyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11651650|Nagatsuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124362|Hatazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124363|Zenizuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11359978|Kamiishizu Misanzai Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124365|Terayama-minamiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124366|Shichikannon Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11259430|Itasuke Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124367|Zen'emon'yama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11489009|Gobyōyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11423449|Haze Nisanzai Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11555978|Tsudō-Shiroyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11471921|Oka Misanzai Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124371|Hachizuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11479972|Ichinoyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11378467|Nakatsuyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11650613|Nabezuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124373|Suketayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124374|Nakayamazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124375|Yashimazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11411025|Komuroyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11441985|Ōtorizuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124378|Ojin-tenno-ryo Kofun, Konda-maruyama Kofun and Futatsuzuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124380|Higashiumazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124381|Kurizuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124382|Higashiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11275423|Hazamiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11429120|Hakayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11645001|Nonaka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11415923|Mukōhakayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124383|Nishiumazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124384|Jōganjiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124385|Aoyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11476069|Minegazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11637613|Karusato Ōtsuka Kofun]]'' | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]'' | 2019 | [https://whc.unesco.org/en/list/1593 1593] | [[:commons:Category:Mozu-Furuichi Kofun Group|Mozu-Furuichi Kofun Group]] | [[Сакаи (Осака)|Сакай]]<br/>[[Хабикино|Һабикино]]<br/>[[Фудзиидера]] |- | style='text-align:right'| 15 | ''[[:d:Q13383295|Ogasawara Archipelago]]'' | [[Файл:Wai-Beach.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q243634|Bonin Islands]]''<br/>''[[:d:Q1141683|Volcano Islands]]''<br/>''[[:d:Q1187278|Nishinoshima]]''<br/>''[[:d:Q908529|Okinotorishima]]''<br/>''[[:d:Q1047492|Minamitorishima]]'' | ''[[:d:Q23038985|(ix)]]'' | 2011 | [https://whc.unesco.org/en/list/1362 1362] | [[:commons:Category:Ogasawara Islands|Ogasawara Islands]] | ''[[:d:Q1022925|Ogasawara Village]]'' |- | style='text-align:right'| 16 | ''[[:d:Q324638|Sacred Island of Okinoshima and Associated Sites in the Munakata Region]]'' | [[Файл:Munakata taisya honden.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7082047|Okinoshima]]''<br/>''[[:d:Q66111203|Koyajima]]''<br/>''[[:d:Q66111205|Mikadobashira]]''<br/>''[[:d:Q66111209|Tenguiwa]]''<br/>''[[:d:Q118316101|Okitsu-gū Yōhaisho]]''<br/>''[[:d:Q66111213|Nakatsu-gū]]''<br/>''[[:d:Q66111215|Hetsu-gū]]''<br/>''[[:d:Q22119078|Shinbaru-Nuyama Kofun Group]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]'' | 2017 | [https://whc.unesco.org/en/list/1535 1535] | [[:commons:Category:Sacred Island of Okinoshima and Associated Sites in the Munakata Region|Sacred Island of Okinoshima and Associated Sites in the Munakata Region]] | [[Мунаката]]<br/>[[Фукуцу]] |- | style='text-align:right'| 17 | ''[[:d:Q611345|Sacred Sites and Pilgrimage Routes in the Kii Mountain Range]]'' | [[Файл:Daimonzaka8618.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17050475|Kumano Kodō]]''<br/>''[[:d:Q1036938|Mount Yoshino]]''<br/>''[[:d:Q3529714|Yoshino Mikumari Shrine]]''<br/>''[[:d:Q3197197|Kinpu Shrine]]''<br/>''[[:d:Q1741668|Kimpusen-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q3572667|Yoshimizu Shrine]]''<br/>''[[:d:Q3077344|Ōminesan-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q705035|Kumano Hongū Taisha]]''<br/>''[[:d:Q335618|Kumano Hayatama Taisha]]''<br/>''[[:d:Q710359|Kumano Nachi Taisha]]''<br/>''[[:d:Q1476235|Seiganto-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q1365882|Nachi Falls]]''<br/>''[[:d:Q11642740|Nachi Primeval Forest]]''<br/>''[[:d:Q2585020|Fudarakusan-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q705154|Niutsuhime Shrine]]''<br/>''[[:d:Q1203429|Kongōbu-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q3179279|Jison-in Temple]]''<br/>''[[:d:Q3342246|Niukanshōfu Shrine]]''<br/>''[[:d:Q11434795|Ōmine Okugakemichi]]''<br/>''[[:d:Q30074932|Nakahechi]]''<br/>''[[:d:Q2748597|Ōhechi]]''<br/>''[[:d:Q11379141|Iseji]]''<br/>''[[:d:Q3201319|Kōyasan chōishi-michi]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 2004 | [https://whc.unesco.org/en/list/1142 1142]<br/>[https://whc.unesco.org/en/list/1142bis 1142bis] | [[:commons:Category:Sacred sites and pilgrimage routes in the Kii mountain range|Sacred sites and pilgrimage routes in the Kii mountain range]] | [[Нара (префектура)]]<br/>[[Вакаяма (префектура)]]<br/>[[Ми (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 18 | ''[[:d:Q127378385|Sado Island Gold Mines]]'' | [[Файл:Dohyu no Warito ac (3).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q118342381|Nishimikawa Placer Gold Mine]]''<br/>''[[:d:Q127947880|Aikawa mine]]''<br/>''[[:d:Q11675923|Tsurushi silver mine]]'' | ''[[:d:Q23038978|(iv)]]'' | 2024-07-27 | [https://whc.unesco.org/en/list/1698 1698] | [[:commons:Category:Sado Island Gold Mines|Sado Island Gold Mines]] | [[Садо (Ниигата)|Садо]] |- | style='text-align:right'| 19 | ''[[:d:Q11248197|Sado mine]]'' | [[Файл:Dohyu no Warito ac (3).jpg|center|128px]] | | | 2024-07-27 | | [[:commons:Category:Sado Island Gold Mines|Sado Island Gold Mines]] | [[Садо (Ниигата)|Садо]] |- | style='text-align:right'| 20 | ''[[:d:Q501638|Shirakami-Sanchi]]'' | [[Файл:Sirakami santi.JPG|center|128px]] | | ''[[:d:Q23038985|(ix)]]'' | 1993 | [https://whc.unesco.org/en/list/663 663] | [[:commons:Category:Shirakami-Sanchi|Shirakami-Sanchi]] | [[Аомори (префектура)]]<br/>[[Акита (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 21 | ''[[:d:Q17208861|Shiretoko]]'' | [[Файл:140829 Ichiko of Shiretoko Goko Lakes Hokkaido Japan01s5.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q739391|Shiretoko National Park]]'' | ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]'' | 2005 | [https://whc.unesco.org/en/list/1193 1193] | [[:commons:Category:Shiretoko|Shiretoko]] | ''[[:d:Q1365478|Shari]]'' |- | style='text-align:right'| 22 | ''[[:d:Q629238|Shiretoko Peninsula]]'' | [[Файл:Shiretoko Peninsula Hokkaido Japan SRTM.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11584575|Cape Shiretoko]]''<br/>''[[:d:Q739391|Shiretoko National Park]]'' | | | | [[:commons:Category:Shiretoko Peninsula|Shiretoko Peninsula]] | ''[[:d:Q1365478|Shari]]''<br/>''[[:d:Q1208391|Rausu]]''<br/>''[[:d:Q1186204|Shibetsu]]'' |- | style='text-align:right'| 23 | ''[[:d:Q1063133|Shrines and Temples of Nikkō]]'' | [[Файл:Nikko toshogu shrine.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q696641|Nikkō Tōshō-gū]]''<br/>''[[:d:Q701927|Futarasan Shrine]]''<br/>''[[:d:Q1348249|Rinnō-ji Temple]]'' | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 1999 | [https://whc.unesco.org/en/list/913 913] | [[:commons:Category:Shrines and temples of Nikko|Shrines and temples of Nikko]] | [[Никко]] |- | style='text-align:right'| 24 | ''[[:d:Q7751872|Sites of Japan’s Meiji Industrial Revolution: Iron and Steel, Shipbuilding and Coal Mining]]'' | [[Файл:Hagi castle Masudas.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q20637540|Hagi Reverberatory Furnace]]''<br/>''[[:d:Q20043361|Ebisugahana Shipyard]]''<br/>''[[:d:Q18991024|Ohitayama Tatara Iron Works]]''<br/>''[[:d:Q24563718|Hagi Castle Town]]''<br/>''[[:d:Q2326743|Shōkasonjuku Academy]]''<br/>''[[:d:Q11659317|Shūseikan]]''<br/>''[[:d:Q21653676|Terayama Charcoal Kiln]]''<br/>''[[:d:Q20045209|Sekiyoshi Sluice Gate of Yoshino Leat]]''<br/>''[[:d:Q20042067|Nirayama Reverberatory Furnaces]]''<br/>''[[:d:Q11544148|Hashino iron mining and smelting site]]''<br/>''[[:d:Q11357710|Mietsu Naval Dock]]''<br/>''[[:d:Q734915|Kosuge Slip Dock]]''<br/>''[[:d:Q66092176|Mitsubishi No.3 Dry Dock]]''<br/>''[[:d:Q66092177|Mitsubishi Senshokaku Guest House]]''<br/>''[[:d:Q66092178|Mitsubishi Giant Cantilever Crane]]''<br/>''[[:d:Q11357149|Mitsubishi Heavy Industries Nagasaki Shipyard & Machinery Works Historical Museum]]''<br/>''[[:d:Q11669662|Takashima Coal Mine]]''<br/>''[[:d:Q285468|Hashima Island]]''<br/>''[[:d:Q63465|Glover Garden]]''<br/>''[[:d:Q66092179|Miike Coal Mine and Miike Port]]''<br/>''[[:d:Q119347094|Misumi West Port]]''<br/>''[[:d:Q2943310|Yawata Steel Works]]''<br/>''[[:d:Q58889640|Onga River Pumping Station]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]'' | 2015 | [https://whc.unesco.org/en/list/1484 1484] | [[:commons:Category:Sites of Japan’s Meiji Industrial Revolution|Sites of Japan’s Meiji Industrial Revolution]] | |- | style='text-align:right'| 25 | ''[[:d:Q55619850|The Architectural Work of Le Corbusier]]'' | [[Файл:Chandigarh Secretariat.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q64822931|Villas La Roche and Jeanneret]]''<br/>''[[:d:Q1519685|Le Lac villa]]''<br/>''[[:d:Q2974657|Quartiers Modernes Frugès]]''<br/>''[[:d:Q23707656|Les Peupliers]]''<br/>''[[:d:Q704665|Weissenhof Estate]]''<br/>''[[:d:Q940746|Villa Savoye]]''<br/>''[[:d:Q663110|Immeuble Clarté]]''<br/>''[[:d:Q3796698|Immeuble Molitor]]''<br/>''[[:d:Q2587975|Unité d'Habitation de Marseille]]''<br/>''[[:d:Q22960555|manufacture Claude-et-Duval]]''<br/>''[[:d:Q2982737|Curutchet House]]''<br/>[[Роншан]]<br/>''[[:d:Q1809766|Cabanon de vacances]]''<br/>''[[:d:Q25931399|Chandigarh Capitol Complex]]''<br/>''[[:d:Q1902867|Sainte Marie de La Tourette]]''<br/>''[[:d:Q1362629|National Museum of Western Art]]''<br/>''[[:d:Q3279767|Cultural Centre of Firminy-Vert]]'' | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 2016 | [https://whc.unesco.org/en/list/1321rev 1321rev] | [[:commons:Category:Architectural Work of Le Corbusier (World Heritage Sites)|Architectural Work of Le Corbusier (World Heritage Sites)]] | |- | style='text-align:right'| 26 | ''[[:d:Q7769551|The Tomioka Silk Mill and Related Industrial Heritage]]'' | [[Файл:富岡製糸場・繰糸場.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7818931|Tomioka Silk Mill]]''<br/>''[[:d:Q17210757|Tajima Yahei Sericulture Farm]]''<br/>''[[:d:Q17209498|Takayama-sha]]''<br/>''[[:d:Q66092099|Arafune Cold Storage]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]'' | 2014 | [https://whc.unesco.org/en/list/1449 1449] | [[:commons:Category:Tomioka Silk Mill and Related Sites|Tomioka Silk Mill and Related Sites]] | [[Гумма (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 27 | ''[[:d:Q242176|Yakushima]]'' | [[Файл:Yakushima from Ferry Amami 20121116.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]'' | 1993 | [https://whc.unesco.org/en/list/662 662] | [[:commons:Category:Yakushima|Yakushima]] | ''[[:d:Q1350724|Yakushima]]'' |- | style='text-align:right'| 28 | ''[[:d:Q27134534|Yanbaru National Park]]'' | [[Файл:Daisekirinzan at Yanbaru National Park Okinawa 2008.png|center|128px]] | | | 2021-07 | | [[:commons:Category:Yanbaru National Park|Yanbaru National Park]] | ''[[:d:Q1330132|Kunigami District]]'' |- | style='text-align:right'| 29 | [[Ак Челән Кирмәне]] | [[Файл:Himeji castle in may 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6426700|Kōko-en]]''<br/>''[[:d:Q107020429|Ni Watariyagura]]''<br/>''[[:d:Q107020430|Ha Watariyagura]]''<br/>''[[:d:Q107020431|I Watariyagura]]''<br/>''[[:d:Q107020432|Ro Watariyagura]]''<br/>''[[:d:Q107020433|Northwest Small Keep]]''<br/>''[[:d:Q107020434|Main Keep]]''<br/>''[[:d:Q107020435|West Small Keep]]''<br/>''[[:d:Q107020436|East Small Keep]]'' | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]'' | 1993 | [https://whc.unesco.org/en/list/661 661] | [[:commons:Category:Himeji Castle|Himeji Castle]] | [[Химедзи (шәһәр)|Химеҗи]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Киото (префектура)]] | [[Файл:RX100VII - Amanohashidate view from Kasamatsu Park - Flickr - wkc.1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20043962|Northern Kyoto Prefecture]]''<br/>''[[:d:Q11375186|Southern Kyoto Prefecture]]'' | | 1994 | | [[:commons:Category:Kyoto prefecture|Kyoto prefecture]] | [[Япония]] |} {{Wikidata list end}} == Намзәтләр == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q17. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 } |section= |sort=label |columns=number:#,label:Исем,p18,p527,p2614:критерий,P1435/Q1459900/P580:теркәлү,P4171:код,p373:Викиҗыентык,p131:урнашу}} {| class='wikitable sortable' ! # ! Исем ! рәвеш ! нәрсәдән тора ! критерий ! теркәлү ! код ! Викиҗыентык ! урнашу |- | style='text-align:right'| 1 | ''[[:d:Q66124405|Amami-Oshima Island, Tokunoshima Island, the northern part of Okinawa Island and Iriomote Island]]'' | | ''[[:d:Q697278|Amami Ōshima]]''<br/>''[[:d:Q701847|Tokunoshima]]''<br/>''[[:d:Q600614|Okinawa]]''<br/>''[[:d:Q432124|Iriomote Island]]'' | ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]'' | 2016-02-01 | [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6160/ 6160] | | |- | style='text-align:right'| 2 | ''[[:d:Q4811849|Asuka-Fujiwara]]'' | | ''[[:d:Q1470150|Yamato Sanzan]]''<br/>''[[:d:Q1039675|Takamatsuzuka Tomb]]''<br/>''[[:d:Q846393|Kitora Tomb]]''<br/>''[[:d:Q752394|Asuka]]'' | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 2007-01-30 | [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5097/ 5097] | [[:commons:Category:Asuka - Fujiwara|Asuka - Fujiwara]] | [[Нара (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 3 | ''[[:d:Q1012374|Hikone Castle]]'' | [[Файл:彦根城の天守閣.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11487933|Hikone Castle Museum]]''<br/>''[[:d:Q11572274|Genkyū-en]]''<br/>''[[:d:Q11541539|Rakuraku-en]]''<br/>''[[:d:Q107020403|Hikone Castle Keep Tower]]''<br/>''[[:d:Q107020404|Tsukeyagura and Tamon'yagura]]'' | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]'' | 1992-10-01 | [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/374/ 374] | [[:commons:Category:Hikone Castle|Hikone Castle]] | [[Хиконе]] |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q66124404|Hiraizumi – Temples, Gardens and Archaeological Sites Representing the Buddhist Pure Land (extension)]]'' | | | ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 2012-09-25 | [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5760/ 5760] | [[:commons:Category:Extension candidate for World Heritage Sites in Hiraizumi|Extension candidate for World Heritage Sites in Hiraizumi]] | [[Иватэ (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 5 | ''[[:d:Q11402500|Jōmon Prehistoric Sites in Northern Japan]]'' | [[Файл:140913 Sannai-Maruyama site Aomori Japan01bs6bs6.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7077228|Ōdai Yamamoto I Site]]''<br/>''[[:d:Q17226685|Kakinoshima Site]]''<br/>''[[:d:Q103810663|Kitakogane Shell Mound]]''<br/>''[[:d:Q48815268|Tagoyano Shell Mound]]''<br/>''[[:d:Q11370708|Kamegaoka Stone Age Site]]''<br/>''[[:d:Q30593786|Futatsumori Site]]''<br/>''[[:d:Q911970|Sannai-Maruyama Site]]''<br/>''[[:d:Q28690431|Ōfune Site]]''<br/>''[[:d:Q11489085|Goshono Site]]''<br/>''[[:d:Q103813700|Irie-Takasago Shell Mounds]]''<br/>''[[:d:Q11462859|Komakino Site]]''<br/>''[[:d:Q11378977|Isedōtai Site]]''<br/>''[[:d:Q11437550|Ōyu Stone Circles]]''<br/>''[[:d:Q11296586|Kiusu Earthwork Burial Circles]]''<br/>''[[:d:Q48733884|Ōmori Katsuyama Site]]''<br/>''[[:d:Q11514205|Korekawa Site]]'' | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]'' | 2009-01-05 | [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5398/ 5398] | [[:commons:Category:Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan|Jomon Prehistoric Sites in Northern Japan]] | [[Хоккайдо (префектура)]]<br/>[[Аомори (префектура)]]<br/>[[Иватэ (префектура)]]<br/>[[Акита (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 6 | ''[[:d:Q11545893|Kamakura, Home of the Samurai]]'' | [[Файл:Kamakura World Heritage Site Proposal Sign.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q701403|Tsurugaoka Hachimangū]]''<br/>''[[:d:Q7960797|Wakamiya Ōji]]''<br/>''[[:d:Q1396078|Kenchō-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q954860|Engaku-ji Temple]]''<br/>''[[:d:Q672056|Kōtoku-in Temple]]'' | ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]'' | 1992-10-01 | [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/370/ 370] | [[:commons:Category:Kamakura's World Heritage proposed sites|Kamakura's World Heritage proposed sites]] | [[Канагава (префектура)]] |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q55524104|Mozu-Furuichi Kofun Group: Mounded Tombs of Ancient Japan]]'' | [[Файл:NintokuTomb Aerial photograph 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4250584|Mozu Tombs]]''<br/>''[[:d:Q4250076|Furuichi Kofun Cluster]]''<br/>''[[:d:Q11576219|Tadeiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q5849431|Daisen Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11549996|Nagayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124353|Gen'emon'yama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11428445|Tsukamawari Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11410610|Osamezuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q30925787|Magodayūyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124356|Tatsusayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q48751867|Dōgameyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124358|Komoyamazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11368031|Maruhoyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11651650|Nagatsuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124362|Hatazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124363|Zenizuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11359978|Kamiishizu Misanzai Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124365|Terayama-minamiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124366|Shichikannon Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11259430|Itasuke Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124367|Zen'emon'yama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11489009|Gobyōyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11423449|Haze Nisanzai Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11555978|Tsudō-Shiroyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11471921|Oka Misanzai Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124371|Hachizuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11479972|Ichinoyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11378467|Nakatsuyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11650613|Nabezuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124373|Suketayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124374|Nakayamazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124375|Yashimazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11411025|Komuroyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11441985|Ōtorizuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124378|Ojin-tenno-ryo Kofun, Konda-maruyama Kofun and Futatsuzuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124380|Higashiumazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124381|Kurizuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124382|Higashiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11275423|Hazamiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11429120|Hakayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11645001|Nonaka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11415923|Mukōhakayama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124383|Nishiumazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124384|Jōganjiyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q66124385|Aoyama Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11476069|Minegazuka Kofun]]''<br/>''[[:d:Q11637613|Karusato Ōtsuka Kofun]]'' | ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]'' | 2010-11-22 | [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5570/ 5570] | [[:commons:Category:Mozu-Furuichi Kofun Group|Mozu-Furuichi Kofun Group]] | [[Сакаи (Осака)|Сакай]]<br/>[[Хабикино|Һабикино]]<br/>[[Фудзиидера]] |- | style='text-align:right'| 8 | ''[[:d:Q11248197|Sado mine]]'' | [[Файл:Dohyu no Warito ac (3).jpg|center|128px]] | | | 2010-11-22 | | [[:commons:Category:Sado Island Gold Mines|Sado Island Gold Mines]] | [[Садо (Ниигата)|Садо]] |} {{Wikidata list end}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Портал|География|Мәдәният|Тарих}} * [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]] [[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Япония мәдәнияте]][[Төркем:Япония истәлекле урыннары]] qf4va6b3sfqg8dkub12kiuilhb76z30 Татар чишмәсе (Гагаузия) 0 864801 5936419 4457797 2026-06-04T17:40:38Z Il Nur 6874 5936419 wikitext text/x-wiki {{Истәлекле урын |Тип = Чишмә |Татар исеме = Татар чишмәсе<br/>{{lang-gag|Tatar çöşmesi}} |Рәсем = Татар чишмәсе (Гагаузия).jpg |Подпись изображения = |Ширина изображения = 250px |Ил = Молдова |Урын исеме = авыл |Урын = [[Гагаузия]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Комрат районы|Комрат районы|d|Q19689878}}, {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Авдарма|Авдарма|d| Q2638986}} |lat_dir = N|lat_deg = 46|lat_min = 15|lat_sec = 15 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 50|lon_sec = 22 |region = |CoordScale = |Проект авторы = Халмурадов Бәхтияр Маликович |Нигезләү = 2013 }} '''Татар чишмәсе''' ({{lang-gag|Tatar çöşmesi}}), шулай ук ''Нугай чишмәсе''<ref>[https://discovergagauzia.md/ru/attractions/nogajskij-rodnik-avdarma/ Достопримечательность Гагаузии — ногайский родник, Авдарма]</ref> ― [[Молдова Республикасы]] көньягындагы автономияле төбәк [[Гагаузия]] автономияле территориаль берәмлеге составындагы Комрат районы {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Авдарма|Авдарма|d| Q2638986}} авылында урнашкан тарихи истәлекле урын, мәдәни-тарихи комплекс<ref>''[[Рафаил Хәким|Рафаэль Хакимов]]''. Бег с препятствиями по пересеченной местности. К.: [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Институт истории им. Ш.Марджани АН РТ]], 2022. ― Стр.82. ISBN 978-5-94981-371-3</ref>. Бу мөһим табигый объект авылның [[туризм|туристларны]] җәлеп итүчәнлеген арттыру проекты кысаларында 2013 елда төзекләндерелгән. Проектны гамәлгә ашыру нәтиҗәсендә чишмәгә керү иркен һәм уңайлы, бу аның туристлык җәлеп итүчәнлеген сизелерлек арттырган һәм җирле халыкка һәм авыл кунакларына ял итү өчен уңайлы шартлар тудырган. == Тарих == Авыл [[1563 ел]]да [[Аккирмән Урдасы|Буҗак Урдасы]] [[Буҗак татарлары|татарлары]] тарафыннан нигезләнгән<ref>''Паламарчук С. В.'' [http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/83379/19-Palamarchuk.pdf Тюрки Буджака в эпоху позднего Средневековья.] 2000</ref>. Башта Авдарма авылы Лунга үзәнлегендә, {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Лунга (елга)| Лунга| d|Q30247663}} елгасы ага торган урында урнашкан булган. Ул вакытта бу җирләрдә [[Буҗак татарлары]] яшәгән. Алар [[терлекчелек]] белән шөгыльләнгән, шуңа күрә алар бу җирне утрак тормыш өчен сайлаган. Бүген бу урын «Yözakay» дип атала. Андагы «Татар чишмәсе» дип аталган чишмәнең ике култыгы бар: берсеннән салкын су, икенчесеннән бераз җылы су ага. Күренеп тора, алар балчык торбалар белән берләштерелгән. Татарлар, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Рус-төрек сугышлары|рус-төрек сугышыннан|d|Q743046}} соң, кайчан да булса алар артыннан кайтырга өметләнеп, [[алтын]] яшереп куйганнар, дип сөйлиләр. Алтынны беркем дә тапмаган. Татар чишмәсе каршында калкулык бар, аның түбәсендә борынгы заманнардан зур калын [[Армут|груша]] агачы үскән (биеклеге 10 метрдан артык, ябалдашының диаметры 9 метрдан артык, яше ― 220 ел чамасы). Әлеге агач 2003 елда Молдова Республикасының «Кызыл китабына» кертелгән һәм закон белән сакланган (2019 елның җәендә көчле җилләр нәтиҗәсендә груша агачы ауган. Агач торган урын койма белән әйләндереп алынган һәм бу агачтан ике үсенте утыртылган<ref>[https://www.avdarmaprimaria.md/avdarma/istoriya-sela/ История села — официальный сайт Примэрии Авдарма]</ref>). == Чишмәне торгызу == {{External media |рәсем1=[https://discovergagauzia.md/ru/attractions/nogajskij-rodnik-avdarma/ Чишмә территориясе]}} «Tatar çöşmesi» чишмәсе [[2013 ел]]ның 21 сентябрендә авылга нигез салынуга 450 ел тулуны бәйрәм итү кысаларында ачылган. Авдармада яшәүчеләрнең тарихи чылбырын торгызып, чишмәне торгызу һәм ачу проектын тормышка ашыруда [[татар]], [[нугай]], [[гагауз]] вәкилләре катнашкан: «Tatar çöşmesi» проекты архитекторы Халмурадов Бәхтияр Маликович ― татар, ташны фигуралы салу буенча оста Абселәмов Неждет Перидович ― нугай, останың ярдәмчесе Кисяков Константин Константинович ― гагауз. Чишмәнең ачылуын символлаштырган тасманы кисү хокукына [[Карачай-Чиркәсия|Карачай-Черкес республикасыннан]] тарих фәннәре докторы нугай Рамазан Хөсәен улы Керейтов һәм нугай хатын-кызларының бизәнү әйберләрен һәм ире колхоз эшләрендә тапкан көмеш тәңкәләрне авыл тарихы музеена тапшырган гагауз Агафья Семеновна Касыйм ия булган. 2019 елда чишмәгә юл салу һәм аның янындагы «Yözakay» үзәнлеген төзекләндерү буенча масштаблы проект төгәлләнгән. Проект берничә чыганактан финанслау алган: * [[Европа Берлеге]] гранты ― 70 мең [[евро]] (гомуми сумманың 50 % ы). * [[Гагаузия]] контрибуцияләрен каплау фонды ― 59 мең евро (40 %). * Авдарма авылы бюджеты ― 19 мең евро (10 %). Проектның төп казанышлары: * Елның теләсә кайсы вакытында чишмәгә керә алырлык сыйфатлы юл төзелгән. * Чишмә тирәсендәге территория төзекләндерелгән. Анда 500 агач утыртылган, ял итү өчен беседкалар, сәхнә төзелгән, кечкенә буа ясалган, юллар плитка белән түшәлгән. 2013 елда аны капиталь реконструкцияләгәннән һәм ачканнан бирле биредә ел саен мәдәни һәм спорт чаралары үткәрелә: * {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Парашютизм|Парашют спорты|d|Q193210}} буенча җиргә төшү төгәллегенә халыкара ярышлар традициягә әйләнгән. Парашют спорты авыл халкының иң яраткан күңел ачу чараларының берсе булып тора. Нигез салынуның һәр еллыгына, якынча 25―27 май көннәрендә авылда зур бәйрәм үткәрелә, анда теләгән һәркем парашюттан сикерә ала. 2011 елның 21 ноябрендә ачылган<ref>[https://discovermoldova.md/ru/attractions/selo-avdarma/ Село Авдарма.] Discover Moldova</ref> Авдарма авыл тарихы музеенда ({{lang-gag|Avdarma kṻṻyṻ tarih mṻzesi}}) күренекле парашютчыларның бүләкләре саклана<ref>[https://otzovik.com/review_6647877.html Отзыв о Историческом музее села Авдарма Гагаузия (Молдавия, Авдарма]. otzovik.com, 29.06.2018</ref>. * Ярышларны Молдова Республикасының парашют спорты федерациясе, авыл меценаты финанс ярдәме белән Авдарма авылы примэриясе һәм авыл советы оештырган. * Чишмә янындагы территориядә ел саен самолет очып китү һәм утырту өчен аэродром төзекләндерелә. Ярышларда 2 кубок — «Авдарма кубогы» һәм халыкара кубок — «Көнчыгыш Европа кубогы» уйнатыла. Ярышларда төрле елларда [[Молдова]], [[Румыния]], [[Төркия]], [[Венгрия]], [[Россия]], [[Болгария]], [[Украина]], [[Польша]], [[Греция]] һәм [[АКШ]] командалары катнашкан. Ярышларны уздыру елларында профессиональ парашютчылар белән бергә 1500 метр биеклеккә 100 гә якын яшь авдармачы күтәрелә һәм беренче тапкыр парашюттан сикерә алган. Гаилә белән ял итү һәм [[балыклар|балык]] тоту өчен шартлар тудырылган. Чишмәнең җирле халык һәм туристлар өчен әһәмияте бәяләп бетергесез. Хәзер кешеләрнең бу матур урынга иркен йөрү, табигать белән ләззәтләнү һәм саф һавада вакыт уздыру мөмкинлеге бар. Чишмә чиста су чыганагы гына түгел, ял итүчеләр өчен тарту ноктасына да әверелгән, төбәктә [[туризм]] үсешенә ярдәм иткән. == Кызыклы факт == [[Файл:Drapelul satului Avdarma, Găgăguzia, Moldova.jpg|200px|thumb|left|Авдарма авылы флагы]] Татар чишмәсе сурәте Авдарма авылы гербы һәм флагына урнаштырылган. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://www.avdarmaprimaria.md/ Официальный сайт Примэрии села Авдарма] {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Молдованың истәлекле урыннары]] [[Төркем:Чишмәләр]] [[Төркем:Гагаузия]] {{Яхшы мәкалә}} 4bdcvru6gjey87us4401qyv1triejt2 Википедия:Сайланган мәкаләгә кандидатлар/Архив/2025 ел 4 869965 5936416 4645631 2026-06-04T17:37:47Z Il Nur 6874 5936416 wikitext text/x-wiki [[Зәй районы]]--[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 31 гый 2024, 19:23 (UTC) [[Мөслим районы]]--[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 31 гый 2024, 19:23 (UTC) [[Айнулар]]--[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 31 гый 2024, 19:32 (UTC) [[Казанның мактаулы гражданины]]--[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 31 гый 2024, 19:23 (UTC) [[Иске Тәрбит урта мәктәбе]]--[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 31 гый 2024, 19:32 (UTC) * [[Кришна]], [[Хануман]] --[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 31 гый 2024, 19:23 (UTC) * [[Тициан]], [[Эль Греко]]--[[Кулланучы:A.Khamidullin|A.Khamidullin]] ([[Кулланучы бәхәсе:A.Khamidullin|бәхәс]]) 2 сен 2024, 04:03 (UTC)<br/> * [[Чуаш көрәше]], [[Сайпан]], [[Татар чишмәсе (Гагаузия)]], [[Рөстәм Скибин]] --[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 14 окт 2025, 21:46 (UTC) * [[Ген]], [[Тирәк]]--[[Кулланучы:Tegebot|Tegebot]] ([[Кулланучы бәхәсе:Tegebot|бәхәс]]) 15 окт 2025, 08:55 (UTC) * [[Койрыксызлар]]--[[Махсус:Кертемнәр/&#126;2025-29711-56|&#126;2025-29711-56]] ([[Кулланучы бәхәсе:&#126;2025-29711-56|фикер алышу]]) 22 окт 2025, 19:31 (UTC) m0l0iifaepggiokgjgqag9dbfvmgwwz Дөнья хәтере 0 894730 5936332 5935246 2026-06-04T13:39:44Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936332 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''{{Label|Q473858|lang=tt}}''' ({{lang-ar|{{Label|Q473858|lang=ar}}}}, {{lang-en|{{Label|Q473858|lang=en}}}}, {{lang-es|{{Label|Q473858|lang=es}}}}, {{lang-zh|{{Label|Q473858|lang=zh}}}}, {{lang-ru|{{Label|Q473858|lang=ru}}}}, {{lang-fr|{{Label|Q473858|lang=fr}}}}) — [[Дөнья тарихы]]нда әһәмиятле вакыйгаларны билгеләгән [[документаль мирас]] объектларын саклауга багышланган {{UNESCO}} халыкара программасы, [[1992 ел]]дан бирле эшли. [[2025 ел]]ның 5 октябрь көненә программаның рәсми сайтында бәйле исемлеккә 570 объект керүе турында әйтелә. == Максатлары == * Бөтендөнь документаль мирасны саклау; * документаль мираска ирешүдә хокукый тигезлекне тәэмин итү; * документаль мирасның барлыгы һәм әһәмиятлелеге турында гомумкешелек белемен үстерү; * программаны һәм үзенә кергән әсәрләрне киң күләм җәмәгатьчелегенә таныту. == Тарихы һәм кертелүе == Халыкара, макротөбәк һәм аерым ил дәрәҗәсендәге документаль мирас исемлек-реестрлары 1997 елдан бирле алып барыла. Аерым документаль һәйкәлнең халыкара реестрына кертелүе программаның иң югары идарә органы булган Халыкара консультатив комитетның раславы һәм ЮНЕСКО Генераль сәркәтибенең хуплавы аркылы башкарыла. == Исемлек == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Исемлеккә керергә тиешле феномен турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P1435 wd:Q16024238 } |section= |sort=label |columns=number:#,label:Исем,p18,p571,p17,p31:төр,P276:урнашу}} {| class='wikitable sortable' ! # ! Исем ! рәвеш ! нигезләнү датасы ! дәүләт ! төр ! урнашу |- | style='text-align:right'| 1 | ''[[:d:Q28028253|"Metropolis" -Sicherungsstück Nr. 1: Negative of the restored and reconstructed version 2001]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | [[фильм]] | ''[[:d:Q1457871|Фридрих Вильгельм Мурнау фонды]]'' |- | style='text-align:right'| 2 | ''[[:d:Q28028124|"Невада-Семипалатинск" халыкара атом төш коралларга каршылык хәрәкәтенең аудиовизуаль документлары]]'' | | | [[Казакъстан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q12573434|Казакъстан Республикасы үзәк дәүләт архивы]]''<br/>''[[:d:Q16432894|Казакъстан Республикасы Үзәк дәүләт кинофотодокументлар һәм аудиоязмалар архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 3 | ''[[:d:Q135028445|1022-1808 елгы Дубровник Республикасы архивы]]'' | | | [[Хорватия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q12627215|Дубровник дәүләт архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q134530337|1215 елгы Бөек иреклекләр хартиясе]]'' | [[Файл:Magna Carta (British Library Cotton MS Augustus II.106).jpg|center|128px]] | data-sort-value="1215" | 1215 | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q23308|Британ китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q390169|Линкольн соборы]]''<br/>''[[:d:Q390150|Солсбери соборы]]''<br/>''[[:d:Q105276138|Британ китапханәсе советы]]'' |- | style='text-align:right'| 5 | ''[[:d:Q28028270|1304-1367 еллардагы Юань династияле Кытай чоры Тибет рәсми документлары]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q15913187|Тибет автоном төбәге архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 6 | ''[[:d:Q28028216|1497-1499 еллардагы Васко да Гаманың беренче Һиндстан сәфәре]]'' | [[Файл:Roteiro Viagem Vasco Gama Índia.jpg|center|128px]] | | [[Португалия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q121266074|Порту муниципаль китапханәләре]]'' |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q135028638|1513 елгы Пири рәис дөнья картасы]]'' | [[Файл:Piri reis harita.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1513" | 1513 | [[Төркия]] | [[харита]] | ''[[:d:Q6554520|Топкапы сарае музее китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 8 | ''[[:d:Q135028429|1519-1522 еллардагы Фернан Магеллан һәм Хуан Себастьян Эльканоның Беренче дөнья тирәли кораб сәфәрләре]]'' | [[Файл:Magellan Elcano Circumnavigation-es.svg|center|128px]] | | [[Португалия]]<br/>[[Нидерланд]]<br/>[[Испания]]<br/>[[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1769248|Португалия милли архивы институты]]''<br/>''[[:d:Q477051|Һиндстаннар генераль архивы]]''<br/>''[[:d:Q2583293|Йель университеты китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q638395|Лейден университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 9 | ''[[:d:Q135028432|1550-1898 колониаль чоры Гавана шәһәр советы актлары]]'' | | data-sort-value="1938" | 1938 | [[Куба]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q107015460|Гавана шәһәре тарихчысы офисы]]'' |- | style='text-align:right'| 10 | ''[[:d:Q135028384|1573-1809 еллардагы Неаполь иҗтимагый банкларының тарихи документлар фонды]]'' | | | [[Италия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3803594|Неаполь банкы фонды]]'' |- | style='text-align:right'| 11 | ''[[:d:Q135028518|1578-1915 еллардагы Амстердам нотариуслары архивы]]'' | | | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2170763|Амстердам муниципаль архивлары]]'' |- | style='text-align:right'| 12 | ''[[:d:Q28028281|1584-1619 еллардагы Перу һәм Көньяк Америка беренче басмалары]]'' | | data-sort-value="1821" | 1821 | [[Перу]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2901492|Перу милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 13 | ''[[:d:Q28028288|1623-1800 еллар (XVII-XIX гасыр) Квебек семинариясе фондлары]]'' | | | [[Канада]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1705530|Цивилизация музее]]'' |- | style='text-align:right'| 14 | ''[[:d:Q28028133|1636-1670 еллардагы Колларны чумылдыру китабы]]'' | | | [[Доминикан Җөмһүрияте|Доминикан Республикасы]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1365531|Roman Catholic Archdiocese of Santo Domingo]]'' |- | style='text-align:right'| 15 | ''[[:d:Q28028144|1637-1754 елларда университетта якланган 526 фәнни тикшеренү эше коллекциясе]]'' | | | [[Чехия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1967876|Чехия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 16 | ''[[:d:Q135028454|1645-1980 еллардагы Макаоның Коң Так Лам гыйбадәтханәсе архивы һәм кулъязмалары]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q135438634|Коң Так Лам гыйбадәтханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 17 | ''[[:d:Q135028462|1666-1880 елларда элекке Франция колонияләрендәге коллаштырылган шәхесләрне билгеләүче регистрлары]]'' | | | [[Haiti]]<br/>[[Франция]]<br/>[[Гайана]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970435|Гаити милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q2860545|Франция диңгез арты территорияләре милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q31696985|Гваделупа архивы]]''<br/>''[[:d:Q31696217|Мартиника архивы]]''<br/>''[[:d:Q2860461|Реюньон департаменты архивлары]]'' |- | style='text-align:right'| 18 | ''[[:d:Q135028559|1693-1886 еллардагы Чиң династиясе чоры Макао рәсми документлары]]'' | | | [[Португалия]]<br/>[[Кытай]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1769248|Португалия милли архивы институты]]'' |- | style='text-align:right'| 19 | ''[[:d:Q10997463|1703 елгы Исландия җанисәбе]]'' | | data-sort-value="1703" | 1703 | [[Исландия]] | [[җанисәп]]<br/>''[[:d:Q49848|документ]]'' | [[Исландия]]<br/>''[[:d:Q4798437|Исландия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 20 | ''[[:d:Q135028367|1721-1892 елларда Маврикийдагы коллар сәүдәсе һәм коллык реестрлары]]'' | | | [[Маврикий]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q16885193|Маврикий милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 21 | ''[[:d:Q134479147|1766 елгы Швеция пресса иреге карары]]'' | [[Файл:Förordning ang Skriv- och Tryckfriheten, 2 dec 1766 - R0003528 00543.jpg|center|128px]] | | [[Швеция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q953058|Швеция милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1724971|Швеция милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 22 | ''[[:d:Q28028102|1779-1926 еллардагы Каҗар империясе чоры Иран карталары коллекциясе (1193-1344 Хиҗри)]]'' | | | [[Иран]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | |- | style='text-align:right'| 23 | ''[[:d:Q2078515|18 июнь мөрәҗәгате]]'' | [[Файл:De Gaulle - à tous les Français.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1940" | 1940 | [[Франция]]<br/>[[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q861911|нотык сөйләү]]'' | ''[[:d:Q2920606|Азат ителү ордены музее]]''<br/>[[BBC|Британ телерадиотапшырулар корпорациясе]]<br/>''[[:d:Q1665109|Франция милли аудиовизуаль материаллар институты]]'' |- | style='text-align:right'| 24 | ''[[:d:Q135028610|1802-1945 еллардагы Нгуен династиясе империаль архивы]]'' | | | [[Вьетнам]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q135438940|Вьетнам милли архивының Iнче үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 25 | ''[[:d:Q135028411|1807-1925 еллардагы Каҗар империясе чоры Иранның халыкара мөнәсәбәтләре буенча документлар]]'' | | | [[Иран]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2565708|Иран тышкы эшләр министрлыгы]]'' |- | style='text-align:right'| 26 | ''[[:d:Q135028450|1816-1969 елгы Голландияле Кариб утрауларының коллаштырылган халыклары һәм токымнарының документаль мирасы]]'' | | | [[Нидерланд]]<br/>[[Кюрасао]]<br/>''[[:d:Q26273|Синт-Мартен]]''<br/>[[Суринам]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q63695065|Кюрасао милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q1857081|Нидерланд милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q13878546|Суринам милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q56405573|Милли археологик һәм антропологик хәтер фонды]]'' |- | style='text-align:right'| 27 | ''[[:d:Q28028296|1817-1834 елгы Британ Кариб утраулары коллары регистры]]'' | | | ''[[:d:Q316390|Антигуа]]''<br/>[[Багамалар]]<br/>[[Белиз]]<br/>[[Доминика]]<br/>[[Ямайка]]<br/>[[Сент-Китс һәм Невис]]<br/>[[Тринидад һәм Тобаго]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q29364826|Багамалар милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q6970423|Белиз милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q65052147|Ямайка архив һәм язулар департаменты]]''<br/>''[[:d:Q17111223|Тринидад һәм Тобаго милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q392703|Бөекбритания милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 28 | ''[[:d:Q28028298|1824-1897 еллардагы Мадагаскар патша архивы]]'' | | data-sort-value="1895" | 1895 | [[Мадагаскар]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q6970440|Мадагаскар милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 29 | ''[[:d:Q28028109|1868-1910 елларда Патша Чулалонгкорн Сиамда үткәргән трансформациясе архив документлары]]'' | | data-sort-value="1892" | 1892 | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q618628|Таиланд милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q6970459|Таиланд милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 30 | ''[[:d:Q28028332|1889-1955 еллардагы Санкт-Петербург фонограммалар архивының тарихи язмалар коллекцияләре]]'' | | data-sort-value="1926" | 1926 | [[Россия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1024181|Пушкин йорты]]'' |- | style='text-align:right'| 31 | ''[[:d:Q3412052|1893 Women's Suffrage Petition]]'' | [[Файл:The 1893 Women's Suffrage Petition (16734429368).jpg|center|128px]] | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Яңа Зеландия]] | ''[[:d:Q697279|петиция]]'' | ''[[:d:Q4787285|Яңа Зеландия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 32 | ''[[:d:Q28028198|1898-1951 еллардагы Британ китапханәсе тарихи этнографик аудиоязмалары]]'' | | | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q23308|Британ китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 33 | ''[[:d:Q135028416|19 апрель революциясе архивы]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q12607108|Ёнсе университеты музее]]''<br/>''[[:d:Q625999|Корея милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q624865|Корея халык ассамблеясе китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14545096|Корея демократия фонды]]''<br/>''[[:d:Q6431745|Корея университеты музее]]''<br/>''[[:d:Q486086|Доң-а Ильбо]]''<br/>''[[:d:Q39913|Сеул милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q488334|Сеул университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 34 | ''[[:d:Q28028297|1910-1912 елгы Руаль Амундсен такымының Көньяк котып экспедициясе]]'' | | | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q6514373|Норвегия кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q924551|Норвегия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q6970827|Финляндия милли аудиовизуаль материаллар архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 35 | ''[[:d:Q135028489|1910-1932 чоры музыкаль язмалары (барон Рудольф д’Эрлангер архивы)]]'' | | | [[Тунис]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q95492788|Гарәп һәм Урта диңгез музыкасы үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 36 | ''[[:d:Q135028507|1910-1962 еллардагы Эрнест Сольве исемендәге Халыкара физика һәм химия конгресслары архивы]]'' | [[Файл:1911 Solvay conference.jpg|center|128px]] | | [[Франция]]<br/>[[Бельгия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q574606|Брюссель ирекле университеты]]''<br/>''[[:d:Q273638|Парижның сәнәгый физика һәм химия югары мәктәбе]]'' |- | style='text-align:right'| 37 | ''[[:d:Q28028147|1912-1947 Яһүд музыкаль фольклор коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1940" | 1940 | [[Украина]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q592734|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Украина милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 38 | ''[[:d:Q135028719|1914-1919 елгы Беренче Бөтендөнья сугышы чоры фельдмаршалы Сэр Дуглас Хайг шәхси көндәлеге язмалары]]'' | [[Файл:Memo from Haig to Macready about Somme attack date 1916.jpg|center|128px]] | | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q1670994|Шотландия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 39 | ''[[:d:Q28028117|1914-1923 елгы Халыкара сугыш тоткыннары агентлыгы архивы]]'' | | | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | [[Халыкара Кызыл Хач комитеты]]<br/>''[[:d:Q683406|Халыкара Кызыл Хач һәм Кызыл Ярымай музее]]'' |- | style='text-align:right'| 40 | ''[[:d:Q28028153|1918-1945 еллардагы рус, украин һәм беларус эмигрант периодик басмалары коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1923" | 1923 | [[Чехия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q50737323|Славян китапханәсе, Прага]]'' |- | style='text-align:right'| 41 | ''[[:d:Q135028644|1920 елгы Варшава бәрелеше чоры поляк радио разведкасы документлары]]'' | | | [[Польша]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q9186020|Польша үзәк хәрби архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 42 | ''[[:d:Q28028191|1922 елгы Көньяк Атлантик океанны беренче очып чыгуы]]'' | | data-sort-value="1922" | 1922 | [[Португалия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q114068697|Португалия хәрби диңгез көчләре тарихи архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 43 | ''[[:d:Q135028816|1925-1946 еллардагы Халыкара интеллектуаль хезмәттәшлек институты архивы]]'' | | data-sort-value="1928" | 1928 | [[Франция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3279650|Бөтендөнья мирас үзәге]]''<br/>''[[:d:Q106492651|ЮНЕСКО архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 44 | ''[[:d:Q28028176|1930-1961 еллардагы Доминикан Республикасында диктатурага каршы һәм кеше хокуклары өчен көрәш турында документаль мирасы]]'' | [[Файл:Hermanas Mirabal.jpg|center|128px]] | | [[Доминикан Җөмһүрияте|Доминикан Республикасы]] | ''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>''[[:d:Q11940512|документаль мирас]]'' | ''[[:d:Q13619956|Доминикан каршылыгы хәтере музее]]''<br/>''[[:d:Q119794896|Мирабаль кыз кардәшләре музей-йорты]]'' |- | style='text-align:right'| 45 | ''[[:d:Q135028683|1935-1970 еллардагы Ирланд фольклор комиссиясе коллекциясе]]'' | | | ''[[:d:Q22890|Ireland]]'' | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1068258|Дублин университеты колледжы – Ирландия милли университетының Дублин бүлекчәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 46 | ''[[:d:Q28028119|1946-2000 еллардагы Париж әдәбият институты архивы («Kultura» әдәби институты ассоциациясе)]]'' | | | [[Польша]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q7209884|Польша тарихи язмалар үзәк архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 47 | ''[[:d:Q28028276|1954-2004 елларда тупланган шаһитнамәләр коллекциясе, Йад Йад ва-Шем Иерусалим]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004 | [[Исраил]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q156591|Йад ва-Шем]]'' |- | style='text-align:right'| 48 | ''[[:d:Q28028203|1976-1983 еллардагы кеше хокуклары темалы документаль мирасы - Дөреслек, гаделлек һәм дәүләт терроризмына каршы көрәше хәтере архивы]]'' | [[Файл:Madres y Abuelas entrando a la ESMA en el acto de traspaso de la ESMA.jpg|center|128px]] | | [[Аргентина]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q4787316|Милли хәтер архивы]]''<br/>''[[:d:Q83871389|Санта-Фе провинциясе генераль архивы]]''<br/>''[[:d:Q16609965|Хәтер музее (Росарио)]]''<br/>''[[:d:Q335746|Май мәйданы әбиләре]]''<br/>''[[:d:Q2867105|Кеше хокуклары өчен даими ассамблеясе]]''<br/>''[[:d:Q2945226|Хокукый һәм иҗтимагый тикшеренүләр үзәге]]''<br/>''[[:d:Q3480529|"Тынычлык һәм гаделлек хезмәте" кеше хокуклары оешмасы]]''<br/>''[[:d:Q5841322|Май мәйданы әниләре төп төркеме]]''<br/>''[[:d:Q42333404|Тотыкланып югалу корбаннары ассоциациясе]]'' |- | style='text-align:right'| 49 | ''[[:d:Q135028658|1982-2015 еллардагы асаба халыклар вәкилләре Берләшкән милләтләр оешмасында ясаган белдерүләре]]'' | [[Файл:The Docip Archive of Indigenous Peoples' statements at the United Nations.jpg|center|128px]] | | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q97368200|Асаба халыкларының документация, тикшеренү һәм мәгълүмат үзәге (Docip фонды)]]'' |- | style='text-align:right'| 50 | ''[[:d:Q28028165|253/1963 номерлы Җинаи эшләр мәхкәмәсе эше (Көньяк Африка дәүләте Н. Мандела һәм башкаларга каршы)]]'' | | data-sort-value="1963" | 1963 | [[Көньяк Африка Республикасы|Көньяк Африка Җөмһүрияте]] | ''[[:d:Q327000|мәхкәмә карары]]'' | ''[[:d:Q6970457|Көньяк Африка милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 51 | ''[[:d:Q135028439|30.693 glass plate negatives (1864-1933) from the Courret Collection]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987 | [[Перу]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q2901492|Перу милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 52 | ''[[:d:Q28028100|42-line Gutenberg Bible, printed on vellum, and its contemporary documentary background]]'' | [[Файл:Gutenberg Bible B42 Genesis.JPG|center|128px]] | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q158075|Гутенберг чыгарган басма Библия]]'' | ''[[:d:Q564783|Гёттинген университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 53 | ''[[:d:Q135028371|952-1926 еллардагы Шәех Сәфиутдин Ардабили гыйбадәтханәсе документлары]]'' | | | [[Иран]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1631008|Иран милли музее]]'' |- | style='text-align:right'| 54 | ''[[:d:Q12485661|Aceh Annals]]'' | [[Файл:Or. 1954.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1700" | 17th century | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]''<br/>''[[:d:Q185363|хроника]]'' | ''[[:d:Q638395|Лейден университеты китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q627102|Индонезия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 55 | ''[[:d:Q117756402|Act of Union of Lublin]]'' | [[Файл:Unia Lubelska 1569 r..jpg|center|128px]] | data-sort-value="1569" | 1569-07-01<br/>1569 | [[Польша]] | ''[[:d:Q3771738|тарихи документ]]'' | ''[[:d:Q7209884|Польша тарихи язмалар үзәк архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 56 | ''[[:d:Q28028103|Administrative Documents of Astan-e Quds Razavi in the Safavid Era]]'' | | | [[Иран]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q4119248|Астан Кудс Разави Үзәк китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 57 | ''[[:d:Q136768449|Aerial Photography from the Ingenieros Civiles Asociados (ICA) Foundation]]'' | | data-sort-value="1932" | 1932 | [[Мексика]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | |- | style='text-align:right'| 58 | ''[[:d:Q136768452|Al Orjoza fi teb by Ibn Toufail]]'' | | data-sort-value="1550" | 16th century | [[Марокко]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q39048614|Archives du Maroc]]'' |- | style='text-align:right'| 59 | ''[[:d:Q56326817|Al – Mustamlah Min Kitab Al – Takmila]]'' | | | [[Алжир|Әлҗәзаир]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q2901476|Әлҗәзаир милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 60 | ''[[:d:Q135028722|Al-Masaalik Wa Al-Mamaalik]]'' | | data-sort-value="10" | 10 | [[Иран]]<br/>[[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q1672405|Иран милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2496246|Готадагы Эрфурт университеты һәм тикшеренүләр китарханәсе]]''<br/>''[[:d:Q28738121|Гота фәнни китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 61 | ''[[:d:Q28028104|Al-Tafhim li Awa'il Sana'at al-Tanjim]]'' | | data-sort-value="1029" | 1029 | [[Иран]] | ''[[:d:Q13136|белешмәлек]]'' | ''[[:d:Q378605|Ислам консультатив советы]]'' |- | style='text-align:right'| 62 | ''[[:d:Q28028106|Ancient Naxi Dongba Literature Manuscripts]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q5295822|Донгба мәдәният музее]]'' |- | style='text-align:right'| 63 | ''[[:d:Q136768419|Andrija Štampar’s diaries (1931-1938)]]'' | | data-sort-value="1930" | 1930s | [[Хорватия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q5187162|Croatian State Archives, Zagreb]]'' |- | style='text-align:right'| 64 | ''[[:d:Q136768466|Annemarie Schwarzenbach and Ella Maillart: two women’s views on the world]]'' | | data-sort-value="1930" | 1930 | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q201787|Swiss National Library]]''<br/>''[[:d:Q679689|Geneva Library]]''<br/>''[[:d:Q675261|Photo Elysée]]'' |- | style='text-align:right'| 65 | ''[[:d:Q136768463|Arabic letters]]'' | | data-sort-value="1250" | 13rd century | [[Испания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q9080198|Subdirectorate General of State Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 66 | ''[[:d:Q136768444|Architecture and archaeological excavations in the State Archives of Naples (1712-1955)]]'' | | data-sort-value="1712" | 1712 | [[Италия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2860422|State Archive of Naples]]'' |- | style='text-align:right'| 67 | ''[[:d:Q28028110|Archive Middelburgsche Commercie Compagnie (MCC)]]'' | [[Файл:UNESCO Wikipedian in Residence Zeeuws Archief 6.jpeg|center|128px]] | | [[Нидерланд]]<br/>[[Кюрасао]]<br/>[[Суринам]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1893840|Зеландия провинциясе архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 68 | ''[[:d:Q2337548|Archives Insolvente Boedelskamer Antwerpen]]'' | | | [[Бельгия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q29016912|Антверпен шәһәр архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 69 | ''[[:d:Q136768436|Archives of Javanese Dance: Mangkunegaran Dance Arts, 1861-1944]]'' | | data-sort-value="1861" | 1861 | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q16157895|Mangkunegaran Palace]]'' |- | style='text-align:right'| 70 | ''[[:d:Q135028570|Archives of Père Castor]]'' | [[Файл:Meuzac 2012 seminaire pere castor IMGP3794 – Archives.jpg|center|128px]] | | [[Франция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q273819|Галлимар басмаханәсе]]''<br/>''[[:d:Q21002268|Мадригал матбагачылык төркеме]]'' |- | style='text-align:right'| 71 | ''[[:d:Q28028113|Archives of Saemaul Undong (New Community Movement)]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q625999|Корея милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 72 | ''[[:d:Q47068549|Archives of Santiago Ramón y Cajal and the Spanish Neurohistological School]]'' | | | [[Испания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3298768|Кахаль институты]]'' |- | style='text-align:right'| 73 | ''[[:d:Q135028522|Archives of the Chancellery of Khiva Khans]]'' | | | [[Үзбәкстан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q54857259|Үзбәкстан Республикасы үзәк дәүләт архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 74 | ''[[:d:Q28028114|Archives of the CODESA (Convention For A Democratic South Africa) 1991 - 1992 and Archives of the Multi-Party Negotiating Proces]]'' | | | [[Көньяк Африка Республикасы|Көньяк Африка Җөмһүрияте]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q6970457|Көньяк Африка милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 75 | ''[[:d:Q136768453|Archives of the Deltadienst]]'' | | data-sort-value="1953" | 1953 | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1893840|Зеландия провинциясе архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 76 | ''[[:d:Q136768462|Archives of the European War Office in Madrid (1915-1921)]]'' | | data-sort-value="1915" | 1915 | [[Испания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1891189|Patrimonio Nacional]]'' |- | style='text-align:right'| 77 | ''[[:d:Q136768405|Archives of the expedition of d’Entrecasteaux (1791-1794)]]'' | | | [[Австралия]]<br/>[[Франция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q182542|Франция милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q167863|Musée du quai Branly]]''<br/>''[[:d:Q838691|Muséum national d'histoire naturelle]]''<br/>''[[:d:Q623578|Австралия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 78 | ''[[:d:Q135028504|Archives of the International Movement ATD Fourth World in France and Burkina Faso from 1957 to 1992]]'' | | | [[Франция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q162744|Халыкара АТД Дүртенче дөнья хәрәкәте]]'' |- | style='text-align:right'| 79 | ''[[:d:Q1128844|Arkhangelsk Gospel]]'' | [[Файл:Archangel Gospel 01.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1092" | 1092 | [[Россия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q1048694|Россия дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 80 | ''[[:d:Q28028120|Arnold Schönberg Estate]]'' | | | [[Австрия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]''<br/>''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q696262|Арнольд Шёнберг үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 81 | ''[[:d:Q28028118|Arolsen Archives]]'' | [[Файл:ITS Arolsen main building.jpg|center|128px]] | data-sort-value="2019" | 2019-05-21 | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q27030941|махсус архив]]'' | |- | style='text-align:right'| 82 | ''[[:d:Q135028592|Nise da Silveira Personal Archive]]'' | | | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q10333843|Аңсыз акыл сурәтләре музее]]'' |- | style='text-align:right'| 83 | ''[[:d:Q28028121|Arquivos dos Dembos / Ndembu Archives]]'' | | data-sort-value="1934" | 1934 | [[Ангола]]<br/>[[Португалия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q10302883|Instituto de Investigação Científica Tropical]]''<br/>''[[:d:Q9630359|Arquivo Histórico Ultramarino]]''<br/>''[[:d:Q4795789|Ангола милли тарихи архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 84 | ''[[:d:Q28028122|Arthur Bernard Deacon (1903-27) collection MS 90-98]]'' | | data-sort-value="1926" | 1926 | [[Вануату]]<br/>[[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1419633|Бөекбритания һәм Ирландия патша антропология җәмгыяте]]''<br/>''[[:d:Q1835725|Вануату мәдәни үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 85 | ''[[:d:Q131726958|Autograph of h-Moll-Messe (Mass in B minor) by Johann Sebastian Bach]]'' | | data-sort-value="1748" | 1748 | | ''[[:d:Q11613006|музыка кулъязмасы]]'' | ''[[:d:Q170109|Берлин дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 86 | ''[[:d:Q136768457|A’nuwniah Al kubra (An important Omani marine navigation manuscript)]]'' | | | [[Оман]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q114587294|Ministry of Culture, Sports and Youth of Oman]]'' |- | style='text-align:right'| 87 | ''[[:d:Q28028125|Babad Diponegoro]]'' | | data-sort-value="1830" | 1830s | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q627102|Индонезия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2282075|Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies]]'' |- | style='text-align:right'| 88 | ''[[:d:Q13575802|Bamberg, Staatsbibliothek, Med. 1]]'' | [[Файл:Lorscher Arzneibuch, Blatt 9r.jpg|center|128px]] | data-sort-value="795" | 795<br/>No/unknown value | ''[[:d:Q146246|Francia]]'' | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q117247|фармакопея]]''<br/>''[[:d:Q123476271|codicological unit]]'' | ''[[:d:Q324689|Бамберг дәүләт китапханәсе]]''<br/>[[Бамберг]] |- | style='text-align:right'| 89 | ''[[:d:Q28028127|Bannière Register at Chatelet, Paris, during the reign of François I (National Archives Y9, France)]]'' | | data-sort-value="1461" | 1461 | [[Франция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q182542|Франция милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 90 | ''[[:d:Q28028128|Basagic Collection of Islamic Manuscripts]]'' | | data-sort-value="1934" | 1934 | [[Словакия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q12778078|Братислава университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 91 | ''[[:d:Q187483|Bayeux Tapestry]]'' | [[Файл:Bayeux Tapestry scene1 EDWARD REX.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1070" | 1070s | [[Франция]] | ''[[:d:Q28966302|чигеш]]'' | ''[[:d:Q19950899|Байё музее]]'' |- | style='text-align:right'| 92 | ''[[:d:Q28028129|Beatus Rhenanus Library]]'' | [[Файл:Bibliothèque humaniste de Sélestat 21 janvier 2014-115.jpg|center|128px]] | | [[Франция]] | [[китапханә]] | ''[[:d:Q1636682|Humanist Library of Sélestat]]''<br/>''[[:d:Q15950813|Town hall of Sélestat]]'' |- | style='text-align:right'| 93 | ''[[:d:Q135028794|Beginning and the early development of the Reformation initiated by Martin Luther]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q323270|Saxon State and University Library, Dresden]]''<br/>''[[:d:Q545136|Dessau-Roßlau City Library: Main Library]]''<br/>''[[:d:Q170109|Берлин дәүләт китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q50711|Duchess Anna Amalia Library]]''<br/>''[[:d:Q1589619|Hauptstaatsarchiv Weimar]]''<br/>''[[:d:Q459493|Lutherhaus Wittenberg]]''<br/>''[[:d:Q663820|Герцог Август китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q880794|Һайделберг университеты китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1751176|Worms public library]]''<br/>''[[:d:Q1255096|Thuringian State and University Library]]'' |- | style='text-align:right'| 94 | ''[[:d:Q28028131|Ben Cao Gang Mu (《本草纲目》 Compendium of Materia Medica)]]'' | | data-sort-value="1578" | 1578 | [[Кытай]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q1073814|Кытай традицион медицинасы академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 95 | ''[[:d:Q326248|Benz Patent-Motorwagen]]'' | [[Файл:Patent-Motorwagen Nr.1 Benz 2.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1886" | 1886-01-29 | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q17118499|delta motor car]]''<br/>''[[:d:Q3231690|автомобиль моделе]]''<br/>[[Патент|патин]] | ''[[:d:Q28738272|library TECHNOSEUM]]'' |- | style='text-align:right'| 96 | ''[[:d:Q821680|Berliner Phonogramm-Archiv]]'' | [[Файл:Museen Dahlem Berlin Mai 2006 002.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1900" | 1900 | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q2230431|фонотека]]'' | ''[[:d:Q700216|Staatliche Museen zu Berlin]]'' |- | style='text-align:right'| 97 | ''[[:d:Q4902549|Bianzhong of Marquis Yi of Zeng]]'' | [[Файл:20230208 Chime bells of Marquis Yi of Zeng.jpg|center|128px]] | data-sort-value="-400" | -400 | [[Кытай]] | ''[[:d:Q133722|bianzhong]]'' | ''[[:d:Q4391403|Hubei Provincial Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 98 | ''[[:d:Q1113843|Biblioteca Malatestiana]]'' | [[Файл:Biblioteca Malatestiana - Cesena 1.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1452" | 1452<br/>19th century | [[Италия]] | ''[[:d:Q41176|бина]]''<br/>''[[:d:Q28564|иҗтимагый китапханә]]''<br/>''[[:d:Q124750618|library of an Italian territorial body]]''<br/>[[музей]]<br/>''[[:d:Q124830213|museum of a public entity]]'' | ''[[:d:Q1113843|Biblioteca Malatestiana]]'' |- | style='text-align:right'| 99 | ''[[:d:Q135028762|Bibliotheca Bodmeriana (1916-1971)]]'' | | | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q667858|Мартин Бодмер китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 100 | ''[[:d:Q204221|Book of Kells]]'' | [[Файл:KellsFol292rIncipJohn.jpg|center|128px]] | data-sort-value="800" | 800s<br/>800 | [[Ирландия]] | ''[[:d:Q213924|кодекс]]''<br/>''[[:d:Q48498|illuminated manuscript]]'' | ''[[:d:Q258464|Тринити көллияте]]'' |- | style='text-align:right'| 101 | ''[[:d:Q135028595|Boril’s Synodicon]]'' | | | [[Болгария]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q631641|Кирилл һәм Мефодий изгеләре исемендә Болгария милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 102 | ''[[:d:Q135028586|Borobudur Conservation Archives]]'' | | | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 103 | ''[[:d:Q2394469|Business Archives of the Officina Plantiniana]]'' | | | [[Бельгия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q595802|Museum Plantin-Moretus]]'' |- | style='text-align:right'| 104 | ''[[:d:Q136768472|Camiu't Tevarih/Jāmiʿ al-Tawārīkh]]'' | | | [[Төркия]]<br/>[[Үзбәкстан]] | ''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6554520|Топкапы сарае музее китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q64623374|Әбү Рәйхан әл-Бируни исемендәге Үзбәкстан көнчыгыш тикшеренүләре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 105 | ''[[:d:Q135028527|Camocio Maps]]'' | | | [[Мальта]]<br/>[[Чехия]] | [[харита]] | ''[[:d:Q6974470|MUŻA]]''<br/>''[[:d:Q31519|Карл университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 106 | ''[[:d:Q1728627|Capitulations of Santa Fe]]'' | [[Файл:Capitulacionsori.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1492" | 1492-04-17<br/>1492 | [[Испания]] | ''[[:d:Q661305|capitulation]]'' | ''[[:d:Q3571546|General Archive of the Crown of Aragon]]'' |- | style='text-align:right'| 107 | ''[[:d:Q136768410|Carlos Chagas Archive]]'' | | data-sort-value="1842" | 1842 | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | |- | style='text-align:right'| 108 | ''[[:d:Q28028190|Catecismo corticu]]'' | [[Файл:Catecismo Corticu - Title page.jpg|center|128px]] | | [[Кюрасао]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q63695065|Кюрасао милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 109 | ''[[:d:Q136768403|Census of slaves in Angola, Cape Verde and Mozambique determined by Portuguese decree of 12/14/1854]]'' | | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Ангола]]<br/>[[Кабо-Верде]]<br/>[[Мозамбик]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q19607653|Arquivo Histórico de Moçambique]]''<br/>''[[:d:Q4795789|Ангола милли тарихи архивы]]''<br/>''[[:d:Q137210730|National Archives Institute of Cape Verde]]'' |- | style='text-align:right'| 110 | ''[[:d:Q135028534|Chinese Oracle-Bone Inscriptions]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1640824|язма]]'' | ''[[:d:Q636847|Кытай иҗтимагый фәннәр академиясенең археология институты]]''<br/>''[[:d:Q48899543|Кытай иҗтимагый фәннәр академиясенең борынгы тарих институты]]''<br/>''[[:d:Q732353|Кытай милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2047427|Император сарае музее]]''<br/>''[[:d:Q10902170|Пекин университеты китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q15921816|Цинхуа университеты китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1051293|Шанхай музее]]''<br/>''[[:d:Q1815891|Нәнҗиң музее]]''<br/>''[[:d:Q4132844|Шаньдун музее]]''<br/>''[[:d:Q5944378|Люйшунь музее]]''<br/>''[[:d:Q936345|Тиәнҗин музее]]'' |- | style='text-align:right'| 111 | ''[[:d:Q28028314|Chronicle of the Descendants of Timur]]'' | [[Файл:Timur’s troops lowered in boxes to attack the Abkhazians in 1403, Tarikh-i Khandan-i Timuriyya, MS. HL 107, fol. 122r. Khuda Bakhsh Oriental Public Library, Patna.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1578" | 16th century | [[Һиндстан]]<br/>[[Böyek Mogollar İmperiäse]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q6402791|Худа Бахш Көнчыгыш китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 112 | ''[[:d:Q129906|Codex Argenteus]]'' | [[Файл:Codex argenteus - Carolina Rediviva.png|center|128px]] | | [[Швеция]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q1517746|war trophy]]'' | ''[[:d:Q2901382|Уппсала университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 113 | ''[[:d:Q747767|Codex Beratinus]]'' | [[Файл:Codex Beratinus 0011b.jpg|center|128px]] | data-sort-value="600" | 6th century<br/>9th century | [[Албания]] | ''[[:d:Q48498|illuminated manuscript]]''<br/>''[[:d:Q213924|кодекс]]'' | ''[[:d:Q13037117|Албания милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 114 | ''[[:d:Q204432|Codex Calixtinus]]'' | [[Файл:Codex Calixtinus (Liber Sancti Jacobi) F0173k.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q303421|Kingdom of Galicia]]''<br/>''[[:d:Q175276|Kingdom of Leon]]''<br/>[[Португалия]]<br/>[[Испания]] | ''[[:d:Q2217259|miscellaneous manuscript]]''<br/>''[[:d:Q213924|кодекс]]'' | ''[[:d:Q205136|Изге Яков соборы]]''<br/>''[[:d:Q3571546|General Archive of the Crown of Aragon]]''<br/>''[[:d:Q245966|Португалия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q24034665|Саламанка университеты китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q750403|Испания милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 115 | ''[[:d:Q165353|Codex Manesse]]'' | [[Файл:Codex Manesse 127r.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1310" | 1310 | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q880794|Һайделберг университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 116 | ''[[:d:Q1106441|Rossano Gospels]]'' | [[Файл:Bottega di antiochia di siria, Codex Purpureus Rossanensis, 550 ca. 01.jpg|center|128px]] | data-sort-value="550" | 550 | | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | [[Сүрия]]<br/>''[[:d:Q21552230|Diocesan Museum and Codex of Corigliano-Rossano]]'' |- | style='text-align:right'| 117 | ''[[:d:Q28028139|Codex Suprasliensis – Mineia četia, Mart (The Supraśl Codex – Menology, March)]]'' | | | [[Россия]]<br/>[[Словения]] | ''[[:d:Q213924|кодекс]]'' | ''[[:d:Q1520466|Словения милли һәм университет китапханәсе]]''<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]<br/>''[[:d:Q856423|Польша милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 118 | ''[[:d:Q28028140|Codex Techaloyan de Cuajimalpaz]]'' | | | [[Мексика]] | ''[[:d:Q213924|кодекс]]'' | ''[[:d:Q2321891|Лекумберри сарае]]'' |- | style='text-align:right'| 119 | ''[[:d:Q28028142|Codices from the Oaxaca Valley]]'' | | | [[Мексика]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q2860534|Мексика милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 120 | ''[[:d:Q28028150|Collection of Mexican Codices]]'' | [[Файл:Libellus de medicinalibus Indorum herbis f. 13v.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1736" | 1736 | [[Мексика]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q524249|Мексика милли антропология музее]]''<br/>''[[:d:Q5727812|Мексика милли антропология һәм тарих китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 121 | ''[[:d:Q135028739|Collection of Barbanera Almanacs]]'' | | | [[Италия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | |- | style='text-align:right'| 122 | ''[[:d:Q136768423|Collection of cartographic documents by Pavel Josef Šafařík]]'' | [[Файл:Ethnographic map "Slavic lands", done by Pavel Šafařík in 1842 (with selected ethnographic Ukrainian habitat).jpg|center|128px]] | | [[Чехия]] | ''[[:d:Q277511|map collection]]'' | ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 123 | ''[[:d:Q136768442|Collection of documents from Mount Mugh]]'' | | data-sort-value="725" | 8th century | [[Үзбәкстан]]<br/>[[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q136663809|International Institute for Central Asian Studies]]''<br/>''[[:d:Q136812487|International Center for Documentary Heritage]]'' |- | style='text-align:right'| 124 | ''[[:d:Q28028149|Collection of medieval manuscripts of the Czech Reformation]]'' | | | [[Чехия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1967876|Чехия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 125 | ''[[:d:Q28028151|Collection of Nezami’s Panj Ganj]]'' | | | [[Иран]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q5945207|Сепахсалар мәчете]]''<br/>''[[:d:Q210610|Гөлестан сарае]]''<br/>''[[:d:Q1631008|Иран милли музее]]''<br/>''[[:d:Q737835|Тәһран университеты]]''<br/>''[[:d:Q6743603|Малек милли китапханәсе һәм музее]]'' |- | style='text-align:right'| 126 | ''[[:d:Q135028710|Collection of old postcards from French West Africa]]'' | | | [[Сенегал]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2860558|Сенегал милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 127 | ''[[:d:Q135028378|Collection of Works of the Composer Komitas Vardapet]]'' | | | [[Әрмәнстан]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q20516936|Комитас музее һәм институты]]'' |- | style='text-align:right'| 128 | ''[[:d:Q28028156|Collections of printed Chilean popular poetry: Lira popular]]'' | | | [[Чили]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q2901485|Чили милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q232141|Чили университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 129 | ''[[:d:Q136768476|Composer Hoàng Vân Collection]]'' | | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Вьетнам]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | |- | style='text-align:right'| 130 | ''[[:d:Q135028778|Confucian Printing Woodblocks]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q12622906|Корея тикшеренүләре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 131 | ''[[:d:Q135028647|Constitutio Antoniniana]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q317053|Гисен университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 132 | ''[[:d:Q28028161|Construction and Fall of the Berlin Wall and the Two-Plus-Four-Treaty of 1990]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q191269|Готфрид Вильгельм Лейбниц исемендәге Заманча тарихи тикшеренүләр үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 133 | ''[[:d:Q28028325|Convict Records of Australia]]'' | | | [[Австралия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>[[сайт]] | ''[[:d:Q7603489|State Records Authority of New South Wales]]''<br/>''[[:d:Q124713998|Archives Office of Tasmania]]''<br/>''[[:d:Q14935911|State Records Office of Western Australia]]'' |- | style='text-align:right'| 134 | ''[[:d:Q28028162|Corpo Cronológico (Collection of Manuscripts on the Portuguese Discoveries)]]'' | | data-sort-value="1764" | 1764 | [[Португалия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1769248|Португалия милли архивы институты]]'' |- | style='text-align:right'| 135 | ''[[:d:Q28028164|Correspondence of the late Sultan of Kedah (1882-1943)]]'' | | | [[Малайзия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q6970445|Малайзия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 136 | ''[[:d:Q5478225|Corte de Justicia Centroamericana]]'' | | data-sort-value="1908" | 1908 | [[Коста-Рика]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970428|Коста-Рика милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 137 | ''[[:d:Q135028394|Criminal Proceedings of the Vajont dam disaster]]'' | | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Италия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q45031384|State Archives of L'Aquila]]''<br/>''[[:d:Q45031501|State Archives of Belluno]]'' |- | style='text-align:right'| 138 | ''[[:d:Q28028166|Csoma Archive of the Library of the Hungarian Academy of Sciences]]'' | | | [[Маҗарстан]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q265058|Маҗарстан фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q458921|Маҗарстан фәннәр академиясе китапханәсе һәм мәгълүмат үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 139 | ''[[:d:Q136768406|Cuneiform Inscriptions of Dilmun Kings on Stone Vessels (c. 1700 BCE)]]'' | | data-sort-value="-1700" | -1700 | [[Бәхрәйн]] | ''[[:d:Q1640824|язма]]'' | ''[[:d:Q131589027|Bahrain Authority for Culture and Antiquities]]'' |- | style='text-align:right'| 140 | ''[[:d:Q135028459|DDS: De Digitale Stad / The Digital City]]'' | | | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1820897|Amsterdam Museum]]''<br/>''[[:d:Q1131877|Netherlands Institute for Sound and Vision]]''<br/>''[[:d:Q1526131|KB, nationale bibliotheek]]'' |- | style='text-align:right'| 141 | ''[[:d:Q136768451|Deger-e-eče toɣtoɣsan dürsü-yin tusbür-yig bürüdkegsen bičig (A Complete Record of the Body by Imperial Order)]]'' | | data-sort-value="1750" | 18th century | [[Монголия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q2105962|Mongolian Academy of Sciences]]'' |- | style='text-align:right'| 142 | ''[[:d:Q18612755|Desmet Collection]]'' | | data-sort-value="1907" | 1907 | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1538389|Eye Filmmuseum]]'' |- | style='text-align:right'| 143 | ''[[:d:Q28028171|Dhakhīra-yi Khārazmshāhī]]'' | | data-sort-value="1110" | 1110 | [[Иран]] | ''[[:d:Q13136|белешмәлек]]'' | ''[[:d:Q25423155|Shahid Motahari University]]'' |- | style='text-align:right'| 144 | ''[[:d:Q28028172|Documentary Collection “Life and Works of Ernesto Che Guevara: from the originals manuscripts of its adolescence and youth to the campaign Diary in Bolivia”]]'' | | | [[Куба]]<br/>[[Боливия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q806180|Боливия үзәк банкы]]'' |- | style='text-align:right'| 145 | ''[[:d:Q28028173|Documentary Fonds of Royal Audiencia Court of La Plata (RALP)]]'' | | data-sort-value="1883" | 1883 | [[Боливия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q6970411|Боливия милли архивы һәм китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 146 | ''[[:d:Q136768454|Documentary heritage of the enslaved people of the Dutch Caribbean and their descendants (1816-1969) - Aruba]]'' | | data-sort-value="1650" | 17th century | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q631808|National Library of Aruba]]''<br/>''[[:d:Q17082115|National Archives of Aruba]]'' |- | style='text-align:right'| 147 | ''[[:d:Q136768455|Documentary heritage of the enslaved people of the Dutch Caribbean and their descendants (1816-1969) - Curaçao]]'' | | data-sort-value="1650" | 17th century | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q63695065|Кюрасао милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 148 | ''[[:d:Q135028625|Documentary heritage of the former Abbey of Saint Gall in the Abbey Archives and the Abbey Library of Saint Gall]]'' | | | [[Швейцария]] | [[китапханә]] | ''[[:d:Q689896|Санкт Галлен аббатлыгы китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q190260|Zentralbibliothek Zürich]]''<br/>''[[:d:Q29786994|Dominican convent of St Catherine]]''<br/>''[[:d:Q260102|Gottfried Keller Foundation]]'' |- | style='text-align:right'| 149 | ''[[:d:Q136768473|Documentary heritage relating to the life and work of Charles Darwin]]'' | | data-sort-value="1859" | 1859 | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1028334|Cambridge University Library]]''<br/>''[[:d:Q867447|Linnean Society of London]]''<br/>''[[:d:Q1670994|Шотландия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q309388|Natural History Museum]]''<br/>''[[:d:Q18748726|Royal Botanic Gardens, Kew]]'' |- | style='text-align:right'| 150 | ''[[:d:Q136768464|Documents Connected with the Pānadurā Vādaya (The Great Debate of Panadura) in 1873]]'' | | data-sort-value="1873" | 1873 | [[Шри-Ланка]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6974130|National Library and Documentation Services Board]]'' |- | style='text-align:right'| 151 | ''[[:d:Q135028631|Documents on Joseon Tongsinsa/Chosen Tsushinshi : The History of Peace Building and Cultural Exchanges between Korea and Japan from the 17th to 19th Century]]'' | | | [[Япония]]<br/>[[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q130628|Корея милли диңгезчелек музее]]''<br/>''[[:d:Q335998|Корея милли сарай музее]]''<br/>''[[:d:Q16689597|Пусан төбәк тарих музее]]''<br/>''[[:d:Q494407|Корея милли музее]]''<br/>''[[:d:Q135398236|Чунгнам тарих һәм мәдәният институты]]''<br/>''[[:d:Q6431742|Корея университеты китапханә системасы]]''<br/>''[[:d:Q483308|Илкүләм Корея тарихы институты]]''<br/>''[[:d:Q39913|Сеул милли университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 152 | ''[[:d:Q136768412|Documents on Slavery in the Archives of the General Secretariat of the Government (Cabo Verde, 1842-1869)]]'' | | | [[Кабо-Верде]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q137210730|National Archives Institute of Cape Verde]]'' |- | style='text-align:right'| 153 | ''[[:d:Q135028510|Documents on the history of the Hanse]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q635538|Archive of the Hanseatic City of Lübeck]]''<br/>''[[:d:Q1382588|State Archives of Bremen]]''<br/>''[[:d:Q106557797|City Archives of Bruges]]''<br/>''[[:d:Q1487017|State Archives of the Free and Hanseatic City of Hamburg]]''<br/>''[[:d:Q664138|Historial Archive with Rhenish Picture Archive]]''<br/>''[[:d:Q867885|Дания патша китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q12328548|Netarchive.dk]]''<br/>''[[:d:Q966013|City Archives of Stralsund]]''<br/>''[[:d:Q12376170|Tallinn City Archives]]''<br/>''[[:d:Q11686654|Archiwum Państwowe w Toruniu]]'' |- | style='text-align:right'| 154 | ''[[:d:Q136768475|Drafting of the International Bill of Human Rights – UN Archives and UN Official Documents – 1946 to 1966]]'' | | data-sort-value="1948" | 1948 | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q27481090|United Nations Library & Archives Geneva]]'' |- | style='text-align:right'| 155 | ''[[:d:Q136768428|Drawings and writings of children during wartime in Europe: 1914-1950]]'' | | data-sort-value="1914" | 1914 | [[Франция]]<br/>[[Алмания|Германия]]<br/>[[Польша]]<br/>[[Испания]]<br/>[[Швейцария]]<br/>[[Бөекбритания]]<br/>[[Канада]]<br/>[[Чехия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3330703|Musée national de l'Éducation]]''<br/>''[[:d:Q97013704|International Research and Archives Network Historical Children’s and Youth Drawings]]'' |- | style='text-align:right'| 156 | ''[[:d:Q136768425|Edvard Westermarck’s Archives at Åbo Akademi University Library]]'' | | | [[Финляндия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q4086346|Åbo Akademi University Library]]'' |- | style='text-align:right'| 157 | ''[[:d:Q135028436|El popular газетасының фотоархивы]]'' | | | [[Уругвай]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q5761789|Монтевидео фотография үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 158 | ''[[:d:Q3050351|El primer nueva corónica y buen gobierno]]'' | [[Файл:El primer nueva corónica y buen gobierno i KBs udstilling 27112012.JPG|center|128px]] | data-sort-value="1616" | 1616 | [[Дания]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]''<br/>''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q867885|Дания патша китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 159 | ''[[:d:Q28028185|Evliya Çelebi's Book of Travels" in the Topkapi Palace Museum Library and the Süleymaniye Manuscript Library"]]'' | | | [[Төркия]] | ''[[:d:Q1164267|сәфәр язмалары]]'' | ''[[:d:Q6554520|Топкапы сарае музее китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4086354|Сөләймания китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 160 | ''[[:d:Q28028186|Farquharson’s Journal]]'' | | | [[Багамалар]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q29364826|Багамалар милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 161 | ''[[:d:Q28028187|Federal Archives Fonds]]'' | | | [[Барбадос]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q21071179|West Indies Federal Archives Centre]]'' |- | style='text-align:right'| 162 | ''[[:d:Q121810089|Files and library of the Unity of the Brethren]]'' | | data-sort-value="1551" | 1551 | [[Польша]] | ''[[:d:Q27030941|махсус архив]]''<br/>''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q9159228|State Archive in Poznań]]'' |- | style='text-align:right'| 163 | ''[[:d:Q28028189|First Byurakan Survey (FBS or Markarian survey)]]'' | | | [[Әрмәнстан]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q1018734|Виктор Амбарцумян исемендәге Бюракан астрофизик обсерваториясе]]'' |- | style='text-align:right'| 164 | ''[[:d:Q135028400|Flower Book of Khurshidbanu Natavan – album of illustrated verses]]'' | | data-sort-value="1886" | 1886 | [[Азәрбайҗан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | [[Азәрбайҗан Милли Фәннәр академиясе|Азәрбайҗан милли фәннәр академиясе]] |- | style='text-align:right'| 165 | ''[[:d:Q28028192|Fonds of the "Afrique occidentale française" AOF]]'' | | data-sort-value="1913" | 1913 | [[Сенегал]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q2860558|Сенегал милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 166 | ''[[:d:Q135028616|Frankfurt Auschwitz Trial 2017]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q2230431|фонотека]]'' | ''[[:d:Q15114770|State Archives of Hesse]]'' |- | style='text-align:right'| 167 | ''[[:d:Q135028737|Fundo Comitê de Defesa dos Direitos Humanos para os Países do Cone Sul (CLAMOR)]]'' | | | [[Уругвай]]<br/>[[Бразилия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1815994|Сан-Паулу папа католик университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 168 | ''[[:d:Q5518913|Galle Trilingual Stele]]'' | [[Файл:Gall Trilingual Inscription.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1409" | 1409-01-15 | [[Шри-Ланка]] | ''[[:d:Q178743|стела]]''<br/>''[[:d:Q1640824|язма]]''<br/>''[[:d:Q16744570|tablet]]'' | ''[[:d:Q2033487|National Museum of Colombo]]''<br/>''[[:d:Q5260414|Department of National Museums]]'' |- | style='text-align:right'| 169 | ''[[:d:Q28028194|Georgian Byzantine Manuscripts]]'' | | | [[Гөрҗистан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2920711|Гөрҗистан милли кулъязмалар үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 170 | ''[[:d:Q28028195|German Records of the National Archives]]'' | | | [[Танзания]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q7684127|Танзания милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 171 | ''[[:d:Q135028544|Giant Glass Plate Negatives of Sydney Harbour]]'' | [[Файл:Glass Plate Negatives Forming Part of the Panorama of Sydney Harbour and Its Suburbs Taken from the Tower of Holtermann's Residence in St Leonards, 1875.jpg|center|128px]] | | [[Австралия]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q6133813|State Library of New South Wales]]'' |- | style='text-align:right'| 172 | ''[[:d:Q28028197|Golden Lists of the Qing Dynasty Imperial Examination]]'' | | data-sort-value="1667" | 1667 | [[Кытай]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q10874041|First Historical Archives of China]]'' |- | style='text-align:right'| 173 | ''[[:d:Q135028531|Gospels of Tsar Ivan Alexander]]'' | | data-sort-value="1356" | 1356 | [[Болгария]]<br/>[[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q213924|кодекс]]'' | ''[[:d:Q23308|Британ китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 174 | ''[[:d:Q135028390|Gustaf Erikson Shipping Company archives in the Åland Islands from the era of the last Windjammers in global trade 1913-1949]]'' | | | [[Финляндия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q4357413|Åland Maritime Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 175 | ''[[:d:Q135028498|Heidi- and Johanna Spyri Archives]]'' | | | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2256713|Schweizerisches Institut für Kinder- und Jugendmedien]]'' |- | style='text-align:right'| 176 | ''[[:d:Q521141|Hereford Mappa Mundi]]'' | [[Файл:Hereford-Karte.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1300" | 1300 | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q312083|mappa mundi]]'' | ''[[:d:Q429379|Hereford Cathedral]]''<br/>''[[:d:Q15223702|Hereford Cathedral Library]]'' |- | style='text-align:right'| 177 | ''[[:d:Q2344720|Hikayat Hang Tuah]]'' | | | [[Малайзия]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q625167|Малайзия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 178 | ''[[:d:Q135028381|Hon Chon Jon Do (Complete illustration of the Astronomical Chart)]]'' | | | [[Корея Халык Демократик Җөмһүрияте|Корея Халык Демократик Республикасы]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q700621|Халык уку сарае]]'' |- | style='text-align:right'| 179 | ''[[:d:Q635546|Hudson's Bay Company Archives]]'' | [[Файл:Archives of Manitoa Interior.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1671" | 1671 | [[Канада]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q14875023|Манитоба архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 180 | ''[[:d:Q135028810|Human Rights Documentary Heritage 1980 Archives for the May 18th Democratic Uprising against Military Regime, in Gwangju, Republic of Korea]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q12585108|Кваңҗу шәһәр ратушасы]]''<br/>''[[:d:Q55641029|18 май мемориаль фонды]]''<br/>''[[:d:Q494681|Чоннам милли университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 181 | ''[[:d:Q5943662|Hunminjeongeum Haerye]]'' | [[Файл:Hunminjeongum.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1446" | 1446 | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q18219090|woodcut print]]''<br/>''[[:d:Q53731850|китап нөсхәсе]]''<br/>''[[:d:Q1749541|шәрех]]''<br/>''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q496451|Гансоң сәнгать музее]]'' |- | style='text-align:right'| 182 | ''[[:d:Q428448|Huangdi Neijing]]'' | [[Файл:The Su Wen of the Huangdi Neijing.djvu|center|128px]] | No/unknown value<br/>1339 | [[Хань чоры]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q732353|Кытай милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 183 | ''[[:d:Q135028604|Ignacio Ellacuría’s Documentary Fond: Historical Reality and Liberation]]'' | | | [[Сальвадор]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q1814702|Үзәк Америка университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 184 | ''[[:d:Q28028205|Illuminated Codices from the Library of the Bratislava Chapter House]]'' | | | [[Словакия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q7541534|Словакия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 185 | ''[[:d:Q28028206|Illuminated manuscripts from the Ottonian period produced in the monastery of Reichenau (Lake Constance)]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q256507|Бавария дәүләт китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q119810789|Һессен ландеры китапханәсе Висбаден]]''<br/>''[[:d:Q1590176|Трир муниципаль китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q193563|Франция милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q15106167|Аахен соборы хәзинәсе]]''<br/>''[[:d:Q3867697|Чивидале-дель-Фриулидагы Италия милли археология музее]]'' |- | style='text-align:right'| 186 | ''[[:d:Q28028207|Ilseongnok: Records of Daily Reflections]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q123122845|Сеул милли университетының Кьюянггак Корея тикшеренүләре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 187 | ''[[:d:Q136768477|IMO Legacy Collection]]'' | | data-sort-value="1873" | 1873 | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | [[Бөтендөнья метеорология оешмасы]] |- | style='text-align:right'| 188 | ''[[:d:Q135028804|Indigenous language vocabulary from the New World translated into Spanish]]'' | | | [[Испания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q477051|Һиндстаннар генераль архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 189 | ''[[:d:Q136768450|Inscription of Khüis Tolgoi 1]]'' | | data-sort-value="601" | 601 | [[Монголия]] | ''[[:d:Q1640824|язма]]'' | |- | style='text-align:right'| 190 | ''[[:d:Q28028209|Introduction of the decimal metric system, 1790-1837]]'' | | | [[Франция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q182542|Франция милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 191 | ''[[:d:Q136768424|Itḫāf Al-Mahbṻb]]'' | | data-sort-value="1719" | 1719 | [[Мисыр]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q12244768|Al-Azhar Library]]'' |- | style='text-align:right'| 192 | ''[[:d:Q28028212|Jesuits of America]]'' | | | [[Чили]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q6970429|Чили милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 193 | ''[[:d:Q494611|Jikji]]'' | [[Файл:Korean book-Jikji-Selected Teachings of Buddhist Sages and Seon Masters-1377.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1377" | 1377-07<br/>1377 | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q53731850|китап нөсхәсе]]''<br/>''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q193563|Франция милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 194 | ''[[:d:Q28028213|Jinnah Papers (Quaid-I-Azam)]]'' | | data-sort-value="1948" | 1948 | [[Пакистан Ислам Җөмһүрияте|Пакьстан]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q6970451|Пакстан милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 195 | ''[[:d:Q28028214|John Marshall Ju-’hoan Bushman Film and Video Collection, 1950-2000]]'' | | | [[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q131626|Смитсон институты]]'' |- | style='text-align:right'| 196 | ''[[:d:Q62035825|John Peters Humphrey Fonds]]'' | | | [[Канада]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]''<br/>''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6801297|McGill University Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 197 | ''[[:d:Q28028215|José Maceda Collection]]'' | | | [[Филиппин|Филипин]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q746592|Филипин университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 198 | ''[[:d:Q28028366|José Martí Pérez Fonds]]'' | | data-sort-value="1977" | 1977 | [[Куба]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q135829664|Марти тикшеренүләре үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 199 | ''[[:d:Q135028756|Judicial files concerning the birth of a right: the effective remedy as a contribution of the Mexican writ of amparo to the Universal Declaration of Human Rights (UDHR) of 1948.]]'' | | | [[Мексика]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q130925|Мексика югары гаделлек мәхкәмәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 200 | ''[[:d:Q28028210|János Bolyai: Appendix, scientiam spatii absolute veram exhibens. Maros-Vásárhelyini, 1832]]'' | | data-sort-value="1832" | 1832 | [[Маҗарстан]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q265058|Маҗарстан фәннәр академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 201 | ''[[:d:Q135028613|Jürgen Stroop’s Report]]'' | | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Польша]] | ''[[:d:Q10870555|доклад]]'' | ''[[:d:Q705173|Institute of National Remembrance]]'' |- | style='text-align:right'| 202 | ''[[:d:Q28028217|Kalman Tihanyi’s 1926 Patent Application Radioskop]]'' | | data-sort-value="1926" | 1926 | [[Маҗарстан]] | ''[[:d:Q1335296|form]]'' | ''[[:d:Q376279|Маҗарстан милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 203 | ''[[:d:Q28028219|Kanjur written with 9 precious stones]]'' | | | [[Монголия]] | ''[[:d:Q209680|сутра]]'' | ''[[:d:Q625912|Монголия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 204 | ''[[:d:Q861806|Karatepe Bilingual]]'' | [[Файл:KaratepeNord7.jpg|center|128px]] | data-sort-value="-750" | 8th century BCE | [[Төркия]] | ''[[:d:Q220659|археологик артефакт]]''<br/>''[[:d:Q861809|bilingual inscription]]'' | ''[[:d:Q24914998|Karatepe-Aslantaş Open-Air Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 205 | ''[[:d:Q134026937|Karl Tirén's collection of sami yoik]]'' | | data-sort-value="1910" | 1910s | [[Швеция]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]''<br/>''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q10677700|National Collections of Music, Theatre and Dance]]'' |- | style='text-align:right'| 206 | ''[[:d:Q136768440|Kartini Letters and Archive: the struggle for gender equality]]'' | | data-sort-value="1879" | 1879 | [[Индонезия]]<br/>[[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1857081|Нидерланд милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q74542753|Vereniging KITLV (NL)]]'' |- | style='text-align:right'| 207 | ''[[:d:Q136768456|Katherine Mansfield literary and personal papers and belongings]]'' | | | [[Яңа Зеландия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q61604271|Alexander Turnbull Library]]'' |- | style='text-align:right'| 208 | ''[[:d:Q135028414|Key documents for Deaf communities: the Milan Congress, 1880]]'' | | data-sort-value="1880" | 1880 | [[Америка Кушма Штатлары]]<br/>[[Финляндия]] | ''[[:d:Q10870555|доклад]]'' | ''[[:d:Q1208225|World Federation of the Deaf]]''<br/>''[[:d:Q1056373|Gallaudet University]]'' |- | style='text-align:right'| 209 | ''[[:d:Q4172771|Khitrovo Gospels]]'' | [[Файл:Khitrovo Gospels 02.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1390" | 1390s | [[Россия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1048694|Россия дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 210 | ''[[:d:Q28028221|Kinder- und Hausmärchen (Children’s and Household Tales)]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q3331189|юрама яки басма]]'' | ''[[:d:Q996682|Кассельдагы Гримм кардәшләре музее]]'' |- | style='text-align:right'| 211 | ''[[:d:Q135028680|King Bayinnaung Bell Inscription]]'' | | data-sort-value="1557" | 1557 | [[Мьянма]] | ''[[:d:Q1640824|язма]]'' | ''[[:d:Q2747222|Швезигон пагодасы]]''<br/>''[[:d:Q28194796|Мьянма дини эшләр һәм мәдәният министрлыгы]]'' |- | style='text-align:right'| 212 | ''[[:d:Q28028222|Kitab al-ibar, wa diwan al-mobtadae wa al-khabar]]'' | | data-sort-value="1564" | 1564 | [[Марокко]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q25293247|Әл-Каравин китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 213 | ''[[:d:Q136768402|Kitab Al-Qanun fi Al-Tibb: the Book of Medical Laws (Book Four)]]'' | | | [[Алжир|Әлҗәзаир]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q2901476|Әлҗәзаир милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 214 | ''[[:d:Q136768459|Korea Reforestation Archives: A reforestation model achieved through public-private governance]]'' | | data-sort-value="1961" | 1961 | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | |- | style='text-align:right'| 215 | ''[[:d:Q135028699|Kulliyyāt-i Saʽdi]]'' | | data-sort-value="1382" | 1382 | [[Иран]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q1672405|Иран милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 216 | ''[[:d:Q28028223|La Galigo]]'' | | | [[Индонезия]]<br/>[[Нидерланд]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q12499645|Ла Галиго музее]]''<br/>''[[:d:Q638395|Лейден университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 217 | ''[[:d:Q28028224|laghukālacakratantrarājatikā (Vimalaprabhā)]]'' | | | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q374902|Бенгал патша Азия җәмгыяте]]'' |- | style='text-align:right'| 218 | ''[[:d:Q28028225|Landsat Program records: Multispectral Scanner (MSS) sensors]]'' | | data-sort-value="1972" | 1972 | [[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q2352616|каталог]]'' | ''[[:d:Q193755|АКШ Геология хезмәте]]''<br/>[[NASA]] |- | style='text-align:right'| 219 | ''[[:d:Q2621680|Laurentian Codex]]'' | [[Файл:Laurentian Codex 01.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1377" | 1377 | [[Россия]] | ''[[:d:Q2624969|елъязма]]''<br/>''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | [[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] |- | style='text-align:right'| 220 | ''[[:d:Q2090656|Letter from Pero Vaz de Caminha]]'' | [[Файл:Carta-caminha-folio01r.png|center|128px]] | data-sort-value="1500" | 1500 | [[Португалия]] | ''[[:d:Q49848|документ]]''<br/>[[хат]] | ''[[:d:Q1769248|Португалия милли архивы институты]]'' |- | style='text-align:right'| 221 | ''[[:d:Q28028228|Letters from and to Gottfried Wilhelm Leibniz within the collection of manuscript papers of Gottfried Wilhelm Leibniz]]'' | [[Файл:1688-07-16 Kurhannoverscher Gesandter in Wien Christoph von Weselow handschriftliches Schreiben an Gottfried Wilhelm Leibniz.pdf|center|128px]] | data-sort-value="1716" | 1716 | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1539517|Готфрид Вильгельм Лейбниц китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 222 | ''[[:d:Q28028230|Liberation Struggle Living Archive Collection]]'' | | | [[Көньяк Африка Республикасы|Көньяк Африка Җөмһүрияте]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q475700|Көнбатыш Кап провинциясе университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 223 | ''[[:d:Q28028232|Library of the Cistercian Abbey of Clairvaux at the time of Pierre de Virey (1472)]]'' | | data-sort-value="1472" | 1472 | [[Франция]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q17347133|Жак Ширак исемендәге Труа аггломерациясе медиатекасы]]'' |- | style='text-align:right'| 224 | ''[[:d:Q572522|Los Olvidados]]'' | [[Файл:Los olvidados U.S. still (1950) (cropped).jpg|center|128px]] | data-sort-value="1950" | 1950 | [[Мексика]] | [[фильм]] | ''[[:d:Q1415166|Мексика милли автономияле университеты фильмотекасы]]'' |- | style='text-align:right'| 225 | ''[[:d:Q28028236|Lu.“Altan Tobchi” : Golden History written in 1651]]'' | | data-sort-value="1651" | 1651 | [[Монголия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q625912|Монголия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 226 | ''[[:d:Q3621646|Lucca’s Historical Diocesan Archives]]'' | [[Файл:Lucca, archivio arcivescovile, terologio del 1782, 02 pianta del piano terra del palazzo arcivescovile, prima delle demolizioni parziali.jpg|center|128px]] | data-sort-value="2006" | 2006 | [[Италия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>''[[:d:Q244904|deposit archive]]''<br/>''[[:d:Q3621673|тарихи архив]]'' | |- | style='text-align:right'| 227 | ''[[:d:Q28028238|Ludwig van Beethoven: Symphony no 9, d minor, op. 125]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q16887380|төркем]]'' | ''[[:d:Q170109|Берлин дәүләт китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1205934|Германия телерадиотапшырулар архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 228 | ''[[:d:Q136768443|Luigi Sturzo Archives (1890-1959)]]'' | | data-sort-value="1890" | 1890 | [[Италия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6700142|Luigi Sturzo Institute]]'' |- | style='text-align:right'| 229 | ''[[:d:Q135028577|Maden Al Asrar Fi Elm Al Behar Manuscript]]'' | | | [[Оман]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q6867126|Оман мирас һәм мәдәният министрлыгы]]'' |- | style='text-align:right'| 230 | ''[[:d:Q15149421|Maha Lawkamarazein or Kuthodaw Inscription Shrines]]'' | [[Файл:Mandalay-Kuthodaw-08b-kleine Pagoden-gje.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1868" | 1868 | [[Мьянма]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q949750|Кутодо пагодасы]]''<br/>''[[:d:Q21707107|Нейпьидо милли музее]]'' |- | style='text-align:right'| 231 | ''[[:d:Q28028241|Mainz Psalter]]'' | | data-sort-value="1457" | 1457 | [[Австрия]] | ''[[:d:Q53731850|китап нөсхәсе]]''<br/>''[[:d:Q956165|псалтырь]]'' | ''[[:d:Q304037|Австрия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 232 | ''[[:d:Q135028550|Maitreyayvarakarana]]'' | | | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q374902|Бенгал патша Азия җәмгыяте]]'' |- | style='text-align:right'| 233 | ''[[:d:Q28028242|Manifest der Kommunistischen Partei, draft manuscript page and Das Kapital. Erster Band, Karl Marx's personal annotated copy]]'' | | | [[Нидерланд]]<br/>[[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1667757|Амстердам халыкара социаль тарихы институты]]'' |- | style='text-align:right'| 234 | ''[[:d:Q28028243|Manifesto of the Queensland Labour Party to the people of Queensland (dated 9 September 1892)]]'' | | data-sort-value="1892" | 1892 | [[Австралия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q46337|манифест]]'' | ''[[:d:Q2050653|Квинсленд дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 235 | ''[[:d:Q136768435|Manuscript Collection of Bhagavadgītā: Ancient Saṁgraha-grantha of Indian thought with World-wide Readership and Influence]]'' | | | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3595113|Бхандаркар көнчыгыш тикшеренүләре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 236 | ''[[:d:Q28028244|Manuscript Collection of Shota Rustaveli's Poem "Knight in the Panther's Skin"]]'' | | | [[Гөрҗистан]]<br/>[[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2920711|Гөрҗистан милли кулъязмалар үзәге]]''<br/>''[[:d:Q16147979|Бодлеан тикшеренү китапханәләре төркеме]]'' |- | style='text-align:right'| 237 | ''[[:d:Q135028641|Manuscript collection of the Gazi Husrev-Beg Library]]'' | | | [[Босния һәм Герцеговина]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q13081931|Гази Хусрев-бег исемендәге Сараево китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 238 | ''[[:d:Q135028688|Manuscript of al-Zahrāwīsur]]'' | | | [[Марокко]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q2901478|Марокко патшалыгы милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 239 | ''[[:d:Q136768506|Manuscript of the Nāṭyaśāstra of Bharatamuni: A Seminal text of Indian Performing Art]]'' | | data-sort-value="-150" | 2nd century BCE | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q3595113|Бхандаркар көнчыгыш тикшеренүләре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 240 | ''[[:d:Q136768446|Manuscript “Chronicle of Khans”]]'' | | data-sort-value="1750" | 18th century | [[Казакъстан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q124731304|Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan]]'' |- | style='text-align:right'| 241 | ''[[:d:Q22946608|Mappa mundi d'Albi]]'' | [[Файл:Mappa mundi dAlbi.png|center|128px]] | | [[Франция]] | ''[[:d:Q312083|mappa mundi]]'' | [[Альби]] |- | style='text-align:right'| 242 | ''[[:d:Q135028607|Marshall McLuhan: The Archives of the Future]]'' | | | [[Канада]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q913250|Канада китапханәсе һәм архивы]]''<br/>''[[:d:Q7896490|Торонто университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 243 | ''[[:d:Q136768326|Marubi National Museum of Photography: Archive of negatives, objects and documents of the Pietro Marubbi and Kel Marubi]]'' | | data-sort-value="1865" | 1865 | [[Албания]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q13039148|Fototeka Marubi]]'' |- | style='text-align:right'| 244 | ''[[:d:Q28028247|Mashtots Matenadaran ancient manuscripts collection]]'' | | | [[Әрмәнстан]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1322278|Матенадаран тикшеренү институты һәм борынгы кулъязмалар саклагычы]]'' |- | style='text-align:right'| 245 | ''[[:d:Q28028249|Materials Related to the Keicho-era Mission to Europe Japan and Spain]]'' | [[Файл:HasekuraRomanCitizenship.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1613" | 1613 | [[Япония]]<br/>[[Испания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3330092|Сендай шәһәр музее]]''<br/>''[[:d:Q537883|Симанкас генераль архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 246 | ''[[:d:Q135028492|Mawlana’s Kulliyat (The Complete Works of Mawlana)]]'' | | | [[Иран]]<br/>[[Таҗикстан]]<br/>[[Алмания|Германия]]<br/>[[Болгария]]<br/>[[Үзбәкстан]]<br/>[[Төркия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q631641|Кирилл һәм Мефодий изгеләре исемендә Болгария милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q170109|Берлин дәүләт китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1672405|Иран милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q210610|Гөлестан сарае]]''<br/>''[[:d:Q97800995|Тәһран университетының Үзәк китапханәсе һәм документация үзәге]]''<br/>''[[:d:Q5962510|Аятолла Мараши Наҗафи китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q113111539|Таҗикстанның ЮНЕСКО эшләре буенча милли комиссиясе]]''<br/>''[[:d:Q902957|Мәүләнә музее]]''<br/>''[[:d:Q64623374|Әбү Рәйхан әл-Бируни исемендәге Үзбәкстан көнчыгыш тикшеренүләре институты]]''<br/>''[[:d:Q2637170|Үзбәкстан фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q256507|Бавария дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 247 | ''[[:d:Q28028251|Membership Application Certificates (Candidates Circulars)]]'' | | | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1665181|Institution of Civil Engineers]]'' |- | style='text-align:right'| 248 | ''[[:d:Q107046620|Midokanpakuki: the original handwritten diary of Fujiwara no Michinaga]]'' | [[Файл:Michinaga diary.jpg|center|128px]] | | [[Япония]] | ''[[:d:Q89298567|komonjo]]''<br/>''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q11658779|Yōmei Bunko]]'' |- | style='text-align:right'| 249 | ''[[:d:Q28028255|Mining maps and plans of the Main Chamber - Count Office in Banská Štiavnica]]'' | | | [[Словакия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q54868758|Slovak Mining Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 250 | ''[[:d:Q41469|Miroslav Gospel]]'' | [[Файл:Miroslav's Gospel 002.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1180" | 1180 | [[Сербия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q1277393|Сербия милли музее]]'' |- | style='text-align:right'| 251 | ''[[:d:Q135028501|Misa Melayu MSS 6]]'' | | | [[Малайзия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q625167|Малайзия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 252 | ''[[:d:Q41610011|Mixed Traces and Memories of the continents - The Sound of the French people of America]]'' | | | [[Канада]] | ''[[:d:Q7603925|television documentary]]'' | ''[[:d:Q2973248|Cinémathèque québécoise]]'' |- | style='text-align:right'| 253 | ''[[:d:Q135028407|Moll’s collection]]'' | | | [[Чехия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1957240|Moravian Library]]'' |- | style='text-align:right'| 254 | ''[[:d:Q28028256|Mongolian Tanjur]]'' | | data-sort-value="1749" | 1749 | [[Монголия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q625912|Монголия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 255 | ''[[:d:Q135028775|Moses and Frances Asch Collection. Center for Folklife and Cultural Heritage, Smithsonian Institution]]'' | | | [[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q30264184|Smithsonian Center for Folklife and Cultural Heritage]]'' |- | style='text-align:right'| 256 | ''[[:d:Q135028562|Mu Ye Do Bo Tong Ji (Comprehensive Illustrated Manual of Martial arts)]]'' | | data-sort-value="1790" | 1790 | [[Корея Халык Демократик Җөмһүрияте|Корея Халык Демократик Республикасы]] | ''[[:d:Q11396303|printed book]]'' | ''[[:d:Q700621|Халык уку сарае]]'' |- | style='text-align:right'| 257 | ''[[:d:Q61125302|Munich Codex Hebraica 95]]'' | [[Файл:Bavli Kiddushin Munich 95.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1342" | 1342 | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q213924|кодекс]]'' | ''[[:d:Q256507|Бавария дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 258 | ''[[:d:Q135028701|Myazedi Quadrilingual Stone Inscription]]'' | | data-sort-value="1113" | 1113 | [[Мьянма]] | ''[[:d:Q1640824|язма]]'' | ''[[:d:Q21707107|Нейпьидо милли музее]]'' |- | style='text-align:right'| 259 | ''[[:d:Q28028105|American Colonial Music: a sample of its documentary richness]]'' | | | [[Боливия]]<br/>[[Колумбия]]<br/>[[Мексика]]<br/>[[Перу]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970411|Боливия милли архивы һәм китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2901492|Перу милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 260 | ''[[:d:Q49335|Nagarakretagama]]'' | [[Файл:Nagarakertagama.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1365" | 1365 | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q1641020|пальма яфракларындагы кулъязма]]'' | ''[[:d:Q12499653|Мпу Тантулар музее]]''<br/>[[Лейден]]<br/>''[[:d:Q627102|Индонезия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 261 | ''[[:d:Q28028258|Nanjung Ilgi: War Diary of Admiral Yi Sun-sin]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | |- | style='text-align:right'| 262 | ''[[:d:Q135028361|National Collection of Palm-Leaf Manuscripts of Phra That Phanom Chronicle]]'' | | | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q618628|Таиланд милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 263 | ''[[:d:Q28028259|National Education Commission Archives]]'' | | | [[Польша]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q7209884|Польша тарихи язмалар үзәк архивы]]''<br/>''[[:d:Q87280271|Archives of the Jagiellonian University]]''<br/>''[[:d:Q11687968|Princes Czartoryski Library]]'' |- | style='text-align:right'| 264 | ''[[:d:Q157094|Nebra sky disk]]'' | [[Файл:Himmelsscheibe von Nebra - Landesmuseum für Vorgeschichte in Halle - HD.jpg|center|128px]] | data-sort-value="-1600" | 16th century BCE | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q220659|археологик артефакт]]''<br/>''[[:d:Q10855061|археологик табылдык]]'' | ''[[:d:Q1332407|Halle State Museum of Prehistory]]'' |- | style='text-align:right'| 265 | ''[[:d:Q135028704|Nehanda and Kaguvi mediums’ judgement dockets (April 1897). Case between State versus Nehanda and Kaguvi spirit mediums leading to their execution.]]'' | | | [[Зимбабве]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2860554|Зимбабве милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 266 | ''[[:d:Q28028263|Network of information and counter information on the military regime in Brazil (1964-1985)]]'' | | | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q16494002|Рио-де-Жанейро штаты дәүләт архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 267 | ''[[:d:Q28028265|Newsreels and photographs of Istituto Nazionale L.U.C.E.]]'' | | | [[Италия]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q781183|Istituto Luce]]'' |- | style='text-align:right'| 268 | ''[[:d:Q28028266|Nicolaus Copernicus' masterpiece "De revolutionibus libri sex"]]'' | | data-sort-value="1529" | 1529 | [[Польша]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q24101|Jagiellonian Library]]'' |- | style='text-align:right'| 269 | ''[[:d:Q28028268|Niśvāsattatvasaṃhitā manuscript]]'' | | data-sort-value="900" | 9th century | [[Непал]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | |- | style='text-align:right'| 270 | ''[[:d:Q6314294|Notman Photographic Archives]]'' | [[Файл:"Bonnie Lassies" group, Montreal, QC, 1909 (5348750389).jpg|center|128px]] | data-sort-value="1856" | 1856 | [[Канада]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q1128578|McCord Stewart Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 271 | ''[[:d:Q135028670|Odette Mennesson Rigaud holdings]]'' | | | [[Haiti]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q66623408|Haitian Spiritual Library]]'' |- | style='text-align:right'| 272 | ''[[:d:Q28028271|Old fonds of the historical archive at Colegio de Vizcaínas: women's education and support in the history of the world]]'' | | | [[Мексика]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q5142937|Colegio de San Ignacio de Loyola Vizcaínas]]'' |- | style='text-align:right'| 273 | ''[[:d:Q28028272|On the Birth of a Nation: Turning points]]'' | | | [[Көнчыгыш Тимор]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | |- | style='text-align:right'| 274 | ''[[:d:Q28028273|Original Negative of the Noticiero ICAIC Lationamericano]]'' | | | [[Куба]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q20012772|Куба фильмотекасы]]'' |- | style='text-align:right'| 275 | ''[[:d:Q28028275|Ostromir Gospel (1056–1057)]]'' | | | [[Россия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | [[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] |- | style='text-align:right'| 276 | ''[[:d:Q28028277|Papyrus Erzherzog Rainer]]'' | | | [[Австрия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q304037|Австрия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 277 | ''[[:d:Q28028278|Peace treaties (ahdnames) concluded from the mid-15th century to late-18th century between the Kingdom (or Republic) of Poland and the Ottoman Empire]]'' | | | [[Польша]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q7209884|Польша тарихи язмалар үзәк архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 278 | ''[[:d:Q20102343|Peasant Syndicate Book]]'' | [[Файл:Detall llibre Sindicat Remença 2.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1448" | 1448 | ''[[:d:Q15581|Principality of Catalonia]]'' | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q2352616|каталог]]'' | ''[[:d:Q11906820|Girona Municipal Archive]]'' |- | style='text-align:right'| 279 | ''[[:d:Q28028279|Permanent Collection of the Eleanor Roosevelt Papers Project]]'' | | | [[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q2525455|permanent collection]]'' | ''[[:d:Q432637|Джордж Вашингтон университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 280 | ''[[:d:Q28028280|Persian Illustrated and Illuminated Manuscripts (Egyptian National Library)]]'' | [[Файл:Frontispiece from the Cairo Bustan. Herat, c. 1488, for Sultan Husayn Bayqara. Cairo, Dar al-kutub, Adab farisi 22, folio 1b-2a.jpg|center|128px]] | | [[Мисыр]] | ''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]''<br/>''[[:d:Q7328910|сәнгать әсәрләре коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2778411|Мисыр милли китапханәсе һәм архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 281 | ''[[:d:Q136768448|Petrus de Caxaro’s Kantilena]]'' | | data-sort-value="1450" | 15th century | [[Мальта]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q6970447|National Archives of Malta]]'' |- | style='text-align:right'| 282 | ''[[:d:Q28028282|Philippine Paleographs (Hanunoo, Buid, Tagbanua and Pala’wan)]]'' | | | [[Филиппин|Филипин]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1667156|Филипин милли музее]]'' |- | style='text-align:right'| 283 | ''[[:d:Q28028284|Printing woodblocks of the Tripitaka Koreana and miscellaneous Buddhist scriptures]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q490798|Haeinsa Temple Janggyeong Panjeon, the Depositories for the Tripitaka Koreana Woodblocks]]'' |- | style='text-align:right'| 284 | ''[[:d:Q28028285|Privateering and the international relations of the Regency of Tunis in the 18th and 19th centuries]]'' | | | [[Тунис]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q2860551|Тунис милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 285 | ''[[:d:Q135028475|Providing care in the New World: the Augustinian sisters of Canada, women of heart and commitment]]'' | | | [[Канада]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | |- | style='text-align:right'| 286 | ''[[:d:Q28028286|Qiaopi and Yinxin Correspondence and Remittance Documents from Overseas Chinese]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q135434748|Гуандун провинциясе архивы]]''<br/>''[[:d:Q135005440|Фуҗиян провинциясе архивы]]''<br/>''[[:d:Q135434809|Шаньтоу муниципаль архивы]]''<br/>''[[:d:Q48889625|Чит илдәге кытайлылар музее]]'' |- | style='text-align:right'| 287 | ''[[:d:Q28028287|Qing Dynasty Yangshi Lei Archives]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q732353|Кытай милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q10874041|First Historical Archives of China]]''<br/>''[[:d:Q2047427|Император сарае музее]]'' |- | style='text-align:right'| 288 | ''[[:d:Q28028289|Radio Broadcast of the Philippine People Power Revolution]]'' | | data-sort-value="1986" | 1986 | [[Филиппин|Филипин]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q27299|Радио Веритас Азия]]'' |- | style='text-align:right'| 289 | ''[[:d:Q4924088|Ram Khamhaeng inscription]]'' | [[Файл:จารึกพ่อขุนรามคำแหง Ram Khamhaeng Inscription 01.png|center|128px]] | data-sort-value="1292" | 1292 | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q178743|стела]]''<br/>''[[:d:Q220659|археологик артефакт]]'' | ''[[:d:Q13017383|Сивамокхафиман трон залы]]'' |- | style='text-align:right'| 290 | ''[[:d:Q133846659|Ravensbrück archive in Lund]]'' | | data-sort-value="1946" | 1946 | [[Швеция]] | ''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1129909|Lund University Library]]'' |- | style='text-align:right'| 291 | ''[[:d:Q28028292|Records of the Indian Indentured Labourers]]'' | | | [[Фиджи]]<br/>[[Гайана]]<br/>[[Суринам]]<br/>[[Тринидад һәм Тобаго]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q17111223|Тринидад һәм Тобаго милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q13878546|Суринам милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q6970434|Гайана милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q28855237|Фиджи милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 292 | ''[[:d:Q28028293|Records of the Qing's Grand Secretariat - 'Infiltration of Western Culture in China']]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q10874041|First Historical Archives of China]]''<br/>''[[:d:Q2047427|Император сарае музее]]'' |- | style='text-align:right'| 293 | ''[[:d:Q135028537|Register Books of visas granted by Portuguese Consul in Bordeaux, Aristides Sousa Mendes (1939-1940)]]'' | | | [[Португалия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q1283287|Португалия тышкы эшләр министрлыгы]]'' |- | style='text-align:right'| 294 | ''[[:d:Q28028290|Radzwills’ Archives and Niasvizh (Nieśwież) Library Collection]]'' | | | [[Беларусия|Беларусь]]<br/>[[Польша]]<br/>[[Литва]]<br/>[[Украина]]<br/>[[Россия]]<br/>[[Финляндия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]''<br/>''[[:d:Q856592|китапханә фонды]]''<br/>''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q4315007|Беларусь милли тарих архивлары]]''<br/>''[[:d:Q28231256|Украина үзәк дәүләт тарих архивы]]''<br/>''[[:d:Q1967977|Беларусь милли фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q971450|Беларусь милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1981482|Россия фәннәр академиясе китапханәсе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q420747|Финляндия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 295 | ''[[:d:Q133278430|Reminder to those who do not pay attention to the harms caused by the divergence between believers]]'' | [[Файл:IHERBIABT 006366.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1900" | 19th century | [[Мали]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q3815720|Әхмәт Баба югары ислам уку йорты, китапханәсе һәм тикшеренүләр үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 296 | ''[[:d:Q136768431|Representative radiographs from the Wilhelm Conrad Roentgen estate]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q1205953|German Röntgen Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 297 | ''[[:d:Q42412887|Return to Maizuru Port - Documents Related to the Internment and Repatriation Experiences of Japanese (1945-1956)]]'' | [[Файл:01白樺日誌IMG 4559.jpg|center|128px]] | | [[Япония]] | ''[[:d:Q27699276|музей коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q11613714|Майдзуру репатриация мемориаль музее]]'' |- | style='text-align:right'| 298 | ''[[:d:Q136768458|Revealing Truth: Jeju 4·3 Archives]]'' | | data-sort-value="1948" | 1948 | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q625999|Корея милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 299 | ''[[:d:Q7012878|Rothschild Miscellany]]'' | [[Файл:The Rothschild Miscellany - Google Art Project.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1479" | 1479<br/>1470s | [[Исраил]] | ''[[:d:Q48498|illuminated manuscript]]'' | ''[[:d:Q46815|Исраил милли музее]]'' |- | style='text-align:right'| 300 | ''[[:d:Q108281624|Route/Root to Freedom]]'' | | | ''[[:d:Q26273|Синт-Мартен]]''<br/>[[Нидерланд]] | ''[[:d:Q49848|документ]]'' | ''[[:d:Q136101751|Department of Records & Information Management of Sint Maarten]]'' |- | style='text-align:right'| 301 | ''[[:d:Q135028369|Royal Philanthropic Expedition of the Smallpox Vaccine, 1800-1820]]'' | | | [[Испания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1768002|Испания милли тарих архивы]]''<br/>''[[:d:Q477051|Һиндстаннар генераль архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 302 | ''[[:d:Q123686162|Royal Photographic Glass Plate Negatives and Original Prints Collection]]'' | [[Файл:Temporary Royal Crematorium of Urubongse Rajasombhoj 1910.jpg|center|128px]] | | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q6970459|Таиланд милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 303 | ''[[:d:Q135028665|Royal Seal and Investiture Book Collection of the Joseon Dynasty]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q335998|Корея милли сарай музее]]'' |- | style='text-align:right'| 304 | ''[[:d:Q3456262|Universal Bibliographic Repertory]]'' | [[Файл:Le Répertoire Bibliographique Universel vers 1900 cropped.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1895" | 1895 | [[Бельгия]] | ''[[:d:Q24879310|universal bibliography]]'' | ''[[:d:Q451|Mundaneum]]'' |- | style='text-align:right'| 305 | ''[[:d:Q28028301|Sakubei Yamamoto Collection]]'' | | | [[Япония]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q11576740|Tagawa City Coal Mining Historical Museum]]''<br/>''[[:d:Q1093363|Фукуока префектурасы университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 306 | ''[[:d:Q1268253|Sarajevo Haggadah]]'' | [[Файл:Sarajevska hagada.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1350" | 1350 | [[Босния һәм Герцеговина]] | ''[[:d:Q48498|illuminated manuscript]]''<br/>''[[:d:Q1179613|күчмә мирас]]'' | ''[[:d:Q568938|Босния һәм Герцеговина милли музее]]'' |- | style='text-align:right'| 307 | ''[[:d:Q136768408|Secular Town Council of Potosí (1585-1817)]]'' | | | [[Боливия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970411|Боливия милли архивы һәм китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 308 | ''[[:d:Q135028707|Selected data collections of the world's language diversity at the Language Archive]]'' | | | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q832911|Макс Планк исемендәге Неймеген психолингвистика институты]]'' |- | style='text-align:right'| 309 | ''[[:d:Q483160|Seungjeongwon ilgi]]'' | [[Файл:승정원일기 (303호).jpg|center|128px]] | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q3771738|тарихи документ]]''<br/>''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>''[[:d:Q486245|Көньяк Кореяның милли хәзинәләре]]'' | ''[[:d:Q123122845|Сеул милли университетының Кьюянггак Корея тикшеренүләре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 310 | ''[[:d:Q17019005|Shantinatha Charitra]]'' | | data-sort-value="1396" | 1396 | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q49848|документ]]'' | ''[[:d:Q124330947|Лалбхай Далпатбхай исемендәге Һиндология институты]]'' |- | style='text-align:right'| 311 | ''[[:d:Q136768420|Short films of the Zagreb School of Animated Films (1956 – 1979)]]'' | | data-sort-value="1956" | 1956 | [[Хорватия]] | ''[[:d:Q726929|film archive]]'' | ''[[:d:Q5187162|Croatian State Archives, Zagreb]]''<br/>''[[:d:Q140373|Zagreb Film]]'' |- | style='text-align:right'| 312 | ''[[:d:Q28028304|Silver Men: West Indian Labourers at the Panama Canal]]'' | | | [[Барбадос]]<br/>[[Ямайка]]<br/>[[Панама]]<br/>[[Сент-Люсия]]<br/>[[Бөекбритания]]<br/>[[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q4858609|Барбадос милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q2912644|Барбадос музее һәм тарихи җәмгыяте]]''<br/>''[[:d:Q65052147|Ямайка архив һәм язулар департаменты]]''<br/>''[[:d:Q3330421|Панама каналы музее]]''<br/>''[[:d:Q42433113|Сент-Люсия милли архив идарәсе]]''<br/>''[[:d:Q518155|АКШ милли архив һәм мәгълүмат идарәсе]]''<br/>''[[:d:Q35190235|Джордж Смазерс исемендәге Флорида университеты китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q392703|Бөекбритания милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 313 | ''[[:d:Q136768422|Situation plans of towns and villages of Jewish settlement in the Habsburg Empire]]'' | | data-sort-value="1750" | 18th century | [[Чехия]] | [[харита]] | ''[[:d:Q10860553|Regional Archives in Opava]]''<br/>''[[:d:Q6970414|Чехия милли архивлары]]''<br/>''[[:d:Q21685652|Šumperk Museum of Natural History]]''<br/>''[[:d:Q12038677|Moravian regional archive]]''<br/>''[[:d:Q18920590|State Regional Archives Litoměřice]]''<br/>''[[:d:Q1365187|Roman Catholic Archdiocese of Olomouc]]''<br/>''[[:d:Q12056841|Regional State Archives in Třeboň]]'' |- | style='text-align:right'| 314 | ''[[:d:Q28028306|Sixteenth to eighteenth century pictographs from the “Maps, drawings and illustrations” of the National Archives of Mexico]]'' | | | [[Мексика]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q2321891|Лекумберри сарае]]'' |- | style='text-align:right'| 315 | ''[[:d:Q28028308|Song of the Nibelungs, a heroic poem from mediaeval Europe]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q689896|Санкт Галлен аббатлыгы китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q256507|Бавария дәүләт китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q799084|Баден ландеры китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 316 | ''[[:d:Q28028309|Sophus Tromholt Collection]]'' | [[Файл:132. Mannsdrakt og kvinnedrakt, samisk, Kautokeino - Norsk folkemuseum - NF.06145-006.jpg|center|128px]] | | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q204457|Берген университеты]]''<br/>''[[:d:Q12719270|Берген университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 317 | ''[[:d:Q134476585|Sound Toll Registers]]'' | | data-sort-value="1857" | 1857<br/>1497 | [[Дания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]''<br/>''[[:d:Q1172284|бирелмәләр җыелмасы]]'' | ''[[:d:Q2860552|Дания милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 318 | ''[[:d:Q135028685|St. Petersburg Muraqqa]]'' | [[Файл:Review of the Herd.jpg|center|128px]] | | [[Россия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]'' |- | style='text-align:right'| 319 | ''[[:d:Q135028481|Stone Inscriptions of Tsogtu Khung-Taiji, Prince of Khalkha]]'' | | | [[Монголия]] | ''[[:d:Q1640824|язма]]'' | |- | style='text-align:right'| 320 | ''[[:d:Q135028652|Stone Stele Monument for Mongolian Tanjur]]'' | | data-sort-value="1954" | 1954 | [[Монголия]] | ''[[:d:Q178743|стела]]'' | ''[[:d:Q625912|Монголия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 321 | ''[[:d:Q7619083|Stone stele records of imperial examinations of the Lê and Mạc dynasties]]'' | [[Файл:Hanoi - Literaturtempel 0011.JPG|center|128px]] | data-sort-value="1484" | 1484 | [[Вьетнам]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]''<br/>''[[:d:Q220659|археологик артефакт]]'' | ''[[:d:Q1202019|Әдәбият гыйбадәтханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 322 | ''[[:d:Q18681737|Suenjel Skolt Sámi community archive]]'' | [[Файл:Gramota-arkisto eli Kolttakylän arkisto.jpg|center|128px]] | | [[Финляндия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q2860553|Финляндия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 323 | ''[[:d:Q135028443|Sukarno’s Speech: To Build the World Anew September 30, 1960]]'' | | | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 324 | ''[[:d:Q28028313|Susrutamhita (Sahottartantra) manuscript]]'' | | | [[Непал]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q19671551|Kaiser library]]'' |- | style='text-align:right'| 325 | ''[[:d:Q699404|Tabula Hungariae]]'' | [[Файл:Tabula hungariae.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1526" | 1520s | [[Маҗарстан]]<br/>[[Хорватия]] | ''[[:d:Q441903|борынгы карта]]'' | ''[[:d:Q1063819|Ференц Сечени исемендәге Маҗарстан милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 326 | ''[[:d:Q12767|Tabula Peutingeriana]]'' | [[Файл:TabulaPeutingeriana.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1180" | 12nd century | [[Австрия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q1675302|итинерарий]]''<br/>[[харита]] | [[Вена шәһәре|Вена]]<br/>''[[:d:Q304037|Австрия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 327 | ''[[:d:Q135028729|Telegram of Austria-Hungary`s declaration of war on Serbia on 28th July 1914]]'' | | | [[Сербия]] | ''[[:d:Q1522225|телеграмма]]'' | ''[[:d:Q15091408|Сербия архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 328 | ''[[:d:Q3845201|Terengganu Inscription Stone]]'' | [[Файл:KlMuseumBatuBersurat.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1303" | 1303 | [[Малайзия]] | ''[[:d:Q61110816|batu bersurat]]'' | ''[[:d:Q65219529|Тренгану штаты музее]]'' |- | style='text-align:right'| 329 | ''[[:d:Q28028315|The A.E. Nordenskiöld Collection]]'' | | | [[Финляндия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1382220|Хельсинки университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 330 | ''[[:d:Q135028660|The Abolition of Slavery in Tunisia 1841-1846]]'' | | | [[Тунис]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2860551|Тунис милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 331 | ''[[:d:Q28028317|The Annals of the Choson Dynasty]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q39913|Сеул милли университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 332 | ''[[:d:Q135028495|The archival collections on the blessed Fr. Jacques Désiré Laval - The Apostle of Mauritius]]'' | | | [[Маврикий]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q16885193|Маврикий милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q6974161|Маврикий милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 333 | ''[[:d:Q135028622|The Archives of negatives, publications and documents of Manuel Álvarez Bravo]]'' | | | [[Мексика]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q5062837|Мануэль Альварес Браво архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 334 | ''[[:d:Q135028601|The Archives of Suzhou Silk from Modern and Contemporary Times]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | |- | style='text-align:right'| 335 | ''[[:d:Q135028713|The Archives of the KBS Special Live Broadcast "Finding Dispersed Families"]]'' | | data-sort-value="1983" | 1983 | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q625999|Корея милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q498825|Корея телерадиотапшырулар системасы]]''<br/>''[[:d:Q12622786|Гэллап институты Корея]]'' |- | style='text-align:right'| 336 | ''[[:d:Q111982803|The Archives of the Planet]]'' | [[Файл:Musee Albert Kahn - exposition autochromes.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1909" | 1909 | [[Франция]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q3330509|Musée Albert-Kahn]]'' |- | style='text-align:right'| 337 | ''[[:d:Q136768427|The Archives of the Spoken Word (1911-1953): memory of the human voice]]'' | | | [[Франция]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q193563|Франция милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 338 | ''[[:d:Q28028318|The Archives of the University of Leuven (1425-1797): University Heritage of Global Significance]]'' | | | [[Бельгия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q2120763|Бельгия дәүләт архивы]]''<br/>''[[:d:Q833670|Лөвен католик университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 339 | ''[[:d:Q136768407|The archives, engravings and manuscripts used by the Bollandists (17th-18th centuries)]]'' | | data-sort-value="1643" | 1643 | [[Бельгия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q670974|Société des Bollandistes]]'' |- | style='text-align:right'| 340 | ''[[:d:Q13430879|The Atlas Blaeu-Van der Hem of the Austrian National Library]]'' | [[Файл:ElMina AtlasBlaeuvanderHem.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1665" | 17th century | [[Австрия]] | ''[[:d:Q162827|географик атлас]]''<br/>''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q304037|Австрия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 341 | ''[[:d:Q2662754|The Battle of the Somme]]'' | [[Файл:Hawthorn Ridge Redoubt mine (1 July 1916) 1.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1916" | 1916 | | [[фильм]] | ''[[:d:Q749808|Imperial War Museum London]]'' |- | style='text-align:right'| 342 | ''[[:d:Q28028321|The Bibliotheca Corviniana Collection]]'' | | | [[Австрия]]<br/>[[Бельгия]]<br/>[[Франция]]<br/>[[Алмания|Германия]]<br/>[[Маҗарстан]]<br/>[[Италия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1063819|Ференц Сечени исемендәге Маҗарстан милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q304037|Австрия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q856419|Лауренциана китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q663820|Герцог Август китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q193563|Франция милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q256507|Бавария дәүләт китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q383931|Бельгия патша китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 343 | ''[[:d:Q136768439|The Birth of the Association of Southeast Asia Nations (ASEAN) (Archives about the Formation ASEAN, 1967 – 1976)]]'' | | data-sort-value="1967" | 1967 | [[Индонезия]]<br/>[[Малайзия]]<br/>[[Сингапур]]<br/>[[Таиланд]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q6970445|Малайзия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q6970456|National Archives of Singapore]]''<br/>''[[:d:Q13023423|Thai Film Archive]]'' |- | style='text-align:right'| 344 | ''[[:d:Q28028322|The Bleek Collection]]'' | | | [[Көньяк Африка Республикасы|Көньяк Африка Җөмһүрияте]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q951305|Кейптаун университеты]]''<br/>''[[:d:Q56184225|Көньяк Африка китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q20982047|Кейптаун университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 345 | ''[[:d:Q135028753|The Book of Henryków]]'' | | | [[Польша]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q1364218|Вроцлав католик архиепархиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 346 | ''[[:d:Q28028323|The C.L.R. James Collection]]'' | | | [[Тринидад һәм Тобаго]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q746153|Вест-Индия университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 347 | ''[[:d:Q135028547|The Castbergian Child Laws of 1915]]'' | | data-sort-value="1915" | 1915 | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | |- | style='text-align:right'| 348 | ''[[:d:Q135028484|The Children Speak: Forced Assimilation of Indigenous Children through Canadian Residential Schools]]'' | | | [[Канада]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q60750122|Канада милли дөреслек һәм татулашу үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 349 | ''[[:d:Q135028464|The Collection of Kâtip Çelebi: Cihânnümâ and Kashf al-Zunun]]'' | | | [[Төркия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q4810305|Төркия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4118811|Көпрүлү китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 350 | ''[[:d:Q135028598|The copy of the manuscript of Mahammad Fuzuli’s “divan”]]'' | | data-sort-value="1572" | 1572 | [[Азәрбайҗан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q4201721|Әзербайҗан милли фәннәр академиясенең кулъязмалар институты]]'' |- | style='text-align:right'| 351 | ''[[:d:Q28028326|The Decreta of León of 1188 - The oldest documentary manifestation of the European parliamentary system]]'' | | data-sort-value="1188" | 1188 | [[Испания]] | ''[[:d:Q56648173|архив]]'' | ''[[:d:Q1361548|Оренсе соборы]]''<br/>''[[:d:Q750403|Испания милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q85685733|Biblioteca del Arzobispado de Sevilla (BAS) - Bibliotecas Capitular y Colombina de Sevilla]]''<br/>''[[:d:Q1768002|Испания милли тарих архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 352 | ''[[:d:Q28028327|The Deed For Endowment: Rab’ I-Rashidi (Rab I-Rashidi Endowment) 13th Century manuscript]]'' | | | [[Иран]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q171290|Тәбриз милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 353 | ''[[:d:Q28028328|The Derek Walcott Collection]]'' | | | [[Тринидад һәм Тобаго]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q746153|Вест-Индия университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 354 | ''[[:d:Q28028329|The Discovery of Insulin and its Worldwide Impact]]'' | | | [[Канада]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q180865|Торонто университеты]]''<br/>''[[:d:Q7789602|Thomas Fisher Rare Book Library]]'' |- | style='text-align:right'| 355 | ''[[:d:Q28028330|The Emperor's collection: foreign and Brazilian photography in the XIX century]]'' | | data-sort-value="1891" | 1891 | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q948882|Бразилия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 356 | ''[[:d:Q28028331|The Endeavour Journal of James Cook]]'' | | | [[Австралия]] | ''[[:d:Q1414013|кораб журналы]]''<br/>[[мәдәни мирас]] | ''[[:d:Q623578|Австралия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 357 | ''[[:d:Q136768411|The Ethno-Historical Map by Curt Nimuendaju: a cartographic encyclopedia at the service of languages, cultures, and memories of indigenous peoples]]'' | | data-sort-value="1938" | 1938 | [[Бразилия]] | [[харита]] | ''[[:d:Q3328425|Museu Paraense Emílio Goeldi]]'' |- | style='text-align:right'| 358 | ''[[:d:Q769103|The Family of Man]]'' | [[Файл:"Family of Man" Exhibit, Lay-out - DPLA - 9881c46d5f380f44f582ced220c3af76.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | ''[[:d:Q936821|күчмә күргәзмәсе]]''<br/>''[[:d:Q667276|art exhibition]]'' | ''[[:d:Q5131949|Клерво кирмәнчеге]]'' |- | style='text-align:right'| 359 | ''[[:d:Q135028675|The Florid Recollection, a historical speech and natural, material, military and political account of the Reyno of Guatemala]]'' | | | [[Гватемала]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q750403|Испания милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q5702918|Үзәк Америка генераль архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 360 | ''[[:d:Q135028008|The four treatises of Tibetan Medicine]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q2079798|Мен-ци-кханг тибет медицина һәм астрология институты]]'' |- | style='text-align:right'| 361 | ''[[:d:Q135028772|The Gaze of the Other: Documentary heritage of the Salesian apostolic vicariate in the Ecuadorian Amazon 1890-1930]]'' | | | [[Эквадор]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q56317443|Эквадор мәдәни мирасы милли институты]]'' |- | style='text-align:right'| 362 | ''[[:d:Q136768465|The Geneva Conventions of 1864, 1906, 1929 and 1949, as well as Additional Protocols of 1977 and 2005]]'' | | data-sort-value="1864" | 1864 | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q679141|Swiss Federal Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 363 | ''[[:d:Q135028567|The Gertrude Bell Archive]]'' | | | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q837164|Ньюкасл университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 364 | ''[[:d:Q21041951|The Golden Letter of the Burmese King Alaungphaya to King George II of Great Britain]]'' | [[Файл:Goldener Brief Gesamt Vorderseite (Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek).jpg|center|128px]] | data-sort-value="1756" | 1756-05-07<br/>1756 | [[Алмания|Германия]] | [[хат]] | ''[[:d:Q1539517|Готфрид Вильгельм Лейбниц китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 365 | ''[[:d:Q135028422|The Gramophone Discs and Papers of the EMI Archive Trust, 1897-1914]]'' | | | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q2230431|фонотека]]'' | ''[[:d:Q28404810|EMI Archive Trust]]'' |- | style='text-align:right'| 366 | ''[[:d:Q135028668|The Historic 7th March Speech of Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman]]'' | | | [[Бангладеш]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q16056319|Бангладеш хөкүмәте]]''<br/>''[[:d:Q2912841|Liberation War Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 367 | ''[[:d:Q28028333|The Historical Collections (1899 -1950) of the Vienna Phonogrammarchiv]]'' | | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Австрия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q1427365|Austrian Phonogrammarchiv]]'' |- | style='text-align:right'| 368 | ''[[:d:Q28028335|The Hittite cuneiform tablets from Bogazköy]]'' | | | [[Төркия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | [[Anatolia mädäniätläre muzeye]]<br/>''[[:d:Q636978|Истанбул археология музее]]'' |- | style='text-align:right'| 369 | ''[[:d:Q133279377|The human being interests linked to the religions and the body]]'' | [[Файл:Timbuktu-139078.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1900" | 19th century | [[Мали]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q17108747|Мамма Хайдара исемендәге Тимбукту кулъязмалар китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 370 | ''[[:d:Q136768447|The Ikaros Inscription]]'' | | data-sort-value="-230" | 230s BCE | [[Күвәйт]] | ''[[:d:Q178743|стела]]'' | ''[[:d:Q12192367|National Council for Culture, Arts and Literature]]'' |- | style='text-align:right'| 371 | ''[[:d:Q135028583|The Indian Ocean Tsunami Archives]]'' | | | [[Индонезия]]<br/>[[Шри-Ланка]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 372 | ''[[:d:Q136768460|The Khludov Psalter]]'' | | data-sort-value="850" | 9th century | [[Россия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q1140429|Дәүләт тарих музее]]'' |- | style='text-align:right'| 373 | ''[[:d:Q136768469|The King of the White Elephant and the archival documents]]'' | | data-sort-value="1940" | 1940 | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q13023423|Thai Film Archive]]''<br/>''[[:d:Q1209733|Thammasat University]]'' |- | style='text-align:right'| 374 | ''[[:d:Q135028677|The Kynzvart Daguerreotype – The Birth of Modern Visual Media]]'' | | data-sort-value="1839" | 1839 | [[Чехия]] | ''[[:d:Q125191|фотография]]'' | ''[[:d:Q96482839|Чехия милли техника музее]]''<br/>''[[:d:Q12041640|Чехия милли мирас институты]]'' |- | style='text-align:right'| 375 | ''[[:d:Q136768429|The large format 68mm films of the Mutoscope & Biograph Company]]'' | | data-sort-value="1896" | 1896 | [[Франция]]<br/>[[Нидерланд]]<br/>[[Бөекбритания]]<br/>[[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q260528|British Film Institute]]''<br/>''[[:d:Q188740|Нью-Йорк заманча сәнгать музее]]''<br/>''[[:d:Q1538389|Eye Filmmuseum]]''<br/>''[[:d:Q1054221|National Centre of Cinematography and Animated Pictures]]''<br/>''[[:d:Q174274|Cinémathèque Française]]'' |- | style='text-align:right'| 376 | ''[[:d:Q136768404|The Lawcode of Mkhitar Gosh]]'' | | data-sort-value="1184" | 1184 | [[Әрмәнстан]] | ''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1322278|Матенадаран тикшеренү институты һәм борынгы кулъязмалар саклагычы]]'' |- | style='text-align:right'| 377 | ''[[:d:Q12716497|The Leprosy Archives of Bergen]]'' | | | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q17539455|Берген шәһәр архивы]]''<br/>''[[:d:Q12718614|Бергендагы төбәк дәүләт архивы]]''<br/>''[[:d:Q11983764|Lepramuseet]]'' |- | style='text-align:right'| 378 | ''[[:d:Q136768433|The Literary Estate of Friedrich Nietzsche]]'' | | data-sort-value="1950" | 20th century | [[Алмания|Германия]]<br/>[[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q315452|Klassik Stiftung Weimar]]''<br/>''[[:d:Q683842|Basel University Library (institution)]]'' |- | style='text-align:right'| 379 | ''[[:d:Q28028342|The literary estate of Goethe in the Goethe and Schiller Archives]]'' | | | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q1534156|Goethe and Schiller Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 380 | ''[[:d:Q28028343|The Mabo Case Manuscripts]]'' | | | [[Австралия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]''<br/>[[мәдәни мирас]] | ''[[:d:Q623578|Австралия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 381 | ''[[:d:Q136768467|The Manuscript of Nanthopananthasut Kamlaung (22 July, 1736)]]'' | | data-sort-value="1750" | 18th century | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q618628|Таиланд милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 382 | ''[[:d:Q28028344|The manuscript of Ubayd Zakoni's Kulliyat" and Hafez Sherozi's "Gazalliyt" (XIV century)"]]'' | | | [[Таҗикстан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q2036624|Таҗикстан Республикасы фәннәр академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 383 | ''[[:d:Q135028801|The Manuscripts of the Commentary to the Apocalypse (Beatus of Liébana) in the Iberian Tradition]]'' | [[Файл:Beato de Liébana - Comentario al Libro del Apocalipsis - Biblioteca de El Escorial (1).jpg|center|128px]] | | [[Португалия]]<br/>[[Испания]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1769248|Португалия милли архивы институты]]''<br/>''[[:d:Q245966|Португалия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q3848863|Сан-Лоренсо-де-Эль-Эскориаль кәшишханәсенең китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q85696770|Испания патша тарих академиясе китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1768002|Испания милли тарих архивы]]''<br/>''[[:d:Q750403|Испания милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q3571546|General Archive of the Crown of Aragon]]'' |- | style='text-align:right'| 384 | ''[[:d:Q28028346|The Minute Books of the Council of the Siam Society, 100 years of recording international cooperation in research and the dissem]]'' | | | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q2280705|Сиам белем җәмгыяте]]'' |- | style='text-align:right'| 385 | ''[[:d:Q124538841|The Monk Enchin Archives: A History of Japan-China Cultural Exchange]]'' | [[Файл:Five Abhisambodhi 2.jpg|center|128px]] | | [[Япония]] | ''[[:d:Q27032347|шәхес архивы]]''<br/>''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1756307|Мии-дэра буддист гыйбадәтханәсе]]''<br/>[[Токио дәүләт музее]] |- | style='text-align:right'| 386 | ''[[:d:Q135028781|The moving picture shows of Émile Reynaud]]'' | | | [[Чехия]]<br/>[[Франция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3152401|National Industrial Property Institute]]''<br/>''[[:d:Q174274|Cinémathèque Française]]''<br/>''[[:d:Q524289|Сәнгать һәм кәсепләр консерваториясе]]''<br/>''[[:d:Q96482839|Чехия милли техника музее]]'' |- | style='text-align:right'| 387 | ''[[:d:Q135028786|The Old Assyrian Merchant Archives of Kültepe]]'' | | data-sort-value="-2000" | -2000 | [[Төркия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q108564951|Истанбул археология музейлары идарәсе]]''<br/>[[Anatolia mädäniätläre muzeye]]<br/>''[[:d:Q6098147|Бурса төрек һәм ислам сәнгате музее]]''<br/>''[[:d:Q28136259|Кайсери археология музее]]'' |- | style='text-align:right'| 388 | ''[[:d:Q135028426|The Qushbegi Chancellery of the Bukhara Emirate]]'' | | | [[Үзбәкстан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q54857259|Үзбәкстан Республикасы үзәк дәүләт архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 389 | ''[[:d:Q135028751|The Records of Indentured Immigration]]'' | | | [[Маврикий]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q16885193|Маврикий милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q6974161|Маврикий милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q61931657|Махатма Ганди исемендәге Маврикий мәгәриф институты]]'' |- | style='text-align:right'| 390 | ''[[:d:Q136768437|The Sang Hyang Siksa Kandang Karesian Manuscript]]'' | | data-sort-value="1518" | 1518 | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q627102|Индонезия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 391 | ''[[:d:Q135028745|The Sobornoye Ulozheniye of 1649]]'' | | data-sort-value="1649" | 1649 | [[Россия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | [[Россия дәүләт борынгы актлар архивы]] |- | style='text-align:right'| 392 | ''[[:d:Q136768417|The Steles of Shaolin Temple (566-1990)]]'' | | data-sort-value="566" | 566 | [[Кытай]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | [[Шаолинь]] |- | style='text-align:right'| 393 | ''[[:d:Q1212945|The Story of the Kelly Gang]]'' | [[Файл:Story-of-the-kelly-gang-capture2-1906.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1906" | 1906 | [[Австралия]] | ''[[:d:Q24862|кыска метражлы фильм]]'' | ''[[:d:Q2565882|Австралия милли фильм һәм аудиоязмалар архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 394 | ''[[:d:Q135028580|The Tetraevangelion-palimpsest]]'' | | | [[Гөрҗистан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q6970436|Гөрҗистан милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 395 | ''[[:d:Q28028350|The Vienna City Library Schubert Collection]]'' | | | [[Австрия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q2568831|Wienbibliothek im Rathaus]]'' |- | style='text-align:right'| 396 | ''[[:d:Q135028541|The Villa Ocampo Documentation Center]]'' | | | [[Аргентина]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q3719374|Houghton Library]]'' |- | style='text-align:right'| 397 | ''[[:d:Q135028716|The War of the Triple Alliance Iconographic and cartographic presentations]]'' | | | [[Уругвай]]<br/>[[Бразилия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q9630366|Коры җир гаскәре тарихи архивы]]''<br/>''[[:d:Q2860546|Бразилия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q948882|Бразилия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1887049|Бразилия империаль музее]]''<br/>''[[:d:Q775376|Чили милли сынлы сәнгать музее]]''<br/>''[[:d:Q18622940|Уругвай милли тарих музее]]''<br/>''[[:d:Q965390|Бразилия тарих һәм география институты]]'' |- | style='text-align:right'| 398 | ''[[:d:Q135028807|The work of Fray Bernardino de Sahagún (1499-1590)]]'' | | | [[Мексика]]<br/>[[Испания]]<br/>[[Италия]] | ''[[:d:Q213924|кодекс]]'' | ''[[:d:Q2720582|Royal Academy of History]]''<br/>''[[:d:Q171517|Испания патшасының Мадридтагы сарае]]''<br/>''[[:d:Q856419|Лауренциана китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 399 | ''[[:d:Q136768438|The Works of Hamzah Fansuri]]'' | | data-sort-value="1550" | 16th century | [[Индонезия]]<br/>[[Малайзия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q627102|Индонезия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q625167|Малайзия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 400 | ''[[:d:Q135028556|The ‘Shakespeare Documents’, a documentary trail of the life of William Shakespeare]]'' | | | [[Америка Кушма Штатлары]]<br/>[[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3481268|Shakespeare Birthplace Trust]]''<br/>''[[:d:Q392703|Бөекбритания милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q728116|Folger Shakespeare Library]]''<br/>''[[:d:Q8034254|Worcestershire Record Office]]''<br/>''[[:d:Q1109101|College of Arms]]''<br/>''[[:d:Q23308|Британ китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q6670589|London Metropolitan Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 401 | ''[[:d:Q28028352|The “Golden Bull” – All seven originals and the “King Wenceslaus’ luxury manuscript copy” of the Österreichische Nationalbibliothek]]'' | | | [[Австрия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q304037|Австрия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 402 | ''[[:d:Q135028791|Three documents related to the two most outstanding results of the work of Roland Eötvös]]'' | | | [[Маҗарстан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q265058|Маҗарстан фәннәр академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 403 | ''[[:d:Q136768445|Three Editions of Buddhist Sacred Canons stored at Zojoji, Japan]]'' | | data-sort-value="1250" | 13rd century | [[Япония]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q249139|Zōjō-ji Temple]]'' |- | style='text-align:right'| 404 | ''[[:d:Q42426141|Three Stelae of Kōzuke]]'' | [[Файл:Monument of Tago (Tagohi).jpg|center|128px]] | | [[Япония]] | ''[[:d:Q178743|стела]]''<br/>''[[:d:Q29430681|өчлек]]'' | [[Такасаки]] |- | style='text-align:right'| 405 | ''[[:d:Q42412865|Toji Hyakugo Monjo]]'' | [[Файл:Toji-Hyakugo-Monjo.jpg|center|128px]] | | [[Япония]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q89298567|komonjo]]'' | ''[[:d:Q85875943|Kyoto Institute, Library and Archives]]''<br/>''[[:d:Q11375271|Kyoto Prefectural Library and Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 406 | ''[[:d:Q28028354|Tolstoy’s Personal Library and Manuscripts, Photo and Film Collection]]'' | | | [[Россия]] | ''[[:d:Q106402388|аерым шәхес туплаган китаплар җыелмасы]]'' | ''[[:d:Q18785977|Лев Толстой әдәби-этнография музее]]'' |- | style='text-align:right'| 407 | ''[[:d:Q28028356|Travelling Registry of the Conquistadors or “Becerro Book”]]'' | [[Файл:ProtocolConq.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1533" | 1533 | [[Перу]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q5974932|Libro Becerro]]'' | ''[[:d:Q5702926|Перу генераль милләт архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 408 | ''[[:d:Q28028357|Treasures from National Archives and Library Organizations]]'' | | | [[Хәбәшстан|Эфиопия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q2567785|Эфиопия милли архивы һәм китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 409 | ''[[:d:Q3536795|Treaty of Fribourg (1516)]]'' | | data-sort-value="1516" | 1516 | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q625298|солых килешүе]]''<br/>''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q182542|Франция милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q16167953|Fribourg State Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 410 | ''[[:d:Q28028358|Tuol Sleng Genocide Museum Archives]]'' | | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Камбоджа]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q850268|Tuol Sleng torture center]]'' |- | style='text-align:right'| 411 | ''[[:d:Q28028359|Twenty-One Demands, Gdañsk, August 1980. The birth of the SOLIDARITY trades union – a massive social movement]]'' | | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Польша]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q4845346|National Maritime Museum in Gdańsk]]''<br/>''[[:d:Q1131687|KARTA Center]]'' |- | style='text-align:right'| 412 | ''[[:d:Q1073141|Uigwe]]'' | [[Файл:Uigwe Encykorea-진찬의궤.jpg|center|128px]] | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q123122845|Сеул милли университетының Кьюянггак Корея тикшеренүләре институты]]''<br/>''[[:d:Q6154110|Jangseogak]]'' |- | style='text-align:right'| 413 | ''[[:d:Q136768441|UNESCO IBE Historical Archives (1925-1969)]]'' | | data-sort-value="1925" | 1925 | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1047672|International Bureau of Education]]'' |- | style='text-align:right'| 414 | ''[[:d:Q28028361|Universalis cosmographia secundum Ptholomaei traditionem et Americi Vespucii aliorumque Lustrationes]]'' | | data-sort-value="1507" | 1507 | [[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q653848|дөнья картасы]]'' | [[Конгресс китапханәсе]] |- | style='text-align:right'| 415 | ''[[:d:Q28028362|UNRWA Photo and Film Archives of Palestinian Refugees]]'' | | data-sort-value="1950" | 1950 | [[Фәләстин дәүләте|Фәләстыйн]]<br/>[[Үрдүн]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q846656|United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East]]'' |- | style='text-align:right'| 416 | ''[[:d:Q699363|Vienna Dioscurides]]'' | [[Файл:ViennaDioscoridesEndpaperPeacock.jpg|center|128px]] | data-sort-value="600" | 6th century | [[Австрия]] | ''[[:d:Q48498|illuminated manuscript]]'' | ''[[:d:Q304037|Австрия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 417 | ''[[:d:Q136768421|Vita Sanctorum Marini et Leonis, Manuscript MS F.III.16, Turin, Italy]]'' | | | [[Италия]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q2201144|National University Library of Turin]]'' |- | style='text-align:right'| 418 | ''[[:d:Q166185|Warsaw Confederation]]'' | [[Файл:Akt Konfederacji Warszawskiej.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1573" | 1573-01-28<br/>1573 | [[Польша]] | ''[[:d:Q2751586|резолюция]]'' | ''[[:d:Q7209884|Польша тарихи язмалар үзәк архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 419 | ''[[:d:Q27027188|Westerbork film]]'' | [[Файл:Breslauer aan het werk in de vliegtuigsloperij, als gevangene in Westerbork.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | [[фильм]]<br/>''[[:d:Q1192650|footage]]'' | ''[[:d:Q1131877|Netherlands Institute for Sound and Vision]]''<br/>''[[:d:Q2369041|Netherlands Government Information Service]]''<br/>''[[:d:Q1538389|Eye Filmmuseum]]''<br/>''[[:d:Q474823|NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies]]'' |- | style='text-align:right'| 420 | ''[[:d:Q135028798|William Ponty School Collection of Papers]]'' | | | [[Сенегал]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2255542|Institut Fondamental d'Afrique Noire]]'' |- | style='text-align:right'| 421 | ''[[:d:Q8032387|Woodblocks of the Nguyễn Dynasty]]'' | [[Файл:Woodblocks of the Nguyễn Dynasty 01.jpg|center|128px]] | | [[Вьетнам]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q84543074|State Records Management and Archives Department of Vietnam]]'' |- | style='text-align:right'| 422 | ''[[:d:Q28028183|XI гасыр кирилицалы борынгы болгар телле "Енина апостолы" кулъязмасы фрагменты]]'' | [[Файл:Enina Apostle TB.jpg|center|128px]] | | [[Болгария]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q631641|Кирилл һәм Мефодий изгеләре исемендә Болгария милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 423 | ''[[:d:Q28028299|XIX гасыр ахыры һәм XX гасыр башы Россия плакатлары]]'' | | | [[Россия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1048694|Россия дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 424 | ''[[:d:Q28028148|XIX гасыр Латин Америкасы фотографияләре коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Венесуэла]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q610753|Венесуэла милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 425 | ''[[:d:Q28028157|XIX гасыр поляк тарихи һәм әдәби җәмгыяте коллекциясе / Париждагы поляк китапханәсе / Адам Мицкевич музее]]'' | | data-sort-value="1838" | 1838 | [[Польша]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2357520|Polish Library in Paris]]'' |- | style='text-align:right'| 426 | ''[[:d:Q28028307|XV гасыр иске славян кирилицалы басмалары]]'' | | | [[Россия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1048694|Россия дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 427 | ''[[:d:Q28028154|XVI-XX гасыр Мексика Ашкенази җәмгыяте тормышын өйрәнү һәм документлаштыру үзәге коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993 | [[Мексика]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | |- | style='text-align:right'| 428 | ''[[:d:Q28028246|XVIII гасыр Россия империясе карталары]]'' | | data-sort-value="1960" | 1960 | [[Россия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1048694|Россия дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 429 | ''[[:d:Q135028453|Абхинавагупта (940-1015): кулъязмалары коллекциясе]]'' | | | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3135924|Сарасвати Махал китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q7283020|Рагһунат гыйбадәтханәсе]]''<br/>''[[:d:Q7895569|Джамму университеты]]''<br/>''[[:d:Q7410267|Сампурнананд санскрит университеты]]''<br/>''[[:d:Q2030551|Майсор көнчыгыш тикшеренүләр институты]]''<br/>''[[:d:Q1364464|Мадрас университеты]]''<br/>''[[:d:Q3356284|Керала университетының Көнчыгыш тикшеренүләре институты һәм кулъязмалар китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q7285833|Раҗастан көнчыгыш тикшеренүләре институты]]''<br/>''[[:d:Q3595113|Бхандаркар көнчыгыш тикшеренүләре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 430 | ''[[:d:Q345834|Ада төркеме]]'' | [[Файл:Miniature of an Evangelist portrait of John - Harley Golden Gospels (early 9th C), f.161v - BL Harley MS 2788.jpg|center|128px]] | data-sort-value="800" | 8th century<br/>800 | [[Австрия]]<br/>[[Франция]]<br/>[[Алмания|Германия]]<br/>[[Румыния]]<br/>[[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q122949469|кулъязмалар җыентыгы]]'' | ''[[:d:Q1590176|Трир муниципаль китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 431 | ''[[:d:Q135028765|Азия-Африка конференциясе архивы]]'' | | | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 432 | ''[[:d:Q637584|Алеппо кодексы]]'' | [[Файл:Aleppo Codex (Deut).jpg|center|128px]] | data-sort-value="1000" | 10th century<br/>929 | | ''[[:d:Q115160920|иврит телендәге кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q380669|Masoretic Text]]'' | ''[[:d:Q5061890|Алеппо үзәк синагогасы]]''<br/>''[[:d:Q174527|Shrine of the Book]]''<br/>''[[:d:Q3571277|Yad Yitzhak Ben-Zvi]]'' |- | style='text-align:right'| 433 | ''[[:d:Q97823360|Алетта Якобс архивы]]'' | [[Файл:IAV 00000081 0426-2.jpg|center|128px]] | | [[Нидерланд]]<br/>[[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q56648173|архив]]'' | ''[[:d:Q1289222|Atria Institute on gender equality and women's history]]'' |- | style='text-align:right'| 434 | ''[[:d:Q28028316|Альфред Нобель гаиләсе архивы]]'' | | | [[Швеция]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]''<br/>''[[:d:Q56648173|архив]]''<br/>[[мәдәни мирас]] | ''[[:d:Q10655119|Riksarkivet huvudbyggnad]]''<br/>[[Стокгольм]]<br/>[[Лунд]]<br/>''[[:d:Q7308998|Regional Archives in Lund]]''<br/>''[[:d:Q1724971|Швеция милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 435 | ''[[:d:Q618856|Анжер кыямәт вакыйгалары гобеленнары]]'' | [[Файл:Tapisserie de l'apocalypse.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1370" | 1370s | [[Франция]] | ''[[:d:Q18609875|гобеленнар сериясе]]'' | ''[[:d:Q1048155|Château d'Angers]]'' |- | style='text-align:right'| 436 | ''[[:d:Q29571913|Анна Франк кулъязмалары]]'' | [[Файл:Ana Frank escritura1.jpg|center|128px]] | | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q165366|Анна Франк йорты]]'' |- | style='text-align:right'| 437 | ''[[:d:Q135028374|Антонин Дворжак архивы]]'' | | | [[Чехия]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q188112|National Museum in Prague]]'' |- | style='text-align:right'| 438 | ''[[:d:Q135028553|Антонио Карлос Гомес: ике дөнья композиторы]]'' | | | [[Бразилия]]<br/>[[Италия]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q2860546|Бразилия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q3577899|Рио-де-Жанейро консерваториясе]]''<br/>''[[:d:Q948882|Бразилия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q965390|Бразилия тарих һәм география институты]]''<br/>''[[:d:Q51099|Ла Скала театры музее]]''<br/>''[[:d:Q10333421|Карлос Гомес музее]]''<br/>''[[:d:Q510993|Бразилия милли тарих музее]]''<br/>''[[:d:Q1887049|Бразилия империаль музее]]''<br/>''[[:d:Q25419352|Пара штаты федераль университеты музее]]'' |- | style='text-align:right'| 439 | ''[[:d:Q28028107|Арал диңгезе архив фонды]]'' | | | [[Казакъстан]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q12573434|Казакъстан Республикасы үзәк дәүләт архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 440 | ''[[:d:Q690853|Арнамагнеан кулъязмалар коллекциясе]]'' | [[Файл:Möðruvallabók f13r.jpg|center|128px]] | | [[Дания]]<br/>[[Исландия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]''<br/>''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3482369|Arnamagnæan Institute]]''<br/>''[[:d:Q627418|Árni Magnússon Institute for Icelandic Studies]]'' |- | style='text-align:right'| 441 | ''[[:d:Q28028143|Асаба телләр коллекциясе]]'' | | | [[Мексика]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q119269177|Public Library of the State of Jalisco "Juan José Arreola"]]'' |- | style='text-align:right'| 442 | ''[[:d:Q15872755|Астрид Линдгрен архивы]]'' | | | [[Швеция]] | ''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>''[[:d:Q3052382|архив фонды]]''<br/>''[[:d:Q56648173|архив]]'' | [[Стокгольм]]<br/>''[[:d:Q953058|Швеция милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 443 | ''[[:d:Q135028448|Бабий Яр документаль мирасы]]'' | | | [[Украина]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q4504293|Central State Archives of Higher Authorities and Governance of Ukraine]]''<br/>''[[:d:Q12168434|Central State Archive of Public Organizations and Ucrainica]]''<br/>''[[:d:Q12168437|Central State Audiovisual and Electronic Archive of Ukraine]]''<br/>''[[:d:Q12168433|Central State Archive-Museum of Literature and Art of Ukraine]]''<br/>''[[:d:Q4146770|State archive of Kyiv oblast]]''<br/>''[[:d:Q12094127|Sectoral State Archive of the Security Service of Ukraine]]'' |- | style='text-align:right'| 444 | ''[[:d:Q5959450|Байсонгор шаһнәмәсе]]'' | [[Файл:Shahnama (Baysunghur) (Gulistan Museum Ms 716) Frontispiece.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1400" | 1400<br/>1430 | [[Иран]] | ''[[:d:Q48498|illuminated manuscript]]''<br/>''[[:d:Q3331189|юрама яки басма]]'' | ''[[:d:Q210610|Гөлестан сарае]]'' |- | style='text-align:right'| 445 | ''[[:d:Q28028320|Балтыйк юлы - азатлыкка таба юлында өч дәүләтне берләштергән кешеләр чылбыры]]'' | [[Файл:1989 08 23 Baltijoskelias17e.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Эстония]]<br/>[[Литва]]<br/>[[Латвия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q6970432|National Archives of Estonia]]''<br/>''[[:d:Q16458815|Lithuanian Central State Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 446 | ''[[:d:Q65550862|Барбадос африкалылары җыры яки көе]]'' | [[Файл:An African Song or Chant from Barbados.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1800" | 18th century | [[Бөекбритания]]<br/>[[Барбадос]] | ''[[:d:Q11613006|музыка кулъязмасы]]'' | ''[[:d:Q23018632|Gloucestershire Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 447 | ''[[:d:Q120128813|Берта Луц коллекциясе]]'' | [[Файл:O movimento feminista brasileiro, Centro de Memória - Unicamp (AG 3.2.14.6).pdf|center|128px]] | | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q2860546|Бразилия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q56692502|Arquivo Histórico do Itamaraty]]''<br/>''[[:d:Q2060678|University of Campinas]]''<br/>''[[:d:Q1834804|Chamber of Deputies]]'' |- | style='text-align:right'| 448 | ''[[:d:Q28028134|Брамс коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1897" | 1897 | [[Австрия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q694323|Gesellschaft der Musikfreunde]]'' |- | style='text-align:right'| 449 | ''[[:d:Q131726144|Бхандаркар көнчыгыш тикшеренүләре институтындагы Ригведа кулъязмалары]]'' | | data-sort-value="1464" | 1464 | | ''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3595113|Бхандаркар көнчыгыш тикшеренүләре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 450 | ''[[:d:Q135028813|Бөтендөнья сәламәтлек оешмасының чәчәк авыруын юк иттерү программасы язмалары]]'' | | | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q63645072|Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы архивы]]''<br/>''[[:d:Q27487117|World Health Organization (WHO), Records and Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 451 | ''[[:d:Q472802|Вайтанги килешүе]]'' | [[Файл:Treatyofwaitangi.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1840" | 1840 | [[Яңа Зеландия]] | [[шартнамә]] | ''[[:d:Q4787285|Яңа Зеландия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 452 | ''[[:d:Q28028363|Варшава геттосы архивы (Эммануэль Рингенблюм архивы)]]'' | | data-sort-value="1950" | 1950 | [[Польша]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1574347|Jewish Historical Institute]]'' |- | style='text-align:right'| 453 | ''[[:d:Q28028111|Варшава реконструкциясе бюросы архивлары]]'' | | | [[Польша]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q9159220|State Archive in Warsaw]]'' |- | style='text-align:right'| 454 | ''[[:d:Q28028184|Ват Пхо эпиграфик архивы]]'' | | | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q100234709|Wat Pho Ram]]'' |- | style='text-align:right'| 455 | ''[[:d:Q28028188|Вена королтаеның нәтиҗә документы]]'' | | data-sort-value="1815" | 1815 | [[Австрия]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q306721|Österreichisches Staatsarchiv]]'' |- | style='text-align:right'| 456 | ''[[:d:Q947084|Виндхук декларациясе]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Намибия]] | ''[[:d:Q62662439|декларация]]''<br/>''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q113111569|Namibia National Commission for UNESCO]]'' |- | style='text-align:right'| 457 | ''[[:d:Q28028264|Газеталар коллекциясе]]'' | | | [[Россия]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1048694|Россия дәүләт китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 458 | ''[[:d:Q15831617|Гамбург библиясе]]'' | [[Файл:Hamburgbiblen - GKS 4-fol-II 21ra 2.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1255" | 1255 | [[Дания]] | ''[[:d:Q48498|illuminated manuscript]]'' | ''[[:d:Q867885|Дания патша китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 459 | ''[[:d:Q28028145|Гарәп имләле кулъязмалар һәм китаплар коллекциясе]]'' | | | [[Танзания]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | |- | style='text-align:right'| 460 | ''[[:d:Q135028387|Гарәп таш язулары: Җабал Икмаһ]]'' | [[Файл:Jabal Ikmah, ancient Arabian rock art and inscription site; 1st millenium BCE; al-Ula, Saudi Arabia (38).jpg|center|128px]] | | [[Согуд Гарәбстаны]] | ''[[:d:Q42195|петроглиф]]'' | |- | style='text-align:right'| 461 | ''[[:d:Q135028525|Гилгит кулъязмасы]]'' | | | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970437|Һиндстан милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q60753609|SPS Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 462 | ''[[:d:Q28028178|Голланд Көнбатыш Һиндстан компаниясе архивы]]'' | | | [[Нидерланд]]<br/>[[Бразилия]]<br/>[[Гана]]<br/>[[Гайана]]<br/>''[[:d:Q25227|Нидерланд Антиль утраулары]]''<br/>[[Суринам]]<br/>[[Бөекбритания]]<br/>[[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q2860546|Бразилия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q63695065|Кюрасао милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q13878546|Суринам милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q1857081|Нидерланд милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q392703|Бөекбритания милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q518155|АКШ милли архив һәм мәгълүмат идарәсе]]''<br/>''[[:d:Q16733900|National Archives of Ghana]]''<br/>''[[:d:Q6970434|Гайана милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q7013243|New York City Municipal Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 463 | ''[[:d:Q28028116|Голланд Көнчыгыш Һиндстан компаниясе архивы]]'' | | | [[Нидерланд]]<br/>[[Һиндстан]]<br/>[[Индонезия]]<br/>[[Көньяк Африка Республикасы|Көньяк Африка Җөмһүрияте]]<br/>[[Шри-Ланка]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1857081|Нидерланд милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q29303880|Tamil Nadu Archives]]''<br/>''[[:d:Q5260411|Department of National Archives]]''<br/>''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 464 | ''[[:d:Q28028146|Готик архитектура сурәтләре коллекциясе]]'' | | | [[Австрия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q414219|Academy of Fine Arts Vienna]]'' |- | style='text-align:right'| 465 | ''[[:d:Q135028768|Гөрҗистан милли архивында сакланучы иң борынгы кулъязмалары]]'' | | | [[Гөрҗистан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970436|Гөрҗистан милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 466 | ''[[:d:Q132188567|Даг Хаммаршёльд коллекциясе]]'' | | | [[Швеция]] | ''[[:d:Q56648173|архив]]'' | [[Стокгольм]]<br/>''[[:d:Q953058|Швеция милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 467 | [[Дайна шкафы]] | [[Файл:Dainu skapja oriģināls LNB.jpg|center|128px]] | | [[Латвия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>''[[:d:Q2741056|шкаф]]'' | ''[[:d:Q498407|Латвия университеты]]''<br/>''[[:d:Q20576680|Archives of Latvian Folklore]]'' |- | style='text-align:right'| 468 | ''[[:d:Q28028115|Дания диңгезарты сәүдә компанияләре архивы]]'' | | | [[Дания]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q2860552|Дания милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 469 | ''[[:d:Q736935|Дервени папирусы]]'' | [[Файл:Derveni-papyrus.jpg|center|128px]] | data-sort-value="-340" | 340s BCE | [[Греция]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]''<br/>''[[:d:Q1440453|literary fragment]]''<br/>''[[:d:Q720106|scroll]]'' | ''[[:d:Q2658285|Салоник археологик музее]]'' |- | style='text-align:right'| 470 | ''[[:d:Q135028633|Джами ат-таварих]]'' | [[Файл:Jameol tavarikhe rashidi golestan palace royal library 2254-0347.jpg|center|128px]] | | [[Иран]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q60674308|Гөлестан сарае китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 471 | ''[[:d:Q135028589|Джордж Оруэлл кәгазьләре]]'' | | | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q193196|Лондон университеты көллияте]]'' |- | style='text-align:right'| 472 | [[Диване лөгатет-төрк]] | [[Файл:Kashgari map.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1266" | 1266 | [[Төркия]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]''<br/>[[сүзлек]]<br/>''[[:d:Q17537576|иҗади эш]]'' | ''[[:d:Q6585222|Милләт кулъязмалар китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 473 | ''[[:d:Q135028467|Додона оракулының кургаш табличкалары]]'' | | | [[Греция]] | ''[[:d:Q16744570|tablet]]'' | ''[[:d:Q4785409|Archaeological Museum of Ioannina]]'' |- | style='text-align:right'| 474 | ''[[:d:Q28028211|Жан-Жак Руссога багышланган Женева һәм Нөшател коллекцияләре]]'' | | | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q679689|Geneva Library]]''<br/>''[[:d:Q294149|Public Library of Neuchâtel]]''<br/>''[[:d:Q125567548|Société Jean-Jacques Rousseau]]'' |- | style='text-align:right'| 475 | ''[[:d:Q28028302|Земмельвейс ачышы]]'' | | | [[Маҗарстан]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1434400|Semmelweis Museum of Medical History]]'' |- | style='text-align:right'| 476 | ''[[:d:Q28028260|Илкүләм уку-язу белүне җәелдерү көрәше]]'' | | | [[Никарагуа]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q2537246|Никарагуа һәм Үзәк Америка тарихы институты]]'' |- | style='text-align:right'| 477 | ''[[:d:Q28028177|Император II Педруның Бразилия һәм чит ил сәфәрләре турында документлар]]'' | | | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q1887049|Бразилия империаль музее]]'' |- | style='text-align:right'| 478 | ''[[:d:Q15616332|Ингмар Бергман архивы]]'' | [[Файл:Det sjunde inseglet, regimanus.jpg|center|128px]] | data-sort-value="2002" | 2002 | [[Швеция]] | ''[[:d:Q166118|архив]]''<br/>''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1146587|Swedish Film Institute]]'' |- | style='text-align:right'| 479 | ''[[:d:Q135028628|Исраил халык әкиятләре архивы]]'' | | | [[Исраил]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6734357|The Israel Folktale Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 480 | ''[[:d:Q28028179|иң иске Ислам чоры язмасы (Күфә язулы)]]'' | | data-sort-value="644" | 644 | [[Согуд Гарәбстаны]] | ''[[:d:Q178743|стела]]'' | |- | style='text-align:right'| 481 | ''[[:d:Q135028478|Йолдыз сарае фотография коллекциясе]]'' | | | [[Төркия]] | ''[[:d:Q27032363|фотоархив]]'' | ''[[:d:Q62607697|Истанбул университеты китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 482 | ''[[:d:Q28028218|Кандилли обсерватория һәм җир тетрәү тикшеренүләре институты кулъязмалары]]'' | | | [[Төркия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q3565414|Кандилли обсерваториясе]]'' |- | style='text-align:right'| 483 | ''[[:d:Q28028261|Кара тәнлеләр һәм коллар архивы]]'' | | | [[Колумбия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q2860532|Милләтнең генераль архивы]]''<br/>''[[:d:Q477051|Һиндстаннар генераль архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 484 | ''[[:d:Q28028174|Кариб диңгезе коллаштырылган халыкларының документаль мирасы]]'' | | | [[Барбадос]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2912644|Барбадос музее һәм тарихи җәмгыяте]]'' |- | style='text-align:right'| 485 | ''[[:d:Q28028341|Карл Линней коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Дания]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q621273|Copenhagen University Library]]'' |- | style='text-align:right'| 486 | ''[[:d:Q28028274|Карлос Гардель оригиналь пластинкалары – 1913-1935 елларда тупланган Хорасио Лориенте коллекциясе]]'' | | | [[Уругвай]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q18379390|Уругвай милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 487 | ''[[:d:Q169759|Кеше һәм ватандаш хокуклары декларациясе]]'' | [[Файл:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1790" | 1790 | [[Франция корольлеге|Франция патшалыгы]] | ''[[:d:Q49848|документ]]''<br/>[[декларация]] | ''[[:d:Q3330111|Museum of National Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 488 | ''[[:d:Q135028732|Кешелекнең үз тавышын беренче яздыруы: 1853-1860 еллардагы Эдуар Леон Скотт де Мартенвиль фоноавтограммалары]]'' | | | [[Франция]] | ''[[:d:Q27030766|аудиовизуаль архив]]'' | ''[[:d:Q188771|Франция фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q3152401|National Industrial Property Institute]]''<br/>''[[:d:Q3487797|Société d'encouragement pour l'industrie nationale]]''<br/>''[[:d:Q18571193|Bibliothèque de l'Institut de France]]'' |- | style='text-align:right'| 489 | ''[[:d:Q28028159|Колониаль чор сәяси мәсьәләләре фонды]]'' | | data-sort-value="1914" | 1914 | [[Бенин]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q6970425|Бенин милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 490 | ''[[:d:Q28028158|Колумбия тарихы: генералиссимус Франсиско Миранда архивы]]'' | | data-sort-value="1805" | 1805 | [[Колумбия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q5655719|Венесуэла милли тарих академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 491 | ''[[:d:Q28028152|Композитор Арам Хачатурян кулъязма музыка ноталарыл һәм фильм музыкасы коллекциясе]]'' | | | [[Әрмәнстан]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q3644681|National Archives of Armenia]]''<br/>''[[:d:Q3111411|Gosfilmofond of Russia]]'' |- | style='text-align:right'| 492 | ''[[:d:Q28028160|Константин коллекциясе]]'' | | | [[Тринидад һәм Тобаго]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q6974132|National Library and Information System]]'' |- | style='text-align:right'| 493 | ''[[:d:Q135028673|Коста-Рикада гаскәрне юк итү]]'' | | data-sort-value="1949" | 1949 | [[Коста-Рика]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970428|Коста-Рика милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 494 | ''[[:d:Q28028137|Кристофер Окигбо коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1967" | 1967 | [[Бельгия]]<br/>[[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | |- | style='text-align:right'| 495 | ''[[:d:Q135028419|Куба кинофильмнары плакатлары]]'' | | | [[Куба]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q20012772|Куба фильмотекасы]]'' |- | style='text-align:right'| 496 | ''[[:d:Q669694|Курчак йорты]]'' | [[Файл:A Doll's House.jpeg|center|128px]] | data-sort-value="1879" | 1879 | | ''[[:d:Q116476516|драма әсәре]]'' | ''[[:d:Q924551|Норвегия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 497 | ''[[:d:Q135028364|Кушылмаучылар хәрәкатенең беренче конференциясе архивы]]'' | | | [[Алжир|Әлҗәзаир]]<br/>[[Сербия]]<br/>[[Мисыр]]<br/>[[Һиндстан]]<br/>[[Индонезия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2778411|Мисыр милли китапханәсе һәм архивы]]''<br/>''[[:d:Q6970437|Һиндстан милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q6970442|Индонезия милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q2860440|Югославия архивы]]''<br/>''[[:d:Q4787283|Милли архив үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 498 | ''[[:d:Q3562390|Күршеләр]]'' | | data-sort-value="1952" | 1952 | [[Канада]] | ''[[:d:Q24862|кыска метражлы фильм]]'' | ''[[:d:Q1530721|National Film Board of Canada]]'' |- | style='text-align:right'| 499 | ''[[:d:Q135028725|Көнбатыш Һиндстан комиссиясе кәгазьләре]]'' | | | [[Барбадос]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q33527386|University of the West Indies - Cave Hill Campus]]'' |- | style='text-align:right'| 500 | ''[[:d:Q135028694|Көнбатыш Һиндстан комитеты коллекциясе]]'' | | | [[Антигуа һәм Барбуда]]<br/>[[Ямайка]]<br/>[[Монтсеррат|Мансират]]<br/>[[Бөекбритания]]<br/>[[Ангилья]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q917820|London Museum]]''<br/>''[[:d:Q7374509|Royal Museums Greenwich]]''<br/>''[[:d:Q392703|Бөекбритания милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q133811845|Montserrat National Trust]]''<br/>''[[:d:Q720038|Jamaica Defence Force]]''<br/>''[[:d:Q5588867|Government House, Anguilla]]''<br/>''[[:d:Q2912720|Museum of Antigua and Barbuda]]'' |- | style='text-align:right'| 501 | ''[[:d:Q494387|Көнчыгыш медицина принциплары һәм практикасы (Донгуибогам)]]'' | [[Файл:Dongibogam.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1613" | 1613 | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q7725634|әдәбият әсәре]]'' | ''[[:d:Q495005|Корея милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q626534|Academy of Korean Studies]]'' |- | style='text-align:right'| 502 | ''[[:d:Q28028136|Ла-Плата соборының чиркәү музыкасы кулъязмалары коллекциясе]]'' | | | [[Боливия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6970411|Боливия милли архивы һәм китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 503 | ''[[:d:Q47068515|Леош Яначек архивы]]'' | [[Файл:Janacek with wife.jpg|center|128px]] | | [[Чехия]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q1348579|Moravian Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 504 | ''[[:d:Q135028696|Луи Пастер архивы]]'' | | | [[Франция]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q188771|Франция фәннәр академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 505 | ''[[:d:Q135028655|Людвиг Витгенштайн фәлсәфи мирасы архивы]]'' | | | [[Канада]]<br/>[[Нидерланд]]<br/>[[Австрия]]<br/>[[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q2200595|North Holland Archives]]''<br/>''[[:d:Q332342|Тринити көллияте]]''<br/>''[[:d:Q304037|Австрия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q82133|Bodleian Library]]''<br/>''[[:d:Q20711897|McMaster University Library]]'' |- | style='text-align:right'| 506 | ''[[:d:Q28028239|Люмьер кардәшләре фильмлары]]'' | | | [[Франция]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q2860521|CNC French Film Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 507 | ''[[:d:Q135028513|Манас кыргыз эпосының Сагымбай Орозбәков кулъязмасы]]'' | | | [[Кыргызстан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q4314799|Кыргызстан Республикасы милли фәннәр академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 508 | ''[[:d:Q135028403|Махавамса, БЭК VI гасыр - 1815 еллар Шри-Ланка тарихи хроника язмалары]]'' | | | [[Шри-Ланка]] | ''[[:d:Q213924|кодекс]]'' | ''[[:d:Q3083280|University of Peradeniya]]'' |- | style='text-align:right'| 509 | ''[[:d:Q122720114|Милли бурычны түләп котылу хәрәкәте архивы]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q56648173|архив]]''<br/>''[[:d:Q2668072|коллекция]]''<br/>''[[:d:Q3750478|тарихи чыганак]]'' | ''[[:d:Q115000952|The Commemorative Association of the National Debt Redemption Movement]]''<br/>''[[:d:Q483308|Илкүләм Корея тарихы институты]]''<br/>''[[:d:Q625999|Корея милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q626811|Independence Hall of Korea]]''<br/>''[[:d:Q335998|Корея милли сарай музее]]''<br/>''[[:d:Q12622906|Корея тикшеренүләре институты]]''<br/>''[[:d:Q74540102|Research Institute of Korean Studies (Korea University) and Institute of East Asian Studies (UC Berkeley)]]''<br/>''[[:d:Q12601200|Seoul National University Library]]''<br/>''[[:d:Q6431742|Корея университеты китапханә системасы]]''<br/>''[[:d:Q39988|Yonsei University]]'' |- | style='text-align:right'| 510 | ''[[:d:Q28028226|Милләтләр Лигасы архивлары]]'' | [[Файл:Archives Reading Room detail.jpg|center|128px]] | | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q680212|Берләшкән Милләтләрнең Женева офисы]]''<br/>''[[:d:Q27481090|United Nations Library & Archives Geneva]]'' |- | style='text-align:right'| 511 | ''[[:d:Q28028193|Милләтнең генераль архивы - азат итүче Симон Боливар язулары]]'' | | data-sort-value="1813" | 1813 | [[Венесуэла]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q5702924|Венесуэла милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 512 | ''[[:d:Q28028348|Мисыр милли китапханәсенең Мәмлүк солтанаты чоры кулъязма Коръәннәр коллекциясе]]'' | [[Файл:Frontispiece of the Mamluk Qur'an (Masahif Rasid 62 volume 1, ff. 1b-2a).jpg|center|128px]] | | [[Мисыр]] | ''[[:d:Q42939539|кулъязмалар коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2778411|Мисыр милли китапханәсе һәм архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 513 | ''[[:d:Q65163050|Мишель де Монтеньнең "Тырышулар" әсәренең 1588 елгы нөсхәсе]]'' | [[Файл:B330636101 S1238ResC EB 0001.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1588" | 1588 | | ''[[:d:Q53731850|китап нөсхәсе]]'' | ''[[:d:Q501869|Bordeaux, Bibliothèque municipale]]'' |- | style='text-align:right'| 514 | ''[[:d:Q3322946|Монтрё джаз фестивале архивы]]'' | [[Файл:Jazzarchiv.jpg|center|128px]] | | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q27030941|махсус архив]]'' | ''[[:d:Q674325|Caux]]'' |- | style='text-align:right'| 515 | ''[[:d:Q135028619|Мәгърифәтче Паулу Фрейре коллекциясе]]'' | | | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q29222208|Паулу Фрейре институты]]'' |- | style='text-align:right'| 516 | ''[[:d:Q135028457|Мәхтүмколый Фраги кулъязмалары коллекциясе]]'' | | | [[Төрекмәнстан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q130218971|Төрекмәнстан фәннәр академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 517 | ''[[:d:Q135028770|Нанкин суешы турында документлар]]'' | | | [[Кытай]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q7603024|Кытай милли архив идарәсе]]''<br/>''[[:d:Q7443365|Second Historical Archives of China]]''<br/>''[[:d:Q106807127|Shanghai Municipal Archives]]''<br/>''[[:d:Q32391|Memorial Hall of the Victims in Nanjing Massacre by Japanese Invaders]]'' |- | style='text-align:right'| 518 | ''[[:d:Q6530366|Нахр-әл-Кальб стелалары]]'' | [[Файл:Commemorative stelae of Nahr el-Kalb 03.jpg|center|128px]] | | [[Ливан]] | ''[[:d:Q839954|археологик урын]]''<br/>''[[:d:Q16887380|төркем]]'' | ''[[:d:Q962226|Zouk Mosbeh]]''<br/>''[[:d:Q3020027|Dbayeh]]'' |- | style='text-align:right'| 519 | ''[[:d:Q28028267|Никола Тесла архивы]]'' | | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Сербия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q613201|Nikola Tesla Museum, Belgrade, Serbia]]'' |- | style='text-align:right'| 520 | ''[[:d:Q28028269|Нита Барроу коллекциясе]]'' | | | [[Барбадос]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q746153|Вест-Индия университеты]]'' |- | style='text-align:right'| 521 | ''[[:d:Q193695|Оз иле тылсымчысы]]'' | [[Файл:WIZARD OF OZ ORIGINAL POSTER 1939.jpg|center|128px]] | | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[фильм]] | |- | style='text-align:right'| 522 | ''[[:d:Q28028108|Оскар Нимейер архитектура архивы]]'' | | | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q971028|Оскар Нимейер халыкара мәдәни үзәге]]'' |- | style='text-align:right'| 523 | ''[[:d:Q4903485|Палафоксиана китапханәсе]]'' | [[Файл:Biblioteca Palafoxiana de Puebla.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1646" | 1646 | [[Мексика]] | [[китапханә]] | ''[[:d:Q4903485|Палафоксиана китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 524 | ''[[:d:Q134469835|Панҗи әкиятләре кулъязмалары]]'' | | | [[Малайзия]]<br/>[[Бөекбритания]]<br/>[[Нидерланд]]<br/>[[Индонезия]]<br/>[[Камбоджа]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q638395|Лейден университеты китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q627102|Индонезия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q625167|Малайзия милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2556297|Камбоджа милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 525 | ''[[:d:Q28028300|Пондичерридагы Саива кулъязмасы]]'' | | data-sort-value="1955" | 1955 | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q3030311|French Institute of Pondicherry]]''<br/>''[[:d:Q273559|École française d'Extrême-Orient]]'' |- | style='text-align:right'| 526 | ''[[:d:Q28028283|Президент Мануэль Кесон кәгазьләре]]'' | | data-sort-value="1944" | 1944 | [[Филиппин|Филипин]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q4890475|Bentley Historical Library]]''<br/>''[[:d:Q1911986|Филипин милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q6277707|Jorge B. Vargas Museum and Filipiniana Research Center]]''<br/>''[[:d:Q1418426|Senate of the Philippines]]'' |- | style='text-align:right'| 527 | ''[[:d:Q28028175|Рио-де-ла-Плата вице-патшалыгы документаль мирасы]]'' | | | [[Аргентина]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]''<br/>''[[:d:Q11940512|документаль мирас]]'' | ''[[:d:Q2860529|Милләтнең генераль архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 528 | ''[[:d:Q135028471|Роттердамлы Эразм коллекциясе]]'' | | | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q59962242|Rotterdam Public Library]]''<br/>''[[:d:Q13439237|Central public library of Rotterdam]]'' |- | style='text-align:right'| 529 | ''[[:d:Q42541951|Семмеринг тимер юлы документлары]]'' | | | [[Австрия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q372676|Вена техника музее]]'' |- | style='text-align:right'| 530 | ''[[:d:Q537883|Симанкас генераль архивы]]'' | [[Файл:Archivo General de Simancas, panorámica.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1540" | 1540 | [[Испания]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | [[Симанкас]]<br/>''[[:d:Q537883|Симанкас генераль архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 531 | ''[[:d:Q48188194|Симон Руиз архивы]]'' | [[Файл:Medina del Campo - Museo de las Ferias 10.jpg|center|128px]] | | [[Испания]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q6034348|Museo de las Ferias]]'' |- | style='text-align:right'| 532 | ''[[:d:Q28028169|Солтаннар һәм шаһзадәләр гамәлләре]]'' | | | [[Мисыр]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q2778411|Мисыр милли китапханәсе һәм архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 533 | ''[[:d:Q15254160|Стокгольм тарихи архитектурасы сурәтләре архивы]]'' | [[Файл:Degeln 1 & 3, Stockholm - förslag 01.jpg|center|128px]] | | [[Швеция]] | ''[[:d:Q56648173|архив]]''<br/>''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q65194884|Stadsarkivet Liljeholmskajen]]''<br/>[[Стокгольм]]<br/>''[[:d:Q668197|Stockholm City Archives]]'' |- | style='text-align:right'| 534 | ''[[:d:Q28028252|Суэц каналы хәтере]]'' | | | [[Мисыр]]<br/>[[Франция]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q2860557|National archives of the world of work]]''<br/>''[[:d:Q103810847|Archives nationales]]''<br/>''[[:d:Q2256147|Bibliothèque de l'Arsenal]]''<br/>''[[:d:Q1542301|Suez Canal Authority]]''<br/>''[[:d:Q100594626|Library of the Arab World Institute]]''<br/>''[[:d:Q193563|Франция милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2901277|Forney Library]]''<br/>''[[:d:Q1665109|Франция милли аудиовизуаль материаллар институты]]'' |- | style='text-align:right'| 535 | ''[[:d:Q135028789|Сэр Исаак Ньютон кәгазьләре]]'' | | | [[Исраил]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q188915|Исраил милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 536 | ''[[:d:Q135028662|Сэр Исаак Ньютонның фәнни һәм математик кәгазьләре]]'' | | | [[Исраил]]<br/>[[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1028334|Cambridge University Library]]''<br/>''[[:d:Q924289|Кембриҗ кыйрал көллияте]]''<br/>''[[:d:Q332342|Тринити көллияте]]''<br/>[[London patşa cämğiäte|Лондон патша җәмгыяте]]<br/>''[[:d:Q1421440|Fitzwilliam Museum]]'' |- | style='text-align:right'| 537 | ''[[:d:Q28028305|Сэр Уильям Артур Льюис кәгазьләре]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992 | [[Сент-Люсия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q7445830|Seeley G. Mudd Manuscript Library]]'' |- | style='text-align:right'| 538 | ''[[:d:Q131275101|Сэр Эдмунд Хиллари архивы]]'' | | | [[Яңа Зеландия]] | ''[[:d:Q56648173|архив]]'' | ''[[:d:Q758657|Auckland War Memorial Museum Tāmaki Paenga Hira]]'' |- | style='text-align:right'| 539 | ''[[:d:Q28028351|Сөләймания кулъязмалар китапханәсендәге Әбу Гали ибн Сина әсәрләре]]'' | | | [[Төркия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q4086354|Сөләймания китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 540 | ''[[:d:Q28028349|Сөрен Кьеркегор архивы]]'' | | | [[Дания]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q867885|Дания патша китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 541 | ''[[:d:Q652919|Террор архивы]]'' | | | [[Парагвай]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q7644969|Парагвай югары мәхкәмәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 542 | ''[[:d:Q135028514|Тонхак крестьян баш күтәрүе архивы]]'' | | | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q6431742|Корея университеты китапханә системасы]]''<br/>''[[:d:Q625999|Корея милли архивы]]''<br/>''[[:d:Q335998|Корея милли сарай музее]]''<br/>''[[:d:Q495005|Корея милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q483308|Илкүләм Корея тарихы институты]]''<br/>''[[:d:Q626811|Independence Hall of Korea]]''<br/>''[[:d:Q123122845|Сеул милли университетының Кьюянггак Корея тикшеренүләре институты]]''<br/>''[[:d:Q39988|Yonsei University]]''<br/>''[[:d:Q12615114|Jeonbuk Provincial Government]]''<br/>''[[:d:Q6154110|Jangseogak]]'' |- | style='text-align:right'| 543 | ''[[:d:Q180897|Тордесильяс килешүе]]'' | [[Файл:Treaty of Tordesillas.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1494" | 1494 | ''[[:d:Q45670|Португалия патшалыгы (1139-1910)]]''<br/>''[[:d:Q80702|Испан империясе]]'' | ''[[:d:Q131569|халыкара килешү]]'' | [[Тордесильяс]]<br/>''[[:d:Q477051|Һиндстаннар генераль архивы]]''<br/>''[[:d:Q1769248|Португалия милли архивы институты]]'' |- | style='text-align:right'| 544 | ''[[:d:Q28028355|Традицион музыка язмалары архивы]]'' | | data-sort-value="1956" | 1956 | [[Кытай]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q1438067|Research Institute for Music of the Chinese Academy of Arts]]'' |- | style='text-align:right'| 545 | ''[[:d:Q28028353|Тур Һейердал архивы]]'' | | | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q1415972|Kon-Tiki Museum]]''<br/>''[[:d:Q924551|Норвегия милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 546 | ''[[:d:Q28028233|Тыелган китаплар: 1948-1989 еллардагы чех һәм словак Самиздат периодик басмалары коллекциясе]]'' | | | [[Чехия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q630847|Libri Prohibiti]]'' |- | style='text-align:right'| 547 | ''[[:d:Q133264812|Тәнгә тәэсир итүче эчке һәм тышкы чирләрдән дәвалану ысуллары китабы]]'' | [[Файл:Curing Diseases and Defects Both Apparent and Hidden Wdl 00465 0002.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1700" | 17th century | [[Мали]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | ''[[:d:Q17108747|Мамма Хайдара исемендәге Тимбукту кулъязмалар китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 548 | ''[[:d:Q135028748|Уинстон Черчилль кәгазьләре]]'' | | | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q5118159|Churchill Archives Centre]]'' |- | style='text-align:right'| 549 | ''[[:d:Q28028250|Урта гасырлар медицина һәм фармакология кулъязмалары]]'' | | | [[Азәрбайҗан]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | [[Азәрбайҗан Милли Фәннәр академиясе|Азәрбайҗан милли фәннәр академиясе]] |- | style='text-align:right'| 550 | ''[[:d:Q2094196|Утрехт псалтыре]]'' | [[Файл:Utrecht Psalter.jpg|center|128px]] | data-sort-value="820" | 820<br/>830 | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q956165|псалтырь]]''<br/>''[[:d:Q48498|illuminated manuscript]]'' | ''[[:d:Q2496353|Utrecht University Library]]'' |- | style='text-align:right'| 551 | ''[[:d:Q26752|финикиялеләр язуы]]'' | [[Файл:Gezer calendar close up.jpg|center|128px]] | data-sort-value="-1050" | -1050 | ''[[:d:Q41642|Финикия цивилизациясе]]'' | ''[[:d:Q185087|abjad]]''<br/>''[[:d:Q29517555|табигый язма]]''<br/>''[[:d:Q4004706|unicase alphabet]]''<br/>''[[:d:Q28698154|Semitic abjad]]'' | ''[[:d:Q5280614|Directorate General of Antiquities]]'' |- | style='text-align:right'| 552 | ''[[:d:Q28028291|Француз оккупацияле Маврикий чоры язмалары]]'' | | data-sort-value="1952" | 1952<br/>1715 | [[Маврикий]] | ''[[:d:Q166118|архив]]'' | ''[[:d:Q16885193|Маврикий милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 553 | ''[[:d:Q28028345|Фредерик Шопен бөек әсәрләре]]'' | | data-sort-value="1935" | 1935 | [[Польша]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q114619338|The Fryderyk Chopin Society in Czech republic]]''<br/>''[[:d:Q856423|Польша милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 554 | ''[[:d:Q135028377|Фёдор Достоевский: кулъязмалары һәм язулары]]'' | | | [[Россия]] | ''[[:d:Q3827332|үлгән шәхеснең шәхси архивы]]'' | ''[[:d:Q2860429|Россия дәүләт әдәбият һәм сәнгать архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 555 | ''[[:d:Q28028227|Хендрик Витбоой хатлар көндәлекләре]]'' | [[Файл:Witbooi-Journal-1-118.png|center|128px]] | | [[Намибия]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]''<br/>''[[:d:Q47461344|язма әсәр]]'' | ''[[:d:Q6970448|Намибия милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 556 | ''[[:d:Q28028155|Хуҗа Әхмәт Ясави кулъязмалары коллекциясе]]'' | | | [[Казакъстан]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q627207|Казакъстан милли китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 557 | ''[[:d:Q28028199|Хәлифә Госман чоры Изге Коръән нөсхәсе]]'' | | data-sort-value="651" | 651 | [[Үзбәкстан]] | ''[[:d:Q87167|кулъязма]]'' | [[Үзбәкстан мөселманнары идарәсе]] |- | style='text-align:right'| 558 | ''[[:d:Q135028636|Чернобыль фаҗигасы турында документаль мирас]]'' | | | [[Украина]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]'' | ''[[:d:Q4146550|State Archive Service of Ukraine]]'' |- | style='text-align:right'| 559 | ''[[:d:Q28028202|Чили кеше хокуклары архивы]]'' | [[Файл:Distintos aspectos del del museo de la memoria 17.JPG|center|128px]] | | [[Чили]] | ''[[:d:Q56648173|архив]]'' | ''[[:d:Q6940940|Хәтер һәм кеше хокуклары музее]]''<br/>''[[:d:Q5660157|Agrupación de Familiares de Detenidos Desaparecidos]]''<br/>''[[:d:Q6970429|Чили милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 560 | ''[[:d:Q1720765|Шоа]]'' | | | | [[фильм]] | ''[[:d:Q157003|Jewish Museum Berlin]]'' |- | style='text-align:right'| 561 | ''[[:d:Q2982835|Эммануил Сведенборг коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1772" | 1772 | [[Швеция]] | ''[[:d:Q9388534|архив коллекциясе]]''<br/>''[[:d:Q12161242|шәхси коллекция]]'' | ''[[:d:Q191583|Швеция патшасы фәннәр академиясе]]'' |- | style='text-align:right'| 562 | ''[[:d:Q5387764|Эрик Уильямс мемориаль коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1998" | 1998 | [[Тринидад һәм Тобаго]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q746153|Вест-Индия университеты]]''<br/>''[[:d:Q17111223|Тринидад һәм Тобаго милли архивы]]'' |- | style='text-align:right'| 563 | ''[[:d:Q856452|Эц Хаим китапханәсе]]'' | [[Файл:Interieur van de bibliotheek Ets Haim van de Portugese Synagoge te Amsterdam - Amsterdam - 20408341 - RCE.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1616" | 1616<br/>1639<br/>1675 | [[Нидерланд]] | [[китапханә]] | ''[[:d:Q478282|Amsterdam-Centrum]]''<br/>''[[:d:Q1853707|Portuguese Synagogue]]'' |- | style='text-align:right'| 564 | ''[[:d:Q1903450|Җир алмасы]]'' | [[Файл:Behaim Globus.jpg|center|128px]] | data-sort-value="1490" | 1490s | [[Алмания|Германия]] | [[глобус]] | ''[[:d:Q478695|Germanisches Nationalmuseum]]'' |- | style='text-align:right'| 565 | ''[[:d:Q28028245|Һанс Христиан Андерсен кулъязмалары һәм корреспонденциясе]]'' | | | [[Дания]] | ''[[:d:Q3052382|архив фонды]]'' | ''[[:d:Q867885|Дания патша китапханәсе]]'' |- | style='text-align:right'| 566 | ''[[:d:Q28028337|Һиндстан фәннәр академиясенең Тамил медицина кулъязмалары коллекциясе]]'' | | | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | |- | style='text-align:right'| 567 | ''[[:d:Q28028324|Әбү Рәйхан әл-Бируни исемендәге Үзбәкстан көнчыгыш тикшеренүләре институты коллекциясе]]'' | | data-sort-value="1943" | 1943<br/>1870 | [[Үзбәкстан]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q64623374|Әбү Рәйхан әл-Бируни исемендәге Үзбәкстан көнчыгыш тикшеренүләре институты]]''<br/>''[[:d:Q28028324|Әбү Рәйхан әл-Бируни исемендәге Үзбәкстан көнчыгыш тикшеренүләре институты коллекциясе]]'' |- | style='text-align:right'| 568 | ''[[:d:Q5254550|Malay Annals]]'' | [[Файл:Frontispiece of a Jawi edition of the Malay Annals.jpg|center|128px]] | | | ''[[:d:Q47461344|язма әсәр]]''<br/>''[[:d:Q185363|хроника]]'' | |- | style='text-align:right'| 569 | ''[[:d:Q28028365|“Description of Georgian Kingdom” and the Geographical Atlas of Vakhushti Bagrationi]]'' | | | [[Гөрҗистан]] | ''[[:d:Q2668072|коллекция]]'' | ''[[:d:Q6970436|Гөрҗистан милли архивы]]'' |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == * [[Бөтендөнья мирасы]] * [[Матди булмаган мәдәни мирас]] [[Төркем:Дөнья хәтере]] [[Төркем:ЮНЕСКО]] [[Төркем:1992 елда барлыкка килгәннәр]] 6et3mmernyd7b6rnu56ipi5cm6v5ybf Сайпан 0 894753 5936398 4649249 2026-06-04T17:24:31Z Il Nur 6874 5936398 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Сайпа́н'''<ref>{{книга |язык = ru |заглавие = Словарь географических названий зарубежных стран |издание = 3-е изд. перераб. и доп |место = М. |издательство = Недра |год = 1986 |страницы = 312 |страниц = 459}}</ref> ({{lang-en|Saipan}}) — [[Тын океан]]дагы [[Мариан утраулары]] архипелагында зурлыгы буенча икенче утрау, [[Төньяк Мариан утраулары]]ның [[башкала]]сы һәм иң зур утравы. Сайпан муниципалитеты составына керә. == География == [[Файл:Saipan at Night.jpg|200px|thumb|left|Төнге Сайпан]] [[Файл:Mount Tapochau.JPG|200px|thumb|left|Тапочау тавы]] [[Файл:JAPANESE LIGHTHOUSE.jpg|200px|thumb|left|Япон маягы]] [[Файл:Saipan International airport (31037379131).jpg|200px|thumb|left|Аэропорт]] [[Файл:American Memorial Park Visitor Center.JPG|200px|thumb|left|Мемориаль парк]] Сайпан утравы [[Мариан утраулары]] архипелагының көньяк өлешендә урнашкан. [[Тын океан]] сулары белән юыла. Утраудан 9,3 км көньяк-көнбатышта {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Тиниан|Тиниан|d|Q325652}}) утравы, 117 км төньякта {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Анатахан|Анатахан| d|Q487319}} утравы, 184 км көньяк-көнбатышта [[Гуам]] утравы урнашкан<ref name="oceandots">{{cite web |author = |url = http://www.oceandots.com/pacific/mariana/saipan.htm |url-status = dead |title = ''Oceandots.com''. Остров Сайпан. |lang = en |access-date = 2008-05-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080514132236/http://www.oceandots.com/pacific/mariana/saipan.htm |archive-date = 2008-05-14 }}</ref>. Иң якын материк, [[Евразия]], 2800 км ераклыкта урнашкан<ref name="unep">[http://islands.unep.ch/ILY.htm#15 ''UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site''. Северные Марианские острова. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214024808/http://islands.unep.ch/ILY.htm#15 |date=2022-02-14 }}{{ref-en}}</ref>. Якындагы Тиниан утравыннан Сайпан киңлеге 9,3 км булган Сайпан бугазы белән аерыла. Сайпан утравы катнаш [[вулкан]] һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Мәрҗән|мәрҗән|d|Q171446}} утрауларыннан барлыкка килгән<ref name="unep" />/ Утрауның көнбатыш өлешендә комлы пляжлар урнашкан, яр буе рифлары зур [[лагуна]] хасил итә. Сайпанның көнчыгыш ягы кыялы һәм текә, {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Риф (термин)|риф|d|Q184358}} белән әйләндереп алынган. Сайпанның озынлыгы якынча 23 км, киңлеге — 10 км. Утрауның иң биек ноктасы {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Тапочау|Тапочау|d| Q3274817}} тавының ({{lang-en|Mount Tapochau}}) биеклеге 474 метрга<ref name="unep" /> җитә һәм, [[Мариан утраулары]]ның күп кенә тауларыннан аермалы буларак, сүнгән [[вулкан]] түгел, [[известьташ]] ясалмасы булып тора<ref>[https://pubs.usgs.gov/wri/wri034178/pdf/fig04b.pdf Geological sections across Saipan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212153536/https://pubs.usgs.gov/wri/wri034178/pdf/fig04b.pdf |date=2019-12-12 }} (see section B), from Robert L. Carruth (2003), ''[https://pubs.usgs.gov/wri/wri034178/htdocs/wrir03-4178.html Ground-Water Resources of Saipan, Commonwealth of the Northern Mariana Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200807031825/https://pubs.usgs.gov/wri/wri034178/htdocs/wrir03-4178.html |date=2020-08-07 }}''. USGS Water-Resources Investigation Report 03-4178, Honolulu, Hawaii.</ref>. Төньякка таба 3,2 км ераклыкта Ачугао тавы ({{lang-en|Mount Achugao}}), ул вулкан конусының калдыгы булып тора, аның {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Эоцен|эоцен|d|Q76274}} үзәге хәзерге түбәдән төньяктарак урнашкан. Сайпанның мәйданы 115,38 км2 тәшкил итә. Сайпан утравының көнчыгыш ягы [[Мариан иңкүлеге]]нә төшүнең башы булып тора. == Климат == [[Климат]]ы ― дымлы {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Тропик климат |тропик|d| Q135712}} климат. Утрау тропик {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |циклон|циклоннар|d| Q79602}} тәэсирен сизә<ref name="unep" />. Сайпан ел әйләнәсе һәм тәүлеклек температурасы дөньяда иң тигез булган урын буларак [[Гиннесс рекордлар китабы]]на кертелгән.. == Тарих == === Испания колониаль чоры === Сайпан утравына кеше, күрше [[Гуам]], Рота, Тиниан утраулары кебек үк, якынча [[XX гасыр (б. э. к.)|б.э.к. 2000 елда]] килеп урнашкан. [[Европа]]лылардан утрауны беренче булып [[испаннар]] ачкан, алар XVII гасырда [[Мариан утраулары|Мариан архипелагы]] утрауларын тулысынча үзләренә буйсындырган. Сайпан һәм якындагы Тиниан, мөгаен, испаннар тарафыннан [[Фернан Магеллан]] экспедициясе вакытында ачылгандыр, алар [[Мариан утраулары]]ның көньяк өлешенә 1521 елның 6 мартында килеп туктаган<ref>''Бренд, Дональд Д''. Тихоокеанский бассейн: история его географического исследования. Американское географическое общество, Нью-Йорк, 1967, стр. 118.</ref>. Сайпан утравында, мөгаен, чаморро халкы арасында сыену тапкан һәм алар белән бергә дүрт ел дәвамында 13 Мариан утравында булган, {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Тринидад (корабль)|«Тринидад»|d |Q2453459}} корабленнән качкан дезертир Гонсало де Виго булгандыр. Европалыларның Сайпанда булуы турында беренче төгәл дәлилләрне [[Манила]]ның Хуан Мартинес де Гуиллистеги командалык иткән «Санта Маргарита» {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Галеон|галеоны| d| Q181469}} экипажы калдырган. Ул 1600 елның февралендә утрау янында һәлакәткә очраган һәм исән калган 250 кеше «Санто-Томас» һәм «Мария Иисусе» кораблары коткарганчы ике ел Сайпанда торган<ref>''Шарп, Эндрю''. Открытие тихоокеанских островов. Оксфорд: Кларендон Пресс. 1960.</ref>. Формаль яктан утрау [[Испания]]гә 1668 елда кушылган, ул вакытта утрауга Диего Луис де Сан Виторес миссионерлык экспедициясе төшкән һәм ул утрауны Сан-Хосе дип атаган. 1670 елдан башлап, азык-төлек һәм су запасын тулыландыру өчен, Сайпанга испан һәм, сирәк-мирәк, [[Британия|инглиз]], [[Голландия|голланд]] һәм [[Франция|француз]] кораблары керә башлаган<ref>Justo, Zaragoza «Descubrimientos de los españoles en el Mar del Sur y en las costas de la Nueva Guinea» Boletín de Sociedad Geográfica de Madrid, t.III. 1º semestre 1878, Madrid, p.44.</ref>. Җирле халык саны европалылар алып килгән авырулар аркасында, шулай ук испаннар белән җир өчен конфликтлар барышында нык кимегән, исән калганнарны аларны яхшырак контрольдә тоту һәм ассимиляцияләү өчен 1720 елда [[Гуам]]га көчләп күчергәннәр. Испан хакимлеге чорында утрауда Испан галеоннарын [[Мексика]]га юл тотканда азык-төлек белән тәэмин итү өчен терлек асрау өчен фермалар төзелгән. 1815 елда Сайпанга Сатавал утравыннан бик күп каролинлылар килеп урнашкан, шул ук вакытта Сайпанның төп халкы, {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Чаморро|чаморро|d| Q1060991}} халкы, [[Гуам]] утравына күчерелгән<ref>{{cite web |author = |lang = en |url = http://www.pacificworlds.com/cnmi/arrival/comeash.cfm |title = CNMI: Tanapag — Arrival: Come Ashore |access-date = 2008-05-09 |archive-date = 2007-11-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071108090858/http://www.pacificworlds.com/cnmi/arrival/comeash.cfm |url-status = live }}</ref><ref>{{cite web |author = |lang = en |url = http://www.nopukob.com/fsm/voyaging.htm |url-status = dead |title = Carolinian-Marianas Voyaging, Continuing the Tradition |archive-url = https://web.archive.org/web/20071022095357/http://www.nopukob.com/fsm/voyaging.htm |archive-date = 2007-10-22 |accessdate = 2025-10-07 |archivedate = 2007-10-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071022095357/http://www.nopukob.com/fsm/voyaging.htm }}</ref>. === Германия колониаль чоры === 1898 елгы [[Испан-америка сугышы]]ннан соң, Сайпан вакытлыча [[АКШ]] тарафыннан оккупацияләнгән. 1899 елның 12 февралендә Мариан утраулары Испания тарафыннан [[Германия]]гә сатылган<ref name="worldstatesmen">[https://www.worldstatesmen.org/Northern_Marianas.html World Statesmen.org. Северные Марианские Острова. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191230215418/https://www.worldstatesmen.org/Northern_Marianas.html |date=2019-12-30 }}{{ref-en}}</ref>. 1907 елдан утрау {{Тәрҗемә ителмәгән 5| Каролин утраулары |Каролин утраулары|d| Q118350}} округ офицерына буйсындырылып, Германия {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Германия Яңа Гвинеясе |Яңа Гвинеясенең|d|Q165008}} бер өлеше булган<ref name="worldstatesmen" />. Германия ягыннан аның Сайпанда идарә итүенең бөтен чорында икътисадны үстерү яки идарә структурасын үзгәртү буенча бернинди омтылышлар да ясалмаган. Утрау җирле испан җир хуҗалары контролендә кала биргән. === Япония кул астында === 1914 елның 14 октябрендә, [[Беренче бөтендөнья сугышы]] вакытында утрау Германиягә сугыш игълан иткән [[Япония|Япония империясе]] тарафыннан басып алынган. Рәсми рәвештә Сайпан өстеннән [[Япония]] контроле 1920 елда [[Милләтләр Лигасы]]ның Көньяк Тын океан мандаты кысаларында урнаштырылган. Хәрби һәм икътисади планда Сайпан [[Тын океан]]ның көньяк өлешендә иң мөһим утрауларның берсе булган һәм япон колонизациясе үзәгенә әверелгән. Иммиграция [[1920-еллар]]да башланган — утрауга этник [[японнар]], [[корея]]лылар, [[тайвань]]лылар һәм [[окинава]]лылар килгән, алар шикәр [[камыш]]ының эре масштаблы плантацияләрен эшкәрткән. «Нанъё Кохацу Кабусики Кайся» (яп. 南洋興発株式会社, Nan’yō Kōhatsu Kabushiki Kaisha) япон фирмасы Сайпанда шикәр заводлары төзегән. Япония хакимлеге астында инфраструктураның киң колачлы үсеше, шул исәптән юллар салу, порт һәм гидротехник корылмалар ({{Тәрҗемә ителмәгән 5| Япон маягы |Япон маягы|d| Q15229363}}), электр станцияләре, [[мәктәп]]ләр, шулай ук мәдәни-күңел ачу йортлары һәм [[синтоизм]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Дзиндзя |храмнары|d| Q845945}} төзү башланган. 1943 елның октябренә Сайпан халкы 29 348 Япониядән күчеп килүчедән, 3926 чаморродан һәм Каролин утрауларыннан күчеп килүчеләрдән торган. [[1930-еллар]]да утрауда япон гарнизоннары туплана башлаган, алар 1941 елга 30 мең кешегә җиткән. === Икенче бөтендөнья сугышы === Япония Сайпанны метрополия өчен оборонаның соңгы сызыгы дип санаган, шуңа күрә аның оборонасына зур игътибар биргән. 1930-еллар ахырыннан утрауда Япония Император {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Япония Император армиясе| армиясе|d |Q276535}} һәм Япония Император {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Япония Император флоты |флоты| d|Q219712}} көчәйтелгән. Сайпан гарнизоны күп санлы яр буе артиллерия батареялары, яр буе оборона корылмалары, җир асты фортификация корылмалары һәм очып китү — утыру полосалары төзү белән тулыландырылган. 1944 елның 15 июненнән 9 июленә кадәр барган Сайпан өчен {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Сайпан өчен сугыш|сугыш|d|Q700705}} [[АКШ]] өчен [[Икенче бөтендөнья сугышы]]нда иң мөһим сугышларның берсе булган. АКШ диңгез пехотасы һәм {{Тәрҗемә ителмәгән 5|АКШ армиясе| армиясе|d|Q9212}} бүлекчәләре утрауның көньяк-көнбатыш пляжларына төшкән һәм өч атнадан артык япон гаскәрләре белән авыр сугышларда үткәргән. Сайпанны алу сугышында 3426 америкалы үтерелгән һәм 10 364е яраланган. Якынча 30 000 япон солдатының күпчелеге сугыш барышында һәлак булган, бары тик 921 кеше әсирлеккә алынган. Япон гаскәрләре утрауны нык саклаганнан соң, исән калганнарның барысына да үз-үзләрен үтерергә, шуның белән Япония императорына мәхәббәт һәм тугрылык тойгысы күрсәтергә дигән боерык килгән. Шулай ук утрауның тыныч халкы арасында да зур югалтулар булган. Утрау өчен сугыш барышында якынча 20 000 япон граждан кешесе һәлак булган, шул исәптән 1000 артык «Үз-үзенә кул салучылар кыясы» һәм "Банзай Клиф"тан сикереп, [[Үз-үзенә кул салу |үз-үзенә кул салган]]<ref>{{cite web |author = |lang = en |url = https://www.historynet.com/battle-of-saipan.htm |title = Battle Of Saipan |access-date = 2019-12-02 |archive-date = 2012-11-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121103221858/http://www.historynet.com/battle-of-saipan.htm |url-status = live }}</ref>. Америка гаскәрләре Сайпанда хәрби аэродром төзүгә керешкән. Сайпанны алу белән Америка армиясе Япон утрауларыннан 1300 миль ераклыкта гына булган. Япон шәһәрләренең күбесе Б-29 Америка стратегик бомбардировщиклары барып җитү чикләрендә калган. Сайпанны югалту Япониянең хәрби һәм гражданлык администрациясе өчен авыр удар булган. Япония Премьер-министры отставкага китәргә мәҗбүр булган. Сайпан өчен сугыш истәлегенә утрауда Америка мемориаль паркына нигез салынган. Сугыштан соң исән калган барлык япон күчеп килүчеләре диярлек Япониягә репатриацияләнгән. === Сугыштан соң === [[Икенче бөтендөнья сугышы]] тәмамланганнан соң, Сайпан Кушма Штатлар карамагындагы Тын океан утраулары территориясенең бер өлешенә әверелгән. Сугыштан соңгы елларда утрауның үсешендә элеккечә Америка армиясе зур роль уйнаган. 1978 елдан утрау Төньяк Мариан утраулары берләшмәсенең бер өлеше булган. [[1990-еллар]]да [[туризм]] үсә башлаган, ул әлегә кадәр җирле икътисадта мөһим роль уйный. 1986 елның ноябрендә [[Төньяк Мариан утраулары]] АКШ белән ирекле {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Ирекле ассоциация|ассоциациягә|d|Q1138279}} кергән. == Халык == Утрау халкы ― 48 220 кеше ([[2010 ел|2010]]), 43 385 кеше ([[2020 ел|2020]]), илнең барлык халкының якынча 90 % ы. Җирле халыкның төп аралашу теле булып [[инглиз теле]] тора, җирле чаморро халкының төп теле {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Чаморро (тел) |чаморро|d|Q33262}} шулай ук көндәлек тормышта кулланыла. Сайпанда [[Кытай]]дан, [[Бангладеш]]тан, [[Филиппин]]нан, [[Таиланд]]тан, [[Вьетнам]]нан һәм [[Камбоджа]]дан чыккан кешеләр бик күп. [[Япония]], [[Кытай]] һәм [[Корея]]дән иммигрантларның беренче буыны өлеше югары. == Транспорт == Сайпан утравының көньяк өлешендә Сайпан халыкара {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Сайпан халыкара аэропорты |аэропорты|d|Q1257667}} (Saipan International Airport) урнашкан. == Мәдәният == Сайпанда [[Икенче бөтендөнья сугышы]] Мариан кампаниясе корбаннары хөрмәтенә мемориал буларак төзелгән Америка мемориаль {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Америка мемориаль паркы |паркы|d| Q4744430}} урнашкан. Анда күңел ачу урыннары, Икенче бөтендөнья сугышы музее һәм 1944 елның июнендә һәлак булган 4000нән артык АКШ хәрби хезмәткәре һәм җирле халык истәлеген саклау өчен флагка һәйкәл бар. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} {{Австралия һәм Океания башкалалары}} [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Океания башкалалары]] [[Төркем:Сайпан]] [[Төркем:Төньяк Мариан утраулары торак пунктлары]] {{сайланган мәкалә}} 0855wqzlj8new7rquybmcprpj7wi04k Ген 0 894757 5936403 5753100 2026-06-04T17:28:56Z Il Nur 6874 5936403 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:DNA_transcription.png|мини|300x300пкс|ДНК транскрипциясе схемасы]] '''Ген''' ({{Lang-grc|γένος}} — нәсел) — классик [[генетика]]да — организмның билгеле бер үзенчәлеге яки функциясе турында мәгълүмат алып торган, һәм [[нәселдәнлек]]нең структура һәм функция берәмлеге булган нәсел факторы. Бу сыйфатта «ген» термины 1907-нче елда Дания [[Ботаника|ботанигы]], үсемлек [[физиология|физиологы]] һәм [[Генетика|генетик]] {{тәрҗемә ителмәгән 5|Вилһельм Йоханнсен||ru|Иогансен, Вильгельм Людвиг}} тарафыннан кертелгән . Нуклеин кислоталары нәселдәнлек мәгълүматын йөртүче буларак ачылганнан соң, генның билгеләмәсе үзгәрә, һәм ул полипептидта яки функциональ РНКда мономерларның эзлеклелеген күрсәтүче [[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНК]] өлешен (кайбер [[вируслар]]да — [[Рибонуклеин әчелеге|РНК]] өлешен) билгели<ref>{{Китап|автор=Тарантул В. З.|том=1|isbn=978-5-94457-249-3|ref=}}</ref> . Геннарның структурасы һәм функциясе турында мәгълүмат тупланганлыктан, «ген» төшенчәсенең үсеше дәвам итә, ләкин хәзерге вакытта генның барлык тикшерүчеләрне канәгатьләндерерлек универсаль билгеләмәсе юк<ref>{{Мәкалә|издание=Nature|том=441|номер=7092|страницы=398—401|pmid=16724031|DOI=10.1038/441398a|bibcode=2006Natur.441..398P|язык=en|автор=Pearson H.|год=2006}}</ref><ref name="Rethink">{{Мәкалә|издание=Science|том=316|номер=5831|страницы=1556—1557|pmid=17569836|DOI=10.1126/science.316.5831.1556|язык=en|автор=Pennisi E.|год=2007}}</ref><ref name="Rethink" /><ref name="Gericke">{{Мәкалә|издание={{Нп3|Science & Education}}|том=16|номер=7—8|страницы=849—881|DOI=10.1007/s11191-006-9064-4|bibcode=2007Sc&Ed..16..849G|язык=en|автор=Gericke, Niklas Markus; Hagberg, Mariana|год=2006}}</ref> . Генның заманча төшенчәсе түбәндәгечә: ген — ДНК эзлеклелеге, аның компонент сегментлары физик яктан мәҗбүри бәйләнешле түгел. Бу ДНК эзлеклелегендә аксым яки РНК рәвешендәге бер яки берничә продукт турында мәгълүмат бар. Генның продуктлары генетик көйләү челтәрләренең бер өлеше булып эшли, аларның нәтиҗәләре фенотип дәрәҗәсендә тормышка ашырыла<ref name="definition">{{Мәкалә|автор=Portin P., Wilkins A.|язык=en|издание=Genetics|год=2017|том=205|номер=4|страницы=1353—1364|DOI=}}</ref> . Организмның геннар җыелмасы генотипны тәшкил итә. Генотип, экологик һәм үсеш факторлары белән бергә, фенотипны билгели. Геннарның токымга күчүе фенотипик сыйфатларны мирас итеп алу өчен нигез булып тора. Күпчелек биологик сыйфатлар күпгенлы, ягъни күп геннар тәэсирендә төзелә. Геннар ДНК эзлеклелеген үзгәртә торган мутацияләр нәтиҗәсендә үзгәрергә мөмкин. Популяциядәге мутацияләр аркасында геннар аллель дип аталган төрле вариантларда бар. Генның төрле аллельләре аксымның төрле версияләрен кодлаштыра ала, алар фенотипта чагылырга мөмкин. Геннар, ген булмаган ДНК өлкәләре белән берлектә, организмның барлык нәсел материалларын күрсәтүче геномны тәшкил итә. == Тарих == === Геннарның нәселдәнлекне дискрет йөртүчеләре буларак ачылышы === [[Файл:Gregor_Mendel.png|мини|203x203пкс|Грегор Мендель]] Нәселдәнлекнең дискрет факторлары булуына эксперименталь дәлилләр беренче тапкыр 1865-нче елда Грегор Мендель [[Брно]]дагы Натуралистлар җәмгыяте утырышында ясаган докладында китерелгән. Доклад 1866 елда бастырылган<ref>{{Мәкалә|издание={{Нп3|Philosophical Transactions of the Royal Society A|Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences||Philosophical Transactions of the Royal Society A}}|том=366|номер=1878|страницы=3001—3015|pmid=18559318|DOI=10.1098/rsta.2008.0086|ссылка=http://rsta.royalsocietypublishing.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=18559318|bibcode=2008RSPTA.366.3001N|язык=en|автор=Noble D.|год=2008|тип=journal}}</ref> . Грегор Мендель [[борчак]]тагы сыйфатларның нәселдәнлеген өйрәнә, сыйфатларның ешлыгын ата-ана үсемлекләрендә һәм токымда күзәтә. Төрле сыйфатлы үсемлекләрне кушып, ул 8000 дән артык үсемлекне анализлый. Бу тәҗрибәләрдә Мендель сыйфатларның мөстәкыйль күчешен күрсәтә, доминант һәм рецессив сыйфатлар арасындагы аерманы, гетерозиготалар һәм гомозиготалар арасындагы аерманы һәм [[Нәселдәнлек|өзлексез нәселдәнлек]] күренешен күрсәтә. Ул үз тәҗрибәләренең нәтиҗәләрен математик яктан тасвирлый һәм аларны аңлата, кушылмаучы нәселдәнлек факторларының булуын күрсәтә. Мендельга кадәр нәселдәнлек кануннарын аңлатуда төп төшенчә — ата-аналарның сыйфатлары үз токымнарында сыеклыклар сыман кушылуы була. Бу концепция пангенез теориясе белән 1868-нче елда [[Чарльз Дарвин|Чарльз Дарвин тарафыннан]] Мендель нәтиҗәләре бастырылганнан соң ике ел узгач эшләнгән<ref>{{Китап|isbn=978-0-203-91100-6|ref=Magner|автор=Magner, Lois N.}}</ref> . Бу теориядә Дарвин аталану вакытында тоташучы бик кечкенә кисәкчәләрнең булуы турында фикер әйтә, ул аны «геммулалар» дип атый. 1866-нчы елда бастырылганнан соң Мендельнең мәкаләсе җәмгыять күзенә күрелмичә кала, ләкин XIX гасыр ахырында Хуго де Фрис, Карл Корренс һәм Эрих фон Чермак үз тикшеренүләрендә шундый ук нәтиҗәләргә киләләр<ref>{{Китап|ref=Henig|isbn=978-0395-97765-1|автор=Henig, Robin Marantz}}</ref> . Аерым алганда, 1889-нчы елда Хуго де Фрис үзенең «Intracellular Pangenesis» китабын бастырып чыгара, анда ул төрле сыйфатларның үз нәсел йөртүчеләре булуын, организмдагы аерым сыйфатларның нәсел аша күчүе махсус кисәкчәләр аша баруын аңлата. Де Фрис бу берәмлекләрне, Дарвинның пангенез теориясе исеменең бер өлешен кулланып, «пангеннар» дип атаый (немец телендә Pangens). 1909-нчы елда Вильгельм Йоханнсен «ген» һәм Уильям Бейтсон «[[генетика]]» терминын<ref>{{Мәкалә|автор=Либацкая Т. Е.|ссылка=|язык=|издание=Вестник Российской академии наук|тип=|год=2003|том=73|номер=9|страницы=830—837|DOI=|issn=}}</ref> кертәләр, ә Эдуард Страсбургер нәселдәнлекнең төп физик һәм функциональ берәмлеген белдерү өчен һаман да «панген» терминын куллана . === ДНКны генетик мәгълүмат ташучы буларак ачу === 1940-нчы елларда Рокфеллер институтының Америка бактериологлары О. Эвери җитәкчелегендә үткәрелгән тәҗрибәләре ДНК — генетик мәгълүматның молекуляр саклагычы булуын күрсәтә. Пневмококкларның генетик трансформациясен күзәтү сыйфатларның бер бактериядән икенчесенә күчүе бер матдә — ДНК ярдәмендә башкарылуын ачыклый. Аксым да, күзәнәкнең башка химик компонентлары да бу үзлеккә ия булмаганнар {{Sfn|с=18|Франк-Каменецкий|2004}} . 1953-нче елда рентген кристаллографиясен кулланып, Розалинд Франклин һәм Морис Уилкинс ДНК структурасының югары сыйфатлы сурәтләрен ясыйлар. Бу рәсемнәр Джеймс Д. Уотсон һәм [[Фрәнсис Крик|Фрэнсис Крикка]] ДНКның ике спиральле молекуласының моделен ясарга һәм генетик репликация механизмы турында гипотеза төзергә булыша . 1950-нче еллар башында, хромосомадагы геннар дискрет, алар рекомбинация белән аерылгысыз һәм баудагы энҗеләр кебек тезелгәннәр, дигән фикер хакимлек итә. Сеймур Бенцерның rII T4 (1955—1959) өлкәсендәге бактериофаг мутацияләрен кулланып үткәргән тәҗрибәләре күрсәткәнчә, аерым геннар гади сызыклы структурага ия һәм, мөгаен, ДНКның сызыклы кисемтәләренә тиң булып чыгалар<ref name="pmid16589677">{{Мәкалә|издание=[[Proceedings of the National Academy of Sciences|Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]]|том=41|номер=6|страницы=344—354|pmid=16589677|DOI=10.1073/pnas.41.6.344|bibcode=1955PNAS...41..344B|язык=en|тип=journal|автор=Benzer S.|год=1955}}</ref><ref name="pmid16590553">{{Мәкалә|издание=[[Proceedings of the National Academy of Sciences|Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]]|том=45|номер=11|страницы=1607—1620|pmid=16590553|DOI=10.1073/pnas.45.11.1607|bibcode=1959PNAS...45.1607B|язык=en|автор=Benzer S.|год=1959|тип=journal}}</ref> . Гомумән, бу тикшеренүләр молекуляр биологиянең үзәк догмасын булдыра, бу [[аксым]]нарның [[Рибонуклеин әчелеге|РНКдан]], ә РНК [[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНКдан]] транскрипцияләнгән булуын күрсәтә. Бу догманың ретровируслардагы кире транскрипция кебек искәрмәләре барлыгы күрсәтелде. ДНК дәрәҗәсендәге хәзерге [[генетика]]ны өйрәнү [[молекуляр генетика]] дип атала. 1972-нче елда Вальтер Файерс һәм аның командасы беренче булып ген эзлеклелеген ачыклыйлар. Бу Bacteriophage MS2 тышчасының аксым эзлеклелеге була<ref name="Min_1972">{{Мәкалә|издание=Nature|том=237|номер=5350|страницы=82—88|pmid=4555447|DOI=10.1038/237082a0|bibcode=1972Natur.237...82J|язык=en|тип=journal|автор=Min Jou W., Haegeman G., Ysebaert M., Fiers W.|год=1972}}</ref> . 1977-нче елда [[Фредерик Сәңер|Фредерик Сангер тарафыннан]] уйлап чыгарылган Сангер ысулы ДНК секвенслау эффективлыгын яхшырта һәм аны гадәти лаборатория коралы итә<ref name="sanger_et_al">{{Мәкалә|DOI=10.1073/pnas.74.12.5463|pmid=271968|том=74|номер=12|страницы=5463—5467|издание=[[Proceedings of the National Academy of Sciences|Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]]|bibcode=1977PNAS...74.5463S|язык=en|автор=Sanger, F; Nicklen, S; Coulson, A. R.|год=1977|тип=journal}}</ref> . Кеше геномы проектының беренче этапларында Sanger ысулының автоматлаштырылган версиясе кулланыла<ref name="scitable_adams">{{Мәкалә|издание=Nature Education Knowledge|том=1|номер=1|страницы=193|язык=und|автор=Adams, Jill U.|год=2008}}</ref> . === Хәзерге синтез һәм аның варислары === ХХ гасыр башында Мендель генетикасын Дарвин эволюциясе белән интеграцияләү өчен эшләнгән теорияләр заманча синтез дип атала, әлеге терминны [[Джулиан Һаксли|Джулиан Гуксли]] уйлап чыгарган<ref>{{Китап|isbn=978-0262513661|автор=Huxley, Julian}}</ref> . Соңрак эволюцион биологлар бу төшенчәне үзгәртәләр, мәсәлән, Джордж Уильямсның геноцентрик карашы. Ул генның эволюцион концепциясен [[Табигый сайланыш|табигый сайлау]] [[Единица естественного отбора|берәмлеге]] итеп карарга тәкъдим итә, аны «күренерлек ешлык белән рекомбинацияләнә һәм бүленә торган әйбер» дип атый<ref>{{Китап|автор=Williams, George C.}}</ref> {{Rp|24}} . Бу күренештә молекуляр ген бербөтен итеп транскрипцияләнә, һәм эволюцион ген бербөтен буларак нәсел аша күчә. Эволюциядә геннарның үзәк ролен ассызыклаган идеялар Ричард Докинз тарафыннан популярлаша<ref name="Китап|автор=Dawkins, Richard">{{Китап|автор=Dawkins, Richard}}</ref><ref name="Китап|автор=Dawkins, Richard"/> . == Молекуляр нигез == [[Файл:DNA_chemical_structure_2.svg|мини|[[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНК]] икеләтә спираль фрагментының химик төзелеше. Фрагмент дүрт парлы нигездән тора: CG, AT, GC, TA . Шикәр — фосфат күчәре чылбырлары капма-каршы якка юнәлтелгән. Нигезләр эчкә юнәлтелгән һәм водород бәйләнешләре белән капма-каршы чылбырның нигезләре белән бәйләнгән .]] === ДНК === Күпчелек организмнарның генетик мәгълүматлары озын [[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНК]] молекулаларында кодланган. ДНК ике [[Полимерлар|полимер]] чылбырдан тора. Аларның мономерлары дүрт нуклеотид: dAMP, dGMP, dCMP һәм dTMP. ДНКдагы нуклеотидлар биш углеродлы шикәрдән (2-дезоксирибоза), фосфат төркеменнән һәм дүрт азотлы нигезнең берсеннән тора: аденин, цитозин, гуанин һәм тимин<ref name="ReferenceA">{{Китап|isbn=978-0-8153-3218-3|автор=[[Bruce Alberts|Alberts, Bruce]]; Johnson, Alexander; {{Нп3|Julian Lewis (biologist)|Lewis, Julian|en|Julian Lewis (biologist)}}; {{Нп3|Martin Raff|Raff, Martin|en|Martin Raff}}; Roberts, Keith; [[Peter Walter|Walter, Peter]]}}</ref> {{Rp|2.1}} . Азот нигезе гликозидик бәйләнеш белән биш углеродлы (пентоза) шикәр белән 1'-позициядә бәйләнгән. ДНК чылбырларының күчәре — пентоза шикәрләренең һәм фосфатларның чиратлашкан эзлеклелеге, фосфат төркемнәре шикәргә 5 'һәм 3' позициядә бәйләнгән. Пентоза боҗрасының позиция номерлары шикәрдәге боҗралар санын һәм азот нигезен аеру өчен штрих белән билгеләнәләр {{Sfn|с=21|Кребс|2017}} . Пентоза калдыкларының химик составы аркасында, ДНК чылбырлары юнәлешкә ия. ДНК полимерының бер очында 3 'позициясендә дезоксирибозада ачык гидроксил төркеме бар; бу аның 3 ' очы дип атала. Калган очында фосфат төркеме бар; Бу 5 ' оч. ДНКның ике спирале капма-каршы якка юнәлтелгән. ДНК синтезы, шул исәптән ДНК репликациясе 5 '→ 3' юнәлешендә бара, чөнки яңа нуклеотидлар дегидратация реакциясе аша кушыла. Бу реакция 3 'гидроксилны нуклеофил буларак куллана<ref name="Stryer_2002">{{Китап|isbn=978-0-7167-4955-4|автор=Stryer L., Berg J. M., Tymoczko J. L.}}</ref> {{Rp|27.2}} . ДНКда кодланган геннарның экспрессиясе ДНК нуклеотид эзлеклелегендә [[Рибонуклеин әчелеге|РНК]] транскрипциясеннән башлана. РНК ДНК белән бик охшаган, ләкин мономерларында дезоксирибоза түгел, ә [[рибоза]] бар. Моннан тыш, РНКда тимин урынына урацил урнаша. РНК молекулалары бер чылбырлы һәм ДНКга караганда тотрыклырак. ДНКдагы геннар, һәм транскрипциядән соң, тРНК, аксым синтезы өчен табигый код төзиләр. Өч нуклеотид (триплет) бер аминокислотаны кодлый. Мәсәлән, генда 300 нуклеотид булса, аксымда 100 аминокислота булырга тиеш. Шуңа күрә код триплетлы дип атала. Кайсы триплетның нинди аминокислотага туры килүен билгеләүче кагыйдә генетик код дип атала. Генетик код [[рибосома]]да РНКны [[аксым]]га тәрҗемә иткәндә (трансляция вакытында) укыла. Генетик код барлык билгеле организмнар өчен охшаш<ref name="ReferenceA"/> {{Rp|4.1}} . === Хромосома === [[Файл:PLoSBiol3.5.Fig7ChromosomesAluFish.jpg|уңда|мини|320x320пкс|Флюоресенция микроскопиясе һәм FISH ысулы ярдәмендә алынган гади хатын-кыз кариотипы рәсеме. ДНК кызыл төстә, һәм хромосомаларның күп генлы өлкәләре яшел. Иң зур [[хромосома]]лар иң кечкенәләреннән якынча 10 тапкырга зуррак ]] Организмның генетик материалы, яки геномы бер яки берничә [[хромосома]]да саклана, аларның саны [[Төр (биология)|төрләр]] арасында аерыла. Хромосома меңләгән генны үз эченә ала торган бер бик озын ДНК молекуласыннан тора<ref name="ReferenceA"/> {{Rp|4.2}}. Хромосоманың ген урнашкан өлкәсе локус дип атала. Һәр локуста генның билгеле аллеле бар. Популяция әгъзалары бер үк хромосомаль локусларда урнашкан төрле ген аллелльләре йөртергә мөмкин. Күпчелек [[Эукариотлар|эукариотик]] геннар берничә сызыклы хромосомада саклана. Хромосомалар [[төш]]кә хроматин аксымнары белән төрелгән. Хроматинның иң күпсанлы аксымнары — гистоннар, алар нуклеосома дип аталган аксым йомгагын барлыкка китерәләр. ДНК нуклеосомалар белән уралган, бу хромосомада ДНК төрелүенең беренче дәрәҗәсен күрсәтә<ref name="ReferenceA"/> {{Rp|4.2}} . ДНК буйлап нуклеосомаларның бүленеше, шулай ук гистоннарның химик модификациясе, ДНКның күчереп алу, транскрипцияләү, тәрҗемә итү һәм репарациясе белән бәйле көйләүче факторларга керү мөмкинлеген көйли. Геннардан тыш, эукариотик хромосомалар шулай ук хромосомаларның тотрыклылыгын һәм үрчүен тәэмин итүче хезмәт күрсәтү эзлеклелеген, шулай ук митоз вакытында күзәнәкләр арасында таралуны тәэмин итәләр. Бу — теломерлар, инициация сайтлары, һәм центромерлар<ref>{{Мәкалә|издание={{Нп3|Science & Education}}|том=16|номер=7—8|страницы=849—881|DOI=10.1007/s11191-006-9064-4|bibcode=2007Sc&Ed..16..849G|язык=en|тип=journal|автор=Gericke, Niklas Markus; Hagberg, Mariana|год=2006}} </ref> == Генның төп үзенчәлекләре == [[Молекуляр биология]]дә геннар — бер [[аксым]] [[молекула]]сы яки бер [[Рибонуклеин әчелеге|РНК]] молекуласы структурасы турында мәгълүмат йөртүче [[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНК]] өлешләре. Алар [[организм]]ның үсүен, үсешен һәм эшләвен билгели. Һәрбер ген ДНК специфик көйләү эзлеклелекләре белән характерлана, мәсәлән, ген функциясен көйләүдә катнашучы промоторлар. Көйләү эзлеклелекләре аксым кодлаучы ачык уку рамкасына якын урнаша яки РНК эзлеклелеге башында була ала. Мәсәлән, промоторларда алар якында (cis -регулятор элементлар дип атала,{{Lang-en|cis-regulatory elements}}), яки күп миллионлы нигез парлары (нуклеотидлар) ераклыгында. Бу энхансерлар, инсуляторлар һәм супрессорлар (кайвакыт транс-регулятор элементлар дип классификацияләнәләр,{{Lang-en|trans-regulatory elements}}) мисалында күзәтелә. Ягъни, ген төшенчәсе ДНКның кодлаштыру өлкәсе белән чикләнми. Ген — киңрәк төшенчә, ул шулай ук көйләү эзлеклелеген дә үз эченә ала. «Ген» термины башта дискрет нәсел мәгълүматларын тапшыру өчен теоретик берәмлек буларак барлыкка килгән. Биология тарихы [[молекула]]ларның нәсел мәгълүматларын алып бара алуы турында бәхәсләр белән тулы. Аны [[аксым]]нар гына йөртә алыр иде, дип исәпләнгән, чөнки аларның структурасы (20 аминокислота) дүрт төр нуклеотидтан торган [[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНКга]] караганда күбрәк вариантларга мөмкинлек бирә. Ләкин, эксперименталь дәлилләр ДНКда нәсел мәгълүматы барлыгын исбатлады, ул молекуляр биологиянең үзәк догмасы буларак күрсәтелде: ДНК, РНК, аксым. Геннар мутация кичерергә мөмкин. Бу [[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНК]] чылбырындагы нуклеотидлар эзлеклелегендә очраклы яки билгеле үзгәрешләр. Мутацияләр эзлеклелекнең үзгәрүенә, һәм шуның өчен аксым яки [[Рибонуклеин әчелеге|РНКның]] биологик үзенчәлекләренең үзгәрүенә китерергә мөмкин. Бу организмның үзгәрүенә, хәтта аномаль эшләвенә китерергә мөмкин. Мондый мутацияләр кайбер очракларда патоген, чөнки алар [[авыру]]ларга китерә, яки эмбрион дәрәҗәсендә үлемгә китерә. Нуклеотид эзлеклелегендәге барлык үзгәрешләр дә [[аксым]] структурасының үзгәрүенә китерми (генетик кодның артыклык эффекты аркасында). Аерым алганда, кеше геномы бернуклеотид полиморфизмнары һәм копияләрнең сан вариацияләре белән характерлана ({{Lang-en|copy number variations}} , мәсәлән, делеция һәм дупликацияләр, кеше нуклеотид эзлеклелегенең якынча 1 % тәшкил итә<ref>{{Мәкалә|ссылка=http://biology.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371%2Fjournal.pbio.0050254|издание=[[PLOS Biology|PLoS Biol]]|язык=en|автор=Levy S., Sutton G., Ng P. C., Feuk L., Halpern A. L., Walenz B. P., Axelrod N., Huang J., Kirkness E. F., Denisov G., Lin Y., Macdonald J. R., Pang A. W., Shago M., Stockwell T. B., Tsiamouri A., Bafna V., Bansal V., Kravitz S. A., Busam D. A., Beeson K. Y., McIntosh T. C., Remington K. A., Abril J. F., Gill J., Borman J., Rogers Y. H., Frazier M. E., Scherer S. W., Strausberg R. L., Venter J. C.|год=2007}}</ref> . Бер нуклеотид полиморфизмнары (SNP), аерым алганда, бер генның төрле аллельләрен билгели. == Молекуляр эволюция == === Мутация === ДНК репликациясе күпчелек дәрәҗәдә бик төгәл, ләкин хаталар (мутацияләр) барыбер була{{Rp|7.6}}. [[Эукариотлар|Эукариотик]] [[күзәнәк]]ләрдә хаталар ешлыгы бер репликациягә бары тик 10<sup>−8</sup> нуклеотид тәшкил итә ала, ә кайбер РНК-вируслар өчен ул 10<sup>−3</sup> җитә . Бу һәр буынга, һәр кеше геномында 30га якын яңа мутация җыя дигәнне аңлата. Кечкенә мутацияләр ДНК репликациясе һәм ДНК-ның җимерелүе нәтиҗәләре аркасында барлыкка килә һәм бер нигезне үзгәрткән нокталы мутацияләрне һәм бер нигез кертелгән яки алып ташланган рамканы күчергән мутацияләрне үз эченә ала. Бу мутацияләрнең берсе миссенс буенча (башка аминокислотаны кодлаштыру өчен кодны үзгәртә) яки нонсенс буенча генны үзгәртә ала (артык иртә стоп-кодон)<ref>{{Cite web|url=http://ghr.nlm.nih.gov/handbook/mutationsanddisorders/possiblemutations|title=What kinds of gene mutations are possible?|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160315064751/https://ghr.nlm.nih.gov/handbook/mutationsanddisorders/possiblemutations|archivedate=2016-03-15|date=2015-05-11|work=Genetics Home Reference|publisher=United States National Library of Medicine|accessdate=2015-05-19}}</ref>. Зур мутацияләр хромосома аномалияләрен китереп чыгаручы рекомбинация хаталары аркасында барлыкка килә, шул исәптән хромосоманың зур участокларын икегә тапкырлау, делецияләү, урыннарын алыштыру яки инверсия. Моннан тыш, ДНКны торгызу механизмнары молекуланың физик зыянлылыгын торгызганда мутацион хаталар кертергә мөмкин. Төзәтү, хәтта мутация белән дә, исән калу өчен төгәл күчермәне торгызудан мөһимрәк, мәсәлән, ике чылбырлы өзекләрне торгызганда. Бер төрнең популяциясендә генның берничә төрле аллеле булганда, ул полиморфизм дип атала. Күпчелек төрле аллелльр функциональ яктан эквивалент, ләкин кайбер аллельләр төрле [[Фенотипическкий признак|фенотипик сыйфатларга]] китерергә мөмкин. Генның иң еш очрый торган аллеле кыргый тип, ә сирәк аллельләр мутант дип атала. Популяциядәге төрле аллельләрнең чагыштырма ешлыкларында генетик аермалар [[Табигый сайланыш|табигый сайлау]] һәм генетик дрифт аркасында килеп чыга<ref>{{Мәкалә|издание=Nature Education Knowledge|ссылка=http://www.nature.com/scitable/knowledge/library/natural-selection-genetic-drift-and-gene-flow-15186648|издательство=Nature Publishing Group|язык=en|автор=Andrews, Christine A.|год=2010}}</ref> . Кыргый типтагы аллельләр аз таралган аллельләрнең бабасы булу мәҗбүри түгел һәм аның аеруча яхшы яраклашкан булуы да мәҗбүри түгел. === Геннар саны === [[Размер генома|Геном күләме]] һәм андагы геннар саны [[Таксономия|таксономик]] төркемнәр арасында төрлечә. Иң кечкенә геномнар [[вируслар]]да<ref>{{Мәкалә|издание={{Нп3|Journal of Virology}}|том=84|номер=23|страницы=12458—12462|DOI=10.1128/JVI.01789-10|pmid=20861255|язык=en|тип=journal|автор=Belyi, V.A.; Levine, A.J.; Skalka, A.M.|год=2010}}</ref> һәм вироидларда (алар бер кодлаштырмаучы РНК гены булып эшлиләр) очрый<ref>{{Мәкалә|издание=Seminars in Virology|том=8|номер=1|страницы=65—73|DOI=10.1006/smvy.1997.0107|язык=und|автор=Flores, Ricardo; Di Serio, Francesco; Hernández, Carmen|год=1997}}</ref> . Киресенчә, үсемлекләрдә бик зур геномнар булырга мөмкин<ref>{{Мәкалә|издание=Journal of Botany|том=2010|страницы=1—4|DOI=10.1155/2010/527357|язык=en|тип=journal|автор=Zonneveld, B.J.M.|год=2010}}</ref>, дөгедә 46,000нән артык аксым кодлау геннары бар<ref name="pmid11935017">{{Мәкалә|издание=Science|том=296|номер=5565|страницы=79—92|pmid=11935017|DOI=10.1126/science.1068037|язык=en|тип=journal|автор=Yu J., Hu S., Wang J., Wong G. K., Li S., Liu B., Deng Y., Dai L., Zhou Y., Zhang X., Cao M., Liu J., Sun J., Tang J., Chen Y., Huang X., Lin W., Ye C., Tong W., Cong L., Geng J., Han Y., Li L., Li W., Hu G., Huang X., Li W., Li J., Liu Z., Li L., Liu J., Qi Q., Liu J., Li L., Li T., Wang X., Lu H., Wu T., Zhu M., Ni P., Han H., Dong W., Ren X., Feng X., Cui P., Li X., Wang H., Xu X., Zhai W., Xu Z., Zhang J., He S., Zhang J., Xu J., Zhang K., Zheng X., Dong J., Zeng W., Tao L., Ye J., Tan J., Ren X., Chen X., He J., Liu D., Tian W., Tian C., Xia H., Bao Q., Li G., Gao H., Cao T., Wang J., Zhao W., Li P., Chen W., Wang X., Zhang Y., Hu J., Wang J., Liu S., Yang J., Zhang G., Xiong Y., Li Z., Mao L., Zhou C., Zhu Z., Chen R., Hao B., Zheng W., Chen S., Guo W., Li G., Liu S., Tao M., Wang J., Zhu L., Yuan L., Yang H.|год=2002}}</ref> . Аксым-кодлау геннарының гомуми саны (Җир протеомы), 2007 елда 5 миллион эзлеклелек белән бәяләнде<ref>{{Мәкалә|издание={{Нп3|EMBO Reports}}|том=8|номер=12|страницы=1135—1141|pmid=18059312|DOI=10.1038/sj.embor.7401117|язык=en|автор=Perez-Iratxeta C., Palidwor G., Andrade-Navarro M. A.|год=2007|тип=journal}}</ref>, 2017 елга 3,75 миллионга кадәр кимеде<ref name="pmid29040399">{{Cite journal|pmid=29040399|doi=10.1093/bib/bbx127}}</ref> . == Генетик инженерия == Генетик инженерия — тере организмның үзлекләрен үзгәртү өчен генетик материалны үзгәртү практикасы. 1970-нче еллардан башлап вирусларда, бактерияләрдә, үсемлекләрдә, гөмбәләрдә, хайваннарда, шул исәптән кешеләрдә геннар өстәү, бетерү һәм үзгәртү өчен [[Методы генной инженерии|бик күп ысуллар]] эшләде<ref>{{Мәкалә|издание=[[Proceedings of the National Academy of Sciences|Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]]|DOI=10.1073/pnas.70.5.1293|pmid=4576014|том=70|номер=5|страницы=1293—1297|bibcode=1973PNAS...70.1293C|язык=en|тип=journal|автор=Stanley N. Cohen; Annie C.Y. Chang|год=1973}}</ref> . Күптән түгел геномик инженерлык техникасы [[хромосома]] эченә махсус ДНК ремонтлау урыннарын булдыру өчен, ясалма рәвештә кертелгән ДНКөземен ремонтлау процессында генны юкка чыгару яки үзгәртү өчен нуклеаза [[фермент]]ларын куллана башлады.<ref>{{Мәкалә|издание={{Нп3|Molecular Systems Biology|Mol Syst Biol||Molecular Systems Biology}}|том=9|номер=1|страницы=641|DOI=10.1038/msb.2012.66|pmid=23340847|язык=en|тип=journal|автор=Esvelt, KM.; Wang, HH.|год=2013}}</ref><ref>{{Мәкалә|издание=Adv Genet|том=Advances in Genetics|страницы=37—97|DOI=10.1016/B978-0-12-404742-6.00002-8|pmid=23084873|язык=und|автор=Tan, WS.; Carlson, DF.; Walton, MW.; Fahrenkrug, SC.; Hackett, PB.|год=2012}}</ref><ref>{{Мәкалә|издание={{Нп3|The International Journal of Developmental Biology|Int. J. Dev. Biol.||The International Journal of Developmental Biology}}|том=57|номер=6—7—8|страницы=629—637|DOI=10.1387/ijdb.130194hp|pmid=24166445|язык=en|автор=Puchta, H.; Fauser, F.|год=2013|тип=journal}}</ref><ref name="ran">{{Мәкалә|издание={{Нп3|Nature Protocols|Nat Protoc||Nature Protocols}}|том=8|номер=11|страницы=2281—2308|pmid=24157548|DOI=10.1038/nprot.2013.143|язык=en|автор=Ran F. A., Hsu P. D., Wright J., Agarwala V., Scott D. A., Zhang F.|год=2013|тип=journal}}</ref> . Шуңа бәйле синтетик биология термины кайвакыт генетик инженер организмнарының киң дисциплинасын билгеләү өчен кулланыла<ref>{{Мәкалә|издание=Current Opinion in Chemical Biology|DOI=10.1016/j.cbpa.2012.06.009|pmid=22818777|том=16|номер=3—4|страницы=329—336|язык=en|тип=journal|автор=Kittleson, Joshua|год=2012}}</ref> . Бүген генетик инженерия модель организмнар белән эшләгәндә гадәти корал. Мәсәлән, геннар [[бактерияләр]]гә җиңел кушыла билгеле бер генның функциясе бозылган тычканнарның «Knockout mouse» штаммнары шул ген функциясен өйрәнү өчен кулланыла . Күпчелек организмнар авыл хуҗалыгында, сәнәгать биотехнологиясендә, күзәнәк биологиясендә һәм [[медицина]]да куллану өчен генетик үзгәртелгән. Күп күзәнәкле организмнарда гадәттә яралгы үзгәртелә, ул генетик үзгәртелгән олы организмга әверелә<ref name="Deng_2007">{{Мәкалә|издание={{Нп3|International Journal of Biological Sciences}}|том=3|номер=7|страницы=417—419|pmid=17998949|DOI=10.7150/ijbs.3.417|язык=en|тип=journal|автор=Deng C.|год=2007}}</ref> . Ләкин, олы организм күзәнәкләренең геномнарын ген терапиясен кулланып, генетик авыруларны дәвалау өчен үзгәртеп була. == Ген үзлекләре == # дискретлык — геннарның кушылмавы; # тотрыклылык — структураны саклап калу сәләте; # лабильлек — кат-кат мутацияләү сәләте; # [[Множественный аллелизм|күп аллелизм]] — популяциядә геннар күп молекуляр формаларда яши; # [[Аллельность|аллелизм]] — диплоид организмнарның генотибында генның ике формасы гына бар; # [[Специфичность|спецификлык]] — һәр ген үз сыйфатын кодлый; # плейотропия — генның берничә эффекты; # экспрессивлык — генның сыйфатта чагылуы дәрәҗәсе; # пенетрантлык — фенотиптагы генның чагылу ешлыгы; # амплификация — ген күчермәләренең саны арту . == Классификация == # Структур геннар — [[аксым]]ның төп структурасы турында мәгълүматны кодлаучы геннар. Структур геннарда нуклеотид триплетларының урнашуы ген белән кодланган полипептид чылбырындагы аминокислота эзлеклелеге белән коллинеар булып тора (шулай ук йорт хуҗалыгы геннары турындагы мәкаләне карагыз). # Функциональ геннар — структур геннарның эшчәнлеген контрольдә тотучы геннар<ref>{{Китап|автор=О.-Я.Л.Бекиш}}</ref> . == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * {{книга|автор=Инге-Вечтомов С. Г.|заглавие=Генетика с основами селекции: учебник для студентов высших учебных заведений|место=СПб.|издательство=Изд-во Н-Л|год=2010|страниц=720|isbn=978-5-94869-105-3|ref=Инге-Вечтомов}} *  {{книга|заглавие=Молекулярная биология клетки: в 3-х томах|ответственный=Б. Альбертс, А. Джонсон, Д. Льюис и др|место=М.-Ижевск|издательство=НИЦ «Регулярная и хаотическая динамика», Институт компьютерных исследований|год=2013|том=I|страниц=808|isbn=978-5-4344-0112-8}} *  {{книга|автор=Кребс Дж.|заглавие=Гены по Льюину|ответственный=Дж. Кребс, Э. Голдштейн, С. Килпатрик, пер. 10-го англ. изд|ссылка=|место=М.|издательство=Лаборатория знаний|год=2017|том=|страниц=919|страницы=|isbn=978-5-906828-24-8|ref=Кребс}} * {{книга|автор=Франк-Каменецкий М. Д.|заглавие=Век ДНК|место=М.|издательство=Изд-во «КДУ»|год=2004|страниц=240|isbn=5-98227-017-2|ref=Франк-Каменецкий}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://obi.img.ras.ru/humbio/genetics.htm Россия Фәннәр академиясеннән генетика буенча материаллар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051104205802/http://obi.img.ras.ru/humbio/genetics.htm |date=2005-11-04 }} Архив копиясе * [https://old.bigenc.ru/biology/text/2349744 GEN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407220748/https://old.bigenc.ru/biology/text/2349744 |date=2019-04-07 }} Бөек Россия энциклопедиясендә архив копиясе == Шулай ук карагыз == * [[Аллель]] * [[Геном]] * [[Ген терапиясе]] * [[Генетик мәгълүматны тормышка ашыру]] * [[Эпигенетика]] * [[Репликация]] * [[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНК]] * [[Рибонуклеин әчелеге|РНК]] * [[Генетик экспертиза]] * [[Генетик карта]] * [[Геннар китапханәсе]] [[Төркем:Биология]] [[Төркем:Генетика]] {{сайланган мәкалә}} bx1zlvye5fxcw3sw47kij0u8tmiqwbe Модуль:Кызыклы факт 828 926849 5936425 4637255 2026-06-04T17:44:04Z Il Nur 6874 5936425 Scribunto text/plain local p = {} -- 4 сәгать саен алышынучы функция local function betterRandomSeed() local time = os.time() local dateTable = os.date("*t", time) local hour = dateTable.hour local day = dateTable.day -- Көн local period = math.floor(hour / 4) -- Период 4 сәгать (0-5) local hash = mw.uri.encode(tostring(time), "QUERY") -- хэш math.randomseed(period + day + (tonumber(hash:sub(1, 8)) or 0)) -- Seed период, көн буенча end function p.fakt(frame) betterRandomSeed() -- Инициализация -- Тулы исемлек (1 - 80) local faktlar = { 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/1', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/2', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/3', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/4', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/5', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/6', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/7', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/8', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/9', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/10', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/11', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/12', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/13', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/14', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/15', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/16', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/17', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/18', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/19', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/20', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/21', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/22', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/23', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/24', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/25', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/26', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/27', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/28', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/29', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/30', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/31', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/32', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/33', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/34', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/35', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/36', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/37', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/38', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/39', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/40', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/41', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/42', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/43', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/44', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/45', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/46', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/47', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/48', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/49', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/50', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/51', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/52', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/53', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/54', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/55', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/56', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/57', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/58', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/59', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/60', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/61', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/62', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/63', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/64', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/65', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/66', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/67', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/68', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/69', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/70', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/71', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/72', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/73', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/74', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/75', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/76', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/77', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/78', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/79', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/80', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/81', 'Калып:Баш бит/Сез беләсезме/82' } -- Теләсә кайсын сайлау (1–80) local index = math.random(1, #faktlar) local templateTitle = faktlar[index] -- Калыпны тикшерү local title = mw.title.new(templateTitle) if not title or not title.exists then return "'''Хата:''' Калып '" .. templateTitle .. "' табылмады. Исемлекне тикшерегез." -- Хата end -- Калыпны киңәйтү local content = frame:expandTemplate{ title = templateTitle } -- Кире кайтару: номерлы тест өчен, продада беренче юлны ал local debugMode = frame.args.debug or "false" -- Параметр |debug=yes номер күрсәтү if debugMode == "yes" then return index .. " сан чыгарылышы: " .. content else return content -- Чыгару end end return p clf55o7n93tr8ts08hmlnlgqrwiia0t Модуль:Сайланган мәкалә 828 926985 5936414 5513318 2026-06-04T17:37:05Z Il Nur 6874 5936414 Scribunto text/plain local p = {} -- көнгә ике алыштыру local function betterRandomSeed() local time = os.time() local dateTable = os.date("*t", time) local hour = dateTable.hour local day = dateTable.day -- Көн local period = math.floor(hour / 12) -- 0 иртән (0-11), 1 кичкә (12-23) local hash = mw.uri.encode(tostring(time), "QUERY") -- хэш math.randomseed(period + day + (tonumber(hash:sub(1, 8)) or 0)) -- Seed периодка end function p.fakt(frame) betterRandomSeed() -- Инициализация -- Тулы исемлек (1 - 126) local faktlar = { 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/1', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/2', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/3', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/4', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/5', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/6', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/7', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/8', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/9', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/10', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/11', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/12', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/13', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/14', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/15', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/16', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/17', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/18', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/19', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/20', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/21', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/22', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/23', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/24', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/25', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/26', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/27', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/28', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/29', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/30', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/31', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/32', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/33', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/34', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/35', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/36', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/37', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/38', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/39', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/40', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/41', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/42', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/43', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/44', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/45', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/46', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/47', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/48', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/49', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/50', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/51', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/52', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/53', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/54', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/55', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/56', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/57', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/58', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/59', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/60', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/61', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/62', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/63', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/64', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/65', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/66', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/67', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/68', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/69', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/70', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/71', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/72', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/73', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/74', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/75', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/76', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/77', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/78', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/79', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/80', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/81', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/82', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/83', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/84', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/85', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/86', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/87', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/88', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/89', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/90', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/91', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/92', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/93', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/94', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/95', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/96', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/97', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/98', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/99', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/100', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/101', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/102', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/103', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/104', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/105', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/106', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/107', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/108', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/109', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/110', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/111', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/112', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/113', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/114', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/115', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/116', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/117', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/118', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/119', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/120', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/121', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/122', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/123', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/124', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/125', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/126', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/127', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/128', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/129', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/130', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/131', 'Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/132' } -- Теләсә кайсын сайлау (1–120) local index = math.random(1, #faktlar) local templateTitle = faktlar[index] -- Калыпны тикшерү local title = mw.title.new(templateTitle) if not title or not title.exists then return "'''Хата:''' Калып '" .. templateTitle .. "' табылмады. Исемлекне тикшерегез." -- Хата end -- Калыпны киңәйтү local content = frame:expandTemplate{ title = templateTitle } -- Кире кайтару: номерлы тест өчен, продада беренче юлны ал local debugMode = frame.args.debug or "false" -- Параметры |debug=yes номерын күрсәтү if debugMode == "yes" then return index .. " сан чыгарылышы: " .. content else return content -- Чыгару end end return p onrgb8ymtv150mkzn87af3fm6squnb1 Чуаш көрәше 0 927031 5936397 4644640 2026-06-04T17:24:21Z Il Nur 6874 5936397 wikitext text/x-wiki [[Файл:Керешу.png|250px|thumb|right|[[Уяв]] бәйрәмендә чуаш көрәше]] '''Чуаш көрәше'''<ref>[https://aksubayevo.ru/news/sport/tamasha-kelle-bulachak?ysclid=mgp97mmq98636118870 Тамаша күңелле булачак.] aksubayevo.ru, 25.03.2014</ref>, билбаулы чуаш көрәше<ref>''Ляйля Ахметшина''. [https://alki-rt.ru/news/yaңalyiklar/aksubayda-bilbaulyi-chuash-krshe-buencha-general-m?ysclid=mgp8z809uw401323970 Аксубайда билбаулы чуаш көрәше буенча генерал-майор Молостов призына төбәкара турнир үткәрелде.] [[Әлки хәбәрләре (газета)|«Әлки хәбәрләре»]], 8.05.2014</ref>, «Кереш» / «керешү» чуаш көрәше<ref>[https://aksubayevo.tatarstan.ru/tat/index.htm/news/2430257.htm?ysclid=mgp8y9nvbs770245671 «Кереш» чуаш көрәше буенча республика турнирында искиткеч уңышлар!]{{Deadlink|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Аксубай муниципаль районы, 2.07.2025</ref> ({{lang-cv|Чӑваш кӗрешӗвӗ, Чăваш наци кĕрешĕвĕ, Кӗрешӳ}}; {{lang-ru|Национальная борьба Керешу}}<ref>[https://sport.cap.ru/sport/organizaciya-sorevnovanij/arhiv-bannerov-za-2022-god/nacionaljnaya-borjba-kereshu Национальная борьба Керешу.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250523093731/https://sport.cap.ru/sport/organizaciya-sorevnovanij/arhiv-bannerov-za-2022-god/nacionaljnaya-borjba-kereshu |date=2025-05-23 }} Министерство физической культуры и спорта Чувашской Республики{{ref-ru}}</ref>) ― [[Чуашстан]]ның яңартылган милли [[спорт]] төре, ул Бөтенроссия спорт төрләре реестрына кертелгән (Бөтенроссия реестрында номер-коды '''0570001212А''', бу спорт төре белән 10 меңгә якын кеше шөгыльләнә). РФ Президенты каршындагы Милли спорт төрләрен үстерү буенча эшче төркемне җитәкләгән Чуаш Республикасы Президенты (1994—2010 елларда) [[Николай Фёдоров]] инициативасы белән спортның милли төре буларак танылган <ref>[https://forum.na-svyazi.ru/?showtopic=136818 Кĕрешÿ, национальный вид спорта.] forum.na-svyazi.ru, 12.12.2006</ref>. [[Файл:Wrestling pictogram.svg|160px|thumb|right|Көрәш пиктограммасы]] == Тарих == Бу билбаулы ярыш күп гасырлык тарихка ия һәм баштан ук хәрби максатлар өчен мөстәкыйль сугышчан сәнгать буларак үскән. Чуаш көрәше, гореф-гадәтләр һәм йолалар белән беррәттән, [[чуашлар|чуаш халкының]] милли мәдәниятен тәшкил итә. Аның [[Билбаулы көрәш|билбау көрәшенең]] башка төрләреннән аермасы ― аяклар белән актив эшләү һәм ыргыту техникасы. Чуаш көрәше буенча беренче чемпионат [[1995 ел]]да уздырылган. Чуаш милли көрәше 2006 елда Бөтенроссия спорт төрләре реестрына кертелеп, гомумроссия дәрәҗәсендә танылу алган. Реестрга кертү эшендә Чуаш Республикасының беренче Президенты [[Николай Фёдоров|Н. В. Федоров]] ярдәм иткән. Бу көрәшне үстерү өчен Чуаш милли көрәше федерациясе җаваплы. 2022 елдан башлап, Чуашстан Республикасы спорт министрлыгы инициативасы белән, республиканың спорт мәктәпләренең 64 тренер-укытучысы чуаш көрәше буенча квалификация күтәрү курсларында белем алган. Чуаш милли көрәше федерациясе Россиядә [[2024 ел]]ның 26 февралендә аккредитацияләнгән, бу Чуашстанда спорт мәктәпләрендә рәсми ярышлар уздыру, спорт разрядлары бирү һәм чуаш көрәше секцияләрен ачу хокукы биргән. 2024 елда ЧР спорт министрлыгы тарафыннан милли көрәшнең яңартылган кагыйдәләре, спорт исемнәренә һәм разрядларына таләпләр расланган<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/document/2101202405230002 Приказ Министерства физической культуры и спорта Чувашской Республики от 04.04.2024 № 232] Официальное опубликование правовых актов</ref>. Хәзерге вакытта чуаш көрәше секцияләре барлык [[Чуашстан муниципаль берәмлекләре|муниципалитетларда]] да эшли. 2024 елның 15 июнендә [[Мәскәү]]дә «Россия» күргәзмәсендә Россиянең төрле төбәкләреннән 50дән артык спортчы катнашында чуаш көрәше буенча беренче турнир узган. Спортчылар дүрт үлчәү категориясендә көч сынашкан. 2024 елның сентябрендә Чуашстанда беренче тапкыр яңа кагыйдәләр буенча Республика чемпионаты һәм Беренчелеге узган. [[2025 ел]]ның 6 июлендә Мәскәүдә ВДНХда «Акатуй» бәйрәме кысаларында чуаш көрәше буенча турнир узган, анда җиде төбәктән 47 спортчы катнашкан<ref>[https://sport.cap.ru/news/2025/10/05/oleg-nikolaev-prazdnik-edinstva-i-chesti-chuvashiya-prinimaet-ii-vsemirnie-igri-po-boevim-iskusstvam Керешу.]{{Deadlink|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Министерство физической культуры и спорта Чувашской Республики</ref>. Чуаш көрәше буенча ярышлар илнең күп төбәкләрендә чуаш [[диаспора]]лары уздырган {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Акатуй|Акатуй|d|Q4732402}}, [[Уяв]] милли бәйрәмнәренең төп бизәге булып тора. Шуңа күрә спортның бу төрен киләчәк буыннар өчен саклап калу бик мөһим. Мәсәлән, 2006 елда [[Сембер өлкәсе]]нең Чуаш көрәше федерациясе Ачык чемпионат үткәргән. Ул [[Россия Федерациясе Герое]] (2002), Федераль сак хезмәтенең авиация полковнигы {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Юрий Недвига |Юрий Недвига |d|Q18634657}} хөрмәтенә уздырылган (1961 елда Сембер өлкәсендә [[Барыш]] шәһәрендә туган). Ул үзе дә әлеге ярышта булган. Ярышта [[Сембер]], [[Мәләкәс (Сембер өлкәсе)|Димитровград]], [[Татарстан]], [[Ырынбур]], [[Башкортстан]], [[Пермь крае]]ннан барлыгы 208 спортчы катнашкан. Яшьләр арасында беренче өч урынны [[Чүпрәле районы]]ның [[Яңа Элмәле (Чүпрәле районы)|Яңа Элмәле]] укучылары алган. Төп призны Сембердә яшәүче чуаш егете Денис Сетнеров алган. Аңа тәкә бирелгән <ref>''Аçтахар Плотников''. [https://chuvash.org/news/175.html Хыпар: Чӑваш кӗрешӗвӗ сарӑлать.] Chuvash.Org{{ref-cv}}</ref>. == Кагыйдәләр == Чуаш көрәше, гомумән алганда, «билбаулы» көрәш, анда билбау урынына өйдә тукылган сөлге кулланыла. Сөлгенең очлары [[кул]] чугына урала, ә уртасы белән көндәшнең аркасын бил кырыеннан кочаклап алалар. Элек, нигездә, аз керемле халык арасында кайчакта сөлге урынына үрелгән бау (шнур) кулланганнар. Чуаш көрәшендә көрәшү аяк өсте (стойкада) бара. Җиңү өчен көрәшчегә көндәшне җирдән аерып алырга һәм аны аркасы белән аска ыргытырга, шул ук вакытта үзенә өстә калырга кирәк. Чуаш көрәшенә аяк белән актив эшләү – аяк чалу (подножка ясау), аяк белән эләктереп алу (зацеп), этенү (отбив) хас<ref>[https://www.goroddosug.ru/sportnotes/kereshu__vid_traditsionnoj_narodnoj_borby_naroda_chuvashii/ Керешу – вид традиционной народной борьбы народа Чувашии.] goroddosug.ru{{ref-ru}}</ref>. Гадәттә, чуаш көрәшендә ярыш, көндәшләрнең әзерлегенә карап, өч минуттан биш минутка кадәр дәвам итә. Әгәр көчләр тигез булса, өстәмә рәвештә тагын ике минут бирелә. Заманча ярышларда уйнатыла: * улап (алып) исеменә абсолют беренчелек; * төрле авырлык категорияләрендә паттар (батыр) исеменә беренчелек. Чуаш көрәше буенча ярышлар күп кенә традицион халык бәйрәмнәренең мәҗбүри элементы булып тора, аларның иң танылганы – язгы «Акатуй» бәйрәме. Элек бу ярышларда [[чуашлар]]ның барлык ир-ат халкы диярлек катнаша торган булган <ref>[https://telegra.ph/Kӗreshӳ-CHuvashskaya-nacionalnaya-borba-10-26?ysclid=mgp9apd4t1853985131 Кӗрешӳ. Чувашская национальная борьба.] Telegraph</ref>. Егетләр ярышларда җиңүчеләр өчен алдан ук бүләк-призлар җыйган. Һәр йорт диярлек Акатуйга берәр әйбер: яулык, күлмәк, сөлге һ.б. бүләк иткән. Бай кешеләр кайчак тәкә сатып алырлык акча биргәннәр. Көрәшне, кагыйдә буларак, малайлар башлый, моның өчен алар аны кечкенәдән өйрәнә башлый. {{цитата|автор=Н. Г. Волков, танылган педагог| чуашлар арасында көрәш киң таралган иде. Балалар кечкенәдән үк бу көрәштә күнегүләр ясаган, ә яшүсмерләр аңлы рәвештә көрәш практикасын өйрәнгән («айāкпа», «пуç урлāāāтатāп», «пāчāртаса ленингеретēп», «çēклесе çaпатāп» һ.б.). Малайлардан соң егетләргә чират җитә һәм, ниһаять, көрәшкә җитлеккән ирләр кушыла. Җиңүче калган көрәшче, зур приздан тыш (приз итеп күбрәк тәкә тапшырылган), «Паттăр» («баһадир», «батыр») дигән мактаулы титул да алган. Еш кына, җиңелмәс көрәшче данын яуларга һәм, әлбәттә, күбрәк призлар алырга теләп, күп кенә көрәшчеләр бик кыска вакыт эчендә берьюлы берничә ярышта катнашып өлгерә: күрше авыллар гадәттә «Акатуй»ны төрле вакытта үткәрергә тырышкан. Шуңа күрә яшьләр дә, өлкәннәр дә бер-бер артлы берничә бәйрәмдә: үз авылларында да, күрше авылларда да күңел ачарга өлгергән. Көрәш ярышларында берничә авылның баһадирлары катнашкан һәм шулай итеп бөтен тирә-якның чемпионы ачыкланган. Мондый «Паттăр» гомуми ихтирамга лаек булган <ref>[https://vk.com/wall-61110107_1990?ysclid=mgp9gbnal2944824267 Кӗрешӳ – традиционная народная борьба чувашей.] Чăваш юррисем - Чувашские песни Вконтакте, 26.06.2025.</ref>}} == Яңадан торгызу инициаторлары == [[1990-еллар]]ның беренче яртысында чуаш көрәшенең бердәм кагыйдәләре эшләнә. Хәзерге чуаш көрәшен (Кӗрешӳ) яңадан торгызу инициаторы һәм нигез салучылары ― тарихчы ([[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]]ның тарих һәм юридик факультетын тәмамлаган) һәм спортчы ([[Карате|каратэ]] буенча СССР спорт мастеры), ЧДУ куркынычсызлык хезмәте хезмәткәре Николай Игнатьевич Петров (1955―2023; [[Ялчык районы]] [[Яңа Байбатыр |Байбатыр]] авылыннан)<ref>''В. Вадимов''. [https://forum.na-svyazi.ru/?showtopic=136818 Кĕрешÿ - Чебоксары]</ref>, шулай ук Чуаш Республикасының Чуаш көрәше федерациясе президенты, халыкара категорияле спорт судьясы Виталий Петрович Васильев<ref>''Николай Чукмаров''. [https://infourok.ru/chuvashskaya-nacionalnaya-borba-kereshu-7055923.html Чувашская национальная борьба Керешу.] Инфоурок</ref>. Чуаш көрәшен оештыруга, этнография буенча консультант сыйфатында, тарих фәннәре кандидаты А. Изоркинның катнашуы билгеле. [[1995 ел]]да Чуаш көрәше (Чӑваш кӗрешӗвӗ, Кӗрешӳ) буенча беренче Чуаш Республикасы чемпионаты уздырылган. [[2006 ел]]да Чуаш көрәшен (Чӑваш кӗрешӗвӗ, Кӗрешӳ) чуаш халкының милли спорт төре итеп тану турындагы боерыкка кул куелган. Әлеге боерык нигезендә, төбәкләрдәге чуаш көрәше осталарына «Чуашстанның спорт мастеры» исеме бирелә башлаган <ref>[https://vk.com/wall-61110107_1990 Кӗрешӳ – традиционная народная борьба чувашей.] Чăваш юррисем ВКонтакте, 26.06.2015</ref>. [[2025 ел]]ның 6―12 октябрендә [[Яңа Чабаксар|Новочебоксарскида]] узган II Бөтендөнья милли көрәш төрләре уеннары ({{lang-ru|2-е Всемирные игры национальных видов единоборств}}) кысаларында чуаш көрәше буенча халыкара турнир уздырылган (100 кг нан югары үлчәүдә [[Мәскәү]]дән [[Эмиль Незаметдинов]] җиңүче булган; гала-көрәштә [[Чабаксар]]дан Евгений Абрамов Бердимырат Розыевны ([[Төрекмәнстан]]) җиңгән<ref>[https://vk.com/vinve2?w=wall-232153096_337 Результаты международного состязания по керешу.] 2-е Всемирные игры национальных видов единоборств Вконтакте, 12.10.2025</ref><ref>[https://t.me/VINVE2 2-е Всемирные игры национальных видов единоборств в Telegram]</ref>). == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://sport.cap.ru/sport/organizaciya-sorevnovanij/arhiv-bannerov-za-2022-god/nacionaljnaya-borjba-kereshu Национальная борьба Керешу.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250523093731/https://sport.cap.ru/sport/organizaciya-sorevnovanij/arhiv-bannerov-za-2022-god/nacionaljnaya-borjba-kereshu |date=2025-05-23 }} Министерство физической культуры и спорта Чувашской Республики * [https://telegra.ph/Kӗreshӳ-CHuvashskaya-nacionalnaya-borba-10-26?ysclid=mgp9apd4t1853985131 Кӗрешӳ. Чувашская национальная борьба.] Telegraph * [https://wt-cg.com/rezultaty-mezhdunarodnogo-sostyazaniya-po-kereshu/ Результаты международного состязания по керешу.] II всемирные игры национальных единоборств * [https://vk.com/wall-61110107_1990?ysclid=mgp9gbnal2944824267 Кӗрешӳ – традиционная народная борьба чувашей.] Чăваш юррисем - Чувашские песни Вконтакте {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == * [[Милли көрәш]] * [[Билбаулы көрәш]] [[Төркем:Спорт төрләре]] [[Төркем:Көрәш]] [[Төркем:Чуаш мәдәнияте]] {{сайланган мәкалә}} f7gp91jeqqah1uvvho6363fxnoisjlv Модуль:Яхшы мәкалә 828 927222 5936420 4637249 2026-06-04T17:41:19Z Il Nur 6874 5936420 Scribunto text/plain local p = {} -- көнгә ике алыштыру local function betterRandomSeed() local time = os.time() local dateTable = os.date("*t", time) local hour = dateTable.hour local day = dateTable.day -- Көн local period = math.floor(hour / 12) -- 0 иртән (0-11), 1 кичкә (12-23) local hash = mw.uri.encode(tostring(time), "QUERY") -- хэш math.randomseed(period + day + (tonumber(hash:sub(1, 8)) or 0)) -- Seed периодка end function p.fakt(frame) betterRandomSeed() -- Инициализация -- Тулы исемлек (1 - 169) local faktlar = { 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/1', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/2', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/3', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/4', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/5', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/6', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/7', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/8', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/9', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/10', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/11', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/12', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/13', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/14', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/15', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/16', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/17', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/18', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/19', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/20', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/21', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/22', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/23', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/24', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/25', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/26', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/27', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/28', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/29', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/30', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/31', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/32', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/33', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/34', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/35', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/36', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/37', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/38', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/39', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/40', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/41', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/42', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/43', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/44', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/45', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/46', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/47', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/48', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/49', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/50', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/51', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/52', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/53', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/54', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/55', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/56', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/57', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/58', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/59', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/60', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/61', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/62', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/63', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/64', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/65', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/66', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/67', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/68', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/69', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/70', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/71', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/72', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/73', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/74', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/75', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/76', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/77', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/78', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/79', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/80', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/81', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/82', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/83', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/84', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/85', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/86', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/87', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/88', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/89', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/90', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/91', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/92', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/93', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/94', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/95', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/96', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/97', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/98', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/99', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/100', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/101', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/102', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/103', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/104', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/105', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/106', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/107', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/108', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/109', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/110', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/111', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/112', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/113', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/114', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/115', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/116', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/117', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/118', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/119', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/120', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/121', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/122', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/123', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/124', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/125', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/126', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/127', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/128', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/129', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/130', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/131', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/132', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/133', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/134', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/135', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/136', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/137', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/138', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/139', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/140', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/141', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/142', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/143', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/144', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/145', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/146', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/147', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/148', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/149', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/150', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/151', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/152', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/153', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/154', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/155', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/156', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/157', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/158', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/159', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/160', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/161', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/162', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/163', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/164', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/165', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/166', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/167', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/168', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/169', 'Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/170' } -- Теләсә кайсын сайлау (1–169) local index = math.random(1, #faktlar) local templateTitle = faktlar[index] -- Калыпны тикшерү local title = mw.title.new(templateTitle) if not title or not title.exists then return "'''Хата:''' Калып '" .. templateTitle .. "' табылмады. Исемлекне тикшерегез." -- Хата end -- Калыпны киңәйтү local content = frame:expandTemplate{ title = templateTitle } -- Кире кайтару: номерлы тест өчен, продада беренче юлны ал local debugMode = frame.args.debug or "false" -- Параметры |debug=yes номерын күрсәтү if debugMode == "yes" then return index .. " сан чыгарылышы: " .. content else return content -- Чыгару end end return p mcskpk9jjqzjgaj09xr8vu2rhbx67al Санкт-Петербург дәүләт университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге 0 927515 5936337 5935249 2026-06-04T14:02:14Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936337 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} {{seealso|ru:К:Преподаватели Санкт-Петербургского государственного университета}} '''{{Label|Q136702068|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q136702068|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q136702068|lang=en}}}}) — төрле елларда [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]нда (1724-бүгенгәчә) эшләгән шәхесләр исемлеге. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q27621. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort= |columns=number:#,label:исем,p108/Q1379834/p580:башлау,p108/Q1379834/p582:тәмамлау,p69,p106,p569,p19,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! # ! исем ! башлау ! тәмамлау ! әлма-матер ! һөнәр төре ! туу датасы ! туу урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | style='text-align:right'| 1 | ''[[:d:Q4224300|Nikita Kluge]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-27 | | | |- | style='text-align:right'| 2 | ''[[:d:Q4225221|Viktor Kirillovitsj Koboesjkin]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-01-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 3 | ''[[:d:Q4225359|Andriy Petrovych Kobalivsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q50359779|ukrainianist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-02-01 | ''[[:d:Q4390471|Rozsokhuvate]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-11-22<br/>1969-11-29 | [[Харьков]] |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q4225393|Boris Kovalenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-16 | | data-sort-value="1969" | 1969-09-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 5 | ''[[:d:Q4225541|Mikhail Kovalchuk]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-21 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Сергей Ковалёв (1886)|Сергей Ковалёв]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-09-13 | [[Зур Куганак|Олы Куганак]] | data-sort-value="1960" | 1960-11-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q4226574|S. A. Kozin]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q19829967|mongolist]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1879" | 1879-10-07 | [[Туапсе]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 8 | ''[[:d:Q4226616|Aleksandr Kozintsev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-10 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 9 | ''[[:d:Q4227747|Anatoly Kolesnikov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-24 | ''[[:d:Q4451319|Tankhoy]]'' | | |- | style='text-align:right'| 10 | ''[[:d:Q4227857|Nikolay Kolesov]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-12-11 | [[Алексеевски районы (Волгоград өлкәсе)|Алексеевская районы]] | data-sort-value="2012" | 2012-04-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 11 | ''[[:d:Q4228076|Ksenija Michaylovna Kolobova]]'' | | | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2468727|classical scholar]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-01-07 | [[Ашкабад]] | data-sort-value="1977" | 1977-02-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 12 | ''[[:d:Q4229614|Boris Komissarov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2021" | 2021-09-04 | |- | style='text-align:right'| 13 | ''[[:d:Q4230805|Anatoly Koni]]'' | | | ''[[:d:Q4479389|Annenschule]]''<br/>''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q6673651|әдәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q12859263|нотыкчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1844" | 1844-01-28<br/>1844-02-09<br/>1844-01-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-17<br/>1927-09-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 14 | ''[[:d:Q4233155|Nikolai Korkunov]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1853" | 1853-04-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1904" | 1904-11-27 | |- | style='text-align:right'| 15 | ''[[:d:Q4233825|Aleksandr Korolkov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-22 | ''[[:d:Q1654174|Kosikhinsky District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 16 | [[Сергей Костинский]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-08-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1936" | 1936-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 17 | ''[[:d:Q4236170|Ivan Kotov]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-01-20 | ''[[:d:Q4134619|Гдов өязе]]'' | data-sort-value="2000" | 2000-08-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Николай Кремлев]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1832" | 1832-07-11 | [[Тубыл губернасы|Тубыл гөбернәсе]] | data-sort-value="1910" | 1910-04-21 | No/unknown value |- | style='text-align:right'| 19 | ''[[:d:Q4241674|Николай Кропачев]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-08 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 20 | ''[[:d:Q4245038|Nikolai Kuznetsov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q497294|лепидоптеролог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-05-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1948" | 1948-04-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 21 | ''[[:d:Q4245893|Vadim Kukushkin]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 22 | ''[[:d:Q4246366|Josef Kulischer]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17488363|economic historian]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-08-01 | [[Киев]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 23 | ''[[:d:Q4247886|Sergey Kurbanov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-05-04 | | | |- | style='text-align:right'| 24 | ''[[:d:Q4247909|Leonid Kurbatov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-01-02 | [[Фәрганә]] | data-sort-value="2004" | 2004-07-16 | |- | style='text-align:right'| 25 | ''[[:d:Q4252067|Yevgeny Mikhaylovich Lavrenko]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]''<br/>[[геология]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-02-11 | [[Чугуйив|Чуһуив]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 26 | ''[[:d:Q4252221|Svyatoslav Lavrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923-03-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 27 | ''[[:d:Q4252224|Sergey Lavrov]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 28 | ''[[:d:Q4254304|Alexander Lappo-Danilevsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-01-15 | ''[[:d:Q4108346|Verkhnedneprovsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-02-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 29 | ''[[:d:Q4254428|Григорий Лапшин]]'' | | | ''[[:d:Q23675254|lycée classique de Saint-Pétersbourg]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1813" | 1813 | | data-sort-value="1884" | 1884-04-02 | |- | style='text-align:right'| 30 | ''[[:d:Q4254512|B. A. Larin]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | ''[[:d:Q15976717|социолингвист]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-01-05 | [[Полтава]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 31 | ''[[:d:Q4255420|Vadim Anatolevitsj Latsjininskiy]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-28 | | data-sort-value="2009" | 2009-03-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 32 | ''[[:d:Q4255674|Aleksandr Lebedev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-11-14 | ''[[:d:Q1719466|Паневеҗис]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-03-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 33 | ''[[:d:Q4255735|Gleb Lebedev]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2003" | 2003-08-15 | [[Иске Ладога]] |- | style='text-align:right'| 34 | ''[[:d:Q4255934|Aleksandr Lebedinsky]]'' | | | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-01-07 | [[Женева]] | data-sort-value="1967" | 1967-09-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 35 | ''[[:d:Q4256796|Mitrofan Levchenko]]'' | | | ''[[:d:Q7042257|Николай Гоголь исемендәге Нижын дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-11-23 | [[Суджа|Суҗа]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 36 | ''[[:d:Q4259215|Владимир Лепёшкин]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-08-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1956" | 1956 | [[Бетесда (Мэриленд)]] |- | style='text-align:right'| 37 | ''[[:d:Q4262286|Vladimir Linnik]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-06-24 | [[Харьков]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 38 | ''[[:d:Q4263276|Vladimir Lisovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1929" | 1929-07-05 | | data-sort-value="2002" | 2002-05-06 | |- | style='text-align:right'| 39 | [[Николай Лихачёв]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q104212657|sigillographer]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-04-12<br/>1862-04-24 | [[Чистай]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Михаил Лобашёв]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-10-29 | [[Зур Фролово]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 41 | ''[[:d:Q4264961|Alexander Lovyagin]]'' | | | ''[[:d:Q4360215|institut d'histoire et de philologie de Saint-Pétersbourg]]'' | ''[[:d:Q33386280|китапчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q55389138|library scientist]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-08-13<br/>1870 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 42 | ''[[:d:Q4265273|Pyotr Lody]]'' | | | ''[[:d:Q9379652|Law Faculty of Lviv University]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1764" | 1764-05-04 | [[Збой]] | data-sort-value="1829" | 1829-06-10<br/>1829-06-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 43 | ''[[:d:Q4266225|Boris Lomov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-01-28 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[Пётр Лукирский]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-12-13 | [[Ырынбур]] | data-sort-value="1954" | 1954-11-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Соломон Лурье]] | | | ''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q18916625|иллинис]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5121550|иудаика галиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-27 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-30 | [[Львов]] |- | style='text-align:right'| 46 | ''[[:d:Q4269883|Valery Luft]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 47 | ''[[:d:Q4272271|Eva Lyusternik]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-11-17 | ''[[:d:Q4445436|Sudylkiv]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-10-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 48 | ''[[:d:Q4273858|Vladimir Mavrodin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-02-12 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 49 | ''[[:d:Q4274525|Viktor Mazin]]'' | | | ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q3410028|психоаналитик]]''<br/>''[[:d:Q4220878|кино белгече]]''<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q674426|куратор]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-12-20 | [[Мурманск]] | | |- | style='text-align:right'| 50 | ''[[:d:Q4275947|Georgij Pantelejmonovič Makogonenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-03-28<br/>1912-04-10 | ''[[:d:Q1106097|Змиив]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-10-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 51 | ''[[:d:Q4276164|Alexander A. Maximow]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]'' | ''[[:d:Q3368718|патолог]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-01-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-04 | [[Чикаго]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Николай Максимов (1880)]] | | | ''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-03-09<br/>1880-03-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-09 | ''[[:d:Q13636119|Луцино]]'' |- | style='text-align:right'| 53 | ''[[:d:Q4277837|Aleksey Malinov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-10-13 | [[Бокситогорск]] | | |- | style='text-align:right'| 54 | ''[[:d:Q4279302|Kronid Malyshev]]'' | | | ''[[:d:Q4479076|Өфә руханилар семинариясе]]''<br/>[[Казан руханилар академиясе]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1841" | 1841-09-25 | [[Ырынбур губернасы]] | data-sort-value="1907" | 1907-01-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 55 | ''[[:d:Q4279313|Sergey Malyshev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-05-30<br/>1884-04-30 | ''[[:d:Q18798268|Пузачи]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 56 | ''[[:d:Q4281225|Yury Margolis]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-10-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 57 | ''[[:d:Q4282016|Boris Markov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-07-01 | [[Вологда өлкәсе]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-13 | |- | style='text-align:right'| 58 | ''[[:d:Q4285067|Margarita Matusevich]]'' | | | ''[[:d:Q24932262|Women's Pedagogical Institute]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-12-14 | | data-sort-value="1979" | 1979-02-23 | |- | style='text-align:right'| 59 | ''[[:d:Q4287313|Pavel Nikolaevich Medvedev]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-12-23<br/>1892-01-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1938" | 1938-07-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 60 | ''[[:d:Q4287826|Nikolay Mednikov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1855" | 1855-03-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1918" | 1918-10-26 | [[İske Qırım]] |- | style='text-align:right'| 61 | ''[[:d:Q4289037|Aleksandr Meyer]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1874" | 1874-09-10 | [[Одесса]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Дмитрий Мейер]] | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1819" | 1819-09-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1856" | 1856-01-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 63 | ''[[:d:Q4289495|Platon Melioransky]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-11-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1906" | 1906-05-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 64 | ''[[:d:Q4291040|Stanislav Merkuryev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-04-28 | [[Федоровка (Федоров районы)]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 65 | ''[[:d:Q4292573|Nikita Meshchersky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-01-01 | ''[[:d:Q16636565|Gerchikovo]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-03-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 66 | ''[[:d:Q4294042|Rinad Minvaleyev]]'' | | | | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-08-20 | [[Ярославль]] | | |- | style='text-align:right'| 67 | ''[[:d:Q4296042|Boris Mironov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-09-21 | [[Маркс (шәһәр)]] | | |- | style='text-align:right'| 68 | ''[[:d:Q4296308|Dmitriy Mirtov]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1867" | 1867-08-01<br/>1867-09-01 | ''[[:d:Q4231436|Konstantinovo]]'' | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 69 | ''[[:d:Q4300224|Stefan Mokulsky]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-07-26<br/>1896-08-07 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 70 | ''[[:d:Q4302866|Vladimir Morozan]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q8963721|генеалогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-16 | [[Кишинёв]] | | |- | style='text-align:right'| 71 | ''[[:d:Q4302987|Nikita Morozov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1932" | 1932-07-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2024" | 2024-07-25 | |- | style='text-align:right'| 72 | ''[[:d:Q4308369|Valery Musin]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-12-22 | |- | style='text-align:right'| 73 | ''[[:d:Q4310254|Venedikt Myakotin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-03-24 | [[Гатчина]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-05 | ''[[:d:Q753219|New Town]]'' |- | style='text-align:right'| 74 | ''[[:d:Q4311342|Mikhail Navashin]]'' | | | ''[[:d:Q85449|Киев политехника институты]]'' | ''[[:d:Q11442656|amateur astronomer]]''<br/>''[[:d:Q107616948|plant cell biologist]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-02-27 | [[Киев]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 75 | ''[[:d:Q4312033|Georgii Nadson]]'' | | | ''[[:d:Q12102506|Second Kyevan gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4385762|Бишенче Питырбур гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-05-23 | [[Киев]] | data-sort-value="1939" | 1939-04-15 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 76 | ''[[:d:Q4313955|Dmitrij Nasonow]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-06-28 | [[Варшава]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 77 | ''[[:d:Q4314370|Nikolai Alexsandrovich Naumov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-03-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 78 | ''[[:d:Q4315825|Konstantin Nevolin]]'' | | | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1806" | 1806-07-01 | [[Орлов]] | data-sort-value="1855" | 1855-10-06 | [[Бриксен-им-Тале]] |- | style='text-align:right'| 79 | ''[[:d:Q4316412|Mikhail Neiman]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-03-07 | [[Акъяр]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 80 | ''[[:d:Q4316935|Andrey Antonovitsj Nemiro]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-03-04 | ''[[:d:Q997398|Коретс]]'' | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 81 | ''[[:d:Q4318227|A. P. Nechaev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-10-24<br/>1870-11-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-06 | [[Симәй]] |- | style='text-align:right'| 82 | ''[[:d:Q4319613|P. F. Nikandrov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-01 | ''[[:d:Q2706889|Novorzhevsky District]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-05-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 83 | ''[[:d:Q4319951|Pavel Nikiforov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q12051314|сейсмолог]]''<br/>''[[:d:Q11424604|Җир белегече]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-06-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 84 | ''[[:d:Q4323966|Valentin Novozhilov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-05-05 | [[Люблин|Лүблин]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 85 | ''[[:d:Q4327056|Aleksandr Nozdrachev]]'' | | | ''[[:d:Q4112332|Витебск дәүләт ветеринар медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-25 | [[Карачев]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-19 | |- | style='text-align:right'| 86 | ''[[:d:Q4327587|Yevgeny Nosov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-02-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 87 | ''[[:d:Q4329446|Sergey Obnorsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-06-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 88 | ''[[:d:Q4331206|K. F. Ogorodnikov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-07-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-30 | |- | style='text-align:right'| 89 | ''[[:d:Q4332466|Mijàil Okatov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1829" | 1829-09-22 | | data-sort-value="1901" | 1901 | [[Истанбул]] |- | style='text-align:right'| 90 | ''[[:d:Q4333369|Semyon Okun]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-07-25 | [[Клинцы]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 91 | ''[[:d:Q4335045|Nikolaï Ontchoukov]]'' | | | ''[[:d:Q4360209|Питырбур археология институты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q20551564|collector of fairy tales]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-03-03 | [[Сарапул]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-11 | [[Пенза]] |- | style='text-align:right'| 92 | ''[[:d:Q4338400|Осорина, Мария Владимировна]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-06 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 93 | [[Юрий Откупщиков]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-04-29<br/>1924-08-29 | [[Казан]] | data-sort-value="2010" | 2010-09-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 94 | ''[[:d:Q4341537|Nikolay Pavlov]]'' | | | ''[[:d:Q845924|Пулково обсерваториясе]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-10-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 95 | ''[[:d:Q4341957|Gerasim Pavsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q123819727|Orthodox theologian]]'' | data-sort-value="1787" | 1787-03-04 | ''[[:d:Q4341973|Pavy]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-04-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 96 | ''[[:d:Q4342793|Jakob Palvadre]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1324245|сәпүр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[офицер]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-27 | [[Лифләндия губернасы|Лифляндия губернасы]] | data-sort-value="1936" | 1936-10-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 97 | ''[[:d:Q4344158|Алексей Панов]]'' | | | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q765778|органист]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-03 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 98 | ''[[:d:Q4345112|Andrey Paribok]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 99 | ''[[:d:Q4347864|Dmitri Dmitrijewitsch Pedaschenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1868" | 1868 | | data-sort-value="1926" | 1926 | |- | style='text-align:right'| 100 | ''[[:d:Q4350805|Yuri Perepyolkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903-05-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 101 | ''[[:d:Q4129225|Leonid Vyskochkov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-24 | [[Ростов-на-Дону]] | | |- | style='text-align:right'| 102 | ''[[:d:Q4131056|Dmitry Gavra]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-25 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 103 | ''[[:d:Q4131559|Aleksandr Gadlo]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2002" | 2002-04-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 104 | ''[[:d:Q4131993|Nikolay Gaydukov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-12-02 | [[Гусь-Хрустальный]] | data-sort-value="1928" | 1928-11-29 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 105 | ''[[:d:Q4132204|Anatoly Galaktionov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2002" | 2002-10-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 106 | ''[[:d:Q4133286|Vladimir Ganzen]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-02-02 | [[Волхов (шәһәр)]] | data-sort-value="1997" | 1997 | |- | style='text-align:right'| 107 | ''[[:d:Q4135456|Alexander-Paul Henckel]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-07-20 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1927" | 1927-04-09 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 108 | ''[[:d:Q4137227|Carl Theodor Неrmann]]'' | | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1767" | 1767-09-05 | [[Гданьск]] | data-sort-value="1838" | 1838-12-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 109 | ''[[:d:Q4137362|Nadezhda Gernet]]'' | | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1877" | 1877-04-18 | [[Сембер]] | data-sort-value="1943" | 1943-06-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 110 | ''[[:d:Q4137671|Vladimir Gessen]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]''<br/>''[[:d:Q139580590|Николаевская Александровская гимназия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-04-11 | [[Одесса]] | data-sort-value="1920" | 1920-01-14 | [[Иваново]] |- | style='text-align:right'| 111 | ''[[:d:Q4138617|Vladislav Ilitsj Ginetsinskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-10-31 | |- | style='text-align:right'| 112 | ''[[:d:Q4138629|Wulf Ginzburg]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4315019|Милли тыйб университеты]]''<br/>''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-03-04 | [[Курск]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 113 | ''[[:d:Q4138892|Nikolai Girenko]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q15253558|активист]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-31 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 114 | ''[[:d:Q4140845|Christofor Jakovlevič Gobi]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-04-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1919" | 1919-12-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 115 | ''[[:d:Q4141029|Aleksandr Gogolevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[Гыйльми хезмәткәр]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-11 | ''[[:d:Q4109190|Verkhosulka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 116 | ''[[:d:Q4141680|Anatoly Golov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-16 | ''[[:d:Q4973565|Perovo]]'' | | |- | style='text-align:right'| 117 | ''[[:d:Q4142166|I. A. Golosenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-23 | [[Минеральные Воды]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 118 | ''[[:d:Q4142646|Gennady Goluzin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-01-24 | [[Торжок]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[Галсан Гомбоев]] | | | | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1822" | 1822 | ''[[:d:Q497643|Байкал арты өлкәсе]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-06-11 | ''[[:d:Q2366046|Лаһта]]'' |- | style='text-align:right'| 120 | ''[[:d:Q4142965|Nishi Tokujirō]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-09-04 | [[Кагосима (шәһәр)|Кагочима]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-13 | ''[[:d:Q11677479|Azabu-ku]]'' |- | style='text-align:right'| 121 | ''[[:d:Q4143875|Mirra Gordina]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-03-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[Иван Горлов]] | | | ''[[:d:Q29110453|Ryazan Boy's Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1814" | 1814 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1890" | 1890-10-05 | [[Луга]] |- | style='text-align:right'| 123 | ''[[:d:Q4145983|Mikhail Gorchakov]]'' | | | ''[[:d:Q4235556|Кострома руханилар семинариясе]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1838" | 1838-05-20 | [[Кострома губернасы]] | data-sort-value="1910" | 1910-08-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 124 | ''[[:d:Q4147421|Aleksandr Gradovsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-12-13 | ''[[:d:Q21849198|Volchy]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-11-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 125 | ''[[:d:Q4147955|Rada Granovskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2022" | 2022-04-17 | |- | style='text-align:right'| 126 | ''[[:d:Q4148372|Ivan Greaves]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3332711|медиевист]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-05-04 | ''[[:d:Q4087197|Biryuchensky uyezd]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-05-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 127 | ''[[:d:Q4148943|Vyacheslav Gribovsky]]'' | | | | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1867" | 1867-07-29 | [[Сувалки]] | data-sort-value="1924" | 1924-02-21 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 128 | ''[[:d:Q4149265|Vasily Vasilyevich Grigoryev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1816" | 1816-03-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1881" | 1881-12-19 | [[Павловск (Санкт-Петербург)|Павловск]] |- | style='text-align:right'| 129 | ''[[:d:Q4149566|Oleg Grinbaum]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-26 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="2015" | 2015-04-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 130 | ''[[:d:Q4149996|Aleksey Eliseevitsj Grisjtsjenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2011" | 2011-03-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 131 | ''[[:d:Q4150294|Povilas Gronskis]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1883" | 1883-07-22 | ''[[:d:Q4109687|Весьегонск өязе]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-23 | [[Нуази-ле-Гран]] |- | style='text-align:right'| 132 | ''[[:d:Q4151256|Anton Gubankov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2016" | 2016-12-25 | [[Кара диңгез]] |- | style='text-align:right'| 133 | ''[[:d:Q4151695|Mikhail Guzev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-08-06 | [[Краснодар]] | | |- | style='text-align:right'| 134 | ''[[:d:Q4151773|Grigory Gukovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-04-19<br/>1902-05-01 | [[Одесса]] | data-sort-value="1950" | 1950-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 135 | ''[[:d:Q4152314|Jakow Grigorjewitsch Gurewitsch]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-01-13 | [[Одесса]] | data-sort-value="1906" | 1906-03-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 136 | ''[[:d:Q4154568|Aleksandr Sergeievich Danilevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-03-04 | ''[[:d:Q4333678|Olefirivka]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-06-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 137 | ''[[:d:Q4155254|Abdulla Daudov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-12-03 | [[Җәлал-Абад өлкәсе|Җәлалабад өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 138 | ''[[:d:Q4155783|Fyodor Dvinyatin]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-10-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 139 | ''[[:d:Q4156036|Andrey Dvornichenko]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-05 | [[Ставрополь]] | | |- | style='text-align:right'| 140 | ''[[:d:Q4158904|N. S. Derzhavin]]'' | | | ''[[:d:Q12098980|Simferopol gymnasium №1]]''<br/>''[[:d:Q4360215|institut d'histoire et de philologie de Saint-Pétersbourg]]''<br/>''[[:d:Q7042257|Николай Гоголь исемендәге Нижын дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-12-03<br/>1877-12-15 | ''[[:d:Q4377421|Preslav]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-02-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 141 | ''[[:d:Q4159071|Konstantin Mikhailovich Derjugin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q3640160|диңгез биологы]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-01-27 | ''[[:d:Q18780970|Колосовка (Пскован область)]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[Агния Десницкая]] | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-08-23 | ''[[:d:Q498872|Sedniv]]'' | data-sort-value="1992" | 1992 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 143 | ''[[:d:Q4159209|Vasili Desnitski]]'' | | | ''[[:d:Q4318622|Нижгар руханилар семнариясе]]'' | ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>[[социал-демократия]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-01-30<br/>1878-02-11 | [[Нижгар губернасы|Түбән Новгород губернасы]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 144 | ''[[:d:Q4159381|Juriy Leonidovitsj Detkov]]'' | | | | [[язучы]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-13 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | |- | style='text-align:right'| 145 | ''[[:d:Q4160132|Boris Dzhelepov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-11-29<br/>1910-12-29 | [[Одесса]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 146 | ''[[:d:Q4162748|Igor Dmitriyev]]'' | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 147 | ''[[:d:Q4163357|Olga Dobiash-Rozhdestvenskaya]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-05-31 | [[Харьков]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-30 | ''[[:d:Q16266603|Izori]]'' |- | style='text-align:right'| 148 | ''[[:d:Q4163952|A. I. Dovatur]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-10-23<br/>1897-11-03 | ''[[:d:Q890311|Рени]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-03-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 149 | ''[[:d:Q4164956|Arkady Dolinin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-04-23<br/>1880-05-05 | ''[[:d:Q4301468|Monastyrshchina]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-21<br/>1968-08-23 | ''[[:d:Q2541893|Toksovo]]'' |- | style='text-align:right'| 150 | ''[[:d:Q4165803|Viktor Alekseyevich Dombrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-09-30 | [[Ростов]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 151 | ''[[:d:Q4166587|Дорджеев, Николай Нилович]]'' | | | | ''[[:d:Q219477|мисиянир]]'' | data-sort-value="1815" | 1815 | ''[[:d:Q602117|Себер янарал-гөбернатырлыгы]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-07-10 | [[Россия империясе]] |- | style='text-align:right'| 152 | ''[[:d:Q4168923|Grigoriy Filippovitsj Droekarjov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-04-15 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 153 | ''[[:d:Q4170474|Viktor Dulov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-14 | [[Благовещенск]] | data-sort-value="2001" | 2001-08-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 154 | ''[[:d:Q4171681|N. P. Dyrenkova]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-05-31 | | data-sort-value="1941" | 1941-10-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 155 | ''[[:d:Q4171796|Aleksandr Dyakov]]'' | | | [[Курск дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1972" | 1972 | [[Ивано-Франковск]] | | |- | style='text-align:right'| 156 | ''[[:d:Q4171866|Mikhail Dyakonov]]'' | 1905 | 1919-08-10 | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-01-12 | [[Екатеринбург]] | data-sort-value="1919" | 1919-08-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 157 | ''[[:d:Q4171878|Nina Dyakonova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-10-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2013" | 2013-12-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 158 | ''[[:d:Q4173764|Nikolay Egorov]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-09-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1919" | 1919-07-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 159 | ''[[:d:Q4176466|Sergey Yermakov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-09 | [[Луганск]] | | |- | style='text-align:right'| 160 | ''[[:d:Q4176582|Mikhail Yermolayev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-12-16<br/>1905 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 161 | ''[[:d:Q4177004|Igor Yeryomin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-04-05<br/>1904-04-18 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 162 | ''[[:d:Q4178277|Konstantin Sigismundovich Zharnovetsky]]'' | | | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-11-14 | [[Ереван]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 163 | ''[[:d:Q4180980|Boris Nikolsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18245236|рентгенолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-10-01 | [[Уфа губернасы]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[Евгений Жуков]] | | | ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-10-10 | [[Варшава]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 165 | ''[[:d:Q4182905|Alexei Zavarzin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-03-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 166 | ''[[:d:Q4183597|S. O. Zagorskiĭ]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1882" | 1882<br/>1881 | | data-sort-value="1930" | 1930-03-17 | [[Женева]] |- | style='text-align:right'| 167 | ''[[:d:Q4186033|Egor Zamyslovskiy]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-06-06 | [[Гродно|Һродна]] | data-sort-value="1896" | 1896-05-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[Александр Западов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-01-23 | [[Кронштадт]] | data-sort-value="1997" | 1997-09-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 169 | ''[[:d:Q4188655|Ivan Zakharov]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1816" | 1816 | ''[[:d:Q4112187|Víslaya Políana]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Митрофан Зверев]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903-04-03 | [[Воронеж]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[Дмитрий Зейлигер]] | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1864" | 1864-05-12 | [[Тирасполь]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-25 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 172 | ''[[:d:Q4190546|Vsevolod Zelchenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-25 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 173 | ''[[:d:Q4192246|Tatyana Zinchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-24 | [[Харьков]] | data-sort-value="2001" | 2001 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 174 | ''[[:d:Q4192885|Tatiana Znamerovskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-01-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 175 | ''[[:d:Q4193136|David Zolotarev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-08-29 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="1935" | 1935-08-28 | [[Мариинск]] |- | style='text-align:right'| 176 | ''[[:d:Q4193138|Sergey Zolotaryov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-08-01 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="1941" | 1941 | ''[[:d:Q56507866|gulag camp]]'' |- | style='text-align:right'| 177 | ''[[:d:Q4194358|Vladimir Zubov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-14 | [[Кашира]] | data-sort-value="2000" | 2000-10-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 178 | ''[[:d:Q4196084|Vsevolod Ivanov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 179 | ''[[:d:Q4196325|Sergei Ivanov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-31 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 180 | ''[[:d:Q4196397|Valentina Ivanova]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-03 | [[Сочи]] | | |- | style='text-align:right'| 181 | ''[[:d:Q4196440|Tatyana Ivanova]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1917" | 1917-12-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2011" | 2011-12-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 182 | ''[[:d:Q4196634|Ignaty Ivanovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1807" | 1807 | [[Минск]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 183 | ''[[:d:Q4199554|Vladimir Ilyin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-21 | | | |- | style='text-align:right'| 184 | ''[[:d:Q4200573|Sergey Inge-Vechtomov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 185 | ''[[:d:Q4201317|Konstantin Inostrantsev]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-04-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 186 | ''[[:d:Q4202944|I. Ioffe]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-08-01 | [[Нижын]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-14 | [[Юрмала]] |- | style='text-align:right'| 187 | ''[[:d:Q4202948|Olimpiad Ioffe]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-01-22 | [[Сынельныкове|Сынелныкове]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-08 | [[Фармингтон (Коннектикут)|Фармингтон]] |- | style='text-align:right'| 188 | ''[[:d:Q4203748|Anatoly Isachenko]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-28 | [[Гомель]] | data-sort-value="2018" | 2018-03-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 189 | ''[[:d:Q4203749|Boris Lavrentievich Isachenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-06-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 190 | ''[[:d:Q4206882|Georgii Karpechenko]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-04-21<br/>1899-05-03 | [[Вельск|Велск]] | data-sort-value="1941" | 1941-07-28 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 191 | ''[[:d:Q4207106|Moisey Kagan]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-05-18 | [[Киев]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 192 | ''[[:d:Q4207291|Arseny Kadlubovsky]]'' | | | ''[[:d:Q7042257|Николай Гоголь исемендәге Нижын дәүләт университеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-03-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1921" | 1921-11-23 | [[Истанбул]] |- | style='text-align:right'| 193 | ''[[:d:Q4215574|Alexander Karnojitsky]]'' | | | ''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1867" | 1867 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1906" | 1906-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 194 | ''[[:d:Q4216361|Anna Kartsova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-05-30 | | | |- | style='text-align:right'| 195 | ''[[:d:Q4216538|Vadim Kasevich]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-21 | [[Екатеринбург]] | data-sort-value="2023" | 2023-05-26 | |- | style='text-align:right'| 196 | ''[[:d:Q4217648|Illarion Kaufman]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-07-05<br/>1848-07-04 | [[Одесса]] | data-sort-value="1915" | 1915-12-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 197 | ''[[:d:Q4219595|Dzhangir Kerimov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1923" | 1923-07-18 | [[Бакы]] | data-sort-value="2015" | 2015-02-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 198 | ''[[:d:Q4221116|Vladilen Evgenevich Kipyatkov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 199 | ''[[:d:Q4221780|Valentin Kirpichnikov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-08-14 | [[Кинешма|Киңәшмә]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 200 | ''[[:d:Q4223198|Joseph Kleiber]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-12-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1892" | 1892-02-12 | [[Ницца]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Владимир Ленин]] | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Казан Император университеты]]<br/>''[[:d:Q4419529|Сембер классик гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-04-22 | [[Сембер]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-21 | ''[[:d:Q3286190|Bolshiye Gorki]]'' |- | style='text-align:right'| 202 | [[Леонард Эйлер]] | | | ''[[:d:Q372608|Базел университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q16031530|музыка теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q978044|executive]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1707" | 1707-04-15 | [[Базел]] | data-sort-value="1783" | 1783-09-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[Дмитрий Менделеев]] | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1834" | 1834-01-27 | [[Тубыл]] | data-sort-value="1907" | 1907-01-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 204 | ''[[:d:Q32697|Evgeni Gross]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-10-08 | [[Колпино]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[Иван Павлов (1849)|Иван Павлов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q783906|невролог]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-09-26 | [[Рязань]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[Михаил Ломоносов]] | | | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>''[[:d:Q155354|Марбург университеты]]''<br/>[[Петербург фәннәр академиясенең академия университеты|Питырбур ФА академия университеты]]<br/>''[[:d:Q689854|Фрайберг тау академиясе]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q282718|mosaicist]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q270141|polymath]]''<br/>''[[:d:Q20826540|scholar]]'' | data-sort-value="1711" | 1711-11-08 | ''[[:d:Q122258199|Mishaninskaya]]'' | data-sort-value="1765" | 1765-04-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 207 | ''[[:d:Q61471|Samuel Gottlieb Gmelin]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q16334509|pteridologist]]''<br/>''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]'' | data-sort-value="1744" | 1744-07-04 | [[Түбинген]] | data-sort-value="1774" | 1774-07-16 | ''[[:d:Q340557|Akhmedkent]]'' |- | style='text-align:right'| 208 | ''[[:d:Q62887|Franz Joseph Ruprecht]]'' | | | ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q15924544|lichenologist]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1814" | 1814-11-01 | [[Фрайбург-им-Брайсгау]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 209 | ''[[:d:Q63131|Paul Walden]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q411895|Рига техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-07-14 | [[Лифләндия губернасы|Лифляндия губернасы]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-22 | [[Гаммертинген]] |- | style='text-align:right'| 210 | ''[[:d:Q67961|Ernst Raupach]]'' | | | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]] | data-sort-value="1784" | 1784-05-21 | [[Струпице (Түбән Силезия воеводалыгы)]] | data-sort-value="1852" | 1852-03-18 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 211 | ''[[:d:Q77238|Bernhard Dorn]]'' | | | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1805" | 1805-04-29 | ''[[:d:Q2233946|Scheuerfeld]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-05-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 212 | ''[[:d:Q91339|Ernst von Mohl]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q974144|укытучы]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-07-20<br/>1849-06-20 | [[Нойвайлер]] | data-sort-value="1929" | 1929-01-08 | ''[[:d:Q252119|Schwabing]]'' |- | style='text-align:right'| 213 | ''[[:d:Q95964|August Nauck]]'' | | | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q18916625|иллинис]]'' | data-sort-value="1822" | 1822-09-18 | [[Ауэрштедт]] | data-sort-value="1892" | 1892-08-03 | [[Зеленогорск (Санкт-Петербург)]] |- | style='text-align:right'| 214 | ''[[:d:Q95982|Gottfried Heinsius]]'' | | | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1709" | 1709-04-27 | [[Наумбург (Заале)]] | data-sort-value="1769" | 1769-05-21 | [[Лейпциг]] |- | style='text-align:right'| 215 | ''[[:d:Q97192|Michael Lilienthal]]'' | | | ''[[:d:Q672420|Көнигсберг университеты]]'' | ''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q161944|диякын]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q432386|вәгыйз]]''<br/>''[[:d:Q955464|parson]]'' | data-sort-value="1686" | 1686-09-08 | [[Либштадт]] | data-sort-value="1750" | 1750-01-23 | [[Königsberg|Көнигсберг]] |- | style='text-align:right'| 216 | ''[[:d:Q106190|Josias Weitbrecht]]'' | | | | ''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15985128|medical historian]]'' | data-sort-value="1702" | 1702-11-06 | [[Шорндорф]] | data-sort-value="1747" | 1747-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[Леонид Канторович]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-01-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1986" | 1986-04-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Кристофер Писсаридес]] | | | [[London School of Economics]]<br/>''[[:d:Q1075104|Эссекс университеты]]''<br/>''[[:d:Q3563324|Pancyprian Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-20 | [[Никосия]] | | |- | style='text-align:right'| 219 | ''[[:d:Q113480|Vladimir Bogoraz]]'' | | | ''[[:d:Q4138556|А. П. Чехов исемендәге № 2 нче һимназиясе]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-04-15 | ''[[:d:Q27039|Овруч]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-10 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[Владимир Смирнов]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1887" | 1887-05-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Николай Марр]] | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q860918|эсперантист]]''<br/>''[[:d:Q21280575|armenologist]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-12-25 | ''[[:d:Q172415|Кутаиси]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 222 | ''[[:d:Q116789|Boris Parygin]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-04-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[Николай Бернулли (1695-1726)]] | | | ''[[:d:Q372608|Базел университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1695" | 1695-02-06 | [[Базел]] | data-sort-value="1726" | 1726-07-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 224 | ''[[:d:Q131374|Alexander Alekhine]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q4200373|Император хокук белеме укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>''[[:d:Q15958307|шаһмат назариячесе]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-10-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-24 | [[Эшторил]] |- | style='text-align:right'| 225 | ''[[:d:Q131674|Anatoly Karpov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q105269|Grandmaster]]''<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-23 | [[Златоуст]] | | |- | style='text-align:right'| 226 | ''[[:d:Q132524|Ayn Rand]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[Драматурглар|драматург]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q11774202|эссеист]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1905" | 1905-02-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-06 | [[Манхэттэн]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[Лев Гумилев]] | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 228 | ''[[:d:Q154325|Emil Lenz]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1804" | 1804-02-12 | [[Тарту]] | data-sort-value="1865" | 1865-01-29 | [[Рим]] |- | style='text-align:right'| 229 | ''[[:d:Q154707|Vladimir Shevyakov]]'' | | | ''[[:d:Q81475231|Реформатское училище]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]]<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q151510|Һайделберг университеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-10-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-18 | [[Иркутск]] |- | style='text-align:right'| 230 | ''[[:d:Q164396|Виктор Амбарцумян]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q845924|Пулково обсерваториясе]]'' | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1908" | 1908-09-05 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1996" | 1996-08-12 | ''[[:d:Q2305036|Byurakan]]'' |- | style='text-align:right'| 231 | ''[[:d:Q169424|Ruslan Skrynnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-01-08 | ''[[:d:Q172415|Кутаиси]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-06-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 232 | ''[[:d:Q171243|Carl Salemann]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-12-28 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1916" | 1916-11-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[Илья Березин]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-07-20<br/>1818-07-19 | ''[[:d:Q16014765|Yug]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-03-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 234 | ''[[:d:Q171248|Alexander Samoylovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-12-17 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 235 | ''[[:d:Q171252|Viktor von Rosen]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-02-21<br/>1849-03-05 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1908" | 1908-01-10<br/>1908-01-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 236 | ''[[:d:Q171848|Sergey Oldenburg]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1227195|political economist]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-09-26 | [[Нерчинск]] | data-sort-value="1934" | 1934-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Борис Нумеров]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-01-17 | [[Бөек Новгород]] | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Орёл]] |- | style='text-align:right'| 238 | ''[[:d:Q205981|Alexander Friedmann]]'' | | | ''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1888" | 1888-06-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 239 | ''[[:d:Q211467|Yury Andreyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 240 | ''[[:d:Q212889|Viktor Korchnoi]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2016" | 2016-06-06 | ''[[:d:Q68244|Wohlen]]'' |- | style='text-align:right'| 241 | ''[[:d:Q246731|Theodosius Dobzhansky]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]] | ''[[:d:Q16063497|эволюционист]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q109958058|population geneticist]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-01-25 | ''[[:d:Q997335|Немырив]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-18 | ''[[:d:Q985265|San Jacinto]]'' |- | style='text-align:right'| 242 | [[İldar İbrahimov]] | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1932" | 1932-07-15 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 243 | ''[[:d:Q257879|Lev Artsimovich]]'' | | | ''[[:d:Q55385873|Faculty of Physics and Mathematics of the Belarusian State University]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-02-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 244 | ''[[:d:Q282280|Vladimir Solovyov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | data-sort-value="1853" | 1853-01-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1900" | 1900-07-31 | ''[[:d:Q2635840|Uzkoye]]'' |- | style='text-align:right'| 245 | ''[[:d:Q289805|Sergei Vasilyevich Lebedev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1874" | 1874-07-13 | [[Люблин|Лүблин]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 246 | ''[[:d:Q313455|Vladimir Propp]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q135655521|fairy tale scholar]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-04-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 247 | ''[[:d:Q316371|Vladimir Vernadsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q18176481|biogeochemist]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 248 | ''[[:d:Q317907|Abdurrauf Fitrat]]'' | | | [[Мир Араб мәдрәсәсе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Бохара]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-05 | [[Ташкент]] |- | style='text-align:right'| 249 | ''[[:d:Q319386|Vasili Dokuchayev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4496332|Хабарау милли аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-02-17 | ''[[:d:Q4293859|Milyukova]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-10-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 250 | ''[[:d:Q320365|Vladimir Wiese]]'' | | | ''[[:d:Q4503257|Царское Село гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q13382749|polar explorer]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-02-21<br/>1886-03-05 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | data-sort-value="1954" | 1954-02-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 251 | ''[[:d:Q324248|Mikhail Taube]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1869" | 1869-05-15 | [[Павловск (Санкт-Петербург)|Павловск]] | data-sort-value="1961" | 1961-11-29 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 252 | ''[[:d:Q324680|Solomon Mikhlin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-04-23 | [[Холмеч]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 253 | [[Василий Бартольд]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-11-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 254 | ''[[:d:Q328995|Vladimir Ipatieff]]'' | | | ''[[:d:Q4061516|Александр хәрби укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q15814223|Михаил артиллерия укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-11-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-29 | [[Чикаго]] |- | style='text-align:right'| 255 | ''[[:d:Q331089|Abram Besicovitch]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-01-23 | [[Бердянск]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-02 | [[Кембриҗ]] |- | style='text-align:right'| 256 | ''[[:d:Q334294|Anatoly Sobchak]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-10 | [[Чита]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-19 | [[Светлогорск (Калининград өлкәсе)]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[Yan Netsislav Boduen de Kurtene|Jan Niecisław Baudouin de Courtenay]] | | | ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''<br/>''[[:d:Q4104075|Szkoła Główna Warszawska]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q56810907|esperantologist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q47491160|phonetician]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-03-13<br/>1846-03-13 | ''[[:d:Q609246|Радзымин]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-03 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 258 | ''[[:d:Q348006|Armen Takhtajan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q16334509|pteridologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-05-28 | ''[[:d:Q158903|Шуша]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-11-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 259 | ''[[:d:Q358935|Dmitri Ivanovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4254555|Larin Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q15634281|вирусолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-10-28 | ''[[:d:Q4134619|Гдов өязе]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-06-20 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 260 | ''[[:d:Q359568|Vladimir A. Obruchev]]'' | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-09-28 | [[Ржев]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-19 | [[Звенигород]] |- | style='text-align:right'| 261 | ''[[:d:Q370151|Viktor Bunyakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[математик]]<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1804" | 1804-12-16 | ''[[:d:Q737925|Бар]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-11-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 262 | ''[[:d:Q383045|Vladimir Abramovich Rokhlin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-08-23 | [[Бакы]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 263 | ''[[:d:Q385485|Dmitry Mezentsev]]'' | | | ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 264 | ''[[:d:Q386231|Leon Petrosjan]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 265 | [[Владимир Сукачёв|Владимир Сукачов]] | | | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1895303|урманчы]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-05-26 | ''[[:d:Q4192615|Zmiyovsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-02-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 266 | ''[[:d:Q441248|Robert Regel]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-04-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1920" | 1920-01-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 267 | ''[[:d:Q442232|Fyodor Braun]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q24387326|мифограф]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-07-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-06-14 | [[Лейпциг]] |- | style='text-align:right'| 268 | ''[[:d:Q450269|Olga Ladyzhenskaya]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q111287174|Leningrad State Pedagogical Institute M.N. Pokrovsky]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-07 | [[Кологрив]] | data-sort-value="2004" | 2004-01-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 269 | ''[[:d:Q451292|Fyodor Uspensky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-02-07<br/>1845-02-19 | [[Гәреч (Кострома өлкәсе)|Гәреч]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 270 | [[Иван Виноградов]] | 1920 | 1934 | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-09-02 | ''[[:d:Q4293660|Милолүб]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-03-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 271 | ''[[:d:Q451652|Anatoly Vershik]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-12-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 272 | ''[[:d:Q462638|Victor Popov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-27 | | data-sort-value="1994" | 1994-04-16 | |- | style='text-align:right'| 273 | ''[[:d:Q467727|Nicholas Poppe]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q19829967|mongolist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-08-08<br/>1897-07-27 | ''[[:d:Q210493|Yantai]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-06-08 | [[Сиэтл]] |- | style='text-align:right'| 274 | ''[[:d:Q468070|Grigol Tsereteli]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q16267158|papyrologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-03-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-12 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 275 | ''[[:d:Q470539|Sergei Bernstein]]'' | | | ''[[:d:Q3064332|Париж университетының табигый фәннәр факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-02-22 | [[Одесса]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 276 | ''[[:d:Q501707|Andrei Suslin]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-07-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[Константин Быков]] | | | ''[[:d:Q107028082|медыцынскі факультэт Імператарскага Казанскага ўніверсітэта]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-01-08 | [[Чухлома]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 278 | ''[[:d:Q509432|Vladimir Lamansky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-06-26<br/>1835-06-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1914" | 1914-11-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 279 | ''[[:d:Q520601|Alexei Byalynitsky-Birulya]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17344952|арахнолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-10-24<br/>1864-10-30 | ''[[:d:Q110567339|Высоцкая воласць]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 280 | ''[[:d:Q537519|Friedrich Martens]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-08-15 | [[Пәрну]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 281 | ''[[:d:Q552750|Sergei Navashin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-12-02 | ''[[:d:Q21674025|Tsarevchtchina]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-10 | [[Пушкино]] |- | style='text-align:right'| 282 | ''[[:d:Q553176|Vladimir Fock]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-12-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 283 | ''[[:d:Q559188|Vladimir Steklov]]'' | | | ''[[:d:Q15962040|Нижгар асылзатлар институты]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28024487|Харьков университеты]]''<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-12-28 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1926" | 1926-05-30 | ''[[:d:Q206045|Gaspra]]'' |- | style='text-align:right'| 284 | ''[[:d:Q559418|Alexander von Zagareli]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>[[Вена университеты]]<br/>''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1844" | 1844-11-27 | ''[[:d:Q956954|Kaspi]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-12 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[Александр Ковалевский]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q151510|Һайделберг университеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1840" | 1840-11-19 | ''[[:d:Q15220056|Vārkava]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-11-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[Александр Догел]] | | | [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-01-27 | ''[[:d:Q1719466|Паневеҗис]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-11-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 287 | ''[[:d:Q592316|Antoni Muchliński]]'' | | | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]'' | data-sort-value="1808" | 1808 | [[Валевка]] | data-sort-value="1877" | 1877-10-13 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 288 | ''[[:d:Q595296|Gavriil Tikhov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q12098980|Simferopol gymnasium №1]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q124248916|astrobotanist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-04-19 | [[Смалявичы|Смаләвичы]]<br/>[[Казакъстан]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-25 | [[Алматы]] |- | style='text-align:right'| 289 | ''[[:d:Q595432|Vasiliy Kukolnik]]'' | | | ''[[:d:Q9379652|Law Faculty of Lviv University]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1765" | 1765-01-30 | [[Мукачево|Мукачеве]] | data-sort-value="1821" | 1821-02-06 | [[Нижын]] |- | style='text-align:right'| 290 | ''[[:d:Q612949|Levon Ter-Petrosyan]]'' | | | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-09 | [[Хәлеб]] | | |- | style='text-align:right'| 291 | ''[[:d:Q622800|Ekaterina Fleischitz]]'' | | | ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-16<br/>1888-01-28 | [[Кирмәнчек]] | data-sort-value="1968" | 1968-06-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 292 | ''[[:d:Q637904|Aleksandr Tyumenev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-08-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | [[Санкт-Петербург]]<br/>''[[:d:Q260832|Комарово]]'' |- | style='text-align:right'| 293 | [[Сергей Руденко]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q17488316|тарихкача дәверне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-01-29<br/>1885-01-16 | [[Харьков]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 294 | ''[[:d:Q650272|Lev Shcherba]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-20 | [[Чэрвень (горад)|Червен]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 295 | ''[[:d:Q660174|Alexander Elenkin]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q15924544|lichenologist]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-09-04 | [[Варшава]] | data-sort-value="1942" | 1942-04-19 | [[Казан]]<br/>[[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 296 | ''[[:d:Q689611|Jakob Hermann]]'' | | | ''[[:d:Q372608|Базел университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1678" | 1678-07-16 | [[Базел]] | data-sort-value="1733" | 1733-07-11 | [[Базел]] |- | style='text-align:right'| 297 | ''[[:d:Q692307|Yakov Borovsky]]'' | | | ''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896 | | data-sort-value="1994" | 1994 | |- | style='text-align:right'| 298 | ''[[:d:Q707119|Yuri Matiyasevich]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-02 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 299 | ''[[:d:Q708463|Sergey Glazenap]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q852389|умартачылык]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-09-13 | ''[[:d:Q4130035|Vyshny Volotshyok County]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 300 | ''[[:d:Q712412|Dmitry Likhachov]]'' | | | ''[[:d:Q21637908|School No232]]''<br/>''[[:d:Q4360202|Karl May School]]''<br/>''[[:d:Q19916549|école n° 47]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-11-15<br/>1906-11-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[Николай Пунин]] | | | ''[[:d:Q4503257|Царское Село гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1888" | 1888-11-16<br/>1888-11-28 | [[Һельсинки|Һелсинки]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-21 | ''[[:d:Q16487533|Abez labor camp]]''<br/>''[[:d:Q223208|Vorkuta Gulag]]'' |- | style='text-align:right'| 302 | ''[[:d:Q2992575|Izmail Sreznevsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1812" | 1812-06-01 | [[Ярославль]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 303 | ''[[:d:Q2993155|Konstantin Kavelin]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-11-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 304 | ''[[:d:Q3061575|Evgeny Lyapin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-19 | [[Одесса]] | data-sort-value="2005" | 2005-01-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 305 | ''[[:d:Q3156160|Ivan Nikolaevich Filip'ev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-05-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-22<br/>1938-03-07 | [[Алматы]] |- | style='text-align:right'| 306 | ''[[:d:Q3291047|Mariya Sergeyenko]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q191808|кәшиш]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-12-09 | [[Яңа Зыбков]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 307 | ''[[:d:Q3313688|Mikhail Prisyolkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-09-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 308 | ''[[:d:Q3334821|Nadejda Golik]]'' | | | | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1953" | 20th century | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 309 | ''[[:d:Q3341650|Nikolay Kazansky]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-25 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 310 | ''[[:d:Q3341655|Nikolay Nikolsky]]'' | | | ''[[:d:Q4407661|St. Petersburg Theological Seminary]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-07-29<br/>1863-07-17 | [[Петергоф|Петерһоф]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-23 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] |- | style='text-align:right'| 311 | ''[[:d:Q3350295|Oleg Sokolov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-07-09 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 312 | [[Павел Терентьев]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q16271064|герпетолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-12-23<br/>1903-12-10 | [[Акъяр]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 313 | ''[[:d:Q3440902|Roman Svetlov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-23 | | | |- | style='text-align:right'| 314 | ''[[:d:Q3479734|Sergéi Yuzepchuk]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-01-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-08 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 315 | ''[[:d:Q3479751|Sergueï Neoustrouïev]]'' | | | ''[[:d:Q15962041|Нижгар ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-09-25 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-24 | [[Сызран]] |- | style='text-align:right'| 316 | ''[[:d:Q3498420|Stepan Rynkevitch]]'' | | | ''[[:d:Q3918260|Minsk Theological Academy]]''<br/>''[[:d:Q4295192|Minsk Theological Seminary]]''<br/>[[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q123819727|Orthodox theologian]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-01-11 | [[Карытнае]] | data-sort-value="1924" | 1924-03-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 317 | ''[[:d:Q3545421|Petr Nikolaevich Tretyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-10-30 | [[Кострома]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 318 | ''[[:d:Q3561826|Vladimir Shimkevich]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-07-28 | [[Карачев]]<br/>[[Орёл]] | data-sort-value="1923" | 1923-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 319 | ''[[:d:Q3569544|Vladimir Wagner]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q17344952|арахнолог]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-03-17<br/>1849-03-29 | [[Калуга]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 320 | ''[[:d:Q3615114|Anatoly Lurie]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q327029|механик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-07-06 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 321 | ''[[:d:Q3648030|David Chubinashvili]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1814" | 1814-09-26 | | data-sort-value="1891" | 1891-06-05 | |- | style='text-align:right'| 322 | ''[[:d:Q3648056|Stanislav Kalesnik]]'' | | | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''<br/>''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15623737|бозбелгеч]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-01-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 323 | ''[[:d:Q3656817|Ernst Reinhold von Hofmann]]'' | | | ''[[:d:Q12376416|Tartu Governorate Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]'' | data-sort-value="1801" | 1801-01-08 | ''[[:d:Q3466616|Paistu]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-05-23 | [[Тарту]] |- | style='text-align:right'| 324 | ''[[:d:Q3737792|Gavriil Tanfilyev]]'' | | | ''[[:d:Q2069101|Gustav Adolf Grammar School]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-02-22 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-01 | [[Одесса]] |- | style='text-align:right'| 325 | ''[[:d:Q3740364|Alexei Savich]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1810" | 1810-02-25 | ''[[:d:Q4384650|Pushkarivka]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-08-15 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] |- | style='text-align:right'| 326 | ''[[:d:Q3740449|Tatyana Chernigovskaya]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-07 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 327 | ''[[:d:Q3801341|Eduards Volters]]'' | | | ''[[:d:Q106946926|гісторыка-філалагічны ўніверсітэт Імператарскага Харкаўскага ўніверсітэта]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12377291|censor]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-03-06 | ''[[:d:Q2632576|Āgenskalns]]''<br/>[[Рига]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-14 | [[Каунас]] |- | style='text-align:right'| 328 | ''[[:d:Q3918585|Konstantin Lukashev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-12-25 | [[Гарадзец (Быхавский районы)|Гарадзец]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-23 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 329 | ''[[:d:Q3920358|Aleksey Grigorevitsj Mitrofanov]]'' | | | ''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1912" | 1912-10-18 | ''[[:d:Q19690785|Асташкава]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-04-18 | |- | style='text-align:right'| 330 | ''[[:d:Q3920666|Branislaŭ Epimach-Šypila]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q18120029|библиофил]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-09-16 | ''[[:d:Q4259111|Lepel County]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 331 | ''[[:d:Q4007845|Valery Sagatovsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1933" | 1933-01-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2014" | 2014-04-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 332 | ''[[:d:Q4011670|Victor Zaslavsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2009" | 2009-11-26 | [[Рим]] |- | style='text-align:right'| 333 | ''[[:d:Q4055636|Boris Averin]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-11 | ''[[:d:Q4407541|Sandovo]]'' | data-sort-value="2019" | 2019-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 334 | ''[[:d:Q4056733|Valerian Agafonov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-07-19 | ''[[:d:Q4259700|Lesnoi (Saint Petersburg, Russia)]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-01-27<br/>1955-01-28 | [[Ницца]] |- | style='text-align:right'| 335 | ''[[:d:Q4056852|Tateos Agekian]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-05-12 | [[Батум]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 336 | ''[[:d:Q4057520|Loran Adzhemyan]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-04-30 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 337 | ''[[:d:Q4057947|Svetlana Adonyeva]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-14 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 338 | ''[[:d:Q4060313|Osman Nuri-Asan oğlu Aqçoqraqlı]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3303330|хаттат]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15632632|ипиграфис]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-01-03 | [[Baqçasaray|Бакчасарай]]<br/>''[[:d:Q83061|Van]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-17 | [[Акмәсҗит]] |- | style='text-align:right'| 339 | ''[[:d:Q4061110|Eugene Alexandrov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q29909337|физик-экспериментатор]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-04-13 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 340 | ''[[:d:Q4061115|Kirill Aleksandrov]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 341 | ''[[:d:Q4062557|Viktor Allakhverdov]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-25 | [[Таллинн]] | | |- | style='text-align:right'| 342 | ''[[:d:Q4064804|Boris Ananyev]]'' | | | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-08-01<br/>1907-08-14 | [[Владикавказ]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 343 | ''[[:d:Q4064841|Boris Vasilyevich Ananyich]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-07-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 344 | ''[[:d:Q4065402|Aleksandr Ignatyevich Andreyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-03-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 345 | ''[[:d:Q4065506|Nikolay Andreyev]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-02-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1997" | 1997-11-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 346 | ''[[:d:Q4066846|Anatolij Aleksandrovič Anohin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-06-01 | [[Гороховец|Гороховетс]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-29 | |- | style='text-align:right'| 347 | ''[[:d:Q4070031|Konstantin Arsenyev]]'' | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1789" | 1789-10-12 | ''[[:d:Q4518353|Чухлома өязе]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-11-29 | [[Петрозаводск]] |- | style='text-align:right'| 348 | ''[[:d:Q4071576|Nikolay Astafyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q112651335|Christian activist]]'' | data-sort-value="1825" | 1825-03-17 | [[Екатеринослав губернасы]] | data-sort-value="1906" | 1906 | |- | style='text-align:right'| 349 | [[Александр Байков]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-25 | [[Фатеж]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 350 | ''[[:d:Q4077632|Bazar Baradiyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-06-16<br/>1878-06-17 | ''[[:d:Q1942536|Mogoytuy]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 351 | ''[[:d:Q4077852|Andrey Baranovsky]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q842811|диетолог]]''<br/>''[[:d:Q19280221|gastroenterologist]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 352 | [[Степан Бархударов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-01-23 | [[Бакы]] | data-sort-value="1983" | 1983-10-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 353 | ''[[:d:Q4079112|Mihail Âkovlevič Basov]]'' | | | ''[[:d:Q4407737|Санкт-Петербург психоневрология фәнни тикшеренү институты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-11-03 | [[Тверь губернасы]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 354 | ''[[:d:Q4080213|Mark Bashmakov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q10732476|сәнгать әсәрләре коллекционеры]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-02-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2022" | 2022-03-31 | |- | style='text-align:right'| 355 | ''[[:d:Q4084084|Georgy Berdnikov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-06-08<br/>1915-06-21 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 356 | ''[[:d:Q4084928|Pavel Berkov]]'' | | | [[Вена университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q33386280|китапчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q56417579|чыганаклар белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-12-02<br/>1896-12-14 | [[Аккирмән]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 357 | ''[[:d:Q4084940|Naum Berkovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-04-14 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 358 | ''[[:d:Q4085130|Aleksandr Bernştam]]'' | | | ''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-09-18 | [[Kireç|Киреч]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 359 | ''[[:d:Q4085277|Sergei Aleksandrovich Bershadski]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1850" | 1850-03-18 | [[Бердянск]] | data-sort-value="1896" | 1896-02-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 360 | ''[[:d:Q4087046|Mikhail Birman]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2009" | 2009-07-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 361 | ''[[:d:Q4088747|Yevgeni Bobrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1907198|таксанамис]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-02 | [[Тверь]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 362 | ''[[:d:Q4088992|Boris Bogayevsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[Модест Богданов]] | | | [[Казан Император университеты]]<br/>''[[:d:Q4419529|Сембер классик гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-09-07 | ''[[:d:Q18799349|Русская Бекшанка]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-03-04<br/>1888-03-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 364 | ''[[:d:Q4089948|Aleksey Bodalyov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-10-13 | [[Сарапул]] | data-sort-value="2014" | 2014-12-20 | |- | style='text-align:right'| 365 | ''[[:d:Q4090725|Aleksandr Boldyrev]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-05-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 366 | ''[[:d:Q4093138|Olga Bondareva]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 367 | ''[[:d:Q4093244|Liya Bondarko]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-13 | [[Сумы]] | data-sort-value="2007" | 2007-03-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 368 | [[Глеб Бонч-Осмоловский]] | | | ''[[:d:Q4295195|Минск ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q41799636|Мінскае камерцыйнае вучылішча]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1890" | 1890-10-22<br/>1890 | [[Блонь]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-01 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 369 | ''[[:d:Q4093803|Pavel Boriskovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-05-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1991" | 1991-09-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 370 | ''[[:d:Q4094529|Ivan Borodin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-01-18 | [[Бөек Новгород]] | data-sort-value="1930" | 1930-03-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 371 | ''[[:d:Q4094748|Viktor Bortnevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996-04-19 | [[Пало-Альто]] |- | style='text-align:right'| 372 | ''[[:d:Q4096785|Iosif Brodsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1924" | 1924-11-19 | [[Харьков]] | data-sort-value="1994" | 1994-12-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 373 | ''[[:d:Q4097099|P. Brounov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-12-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1927" | 1927-04-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 374 | ''[[:d:Q4097690|Dmitry Bubrikh]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13636225|Finno-Ugrist]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-07-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1949" | 1949-11-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 375 | [[Лазарь Будагов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | data-sort-value="1812" | 1812-04-12 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="1878" | 1878-12-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 376 | ''[[:d:Q4098475|Viktor Kharlampievich Buynitsky]]'' | | | | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q13382749|polar explorer]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-12-31 | [[Чита]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[Сергей Булич]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-08-27 | [[Казан]] | data-sort-value="1921" | 1921-04-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 378 | ''[[:d:Q4099487|A. V. Burdukov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1883" | 1883 | [[Тубыл губернасы|Тубыл гөбернәсе]] | data-sort-value="1943" | 1943-03-13 | ''[[:d:Q56507866|gulag camp]]'' |- | style='text-align:right'| 379 | ''[[:d:Q4100415|Aleksandr Butyagin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-10-12 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 380 | ''[[:d:Q4100646|Vladimir Bush]]'' | | | ''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 381 | ''[[:d:Q4102522|Osip Vaynshteyn]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-11-24 | ''[[:d:Q192176|Bender]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-07-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 382 | [[Руслан Вәлиев (1949)|Руслан Вәлиев]] | | | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-26 | [[Свердловск өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 383 | ''[[:d:Q4102913|Sigizmund Valk]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26709887|археограф]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-01 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1975" | 1975-02-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 384 | ''[[:d:Q4104500|Aleksandr Vasilyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-01 | [[Псков]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 385 | ''[[:d:Q4104634|Leonid Vasiliev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q3363630|parapsychologist]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1891" | 1891 | [[Псков]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 386 | ''[[:d:Q4104915|Valeriya Vasilkova]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-27 | [[Новосибирск]] | | |- | style='text-align:right'| 387 | ''[[:d:Q4105653|Viktor Vdovenko]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1907" | 1907-01-05 | [[Киев]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-14 | |- | style='text-align:right'| 388 | ''[[:d:Q4107122|Anatoliĭ Vasilʹevich Venediktov]]'' | | | ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-06-30 | [[Җиргән]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Людмила Вербицкая]] | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-11-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 390 | ''[[:d:Q4111326|Mikhail Vilyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-08-20 | | data-sort-value="1919" | 1919-12-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 391 | ''[[:d:Q4111770|Kirill Vinogradov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-03-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 392 | ''[[:d:Q4112488|Pavel Wittenburg]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-02-09 | [[Владивосток]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 393 | ''[[:d:Q4112726|Wincenty Wiszniewski]]'' | | | | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1781" | 1781 | [[Reç Pospolita|Реч Посполита]] | data-sort-value="1855" | 1855-06-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 394 | ''[[:d:Q4114848|Alexander Voznesensky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-03-05 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] | data-sort-value="1950" | 1950-10-28 | |- | style='text-align:right'| 395 | ''[[:d:Q4123362|Fedir Vovk]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-03-05<br/>1847-03-03 | ''[[:d:Q12140601|Piryatinskiy Uyezd]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-06-30<br/>1918-06-06 | [[Гомель]] |- | style='text-align:right'| 396 | ''[[:d:Q4124767|Egbert Wolf]]'' | | | ''[[:d:Q1001200|Прушкув]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-09-05 | [[Берлин]] | data-sort-value="1931" | 1931-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 397 | ''[[:d:Q4125619|Andrey Voronov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q15646805|lycée de garçons de la province d'Olonets]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1820" | 1820<br/>1819 | [[Петрозаводск]] | data-sort-value="1875" | 1875-11-12<br/>1875-11-22<br/>1875-12-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 398 | ''[[:d:Q4126193|Alexander Voskresensky]]'' | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1809" | 1809-11-25 | [[Торжок]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[Егор Врангел]] | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1784" | 1784-10-09 | [[Маидла (Лүганусе)|Майдла]] | data-sort-value="1841" | 1841-06-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 400 | ''[[:d:Q4128283|S. Vukolov]]'' | | | ''[[:d:Q28609378|Men's Gymnasium (Novocherkassk)]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-08-23 | [[Новочеркасск]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 401 | ''[[:d:Q728476|Евгений Поливанов]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15976717|социолингвист]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-02-28 | [[Смоленск]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-25 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 402 | ''[[:d:Q729707|Aleksey Shakhmatov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-06-05 | [[Нарва]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[Александр Серафимович]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-01-07 | ''[[:d:Q19906685|Nizhne Kurmoyarskaya]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 404 | ''[[:d:Q742659|Mykola Kostomarov]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28024487|Харьков университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q56314891|historiographer]]''<br/>''[[:d:Q136842174|translator of Adam Mickiewicz]]'' | data-sort-value="1817" | 1817-05-04 | ''[[:d:Q19805924|Yurasovka]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-04-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[Андрей Кононов]] | | | ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-10-14<br/>1906-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 406 | ''[[:d:Q828834|Vladimir G. Maz'ya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-31 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 407 | ''[[:d:Q849389|Karl Fedorovich Kessler]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1815" | 1815-11-19 | ''[[:d:Q474727|Sokolovka]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-03-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 408 | ''[[:d:Q893610|Boris Turayev]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1350189|египтолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-07-24 | [[Навагрудак|Наваһрудак]] | data-sort-value="1920" | 1920-07-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 409 | ''[[:d:Q893705|Boris K. Schischkin]]'' | | | ''[[:d:Q4130474|Вәтке руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q28667234|Тум император университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-04-07 | [[Советск (Киров өлкәсе)|Советск]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 410 | ''[[:d:Q893737|Boris Delaunay]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q9149093|альпинист]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-03-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 411 | [[Владимир Палладин]] | | | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-07-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 412 | [[Владимир Энгелһардт]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-11-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 413 | [[Алексей Фаворский (1860)|Алексей Фаворский]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-02-20 | [[Павлово]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 414 | ''[[:d:Q921322|Vasiliy Mikhaylovich Alekseyev]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-01-02<br/>1881-01-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 415 | ''[[:d:Q923476|Mikhail Stepanovich Voronin]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]''<br/>''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]'' | data-sort-value="1838" | 1838-07-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1903" | 1903-02-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 416 | ''[[:d:Q934314|Aleksandr Aleksandrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-07-22 | ''[[:d:Q23842700|Volyn]]'' | data-sort-value="1999" | 1999-07-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 417 | ''[[:d:Q943791|Mikhail Volkenshtein]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-18<br/>1992-02-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 418 | ''[[:d:Q981959|Semyon Frank]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>[[Казан Император университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-01-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-10 | [[Лондон]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[Дмитрий Зеленин]] | | | ''[[:d:Q4130474|Вәтке руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q20551564|collector of fairy tales]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-10-21 | ''[[:d:Q4272143|Liouk]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 420 | ''[[:d:Q983700|Leo Klejn]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q17488316|тарихкача дәверне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-07-01 | [[Витебск]] | data-sort-value="2019" | 2019-11-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 421 | ''[[:d:Q1030228|Ludvig Faddeev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 422 | ''[[:d:Q1046090|Boris Grekov]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-04-21 | [[Мыргород|Мырһород]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 423 | ''[[:d:Q1046137|Nikolay Veselovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-11-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1918" | 1918-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 424 | ''[[:d:Q1160639|Daniel Zaretsky]]'' | | | | ''[[:d:Q765778|органист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 425 | ''[[:d:Q1226083|Matvei Petrovich Bronstein]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-11-19<br/>1906-12-02 | [[Винница]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 426 | ''[[:d:Q1229486|Józef Sękowski]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1800" | 1800-03-31 | ''[[:d:Q149239|Vilensky Uyezd]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-03-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 427 | ''[[:d:Q1232415|Dmitri Olderogge]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15936497|африканис]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-05-06 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 428 | ''[[:d:Q1232476|Dmitry Selivanov]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1855" | 1855-02-17 | [[Городище (Пинзә өлкәсе)|Городичче]] | data-sort-value="1932" | 1932-04-06 | ''[[:d:Q2501433|Klánovice]]'' |- | style='text-align:right'| 429 | [[Дмитрий Фаддеев]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[математик]]<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1907" | 1907-06-17 | [[Юхнов]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 430 | ''[[:d:Q1235148|Grigory Fichtengolz]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-06-08 | [[Одесса]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 431 | ''[[:d:Q1277949|Elias von Cyon]]'' | | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q20082116|Medical department of Kyiv Emperor University of St. Vladimir]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1842" | 1842-03-13 | ''[[:d:Q2222616|Телшәй]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-23 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 432 | ''[[:d:Q1319463|Vladimir Leontyevich Komarov]]'' | | | ''[[:d:Q28667071|Saint Petersburg 6th gymnasium]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q16334509|pteridologist]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-10-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 433 | ''[[:d:Q1341219|Nina Uraltseva]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-24 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 434 | ''[[:d:Q1341741|Fyodor Shcherbatskoy]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q775909|Царское Село лицее]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-09-11 | [[Кельце|Келсе]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-18 | [[Бурабай (шәһәр тибындагы поселок)]] |- | style='text-align:right'| 435 | ''[[:d:Q1354525|Alexander Pypin]]'' | | | ''[[:d:Q18399859|Сарытау ирләр гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-04-06 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1904" | 1904-12-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 436 | ''[[:d:Q1355425|Włodzimierz Spasowicz]]'' | | | ''[[:d:Q4295195|Минск ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1829" | 1829-01-16 | [[Рэчыца (авыл)|Речытса]] | data-sort-value="1906" | 1906-10-13 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 437 | ''[[:d:Q1367287|Ivane Javakhishvili]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-04-11<br/>1876-04-23 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-18 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 438 | ''[[:d:Q1372825|Eugen Pridik]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-08-19 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1935" | 1935-07-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 439 | ''[[:d:Q1374145|Maksim Kovalevsky]]'' | | | ''[[:d:Q28024487|Харьков университеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q2135538|хокук тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[профессор]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1851" | 1851-09-08 | [[Харьков губернасы]] | data-sort-value="1916" | 1916-04-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 440 | ''[[:d:Q1384951|Victor Zalgaller]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-12-25 | [[Парфино районы]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-02 | ''[[:d:Q1589806|Lehavim]]'' |- | style='text-align:right'| 441 | ''[[:d:Q1396733|Feodor Levinson-Lessing]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-02-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 442 | ''[[:d:Q1397496|Orest Khvolson]]'' | | | ''[[:d:Q4360202|Karl May School]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-11-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 443 | ''[[:d:Q1500300|Nikolai Kochin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-05-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 444 | ''[[:d:Q1509270|Georgi Stepanov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q15976717|социолингвист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2504617|раманис]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-04-09 | [[Бийск]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 445 | ''[[:d:Q1657795|Igor Kon]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2920595|сиксулыг]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2011" | 2011-04-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 446 | ''[[:d:Q1662879|Ingeborg Fleischhauer]]'' | | | | ''[[:d:Q17489339|Яңа вакыт тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q17504989|historian of Eastern Europe]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-09-02 | [[Эрфурт]] | | |- | style='text-align:right'| 447 | ''[[:d:Q1672306|Yuly Shokalsky]]'' | | | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q10295465|һидругрыф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-10-05<br/>1856-10-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 448 | ''[[:d:Q1679625|Yakov Gakkel]]'' | | | | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-07-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 449 | ''[[:d:Q1688659|Yevgeny Suvorov]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-01-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-30 | |- | style='text-align:right'| 450 | ''[[:d:Q1703999|Sergey Klyashtorny]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-04 | [[Гомель]] | data-sort-value="2014" | 2014-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 451 | ''[[:d:Q1713869|Yurii Aleksandrovich Krutkov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-05-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 452 | ''[[:d:Q1713872|Yuri Alexandrovich Orlov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-05-31 | [[Сембер губернасы]]<br/>[[Сызран]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 453 | ''[[:d:Q1765161|Johannes Theodor Schmalhausen]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-04-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1894" | 1894-04-07 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 454 | ''[[:d:Q1818913|Leon Petrażycki]]'' | | | ''[[:d:Q12173050|Faculty of Law of Taras Shevchenko National University of Kyiv]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q63419670|Витебск ир-атлар гимназиясе]]'' | [[хокук белгече]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q5403434|итик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-04-13 | [[Калантаёва]] | data-sort-value="1931" | 1931-05-15 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 455 | ''[[:d:Q1899826|Mikhail Amosov]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-11 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 456 | [[Дмитрий Дубяго]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-10-03 | [[Мсцислав]]<br/>''[[:d:Q4426833|Soino]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-10-22 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 457 | ''[[:d:Q1930242|Michael A. Reisner]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-03-07 | [[Вилейка]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 458 | ''[[:d:Q1958395|Dmitri Konovalov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-03-10 | [[Екатеринослав губернасы]] | data-sort-value="1929" | 1929-01-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 459 | ''[[:d:Q1961977|Mikhail Artamonov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-11-23 | ''[[:d:Q19980410|Vygolovo]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-07-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 460 | ''[[:d:Q1967689|Alexei Ukhtomsky]]'' | | | ''[[:d:Q4318657|Түбән Новгород кадет корпусы]]''<br/>''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-06-13<br/>1875-06-25 | ''[[:d:Q13667037|Вослома]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-31<br/>1942-08-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 461 | ''[[:d:Q1970676|Aleksey Sobolevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-12-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1929" | 1929-05-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 462 | ''[[:d:Q1972743|Orest Miller]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-08-04 | ''[[:d:Q191106|Һаапсалу]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-06-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 463 | ''[[:d:Q1978848|Evgeny Torchinov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q15462162|cultural historian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-22 | [[Владикавказ]] | data-sort-value="2003" | 2003-07-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 464 | ''[[:d:Q1984784|Konstantin Bestuzhev-Ryumin]]'' | | | ''[[:d:Q15962040|Нижгар асылзатлар институты]]''<br/>''[[:d:Q15962041|Нижгар ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1829" | 1829-05-14 | [[Нижгар губернасы|Түбән Новгород губернасы]] | data-sort-value="1897" | 1897-01-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 465 | ''[[:d:Q1990696|Nikolay Shanin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-05-26 | [[Псков]] | data-sort-value="2011" | 2011-09-17 | |- | style='text-align:right'| 466 | ''[[:d:Q1990885|Nikolay Lisovsky]]'' | | | | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q33386280|китапчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-01-13 | [[Мәскәү]]<br/>[[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1920" | 1920-09-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[Игнатий Крачковский]] | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-03-04 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 468 | [[Николай Буш]] | | | [[Казан Император университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-10-29<br/>1869-11-10 | [[Слабутски|Слободской]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-07 | [[Белозерск]] |- | style='text-align:right'| 469 | ''[[:d:Q2028594|Władysław Kotwicz]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-03-20 | [[Восава (Лидский районы)|Восава]]<br/>[[Оссово]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-03 | ''[[:d:Q8145766|Juodšiliai]]'' |- | style='text-align:right'| 470 | ''[[:d:Q2034708|Serge Elisséeff]]'' | | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>[[Токио университеты]]<br/>''[[:d:Q1376560|Seminar für Orientalische Sprachen zu Berlin]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q15991218|Япония белгече]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-01-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-13 | [[Клиши]] |- | style='text-align:right'| 471 | ''[[:d:Q2036824|Ivan Vsevolodovich Meshcherskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-07-29 | [[Архангельск]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 472 | ''[[:d:Q2046788|Gury Kolosov]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1867" | 1867-08-12 | ''[[:d:Q29567928|Ustye]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 473 | ''[[:d:Q2053382|Vladimir Ivanow]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-10-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-01 | [[Тәһран]] |- | style='text-align:right'| 474 | ''[[:d:Q2067228|Andrei Famintsyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15924544|lichenologist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1835" | 1835-06-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 475 | ''[[:d:Q2085380|Dharmananda Damodar Kosambi]]'' | | | [[Harvard universitetı|Гарвард университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-10-09 | [[Гоа]]<br/>''[[:d:Q2573142|Sancoale]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-24<br/>1947-06-05 | |- | style='text-align:right'| 476 | ''[[:d:Q2107072|Ljudmila Narusova]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-02 | [[Брянск]] | | |- | style='text-align:right'| 477 | ''[[:d:Q2153256|Rimma Pavlovna Shpakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-06-29 | |- | style='text-align:right'| 478 | ''[[:d:Q2271209|Zenon Borevich]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-11-07 | ''[[:d:Q4446764|Susly]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-02-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 479 | ''[[:d:Q2272637|Sergey Solntsev]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-10-01 | [[Рославль]] | data-sort-value="1936" | 1936-11-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 480 | ''[[:d:Q2368398|Aleksandr Grossheim]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-02-23 | ''[[:d:Q378504|Lykhivka]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 481 | [[Михаил Каргер]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-05-17 | [[Казан]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-26<br/>1976-08-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 482 | ''[[:d:Q2386577|Alexander Vasiliev]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-09-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-30 | [[Вашингтон (башкала)|Вашингтон]] |- | style='text-align:right'| 483 | [[Валентин Догел|Валентин Догель]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-02-26 | [[Казан]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[Сергей Малов (1880)|Сергей Малов]] | | | [[Казан руханилар академиясе]]<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-01-28<br/>1880-01-04 | [[Казан]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-06<br/>1957-01-09<br/>1957-01-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 485 | ''[[:d:Q2471242|Alexander Nikolsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q16271064|герпетолог]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-02-18 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="1942" | 1942-12-08 | [[Харьков]] |- | style='text-align:right'| 486 | ''[[:d:Q2498799|Petr Efimenko]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-11-23<br/>1884-11-09 | [[Харьков]] | data-sort-value="1969" | 1969-04-18<br/>1969-04-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 487 | ''[[:d:Q2512675|Nikolai Knipovich]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]''<br/>''[[:d:Q16271261|malacologist]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]''<br/>''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-03-25 | ''[[:d:Q1292442|Suomenlinna]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 488 | [[Николай Гюнтер]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-12-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-05-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 489 | ''[[:d:Q2624201|Andrei Markov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-09-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[Виктор Виноградов]] | | | ''[[:d:Q4146802|State Institute of Art History]]''<br/>''[[:d:Q4360215|institut d'histoire et de philologie de Saint-Pétersbourg]]''<br/>''[[:d:Q4360209|Питырбур археология институты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-12-31 | [[Зарайск]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 491 | [[Пётр Лесгафт]] | | | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q243253|physical education]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1837" | 1837-09-08<br/>1837-09-21<br/>1837-10-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1909" | 1909-11-28<br/>1909-12-11 | [[Каһирә]] |- | style='text-align:right'| 492 | ''[[:d:Q2628650|Boris Tomashevsky]]'' | | | ''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''<br/>''[[:d:Q214654|Sorbonne]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q28255863|текстолог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-11-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1957" | 1957-08-24 | ''[[:d:Q1026062|Гурзуф]]'' |- | style='text-align:right'| 493 | ''[[:d:Q2635759|Yuri Filipchenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-02-01 | ''[[:d:Q2216474|Болхов районы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 494 | ''[[:d:Q2641686|Alexander Alexandrovich Inostrantsev]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-07-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1919" | 1919-12-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 495 | ''[[:d:Q2642658|Alexander Merkurjev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-25 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 496 | ''[[:d:Q2655838|Nikolai Tagantsev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-03-03 | [[Пенза]] | data-sort-value="1923" | 1923-03-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 497 | ''[[:d:Q2708955|Sergey Platonov]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-06-16<br/>1860-06-28 | [[Чернигов|Черниһив]] | data-sort-value="1933" | 1933-01-10 | [[Самар]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[Андрей Бекетов (1825)|Андрей Бекетов]] | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1825" | 1825-11-26 | ''[[:d:Q19638804|Alferievka]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-07-01 | ''[[:d:Q2947742|Шахматово]]'' |- | style='text-align:right'| 499 | ''[[:d:Q2846818|Andrey Krasnov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-19 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 500 | ''[[:d:Q2848168|André Levinson]]'' | | | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1887" | 1887-01-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1933" | 1933-12-03 | ''[[:d:Q259463|7th arrondissement of Paris]]'' |- | style='text-align:right'| 501 | ''[[:d:Q136709872|Мартыненко Борис Константинович]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 502 | ''[[:d:Q136723718|Балуев Александр Николаевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923-08-17 | | data-sort-value="2008" | 2008-04-23 | |- | style='text-align:right'| 503 | ''[[:d:Q136746011|Косовский Николай Кириллович]]'' | | | | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 504 | ''[[:d:Q136746045|Вояковская Наталья Николаевна]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 505 | ''[[:d:Q136773081|Овсянников Дмитрий Александрович]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 506 | ''[[:d:Q136773128|Хитров Геннадий Михайлович]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 507 | ''[[:d:Q136793479|Evgeny Treyvus]]'' | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-20 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 508 | ''[[:d:Q136816976|Киселёв, Иван Александрович]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | | data-sort-value="1888" | 1888-10-28 | | data-sort-value="1979" | 1979 | |- | style='text-align:right'| 509 | ''[[:d:Q137841575|Гижицкий Александр Марианович]]'' | | | | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1878" | 1878 | | data-sort-value="1956" | 1956 | |- | style='text-align:right'| 510 | ''[[:d:Q137858736|Дондуа Карпез Дариспанович]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1891" | 1891 | | data-sort-value="1951" | 1951 | |- | style='text-align:right'| 511 | ''[[:d:Q137865414|Завалишин Александр Александрович]]'' | | | | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1958" | 1958 | |- | style='text-align:right'| 512 | ''[[:d:Q138567701|Советов Сергей Сергеевич]]'' | | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1958" | 1958 | |- | style='text-align:right'| 513 | ''[[:d:Q138609610|Благовещенский, Гавриил Александрович]]'' | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | data-sort-value="1901" | 1901-06-22 | [[Коры Карсун (авыл)|Коры Карсун]] | data-sort-value="1942" | 1942-12-10 | |- | style='text-align:right'| 514 | ''[[:d:Q139579359|Порецкая Екатерина Сергеевна]]'' | | | | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1987" | 1987 | |- | style='text-align:right'| 515 | ''[[:d:Q4351018|Vladimir Peretz]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-03-02<br/>1870-01-31<br/>1870-01-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1935" | 1935-09-24 | [[Сарытау]] |- | style='text-align:right'| 516 | ''[[:d:Q4354595|Georg August Forstén]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-05-30 | ''[[:d:Q367780|Hamina]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-07-02 | ''[[:d:Q1641672|Joroinen]]'' |- | style='text-align:right'| 517 | ''[[:d:Q4360826|Nikolay Petrov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-09 | [[Новороссийск]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 518 | ''[[:d:Q4360861|Sergey Petrov]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | data-sort-value="1960" | 1960-11-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 519 | ''[[:d:Q4360877|Yuri Petrov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-27 | | | |- | style='text-align:right'| 520 | ''[[:d:Q4361716|Ilya Petrushevsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>[[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-06-10 | [[Киев]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 521 | ''[[:d:Q4361720|Fedor Petrushevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1828" | 1828-03-24 | | data-sort-value="1904" | 1904-02-17 | |- | style='text-align:right'| 522 | ''[[:d:Q4362229|S. L. Peshtich]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-08-08 | [[Ырынбур]] | data-sort-value="1972" | 1972-11-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 523 | ''[[:d:Q4362686|Aleksandr Aleksandrovich Pilenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-06-22 | [[Гатчина]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-21 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 524 | ''[[:d:Q4362977|Пиневич, Александр Васильевич]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-02 | | | |- | style='text-align:right'| 525 | ''[[:d:Q4366333|S. I. Povarnin]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-09-11 | [[Брест]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 526 | ''[[:d:Q4368790|Aleksey Pozdneev]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q19829967|mongolist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1851" | 1851-09-27 | [[Орёл]] | data-sort-value="1920" | 1920-09-30 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 527 | ''[[:d:Q4369310|Iosif Alekseevich Pokrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4227949|Pavlo Galagan College]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1868" | 1868-09-07 | ''[[:d:Q4384028|Pustogorod]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-04-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 528 | [[Борис Поленов]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q15298893|9 нчы гимназия]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-08-26 | ''[[:d:Q384573|Pulkovo]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-29 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 529 | ''[[:d:Q4371551|Yuri Polyansky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-03-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 530 | ''[[:d:Q4372488|Dmitry Popov]]'' | | | | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1790" | 1790<br/>1780 | | data-sort-value="1864" | 1864 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 531 | ''[[:d:Q4372976|Vadim Sergeevich Poretzky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Эстләндия губернасы|Эстләндия гөбернәсе]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 532 | ''[[:d:Q4374163|Konstantin Posse]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-10-16 | ''[[:d:Q4458463|Tikhvinsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 533 | ''[[:d:Q4375235|Lyudmila Pochebut]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-16 | | | |- | style='text-align:right'| 534 | ''[[:d:Q4376494|Adrian Prakhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-03-04<br/>1846 | [[Мсцислав]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-01<br/>1916 | [[Ялта]] |- | style='text-align:right'| 535 | ''[[:d:Q4376725|Anatoly Predtechensky]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-10-26 | ''[[:d:Q776499|Коньске]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-04-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 536 | ''[[:d:Q4376750|Isaak Prezent]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-15<br/>1902 | [[Торопец]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 537 | ''[[:d:Q4377452|Alexander Presnyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-04-21 | [[Одесса]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 538 | ''[[:d:Q4379325|David Pritsker]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-07 | [[Киев]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 539 | ''[[:d:Q4380396|Georgiy Prokofiev]]'' | | | | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-08-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 540 | ''[[:d:Q4382151|Gelian Prokhorov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1024181|Пушкин йорты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 541 | ''[[:d:Q4382171|Nikolay Prokhorov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1877" | 1877 | [[Россия империясе]] | data-sort-value="1930" | 1930 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[Эрнест Радлов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q744738|энциклопедистлар]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-11-20<br/>1854-12-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-28<br/>1929-12-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[Артур Реан]] | | | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-08 | [[Уфа]] | | |- | style='text-align:right'| 544 | ''[[:d:Q4391848|Vladimir Revunenkov]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1911" | 1911-09-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 545 | ''[[:d:Q4394686|Mikhail Rimsky-Korsakov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-08-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 546 | ''[[:d:Q4394909|Andrey Rikhter]]'' | | | ''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-08-03 | ''[[:d:Q21670032|Kurovskoye]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 547 | ''[[:d:Q4396191|Dmitry Rozhdestvensky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-03-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 548 | ''[[:d:Q4397129|Boris Romanov]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-01-29<br/>1889 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 549 | ''[[:d:Q4400039|Stepan Rumovsky]]'' | | | [[Петербург фәннәр академиясенең академия университеты|Питырбур ФА академия университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1734" | 1734-10-29 | [[Владимир губернасы]] | data-sort-value="1812" | 1812-07-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 550 | ''[[:d:Q4400256|Anatoly Rusanov]]'' | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-04-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2026" | 2026-05-06 | |- | style='text-align:right'| 551 | ''[[:d:Q4401159|V. I. Rutenburg]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-11-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 552 | ''[[:d:Q4403980|Dmitry Savinov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-24 | |- | style='text-align:right'| 553 | [[Владимир Садиков]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1871" | 1871 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 554 | ''[[:d:Q4409453|Leonid Sakharny]]'' | | | ''[[:d:Q4484262|Faculty of Philology, USU]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-05-14 | [[Харьков]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 555 | ''[[:d:Q4411343|Vladimir Svyatlovsky]]'' | | | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-01-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1927" | 1927-11-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 556 | ''[[:d:Q4413029|Vasily Seseman]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-05-30<br/>1884-06-11 | [[Выборг]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-23 | [[Vilnius|Вилнүс]] |- | style='text-align:right'| 557 | ''[[:d:Q4413736|Yury Seliverstov]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2002" | 2002-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 558 | ''[[:d:Q4415100|Boris Semevskiy]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-03-06 | ''[[:d:Q1232941|Verchove]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 559 | ''[[:d:Q4415101|Vasilij Ivanovič Semevskij]]'' | | | ''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-12-25 | [[Полоцк|Полатск]] | data-sort-value="1916" | 1916-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 560 | ''[[:d:Q4415868|Benjamin Semyonov-Tyan-Shansky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-04-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 561 | ''[[:d:Q4417285|Vitaly Serebrenikov]]'' | | | ''[[:d:Q4139473|Glazov Seminary]]''<br/>''[[:d:Q4130474|Вәтке руханилар семинариясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[галим]] | data-sort-value="1862" | 1862-04-18 | [[Ильинское (Нема районы)]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-28 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] |- | style='text-align:right'| 562 | ''[[:d:Q4420685|Vasily Sipovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-04-03 | [[Киев]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 563 | ''[[:d:Q4424605|Vasily Dmitriyevich Smirnov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q12377291|censor]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-07-28 | ''[[:d:Q4087202|Biryuchya Kosa]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 564 | ''[[:d:Q4424678|I. I. Smirnov]]'' | | | ''[[:d:Q4130492|Нократ дәүләт гуманитар университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1909" | 1909-03-05 | [[Иваново]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 565 | ''[[:d:Q4424785|Jacob Ivanovich Smirnov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-04-27 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1918" | 1918-10-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 566 | ''[[:d:Q4425017|Georgy Smolin]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-26 | [[Вологда]] | data-sort-value="2011" | 2011-11-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 567 | [[Виктор Соболев]] | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-08-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 568 | ''[[:d:Q4427179|Ivan Ivanovich Sokolov]]'' | | | ''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-03-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1972" | 1972 | |- | style='text-align:right'| 569 | ''[[:d:Q4427199|Максим Соколов]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-09-29 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 570 | ''[[:d:Q4427256|Ḟ. Ḟ. Sokolov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1841" | 1841-11-12 | [[Стрельна]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 571 | ''[[:d:Q4427261|Yaroslav Sokolov]]'' | | | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-01-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 572 | ''[[:d:Q4428327|Abraham Solomonick]]'' | | | [[Вологда дәүләт педагогика университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-10 | [[Гарадок|Һарадок]] | | |- | style='text-align:right'| 573 | ''[[:d:Q4428364|Yury Solonin]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q14565331|мантыйкчы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-05 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 574 | ''[[:d:Q4431146|Nikolay Speshnev]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-13 | [[Ханбалык|Пекин]] | data-sort-value="2011" | 2011-06-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 575 | ''[[:d:Q4437935|Aleksandr Spitsyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-08-14 | [[Яраң]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 576 | [[Иосиф Старик]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-10 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 577 | ''[[:d:Q4441249|Mikhail Stasyulevich]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1826" | 1826-08-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1911" | 1911-01-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 578 | ''[[:d:Q4441434|Ivan Steblin-Kamensky]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q5428874|academic staff]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>[[шагыйрь]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-05-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 579 | ''[[:d:Q4441450|Sergei Stebnitsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1906" | 1906-02-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-11-02 | [[Кириши районы]] |- | style='text-align:right'| 580 | ''[[:d:Q4443009|Abram Stolyar]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-05-10 | [[Мелитополь]] | data-sort-value="2014" | 2014-04-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 581 | ''[[:d:Q4443174|Alexej Vasil’evich Storonkin]]'' | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 582 | ''[[:d:Q4444966|Mikhail Subbotin]]'' | | | ''[[:d:Q28667128|Варшау император университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1893" | 1893-06-29 | [[Остроленка]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 583 | ''[[:d:Q4445400|Vlasy Sudeykin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-02-20 | | data-sort-value="1918" | 1918 | |- | style='text-align:right'| 584 | ''[[:d:Q4447335|M. I. Sukhomlinov]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1828" | 1828-03-03<br/>1828-02-29 | [[Харьков]] | data-sort-value="1901" | 1901-07-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 585 | ''[[:d:Q4447450|Hasan Shaheed Suhrawardy]]'' | | | [[Оксфорд университеты]]<br/>''[[:d:Q1145306|Кәлкүттә университеты]]''<br/>''[[:d:Q849950|Scottish Church College]]'' | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-10-24 | ''[[:d:Q12447537|Medinipur]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-03-05 | [[Karaçi]] |- | style='text-align:right'| 586 | ''[[:d:Q4448042|Polychronios Syrku]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q2504617|раманис]]'' | data-sort-value="1855" | 1855-08-11 | ''[[:d:Q2006102|Strășeni]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-07-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 587 | ''[[:d:Q4448238|Nadezhda Sytinskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-02-22 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 588 | ''[[:d:Q4451580|Fyodor Taranovski]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-05-24<br/>1875-02-25 | ''[[:d:Q270656|Плоньск]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-23 | [[Белград]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[Сергей Теплоухов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-03-03 | ''[[:d:Q2949953|Ильински]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 590 | ''[[:d:Q4455594|Alexander Nikolaievich Terenin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-04-24 | [[Калуга]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 591 | ''[[:d:Q4455696|Andrey Terekhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-03 | | data-sort-value="2025" | 2025-07-31 | |- | style='text-align:right'| 592 | ''[[:d:Q4457340|Nicholas Timasheff]]'' | | | ''[[:d:Q4061451|Александр лицее]]''<br/>''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-11-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-09 | [[Маунт-Вернон (Нью-Йорк)|Маунт-Вернон]]<br/>[[Нью-Йорк]] |- | style='text-align:right'| 593 | ''[[:d:Q4457544|Aleksandr Timofeyev]]'' | | | ''[[:d:Q4385762|Бишенче Питырбур гимназиясе]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | data-sort-value="1867" | 1867 | | data-sort-value="1917" | 20th century | |- | style='text-align:right'| 594 | ''[[:d:Q4458846|Grigory Tishkin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-01 | [[Луганск]] | data-sort-value="2011" | 2011-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 595 | ''[[:d:Q4459564|Boris Petrovich Tokin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-07-21 | [[Кричев|Крычау]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 596 | [[Наталия Толстая]] | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-02 | [[Алабуга]] | data-sort-value="2010" | 2010-06-15<br/>2010-06-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 597 | ''[[:d:Q4462693|Dmitriy Tret'yakov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1878" | 1878-10-24 | ''[[:d:Q4300535|Молога өязе]]''<br/>[[Ярыслау губернасы|Ярыслау гөбернәсе]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-26 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 598 | ''[[:d:Q4462705|Vitaliĭ Petrovich Tretʹi︠a︡kov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-30 | [[Львов]] | | |- | style='text-align:right'| 599 | ''[[:d:Q4463737|Iosif Moiseevich Tronskiĭ]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-05-28<br/>1897-05-16 | [[Одесса]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 600 | ''[[:d:Q4464879|V. P. Tugarinov]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1898" | 1898-12-29 | | data-sort-value="1978" | 1978-03-08 | |- | style='text-align:right'| 601 | ''[[:d:Q4464954|Alexander Illarionowitsch Tudorowski]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-08-12 | ''[[:d:Q4098811|Bulakhiv]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-09-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 602 | ''[[:d:Q4465744|Nikolaĭ Vasilʹevich Turbin]]'' | | | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-12-03<br/>1912 | ''[[:d:Q4465276|Tuma]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-07-22 | |- | style='text-align:right'| 603 | ''[[:d:Q4475070|Nikolay Ulyanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1904" | 1904-12-23<br/>1905-01-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-07 | [[Нью-Һейвен]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[Хөсәен Фәезханов]] | | | | [[галим]] | data-sort-value="1823" | 1823<br/>1828 | [[Сафаҗай]] | data-sort-value="1866" | 1866-08-28<br/>1866-08-23 | [[Сафаҗай]] |- | style='text-align:right'| 605 | ''[[:d:Q4481066|Peter Johann van der Vliet]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1839" | 1839<br/>1834 | [[Архангельск]] | data-sort-value="1904" | 1904-07-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 606 | ''[[:d:Q4481261|Boris Farmakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q20873384|антик дәвер тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-01-31 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="1928" | 1928-07-29 | ''[[:d:Q905431|Pargolovo]]'' |- | style='text-align:right'| 607 | ''[[:d:Q4485017|Sergey Firsov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q17488357|диннәр тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-07-08 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 608 | ''[[:d:Q4491311|Ivan Jakovlevich Fojnickij]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]''<br/>''[[:d:Q8142883|criminologist]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-08-29 | [[Гомель]] | data-sort-value="1913" | 1913-09-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 609 | ''[[:d:Q4492362|Izrail Frank-Kamenetsky]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1350189|египтолог]]''<br/>''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-01-31<br/>1880 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1937" | 1937-06-04<br/>1937 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 610 | ''[[:d:Q4492561|Vsevolod Frederiks]]'' | | | ''[[:d:Q503473|Женева университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-04-13 | [[Варшава]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-06 | [[Түбән Новгород]] |- | style='text-align:right'| 611 | ''[[:d:Q4492853|S. Ė. Frish]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-06-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 612 | ''[[:d:Q4492964|Olga Frolova]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-29 | [[Петрозаводск]] | data-sort-value="2015" | 2015-07-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 613 | ''[[:d:Q4493069|Igor Froyanov]]'' | | | ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-22 | [[Армавир (Россия)|Армавир]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 614 | ''[[:d:Q4495152|Leonid Khalfin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1998" | 1998 | |- | style='text-align:right'| 615 | ''[[:d:Q109489348|Панкратий Романович Шевердалкин]]'' | | | | ''[[:d:Q212948|партизан]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-07-22 | ''[[:d:Q4322292|Новая Рудня (Хіславіцкі раён)]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 616 | ''[[:d:Q109489411|Pyotr Kukharsky]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1901" | 1901 | [[Нараткүл]] | data-sort-value="1969" | 1969 | |- | style='text-align:right'| 617 | ''[[:d:Q109489892|Малышев, Мелетий Олегович]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1918" | 1918 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1982" | 1982 | |- | style='text-align:right'| 618 | ''[[:d:Q109490116|Юровская, Эльга Павловна]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-13 | | data-sort-value="2019" | 2019-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 619 | ''[[:d:Q109490887|Осипов, Геннадий Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q4146609|Адмирал С. О. Макаров исемендәге дәүләт диңгез академиясе]]'' | | data-sort-value="1952" | 1952-06-25 | [[Дубровна|Дуброуна]] | | |- | style='text-align:right'| 620 | ''[[:d:Q109490993|Ljudmila Petrovna Gromova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26759595|communication scholar]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-15<br/>1952 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 621 | ''[[:d:Q109494441|Nestor Smirnov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878 | [[Омск]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Вологда]] |- | style='text-align:right'| 622 | ''[[:d:Q109494590|Sergey Tchorzewski]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-06-18 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 623 | ''[[:d:Q109803051|Александр Иванович Кубышкин]]'' | | | [[Иваново дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-28 | [[Иваново]] | | |- | style='text-align:right'| 624 | ''[[:d:Q110222665|Yegor Shishkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 625 | ''[[:d:Q110226684|Aleksandr Mihajlovič Rešetov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-01 | ''[[:d:Q4120384|Gluboky]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-05-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 626 | ''[[:d:Q110892166|Alexander Kulischer]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1890" | 1890 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-13 | [[Дранси]] |- | style='text-align:right'| 627 | ''[[:d:Q111103660|Igor Gretskiy]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 628 | ''[[:d:Q111249071|Vittorio Springfield Tomelleri]]'' | | | | ''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | | | |- | style='text-align:right'| 629 | ''[[:d:Q111890299|Булдырев, Владимир Сергеевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1929" | 1929-07-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2010" | 2010-04-05 | |- | style='text-align:right'| 630 | ''[[:d:Q112053300|Alexander Krylatov]]'' | | | | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 631 | ''[[:d:Q112134158|Николай Ильич Ионов]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-05-16 | ''[[:d:Q20010564|Нечаевщина]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-07-16 | ''[[:d:Q20010564|Нечаевщина]]'' |- | style='text-align:right'| 632 | ''[[:d:Q112343462|Evgeny Tereschenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | | | |- | style='text-align:right'| 633 | ''[[:d:Q112403739|Jekaterina Innokent'jevna Klimenko]]'' | | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3153558|military interpreter]]''<br/>''[[:d:Q16308156|инглиз теле һәм әдәбияте белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1903" | 1903 | | data-sort-value="1976" | 1976 | |- | style='text-align:right'| 634 | ''[[:d:Q112536177|Moisey Altman]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]''<br/>[[Бакы дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-06-17 | [[Ула (агрошәһәрчек)|Ула]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 635 | ''[[:d:Q112988612|Эдуард Фёдорович Караваев]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1939" | 1939-03-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2024" | 2024-10-25 | |- | style='text-align:right'| 636 | ''[[:d:Q112989184|Vasili Borodovski]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-03-04 | ''[[:d:Q4084350|Беражняны]]''<br/>[[Смоленск губернасы|Смоленск гөбернәсе]] | data-sort-value="1914" | 1914-02-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 637 | ''[[:d:Q112989230|Arsen Karapeti Shagini︠a︡n]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q21280575|armenologist]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-14 | ''[[:d:Q183394|Vagharshapat]]'' | | |- | style='text-align:right'| 638 | ''[[:d:Q112989424|Нешатаев, Юрий Николаевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1927" | 1927-05-27 | [[Чәрдән]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-17 | |- | style='text-align:right'| 639 | ''[[:d:Q113412293|Немилов, Юрий Антонович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-03-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996 | |- | style='text-align:right'| 640 | ''[[:d:Q115660145|Dmitriy Lanko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-10 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 641 | ''[[:d:Q115784869|Levon Babadzanjanz]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-24 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2023" | 2023-06-11 | ''[[:d:Q16021974|Mikhaylovskaya]]''<br/>[[Ленинград өлкәсе]] |- | style='text-align:right'| 642 | ''[[:d:Q115884983|Раман Даброцін]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-10-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-06 | |- | style='text-align:right'| 643 | ''[[:d:Q115988591|Christoph Gobi]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 644 | ''[[:d:Q116046821|Oleg S. Vereshchagin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 645 | ''[[:d:Q116062107|Pyotr Mikhaylovich Gorshkov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1883" | 1883 | | data-sort-value="1975" | 1975 | |- | style='text-align:right'| 646 | ''[[:d:Q116209597|Alexander Belousov]]'' | | | ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-10 | [[Рига]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 647 | ''[[:d:Q116281348|Mirza Pira Arslan-Khan]]'' | | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q1553123|lector]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1843" | 1843 | [[Урмия (шәһәр)]] | data-sort-value="1904" | 1904 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 648 | ''[[:d:Q117187296|Pavel Stepanovich Radetzky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q84473837|postcard publisher]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-02-25 | [[Киев]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-03 | ''[[:d:Q21343216|Selifontovo]]'' |- | style='text-align:right'| 649 | ''[[:d:Q117742015|Timur Dzhumatov]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 650 | ''[[:d:Q117745018|Nikita Basov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 651 | ''[[:d:Q119138497|Gennady Bogomazov]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-29 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 652 | ''[[:d:Q119211879|Tatjana Kulakovskaja]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 653 | ''[[:d:Q119224888|Natalia I. Naumova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 654 | ''[[:d:Q120264090|Олёнов, Юрий Михайлович]]'' | | | | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]'' | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1977" | 1977 | |- | style='text-align:right'| 655 | ''[[:d:Q120279902|Звонарев, Климент Александрович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | | data-sort-value="1902" | 1902-11-27 | ''[[:d:Q4169708|Dubrovka]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 656 | ''[[:d:Q120413453|Zoltan Sabov]]'' | | | [[Берлинның Ирекле университеты|Берлинның Ирекле үнивирситите]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-28 | ''[[:d:Q854610|Batrad']]'' | | |- | style='text-align:right'| 657 | ''[[:d:Q120829285|Alexei Kouprianov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-08 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 658 | ''[[:d:Q122222235|Ольга Иосифовна Поддячая]]'' | | | | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | No/unknown value | | | |- | style='text-align:right'| 659 | ''[[:d:Q122701857|Dmitrij Ivanovič Veber]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | | | |- | style='text-align:right'| 660 | ''[[:d:Q122912639|Lev V. Prokhorov]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 661 | ''[[:d:Q124296654|Vyacheslav Morozov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-06-30 | | | |- | style='text-align:right'| 662 | ''[[:d:Q124719969|Александр Александрович Антонов]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1859" | 1859 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1904" | 1904 | |- | style='text-align:right'| 663 | ''[[:d:Q124769786|Снегирев, Игорь Леонтьевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1907" | 1907 | [[Париж]] | data-sort-value="1946" | 1946 | |- | style='text-align:right'| 664 | ''[[:d:Q124770226|Andrey Bushev]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-02-12 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 665 | ''[[:d:Q124771587|Osip Ansheles]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Пенза]] | data-sort-value="1957" | 1957 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 666 | ''[[:d:Q125116501|Miriam Kovalchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-07-08 | | data-sort-value="1998" | 1998-10-24 | |- | style='text-align:right'| 667 | ''[[:d:Q125201733|Vsevolod Dyakonov]]'' | 1929 | 1931 | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q15814223|Михаил артиллерия укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-05-23 | | data-sort-value="1942" | 1942-04-28 | [[Екатеринбург]] |- | style='text-align:right'| 668 | ''[[:d:Q125815075|Соколов, Александр Ростиславович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1949" | 1949-10-20 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 669 | ''[[:d:Q126164939|Mikhail Rabinovich]]'' | | | | | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1997" | 1997 | |- | style='text-align:right'| 670 | ''[[:d:Q126915242|Sergei Petrovich Suslov]]'' | | | | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1893" | 1893 | | data-sort-value="1953" | 1953 | |- | style='text-align:right'| 671 | ''[[:d:Q126923612|Yurii Emelyanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-06-23 | [[Кисловодск]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-19 | |- | style='text-align:right'| 672 | ''[[:d:Q126971114|Пянкевич, Владимир Леонидович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-19 | [[Махачкала]] | | |- | style='text-align:right'| 673 | ''[[:d:Q128710998|Ірына Паўлаўна Глінская]]'' | | | ''[[:d:Q94318187|Магілёўскі Беларускі педагагічны тэхнікум]]''<br/>''[[:d:Q1483704|Vkhutein]]'' | | data-sort-value="1909" | 1909-12-21 | [[Мсцислав]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 674 | ''[[:d:Q128859151|Pyotr Nekrasov]]'' | | | ''[[:d:Q18407836|Theological school (Petrozavodsk)]]''<br/>''[[:d:Q4333981|Olonetsk Theological Seminary]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-02-14 | ''[[:d:Q4319261|Nizhnyaya Vodlitsa]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | [[Курск]] |- | style='text-align:right'| 675 | ''[[:d:Q128996964|Yakov M. Gall]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-20 | ''[[:d:Q4427921|Solobkivtsi]]'' | | |- | style='text-align:right'| 676 | ''[[:d:Q130069739|Радкевич Ольга Николаевна]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1881" | 1881 | | data-sort-value="1966" | 1966 | |- | style='text-align:right'| 677 | ''[[:d:Q130083735|Комарова Надежда Викторовна]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1886" | 1886 | | data-sort-value="1962" | 1962 | |- | style='text-align:right'| 678 | ''[[:d:Q130087264|Samuil Zakharevich]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 679 | ''[[:d:Q130087452|Вислоух Виктория Ивановна]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1899" | 1899 | | data-sort-value="1974" | 1974 | |- | style='text-align:right'| 680 | ''[[:d:Q130237164|Richter Irina Dmitrievna]]'' | | | ''[[:d:Q55567593|Mariinskaya Women's Gymnasium, Pushkin]]''<br/>''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q2552072|гистолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-01-24 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | | |- | style='text-align:right'| 681 | ''[[:d:Q130252434|Leonid Z. Kaidanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-20 | | data-sort-value="1998" | 1998 | |- | style='text-align:right'| 682 | ''[[:d:Q130266561|Иван Полянский]]'' | | | ''[[:d:Q4402625|Рәзән руханилар семинариясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1872" | 1872 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1930" | 1930-05-14 | [[Павловск (Санкт-Петербург)|Павловск]] |- | style='text-align:right'| 683 | ''[[:d:Q130291324|Гербильский Николай Львович]]'' | | | | ''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900 | | data-sort-value="1967" | 1967 | |- | style='text-align:right'| 684 | ''[[:d:Q130293399|Фёдоров Василий Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-02-12 | | data-sort-value="1976" | 1976 | |- | style='text-align:right'| 685 | ''[[:d:Q130386120|Исаев Виталий Михайлович]]'' | | | ''[[:d:Q81475231|Реформатское училище]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-27 | [[Вышний Волочёк|Вышний Волочёк шәһәре]] | data-sort-value="1924" | 1924-08 | [[Кавказ]] |- | style='text-align:right'| 686 | ''[[:d:Q130463012|Ефимов Василий Васильевич]]'' | | | ''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1890" | 1890 | | | |- | style='text-align:right'| 687 | ''[[:d:Q130604522|Зеленский Владимир Данилович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1879" | 1879 | | data-sort-value="1930" | 1930 | |- | style='text-align:right'| 688 | ''[[:d:Q130812855|Ирина Сергей кызы Алексеева]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11085831|сөйләм тәрҗемәчесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q4376769|university president]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | [[Екатеринбург]] | | |- | style='text-align:right'| 689 | ''[[:d:Q130867415|Philiptschenko Alexander Alexandrovitch]]'' | | | ''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q209344|Сапиенца Рим үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q12773412|паразитолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-03-24 | ''[[:d:Q23846594|Zlyn]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 690 | ''[[:d:Q130968508|İnqilab Aslanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-09 | ''[[:d:Q158903|Шуша]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-11-23 | [[Бакы]] |- | style='text-align:right'| 691 | ''[[:d:Q131138945|Элиасберг Павел Самуилович]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | | | |- | style='text-align:right'| 692 | ''[[:d:Q131148022|Мамзин Алексей Сергеевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1928" | 1928-04-29 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 693 | ''[[:d:Q131255845|Дьяконов Дмитрий Михайлович]]'' | | | ''[[:d:Q4454719|Tenischew-Schule]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-10-05 | | data-sort-value="1923" | 1923-09-30 | |- | style='text-align:right'| 694 | ''[[:d:Q131261237|Владимирский Александр Петрович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1886" | 1886 | | data-sort-value="1939" | 1939 | |- | style='text-align:right'| 695 | ''[[:d:Q131369550|Лоскутова Марина Викторовна]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q757391|Central European University]]'' | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-09-06 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 696 | ''[[:d:Q131370088|Козулина Анна Викентьева]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 697 | ''[[:d:Q131376745|Попов Игорь Юрьевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-17 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 698 | ''[[:d:Q131376863|Рубцова Зоя Михайловна]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 699 | ''[[:d:Q131377105|Трохачев Сергей Юрьевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-16 | [[Находка]] | | |- | style='text-align:right'| 700 | ''[[:d:Q131377139|Хахина Лия Николаевна]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-20 | [[Новочеркасск]] | | |- | style='text-align:right'| 701 | ''[[:d:Q131401837|Разумовская Зинаида Григорьевна]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 702 | ''[[:d:Q131580145|Мария Васильевна Агафонова]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 703 | ''[[:d:Q131587306|Гранович Андрей Игоревич]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 704 | ''[[:d:Q131761844|Olga I. Sumina]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 705 | ''[[:d:Q131761952|Харазова Александра Давидовна]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 706 | ''[[:d:Q131808911|Богдановская-Гиенэф Ивонна Донатовна]]'' | | | | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 707 | ''[[:d:Q131808925|Блюменталь Илья Христофорович]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 708 | ''[[:d:Q131809181|Ипатов Виктор Семёнович]]'' | | | | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 709 | ''[[:d:Q131853635|Nataliya Nikitichna Matinyan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 710 | ''[[:d:Q131990598|Nikolai Raskov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1936" | 1936-10-16 | ''[[:d:Q4106497|Velykyi Dalnyk]]'' | data-sort-value="2024" | 2024-01-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 711 | ''[[:d:Q134587136|Olʹga Vi︠a︡cheslavovna Sergeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | | | |- | style='text-align:right'| 712 | ''[[:d:Q135098919|Sergey Yurievich Shilov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 713 | ''[[:d:Q135484168|Ершов, Глеб Юрьевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q88190618|art writer]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-13 | [[Ulaanbaatar|Улан-Батор]] | | |- | style='text-align:right'| 714 | ''[[:d:Q136213249|Калинин Венедикт Иванович]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q115003687|radiophysicist]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-03-03 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-15 | |- | style='text-align:right'| 715 | ''[[:d:Q4495624|Dina Khapayeva]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-05 | | | |- | style='text-align:right'| 716 | ''[[:d:Q4499378|A. A. Kholodovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-05-11 | [[Кронштадт]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 717 | ''[[:d:Q4499504|Konstantin Kholshevnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 718 | ''[[:d:Q4502174|Konstantin Khudoley]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-30 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 719 | ''[[:d:Q4503903|Leon Cienkowski]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | data-sort-value="1822" | 1822-10-01 | [[Варшава]] | data-sort-value="1887" | 1887-09-25 | [[Лейпциг]] |- | style='text-align:right'| 720 | ''[[:d:Q4506447|Nikolai Tsytovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q11424604|Җир белегече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-05-13 | ''[[:d:Q16576884|Mchiničy]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-04-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 721 | ''[[:d:Q4506812|Antoni Czajkowski]]'' | | | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1816" | 1816-07-25<br/>1816-06-13 | [[Краков]] | data-sort-value="1873" | 1873-02-12<br/>1873-02-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 722 | ''[[:d:Q4507971|Sergey Chebanov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 723 | ''[[:d:Q4508086|Gleb Chebotaryov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-08-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 724 | [[Борис Черепахин]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-17 | [[Волын губернасы]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 725 | ''[[:d:Q4514249|Klimenty Feodosyevich Chernykh]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-09-13 | |- | style='text-align:right'| 726 | ''[[:d:Q4515376|Nikolay Chechulin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-11-15<br/>1863-11-03 | [[Череповец]] | data-sort-value="1927" | 1927-02-14 | ''[[:d:Q4203384|Irma]]'' |- | style='text-align:right'| 727 | ''[[:d:Q4516423|Anatoliy Ivanovitsj Tsjistobaev]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-27 | ''[[:d:Q2624164|Bezhetsky District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 728 | ''[[:d:Q4520196|Aleksandr Shapiro]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-07-07 | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Минск]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 729 | ''[[:d:Q4520483|Mikhail Shargorodsky]]'' | | | ''[[:d:Q1975276|Әдис икътисад үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-04-02 | [[Одесса]] | data-sort-value="1973" | 1973-08-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 730 | ''[[:d:Q4520704|Vsevolod Sharonov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-02-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-27<br/>1964-11-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 731 | ''[[:d:Q4521282|Marianna Shakhnovich]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-11 | |- | style='text-align:right'| 732 | ''[[:d:Q4521623|Boris Schwanwitsch]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q497294|лепидоптеролог]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-11-26 | [[Полтава]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 733 | ''[[:d:Q4521952|Natalya Shevelyova]]'' | | | [[Ф.М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты|Омск дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-19 | [[Түкәле]] | | |- | style='text-align:right'| 734 | ''[[:d:Q4522815|Anatoly Shemyakin]]'' | | | ''[[:d:Q4366448|Самар дәүләт социаль-педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-24 | [[Самар]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-14 | [[Нарва]] |- | style='text-align:right'| 735 | ''[[:d:Q4522895|Aleksandr Petrovich Shennikov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-08-29 | [[Папулово (Киров өлкәсе)|Папулово]] | data-sort-value="1962" | 1962-05-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 736 | ''[[:d:Q4523942|Viktors Šildknehts]]'' | | | | ''[[:d:Q2962070|куючы-рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q21560152|special effects artist]]''<br/>''[[:d:Q658371|extra]]''<br/>''[[:d:Q10331372|model maker]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-01-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-09 | [[Латвия]] |- | style='text-align:right'| 737 | ''[[:d:Q4524461|Leonid Dmitrievitsj Sjirokorad]]'' | | | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-18<br/>1939-06-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 738 | ''[[:d:Q4524587|Ilya Shifman]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 739 | ''[[:d:Q4524740|Valery Shishkin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-24 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-04-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 740 | ''[[:d:Q4524939|Mikhail Shkarovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]'' | ''[[:d:Q17488357|диннәр тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-16 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 741 | ''[[:d:Q4525687|Aleksandr Schmidt]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-03-12 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-09 | [[Ташкент]] |- | style='text-align:right'| 742 | ''[[:d:Q4527604|Leonid Shulpin]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1905" | 1905-06-05 | | data-sort-value="1942" | 1942-03-20 | |- | style='text-align:right'| 743 | ''[[:d:Q4527628|Mikhail Shultz]]'' | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-07-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 744 | ''[[:d:Q4527633|Sergey Shults]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1898" | 1898-11-15 | [[Кострома]] | data-sort-value="1981" | 1981-08-18 | ''[[:d:Q4146160|Gorkovskoye]]'' |- | style='text-align:right'| 745 | ''[[:d:Q4528473|Щеглов, Николай Тихонович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1800" | 1800 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] | data-sort-value="1870" | 1870-12-31 | |- | style='text-align:right'| 746 | ''[[:d:Q4529097|Aleksandr Shchipkov]]'' | | | ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-03 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 747 | ''[[:d:Q4529606|Robert Evarestov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-23 | | | |- | style='text-align:right'| 748 | ''[[:d:Q4529851|Yakov Edelschtein]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-08-15 | [[Балаклия]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 749 | ''[[:d:Q4530231|Alexandre Eck]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q9352089|разведчик]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-12-16 | [[Полоцк|Полатск]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-30 | [[Брюссель]] |- | style='text-align:right'| 750 | ''[[:d:Q4531504|Polina Elkind]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1918" | 1918-05-07 | | data-sort-value="1981" | 1981-05-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 751 | ''[[:d:Q4532534|Vladimir Gansovich Ėrman]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 752 | ''[[:d:Q4535225|Aleksandr Ivanovitsj Jurev]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-10-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 753 | ''[[:d:Q4536014|Lev Yavich]]'' | | | | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-20 | [[Бийск]]<br/>''[[:d:Q1809358|Алтай губернасы]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-07-30 | [[Исраил]] |- | style='text-align:right'| 754 | ''[[:d:Q4536263|Vatanyar Yagya]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-06-17 | |- | style='text-align:right'| 755 | ''[[:d:Q4537113|Lev Petrovich Yakubinski]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-08-01<br/>1892-07-20 | [[Киев]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 756 | ''[[:d:Q4537140|Vladimir Yakubovich]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1926" | 1926-10-21 | [[Новосибирск]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-17 | [[Гдов районы]] |- | style='text-align:right'| 757 | ''[[:d:Q4538192|Tatyana Yanovskaya]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-12-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 758 | ''[[:d:Q4538247|Yuliy Yanson]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1835" | 1835-10-15 | [[Киев]] | data-sort-value="1893" | 1893-01-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 759 | ''[[:d:Q4538387|Ioann Ianyshev]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q831474|presbyter]]''<br/>[[рухани]] | data-sort-value="1826" | 1826-10-17 | ''[[:d:Q4452202|Tarusa County]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-06-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 760 | ''[[:d:Q4539722|Sergei Yakhontov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-01-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 761 | ''[[:d:Q4539787|Aleksandr Yatsimirsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1873" | 1873 | ''[[:d:Q4320223|Bairamcha]]'' | data-sort-value="1925" | 1925 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 762 | ''[[:d:Q4718757|Alexander Dragunov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1864603|Тибет белгече]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-03-05 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1955" | 1955-02-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 763 | ''[[:d:Q4718904|Alexander Freiman]]'' | | | ''[[:d:Q33082587|Eastern Faculty of Imperial St. Petersburg University]]''<br/>''[[:d:Q317053|Гисен университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-08-10<br/>1879-08-22 | [[Варшава]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 764 | ''[[:d:Q4720099|Alexander Skopin]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1927" | 1927-10-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 765 | ''[[:d:Q4756174|Andrew Adamatzky]]'' | | | | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | | | |- | style='text-align:right'| 766 | ''[[:d:Q5761589|Konstantin Glinka]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-06-23 | ''[[:d:Q557445|Koptevo]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 767 | ''[[:d:Q5778252|Anders Gustavsson]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1899" | 1899 | ''[[:d:Q103691|Halland County]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 768 | ''[[:d:Q5829579|Elisabeth Ivanovna Steinberg]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-04-24 | [[Эстония]] | data-sort-value="1963" | 1963-02-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 769 | ''[[:d:Q5993226|Igor Dubov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-06 | [[Ярославль]] |- | style='text-align:right'| 770 | [[Модест Ильин]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-10-17 | ''[[:d:Q985642|Гура-Кальвария]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-09 | |- | style='text-align:right'| 771 | ''[[:d:Q6398792|Khabibullo Abdusamatov]]'' | | | ''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-27 | [[Сәмәрканд]] | | |- | style='text-align:right'| 772 | ''[[:d:Q6473940|Vassili Aleksandrovitch Boulkine]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-09<br/>1945 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2017" | 2017-07-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 773 | ''[[:d:Q6534770|Lev Rukhin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1959" | 1959-09-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 774 | ''[[:d:Q6763188|Hussein Ali Mahfouz]]'' | | | ''[[:d:Q737835|Тәһран университеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-05-03 | | data-sort-value="2009" | 2009-01-19 | |- | style='text-align:right'| 775 | ''[[:d:Q6830223|Shlomo Strelitz]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923 | [[Каунас]] | data-sort-value="1999" | 1999 | |- | style='text-align:right'| 776 | ''[[:d:Q6981236|Naum Idelson]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-03-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 777 | ''[[:d:Q7274018|Sergei Zhebelev]]'' | | | ''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-09-10<br/>1867-09-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 778 | ''[[:d:Q9145601|Aleksander Kossowski]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-01-30<br/>1886-01-18 | [[Арзамас районы]] | data-sort-value="1965" | 1965-06-24<br/>1965-06-29 | [[Люблин|Лүблин]] |- | style='text-align:right'| 779 | [[Алексей Кулябко]] | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-03-15 | [[Омск]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 780 | ''[[:d:Q9179655|Bronisław Bouffałł]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-10-30 | [[Юравичы (Гродзенский районы)|Юравичы]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-08 | [[Гданьск]] |- | style='text-align:right'| 781 | [[Владислав Ротерт]] | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-08-06<br/>1863-07-25 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1916" | 1916-01-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 782 | ''[[:d:Q11181879|Kirill Yakovlevich Kondratyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-06-14 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="2006" | 2006-05-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 783 | ''[[:d:Q11711305|Ignacy Pietraszewski]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]'' | data-sort-value="1796" | 1796-12-31 | ''[[:d:Q201186|Бискупетс]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-11-16 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 784 | ''[[:d:Q11851358|Andrej Rudnev]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | data-sort-value="1878" | 1878 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-31 | [[Һельсинки|Һелсинки]] |- | style='text-align:right'| 785 | ''[[:d:Q12083347|Mikhail Ivanovich Bogolepov]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-01-09 | [[Можайск]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[Ильяс Бораганский]] | | | [[Истанбул университеты]] | ''[[:d:Q3303330|хаттат]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-04-22 | [[Baqçasaray|Бакчасарай]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Уфа]]<br/>[[Стәрлетамак]] |- | style='text-align:right'| 787 | ''[[:d:Q12085944|B. S. Butnik-Sìvers'kij]]'' | | | | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-03-03 | [[Чернигов|Черниһив]] | data-sort-value="1983" | 1983-11-05 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 788 | ''[[:d:Q12096645|Hryhoriy Holoskevych]]'' | | | ''[[:d:Q4368050|Подолия руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-04 | ''[[:d:Q4446373|Suprunkivtsi]]'' | data-sort-value="1935" | 1935 | [[Тубыл]] |- | style='text-align:right'| 789 | ''[[:d:Q12098141|Oleksander Hrushevskyi]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q26709887|археограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-08-12 | [[Ставрополь]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Казакъ Совет Социалистик Республикасы|Казакъ Cовет Социалистик Республикаcы]] |- | style='text-align:right'| 790 | ''[[:d:Q12104076|Victor Jernstedt]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-12-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1902" | 1902-08-21<br/>1902-08-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 791 | ''[[:d:Q12112667|Копержинский, Константин Александрович]]'' | | | ''[[:d:Q12107988|Kamianets-Podilskyi Boys Gymnasium]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-10-23 | ''[[:d:Q4139619|Hlibiv]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 792 | ''[[:d:Q12117309|Lev Gurevich]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-06-14 | [[Париж]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-28 | |- | style='text-align:right'| 793 | ''[[:d:Q12141775|Aleksandr Polkanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q19356817|петролог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-05-13 | [[Кострома]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 794 | ''[[:d:Q12162806|Тулуб Олександр Володимирович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1930" | 1930 | | | |- | style='text-align:right'| 795 | ''[[:d:Q12169939|Borys I. Chernyshov]]'' | | | ''[[:d:Q58388110|Екатеринослав тау институты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-27 | ''[[:d:Q4539232|Yasenskaya]]''<br/>[[Кубан өлкәсе]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-31 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 796 | ''[[:d:Q12170993|Шайтан, Михаил Эммануилович]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-07-08 | [[Кизләү]] | data-sort-value="1926" | 1926-05-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 797 | ''[[:d:Q12359711|Artur Vallner]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-10-18 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-04 | [[Сандармох]] |- | style='text-align:right'| 798 | ''[[:d:Q12362626|Filipp Ovsyannikov]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1827" | 1827-06-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1906" | 1906-05-29<br/>1909-06-09 | ''[[:d:Q49539|Luzhsky Uyezd]]'' |- | style='text-align:right'| 799 | ''[[:d:Q12367364|Konstantin Saint-Hilare]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-09-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-11-25 | [[Воронеж]] |- | style='text-align:right'| 800 | ''[[:d:Q12551862|Lydia Stepanova]]'' | | | | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2003" | 2003-10-06 | |- | style='text-align:right'| 801 | ''[[:d:Q12567234|Тұрсын Икрамович Сұлтанов]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-07 | [[Шамалган (авыл)]] | | |- | style='text-align:right'| 802 | ''[[:d:Q13030979|Канстанцін Пушкарэвіч]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-11-03 | [[Слоним]] | data-sort-value="1942" | 1942-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 803 | ''[[:d:Q13031215|Леанід Іванавіч Мінчанка]]'' | | | ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-02 | [[Набушава]] | | |- | style='text-align:right'| 804 | ''[[:d:Q13052571|Gohar Hambardzumyan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-06-28 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1979" | 1979-06-26 | [[Ереван]] |- | style='text-align:right'| 805 | ''[[:d:Q13053437|Hamazasp Hambardzumyan]]'' | | | ''[[:d:Q6996689|Нерсисән мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-09-25 | ''[[:d:Q39542|Vardenis]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-02-03 | [[Ереван]] |- | style='text-align:right'| 806 | ''[[:d:Q13172442|Georgi Porshniakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1918" | 1918 | | data-sort-value="1993" | 1993 | |- | style='text-align:right'| 807 | ''[[:d:Q13512740|Vladimir Dubyansky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-07-02 | [[Павловск (Воронеж өлкәсе)]] | data-sort-value="1962" | 1962 | |- | style='text-align:right'| 808 | ''[[:d:Q14916574|Grigol Chursin]]'' | | | | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-01-10<br/>1874-01-22 | [[Ейск]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-15 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 809 | ''[[:d:Q15060753|Vladimir Yakubson]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-08-30 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1918" | 1918 | |- | style='text-align:right'| 810 | ''[[:d:Q15061029|Slyapkin Iliya Aleksandrovich]]'' | | | ''[[:d:Q23675254|lycée classique de Saint-Pétersbourg]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-05-09 | ''[[:d:Q4407742|Санкт-Петербург өязе]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-04-29 | ''[[:d:Q1267638|Beloostrov]]'' |- | style='text-align:right'| 811 | ''[[:d:Q15061372|Aleksei Cherniakov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[укытучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[математик]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-17 | [[Запорожье]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 812 | ''[[:d:Q15061374|Сергей Иванович Черняев]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1818" | 1818 | | data-sort-value="1888" | 1888-05-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 813 | ''[[:d:Q15061491|Boris Aleksandrovič Čagin]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1899" | 1899-03-22<br/>1899-03-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 814 | [[Иван Холмогоров]] | | | [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1819" | 1819-08-01 | No/unknown value | data-sort-value="1891" | 1891-11-04 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 815 | ''[[:d:Q93177047|Iuliia An]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 816 | ''[[:d:Q93237681|Olga Osmolovskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 817 | ''[[:d:Q94583373|Larisa Leonova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 818 | ''[[:d:Q95206377|Elisabeth Jérémine]]'' | | | ''[[:d:Q658975|Лозанна университеты]]''<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-10-28 | [[Каменка (Пинзә өлкәсе)|Каменка]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-10 | ''[[:d:Q64186|Bad Zurzach]]'' |- | style='text-align:right'| 819 | ''[[:d:Q95306606|Mishel R Markovski]]'' | | | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 820 | ''[[:d:Q95519423|Nikolay Sergeyevich Krylov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-08-10 | [[Устюжна]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 821 | ''[[:d:Q95713526|Elena Rogova]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 822 | ''[[:d:Q95944678|Vitaliy V Suslonov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 823 | ''[[:d:Q95978599|Natalya Alexandrovna Smirnova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 824 | ''[[:d:Q95980216|Alexey V Donets]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 825 | ''[[:d:Q95983839|Ekaterina Alexandrovna A Kondakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 826 | ''[[:d:Q95985831|Mikhail Fominykh]]'' | | | ''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q50036559|State Scientific Center of the Russian Federation - Federal Medical Biophysical Center named after A.I. Burnazyan]]''<br/>''[[:d:Q52847196|Russian Research Institute of Hematology and Transfusiology]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 827 | ''[[:d:Q95990548|Elena Bykova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 828 | ''[[:d:Q95991863|Pavel Kupriyanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 829 | ''[[:d:Q95995278|Karina V Evgrafova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 830 | ''[[:d:Q95995365|Denis V Nazarov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 831 | ''[[:d:Q96043517|Igor R Pozdnyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 832 | ''[[:d:Q96063363|Anton Nazarov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 833 | ''[[:d:Q96063364|Alexander Sorokin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 834 | ''[[:d:Q96069615|Alexey Piskarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 835 | ''[[:d:Q96071894|Evgenia V Efimova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 836 | ''[[:d:Q96118357|Andrei N Yankin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 837 | ''[[:d:Q96141706|Elina Bychkova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 838 | ''[[:d:Q96150317|Olga Alexandrovna Vlasova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 839 | ''[[:d:Q96162551|Raisa Chetverikova]]'' | | | ''[[:d:Q597758|University of Oldenburg]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 840 | ''[[:d:Q96187703|Viktor O Shevelev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 841 | ''[[:d:Q96189448|Ludvig Wasserman]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 842 | ''[[:d:Q96204011|Igor Kubyshkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 843 | ''[[:d:Q96206933|Maria Arepeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 844 | ''[[:d:Q96276490|Tatiana Ivkovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 845 | ''[[:d:Q96636759|Taisiia Shemiakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 846 | ''[[:d:Q96644820|Vyacheslav Ratnikov]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 847 | ''[[:d:Q97006753|Petr Sozontovich Vykhodt︠s︡ev]]'' | | | | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-06-19 | [[Гадзичава]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-23<br/>1994-03-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 848 | [[Татьяна Гинецинская]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-12-24 | [[Вологда]] | data-sort-value="2009" | 2009-09-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 849 | ''[[:d:Q97173167|Evgeniĭ Grigorʹevich Lisenkov]]'' | | | ''[[:d:Q4200373|Император хокук белеме укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>''[[:d:Q18120029|библиофил]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-11-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1954" | 1954-10-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 850 | ''[[:d:Q97181415|Матора, Иван Максимович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1922" | 1922-03-14 | ''[[:d:Q1997033|Semenivka Raion]]'' | data-sort-value="2013" | 2013-10-06 | |- | style='text-align:right'| 851 | ''[[:d:Q97204392|Афанасьев, Владимир Георгиевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1941" | 1941-10-05 | | | |- | style='text-align:right'| 852 | ''[[:d:Q97210009|Бугаева, Дагмара Павловна]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | | data-sort-value="1925" | 1925-01-25 | [[Сергиев Посад]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 853 | ''[[:d:Q97280298|Пахомова, Надежда Викторовна]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 854 | ''[[:d:Q97315956|Пальцева, Лариса Александровна]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | | data-sort-value="1946" | 1946-04-16 | [[Тум|Томск]] | | |- | style='text-align:right'| 855 | ''[[:d:Q97547546|Mstislav Antonini Šangin]]'' | | | | ''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-02-04 | | data-sort-value="1942" | 1942 | |- | style='text-align:right'| 856 | [[Борис Бурсов]] | | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-11-01 | [[Воронеж губернасы]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 857 | ''[[:d:Q97677851|Elena A Andreeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 858 | ''[[:d:Q98166708|Anna Trusova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 859 | ''[[:d:Q98166709|Iana Getmanenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 860 | ''[[:d:Q98192483|Yuriy V Lomachuk]]'' | | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 861 | ''[[:d:Q98222057|Victor Bart]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 862 | ''[[:d:Q98289145|Anna Surkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 863 | ''[[:d:Q98389147|Ivan Alekseev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 864 | ''[[:d:Q98390276|Sergei Monakhov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 865 | ''[[:d:Q98468215|Ekaterina Koshevaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 866 | ''[[:d:Q98648276|Alexey G Goncharov]]'' | | | ''[[:d:Q623154|Jean Monnet University]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 867 | ''[[:d:Q98791691|Гольцман, Фёдор Маркович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-07-24 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 868 | ''[[:d:Q98800008|Павел Тимофеевич Соколов]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1900" | 1900-07-16 | [[Никополь]] | data-sort-value="1937" | 1937-05-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 869 | ''[[:d:Q98992116|Вәлиуллин Ринат Риф улы]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-11-29 | [[Салават (шәһәр)|Салават]] | | |- | style='text-align:right'| 870 | ''[[:d:Q99337862|Maria Alekseevna Mamkaeva]]'' | | | | ''[[:d:Q2487799|миколог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 871 | ''[[:d:Q99372858|Yuriy Sergeevich Minichev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16271261|malacologist]]'' | data-sort-value="1935" | 1935 | | data-sort-value="1997" | 1997-07 | |- | style='text-align:right'| 872 | ''[[:d:Q99613717|Stanislav K Petrovskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 873 | ''[[:d:Q99613718|Aleksandra V Paderina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 874 | ''[[:d:Q99945300|Isidor Mikhaĭlovich Lurʹe]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-12-03 | [[Минск]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 875 | ''[[:d:Q100280128|Michael Ginsburg]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | | data-sort-value="1900" | 1900-09-01<br/>1902-09-01 | | data-sort-value="1982" | 1982-10-18 | |- | style='text-align:right'| 876 | ''[[:d:Q100532438|Viktor N Sorokoumov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 877 | ''[[:d:Q101113072|Dimitri Bratkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-07-15 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 878 | ''[[:d:Q101575843|Mariia M Efremova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 879 | ''[[:d:Q102116312|Michael Z. Solomyak]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1931" | 1931-05-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2016" | 2016-07-31 | |- | style='text-align:right'| 880 | ''[[:d:Q102150753|Sergei Nefedov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2599593|гирманис]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 881 | ''[[:d:Q102232700|Yuri Yakubovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 882 | ''[[:d:Q102347879|Andrej Yakovlev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201793|И. П. Павлов ис. РФА Физиология институты]]'' | ''[[:d:Q4915128|биомедик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q52899051|biostatistician]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-11-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-27 | |- | style='text-align:right'| 883 | ''[[:d:Q102353475|Tatiana Beliaeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q829449|Marie and Louis Pasteur University]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-13 | | | |- | style='text-align:right'| 884 | ''[[:d:Q102353898|Fedor Petrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-08 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 885 | ''[[:d:Q102415396|Renat Yuldashev]]'' | | | ''[[:d:Q578326|Йювяскюля университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q5197818|кибернетик]]''<br/>''[[:d:Q10331368|mathematical modelling]]''<br/>''[[:d:Q660848|nonlinear system]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | [[Уфа]] | | |- | style='text-align:right'| 886 | ''[[:d:Q102415397|Marat Yuldashev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q578326|Йювяскюля университеты]]''<br/>''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q109181161|amateur mathematician]]''<br/>''[[:d:Q5197818|кибернетик]]''<br/>''[[:d:Q974144|укытучы]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q5819949|social educator]]''<br/>''[[:d:Q93918935|educational personnel]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | [[Уфа]] | | |- | style='text-align:right'| 887 | ''[[:d:Q102941751|Dmitrij I. Nagirner]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-19 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 888 | ''[[:d:Q103020999|Sergei N. Naboko]]'' | | | | ''[[:d:Q112582386|mathematical physicist]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | data-sort-value="2020" | 2020 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 889 | ''[[:d:Q104131120|Evgenii Beletskii]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q85449|Киев политехника институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 890 | ''[[:d:Q104216701|Anna Peredolskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15983985|классик археолог]]''<br/>''[[:d:Q674426|куратор]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1894" | 1894 | | data-sort-value="1968" | 1968 | |- | style='text-align:right'| 891 | ''[[:d:Q104284579|Arseniy Molotkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 892 | ''[[:d:Q104609150|A M Ryumin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 893 | ''[[:d:Q104612447|Marina S Zelenskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 894 | ''[[:d:Q104612449|Olga V Frank-Kamenetskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 895 | ''[[:d:Q104920793|Nikolay Yegorov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[адвокат]]<br/>[[эшкуар]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 896 | ''[[:d:Q105196272|Zakhary Stepanov]]'' | | | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q110259048|Горка]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 897 | ''[[:d:Q105491099|Anatoly Pautov]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 898 | ''[[:d:Q105758738|Aleksandr Lavrov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-07-07 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 899 | ''[[:d:Q106258711|Konstantin Krylov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1992" | 1992 | |- | style='text-align:right'| 900 | ''[[:d:Q106396258|Казакова, Елена Ивановна]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | | data-sort-value="1958" | 1958-02-01 | | | |- | style='text-align:right'| 901 | ''[[:d:Q106501604|Евгений Юрьевич Кричевский]]'' | | | | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-02-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 902 | ''[[:d:Q107475736|Sergey Fitialov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1934" | 1934-12-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-10 | |- | style='text-align:right'| 903 | ''[[:d:Q107714301|Alexei V. Rozanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 904 | ''[[:d:Q108158178|Alexander D. Knysh]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-09-28 | [[Саз (шәһәр)]] | | |- | style='text-align:right'| 905 | ''[[:d:Q108223429|Andrej Leonidovič Vassojevič]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1350189|египтолог]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-12 | | | |- | style='text-align:right'| 906 | ''[[:d:Q108368801|Georgij Alexandrovich Novikov]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-10-07<br/>1910 | [[Кронштадт]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-31<br/>1980 | |- | style='text-align:right'| 907 | ''[[:d:Q108786220|Anatoly Sventsitsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-07 | [[Кингисепп]] | data-sort-value="2024" | 2024-03-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 908 | ''[[:d:Q108803481|Anastasia Lomagina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 909 | ''[[:d:Q109029605|Rachkovskai︠a︡, E. I. (Ekaterina Ivanovna)]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]''<br/>''[[:d:Q47825396|phytogeographer]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-17 | | data-sort-value="2019" | 2019-01-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 910 | ''[[:d:Q109356709|Georgy Pigulevsky]]'' | | | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1888" | 1888 | [[Каунас]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-19 | |- | style='text-align:right'| 911 | ''[[:d:Q109380522|Evgeniya A. Lukina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 912 | ''[[:d:Q109485144|Краев, Александр Павлович]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | | data-sort-value="1904" | 1904 | | data-sort-value="1952" | 1952-02-15 | |- | style='text-align:right'| 913 | ''[[:d:Q109485177|Даниил Александрович Александров]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-23 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 914 | ''[[:d:Q109485523|Ekaterina Vasilyeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q11395024|photography critic]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-07-29 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 915 | ''[[:d:Q15063183|Konstantin Focht]]'' | | | | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-02-24 | ''[[:d:Q2029774|Manglisi]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-09-15 | [[Батум]] |- | style='text-align:right'| 916 | ''[[:d:Q15063220|Vladimir Fomin]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-06 | [[Серпухов]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 917 | ''[[:d:Q15064354|Tatyana Batygina]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-10-24 | [[Уссурийск]] | data-sort-value="2015" | 2015-09-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 918 | [[Николай Благовещенский (1821)|Николай Благовещенский]] | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1821" | 1821-04-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1892" | 1892-08-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 919 | ''[[:d:Q15064731|Rouben Boudaghov]]'' | | | ''[[:d:Q4398493|Ростов дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-08-23<br/>1910-09-05 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 920 | ''[[:d:Q15064853|Julius Wagner]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-12-13 | [[Наполи]] | data-sort-value="1945" | 1945-04<br/>1944<br/>1946 | [[Сербия]]<br/>[[Австрия]] |- | style='text-align:right'| 921 | ''[[:d:Q15065347|Vladimir Girgas]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4385762|Бишенче Питырбур гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1835" | 1835-12-01 | [[Гродно|Һродна]] | data-sort-value="1887" | 1887-03-18 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 922 | ''[[:d:Q15065572|Vjatsjeslav Gretsjanyj]]'' | | | ''[[:d:Q112107737|Ерак Көнчыгыш дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1940" | 1940-02-11 | | data-sort-value="2019" | 2019-05-20 | |- | style='text-align:right'| 923 | ''[[:d:Q15065577|Andrey Grigorenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1949" | 1949-06-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-05-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 924 | ''[[:d:Q15065602|Константин Эдуардович Гриневич]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-09-21 | [[Вологда]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-30 | [[Харьков]] |- | style='text-align:right'| 925 | ''[[:d:Q15065823|Gabriel Destunis]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-03-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 926 | ''[[:d:Q15065981|Ludolf Dorn]]'' | | | | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-01-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1891" | 1891-04-29 | [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Рига]] |- | style='text-align:right'| 927 | ''[[:d:Q15066437|Piotr Yernstedt]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15974789|coptologist]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-06-09 | [[Гатчина]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 928 | ''[[:d:Q15066449|Mikhail Yerofeyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1839" | 1839-02-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1888" | 1888-12-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 929 | [[Николай Еругин]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-04-14<br/>1907-05-14 | [[Пролетарск (шәһәр)|Пролетарск]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-12 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 930 | ''[[:d:Q15066608|Gennady Zhirkov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-16 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 931 | ''[[:d:Q15066714|Audra-Kristina Zabulionite]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]''<br/>''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-01 | [[Каунас]] | | |- | style='text-align:right'| 932 | [[Николай Козмин]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1873" | 1873-12-10<br/>1873-12-22 | [[Казан]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 933 | ''[[:d:Q15069331|Fedor Tur]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-05-13 | [[Новгород-Сиверскый|Новһород-Сиверскый]] | data-sort-value="1942" | 1942-07-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 934 | ''[[:d:Q15070472|Yevgeny Kreps]]'' | | | ''[[:d:Q4454719|Tenischew-Schule]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1899" | 1899-05-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-10-04 | [[Ялта]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[Василий Лебедев]] | | | ''[[:d:Q15962041|Нижгар ирләр гимназиясе]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-10-01 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1909" | 1909-05-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 936 | ''[[:d:Q15071114|Ernst Gustav Leyst]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1852" | 1852-01-07 | [[Ревель (коммуна)]] | data-sort-value="1918" | 1918-09-13 | [[Бад-Наухайм]] |- | style='text-align:right'| 937 | ''[[:d:Q15071153|Vladimir Lermantov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1845" | 1845-11-03<br/>1845-11-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1919" | 1919-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 938 | ''[[:d:Q15071436|Karl Lugebil]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1830" | 1830-11-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 939 | ''[[:d:Q15071463|Jakov Mironovitsj Magaziner]]'' | | | ''[[:d:Q16713603|Харкаўская губернская гімназія]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-01-06<br/>1882-01-19 | [[Харьков]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 940 | ''[[:d:Q15071584|Vyacheslav Tishchenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-08-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-02-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 941 | ''[[:d:Q15072734|Владимир Петрович Михайлов]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1855" | 1855-11-21 | [[Сембер]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-05 | [[Тверь]] |- | style='text-align:right'| 942 | ''[[:d:Q15073501|Ivan Mordukhay-Boltovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4200373|Император хокук белеме укуханәсе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1874" | 1874 | | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 943 | ''[[:d:Q15074489|Vladimir Musselius]]'' | | | ''[[:d:Q2069101|Gustav Adolf Grammar School]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-07-02 | [[Выборг]] | data-sort-value="1920" | 1920 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 944 | [[Михаил Навроцкий]] | | | [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]'' | data-sort-value="1823" | 1823-11-11 | | data-sort-value="1871" | 1871-01-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 945 | ''[[:d:Q15074971|Yury Natochin]]'' | | | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-12-06 | [[Харьков]] | | |- | style='text-align:right'| 946 | ''[[:d:Q15076890|Nikolaĭ Stepanovich Solomenko]]'' | | | ''[[:d:Q4129767|Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-05 | [[Минск]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 947 | ''[[:d:Q15076954|Aleksandr Soldatov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-09 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 948 | ''[[:d:Q15077327|Слепян, Эрик Иосифович]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-06-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2021" | 2021-05-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 949 | ''[[:d:Q15079384|Sergey Mikhailovich Seredonin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-08-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1914" | 1914-07-26 | [[Ярыслау губернасы|Ярыслау гөбернәсе]] |- | style='text-align:right'| 950 | ''[[:d:Q15079481|Ī. P. Senigov]]'' | | | ''[[:d:Q4349855|Беренче кадет корпусы]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]'' | data-sort-value="1859" | 1859 | [[Санкт-Петербург]] | No/unknown value<br/>1903 | |- | style='text-align:right'| 951 | ''[[:d:Q15081103|Mitrofan Sveshnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-06-11 | [[Әстерхан]] | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 952 | ''[[:d:Q15081195|Mikhail Vasilyevich Popov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q18543182|social philosopher]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-02-24 | ''[[:d:Q21673433|Staroklyonskoye]]'' | | |- | style='text-align:right'| 953 | ''[[:d:Q15090990|Sergey Rozhdestvensky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-08-25<br/>1868-09-06<br/>1863 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1934" | 1934-06-17 | [[Тум|Томск]] |- | style='text-align:right'| 954 | ''[[:d:Q15090992|Nikolaĭ Fedorovich Rozhdestvenskiĭ]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1802" | 1802<br/>1800 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1872" | 1872-02-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 955 | ''[[:d:Q15132363|Sergey Kuznetsov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-16 | ''[[:d:Q62337|Vanadzor]]'' | | |- | style='text-align:right'| 956 | ''[[:d:Q15134863|Robert Lenz]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q12376416|Tartu Governorate Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1808" | 1808-02-04 | [[Тарту]] | data-sort-value="1836" | 1836-09-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 957 | ''[[:d:Q15149013|Ирина Попова]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-28 | ''[[:d:Q4280256|Manhush]]'' | | |- | style='text-align:right'| 958 | ''[[:d:Q15210129|Ronald Nelepin]]'' | | | ''[[:d:Q4129767|Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-01-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 959 | ''[[:d:Q15433216|Андрей Венедикт улы Фёдоров]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-04-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1997" | 1997-11-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 960 | ''[[:d:Q15438814|George G. Lorentz]]'' | | | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1425119|Georgian Technical University]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-02-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-01 | [[Чико (Калифорния)|Чико]] |- | style='text-align:right'| 961 | ''[[:d:Q15451164|Erich Diehl]]'' | | | | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-25 | [[Даугавпилс]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-02 | [[Ена (шәһәр)|Ена]] |- | style='text-align:right'| 962 | ''[[:d:Q15451418|Aleksandr Goykhbarg]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q2135469|legal counselor]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q28528560|communist]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-01-01 | ''[[:d:Q4132790|Haluzyntsi]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 963 | ''[[:d:Q15455707|Sergei Vostokov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2025" | 2025-03-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 964 | ''[[:d:Q15455711|Alexander Its]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-01 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 965 | ''[[:d:Q15640287|Pavel Voinarovskiy]]'' | | | ''[[:d:Q58683208|Saint-Petersburg Electrotechnical Institute]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1327627|электротехник]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-02-15 | [[Акъяр]] | data-sort-value="1913" | 1913-06-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 966 | ''[[:d:Q15640468|Татьяна Александровна Боборыкина]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 967 | ''[[:d:Q15691162|S.V. Jogarao]]'' | | | ''[[:d:Q3521052|Andhra University]]'' | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1928" | 1928 | | data-sort-value="1992" | 1992 | |- | style='text-align:right'| 968 | ''[[:d:Q15720258|Hermann Henckel]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q4988856|Hebraist]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-04-05 | [[Бялысток|Белосток]] | data-sort-value="1940" | 1940<br/>No/unknown value | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 969 | ''[[:d:Q15727402|Christian Friedrich Graefe]]'' | | | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1780" | 1780-07-01 | [[Хемниц]] | data-sort-value="1851" | 1851-12-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 970 | ''[[:d:Q15836854|Nikolai Kapitonovich Nikolski]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-11-16 | | | |- | style='text-align:right'| 971 | ''[[:d:Q15965068|Yom Tov Lipman Lipkin]]'' | | | ''[[:d:Q154561|Ена үнивирситите]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1846" | 1846 | ''[[:d:Q157516|Салантай]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-02-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 972 | ''[[:d:Q16104619|Viktor Borisov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-31 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2013" | 2013-12-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 973 | ''[[:d:Q16303917|Yuri Yappa]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 974 | ''[[:d:Q16378569|Efrasiyab Vekilov]]'' | | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1920" | 1920 | [[Бакы]] | data-sort-value="2004" | 2004 | |- | style='text-align:right'| 975 | ''[[:d:Q16404193|Victor Ferdinand Schmidt]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-04-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-07 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 976 | ''[[:d:Q16437572|Бораганский Ілияс]]'' | | | | | data-sort-value="1852" | 1852-04-22 | | | |- | style='text-align:right'| 977 | ''[[:d:Q16627894|Joseph Adam Braun]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1712" | 1712-01-01 | ''[[:d:Q583910|Аш]]'' | data-sort-value="1768" | 1768-09-22<br/>1768-10-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[Борис Вишневский]] | | | ''[[:d:Q16685857|Пирем ирләр гимназиясе]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-06-13<br/>1891-07-13 | ''[[:d:Q134712|Шәүләй]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-26 | [[Черновцы|Чернивси]] |- | style='text-align:right'| 979 | [[Валентина Дианова]] | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-07-22 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 980 | ''[[:d:Q16644675|Yury Dmitrevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-05-09 | [[Череповец]] | data-sort-value="2001" | 2001 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 981 | ''[[:d:Q16653572|Yakov Zakher]]'' | | | ''[[:d:Q4454719|Tenischew-Schule]]''<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-10-22 | [[Мияс]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-14 | [[Петергоф|Петерһоф]] |- | style='text-align:right'| 982 | ''[[:d:Q16663066|Φιόντορ Κέλζι]]'' | | | | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1819" | 1819-07 | [[Хәлеб]] | data-sort-value="1886" | 1886<br/>1912 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 983 | ''[[:d:Q16665863|Yelena Korneva]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q23719406|нейрофизиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-05 | [[Кызылурда]] | data-sort-value="2026" | 2026-02-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 984 | ''[[:d:Q16667230|Yury Krivosheyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-22 | [[Калининград]] | | |- | style='text-align:right'| 985 | [[Георгий Остроумов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-12-27 | [[Пенза]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 986 | ''[[:d:Q16687768|Ivan Fedorovich Pravdin]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1880" | 1880<br/>1880-01-13 | ''[[:d:Q1651373|Буй районы]]'' | data-sort-value="1963" | 1963<br/>1963-02-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 987 | ''[[:d:Q16700556|Evgeniĭ Georgievich Kagarov]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-09-29 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-13 | [[Ессентуки]] |- | style='text-align:right'| 988 | ''[[:d:Q16712540|Viktor Frank-Kamenetsky]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-02-15 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 989 | ''[[:d:Q16719572|Мирза Шафи-Гештасп]]'' | | | | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | No/unknown value | | data-sort-value="1877" | 1877 | |- | style='text-align:right'| 990 | ''[[:d:Q16720308|Aleksandr Semenovič Tračevskij]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1838" | 1838 | [[Ставрополь]] | data-sort-value="1906" | 1906-08-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 991 | ''[[:d:Q16720412|Isaak Moiseyevich Trotsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903 | [[Одесса]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-04 | [[Сандармох]] |- | style='text-align:right'| 992 | ''[[:d:Q17043310|Vladimir Krylov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1902" | 1902-12-14 | ''[[:d:Q4239659|Krasnyy Yar]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-08-31 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 993 | ''[[:d:Q17044835|Mark Konstantinovich Gavurin]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1911" | 1911-11-16 | [[Мир (Карэлицкий районы)|Мир]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 994 | ''[[:d:Q17089970|Irina Shmelyova]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 995 | ''[[:d:Q17449825|Sergei N. Britvin]]'' | | | | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | | | |- | style='text-align:right'| 996 | ''[[:d:Q17450093|Oleg I. Siidra]]'' | | | | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 997 | ''[[:d:Q17456888|Татьяна Георгиевна Хатисова]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 998 | ''[[:d:Q17495028|Nikolay Yeliseyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q18342390|петрограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q112134160|геолог-картограф]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-12-07 | [[Самар]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-24 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 999 | ''[[:d:Q17505198|Jan Janovich Lus]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-12-06 | ''[[:d:Q8080298|Ķoņi Parish]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-08-10 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 1000 | ''[[:d:Q17617408|Sergey Pavlovich Kravkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-21 | [[Рязань]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1001 | ''[[:d:Q17617462|Olga Ivanova-Kazas]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-12-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-01-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1002 | ''[[:d:Q17617499|Liliya Duskayeva]]'' | | | ''[[:d:Q19909572|Пермь дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-21 | [[Пермь]] | | |- | style='text-align:right'| 1003 | ''[[:d:Q17617620|Ианнуарий (Ивлиев)]]'' | | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-09 | [[Вологда]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1004 | ''[[:d:Q18001859|Elvira Gagarina]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-21 | [[Чимкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 1005 | ''[[:d:Q18044646|Vladimir Razumovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-19 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1006 | ''[[:d:Q18084469|Boris Vasilievich Perfiljev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-02-24 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1007 | ''[[:d:Q18132005|Виктор Цветков]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-02-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999-02-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1008 | ''[[:d:Q18166752|Maria Prokhorova]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-07-20<br/>1901-07-20 | [[Гдов районы]] | data-sort-value="1993" | 1993 | |- | style='text-align:right'| 1009 | [[Сергей Костычев]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-05-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-21 | [[Алушта]] |- | style='text-align:right'| 1010 | ''[[:d:Q18173159|Ivan Tyurin]]'' | | | ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q28378128|педолог]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-11-02<br/>1892-10-21 | [[Уфа губернасы]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1011 | ''[[:d:Q18221379|Basil Bensin]]'' | | | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]''<br/>''[[:d:Q238101|Миннесота университеты]]''<br/>''[[:d:Q1329478|Чехия техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1881" | 1881 | [[Кырым]] | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Төньяк Каролина]] |- | style='text-align:right'| 1012 | ''[[:d:Q18245576|Myron Malkiel-Jirmounsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-05-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Лиссабон]] |- | style='text-align:right'| 1013 | ''[[:d:Q18279147|Ilya Utekhin]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-19 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1014 | ''[[:d:Q18400514|Nikolay Belyayev]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1923" | 1923-08-23 | [[Ярыслау губернасы|Ярыслау гөбернәсе]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-01 | |- | style='text-align:right'| 1015 | ''[[:d:Q18401534|G. A. Bi͡alyĭ]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-12-29 | ''[[:d:Q4336132|Oredezh train station]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-09-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1016 | ''[[:d:Q18404639|Victor Robertovich Bursian]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-12-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1017 | ''[[:d:Q18634106|Боован Бадма]]'' | | | | [[шагыйрь]] | data-sort-value="1880" | 1880 | | data-sort-value="1917" | 1917 | |- | style='text-align:right'| 1018 | ''[[:d:Q18634503|Galina Lebedeva]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-10 | [[Тула]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-30 | |- | style='text-align:right'| 1019 | ''[[:d:Q18640579|Aleksandr Veliky]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-20 | [[Яңа Үзән өязе]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1020 | ''[[:d:Q18786075|Boris Lichkov]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-07-19 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1021 | ''[[:d:Q18786193|Dmitriy Chizhov]]'' | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1784" | 1784-10-19 | ''[[:d:Q4218138|Kashinsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1852" | 1852-05-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1022 | ''[[:d:Q18786213|Шухтин, Алексей Михайлович]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-04-18 | ''[[:d:Q394230|Vesyegonsky District]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1023 | ''[[:d:Q19502056|Boris Vuliḥ]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-02-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1024 | ''[[:d:Q19513859|Viktor Khavin]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-09-21 | |- | style='text-align:right'| 1025 | ''[[:d:Q19866719|Raisa Berg]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q16063497|эволюционист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-01 | ''[[:d:Q210720|20th arrondissement of Paris]]'' |- | style='text-align:right'| 1026 | ''[[:d:Q19906457|Tatiana Ilyina]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-21 | | data-sort-value="2020" | 2020-10-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1027 | ''[[:d:Q19907394|Vladimir Baryshnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-23 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1028 | ''[[:d:Q19907401|Nikolay Baryshnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-14 | [[Бутурлиновка]] | data-sort-value="2011" | 2011-02-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1029 | ''[[:d:Q19908385|Pavel Lyubomirov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1885" | 1885-04-24 | ''[[:d:Q18778277|Ivanovka]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1030 | ''[[:d:Q19908918|Irina Porochkina]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-02-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2014" | 2014-12-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1031 | ''[[:d:Q19909177|Pavel Svetlov]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-09-09<br/>1892-09-10 | ''[[:d:Q4479486|Ushaki]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-07-07 | |- | style='text-align:right'| 1032 | ''[[:d:Q19909983|Ekaterina Aleksandrovna Maksimova]]'' | | | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-01 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1033 | ''[[:d:Q19918446|Arseny Shnitnikov]]'' | | | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2560911|physical geographer]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-02-18 | [[Акъяр]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1034 | ''[[:d:Q19948561|Vladimir Tartakovski]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-12-31 | [[Киев]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1035 | ''[[:d:Q19961146|Boris Tikhomirov]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-07-24 | [[Вологда губернасы|Вологда гөбернәсе]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-04 | |- | style='text-align:right'| 1036 | ''[[:d:Q19975531|Sergey V. Krivovichev]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-04 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1037 | ''[[:d:Q19975571|Andrey Yakunin]]'' | | | ''[[:d:Q1481050|London Business School]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Россия]] | | |- | style='text-align:right'| 1038 | [[Юрий Благов (1959)]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | | | |- | style='text-align:right'| 1039 | ''[[:d:Q20506916|Kamsar Grigoryan]]'' | | | ''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-04-01 | ''[[:d:Q3653125|Gandzani]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-06-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1040 | ''[[:d:Q20507236|Տիգրան Ճառաքյան]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q18245236|рентгенолог]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-08-31 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1041 | ''[[:d:Q20639357|Evgeny Alexandrovich Porai-Koshits]]'' | | | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-09-28 | [[Россия империясе]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1042 | ''[[:d:Q20671589|Mikhail Kastorsky]]'' | | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q4235556|Кострома руханилар семинариясе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1809" | 1809 | | data-sort-value="1866" | 1866-07-06 | |- | style='text-align:right'| 1043 | ''[[:d:Q20747143|Galina L. Starova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1946" | 1946 | | | |- | style='text-align:right'| 1044 | ''[[:d:Q20970617|Lyudmila Geyro]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-04 | | data-sort-value="2021" | 2021-10-24 | |- | style='text-align:right'| 1045 | ''[[:d:Q21033558|Nikolai Bauer]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-11-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1942" | 1942-09-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1046 | ''[[:d:Q21088213|Valentin Aleskovsky]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-06-03 | [[Мары]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1047 | ''[[:d:Q21101658|Vladimir Komarov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-28 | | data-sort-value="2006" | 2006 | [[Брянск]] |- | style='text-align:right'| 1048 | ''[[:d:Q21107859|Ivan Misyurkeyev]]'' | | | ''[[:d:Q4126500|Иркутск дәүләт университетының Педагогика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1917" | 1917-01-19 | ''[[:d:Q21813459|Suvo]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-10-26 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 1049 | ''[[:d:Q21116864|Vladimir Prokofiev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898 | | data-sort-value="1993" | 1993 | |- | style='text-align:right'| 1050 | ''[[:d:Q21140574|Orest Tsekhnovitser]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | [[язучы]]<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-08-28 | [[Псков]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-28 | |- | style='text-align:right'| 1051 | ''[[:d:Q21152576|Mikhail Serebryakov]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-09-04 | ''[[:d:Q606706|Тростәнетс]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-06-12<br/>1959-07-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1052 | [[Анатолий Рыков]] | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17391638|сәнгать теоретигы]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-08-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1053 | ''[[:d:Q21337671|Vladimir A. Lukhtanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | | | |- | style='text-align:right'| 1054 | ''[[:d:Q21341636|Nina I. Strelnikova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q119950633|diatomologist]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-05-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1055 | ''[[:d:Q21388899|Vladimir Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | | | |- | style='text-align:right'| 1056 | ''[[:d:Q21390411|Alexey G. Desnitskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q19798999|acarologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1057 | ''[[:d:Q21392255|Boris Palladiyevich Karakulin]]'' | | | ''[[:d:Q4382992|Псков ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-08-09 | [[Псков]] | data-sort-value="1942" | 1942-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1058 | ''[[:d:Q21392843|Valentina Sergeevna Sheshukova-Poretzkaya]]'' | | | | ''[[:d:Q15816836|бактериолог]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1899" | 1899 | | data-sort-value="1990" | 1990 | |- | style='text-align:right'| 1059 | ''[[:d:Q21394143|Alexander M. Naseka]]'' | | | | ''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1060 | ''[[:d:Q21508299|E. M. Cheissin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q38691646|protozoologist]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-09-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1968" | 1968-06-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1061 | ''[[:d:Q21509711|V.K. Dagaeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-07-18 | | data-sort-value="1947" | 1947<br/>1947-01 | |- | style='text-align:right'| 1062 | ''[[:d:Q21513251|Elena Fedorowna Florovskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1968" | 1968 | |- | style='text-align:right'| 1063 | ''[[:d:Q21519655|Aleksandr Onu]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-19<br/>1865-05-01 | [[Истанбул]] | data-sort-value="1935" | 1935-04-07 | [[Лондон]] |- | style='text-align:right'| 1064 | ''[[:d:Q21523084|Vladimir I. Poljansky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1959" | 1959 | |- | style='text-align:right'| 1065 | ''[[:d:Q21523291|Anastasia Ivanovna Proshkina-Lavrenko]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-10-28 | ''[[:d:Q1104773|Вовчанск]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-07-16 | |- | style='text-align:right'| 1066 | ''[[:d:Q21534130|Шебалин, Никита Виссарионович]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-30 | | data-sort-value="1995" | 1995-02-18 | |- | style='text-align:right'| 1067 | ''[[:d:Q21534871|Georgy Slyusarev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-09-04 | | data-sort-value="1987" | 1987 | |- | style='text-align:right'| 1068 | ''[[:d:Q21545761|Theodor Friedrich Freytag]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]'' | data-sort-value="1800" | 1800-02-02 | ''[[:d:Q15218880|Dzērbene]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-03-05 | [[Фрейбург (Унструт)]] |- | style='text-align:right'| 1069 | ''[[:d:Q21606848|Ilariya Raykova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-09-17 | [[Истәраушан]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-24 | [[Ташкент]] |- | style='text-align:right'| 1070 | ''[[:d:Q21607499|Mariya Rozanova]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-08-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1957" | 1957-10-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1071 | ''[[:d:Q21608682|Ivan Lvovich Serbinov]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1872" | 1872<br/>1872-06-12 | [[Николаев (Николаев өлкәсе)|Мыколаив]] | data-sort-value="1950" | 1950<br/>1925-10-26 | [[Одесса]] |- | style='text-align:right'| 1072 | ''[[:d:Q21635577|Mariya Anufriyeva]]'' | | | ''[[:d:Q4129748|School of Journalism & Mass Communication]]'' | [[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-22 | [[Петрозаводск]] | | |- | style='text-align:right'| 1073 | ''[[:d:Q21639195|Viktor Yevseyev]]'' | | | ''[[:d:Q16655765|Institute of Linguistics, Literature and History of the Karelian Research Centre of the Russian Academy of Sciences]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13636225|Finno-Ugrist]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-07-13 | [[Суоярви районы]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-12 | [[Петрозаводск]] |- | style='text-align:right'| 1074 | ''[[:d:Q21643874|Aleksey Petrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q58683208|Saint-Petersburg Electrotechnical Institute]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-02-02 | [[Лукоянов]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-24 | [[Екатеринбург]] |- | style='text-align:right'| 1075 | ''[[:d:Q21707343|Anna Bulavkina]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-08-05 | [[Таллинн]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-27 | [[Пенза]] |- | style='text-align:right'| 1076 | ''[[:d:Q21856943|Kirill Zavadsky]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-12-23<br/>1910-01-05 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1077 | ''[[:d:Q21856971|Ihnatii Ivanovskyi]]'' | | | ''[[:d:Q12173050|Faculty of Law of Taras Shevchenko National University of Kyiv]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1858" | 1858-12-16 | ''[[:d:Q4137286|Hermanivka]]'' | data-sort-value="1926" | 1926 | |- | style='text-align:right'| 1078 | ''[[:d:Q21993386|Anna Ābele]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-05-01 | ''[[:d:Q3800966|Valmiera Parish]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-09-09 | [[Поукипзи (Нью-Йорк)|Поукипзи]] |- | style='text-align:right'| 1079 | [[Сергей Львов (1879)|Сергей Львов]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-10-02 | [[Казан]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1080 | ''[[:d:Q22102361|Anatoly A. Stekolnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-08-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2025" | 2025-09-21 | |- | style='text-align:right'| 1081 | ''[[:d:Q22113950|Stanislav I. Melnitsky]]'' | | | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1082 | ''[[:d:Q22133542|N. N. Medvedev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-08-07<br/>1899 | [[Вологда өлкәсе]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1083 | ''[[:d:Q22283695|Pavel Aleksandrovich Pravoslavlev]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-10-16 | ''[[:d:Q24076927|Rakhinka]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1084 | ''[[:d:Q22687930|Georg Albert Fuss]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1806" | 1806-12-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1854" | 1854-01-05 | [[Vilnius|Вилнүс]] |- | style='text-align:right'| 1085 | ''[[:d:Q23048274|Nina Ivochkina]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1941" | 1941-03-13 | | | |- | style='text-align:right'| 1086 | ''[[:d:Q23061981|Sergei Raymondovich Treil]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1087 | ''[[:d:Q23061991|Alexei Borisovich Aleksandrov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-23 | | | |- | style='text-align:right'| 1088 | ''[[:d:Q23068721|Andrew N. Ostrovsky]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | [[Орски|Ыр]] | | |- | style='text-align:right'| 1089 | ''[[:d:Q23654976|Vladimir Barabanov]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1918" | 1918-05-21 | ''[[:d:Q21848875|Melekhovo]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-08-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1090 | ''[[:d:Q23656251|Vladimir Nikitin]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1944" | 1944-02-18 | [[Үскәмән]] | data-sort-value="2015" | 2015-03-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1091 | ''[[:d:Q23656553|Maryna Skrzhynska]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q18916625|иллинис]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-23 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1092 | ''[[:d:Q23656601|Petr Tovstik]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1935" | 1935-12-28 | | data-sort-value="2020" | 2020-12-30 | |- | style='text-align:right'| 1093 | [[Александр Чулошников]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1894" | 1894-08-08 | [[Подолия губернасы|Подолия гөбернәсе]] | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1094 | ''[[:d:Q24009771|Nikolay Adamov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1113838|климатолог]]''<br/>''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-09-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1912" | 1912-06-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1095 | ''[[:d:Q24009902|V. G. Druzhinin]]'' | | | ''[[:d:Q23675254|lycée classique de Saint-Pétersbourg]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q3243461|коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-08-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1096 | ''[[:d:Q24010334|Georgy Gorbachyov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-09-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-10 | [[Верхнеурал|Верхнеуральск]] |- | style='text-align:right'| 1097 | ''[[:d:Q24010408|Oleg Shulov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-15 | | data-sort-value="2006" | 2006-08-13 | |- | style='text-align:right'| 1098 | ''[[:d:Q24010849|N. P. Penkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-11-27 | [[Торжок]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1099 | ''[[:d:Q24350838|Nikita Domnin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1903" | 1903 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1100 | ''[[:d:Q24351063|Dmitry Abramov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-02-11 | |- | style='text-align:right'| 1101 | ''[[:d:Q24352140|Gennady Leonov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-04-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1102 | ''[[:d:Q24642242|Jelena Nikolaievna Poliakhova]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-16 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1103 | ''[[:d:Q24642460|Artemy Magun]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''<br/>[[Мичиган университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q15994177|сәясәт теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-06-03 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1104 | ''[[:d:Q24643253|Andrey Anselm]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-05-18 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1105 | ''[[:d:Q25367946|Sergey A. Karpov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1106 | ''[[:d:Q25391145|Alexander Nazarov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-27 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1107 | ''[[:d:Q25440989|Andrey Bulakh]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2020" | 2020-09-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1108 | ''[[:d:Q25441117|Maxim V. Vinarski]]'' | | | [[Омск дәүләт педагогика университеты]] | ''[[:d:Q19798999|acarologist]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q16271261|malacologist]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-04-18 | [[Омск]] | | |- | style='text-align:right'| 1109 | ''[[:d:Q25444759|Olga Aksenova]]'' | | | | ''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1110 | ''[[:d:Q25999578|Anatoly Olesievich Slisenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-15 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | |- | style='text-align:right'| 1111 | ''[[:d:Q26178992|Mikhail Steblin-Kamensky]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q26700841|Scandinavian studies scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-08-29<br/>1903-09-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1112 | ''[[:d:Q26244450|Βέρα Γκρεμπενστσίκοβα]]'' | | | ''[[:d:Q4360202|Karl May School]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-10-05 | | data-sort-value="1985" | 1985-10-02 | |- | style='text-align:right'| 1113 | ''[[:d:Q26255491|Andrey Stepanov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-13 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1114 | ''[[:d:Q26776802|Aleksandr Aleksandrovitsj Makarenja]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1115 | ''[[:d:Q27657773|David Maggid]]'' | | | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-09-05<br/>1862-08-25 | [[Vilnius|Вилнүс]]<br/>''[[:d:Q2573951|Šnipiškės]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1116 | ''[[:d:Q27763765|Ivan Nekhaev]]'' | | | | ''[[:d:Q16271261|malacologist]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1117 | ''[[:d:Q27826341|Nikita Chernetsov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-28 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1118 | ''[[:d:Q27908233|Denis V. Vyalikh]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1119 | [[Степан Данилов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-12-26 | [[Витебск]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1120 | ''[[:d:Q27919229|Nikolai Poletika]]'' | | | ''[[:d:Q4348927|Premier Gymnase de Kiev]]''<br/>''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-04-17 | [[Канатып]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-25 | [[Иерусалим|Котдус]] |- | style='text-align:right'| 1121 | ''[[:d:Q27982029|Aleksey Andronov]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-12-12 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1122 | ''[[:d:Q28007501|Борис Зубарев]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-04-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1952" | 1952-07-15 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 1123 | ''[[:d:Q28008171|Valentin Lopatin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]''<br/>''[[:d:Q3743777|сазлыклар белеме]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-08-10 | ''[[:d:Q28071291|Lopatiha]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-04-21 | [[Петрозаводск]] |- | style='text-align:right'| 1124 | ''[[:d:Q28054921|Viktor Poroshin]]'' | | | ''[[:d:Q4127845|The Second Saint Petersburg Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1811" | 1811-02-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1868" | 1868-03-04 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 1125 | ''[[:d:Q28355395|Yevgeny Ilyin]]'' | | | ''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-12-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1126 | ''[[:d:Q28355454|Голубева, Елена Георгиевна]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1930" | 1930-09-21 | | data-sort-value="2011" | 2011 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1127 | ''[[:d:Q28355537|Неустроева, Галина Кирилловна]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1934" | 1934 | | data-sort-value="2011" | 2011 | |- | style='text-align:right'| 1128 | ''[[:d:Q28359032|Anton Nemilov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-06-08 | [[Орёл]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1129 | ''[[:d:Q28359118|Yevgeniya Ivanova]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q24932262|Women's Pedagogical Institute]]'' | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-12-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1130 | ''[[:d:Q28359307|Pyotr Makarov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-10-18 | [[Смоленск өлкәсе]]<br/>[[Лиепая]] | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q1026062|Гурзуф]]'' |- | style='text-align:right'| 1131 | ''[[:d:Q28359402|Иван Миронович Пядусов]]'' | | | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-06-23 | ''[[:d:Q11825671|Мстиславль өязе]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1132 | ''[[:d:Q28359444|Панфилов, Евгений Дементьевич]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1921" | 1921-01-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1999" | 1999 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1133 | ''[[:d:Q28496444|Aleksandr Batuev]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-04-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-04-28 | |- | style='text-align:right'| 1134 | ''[[:d:Q28498009|Boris Yershov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-16 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1135 | ''[[:d:Q28498050|Ilia A. Zakharov]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-18 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1136 | ''[[:d:Q28500342|Lyudmila Popkova]]'' | | | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1137 | ''[[:d:Q28500798|Vladislav Vilgelmovich Khlebovich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-27 | [[Воронеж]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-23 | |- | style='text-align:right'| 1138 | ''[[:d:Q28816071|Veneamin Shvab]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q107290369|физик-җылылыкчы]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-02-13 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-13 | [[Тум|Томск]] |- | style='text-align:right'| 1139 | ''[[:d:Q28913849|A. S. Velikiy]]'' | | | | | data-sort-value="1913" | 1913 | | data-sort-value="1970" | 1970 | |- | style='text-align:right'| 1140 | ''[[:d:Q29032931|Alexander Okhotin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1420038|Куинс университеты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | [[Россия]] | | |- | style='text-align:right'| 1141 | ''[[:d:Q29291488|Andrei K. Brodsky]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1142 | ''[[:d:Q29358759|Lyudmila Galenskaya]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-10-01 | [[Витебск]] | data-sort-value="2025" | 2025-10-27 | |- | style='text-align:right'| 1143 | ''[[:d:Q29359148|N. A. Loginova]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-28 | [[Алматы]] | | |- | style='text-align:right'| 1144 | ''[[:d:Q29865067|Anastasia Evgenyeva]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-11-10<br/>1899-11-22 | [[Кострома]] | data-sort-value="1985" | 1985-11-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1145 | ''[[:d:Q29865458|Vasiliy Sinitsyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-12-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-23 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1146 | ''[[:d:Q30231329|Iwan Triepicyn]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[галим]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1868" | 1868 | | data-sort-value="2000" | 20th century | |- | style='text-align:right'| 1147 | ''[[:d:Q30345673|Vyacheslav Genievich Rumynin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-16 | | | |- | style='text-align:right'| 1148 | ''[[:d:Q30346529|Valentin Bulkin]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-30<br/>1937 | | data-sort-value="2016" | 2016-08-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1149 | ''[[:d:Q30346551|Aleksandr Boronoev]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q66581878|social anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-25 | ''[[:d:Q1016336|Бурят Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1150 | ''[[:d:Q30346743|Ígor Vasilievich Abarenkov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2023" | 2023-03-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1151 | ''[[:d:Q30509858|Elena Nassonova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1152 | ''[[:d:Q30513918|Raul Gainetdinov]]'' | | | ''[[:d:Q4314516|Institute of Pharmacology Russian Academy of Medical Sciences]]''<br/>''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-09-01 | | | |- | style='text-align:right'| 1153 | ''[[:d:Q31854563|Aleksey Malchevskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-08-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-25 | [[Луга]] |- | style='text-align:right'| 1154 | ''[[:d:Q33679728|Olga Sergeyevna Korotkevich]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1916" | 1916 | | data-sort-value="1971" | 1971 | |- | style='text-align:right'| 1155 | ''[[:d:Q36581665|I.E. Brezhnev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1978" | 1978 | |- | style='text-align:right'| 1156 | ''[[:d:Q36676027|Sofia Alexandrovna Gutsevich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]'' | data-sort-value="1897" | 1897 | | | |- | style='text-align:right'| 1157 | ''[[:d:Q37612456|Alexey Smirnov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q39372574|protistologist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-01-16 | | | |- | style='text-align:right'| 1158 | ''[[:d:Q37837588|Andrey A. Zolotarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1159 | ''[[:d:Q38320677|Nikolay D. Solovyev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1160 | ''[[:d:Q38327151|Natalia Velichko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1161 | ''[[:d:Q38800382|Nadezhda A. Bokach]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1162 | ''[[:d:Q39390976|Viktor Pliss]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-10 | [[Сыктывкар]] | data-sort-value="2019" | 2019-01-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1163 | ''[[:d:Q39940820|Yury O. Chernoff]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1164 | ''[[:d:Q40135537|Olga Bajenova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1165 | ''[[:d:Q40206073|Stepan Gambaryan]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1166 | ''[[:d:Q40399789|Nina Golyandina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1167 | ''[[:d:Q40483731|Elena Volkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1168 | ''[[:d:Q42295337|Соловьёв, Василий Евстафьевич]]'' | | | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | data-sort-value="1923" | 1923 | ''[[:d:Q1957575|Рыбинск районы]]'' | data-sort-value="2002" | 2002 | |- | style='text-align:right'| 1169 | ''[[:d:Q42315211|Svetlana Galkina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1170 | ''[[:d:Q42315212|Elena Gaginskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1171 | ''[[:d:Q42320490|Igor B Mekhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1172 | ''[[:d:Q42371078|Stephen Pow]]'' | | | ''[[:d:Q757391|Central European University]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12764792|doctoral student]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1173 | ''[[:d:Q42571751|Kwadwo Ansong Asante]]'' | | | ''[[:d:Q262854|Ләнкәстер үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q1074112|Эхиме университеты]]''<br/>''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]''<br/>''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''<br/>''[[:d:Q1654025|Kwame Nkrumah University of Science and Technology]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1174 | ''[[:d:Q42619599|Oleg Shupliakov]]'' | | | ''[[:d:Q219564|Каролинска институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1175 | ''[[:d:Q42740042|Демьянович, Юрий Казимирович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2023" | 2023-04-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1176 | ''[[:d:Q42906606|Alexander F. Khlebnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1177 | ''[[:d:Q43147779|Andrey Legin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1178 | ''[[:d:Q43174146|Elena V. Grachova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1179 | ''[[:d:Q43296556|Alexey Y. Timoshkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1180 | ''[[:d:Q43426100|Boris Plamenevsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-19 | | | |- | style='text-align:right'| 1181 | ''[[:d:Q43426285|N. I. Mordovchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-10-08 | [[Рязань]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1182 | ''[[:d:Q43429010|Sergey Zamyatin]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1899" | 1899-04-09 | [[Павловск (Воронеж өлкәсе)]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1183 | [[Валерий Фёдоров]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-03 | [[Арыслан (Татарстан)|Арыслан (Кайбыч районы)]] | | |- | style='text-align:right'| 1184 | ''[[:d:Q44204993|Valerij A. Nikolaev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1185 | ''[[:d:Q46408273|Anastasia Solomatina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1186 | ''[[:d:Q46441834|Mikhail Osmolowsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1187 | ''[[:d:Q46441852|Natalia Bobrysheva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1188 | ''[[:d:Q47205908|Alexander L. Fradkov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1948" | 1948-05-22 | | | |- | style='text-align:right'| 1189 | ''[[:d:Q47383718|Sergey Efremov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1190 | ''[[:d:Q47502877|Daria V. Zhernakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q3486937|медик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1191 | ''[[:d:Q47698868|Vsevolod Rozanov]]'' | | | ''[[:d:Q219564|Каролинска институты]]''<br/>[[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1192 | ''[[:d:Q47708721|Elena S. Dmitrieva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1193 | ''[[:d:Q48000106|Olga Murina]]'' | | | [[Цюрих университеты|Сүрих үнивирситите]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1194 | ''[[:d:Q48051620|Alexey V. Povolotskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1195 | ''[[:d:Q48051635|Boris A. Noskov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1196 | ''[[:d:Q48164293|Petr A Zhmurov]]'' | | | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1197 | ''[[:d:Q48305590|Boris Alexandrowitsch Lindener]]'' | | | | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-08-11 | | data-sort-value="1960" | 1960-09-10 | |- | style='text-align:right'| 1198 | ''[[:d:Q48314526|Andrey N. Giljov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1199 | ''[[:d:Q48314541|Karina A. Karenina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1200 | ''[[:d:Q48783978|Irina Timofeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1201 | ''[[:d:Q48954282|Mikhail Nevedomsky]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1866" | 1866 | [[Уфа губернасы]] | data-sort-value="1943" | 1943 | |- | style='text-align:right'| 1202 | ''[[:d:Q49176656|Tatjana Gavrilenko]]'' | | | ''[[:d:Q2466783|"Н.И. Вавилов исемендәге Бөтенроссия үсемлек генетик ресурслары институты" федераль тикшеренү үзәге]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q864835|biotechnologist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1203 | ''[[:d:Q50211285|Ilya S. Krytchankou]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1204 | ''[[:d:Q50561051|Vera V. Evdokimova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1205 | ''[[:d:Q50561058|Pavel A. Skrelin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1206 | ''[[:d:Q50566738|Tatyana V. Lapina]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1207 | ''[[:d:Q50718163|Andrey S. Drozdov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1208 | ''[[:d:Q50775057|Natalia Kurzina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1209 | ''[[:d:Q50775065|Anna Volnova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1210 | ''[[:d:Q51163908|Генрих Александрович Софронов]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q4459623|таксикулыг]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-28 | [[Краснотурьинск]] | | |- | style='text-align:right'| 1211 | ''[[:d:Q51387533|Viacheslav Slesarenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1212 | ''[[:d:Q51670032|Ниязи Сабир оглы Ниязов]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-04-01 | ''[[:d:Q540844|Aghdam]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1213 | ''[[:d:Q51670207|Rem Barantsev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-02 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="2020" | 2020-08-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1214 | ''[[:d:Q51670462|Igor A Tikhonovich]]'' | | | ''[[:d:Q80171|Донецк илкүләм университеты]]''<br/>''[[:d:Q4166242|Донецк милли тыйб университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-01 | [[Һорливка]] | | |- | style='text-align:right'| 1215 | ''[[:d:Q51837264|Alexey A. Soluyanov]]'' | | | ''[[:d:Q499451|Ратгерс университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-10-20 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-10-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1216 | ''[[:d:Q52255353|Vladimir Vechernin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-18 | | | |- | style='text-align:right'| 1217 | ''[[:d:Q52313167|Anton A Khilchuk]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты|Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицинасы университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1218 | ''[[:d:Q52581696|Pavel Zykin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1219 | ''[[:d:Q52646097|Anton Mazur]]'' | | | ''[[:d:Q1968183|Донецк милли техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1220 | ''[[:d:Q52681879|Alexander S. Mikherdov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1221 | ''[[:d:Q52681891|Alexander S. Novikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1222 | ''[[:d:Q52681900|Mikhail A. Kinzhalov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1223 | ''[[:d:Q52699357|Alexey Sukhotin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1224 | ''[[:d:Q53593714|Valery Kondratiev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1225 | ''[[:d:Q53978251|Sergey Levin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1226 | ''[[:d:Q53984581|Igor Drozdovsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1227 | ''[[:d:Q54086508|Gregory S. Tseytin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2022" | 2022-08-27 | |- | style='text-align:right'| 1228 | ''[[:d:Q54284651|Vitaly V. Kozin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1229 | ''[[:d:Q54284665|Roman P. Kostyuchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1230 | ''[[:d:Q54518723|Alexander Kudryavtsev]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | | | |- | style='text-align:right'| 1231 | ''[[:d:Q54653660|Olga Raikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-07-19 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1232 | ''[[:d:Q54958342|Некраш, Ликарион Витольдович]]'' | | | ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1886" | 1886-01-22 | [[Кострома]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1233 | ''[[:d:Q55007405|Vladimir Kovalenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1234 | ''[[:d:Q55021061|Mikhail Kompaniets]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1235 | ''[[:d:Q55102295|Писаревский, Александр Моисеевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1236 | ''[[:d:Q55104211|Denis Tikhonov]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-27 | | | |- | style='text-align:right'| 1237 | ''[[:d:Q55104267|Aleksandr Shchekin]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-07-28 | [[Калининград]] | data-sort-value="2023" | 2023-07-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1238 | ''[[:d:Q55105143|Veronika Kazimirovna Vasilevskaya]]'' | | | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-08-11 | ''[[:d:Q51004|Siversky]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-03-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1239 | ''[[:d:Q55113522|Alexey A. Krylov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1240 | ''[[:d:Q55138261|Alexey A. Gurevich]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1241 | ''[[:d:Q55191053|Валянціна Ігнатаўна Гапава]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-03 | ''[[:d:Q55191713|Малая Чэрніца]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-01-14 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 1242 | ''[[:d:Q55538085|Alla V. Shaboltas]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1243 | ''[[:d:Q55650238|Eduard Ailamazyan]]'' | | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1940" | 1940-01-02 | [[Егорьевск]] | | |- | style='text-align:right'| 1244 | ''[[:d:Q55650279|Vera Danilovna Alexandrova]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-08-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1245 | ''[[:d:Q55650766|Maria Mikhailovna Belopolskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q27497422|гельминтолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-17 | ''[[:d:Q4356989|Putilovo]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-09-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1246 | ''[[:d:Q55651297|Взоров, Борис Николаевич]]'' | | | | | data-sort-value="1900" | 1900 | | data-sort-value="1958" | 1958 | |- | style='text-align:right'| 1247 | ''[[:d:Q55655556|Michail Michaylovitsj Prochorov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[укытучы]] | data-sort-value="1942" | 1942-11-04 | [[Яңа Зыбков]] | | |- | style='text-align:right'| 1248 | ''[[:d:Q55978948|Alexey I Makunin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1249 | ''[[:d:Q55979094|Natalia A Danilkina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1250 | ''[[:d:Q55979096|Irina A Balova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1251 | ''[[:d:Q56204069|Alexandra I Lyubimova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1252 | ''[[:d:Q56240988|Alexey Sokolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1253 | ''[[:d:Q56285840|Marina A Varfolomeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1254 | ''[[:d:Q56285841|Natalia N Shunatova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1255 | ''[[:d:Q56308089|Elena Shmeleva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-10-03 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1256 | ''[[:d:Q56406306|Dzmitry Shymanchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1257 | ''[[:d:Q56580137|Alexander Obut]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-08-20 | [[Идел буе]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-23 | [[Новосибирск]] |- | style='text-align:right'| 1258 | ''[[:d:Q56686198|Milana A Kulakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1259 | ''[[:d:Q56686263|Olga Molodtsova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1260 | ''[[:d:Q56866792|Alexei S Komolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1261 | ''[[:d:Q56869761|Мікалай Сяргеевіч Лабуш]]'' | | | ''[[:d:Q56707767|Пухавіцкая сярэдняя школа]]''<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''<br/>''[[:d:Q4220260|Kyiv Naval Political College]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-07 | [[Пухавичы (Пухавицкий районы)|Пухавичы]] | | |- | style='text-align:right'| 1262 | ''[[:d:Q56955123|Larissa Tsvetkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1263 | ''[[:d:Q56996503|Константин Рожкован]]'' | | | [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1264 | ''[[:d:Q57008005|Mikhail Belousov]]'' | | | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1265 | ''[[:d:Q57009245|Elena Stepchenkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1266 | ''[[:d:Q57011372|Liudmila L Rodina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1267 | ''[[:d:Q57014401|Dmitry Daryin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1268 | ''[[:d:Q57031913|Alexander B Freidin]]'' | 2002 | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1269 | ''[[:d:Q57039340|Andrew Kudlis]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12764792|doctoral student]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1270 | ''[[:d:Q57060693|Maxim Kireev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1271 | ''[[:d:Q57077828|Evgeny L Falchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1272 | ''[[:d:Q57081142|Anastasia Yurtseva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1273 | ''[[:d:Q57081143|Dmitry Lajus]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1274 | ''[[:d:Q57112241|Aleksander V Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1275 | ''[[:d:Q57157777|Vadim P Boyarskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1276 | ''[[:d:Q57166514|Dmitry Dubovikoff]]'' | | | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q27645949|палеоэнтомолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1277 | ''[[:d:Q57166587|Sergey A Kornilov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1278 | ''[[:d:Q57168390|Oleg P Savchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-08-15 | |- | style='text-align:right'| 1279 | ''[[:d:Q57199386|Eugene Mikhailov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1280 | ''[[:d:Q57206558|Sergey Kholodkevich]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1281 | ''[[:d:Q57238023|Evgeny E Andronov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1282 | ''[[:d:Q57252456|Natalia Mikhailova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1283 | ''[[:d:Q57302540|Irina Pervova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1284 | ''[[:d:Q57320061|Sergey A Fedotov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1285 | ''[[:d:Q57321973|Sergey Mylnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1286 | ''[[:d:Q57414333|Dmitry Kutcherov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1287 | ''[[:d:Q57414802|Sofia Lessovaia]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1288 | ''[[:d:Q57416029|Stanislav S. Lachininskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1289 | ''[[:d:Q57416404|Viktor Ionov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1290 | ''[[:d:Q57417010|Alexander Toikka]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1291 | ''[[:d:Q57417889|Oksana Zashchirinskaia]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1292 | ''[[:d:Q57417998|Lopatoukhin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1293 | ''[[:d:Q57420517|Sergey Kotov]]'' | | | | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1294 | ''[[:d:Q57433059|Aleksei Malyshev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1295 | ''[[:d:Q57441018|Genrikh Sofronov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1296 | ''[[:d:Q57453143|I. K. Razumova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1297 | ''[[:d:Q57476103|Mariia Rubtcova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1298 | ''[[:d:Q57515374|Anton Ponomarev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1299 | ''[[:d:Q57516420|Alla Yurova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1300 | ''[[:d:Q57542494|Vladimir B Sovkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1301 | ''[[:d:Q57560057|Alla Krasikova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1302 | ''[[:d:Q57603831|Elena Nikolaeva]]'' | | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1303 | ''[[:d:Q57653274|Gaik Tamazian]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1304 | ''[[:d:Q57695118|Tatiana Sherstinova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1305 | ''[[:d:Q57700510|Elena Yagunova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1306 | ''[[:d:Q57783853|Alexey Matveev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1307 | ''[[:d:Q57850486|Anatoly Zaitsev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1308 | ''[[:d:Q57897785|Vladimir Shilovskikh]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1309 | ''[[:d:Q57910771|Vladimir Malkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1310 | ''[[:d:Q57911133|Valery Astakhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1311 | ''[[:d:Q57911587|Konstantin Titov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1312 | ''[[:d:Q57912072|Sergey Malyshev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1313 | ''[[:d:Q57912203|Ренат Шигапов]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1314 | ''[[:d:Q57912212|Vladimir Troyan]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1315 | ''[[:d:Q57935808|Elena Golikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1316 | ''[[:d:Q57936639|Nester Korolev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1317 | ''[[:d:Q57939657|Kirill Chistyakov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1318 | ''[[:d:Q57958509|Sergey Merkuryev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1319 | ''[[:d:Q58039931|Irina Mironova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1320 | ''[[:d:Q58123935|Alla Mikheenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1321 | ''[[:d:Q58132822|Svetlana Bodrunova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-04-03 | | | |- | style='text-align:right'| 1322 | ''[[:d:Q58200553|Armen Simonyan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1323 | ''[[:d:Q58203666|Nikolai A Tsyganenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1324 | ''[[:d:Q58230574|Appolon Pavlovitsj Afanasev]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-01-11 | | data-sort-value="1940" | 1940 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1325 | ''[[:d:Q58232539|Alexander S Konev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1326 | ''[[:d:Q58232546|Oleg V Levin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1327 | ''[[:d:Q58321167|Evgeny Andronov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1328 | ''[[:d:Q58321385|Andrey Seryakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | [[Пучеж]] | | |- | style='text-align:right'| 1329 | ''[[:d:Q58376315|Leonid Matsulevich]]'' | | | ''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-11-07 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1330 | ''[[:d:Q58394257|Vadim Lobanov]]'' | | | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-11-16 | [[Воронеж]] | data-sort-value="2021" | 2021-12-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1331 | ''[[:d:Q58580244|Ivan Guryanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1332 | ''[[:d:Q58643492|Yevgeny Abakumov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1333 | ''[[:d:Q58657931|Mikhail V Balabas]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1334 | ''[[:d:Q58682981|Olga Galanina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1335 | ''[[:d:Q58753300|Alexey Zheleznov]]'' | | | ''[[:d:Q500692|Бремен университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1336 | ''[[:d:Q58809886|Valery Uzdin]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1337 | ''[[:d:Q58819392|Konstantin Rozov]]'' | | | [[Берн университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1338 | ''[[:d:Q58835600|Ivan S Podkorytov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1339 | ''[[:d:Q58844143|Sergey Filippov]]'' | | | [[Оксфорд университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1340 | ''[[:d:Q58859996|Vladimir V Sharoyko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1341 | ''[[:d:Q58882141|Oleg S Glotov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1342 | ''[[:d:Q58920642|Tatiana Grishina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1343 | ''[[:d:Q58959408|Alexander Degtyarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1344 | ''[[:d:Q59115330|Alexander Kholtygin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1345 | ''[[:d:Q59136383|Andrey Tverjanovich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1346 | ''[[:d:Q59160102|Anastasia Stavrova]]'' | | | ''[[:d:Q193510|Падуя университеты]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1347 | ''[[:d:Q59206567|Vadim B Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1348 | ''[[:d:Q59259352|Efim Gertsovich Shulyakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q55379167|Pedagogical Faculty of the Belarusian State University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-12-29 | [[Слуцк|Слутск]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-27 | [[Воронеж]] |- | style='text-align:right'| 1349 | ''[[:d:Q59392473|Eleonora F Lazneva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1350 | ''[[:d:Q59423045|Igor A Kasatkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1351 | ''[[:d:Q59446922|Valery Konyshev]]'' | | | ''[[:d:Q492766|Николай Иванович Лобачевский исемендәге Түбән Новгород дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | | | |- | style='text-align:right'| 1352 | ''[[:d:Q59449200|Pavel Kononenko]]'' | | | [[Волгоград дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1353 | ''[[:d:Q59450029|Boris Brach]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[Сыктывкар]] |- | style='text-align:right'| 1354 | ''[[:d:Q59484334|Alexander Andreev]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1355 | ''[[:d:Q59490013|Ilya Ya. Gerlovin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1356 | ''[[:d:Q59521000|Vladimir Korkhov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1357 | ''[[:d:Q59543023|Igor Y Perevyazko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1358 | ''[[:d:Q59554723|Galina Polotskaya]]'' | | | [[Россия фәннәр академиясе]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1359 | ''[[:d:Q59558895|Galina Smolikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1360 | ''[[:d:Q59613514|Yulian Gavrilov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1361 | ''[[:d:Q59647117|Kirill Kavokin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1362 | ''[[:d:Q59672051|Alexey A Yakovlev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1363 | ''[[:d:Q59683656|Pavel Skutschas]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | | | |- | style='text-align:right'| 1364 | ''[[:d:Q59686250|Ekaterina Ivanova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1365 | ''[[:d:Q59687141|Julia Sopova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1366 | ''[[:d:Q59691588|Dmitry Dedukh]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1367 | ''[[:d:Q59694368|Daria O Boricheva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1368 | ''[[:d:Q59843838|Larisa Savelieva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1369 | ''[[:d:Q59844693|Marina Kubyshkina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1370 | ''[[:d:Q59846482|Evgeny Gordeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1371 | ''[[:d:Q59846488|Victor Sergeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1372 | ''[[:d:Q59872048|Sergey Apatenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1373 | ''[[:d:Q60043005|Anatoly V. Titov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1374 | ''[[:d:Q60060045|Daria A. Morozova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1375 | ''[[:d:Q60060055|Valeri Larionov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1376 | ''[[:d:Q60130923|Alexander Fedorov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1377 | ''[[:d:Q60130947|Dmitry Usachov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1378 | ''[[:d:Q60143538|Lydie Orobeï]]'' | | | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]''<br/>''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q13167731|винирулыг]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-04-18 | ''[[:d:Q4288918|Mezga]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-01-29 | [[Гродно|Һродна]] |- | style='text-align:right'| 1379 | ''[[:d:Q60148442|Vladimir Semenov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1380 | ''[[:d:Q60160339|Andrei V Bandura]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1381 | ''[[:d:Q60184243|Ekaterina Nikitina]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4383014|Сергей Миронович Киров исемендәге Псков дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1382 | ''[[:d:Q60216875|Evgenia Kopatskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1383 | ''[[:d:Q60346021|Sergey Miltsov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1384 | ''[[:d:Q60406934|Vladimir Grinin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1385 | ''[[:d:Q60412617|Alexander Gubarev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1386 | ''[[:d:Q60533361|Sergey Vallander]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-06-21 | [[Красное Село]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1387 | ''[[:d:Q60606826|Anahit Perikhanyan]]'' | | | ''[[:d:Q31195306|faculté d'histoire de l'université d'État d'Erevan]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-04-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2012" | 2012-05-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1388 | ''[[:d:Q60669838|Mikhail Smirnov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1389 | ''[[:d:Q60695186|Tatyana Averyanova]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2008" | 2008-11-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1390 | ''[[:d:Q60696471|Elena Zhitova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1391 | ''[[:d:Q60732184|Mikhail Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1392 | ''[[:d:Q60780683|Abdellatif Younis]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1393 | ''[[:d:Q60825849|Mikhail Alekseevich Pavlov]]'' | | | ''[[:d:Q4135692|Geological Faculty of St. Petersburg State University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1884" | 1884-05-27 | | data-sort-value="1938" | 1938-06-04 | [[Хабарау|Хабаровск]] |- | style='text-align:right'| 1394 | ''[[:d:Q60827142|Тих, Нина Александровна]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1905" | 1905 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1983" | 1983 | |- | style='text-align:right'| 1395 | [[Карп Дворкин]] | | | ''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-01-06 | [[Смоленск губернасы|Смоленск гөбернәсе]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1396 | ''[[:d:Q60831168|Mikhail Bondarko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-21 | | | |- | style='text-align:right'| 1397 | ''[[:d:Q60866960|Sergey Torilov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1398 | ''[[:d:Q60961594|Elena Lukasheva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1399 | ''[[:d:Q60983890|Ekaterina S Umnyakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1400 | ''[[:d:Q61102201|Natalia Gordya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1401 | ''[[:d:Q61102217|Sergey Chernysh]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-14 | | data-sort-value="2020" | 2020-01-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1402 | ''[[:d:Q61102234|Dmitry Tulin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1403 | ''[[:d:Q61178555|Maria A Baturova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1404 | ''[[:d:Q61256492|Anastasia Levchenko]]'' | | | ''[[:d:Q201492|Макгилл университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1405 | ''[[:d:Q61314505|Alexander M Shikin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1406 | ''[[:d:Q61479146|Alina Manshina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1407 | ''[[:d:Q61770533|Darya Krupenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1408 | ''[[:d:Q61770539|Anna Gonchar]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1409 | ''[[:d:Q61777032|Irina Shtangeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1410 | ''[[:d:Q61828100|Leonti Labzowsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1411 | ''[[:d:Q61830968|Anna Pomogaeva]]'' | | | ''[[:d:Q1188786|Kyushu University]]''<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1412 | ''[[:d:Q61834984|Nikolay Kuznetsov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q578326|Йювяскюля университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]''<br/>''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]]<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-05-13 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1413 | ''[[:d:Q62036345|Denis Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1414 | ''[[:d:Q62051501|Natalia Kulabukhova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1415 | ''[[:d:Q62051506|Oleg Jakushkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1416 | ''[[:d:Q62051511|Dmitry Gushchanskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1417 | ''[[:d:Q62051517|Ivan Gankevich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1418 | ''[[:d:Q62051518|Alexander Bogdanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1419 | ''[[:d:Q62053801|Yurii P Efimov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1420 | ''[[:d:Q62055278|Tatiana Golubeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1421 | ''[[:d:Q62057297|Philipp S Grigoryev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1422 | ''[[:d:Q62067277|Alexey Golovnev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1423 | ''[[:d:Q62201199|Vladimir Demyanov]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-08-18 | [[Днипро]] | data-sort-value="2014" | 2014-04-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1424 | ''[[:d:Q62566446|Nikolai Volkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1425 | ''[[:d:Q62577964|Aleksandr Baraban]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1426 | ''[[:d:Q62649031|Mikhail Cherkasskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1427 | ''[[:d:Q62714001|Lev Nikolaevich Seravin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39372574|protistologist]]''<br/>''[[:d:Q16831721|этолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-23 | [[Вологда өлкәсе]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1428 | ''[[:d:Q62727035|Rimma Bubnova]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1429 | ''[[:d:Q63196700|Alexander Kukharenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-12-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1430 | ''[[:d:Q63256236|Любоў Вячаславаўна Разумоўская]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1897" | 1897 | ''[[:d:Q850714|Белск-Подләски]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | |- | style='text-align:right'| 1431 | ''[[:d:Q63390409|Vladimir Shabaev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1432 | ''[[:d:Q63488712|Leonid V Skripnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1433 | ''[[:d:Q63793109|Irina Mironenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1434 | ''[[:d:Q63940593|Andrey Lavrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1435 | ''[[:d:Q63953016|Dmitry Kirsanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1436 | ''[[:d:Q63981600|Nikita Kalinin]]'' | | | ''[[:d:Q503473|Женева университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-06<br/>1988 | | | |- | style='text-align:right'| 1437 | ''[[:d:Q63992607|Natalia Chezhina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945 | | | |- | style='text-align:right'| 1438 | ''[[:d:Q64038131|Vladimir Bakulev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1439 | ''[[:d:Q64159912|Vladimir Brukhin]]'' | | | ''[[:d:Q609768|Колд-Сприң-Һарбордагы тәҗрибәханә]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-09-21 | | | |- | style='text-align:right'| 1440 | ''[[:d:Q64240453|Daniil M Ivanov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4497732|Санкт-Петербург дәүләт университетының химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1441 | ''[[:d:Q64302213|Yuri Vlasov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1442 | ''[[:d:Q64417132|Нелюбов Дмитрий Николаевич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1866" | 1866 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1926" | 1926 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1443 | [[Владимир Вагин]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1907" | 1907-12-04 | [[Акмәсҗит]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-04 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 1444 | ''[[:d:Q64655432|Olga Bogolyubova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1445 | ''[[:d:Q64763860|Natalia Drake]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1446 | ''[[:d:Q64890277|Maria Khaydukova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1447 | ''[[:d:Q64898681|Mayya Rusakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1448 | ''[[:d:Q64951215|Dmitrii Pankin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1449 | ''[[:d:Q64951220|Vladimir Mikhailovskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1450 | ''[[:d:Q64951279|Anna Vasileva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1451 | ''[[:d:Q64978515|Svetlana O Kasatkina]]'' | | | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1452 | ''[[:d:Q65016170|Sergey Kostyrko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q1002571|Nikel]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1453 | ''[[:d:Q65124320|Александрова Людмила Николаевна]]'' | | | ''[[:d:Q4146794|State Far Eastern University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1908" | 1908-08-18 | [[Владивосток]] | data-sort-value="1983" | 1983-07-11 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] |- | style='text-align:right'| 1454 | ''[[:d:Q65145188|Чирцов, Александр Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-26 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1455 | ''[[:d:Q65154172|Полушин, Юрий Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-14 | [[Руза]] | | |- | style='text-align:right'| 1456 | ''[[:d:Q65154437|Трутнев, Алексей Григорьевич]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1898" | 1898-03-30 | ''[[:d:Q18797399|Понетаевка]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-09-11 | |- | style='text-align:right'| 1457 | ''[[:d:Q65965960|Oleg Izhboldin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | data-sort-value="2000" | 2000 | |- | style='text-align:right'| 1458 | ''[[:d:Q67004471|Marat Arakelian]]'' | | | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-15 | ''[[:d:Q319735|Goris]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-01-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1459 | ''[[:d:Q67123420|Ludmilla Kartsova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1460 | ''[[:d:Q67123538|Elena Bessonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1461 | ''[[:d:Q67231734|Andrei Granovitch]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1462 | ''[[:d:Q67326692|Ludmila Tibekina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1463 | ''[[:d:Q67377768|Victor Kim]]'' | 2008-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-09 | | | |- | style='text-align:right'| 1464 | ''[[:d:Q67428690|Kirill Moshkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1465 | ''[[:d:Q67593641|Alexander Tulub]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1466 | ''[[:d:Q67985968|Archil Dondua]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-06 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2021" | 2021-11-04 | |- | style='text-align:right'| 1467 | ''[[:d:Q68004970|Aleksandr Aleksandrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1468 | ''[[:d:Q68311187|Evgeny V. Nazarchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1469 | ''[[:d:Q68599345|Alexander V. Rodionov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1470 | ''[[:d:Q69099296|Anatoly M. Zhirkov]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1471 | ''[[:d:Q69352028|Lyudmila Mironova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1472 | ''[[:d:Q70250883|Iosif Gurvich]]'' | | | | ''[[:d:Q211346|психиатр]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-08 | [[Малая Вишера]] | data-sort-value="2014" | 2014-01-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1473 | ''[[:d:Q70252115|Nikolaj Nikolajevič Slavjanov]]'' | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]''<br/>''[[:d:Q16685857|Пирем ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-06-01 | [[Воткинск|Вуткин]] | data-sort-value="1958" | 1958-10-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1474 | ''[[:d:Q70253361|Varvara Tichomirova]]'' | | | ''[[:d:Q4129789|Higher Women's Courses]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1875" | 1875-10-02 | [[Вышний Волочёк|Вышний Волочёк шәһәре]] | data-sort-value="1961" | 1961 | |- | style='text-align:right'| 1475 | ''[[:d:Q70254548|Hikmet Cevdetzade]]'' | | | ''[[:d:Q6030829|Darülmuallimin]]''<br/>''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Истанбул]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-17 | [[Канск]] |- | style='text-align:right'| 1476 | ''[[:d:Q71151860|L V Cherenkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1477 | ''[[:d:Q71713945|Andrey Micklucho-Macklay]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1914" | 1914-07-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-13 | ''[[:d:Q252510|Repino]]'' |- | style='text-align:right'| 1478 | ''[[:d:Q73087442|Valentin G. Borkhvardt]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1479 | ''[[:d:Q73257745|Mikhail A. Braun]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1480 | ''[[:d:Q73262906|Natalia Pavlova]]'' | | | | ''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1481 | ''[[:d:Q73344724|Sergey I. Fokin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1952" | 1952 | [[Тула]] | | |- | style='text-align:right'| 1482 | ''[[:d:Q73555030|Tatyana Semyonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1483 | ''[[:d:Q73556828|Robert Shuvalov]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 1484 | ''[[:d:Q73692736|Elena Sabaneyeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1485 | ''[[:d:Q73810033|Vladimir Karavan]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1486 | ''[[:d:Q73854102|Valentina L. Stolyarova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1487 | ''[[:d:Q74228999|Anatoly A. Kudryavtsev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | | | |- | style='text-align:right'| 1488 | ''[[:d:Q74340866|Yury Z Ionikh]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1489 | ''[[:d:Q74404239|Aleksandr I. Sokolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1490 | ''[[:d:Q74516963|Antonina V. Trukhina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1491 | ''[[:d:Q74559889|Galina Mazo]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1492 | ''[[:d:Q74579592|Dmitry A. Solovyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1493 | ''[[:d:Q75298143|Казанский Борис Николаевич]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1915" | 1915 | | data-sort-value="1994" | 1994 | |- | style='text-align:right'| 1494 | ''[[:d:Q75826312|Nikolai Bityutskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1495 | [[Ольга Семихатова]] | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-07-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1496 | [[Герман Яковлев]] | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1933" | 1933-11-10 | [[Ленинград өлкәсе]] | data-sort-value="2017" | 2017-05-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1497 | ''[[:d:Q77829328|H V Evsyukova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1498 | ''[[:d:Q77880611|Dmitry A. Telnov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1499 | ''[[:d:Q77991246|Andrei Komolkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1500 | ''[[:d:Q78371922|Sergei I. Fedoseenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1501 | ''[[:d:Q78451483|Alexander Kessler]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1859" | 1859 | ''[[:d:Q4417182|Sergokala]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-03-12 | [[Акмәсҗит]] |- | style='text-align:right'| 1502 | ''[[:d:Q78565630|Ludmila V. Chystjakova]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1503 | ''[[:d:Q79213958|Angela Zagatina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1504 | ''[[:d:Q79697118|Alexander Z Devdariani]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1505 | ''[[:d:Q79720935|Zoya Krutetskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1506 | ''[[:d:Q79879958|Sonia M Melikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1507 | ''[[:d:Q79879960|Konstantin S Rutkowski]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1508 | ''[[:d:Q80213198|Svetlana Bauer]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1509 | ''[[:d:Q80318672|Mikhail Zhuravlev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1510 | ''[[:d:Q80330388|Dmitry V. Tatyanenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1511 | ''[[:d:Q80482829|Nikolai V Voshchinnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1512 | ''[[:d:Q80488371|Eugeniy L Yakovis]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1513 | ''[[:d:Q80588133|Tatiana Kulikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1514 | ''[[:d:Q80807883|Viktor Korzhikov-Vlakh]]'' | | | [[Россия фәннәр академиясе]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1515 | ''[[:d:Q80963283|L V Sokolova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1516 | ''[[:d:Q80970450|A G Kudrev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1517 | ''[[:d:Q80983486|Oleg Granichin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | | | |- | style='text-align:right'| 1518 | ''[[:d:Q81028373|Tatiana L. Kim]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1519 | ''[[:d:Q81371820|Nickolay V. Sibirev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1520 | ''[[:d:Q81548753|Agniia A. Pinevich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1521 | ''[[:d:Q81603854|Elena Lyakso]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1522 | ''[[:d:Q81675367|Andrey V Tyukhtin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1523 | ''[[:d:Q81675369|Sergey N Galyamin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1524 | ''[[:d:Q82043686|Vladimir Il'in]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1525 | ''[[:d:Q82267341|Anna Zlotina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1526 | ''[[:d:Q82281881|Alexander P. Kouzov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1527 | ''[[:d:Q82303189|Boris Zemlyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-06-19 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 1528 | ''[[:d:Q82564149|Sergey Shugurov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1529 | ''[[:d:Q82580807|Nikolai Filippov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1530 | ''[[:d:Q82756094|Andrey Kolobov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1531 | ''[[:d:Q82781833|Evgeny Yarevsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1532 | ''[[:d:Q82822114|Igor G Loskutov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1533 | ''[[:d:Q82826665|Natalia A Grigoryeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1534 | ''[[:d:Q82826668|Alexander A Mistonov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1535 | ''[[:d:Q82926872|Anastasia Vaganova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1536 | ''[[:d:Q83025648|Eugene Daev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1537 | ''[[:d:Q83192904|Andrey Petrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1538 | ''[[:d:Q83223005|Eugene V Eliseenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1539 | ''[[:d:Q83312186|Andrey V Ivanov]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1540 | ''[[:d:Q83464069|Alexey Valkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1541 | ''[[:d:Q83620344|Sergey A. Klemeshev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1542 | ''[[:d:Q84031104|Evgenia Kutcher]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1543 | ''[[:d:Q84031134|Alexey Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1544 | ''[[:d:Q84050854|Elena V. Kustova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | | |- | style='text-align:right'| 1545 | [[Владимир Солдатов]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-07-15 | ''[[:d:Q4109164|Verholensk]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1546 | ''[[:d:Q84094623|Elena Leonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1547 | ''[[:d:Q84098250|Antonina Maslova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1548 | ''[[:d:Q84163040|Ivan Litvinenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1549 | ''[[:d:Q84211548|Алексей Смирнов]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1550 | ''[[:d:Q84214454|Elena I Davydova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1551 | ''[[:d:Q84380065|Valeria A Gershkovich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1552 | ''[[:d:Q84556557|Sergei Lukashov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1553 | ''[[:d:Q84571126|Ia A Dubrovskiĭ]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1554 | ''[[:d:Q84579345|Victor Postnov]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1555 | ''[[:d:Q84591250|Ivan Grigoriev]]'' | | | ''[[:d:Q726595|University of Rennes 1]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1556 | ''[[:d:Q84609690|Tatiana Yu Alekhina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1557 | ''[[:d:Q84617628|Natalia V. Marchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1558 | ''[[:d:Q84700493|Igor V Kazakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1559 | ''[[:d:Q84710554|Natalia I Guranova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1560 | ''[[:d:Q84723077|Коган, Игорь Юрьевич]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-08 | | | |- | style='text-align:right'| 1561 | ''[[:d:Q84724733|Виноградов, Юрий Борисович]]'' | | | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | [[профессор]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-07 | [[Сәмәрканд]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1562 | ''[[:d:Q84741528|Alexander A Ganeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1563 | ''[[:d:Q84746345|Alexander S Antonov]]'' | | | ''[[:d:Q101013884|Southern Federal University Faculty of Chemistry]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1564 | ''[[:d:Q84796480|Andrej Panin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1565 | ''[[:d:Q84961615|Boris Kharkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q854280|Кыйрал технология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1566 | ''[[:d:Q84961616|Vladimir Chizhik]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937 | | | |- | style='text-align:right'| 1567 | ''[[:d:Q85072293|Svetlana Akhremtchik]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1568 | ''[[:d:Q85170718|O I Sokolova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1569 | ''[[:d:Q85263090|Stepan Davtian]]'' | | | ''[[:d:Q2082826|Мхитар Гераци исемендәге Ереван дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1570 | ''[[:d:Q85305697|Natalya Bondarenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1571 | ''[[:d:Q85344068|Olga Naumenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1572 | ''[[:d:Q85363655|Anton Proskurnikov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1573 | ''[[:d:Q85386599|Yury S Tveryanovich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1574 | ''[[:d:Q85412181|Lev V Utkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1575 | ''[[:d:Q85621382|Alexander Yu Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1576 | ''[[:d:Q85869430|Tatiana Belopolskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1577 | ''[[:d:Q85904472|Maria V Volokitina]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1578 | ''[[:d:Q86122365|Irina Trofimova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1579 | ''[[:d:Q86122367|Darya Chervyakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1580 | ''[[:d:Q86216977|Nikolai Timofeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1581 | ''[[:d:Q86216980|Alexander Pastor]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1582 | ''[[:d:Q86270250|Dmitry Vlasov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1583 | ''[[:d:Q86291584|Nick Galaktionov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1584 | ''[[:d:Q86425799|Alexey S Andreev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1585 | ''[[:d:Q86492928|Ilya A Udalov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1586 | ''[[:d:Q86538104|Daria V Navolotskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1587 | ''[[:d:Q86577361|Andrew Rumjantsev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1588 | ''[[:d:Q86607137|Суворов, Александр Николаевич]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | | data-sort-value="1956" | 1956-04-19 | | | |- | style='text-align:right'| 1589 | ''[[:d:Q86658074|Daisuke Hirata]]'' | 2022-08<br/>2020-06 | 2021-12 | ''[[:d:Q1057199|Һоккайдо университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1590 | ''[[:d:Q86694481|Nikolay Gulitskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1591 | ''[[:d:Q86704797|Alexander Y Nesterenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1592 | ''[[:d:Q86710994|Anastasia Povolotckaia]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1593 | ''[[:d:Q86769418|Nikita Zaborovskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1594 | ''[[:d:Q86833416|Ilya Kolesnikov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1595 | ''[[:d:Q86852685|Mikhail Petrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1596 | ''[[:d:Q86883557|Ekaterina Zubakina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1597 | ''[[:d:Q86959141|Larisa Gulina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1598 | ''[[:d:Q86959145|V P Tolstoy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1599 | ''[[:d:Q87005003|Daria Kalinina]]'' | | | ''[[:d:Q4201829|Россия фәннәр академиясенең Иван Михайлович Сеченов исемендәге Эволюцион физиология һәм биохимия институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1600 | ''[[:d:Q87050959|Alena S Pankova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1601 | ''[[:d:Q87142318|Anastasia Zobnina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1602 | ''[[:d:Q87152559|Pavel R Golubev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1603 | ''[[:d:Q87159760|Anna N Dobrotvorskaia]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1604 | ''[[:d:Q87281624|Alexandra Y Beliavskaia]]'' | | | ''[[:d:Q499510|Ливерпуль университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1605 | ''[[:d:Q87281625|Sogdiana I. Sukhareva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1606 | ''[[:d:Q87304947|Ivan I Ryzhov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1607 | ''[[:d:Q87307262|Olga Strizhitskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1608 | ''[[:d:Q87322523|Evgenia Safonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1609 | ''[[:d:Q87348419|Petr V Vasilev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1610 | ''[[:d:Q87416019|Anastasiia Melenteva]]'' | | | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1611 | ''[[:d:Q87425202|Mikhail V Dobrynin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1612 | ''[[:d:Q87484737|Paul Vogt]]'' | | | [[Цюрих университеты|Сүрих үнивирситите]] | ''[[:d:Q19842026|cardiac surgeon]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-10 | ''[[:d:Q67100|Lachen]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1613 | ''[[:d:Q87498637|Arina Maltseva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1614 | ''[[:d:Q87549133|Oleg Andreev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1615 | ''[[:d:Q87615854|Alexander Sapegin]]'' | | | ''[[:d:Q4538874|Ярославль дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1616 | ''[[:d:Q87660568|Tatiana V Matveeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1617 | ''[[:d:Q87665299|Petr Fetin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1618 | ''[[:d:Q87684499|Marina J Vasilyeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1619 | ''[[:d:Q87788840|Kirill I Mikhailov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1620 | ''[[:d:Q87884993|Mikhail Bisyarin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1621 | ''[[:d:Q87885575|Mariia Mekhonoshina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1622 | ''[[:d:Q87982277|Victoria I Dudina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1623 | ''[[:d:Q87983182|Mikhail Polynski]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1624 | ''[[:d:Q88000234|Detlef W Bahnemann]]'' | | | ''[[:d:Q51985|Берлин техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | [[Берлин]] | | |- | style='text-align:right'| 1625 | ''[[:d:Q88008695|Svetlana N Kostromina]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1626 | ''[[:d:Q88036040|Joan Freixanet]]'' | | | ''[[:d:Q1640731|Polytechnic University of Catalonia]]''<br/>''[[:d:Q5324104|ESADE Business School]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1627 | ''[[:d:Q88055798|Ekaterina Oleneva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3395837|École polytechnique universitaire de Lille]]''<br/>''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]''<br/>''[[:d:Q1031803|Tor Vergata University of Rome]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1628 | ''[[:d:Q88065958|Sergey Lukyanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1629 | ''[[:d:Q88209543|Tomash S Sych]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1630 | ''[[:d:Q88210451|Anton Pakhomov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Самар]] | | |- | style='text-align:right'| 1631 | ''[[:d:Q88245953|Igor Evsyukov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1632 | ''[[:d:Q88291621|Andrey Nasledov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1633 | ''[[:d:Q88305289|Michael M Krycki]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1634 | ''[[:d:Q88426479|Oleg Gorsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1635 | ''[[:d:Q88426488|Pavel Musienko]]'' | | | ''[[:d:Q4201793|И. П. Павлов ис. РФА Физиология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1636 | ''[[:d:Q88548851|Olga Kotenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1637 | ''[[:d:Q88574276|Alexey A Kolobov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1638 | ''[[:d:Q88586396|Lyailya Dzhemlikhanova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1639 | ''[[:d:Q88660861|Evgenii Roginskii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1640 | ''[[:d:Q88779171|Svetlana Alexeeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1641 | ''[[:d:Q88781790|Anastasia Yu Gitlina]]'' | | | ''[[:d:Q262760|Лозанна федераль политехника мәктәбе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1642 | ''[[:d:Q88822028|Alexandra Pulyalina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1643 | ''[[:d:Q89069811|Mariya E Mikhailova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1644 | ''[[:d:Q89112081|Edmond Eidemiller]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1900167|психотерапевт]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-26 | [[Тихвин]] | data-sort-value="2020" | 2020-03-31 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1645 | ''[[:d:Q89148041|Alexander N Koronatov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1646 | ''[[:d:Q89171534|Salvatore La China]]'' | | | ''[[:d:Q645663|Пиза университеты]]''<br/>''[[:d:Q1243705|University of Modena and Reggio Emilia]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1647 | ''[[:d:Q89196151|Alexander Prasolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1648 | ''[[:d:Q89207204|Dmitry Ivanovich Deineka]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-10-14 | ''[[:d:Q1268711|Dykanka]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1649 | ''[[:d:Q89215671|Yuliya Balykina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1650 | ''[[:d:Q89222852|Konstantin V Tyutyukin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1651 | ''[[:d:Q89292611|Anton V Rozhkov]]'' | | | ''[[:d:Q492766|Николай Иванович Лобачевский исемендәге Түбән Новгород дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1652 | ''[[:d:Q89318331|Sergey Baykov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1653 | ''[[:d:Q89394839|Anastasiya Smirnova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1654 | ''[[:d:Q89423611|Alena Soboleva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1655 | ''[[:d:Q89431052|Anna Zyrianova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1656 | ''[[:d:Q89501367|Andrey Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1657 | ''[[:d:Q89503575|Andrey S Smirnov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1658 | ''[[:d:Q89513977|Nariman Gadzhiev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1659 | ''[[:d:Q89555929|Nesli Avgan]]'' | | | ''[[:d:Q1144750|Queensland University of Technology]]''<br/>''[[:d:Q101005893|Griffith University Griffith Health]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1660 | ''[[:d:Q89570295|Alesya Mikhailovskaya]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1661 | ''[[:d:Q89575641|Nadezhda V Moroshkina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1662 | ''[[:d:Q89613411|Ruslan Kevorkyants]]'' | | | ''[[:d:Q317032|Дүсселдорф университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1663 | ''[[:d:Q89633570|Maria P Sokolova]]'' | | | ''[[:d:Q4201454|Institute of Macromolecular Compounds]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1664 | ''[[:d:Q89813567|Kurban Rabadanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1665 | ''[[:d:Q89937532|Alexandra Ivanova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1666 | ''[[:d:Q90004264|Dmitry S Ryabukhin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1667 | ''[[:d:Q90065205|Andrey V Petrov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1668 | ''[[:d:Q90390631|Mariia Andreeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1669 | ''[[:d:Q90459161|Ivan Gaivoronsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1670 | ''[[:d:Q90465875|Stanislav V Lozovskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1671 | ''[[:d:Q90589566|Tatiana Grishina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1672 | ''[[:d:Q90604745|Julia O Strelnikova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1673 | ''[[:d:Q90661913|Evgeny V Denisov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1674 | ''[[:d:Q90686268|Oleg A Kuchur]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1675 | ''[[:d:Q90707208|Vladimir Utekhin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1676 | ''[[:d:Q90738196|Alina S Koneva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1677 | ''[[:d:Q90811005|Ivan A Polikarpov]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1678 | ''[[:d:Q90877213|Mariia Stepanova]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1679 | ''[[:d:Q90921897|Alina R Izatulina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1680 | ''[[:d:Q90949098|Oleg Silyukov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1681 | ''[[:d:Q91308957|Andrei Ermakov]]'' | | | ''[[:d:Q978124|University of Southern Queensland]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1682 | ''[[:d:Q91352821|Vladimir A Krapivin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1683 | ''[[:d:Q91474893|Anton Bannykh]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1684 | ''[[:d:Q91511426|Vadim A Baigildin]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1685 | ''[[:d:Q91553359|Egor Chumakov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1686 | ''[[:d:Q91554634|Alexandra M Kalashnikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1687 | ''[[:d:Q91571216|Irina A Silanteva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1688 | ''[[:d:Q91601930|Alexander S Vinogradov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1689 | ''[[:d:Q91625896|Marina A Zhukova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1690 | ''[[:d:Q91746107|Ivan M Kislyakov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1691 | ''[[:d:Q91762853|Andrey M Sarana]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1692 | ''[[:d:Q91766120|Andrey Belyaev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1693 | ''[[:d:Q91816395|Daniel Kachkin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1694 | ''[[:d:Q91816399|Aleksandr A Rubel]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1695 | ''[[:d:Q91869681|Denis Lebedev]]'' | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1696 | ''[[:d:Q91989586|Sofia Denisova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1697 | ''[[:d:Q92032326|Alexey Yu Dubovtsev]]'' | | | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1698 | ''[[:d:Q92047740|Tatyana Rogoza]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1699 | ''[[:d:Q92052242|Evgeny Chupakhin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1700 | ''[[:d:Q92054249|Dmitry Kobylkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q27899309|Leningrad]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1701 | ''[[:d:Q92154535|Konstantin V Deriabin]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1702 | ''[[:d:Q92197731|Valera Veryazov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1703 | ''[[:d:Q92256848|Ekaterina Salimova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q36188|Фрибур университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1704 | ''[[:d:Q92335118|Anna I Kuzminova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1705 | ''[[:d:Q92428111|Oksana G Kamyshatskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1706 | ''[[:d:Q92445349|Olga Deyneka]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1707 | ''[[:d:Q92799137|Olga Kniazeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1708 | ''[[:d:Q92841794|V. G. Kuznetsov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1709 | ''[[:d:Q92896229|Rinad S Minvaleev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1710 | ''[[:d:Q92934305|Lev Zelenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1711 | ''[[:d:Q92980231|Alexander Missyul]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1712 | ''[[:d:Q92982933|Nikolai Vavilov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q98420509|школа №30]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | | | data-sort-value="2023" | 2023-09-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1713 | ''[[:d:Q93053703|Svetlana A Katkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1714 | ''[[:d:Q93174336|Alexei Egorov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |} {{Wikidata list end}} == Моны да карагыз == {{Портал|Шәхесләр|Мәгариф|Россия}} * [[Санкт-Петербург дәүләт университетын тәмамлаучылар исемлеге]] * [[Санкт-Петербург политехник университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге]] * [[Казан университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге]] [[Төркем:Санкт-Петербург дәүләт университеты|хезмәткәрләр]] [[Төркем:Санкт-Петербург вузлары укытучылары]] [[Төркем:Исемлекләр:Югары уку йортлары буенча шәхесләр]] erz6l600ka2e9sxviq3z0wpqqqikugb Танылган Мәскәү дәүләт университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге 0 927530 5936553 5935396 2026-06-05T08:33:00Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 5936553 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} {{seealso|ru:К:Преподаватели МГУ}} '''{{Label|Q136706438|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q136706438|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q136706438|lang=en}}}}) — төрле елларда [[Мәскәү дәүләт университеты]]нда (1755-бүгенгәчә) эшләгән шәхесләр исемлеге. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q13164. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort= |columns=number:#,label:исем,p108/Q13164/p580:башлау,p108/Q13164/p582:тәмамлау,p69,p106,p569,p19,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! # ! исем ! башлау ! тәмамлау ! әлма-матер ! һөнәр төре ! туу датасы ! туу урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | style='text-align:right'| 1 | ''[[:d:Q4055515|Mikhail Avdeyev]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q17143199|medical examiner]]''<br/>''[[:d:Q3368718|патолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-11-16 | [[Вязьма]] | data-sort-value="1978" | 1978 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2 | ''[[:d:Q4055566|Nikolay Avdonin]]'' | | | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903-12-29<br/>1903 | [[Тамбов губернасы]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 3 | ''[[:d:Q4056081|Natalya Avseenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-02-13 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q4056403|Alexei Avtonomov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-03-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Анатолий Адо]] | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-08 | [[Казан]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 6 | ''[[:d:Q4058203|Mark Azbel]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-12 | [[Полтава]] | data-sort-value="2020" | 2020-03-31 | [[Исраил]] |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q4058939|Oleg Ayrapetov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-01-06 | [[Актүбә (Әстерхан өлкәсе)|Актүбә]] | | |- | style='text-align:right'| 8 | ''[[:d:Q4059881|Moisey Markovitsj Akselrod]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-01-05 | [[Смоленск]] | data-sort-value="1939" | 1939-02-20 | |- | style='text-align:right'| 9 | ''[[:d:Q4060006|Konstantin Aksyonov]]'' | 1953 | 1956 | | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q165029|иликтер мантүре]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-06-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 10 | ''[[:d:Q4061075|Anatoly Aleksandrov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | data-sort-value="1861" | 1861-03-28 | ''[[:d:Q4083639|Биләү өязе]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-14 | [[Сергиев Посад]] |- | style='text-align:right'| 11 | ''[[:d:Q4061095|Vladimir Aleksandrov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-21 | [[Коломна]] | | |- | style='text-align:right'| 12 | [[Владимир Алексеев]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-17 | ''[[:d:Q1018529|Bykovo, Moscow Oblast]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-12-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 13 | ''[[:d:Q4061649|Denis Alekseyev]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-07-29 | | | |- | style='text-align:right'| 14 | [[Татьяна Алексеева]] | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-07<br/>1928-12-07 | [[Казан]] | data-sort-value="2007" | 2007-06-22 | [[Вязьма]] |- | style='text-align:right'| 15 | ''[[:d:Q4062315|Umar Aliev]]'' | | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1895" | 1895 | [[Кубан өлкәсе]] | data-sort-value="1937" | 1937 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 16 | ''[[:d:Q4062466|Sos Alikhanian]]'' | 1931 | 1948 | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-12-07<br/>1906-11-26 | [[Бакы]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 17 | ''[[:d:Q4062859|Vladimir Alpatov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1898" | 1898 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 18 | ''[[:d:Q4063663|Arkadij Alfonskij]]'' | 1830 | 1847 | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1796" | 1796-02-08 | [[Вологда]] | data-sort-value="1869" | 1869-01-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 19 | ''[[:d:Q4063787|Vasiliy Vasilievich Alechin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-01-17 | [[Курск]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 20 | ''[[:d:Q4064812|Nataliya Ananyeva]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-10 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 21 | ''[[:d:Q4065493|Leonid Andreyev]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-06-16 | [[Смоленск]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 22 | ''[[:d:Q4065508|Nikolaĭ Nikolaevich Andreev]]'' | 1912<br/>1924 | 1918<br/>1925 | ''[[:d:Q4304001|3 нче Мәскәү кәдит курпысы]]''<br/>''[[:d:Q58039437|Imperial Moscow Technical School]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q372608|Базел университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-07-16 | ''[[:d:Q4248586|Kurmani]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-12-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 23 | ''[[:d:Q4066305|Aleksandr Anisimov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-03-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-02 | [[Сандармох]] |- | style='text-align:right'| 24 | ''[[:d:Q4066428|Dmitry Anichkov]]'' | | 1788 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1733" | 1733 | [[Сергиев Посад]] | data-sort-value="1788" | 1788-05-12<br/>1788-05-11<br/>1788-04-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 25 | ''[[:d:Q4066461|Nikolai Anke]]'' | 1836 | | ''[[:d:Q12376416|Tartu Governorate Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2114605|фармаколог]]'' | data-sort-value="1803" | 1803-12-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1872" | 1872-12-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 26 | ''[[:d:Q4066887|Grigory Anpilogov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-02-05 | ''[[:d:Q4529076|Shchigrovsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-10-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 27 | ''[[:d:Q4068280|Valerian Borisovich Aptekar]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-10-24 | [[Варшава]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 28 | ''[[:d:Q4068463|Vladimir Arakin]]'' | | | ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]''<br/>''[[:d:Q4128093|Икенче Мәскәү дәүләт университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-07-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1983" | 1983-11-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 29 | ''[[:d:Q4068548|Dmitry Arapov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-16 | [[Ереван]] | data-sort-value="2015" | 2015-12-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 30 | ''[[:d:Q4069408|Vladimir Arkadev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-04-09<br/>1884-04-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 31 | ''[[:d:Q4069674|Alexander Armfeld]]'' | 1837 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>''[[:d:Q12376416|Tartu Governorate Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1806" | 1806-02-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1868" | 1868-03-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 32 | ''[[:d:Q4070126|Vyacheslav Artamonov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-02 | [[Тула]] | data-sort-value="2021" | 2021-06-21 | |- | style='text-align:right'| 33 | [[Иван Артоболевский]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-09-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 34 | ''[[:d:Q4070495|Sergey Arutyunov]]'' | | | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q66581878|social anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-01 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2023" | 2023-12-21 | |- | style='text-align:right'| 35 | ''[[:d:Q4070498|Viada Arutyunova-Fidanyan]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q21280575|armenologist]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-30 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 36 | ''[[:d:Q4071029|Vasiliy Arshenevsky]]'' | 1787 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1758" | 1758 | [[Киев]] | data-sort-value="1808" | 1808-01-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 37 | ''[[:d:Q4071881|Iosif Atabekov]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q15634281|вирусолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-07 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2021" | 2021-04-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 38 | ''[[:d:Q4072146|Zakhariy Atlas]]'' | | | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-06-07 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 39 | ''[[:d:Q4072784|Matvey Afonin]]'' | 1770 | | [[Уппсала университеты]]<br/>''[[:d:Q672420|Көнигсберг университеты]]''<br/>''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1739" | 1739 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1810" | 1810 | [[Николаев (Николаев өлкәсе)|Мыколаив]] |- | style='text-align:right'| 40 | ''[[:d:Q4073012|Sergeĭ Aleksandrovich Akhmanov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-07-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 41 | ''[[:d:Q4074140|Eduard Babayev]]'' | | | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | [[шагыйрь]] | data-sort-value="1927" | 1927-07-30 | [[Ташкент]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 42 | ''[[:d:Q4074752|Vardan Bagdasaryan]]'' | | | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-01-05 | [[Кольчугино]] | | |- | style='text-align:right'| 43 | [[Отто Бадер]] | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-06-16 | ''[[:d:Q12093800|Һадяч өязе]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 44 | ''[[:d:Q4075200|Takhir Bazarov]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 45 | [[Константин Базилевич]] | 1935 | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]''<br/>''[[:d:Q15814223|Михаил артиллерия укуханәсе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-05-12 | [[Киев]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 46 | ''[[:d:Q4075244|Nina Basilevskaja]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-24 | |- | style='text-align:right'| 47 | ''[[:d:Q4075871|Nikolay Bakeyev]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-11-20 | ''[[:d:Q1651502|Chernsky District]]'' | data-sort-value="2016" | 2016-07-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 48 | ''[[:d:Q4076543|Aleksandr Baldin]]'' | | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-02-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 49 | ''[[:d:Q4078303|Alexandre Barkov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-05-13<br/>1873-05-25 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 50 | ''[[:d:Q4078566|Anton Barsov]]'' | 1755 | 1791-01-21 | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>[[Петербург фәннәр академиясенең академия университеты|Питырбур ФА академия университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1730" | 1730-03-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1791" | 1791-12-21<br/>1792-01-01<br/>1791-01-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 51 | ''[[:d:Q4078581|Foma Ivanovič Barsuk-Moisejev]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1768" | 1768 | ''[[:d:Q1048315|Little Russia]]'' | data-sort-value="1811" | 1811-06-23<br/>1811-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 52 | ''[[:d:Q4078726|Vladimir Barulin]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-01-07 | [[Одесса өлкәсе]] | data-sort-value="2008" | 2008 | |- | style='text-align:right'| 53 | ''[[:d:Q4078811|Sergej Barshev]]'' | 1836 | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q1726903|criminal investigator]]'' | data-sort-value="1808" | 1808-09-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Сергей Бахвалов]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1898" | 1898-08-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Николай Бахвалов]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2005" | 2005-08-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 56 | ''[[:d:Q4080030|Aleksey Bachinsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-03-21<br/>1877-04-02 | [[Хелм]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 57 | ''[[:d:Q4080959|Pavel Vladimirovich Bezobrazov]]'' | | | ''[[:d:Q4503257|Царское Село гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q635734|архивист]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-02-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1918" | 1918-09-13 | |- | style='text-align:right'| 58 | ''[[:d:Q4081386|Lev Beclemishev]]'' | 2007 | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-09-17 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 59 | ''[[:d:Q4081864|Vladimir Beletsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-02 | [[Иркутск]] | data-sort-value="2017" | 2017-07-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 60 | ''[[:d:Q4082195|Konstantin Belov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-11-04 | [[Егорьевск]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 61 | ''[[:d:Q4082454|Andrey Belozersky]]'' | | | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-08-16<br/>1905-08-29 | [[Ташкент]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 62 | ''[[:d:Q4082939|Vera Beloshapkova]]'' | | | [[Омск дәүләт педагогика университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-07-07 | [[Бөек Новгород]] | data-sort-value="1996" | 1996 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 63 | ''[[:d:Q4083434|Ivan Belyayev]]'' | 1852 | 1854 | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1810" | 1810 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1873" | 1873-11-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 64 | ''[[:d:Q4083583|Valery Belyanin]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-08-03 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 65 | ''[[:d:Q4084403|Ivan Berezin]]'' | 1945 | 1982 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-09-26 | [[Орлов өязе]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 66 | ''[[:d:Q4085020|Aleksandr Berlyant]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 67 | ''[[:d:Q4085132|Alexander Bernstein]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q211346|психиатр]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-05-07<br/>1870-05-19 | [[Одесса]] | data-sort-value="1922" | 1922-05-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 68 | ''[[:d:Q4085141|Sergey Bernshteyn]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1892" | 1892-01-02 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 69 | ''[[:d:Q4085145|Sergey Bernshteyn-Kogan]]'' | | | ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-05-15 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 70 | ''[[:d:Q4085346|Grigory Beryozkin]]'' | 1991 | 1994 | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | [[эшкуар]] | data-sort-value="1966" | 1966-08-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 71 | ''[[:d:Q4085902|Igor Bestuzhev-Lada]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-01-12 | ''[[:d:Q18400751|Lada]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-12-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Владимир Блаватский]] | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-08-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1980" | 1980-11-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 73 | ''[[:d:Q4087883|Dmitry Blagoy]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-01-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 74 | ''[[:d:Q4088711|Nikolay Alekseyevich Bobrinski]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-03-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1964" | 1964-12-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 75 | ''[[:d:Q4088835|Alexey Bobrovsky]]'' | 1991-09 | 2024-04 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q386854|барабанчы]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-04-29 | [[Елец]] | | |- | style='text-align:right'| 76 | ''[[:d:Q4088931|Viktor Viktorovich Bobynin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-11-08<br/>1849-11-20 | ''[[:d:Q4523927|Шылы (Рослаўльскі раён)]]''<br/>[[Тула]] | data-sort-value="1919" | 1919-11-25 | [[Тула]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Дмитрий Боголепов]] | 1920-11-14 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-06-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1941" | 1941-05-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 78 | ''[[:d:Q4089542|Aleksandr Bogolyubov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-28 | [[Үскәмән]] | | |- | style='text-align:right'| 79 | ''[[:d:Q4089597|Aleksandr Bogomolov]]'' | | | | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1900" | 1900 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1969" | 1969 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Михаил Богословский (1867)|Михаил Богословский]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1867" | 1867-03-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1929" | 1929-04-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 81 | ''[[:d:Q4089776|Nikolay Bogoslovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1904" | 1904-10-14 | [[Калуга]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 82 | ''[[:d:Q4089890|Sergey Boguslavsky]]'' | 1919-03 | 1923-09-03 | ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-11-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1923" | 1923-09-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 83 | ''[[:d:Q4090189|Nikolay Bozhko]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-02-28 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 84 | [[Алексей Болдырев]] | 1811 | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]''<br/>''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1784" | 1784-03-16<br/>1780 | [[Полтава]] | data-sort-value="1842" | 1842-08-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 85 | ''[[:d:Q4093382|Vyacheslav Frantsevich Bonchkovskiy]]'' | 1945 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-10-11 | [[Ишем]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 86 | ''[[:d:Q4093525|Gennady Bordyugov]]'' | | | ''[[:d:Q277872|Мәскәү гуманитар университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-06 | [[Воркута]] | | |- | style='text-align:right'| 87 | ''[[:d:Q4093653|Aleksandr Borzov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-07-29 | [[Воронеж]] | data-sort-value="1939" | 1939-03-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 88 | ''[[:d:Q4093884|Nikolay Borisov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-07-29 | [[Ессентуки]] | | |- | style='text-align:right'| 89 | [[Алексей Борисяк]] | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-07-22 | [[Ромны]] | data-sort-value="1944" | 1944-02-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 90 | ''[[:d:Q4095631|Lidiya Bragina]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-02-01 | [[Акмәсҗит]] | data-sort-value="2021" | 2021-02-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 91 | ''[[:d:Q4095656|Vladimir Braginsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-08-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-03-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 92 | ''[[:d:Q4096384|Leonid Brekhovskikh]]'' | | | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1917" | 1917-04-23<br/>1917-05-06 | [[Вологда губернасы|Вологда гөбернәсе]] | data-sort-value="2005" | 2005-01-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Николай Бродский]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-11-15 | [[Ярославль]]<br/>''[[:d:Q721928|Ярослав]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 94 | ''[[:d:Q4096906|Yulian Bromley]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-02-21<br/>1935 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-04<br/>2012 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 95 | ''[[:d:Q4097210|Nikolay Brusentsov]]'' | 1953 | | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q1515426|Украина милли музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-02-07 | [[Камьянске]] | data-sort-value="2014" | 2014-12-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 96 | ''[[:d:Q4097946|Vladimir Budanov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-03-05 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 97 | ''[[:d:Q4098839|Boris Bulgakov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1900" | 1900-07-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Виктор Бунак]] | 1929 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-09-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 99 | ''[[:d:Q4099166|Христофор Георгиевич Бунге]]'' | 1817 | 1842 | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1781" | 1781-12-12 | [[Киев]] | data-sort-value="1861" | 1861-12-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 100 | ''[[:d:Q4100176|Anatoly Butenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1925" | 1925-04-19 | [[Гадяч|Һадәч]] | data-sort-value="2005" | 2005-05-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 101 | ''[[:d:Q7437|Irina Beletskaya]]'' | 1957-01-01 | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-10 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 102 | [[Анатолий Луначарский]] | | | [[Цюрих университеты|Сүрих үнивирситите]] | [[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q61782327|cultural politician]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-11-11 | [[Полтава]] | data-sort-value="1933" | 1933-12-26 | [[Ментона]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Нина Бари]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-11-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1961" | 1961-07-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 104 | ''[[:d:Q34458|Sergey Nikolsky]]'' | 1940 | 1997 | ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-04-17 | [[Талица (шәһәр)]] | data-sort-value="2012" | 2012-11-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Александр Опарин]] | 1942 | 1960 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-03-02 | [[Углич]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Николай Семенов (1896)]] | 1944 | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>''[[:d:Q4406448|Samara Real School]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-04-03 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 107 | ''[[:d:Q49645|Igor Kistyakivskiy]]'' | | | ''[[:d:Q12173050|Faculty of Law of Taras Shevchenko National University of Kyiv]]'' | [[адвокат]] | data-sort-value="1876" | 1876-01-04 | [[Киев]] | data-sort-value="1940" | 1940 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 108 | ''[[:d:Q52488|Ales Adamovich]]'' | | | ''[[:d:Q4484261|Faculty of Philology of the Belarusian State University]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-03 | [[Канюхи (Капыльский районы)|Канюхи]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 109 | ''[[:d:Q57802|Gotthelf Fischer von Waldheim]]'' | | 1832 | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q497294|лепидоптеролог]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q15848763|Staatsrat]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1771" | 1771-10-13 | [[Вальдхайм]] | data-sort-value="1853" | 1853-10-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 110 | ''[[:d:Q58141|Raşit Meredow]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-29 | [[Ашкабад]] | | |- | style='text-align:right'| 111 | ''[[:d:Q58336|Lola Karimova-Tillyaeva]]'' | | | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-07-03 | [[Ташкент]] | | |- | style='text-align:right'| 112 | [[Михаил Ломоносов]] | | | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>''[[:d:Q155354|Марбург университеты]]''<br/>[[Петербург фәннәр академиясенең академия университеты|Питырбур ФА академия университеты]]<br/>''[[:d:Q689854|Фрайберг тау академиясе]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q282718|mosaicist]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q270141|polymath]]''<br/>''[[:d:Q20826540|scholar]]'' | data-sort-value="1711" | 1711-11-08 | ''[[:d:Q122258199|Mishaninskaya]]'' | data-sort-value="1765" | 1765-04-04 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 113 | ''[[:d:Q63131|Paul Walden]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q411895|Рига техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-07-14 | [[Лифләндия губернасы|Лифляндия губернасы]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-22 | [[Гаммертинген]] |- | style='text-align:right'| 114 | ''[[:d:Q64109|Friedrich Ernst Ludwig von Fischer]]'' | 1812 | | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q16334509|pteridologist]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]'' | data-sort-value="1782" | 1782-02-08 | [[Һальберштадт]] | data-sort-value="1854" | 1854-06-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 115 | ''[[:d:Q65196|Yuri Manin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-02-16 | [[Акмәсҗит]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-07 | [[Бонн]] |- | style='text-align:right'| 116 | ''[[:d:Q69815|Georg Franz Hoffmann]]'' | | 1826-03 | ''[[:d:Q40025|Эрланген — Нүрнберг университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q15924544|lichenologist]]''<br/>''[[:d:Q16334509|pteridologist]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1760" | 1760-01-13 | [[Марктбрайт]] | data-sort-value="1826" | 1826-03-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[Александр Прохоров]] | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-07-11 | ''[[:d:Q755507|Atherton]]'' | data-sort-value="2002" | 2002-01-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 118 | ''[[:d:Q85404|Yury Osipov]]'' | 1989 | | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-07 | [[Тубыл]] | | |- | style='text-align:right'| 119 | ''[[:d:Q92998|Evgenii Landis]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-10-06 | [[Харьков]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 120 | ''[[:d:Q93909|Iosif Shklovsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-06-18 | [[Һлухив]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 121 | ''[[:d:Q98657|Werner Janssen]]'' | | | ''[[:d:Q214341|Амстердам университеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-08-07 | [[Мөнхенгладбах]] | | |- | style='text-align:right'| 122 | ''[[:d:Q123005|Maksim Sergiyevskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q2504617|раманис]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-10-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1946" | 1946-06-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 123 | ''[[:d:Q128494|Lyubov Axelrod]]'' | | | [[Берн университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | data-sort-value="1868" | 1868 | ''[[:d:Q149233|Вилейка өязе]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-02-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[Лев Ландау]] | 1943 | 1947 | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Бакы дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4849587|Baku Polytechnicum]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1908" | 1908-01-09 | [[Бакы]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 125 | ''[[:d:Q153224|Andrey Kolmogorov]]'' | 1925<br/>1929<br/>1931<br/>1954-11-01 | 1971<br/>1931<br/>1987<br/>1958-01-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4138505|E. A. Repman gymnasium]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-04-25 | [[Тамбов]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[Игорь Тамм]] | | | [[Edinburg universitetı|Эдинбург университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-07-08 | [[Владивосток]] | data-sort-value="1971" | 1971-04-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 127 | ''[[:d:Q155860|Andrey Vyshinsky]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1883" | 1883-11-28 | [[Одесса]] | data-sort-value="1954" | 1954-11-22 | [[Нью-Йорк]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[Владимир Арнольд]] | 1963 | 1987 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-12 | [[Одесса]] | data-sort-value="2010" | 2010-06-03 | ''[[:d:Q171689|12th arrondissement of Paris]]'' |- | style='text-align:right'| 129 | ''[[:d:Q158465|Anatoly Fomenko]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-13 | [[Донецк]] | | |- | style='text-align:right'| 130 | [[Алексей Абрикосов (1875)|Алексей Абрикосов]] | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q3368718|патолог]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-01-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[Отто Шмидт]] | 1923 | 1930 | ''[[:d:Q56709733|Faculty of Physics and Mathematics of Kyiv University]]''<br/>''[[:d:Q12102506|Second Kyevan gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q3410028|психоаналитик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-09-18<br/>1891-09-30 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1956" | 1956-09-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 132 | ''[[:d:Q168863|Juĺjan Drejzin]]'' | | | ''[[:d:Q4111158|Вилнә руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-06-09 | [[Днипро]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-28 | ''[[:d:Q4317064|Nemchinovka]]'' |- | style='text-align:right'| 133 | ''[[:d:Q169038|Zdeněk Nejedlý]]'' | | | ''[[:d:Q3563550|Faculty of Arts, Charles University in Prague]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q23656820|Clerical Officer]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q21550346|aesthetician]]''<br/>''[[:d:Q15962340|әдәбият теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]''<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-02-10 | ''[[:d:Q722732|Литомышл]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-09 | [[Прага]] |- | style='text-align:right'| 134 | ''[[:d:Q172326|Kliment Timiryazev]]'' | 1872<br/>1884<br/>1917 | 1911<br/>1920 | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-05-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[Петр Капица]] | 1943-10-01 | | ''[[:d:Q332342|Тринити көллияте]]''<br/>''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]''<br/>[[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1894" | 1894-06-26 | [[Кронштадт]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 136 | ''[[:d:Q180819|Lev Vygotsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-11-17 | [[Орша]] | data-sort-value="1934" | 1934-06-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 137 | ''[[:d:Q184656|Nikolai Berdyaev]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-03-06 | [[Обухив]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-24 | [[Кламар]] |- | style='text-align:right'| 138 | ''[[:d:Q185110|Igor Kurchatov]]'' | | | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q12098980|Simferopol gymnasium №1]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-01-08<br/>1902-12-30 | [[Сем (Чиләбе өлкәсе)|Сем]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-07 | ''[[:d:Q2042212|Barvikha]]'' |- | style='text-align:right'| 139 | [[Алексей Абрикосов (1928)]] | 1948 | 1965 | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-06-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-03-29 | [[Пало-Альто]] |- | style='text-align:right'| 140 | ''[[:d:Q189172|Andrey Korotayev]]'' | | | ''[[:d:Q2782141|MSU The Institute of Asian and African Studies]]''<br/>''[[:d:Q230899|Манчестер университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q16947320|гиясәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q17488363|economic historian]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>[[профессор]]<br/>[[математик]]<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-17 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 141 | [[Анатолий Логунов]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-30 | ''[[:d:Q37899991|Obsharovka]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-03-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 142 | ''[[:d:Q215998|Justus Christian Loder]]'' | 1819 | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1753" | 1753-03-12 | [[Рига]] | data-sort-value="1832" | 1832-04-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 143 | ''[[:d:Q224551|Aleksei Filippov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923-09-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[Светлана Аллилуева]] | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q18814623|автобиограф]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1926" | 1926-02-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2011" | 2011-11-22<br/>2011-11-11 | [[Ричленд-Сентер (Висконсин)|Ричленд-Сентер]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[Раиса Горбачёва]] | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-05 | [[Рубцовск]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-20 | [[Мүнстер]] |- | style='text-align:right'| 146 | ''[[:d:Q235796|Vsevolod Miller]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-04-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1913" | 1913-11-05 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 147 | ''[[:d:Q241798|Isaac Mintz]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-01-22 | ''[[:d:Q572142|Krynychky]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-04-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 148 | ''[[:d:Q242616|Patricia Churchland]]'' | | | ''[[:d:Q391028|Британ Колумбиясе университеты]]''<br/>''[[:d:Q235034|Питтсбург университеты]]''<br/>''[[:d:Q774489|Соммервилл көллияте]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-16 | ''[[:d:Q3350642|Oliver]]'' | | |- | style='text-align:right'| 149 | ''[[:d:Q246497|Mstislav Keldysh]]'' | 1937 | 1946 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-01-28 | [[Рига]] | data-sort-value="1978" | 1978-06-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 150 | ''[[:d:Q252725|Pavel Shternberg]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-04-02 | [[Орёл]] | data-sort-value="1920" | 1920-02-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 151 | ''[[:d:Q259731|Teodor Oizerman]]'' | 1946 | 1968 | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-05-01 | ''[[:d:Q2976109|Petrovirivka]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-03-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 152 | ''[[:d:Q271402|Marina Solodkin]]'' | | | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2013" | 2013-03-16 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[Михаил Суслов]] | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q1584938|Rabfak]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-11-08 | ''[[:d:Q4521321|Shakhovskoye]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[Леонид Мандельштам]] | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-05-04 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 155 | ''[[:d:Q292295|Bluma Zeigarnik]]'' | | | ''[[:d:Q20266330|Фридрих Вилһелм үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q211346|психиатр]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-10-27 | ''[[:d:Q499318|Пренай]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-02-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 156 | ''[[:d:Q302434|Aleksandr Samarsky]]'' | 1948 | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4138556|А. П. Чехов исемендәге № 2 нче һимназиясе]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-02-19 | ''[[:d:Q7211450|Svystuny]]'' | data-sort-value="2008" | 2008-02-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 157 | ''[[:d:Q315414|Israel Gelfand]]'' | 1941 | 1989 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-08-20 | ''[[:d:Q1786696|Okny]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-10-05 | [[Нью-Брансвик (Нью-Джерси)|Нью-Брансвик]] |- | style='text-align:right'| 158 | ''[[:d:Q316371|Vladimir Vernadsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q18176481|biogeochemist]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 159 | ''[[:d:Q318330|Adolph Joffe]]'' | | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q12098980|Simferopol gymnasium №1]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q28528560|communist]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-10-10 | [[Акмәсҗит]] | data-sort-value="1927" | 1927-11-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 160 | ''[[:d:Q321515|Valery Glivenko]]'' | 1928 | 1940 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-01-02 | [[Киев]] | data-sort-value="1940" | 1940-02-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 161 | ''[[:d:Q324968|Sergey Vavilov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-03-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[Павел Александров]] | 1921 | 1982 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4424937|Смоленск гимназиясе]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-04-25 | [[Ногинск]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 163 | ''[[:d:Q328350|Daniil Elkonin]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-02-16<br/>1904-03-01 | ''[[:d:Q464970|Mala Pereshchepina]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-10-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 164 | ''[[:d:Q330511|Abraham Plessner]]'' | 1939 | 1949 | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q317053|Гисен университеты]]''<br/>''[[:d:Q20266330|Фридрих Вилһелм үнивирситите]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1900" | 1900-02-13 | [[Луҗ]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 165 | ''[[:d:Q332535|Sergei Bulgakov]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q123819727|Orthodox theologian]]''<br/>''[[:d:Q88114145|philosopher of religion]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-06-16 | [[Ливны]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-13<br/>1944-07-12 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 166 | ''[[:d:Q333265|Leon Theremin]]'' | 1967 | | ''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q16684052|École militaire électrotechnique]]''<br/>''[[:d:Q16680888|Николай мөһәндисләр укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q13219637|виолончелист]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-08-15 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1993" | 1993-11-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 167 | ''[[:d:Q335142|Alexander Bogdanov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q30889518|Imperial Univervisty of Kharkov medical faculty]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-08-22 | ''[[:d:Q818403|Сокулка]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-04-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 168 | ''[[:d:Q335467|Edward George, Baron George]]'' | | | [[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]]<br/>''[[:d:Q797892|Emmanuel College]]''<br/>''[[:d:Q1264867|Dulwich College]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-16<br/>1938-09-11 | ''[[:d:Q2220276|Carshalton]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-04-18 | ''[[:d:Q2182179|St Tudy]]'' |- | style='text-align:right'| 169 | [[Александр Лурия]] | | | [[Казан дәүләт медицина университеты]]<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1030095|special education teacher]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-07-03<br/>1902-07-16 | [[Казан]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 170 | ''[[:d:Q356003|Gleb Nosovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-01-26 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 171 | ''[[:d:Q359568|Vladimir A. Obruchev]]'' | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-09-28 | [[Ржев]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-19 | [[Звенигород]] |- | style='text-align:right'| 172 | ''[[:d:Q362127|Aleksei N. Leontiev]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1903" | 1903-02-05<br/>1903-02-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 173 | ''[[:d:Q365645|Alexander Fersman]]'' | 1912 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-20 | [[Сочи]] |- | style='text-align:right'| 174 | ''[[:d:Q366471|Yakov Zeldovich]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-02-23 | [[Минск]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 175 | ''[[:d:Q372026|Andrey Tikhonov]]'' | 1936 | 1993 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-10-17 | [[Гагарин (Смоленск өлкәсе)|Гагарин]] | data-sort-value="1993" | 1993-11-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 176 | ''[[:d:Q374024|Nikolai Luzin]]'' | 1908<br/>1917 | 1910<br/>1929 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q16706822|boys' gymnasium in Tomsk]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-12-09 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 177 | ''[[:d:Q377461|Valery Legasov]]'' | | | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-01 | [[Тула]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 178 | ''[[:d:Q383045|Vladimir Abramovich Rokhlin]]'' | 1957 | 1960 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-08-23 | [[Бакы]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 179 | ''[[:d:Q385207|Lev Schnirelmann]]'' | 1930 | 1934 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-01-02 | [[Гомель]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[Владимир Сукачёв|Владимир Сукачов]] | | 1953 | ''[[:d:Q58878019|Урман институты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1895303|урманчы]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-05-26 | ''[[:d:Q4192615|Zmiyovsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-02-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 181 | ''[[:d:Q389731|Anatoli Petrovich Bogdanov]]'' | 1867 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1834" | 1834-10-13 | ''[[:d:Q4318762|Нижнедевицк өязе]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-03-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 182 | ''[[:d:Q419464|Akiva Yaglom]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-03-06 | [[Харьков]] | data-sort-value="2007" | 2007-12-13 | [[Бостон]] |- | style='text-align:right'| 183 | ''[[:d:Q432606|Evgenii Feinberg]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-06-14 | [[Бакы]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-10 | |- | style='text-align:right'| 184 | [[Nikolay Zelinskiy|Николай Зелинский]] | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-01-25 | [[Тирасполь]] | data-sort-value="1953" | 1953-07-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 185 | ''[[:d:Q436213|Svetlana Gannushkina]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 186 | ''[[:d:Q438839|Alexander Dugin]]'' | 2010 | 2014 | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q4326202|Новочеркасск дәүләт мелиорация академиясе]]'' | ''[[:d:Q1685363|пропагандист]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q16947320|гиясәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-01-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 187 | ''[[:d:Q443455|Olga Lepeshinskaya]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-08-06 | [[Пермь]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 188 | ''[[:d:Q449538|Alexander Zinoviev]]'' | 1951<br/>1999 | 1976<br/>2006 | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q3658608|карикатурачы рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14565331|мантыйкчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q9334029|сатирик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q181043|диссидент]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-10-29 | ''[[:d:Q4518353|Чухлома өязе]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-05-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 189 | ''[[:d:Q450643|Ernest Vinberg]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-05-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 190 | ''[[:d:Q450864|Mikhail Postnikov]]'' | 1954<br/>1965 | 1960<br/>2004 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-10-27 | [[Шатура]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 191 | ''[[:d:Q451319|Lev Pontryagin]]'' | 1929 | 1934 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-09-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 192 | ''[[:d:Q451716|Pavel Urysohn]]'' | 1921 | 1924 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-02-03 | [[Одесса]] | data-sort-value="1924" | 1924-08-17 | [[Ба-сюр-Мер]] |- | style='text-align:right'| 193 | ''[[:d:Q452606|Irina Antonova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q47090899|музей эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Николай Боголюбов (академик)]] | 1950 | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-08-08 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 195 | ''[[:d:Q457680|Olga Arsenievna Oleinik]]'' | 1946 | 2001 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-07-02 | ''[[:d:Q4285075|Matusiv]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-10-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 196 | ''[[:d:Q461129|Nikolai Severtzov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1827" | 1827-10-24 | [[Воронеж]]<br/>''[[:d:Q4539184|Yasenki]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-01-26 | [[Тын]] |- | style='text-align:right'| 197 | ''[[:d:Q470453|Merab Mamardashvili]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-09-15 | ''[[:d:Q19583|Gori]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-11-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 198 | ''[[:d:Q470539|Sergei Bernstein]]'' | 1941 | 1947 | ''[[:d:Q3064332|Париж университетының табигый фәннәр факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-02-22 | [[Одесса]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 199 | ''[[:d:Q472092|Andrei Bolibrukh]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4059142|D. K. Fadeev Academic Gymnasium]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2003" | 2003-11-11 | ''[[:d:Q175129|Парижның 13нче бүлгесе]]'' |- | style='text-align:right'| 200 | ''[[:d:Q487602|Anatoly Vlasov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4458747|Тын океан хәрби-диңгез институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-08-07 | [[Балашау]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 201 | ''[[:d:Q487620|Anatoly Karatsuba]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-31 | [[Грозный]] | data-sort-value="2008" | 2008-09-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 202 | ''[[:d:Q487735|Anatoli Vitushkin]]'' | 1965 | 2004 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4465268|Suvorov Military School in Tula]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-06-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 203 | ''[[:d:Q487849|Anatoly Kolodkin]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2011" | 2011-02-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[Әскар Акаев]] | | | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-11-10 | ''[[:d:Q2907815|Kyzylbayrak]]'' | | |- | style='text-align:right'| 205 | ''[[:d:Q500978|Aris Poulianos]]'' | | | ''[[:d:Q762266|City University of New York]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-07-24 | ''[[:d:Q209576|Icaria]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-03-02 | |- | style='text-align:right'| 206 | ''[[:d:Q501904|Andrey Shidlovsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-07-31<br/>1915-08-13 | [[Алатыр]] | data-sort-value="2007" | 2007-03-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 207 | ''[[:d:Q502396|Андрей Капитса]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q38053159|геоморфолог]]''<br/>''[[:d:Q15623737|бозбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-09 | [[Кембриҗ]] | data-sort-value="2011" | 2011-08-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 208 | ''[[:d:Q505031|Sergey Solovyov]]'' | 1845 | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[профессор]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1820" | 1820-05-05 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1879" | 1879-10-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 209 | ''[[:d:Q516300|Nikolai Akulov]]'' | 1931 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-12-12 | [[Орёл]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-21 | |- | style='text-align:right'| 210 | ''[[:d:Q531682|Alek D. Epstein]]'' | | | ''[[:d:Q174158|Иерусалимдагы Яһүд үниверситеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-04-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 211 | ''[[:d:Q534510|Sergey Karpov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-01-01 | [[Ставрополь]] | | |- | style='text-align:right'| 212 | ''[[:d:Q534632|Aleksei Severtsov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1936" | 1936-12-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 213 | ''[[:d:Q537965|Svetlana Tatunts]]'' | | | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-02-26 | [[Бакы]] | | |- | style='text-align:right'| 214 | ''[[:d:Q540839|Ninel Kuznetsova]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-09 | [[Ташкент]] | data-sort-value="2010" | 2010-11-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 215 | ''[[:d:Q551475|Alexander Piatigorsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2009" | 2009-10-25 | [[Лондон]] |- | style='text-align:right'| 216 | ''[[:d:Q552750|Sergei Navashin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-12-02 | ''[[:d:Q21674025|Tsarevchtchina]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-10 | [[Пушкино]] |- | style='text-align:right'| 217 | ''[[:d:Q553209|Alexei Kostrikin]]'' | 1963 | 2000 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-12 | ''[[:d:Q24324583|Bolshoy Morets]]'' | data-sort-value="2000" | 2000-09-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 218 | ''[[:d:Q554661|Vyacheslav Lebedev]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-27 | [[Кострома]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 219 | ''[[:d:Q555693|Timofey Granovsky]]'' | 1839 | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1813" | 1813-03-09<br/>1813-03-21 | [[Орёл]] | data-sort-value="1855" | 1855-10-04<br/>1855-10-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 220 | ''[[:d:Q558838|Nestor Kotlyarevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1863" | 1863-01-21<br/>1863-02-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 221 | ''[[:d:Q561470|Dmitry Anuchin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-08-27<br/>1843-09-08 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1923" | 1923-06-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 222 | ''[[:d:Q572721|Pyotr Baranovsky]]'' | | | ''[[:d:Q58039437|Imperial Moscow Technical School]]''<br/>''[[:d:Q4304039|Мәскәү археология институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]''<br/>''[[:d:Q11486702|архитектура тарихчысы]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-02-14 | ''[[:d:Q4527421|Shuiskoe]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-06-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 223 | ''[[:d:Q574605|Gury Marchuk]]'' | | | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-06-08 | ''[[:d:Q18796115|Petrokhersonets]]'' | data-sort-value="2013" | 2013-03-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 224 | ''[[:d:Q577704|Nikolai Nadezhdin]]'' | 1832 | 1834 | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4402625|Рәзән руханилар семинариясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[галим]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1804" | 1804-10-05 | ''[[:d:Q3637855|Beloomut]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-01-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 225 | ''[[:d:Q611135|Vadim Nikolaevich Tikhomirov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3578589|әйләнә-тирә мохит саклаучысы]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1998" | 1998-07-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 226 | ''[[:d:Q634318|Grigory Landsberg]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-01-10 | [[Вологда]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 227 | ''[[:d:Q634344|Vladimir Arnoldi]]'' | | | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-06-13 | [[Мичуринск]] | data-sort-value="1924" | 1924-03-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 228 | ''[[:d:Q634797|Nikolai Burdenko]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q28667234|Тум император университеты]]''<br/>''[[:d:Q62018688|faculté de médecine de l'université de Dorpat]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q9385011|neurosurgeon]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q12789691|янарал-убирс]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-05-22 | [[Каменка (Пинзә өлкәсе)|Каменка]] | data-sort-value="1946" | 1946-11-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[Владимир Гептнер]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q16831394|териолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-06-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 230 | ''[[:d:Q644051|Yuri Nesterenko]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-05 | [[Харьков]] | | |- | style='text-align:right'| 231 | ''[[:d:Q658759|Boris Ponomarev]]'' | | | ''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q16947320|гиясәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-01-04 | [[Зарайск]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 232 | ''[[:d:Q661988|Дмитри Ушаков]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q15991187|grammarian]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-01-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1942" | 1942-04-17 | [[Ташкент]] |- | style='text-align:right'| 233 | ''[[:d:Q672046|Arkady Kolesnikov]]'' | | | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-12-05 | ''[[:d:Q835838|Юрбаркас]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-04-04 | [[Акъяр]] |- | style='text-align:right'| 234 | ''[[:d:Q702032|Sergey Averintsev]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2004" | 2004-02-21 | [[Вена шәһәре|Вена]] |- | style='text-align:right'| 235 | ''[[:d:Q707035|Tikhon Rabotnov]]'' | | | ''[[:d:Q4157547|Демидов юридик лицее]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-08-06 | [[Ярославль]] | data-sort-value="2000" | 2000-09-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[Михаил Лаврентьев (1900)|Михаил Лаврентьев]] | 1949 | 1957 | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-11-19 | [[Казан]] | data-sort-value="1980" | 1980-10-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 237 | ''[[:d:Q709214|Georgy Petrov]]'' | 1952 | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1912" | 1912-05-18 | ''[[:d:Q986674|Pinega]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-05-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 238 | ''[[:d:Q709432|Eugen Slutsky]]'' | 1934 | 1938 | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q157808|Мюнхен техника университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-04-07 | ''[[:d:Q20674088|Новинское]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 239 | ''[[:d:Q710722|Aleksei Balandin]]'' | 1948 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-12-08 | [[Енисейск]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 240 | ''[[:d:Q710920|Igor Shafarevich]]'' | 1944 | 1975 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q181043|диссидент]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-06-03 | [[Житомир]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 241 | ''[[:d:Q716017|Alexander Gelfond]]'' | 1931 | 1968 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-10-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 242 | ''[[:d:Q718045|Ilya Piatetski-Shapiro]]'' | 1965 | 1968 | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1929" | 1929-03-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2009" | 2009-02-21 | [[Tel-Äviv|Тел-Әвив]] |- | style='text-align:right'| 243 | ''[[:d:Q720900|Evgeny Pashukanis]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-11 | [[Старица (шәһәр)|Старица]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 244 | ''[[:d:Q723638|Aleksandr Khinchin]]'' | 1927<br/>1937 | 1935<br/>1959 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-07-07 | [[Кондрово]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 245 | ''[[:d:Q724323|Yulian Semyonov]]'' | | | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-15<br/>1993-09-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 246 | ''[[:d:Q725528|Aleksei Chichibabin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-03-17 | ''[[:d:Q4244781|Kuzemin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-08-15 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[Дмитрий Егоров]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-08-10<br/>1869-12-02<br/>1869-12-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-10 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 248 | ''[[:d:Q728726|Nikolay Sklifosovsky]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10855616|medical officer]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1836" | 1836-03-25 | ''[[:d:Q1994867|Dzerjinscoe]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-11-30 | ''[[:d:Q4537051|Yakivtsi]]'' |- | style='text-align:right'| 249 | ''[[:d:Q729274|Dmitri Shepilov]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-11-05 | [[Ашкабад]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 250 | ''[[:d:Q729712|Nikolay Baransky]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q66621753|Մոսկվայի առևտրական ինստիտուտ]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-07-15 | [[Тум|Томск]] | data-sort-value="1963" | 1963-11-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 251 | ''[[:d:Q731283|Vladimir Vasilevich Golubev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-11-21 | [[Сергиев Посад]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 252 | ''[[:d:Q731536|Mikhail Pokrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-08-17<br/>1868-08-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1932" | 1932-04-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 253 | ''[[:d:Q731904|Valentin Asmus]]'' | | | ''[[:d:Q56627895|Kiev Real School]]''<br/>''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-12-18<br/>1894-12-30 | [[Киев]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 254 | ''[[:d:Q735373|Gabriel Popov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-31 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 255 | ''[[:d:Q743184|Fyodor Buslaev]]'' | 1846 | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q24387326|мифограф]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-04-13 | ''[[:d:Q1537304|Vadinsk]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-07-31 | ''[[:d:Q4271689|Lyublino]]'' |- | style='text-align:right'| 256 | [[Михаил Мензбир]] | 1887<br/>1898<br/>1917 | 1898<br/>1911<br/>1919 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q109120509|хайваннар коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1855" | 1855-10-23 | [[Тула]] | data-sort-value="1935" | 1935-10-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 257 | ''[[:d:Q800136|Gustav Shpet]]'' | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1879" | 1879-03-26<br/>1879-04-07 | [[Киев]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-16 | [[Колпашево]] |- | style='text-align:right'| 258 | ''[[:d:Q827054|Михаил Швыдкой]]'' | | | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-05 | [[Кант (шәһәр)|Кант]] | | |- | style='text-align:right'| 259 | ''[[:d:Q834947|Boris Rybakov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-05-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 260 | ''[[:d:Q851468|Grigory Ivanovich Rossolimo]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q783906|невролог]]''<br/>''[[:d:Q15839237|невропатолог]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-12-17 | [[Одесса]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 261 | ''[[:d:Q887584|Pyotr Gannushkin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q13645592|MSU Faculty]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q211346|психиатр]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-02-24<br/>1875-03-08 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1933" | 1933-02-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 262 | ''[[:d:Q893614|Boris Dubrovin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-19 | [[Триест]] |- | style='text-align:right'| 263 | ''[[:d:Q893722|Boris Gessen]]'' | | | [[Edinburg universitetı|Эдинбург университеты]]<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1893" | 1893-08-16 | [[Кропивницкий|Кропывнытскый]] | data-sort-value="1936" | 1936-12-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 264 | ''[[:d:Q893728|Boris Levitan]]'' | 1961 | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1914" | 1914-06-07 | [[Бердянск]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-04 | [[Миннеаполис]] |- | style='text-align:right'| 265 | ''[[:d:Q893737|Boris Delaunay]]'' | 1935 | 1960 | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q9149093|альпинист]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-03-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 266 | ''[[:d:Q893804|Boris Gnedenko]]'' | 1938<br/>1960 | 1945<br/>1995 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-01-01 | [[Сембер]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[Владимир Энгелһардт]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-11-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 268 | ''[[:d:Q905015|Yuri Ovchinnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-08-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 269 | ''[[:d:Q905949|Lev Aleksandrovich Chugaev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-10-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1922" | 1922-09-26 | [[Грязовец|Грәзоветс]] |- | style='text-align:right'| 270 | ''[[:d:Q907162|Vitalii Goldanskii]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-06-18 | [[Витебск]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[Георгий Вульф]] | 1909<br/>1919 | 1911 | ''[[:d:Q30909168|Бишенче Варшау гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q28667128|Варшау император университеты]]'' | ''[[:d:Q15142825|кристаллограф]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-06-10 | [[Нижын]] | data-sort-value="1925" | 1925-12-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 272 | ''[[:d:Q907372|Alexander Pavlovich Vinogradov]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1895" | 1895-08-09 | ''[[:d:Q21342475|Petretsovo]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-11-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[Николай Бекетов]] | | | ''[[:d:Q107029864|faculté de physique et mathématique de l'université impériale de Kazan]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1827" | 1827-01-13 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1911" | 1911-12-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 274 | ''[[:d:Q915301|Felix Berezin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-14<br/>1980-06-13 | [[Колыма]] |- | style='text-align:right'| 275 | ''[[:d:Q925405|Alexandre Kirillov]]'' | 1962 | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 276 | ''[[:d:Q929950|Veniamin Kagan]]'' | 1922 | 1953 | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q56709733|Faculty of Physics and Mathematics of Kyiv University]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-02-25 | ''[[:d:Q134712|Шәүләй]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 277 | ''[[:d:Q935366|Isaak Kikoin]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1908" | 1908-03-15<br/>1908-03-28 | ''[[:d:Q393332|Жагаре]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-12-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 278 | ''[[:d:Q937936|Vladimir Bazarov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-08-08 | [[Тула]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 279 | ''[[:d:Q943791|Mikhail Volkenshtein]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-18<br/>1992-02-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 280 | ''[[:d:Q943902|Vladimir Pecherin]]'' | | 1836-06 | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q250867|католик рухание]]''<br/>''[[:d:Q20826540|scholar]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1807" | 1807-06-15 | ''[[:d:Q2046814|Velyka Dymerka]]''<br/>[[Бөекбритания]] | data-sort-value="1885" | 1885-04-29 | [[Дублин]] |- | style='text-align:right'| 281 | [[Василий Лыткин]] | | | ''[[:d:Q29898401|Totem Teachers' Seminary]]''<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13636225|Finno-Ugrist]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-12-15 | ''[[:d:Q25687230|Tentyukov]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-08-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 282 | ''[[:d:Q950897|Yakov Sinai]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-21 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 283 | ''[[:d:Q950931|Nikolai Efimov]]'' | 1946 | 1982 | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-05-31 | [[Ырынбур]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 284 | ''[[:d:Q951438|Sergei Fomin]]'' | 1945 | 1975 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-12-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-17 | [[Владивосток]] |- | style='text-align:right'| 285 | ''[[:d:Q957605|Semyon Desnitsky]]'' | 1768-05-08 | 1787 | [[Glazgo universitetı|Глазго университеты]]<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]<br/>''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1740" | 1740 | [[Нижын]] | data-sort-value="1789" | 1789-06-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 286 | ''[[:d:Q958015|Vladimir Uspensky]]'' | 1965 | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-06-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 287 | ''[[:d:Q960521|Pēteris Stučka]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q48788|Riga State Gymnasium No.1]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q28528560|communist]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-07-26 | [[Лифләндия губернасы|Лифляндия губернасы]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 288 | ''[[:d:Q970518|Ivan Nikolaevich Gorozhankin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-08-16 | [[Воронеж]] | data-sort-value="1904" | 1904-11-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 289 | ''[[:d:Q974421|Sergei Aleksandrovich Tokarev]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q17488357|диннәр тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-12-16 | [[Тула]] | data-sort-value="1985" | 1985-04-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 290 | ''[[:d:Q974437|Paul Sophus Epstein]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q157808|Мюнхен техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-03-20 | [[Варшава]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-08 | [[Пәсадина (Калифорния)|Пәседине]] |- | style='text-align:right'| 291 | ''[[:d:Q981959|Semyon Frank]]'' | 1921 | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>[[Казан Император университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-01-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-10 | [[Лондон]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[Вячеслав Володин]] | | | [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]]<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q16694417|St. Petersburg University of the Russian Interior Ministry]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-04 | ''[[:d:Q4061836|Alekseyevka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 293 | ''[[:d:Q983365|Dmitrii Menshov]]'' | 1922 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-04-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 294 | ''[[:d:Q983399|Ivan Privalov]]'' | 1922 | 1941 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-01-30 | [[Түбән Ламу|Түбән Ломов]] | data-sort-value="1941" | 1941-07-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 295 | ''[[:d:Q1030307|Igor Grabar]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-03-25 | ''[[:d:Q193478|Buda]]''<br/>''[[:d:Q210205|Pest]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 296 | ''[[:d:Q1032365|Khachatur Koshtoyants]]'' | | | ''[[:d:Q4128093|Икенче Мәскәү дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-09-13 | [[Гөмре]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 297 | ''[[:d:Q1057289|Vasily Sergeevich Nemchinov]]'' | | | | [[математик]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-01-02 | ''[[:d:Q4147288|Grabovo]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-11-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 298 | ''[[:d:Q1093709|Mikhail Pogodin]]'' | 1828<br/>1836 | 1844 | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | data-sort-value="1800" | 1800-11-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1875" | 1875-12-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 299 | ''[[:d:Q1174945|David Kazhdan]]'' | 1969 | 1975 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1946" | 1946-06-20 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 300 | ''[[:d:Q1187315|Isaak Rubin]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-06-12 | [[Даугавпилс]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-27 | [[Актүбә]] |- | style='text-align:right'| 301 | ''[[:d:Q2371003|Andrey Zaliznyak]]'' | | 1982-09 | ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q214654|Sorbonne]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-04-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 302 | ''[[:d:Q2371142|Nikolai Shakura]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-07 | ''[[:d:Q1952866|Svietlahorsk District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 303 | ''[[:d:Q2378112|Evgeny Golod]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-10-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-07-05 | |- | style='text-align:right'| 304 | ''[[:d:Q2381959|Filipp Fortunatov]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-01-02 | [[Вологда]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-20 | ''[[:d:Q4234748|Kosalma]]'' |- | style='text-align:right'| 305 | [[Мария Клёнова]] | | | | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-07-31 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 306 | ''[[:d:Q2388810|Alexander Nesmeyanov]]'' | 1948-01-08 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-08-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 307 | ''[[:d:Q2390351|Sergei Nikolaevich Trubetskoy]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4138504|lycée Ivanovice Krejmana]]''<br/>''[[:d:Q56282123|gymnase masculin de Kalouga]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q88114145|philosopher of religion]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-07-23 | ''[[:d:Q13648342|Akhtyrka]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-09-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 308 | ''[[:d:Q2394127|Nikolai Koltsov]]'' | 1899 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-07-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1940" | 1940-12-02 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 309 | ''[[:d:Q2407562|Archie Brown]]'' | | | [[London School of Economics]]<br/>''[[:d:Q4767906|Annan Academy]]'' | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-10 | | | |- | style='text-align:right'| 310 | [[Борис Поршнев]] | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-02-22 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1972" | 1972-11-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 311 | ''[[:d:Q2426448|Andrey Arkhangelsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-11-26<br/>1879-12-08 | [[Рязань]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 312 | ''[[:d:Q2430851|Boris Demidovich]]'' | | | ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-03-02 | [[Навагрудак|Наваһрудак]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 313 | ''[[:d:Q2448727|Alexander Frumkin]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-10-12 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-27 | [[Тула]] |- | style='text-align:right'| 314 | ''[[:d:Q2450566|Yury Prokhorov]]'' | 1960 | 2013 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2013" | 2013-07-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 315 | ''[[:d:Q2471182|Vladimir Picheta]]'' | | | ''[[:d:Q59772480|Poltava men's gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-10-09<br/>1878-10-21 | [[Полтава]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 316 | ''[[:d:Q2471305|Sergey Mergelyan]]'' | 1954 | 1958 | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-19 | [[Акмәсҗит]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-20 | [[Лос-Анджелес]] |- | style='text-align:right'| 317 | ''[[:d:Q2500814|Mitrofan Dovnar-Zapol'skiy]]'' | 1899 | 1902 | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]''<br/>''[[:d:Q9268208|Mozyr Men's Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-06-02<br/>1867-07-02 | [[Рэчыца (авыл)|Речытса]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 318 | ''[[:d:Q2542140|Valery Rubakov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201879|Institute for Nuclear Research]]''<br/>''[[:d:Q4525212|Moscow State School 57]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2022" | 2022-10-19 | [[Сарыкылыч]] |- | style='text-align:right'| 319 | ''[[:d:Q2544094|Kaspar Gottfried Schweizer]]'' | 1851 | | | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1816" | 1816-02-16 | [[Tsürix|Сүрих]] | data-sort-value="1873" | 1873-07-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 320 | ''[[:d:Q2570007|Viktor Buchstaber]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-04-01<br/>1945 | [[Ташкент]] | | |- | style='text-align:right'| 321 | [[Виктор Немыцкий]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-11-22 | [[Смоленск]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-07 | [[Чульча]] |- | style='text-align:right'| 322 | ''[[:d:Q2587134|Vyacheslav Stepanov]]'' | 1915<br/>1928 | 1921<br/>1950 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-09-04 | [[Смоленск]] | data-sort-value="1950" | 1950-07-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 323 | ''[[:d:Q2588816|Wolf Stern]]'' | | | | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q1397808|хәрби каршылык хәрәкәте сугышчысы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-12-15 | ''[[:d:Q2091615|Voloka]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-16 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 324 | ''[[:d:Q2599504|Sofya Yanovskaya]]'' | 1931<br/>1941 | 1941<br/>1966 | ''[[:d:Q50316140|cours féminins supérieurs d'Odessa]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1896" | 1896-01-19 | [[Пружаны]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 325 | ''[[:d:Q2602204|Alexei Fridman]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2010" | 2010-10-29 | [[Иерусалим|Котдус]] |- | style='text-align:right'| 326 | ''[[:d:Q2614539|Andrey Kursanov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q60244908|фитофизиолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-10-26<br/>1902-11-08 | [[Мәскәү]]<br/>''[[:d:Q4246000|Kulakovo]]'' | data-sort-value="1999" | 1999-09-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 327 | ''[[:d:Q2619530|Boris Chicherin]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q2325224|constitutional lawyer]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1828" | 1828-05-26 | [[Тамбов]] | data-sort-value="1904" | 1904-02-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 328 | ''[[:d:Q2621077|Sergey Blazhko]]'' | 1931 | 1953 | ''[[:d:Q60330432|école de Khotsimsk]]''<br/>''[[:d:Q4424937|Смоленск гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-11-05 | [[Хоцимск]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 329 | ''[[:d:Q2621694|Vitold Cerasky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-04-27 | [[Слуцк|Слутск]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-29 | ''[[:d:Q18804070|Troitskoye]]'' |- | style='text-align:right'| 330 | ''[[:d:Q2622956|Victor Sadovnichy]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-03 | ''[[:d:Q4238883|Krasnopavlivka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 331 | ''[[:d:Q2623088|Dmitri Skobeltsyn]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-11-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-16 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 332 | ''[[:d:Q2623089|Aleksei Ivanovich Markushevich]]'' | | | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-03-20<br/>1908-04-02 | [[Петрозаводск]] | data-sort-value="1979" | 1979-06-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 333 | ''[[:d:Q2624201|Andrei Markov]]'' | 1959 | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-09-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 334 | ''[[:d:Q2624489|Pavel Blonsky]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-05-26 | [[Киев]] | data-sort-value="1941" | 1941-02-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[Виктор Виноградов]] | | | ''[[:d:Q4146802|State Institute of Art History]]''<br/>''[[:d:Q4360215|institut d'histoire et de philologie de Saint-Pétersbourg]]''<br/>''[[:d:Q4360209|Питырбур археология институты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-12-31 | [[Зарайск]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 336 | ''[[:d:Q2625598|Ippolit Bogdanovich]]'' | 1761 | | ''[[:d:Q3496636|Киев-Могилән академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1743" | 1743-12-23 | ''[[:d:Q992199|Perevolochna]]'' | data-sort-value="1803" | 1803-01-18 | [[Курск]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[Дмитрий Иловайский|Дмитри Иловайски]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1832" | 1832-03-06 | [[Чаплыгин (шәһәр)|Чаплыгин]] | data-sort-value="1920" | 1920-02-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 338 | ''[[:d:Q2637042|Artemy Artsikhovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-12-13<br/>1902-12-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 339 | ''[[:d:Q2639333|Mykhailo Maksymovych]]'' | 1827 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1804" | 1804-09-03 | ''[[:d:Q4193585|Золотоноша өязе]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-11-10 | [[Полтава губернасы|Палтау губернасы]] |- | style='text-align:right'| 340 | ''[[:d:Q2641678|Aleksandr Adolfovich Vitt]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-26 | [[Колыма]] |- | style='text-align:right'| 341 | ''[[:d:Q2643027|Alexander Holevo]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-09-02 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 342 | ''[[:d:Q2643985|Alexei Parshin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-11-07 | [[Екатеринбург]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 343 | ''[[:d:Q2644032|Aleksei Vasilievich Shubnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q15142825|кристаллограф]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-03-17<br/>1887-03-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 344 | ''[[:d:Q2665288|Ignacy Daniłowicz]]'' | 1839 | 1842 | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]''<br/>''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1788" | 1788-08-28 | [[Гриневичи Велики]] | data-sort-value="1843" | 1843-06-30 | ''[[:d:Q954611|Есеник]]'' |- | style='text-align:right'| 345 | ''[[:d:Q2688749|Moisey Markov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-04-30 | [[Рассказово]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 346 | ''[[:d:Q2736339|Eugene N. Sokolov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-09-23 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 347 | ''[[:d:Q2791031|Oleg Kutafin]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1937" | 1937-06-26 | [[Одесса]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 348 | ''[[:d:Q2830396|Alain de Libera]]'' | | | ''[[:d:Q3268876|Пастер литсие]]'' | ''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-27 | [[Нёйи-сюр-Сен|Нөйи-сүр-Сен]] | | |- | style='text-align:right'| 349 | ''[[:d:Q2832520|Александр Михайлов (1888)]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-04-14 | [[Моршанск]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 350 | ''[[:d:Q2833396|Alexandr Alexandrovich Fischer von Waldheim]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>''[[:d:Q152171|Бонн университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1839" | 1839-04-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1920" | 1920-02-28 | [[Сочи]] |- | style='text-align:right'| 351 | ''[[:d:Q2833722|Alexandre Grigorievitch Fischer von Waldheim]]'' | 1826 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4304309|Мәскәү университеты каршындагы затлы малайлар пансионы]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1803" | 1803-04-24 | [[Майнц]] | data-sort-value="1884" | 1884-07-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 352 | ''[[:d:Q2882480|Vladimir Pimenov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-09-24 | [[Воронеж]] | data-sort-value="2012" | 2012-11-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 353 | ''[[:d:Q2888918|Sergey Agarkov]]'' | | | ''[[:d:Q2426185|Кырым дәүләт тыйб академиясе]]'' | ''[[:d:Q211346|психиатр]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-25 | [[Ялта]] | data-sort-value="2012" | 2012-07-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 354 | ''[[:d:Q2910947|Boris Fedtschenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-12-27 | [[Лейпциг]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-29 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 355 | ''[[:d:Q2993155|Konstantin Kavelin]]'' | 1844 | 1847 | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-11-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 356 | [[Николай Умов]] | 1893 | 1911 | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-01-23 | [[Сембер]] | data-sort-value="1915" | 1915-01-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 357 | ''[[:d:Q3016768|Ilya Galkin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-07-20 | [[Панасюки]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 358 | ''[[:d:Q3061591|Yevgenia Bugoslavskaya]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-12-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 359 | ''[[:d:Q3061594|Evgenii Wulff]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Вена университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-05-25 | [[Акмәсҗит]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 360 | ''[[:d:Q3091341|Fyodor Parparov]]'' | | | | ''[[:d:Q115003401|chekist]]''<br/>''[[:d:Q5121444|intelligence officer]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-11-23 | [[Велиж]] | data-sort-value="1959" | 1959 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 361 | ''[[:d:Q3116666|Grigory Bongard-Levin]]'' | | | ''[[:d:Q2782141|MSU The Institute of Asian and African Studies]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-08-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-09-30 | [[Нёйи-сюр-Сен|Нөйи-сүр-Сен]] |- | style='text-align:right'| 362 | ''[[:d:Q3118902|Gueorgui Petrovitch Serdutchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-04-09 | ''[[:d:Q4207085|Kagalnik]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-04 | |- | style='text-align:right'| 363 | ''[[:d:Q3129407|Heidi Hollinger]]'' | | | ''[[:d:Q201492|Макгилл университеты]]'' | ''[[:d:Q33231|фотограф]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | [[Монреаль]] | | |- | style='text-align:right'| 364 | ''[[:d:Q3180517|Johann Christian Kerstens]]'' | 1758 | 1769 | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q105186|фармацевт]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1713" | 1713-12-17 | [[Штаде]] | data-sort-value="1802" | 1802-07-13 | [[Кил (шәһәр)|Кил]] |- | style='text-align:right'| 365 | ''[[:d:Q3180563|Johann Gottlieb Buhle]]'' | | 1811 | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]'' | data-sort-value="1763" | 1763-09-29 | [[Брауншвейг]] | data-sort-value="1821" | 1821-08-11 | [[Брауншвейг]] |- | style='text-align:right'| 366 | [[Дмитрий Ширков]] | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-01-23 | [[Дубна]] |- | style='text-align:right'| 367 | ''[[:d:Q3193425|Karl Ludwig Goldbach]]'' | 1817 | | ''[[:d:Q4304309|Мәскәү университеты каршындагы затлы малайлар пансионы]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1793" | 1793-08-22 | [[Лейпциг]] | data-sort-value="1824" | 1824-03-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 368 | ''[[:d:Q3276851|Николай Машкин]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q20873384|антик дәвер тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-02-09 | [[Мамадыш]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 369 | ''[[:d:Q3305928|Sergey Ognev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q16482566|Polivanovskaia Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-10-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1951" | 1951-12-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[Николай Тарабукин]] | | | ''[[:d:Q4157547|Демидов юридик лицее]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-08-25 | [[Болгар (Спас районы)|Болгар]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 371 | ''[[:d:Q3341704|Nikolaï Tikhonravov]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q26709887|археограф]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1832" | 1832-10-03 | ''[[:d:Q21674209|Chemetovoïe]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-11-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 372 | ''[[:d:Q3350286|Oleg Khlevniuk]]'' | 2011-09 | 2017-09 | ''[[:d:Q4111610|Vinnytsia State Pedagogical University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-07-07 | [[Винница]] | | |- | style='text-align:right'| 373 | ''[[:d:Q3350458|Olga Sedakova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4201725|РФА славәнбелем институты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-26 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 374 | ''[[:d:Q3372975|Pavel Smirnov]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896 | | data-sort-value="1980" | 1980 | |- | style='text-align:right'| 375 | ''[[:d:Q3376307|Felix Ziegel]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q18921227|уфолог]]''<br/>[[математик]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-03-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 376 | ''[[:d:Q3388980|Piotr Rehbinder]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1475726|филателист]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-10-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[Сергей Бахрушин]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-09-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 378 | ''[[:d:Q3479748|Sergey Muratov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q4220878|кино белгече]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-01 | [[Харьков]] | data-sort-value="2015" | 2015-02-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 379 | ''[[:d:Q3483946|Vasily Nalimov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>[[математик]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 380 | ''[[:d:Q3566239|Pyotr Bogatyryov]]'' | 1940 | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q71049101|bohemicist]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-01-16 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 381 | ''[[:d:Q3626366|Alexei Petrovich Pavlov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-11-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-09 | [[Бад-Тёльц]]<br/>[[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 382 | ''[[:d:Q3650595|Boris Kuftin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-01-21 | [[Самар]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-02 | [[Юрмала]] |- | style='text-align:right'| 383 | ''[[:d:Q3658100|Pavel Yudin]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-08-26<br/>1899-09-06 | [[Нижгар губернасы|Түбән Новгород губернасы]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 384 | ''[[:d:Q3710041|Mykola Hovorun]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1930" | 1930-03-18 | ''[[:d:Q4057985|Adrianopil]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-07-21 | [[Дубна]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[Олег Лупанов]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-05-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 386 | ''[[:d:Q3710055|Sergey Yablonsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1998" | 1998-05-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 387 | ''[[:d:Q3710067|Sergey Stechkin]]'' | | | ''[[:d:Q492766|Николай Иванович Лобачевский исемендәге Түбән Новгород дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-09-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1995" | 1995-11-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 388 | ''[[:d:Q3710555|Wadim Zudilin]]'' | 1996-06 | 2008-08 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 389 | ''[[:d:Q3771364|Giuseppe Rubini]]'' | 1827 | | ''[[:d:Q219317|Павия үнивирситите]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]'' | data-sort-value="1793" | 1793-01-22 | [[Дервио]] | | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 390 | ''[[:d:Q3804648|Ivan Pavlovič Alimarin]]'' | | | ''[[:d:Q4303883|Мәскәү тау эше академиясе]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-09-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 391 | [[Сергей Наметкин]] | | | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-07-03 | [[Каймар]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 392 | [[Рубен Аванесов]] | | | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-02-01 | ''[[:d:Q158903|Шуша]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-05-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 393 | ''[[:d:Q3918347|Aleksei Parfenovich Sapunov]]'' | | | ''[[:d:Q63419670|Витебск ир-атлар гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1851" | 1851-03-15<br/>1851 | ''[[:d:Q2625702|Usvyaty]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-10-02 | [[Витебск]] |- | style='text-align:right'| 394 | ''[[:d:Q3918581|Anton Yasinski]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-10-04<br/>1864-10-29 | ''[[:d:Q959420|Mezhyrich]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-11-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 395 | ''[[:d:Q3918585|Konstantin Lukashev]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-12-25 | [[Гарадзец (Быхавский районы)|Гарадзец]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-23 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 396 | ''[[:d:Q3920289|Nikolay Yanchuk]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-11-17 | [[Стара Корниця]] | data-sort-value="1921" | 1921-12-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 397 | ''[[:d:Q3920695|Anna Missuna]]'' | | | ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-11-12 | [[Забалоцце (Ветрынски авыл советы)|Забалоцце]] | data-sort-value="1922" | 1922-05-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 398 | ''[[:d:Q3920821|Aleksandr Nazarenko]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-01-16 | ''[[:d:Q1719466|Паневеҗис]]'' | data-sort-value="2022" | 2022-01-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 399 | ''[[:d:Q3933737|German Fyodorov-Davydov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2000" | 2000-04-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 400 | ''[[:d:Q3942137|Ruben Katanyan]]'' | | | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1881" | 1881 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 401 | ''[[:d:Q1194184|Ivan Serebryakov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-09-07 | ''[[:d:Q19690766|Черная Слобода]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-04-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 402 | ''[[:d:Q1225641|Alexei Yuryevich Smirnov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-16 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | |- | style='text-align:right'| 403 | ''[[:d:Q1232515|Dmitry Blokhintsev]]'' | 1935 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-12-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-27 | [[Дубна]] |- | style='text-align:right'| 404 | ''[[:d:Q1232611|Dmitri Yegorov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-10-26 | [[Елец]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-24 | [[Ташкент]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[Дмитрий Аносов]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1936" | 1936-11-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[Дмитрий Фукс|Дмитри Фукс]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-30 | [[Казан]] | | |- | style='text-align:right'| 407 | ''[[:d:Q1282198|Ivan Ilyin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1883" | 1883-03-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-21 | ''[[:d:Q218691|Zollikon]]'' |- | style='text-align:right'| 408 | ''[[:d:Q1284793|Valentina Kholopova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-14 | [[Рязань]] | data-sort-value="2025" | 2025-05-12 | |- | style='text-align:right'| 409 | ''[[:d:Q1325160|Georgiy Zatsepin]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-05-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 410 | ''[[:d:Q1330653|Elise Riesel]]'' | | | [[Вена университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-10-12 | [[Вена шәһәре|Вена]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 411 | ''[[:d:Q1339808|Alexander Davydov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-12-26 | [[Кизләү]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-19 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 412 | ''[[:d:Q1345187|Vladimir Plungyan]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-09-13 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 413 | [[Осип Бодянский]] | 1842<br/>1849 | 1848 | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1808" | 1808-10-31<br/>1808-11-03 | ''[[:d:Q1973753|Varva]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-09-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 414 | ''[[:d:Q1348632|John Naisbitt]]'' | | | [[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]<br/>[[Kornell universitetı|Корнелл университеты]]<br/>''[[:d:Q168515|Юта университеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12047093|prognostician]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-15 | [[Солт-Лейк-Сити]] | data-sort-value="2021" | 2021-04-08 | [[Фельден-ам-Вёртерзе]] |- | style='text-align:right'| 415 | ''[[:d:Q1356831|Eugene Dynkin]]'' | 1945 | 1968 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-05-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2014" | 2014-11-14 | [[Итака (Нью-Йорк)|Итака]] |- | style='text-align:right'| 416 | [[Александр Чудаков]] | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-06-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 417 | ''[[:d:Q1377656|Georgi Iwanowitsch Tschelpanow]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-04-16<br/>1862-04-28 | [[Мариуполь]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 418 | ''[[:d:Q1384963|Aleksandr Kurosh]]'' | 1930 | 1971 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]'' | [[математик]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-01-19 | [[Ярцево]] | data-sort-value="1971" | 1971-05-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 419 | ''[[:d:Q1384966|Ivan Petrovsky]]'' | 1929 | 1973 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-01-05 | [[Севск]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 420 | ''[[:d:Q1384978|Ivan Ivanovich Zhegalkin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1869" | 1869-07-22 | [[Мценск]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 421 | [[Лазарь Люстерник]] | 1927<br/>1930 | 1928<br/>1970 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-12-31 | ''[[:d:Q169237|Здуньска-Волә]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-07-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 422 | [[Илья Векуа]] | 1951 | 1959 | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-04-23<br/>1907-05-06 | ''[[:d:Q621886|Shesheleti]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-02 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | style='text-align:right'| 423 | ''[[:d:Q1399725|Grigori Voitinsky]]'' | 1934 | | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-04-05 | [[Невель]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 424 | ''[[:d:Q1402526|Vladimir Menner]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-11-11 | [[Шацк]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 425 | ''[[:d:Q1418239|Vladimir Tikhomirov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-22 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 426 | ''[[:d:Q1422312|Feodor I. Kozhevnikov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-03-15 | [[Смоленск]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 427 | ''[[:d:Q1458824|Alexander Varchenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-02-09 | [[Краснодар]] | | |- | style='text-align:right'| 428 | ''[[:d:Q1502369|Gennady Markov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q17488316|тарихкача дәверне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-06-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-04-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 429 | ''[[:d:Q1509195|Georgiy Shilov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-02-03 | [[Иваново]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 430 | ''[[:d:Q1553197|Sergei Vasilenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1872" | 1872-03-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 431 | ''[[:d:Q1565305|Isaak Yaglom]]'' | | | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-03-06 | [[Харьков]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 432 | ''[[:d:Q1646334|Vladimir Fainberg]]'' | | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-01-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2010" | 2010-11-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 433 | ''[[:d:Q1650878|Georgy Gause]]'' | 1932 | 1941 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-12-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 434 | ''[[:d:Q1672671|Irina Rakobolskaya]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-22 | [[Данков]] | data-sort-value="2016" | 2016-09-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 435 | ''[[:d:Q1673591|Izabella Bashmakova]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1921" | 1921-01-03 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="2005" | 2005-07-17 | [[Звенигород]] |- | style='text-align:right'| 436 | ''[[:d:Q1675944|Ivan Schmalhausen]]'' | 1939 | | ''[[:d:Q12131981|Institute of biology of the Taras Shevchenko National University of Kyiv]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-04-11 | [[Киев]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 437 | ''[[:d:Q1679626|Yakov Terletsky]]'' | 1947 | 1969 | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-06-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1993" | 1993-11-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 438 | ''[[:d:Q1682320|Jan Vogeler]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1190355|Халыкара Ленин мәктәбе]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-10-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2005" | 2005-01-23 | [[Ворпсведе]] |- | style='text-align:right'| 439 | ''[[:d:Q1707977|Tatyana Tikhomirova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-17 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 440 | ''[[:d:Q1713872|Yuri Alexandrovich Orlov]]'' | 1939 | 1966 | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-05-31 | [[Сембер губернасы]]<br/>[[Сызран]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 441 | ''[[:d:Q1713877|Yuri Levada]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-04-24 | [[Винница]] | data-sort-value="2006" | 2006-11-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 442 | ''[[:d:Q1713916|Yuri Smirnov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-09-19 | [[Калуга]] | data-sort-value="2007" | 2007-09-03 | |- | style='text-align:right'| 443 | ''[[:d:Q1718363|Michael Iljinsky]]'' | 1918 | 1924 | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''<br/>''[[:d:Q51985|Берлин техника университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q688603|инженер-технолог]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-11-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-11-18 | [[Бурабай (шәһәр тибындагы поселок)]] |- | style='text-align:right'| 444 | ''[[:d:Q1723304|Max Levien]]'' | 1932 | | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-05-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1937" | 1937-06-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 445 | ''[[:d:Q1746589|Sergey Golunsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1895" | 1895-07-04<br/>1895 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 446 | ''[[:d:Q1756312|Gennady Seleznyov]]'' | | | ''[[:d:Q4129748|School of Journalism & Mass Communication]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1947" | 1947-11-06 | [[Серов (шәһәр)|Серов]] | data-sort-value="2015" | 2015-07-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 447 | ''[[:d:Q1771504|Lyudmila Keldysh]]'' | 1964 | 1974 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q411895|Рига техника университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-12 | [[Ырынбур]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 448 | ''[[:d:Q1798432|Isak Rogde]]'' | | | ''[[:d:Q486156|Осло университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-03 | ''[[:d:Q935821|Senja]]'' | data-sort-value="2010" | 2010-01-03 | [[Осло]] |- | style='text-align:right'| 449 | ''[[:d:Q1818751|Leo Stern]]'' | | | [[Вена университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-03-26 | ''[[:d:Q2091615|Voloka]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-01-02 | [[Һалле]] |- | style='text-align:right'| 450 | ''[[:d:Q1819419|Leonid Sabaneyev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-10-02<br/>1881-11-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-03 | [[Антиб]] |- | style='text-align:right'| 451 | ''[[:d:Q1819421|Leonid Keldysh]]'' | 1965 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-11-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 452 | ''[[:d:Q1834942|Nikolay Florea]]'' | | | | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-10-19 | ''[[:d:Q1986648|Moldavanka]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10 | [[Вязьма]] |- | style='text-align:right'| 453 | ''[[:d:Q1840205|Boris Zakhoder]]'' | 1934 | 1960 | ''[[:d:Q62271343|7e gymnase de Moscou]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-08-18 | ''[[:d:Q4094664|Borok]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 454 | ''[[:d:Q1889646|Manfred Leisenberg]]'' | | | ''[[:d:Q49738|Берлин фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q70631379|business informatician]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-07-14 | [[Зангерхаузен]] | | |- | style='text-align:right'| 455 | ''[[:d:Q1902794|Levon Mseryan]]'' | 1915 | | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-04-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 456 | ''[[:d:Q1903849|Martin Glaessner]]'' | | | [[Вена университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16868721|carcinologist]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1906" | 1906-12-25 | [[Усти-над-Лабем]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-23 | [[Мельбурн]] |- | style='text-align:right'| 457 | [[Михаил Покровский (1869)|Михаил Покровский]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-12-21 | [[Тула]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-10 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 458 | ''[[:d:Q1932089|Mieczyslaw Warszawski-Bronski]]'' | | | ''[[:d:Q157808|Мюнхен техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q121998|илче]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-07-23 | [[Луҗ]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 459 | ''[[:d:Q1963094|Dmytro Yavornytsky]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1855" | 1855-10-25 | ''[[:d:Q4093934|Borysivka]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-05 | [[Днипро]] |- | style='text-align:right'| 460 | ''[[:d:Q1964709|Mikhail Katchenovski]]'' | 1806<br/>1811-08-30 | 1842 | ''[[:d:Q4496320|Kharkiv Collegium]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1775" | 1775-11-01 | [[Харьков]] | data-sort-value="1842" | 1842-04-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 461 | ''[[:d:Q1967020|Nikolay Bogolepov]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]''<br/>''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]'' | data-sort-value="1846" | 1846-12-09 | [[Серпухов]] | data-sort-value="1901" | 1901-03-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 462 | ''[[:d:Q1967027|Stepan Shevyryov]]'' | 1834 | | ''[[:d:Q4304309|Мәскәү университеты каршындагы затлы малайлар пансионы]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1806" | 1806-10-30 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1864" | 1864-05-20 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 463 | ''[[:d:Q1968932|Boris Teplov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-10-08<br/>1896-10-09 | [[Тула]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 464 | ''[[:d:Q1969232|Yuliya Gippenreyter]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-25 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 465 | ''[[:d:Q1970147|Natalia Shvedova]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-12-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2009" | 2009-09-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 466 | ''[[:d:Q1970831|Pavel Parenago]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-03-07 | [[Краснодар]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[Леонид Седов]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-11-01 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 468 | ''[[:d:Q1974172|Nikolay Durnovo]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-10-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-27 | [[Сандармох]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[Виктор Григорович]] | 1848 | 1849 | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1815" | 1815-04-30 | ''[[:d:Q805554|Балта]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-12-19 | [[Кропивницкий|Кропывнытскый]] |- | style='text-align:right'| 470 | ''[[:d:Q1975105|Nikolay Kun]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1877" | 1877-05-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-28<br/>1940-02-28 | ''[[:d:Q4025590|Cherkizovo]]'' |- | style='text-align:right'| 471 | ''[[:d:Q1976803|Johann Georg Schwarz]]'' | | | | [[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1751" | 1751 | [[Трансильвания]] | data-sort-value="1784" | 1784-02-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[Валентин Янин]] | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-06 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="2020" | 2020-02-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 473 | [[Норайр Сисакян]] | | | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-01-12 | ''[[:d:Q39510|Ashtarak]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-03-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 474 | ''[[:d:Q1990799|Nikolai Chudakov]]'' | 1936 | 1940 | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1904" | 1904-12-14 | [[Яңа Борас районы]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-22 | [[Сарытау]] |- | style='text-align:right'| 475 | ''[[:d:Q1991041|Nikolay Krylov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-05 | [[Судогда]] | | |- | style='text-align:right'| 476 | ''[[:d:Q1994903|Ernst Kolman]]'' | | | ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-12-06 | [[Прага]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-22 | [[Стокгольм]] |- | style='text-align:right'| 477 | ''[[:d:Q2008444|Alexey Lyapunov]]'' | 1952 | 1953 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-10-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 478 | ''[[:d:Q2022636|Victor Ovcharenko]]'' | | | ''[[:d:Q4204524|Faculty of History of the Belarusian State University]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-02-05 | [[Мәләкәс (Сембер өлкәсе)|Мәләкәс]] | data-sort-value="2009" | 2009-05-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 479 | ''[[:d:Q2023785|Nikita Ilyich Tolstoy]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-04-15 | [[Вршац|Вршатс]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 480 | ''[[:d:Q2025752|Dmitry Samokvasov]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-05-15 | ''[[:d:Q12133900|Novgorod-Severskij County]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 481 | ''[[:d:Q2027276|Yurii Shirokov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1925" | 1925-06-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-05 | [[Таҗикстан Совет Социалистик Республикасы|Таҗик Совет Социалистик Республикасы]] |- | style='text-align:right'| 482 | ''[[:d:Q2029148|Vladimir Guerrier]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1837" | 1837-05-29<br/>1837-05-17 | ''[[:d:Q2626866|Khovrino District]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-06-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 483 | [[Владимир Адоратский]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-08-07 | [[Казан]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 484 | ''[[:d:Q2034254|Alexander Kruber]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-08-10 | [[Истра]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 485 | ''[[:d:Q2037108|Leonid Slutsky]]'' | | | ''[[:d:Q4304111|Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-01-04 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 486 | ''[[:d:Q2058533|Karl Frantsevich Rouillier]]'' | 1840 | | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1814" | 1814-04-08<br/>1814-04-20 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1858" | 1858-04-10<br/>1858-04-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 487 | ''[[:d:Q2061139|Nikita Petrov]]'' | | | ''[[:d:Q214341|Амстердам университеты]]''<br/>''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-31 | [[Киев]] | | |- | style='text-align:right'| 488 | ''[[:d:Q2074389|Sergei Adian]]'' | 1965 | 1991 | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1931" | 1931-01-01 | ''[[:d:Q4140286|Quşçu]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-05-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 489 | ''[[:d:Q2083001|Andrei Severny]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-05-11 | [[Тула]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-03 | [[Акмәсҗит]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[Ливерий Даркшевич]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q783906|невролог]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-07-29 | [[Ярославль]] | data-sort-value="1925" | 1925-03-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 491 | ''[[:d:Q2097758|Pyotr Rashevsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-07-14<br/>1907-07-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1983" | 1983 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 492 | ''[[:d:Q2103969|Willy Kruyt]]'' | | | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1397808|хәрби каршылык хәрәкәте сугышчысы]]''<br/>''[[:d:Q1423891|дин хезмәтчесе]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-09-08 | [[Амстердам]] | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 493 | ''[[:d:Q2156320|Robert Minlos]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-02-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-01-09 | |- | style='text-align:right'| 494 | ''[[:d:Q2157667|Andrey Kuraev]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q56737452|Moscow Theological Seminary]]''<br/>''[[:d:Q12728083|Faculty of Orthodox Theology of the University of Bucharest]]''<br/>''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q4504549|дин хадиме]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q432386|вәгыйз]]''<br/>''[[:d:Q219477|мисиянир]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q161944|диякын]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-15 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 495 | ''[[:d:Q2197632|Piotr Galperin]]'' | | | ''[[:d:Q2378813|Харьков милли медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-10-02 | [[Тамбов]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 496 | ''[[:d:Q2270837|Revaz Dogonadze]]'' | 1963 | 1973 | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-11-21 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-13 | |- | style='text-align:right'| 497 | ''[[:d:Q2272765|Sergey Tolstov]]'' | | | [[Neplüev kadet korpusı|Ырынбур Неплюев кадет корпусы]]<br/>''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-01-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1976" | 1976-12-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 498 | ''[[:d:Q2329540|Mikhail Tikhomirov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q56417579|чыганаклар белгече]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-05-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 499 | [[Денис Мантуров]] | | | ''[[:d:Q4430312|MSU Faculty of Sociology]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-23 | [[Мурманск]] | | |- | style='text-align:right'| 500 | ''[[:d:Q2369108|Pyotr Anokhin]]'' | | | ''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-01-14<br/>1898-01-26 | [[Волгоград]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 501 | ''[[:d:Q4100510|Nikolay Buchholtz]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-07-10 | [[Рязань]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 502 | ''[[:d:Q4100611|Anatoly Buchachenko]]'' | 1989 | 2013 | ''[[:d:Q492766|Николай Иванович Лобачевский исемендәге Түбән Новгород дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-07 | [[Няндома]] | | |- | style='text-align:right'| 503 | ''[[:d:Q4101531|Sergey Bushgens]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-09-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 504 | ''[[:d:Q4102782|Dmitry Valentey]]'' | | | ''[[:d:Q4304062|В. П. Потёмкин исемендәге Мәскәү шәһәр педагогия институты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-09-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1994" | 1994-12-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 505 | ''[[:d:Q4104716|Yury Vasilyev]]'' | | | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-11-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-06-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 506 | ''[[:d:Q4104761|Tatyana Vasilyeva]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1942" | 1942-06-02 | | data-sort-value="2002" | 2002-01-06 | |- | style='text-align:right'| 507 | ''[[:d:Q4105503|George Vachnadze]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-04 | [[Париж]] | | |- | style='text-align:right'| 508 | ''[[:d:Q4105618|Boris Vvedensky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-04-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 509 | ''[[:d:Q4105846|Yelena Veduta]]'' | | | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q5197818|кибернетик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-23 | [[Харьков]] | | |- | style='text-align:right'| 510 | ''[[:d:Q4106051|Weniamin Issaakowitsch Wejz]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1905" | 1905-01-04<br/>1904 | [[Чачэрск|Чачерск]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 511 | ''[[:d:Q4107188|Вениаминов, Пётр Дмитриевич]]'' | 1768-05-08 | 1775 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1733" | 1733 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1775" | 1775-04-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 512 | ''[[:d:Q4107765|Leonid Fyodorovich Vereshchagin]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-04-16 | [[Херсон]] | data-sort-value="1977" | 1977-02-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 513 | ''[[:d:Q4107900|Ivan Vernadsky]]'' | 1850 | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1821" | 1821-05-24 | [[Киев]] | data-sort-value="1884" | 1884-03-27 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 514 | ''[[:d:Q4107938|Sergey Vernov]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-06-28 | [[Сестрорецк]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 515 | ''[[:d:Q4109311|Mikhail Veryovkin]]'' | | | | [[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1732" | 1732 | [[Мәскәү губернасы|Мәскәү губерниясе]] | data-sort-value="1795" | 1795-03-21<br/>1795-04-01 | ''[[:d:Q16677031|Михалево (Дмитрован кӀошт)]]'' |- | style='text-align:right'| 516 | ''[[:d:Q4109394|Boris Veselovsky]]'' | | | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-06-22 | ''[[:d:Q18767227|Bobilevka]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-05-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 517 | ''[[:d:Q4109396|Aleksey Veselovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-06-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1918" | 1918-11-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 518 | ''[[:d:Q4110065|Yury Vetrov]]'' | | | | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q805253|ballet master]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-16 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 519 | ''[[:d:Q4111460|Aleksandr Vinaver]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-04-04 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-17 | [[Екатеринбург]] |- | style='text-align:right'| 520 | ''[[:d:Q4111877|Grigori Ossipovitch Vinokour]]'' | 1942 | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-11-05 | [[Варшава]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 521 | ''[[:d:Q4111987|Robert Wipper]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-07-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 522 | ''[[:d:Q4111988|Boris Vipper]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-04-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 523 | ''[[:d:Q4111989|Yury Vipper]]'' | | | ''[[:d:Q498407|Латвия университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-11-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1991" | 1991-09-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 524 | [[Иван Витвер]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-02-25 | [[Тверь губернасы]] | data-sort-value="1966" | 1966-08-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 525 | ''[[:d:Q4112431|Mihail Vladimirovič Vitov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1923" | 1923 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1968" | 1968 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 526 | ''[[:d:Q4112535|Oleg Vikhansky]]'' | | | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-04-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 527 | ''[[:d:Q4113453|Aleksey Vlasov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-01-29 | ''[[:d:Q4369377|Покров өязе]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 528 | ''[[:d:Q4113454|Aleksey Vlasov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1965" | 1965-06-01 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 529 | ''[[:d:Q4114322|Vladimir Voyeykov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1946" | 1946-05-24 | [[Алматы]] | | |- | style='text-align:right'| 530 | ''[[:d:Q4116829|Vitaly Naumkin]]'' | | | ''[[:d:Q4201451|Көнчыгыш телләре университеты]]''<br/>''[[:d:Q2782141|MSU The Institute of Asian and African Studies]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-21 | [[Екатеринбург]] | | |- | style='text-align:right'| 531 | ''[[:d:Q4122804|Yevgeny Kazimirovich Voyshvillo]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14565331|мантыйкчы]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-09-14 | [[Владивосток]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 532 | ''[[:d:Q4122907|Igor Volgin]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4525124|School No. 1258]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-06 | [[Пермь]] | | |- | style='text-align:right'| 533 | ''[[:d:Q4122909|Viacheslav Volgin]]'' | 1919<br/>1921 | 1930<br/>1921<br/>1925 | ''[[:d:Q12133369|gymnasium de Nemiriv]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-06-02 | ''[[:d:Q18768538|Borshchevka]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-07-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 534 | ''[[:d:Q4123244|Aleksandr Volkov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-04-30 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 535 | ''[[:d:Q4123631|Vitaly Volovich]]'' | | | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-08-20 | [[Гагра]] | data-sort-value="2013" | 2013-09-05 | |- | style='text-align:right'| 536 | ''[[:d:Q4124733|Viktor Wolski]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q56759261|economic geographer]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-08-10 | [[Злынка]] | data-sort-value="1999" | 1999-11-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 537 | ''[[:d:Q4124787|Semyon Volfkovich]]'' | | | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q5090503|химик-технолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-10-11 | ''[[:d:Q485891|Ананьив]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-11-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 538 | ''[[:d:Q4124807|Miron Borisovitsj Volfson]]'' | | | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q16314501|энциклопедист]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1880" | 1880 | [[Гомель]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 539 | ''[[:d:Q4125060|Alfons Worms]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-12-01 | ''[[:d:Q23881837|Troitskoe-Bachurino]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-23 | ''[[:d:Q1018222|Butyrka prison]]'' |- | style='text-align:right'| 540 | ''[[:d:Q4125872|Vladimir Voropayev]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1950" | 1950-11-13 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 541 | ''[[:d:Q4126205|Dmitry Voskresensky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-09-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-07-26 | |- | style='text-align:right'| 542 | ''[[:d:Q4128399|Moshe Wulff]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-10-05<br/>1878-05-10 | [[Одесса]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-01 | [[Tel-Äviv|Тел-Әвив]] |- | style='text-align:right'| 543 | ''[[:d:Q4128771|Mark Vygodsky]]'' | 1923 | 1948 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-10-02 | [[Минск]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-26 | [[Биштау|Пятигорск]]<br/>[[Тула]] |- | style='text-align:right'| 544 | ''[[:d:Q4129997|Boris Vysheslavtsev]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]]<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1877" | 1877-10-30<br/>1877-10-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1954" | 1954-10-05 | [[Женева]] |- | style='text-align:right'| 545 | [[Александр Габричевский]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q17391638|сәнгать теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-09-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1968" | 1968-09-03 | ''[[:d:Q1743602|Koktebel]]'' |- | style='text-align:right'| 546 | ''[[:d:Q4131178|Matvey Gavrilov]]'' | | 1829 | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]''<br/>''[[:d:Q15991187|grammarian]]'' | data-sort-value="1759" | 1759 | [[Дмитровск]] | data-sort-value="1829" | 1829-01-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 547 | [[Пиама Гайденко]] | 1995 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-30 | ''[[:d:Q4320236|Mykolaivka]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-07-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 548 | ''[[:d:Q4132071|Abba Evseevitsj Gaysinovitsj]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-10-16 | [[Днипро]]<br/>[[Молдова]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[Пётр Галанза]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q2135538|хокук тарихчысы]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-01-01 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-24<br/>1893-08-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 550 | ''[[:d:Q4132895|Samary Galpern]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1904" | 1904-05-04 | [[Бялысток|Белосток]] | data-sort-value="1977" | 1977-02-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 551 | ''[[:d:Q4132906|Dmitry Galtsov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-06-17 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 552 | ''[[:d:Q4133365|Vsevolod Gantmakher]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-10-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2015" | 2015-03-05 | [[Черноголовка]] |- | style='text-align:right'| 553 | ''[[:d:Q4133866|Mikhail Anatolʹevich Garnt︠s︡ev]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1953" | 1953-07-26 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 554 | ''[[:d:Q4134553|Nikolay Gvozdetsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-12-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 555 | ''[[:d:Q4134842|von Heim Bernhard Andreas]]'' | 1782 | 1821-10-16 | ''[[:d:Q314466|University of Helmstedt]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1759" | 1759 | [[Брауншвейг]] | data-sort-value="1821" | 1821-10-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 556 | ''[[:d:Q4134845|Rudolph von Heimann]]'' | 1826 | | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1802" | 1802-05-23 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1865" | 1865-06-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 557 | ''[[:d:Q4135107|Mikhail Gelfand]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2904006|bioinformatician]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-25 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 558 | ''[[:d:Q4135414|Paul Haensel]]'' | 1903 | 1928 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1979607|финансист]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-02-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-28 | [[Америка Кушма Штатлары]] |- | style='text-align:right'| 559 | ''[[:d:Q4137365|Mikhail Nikolaevich Gernet]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1874" | 1874-07-12 | [[Ардатау (Мордовия)|Ардатов]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 560 | ''[[:d:Q4137877|Mikhail Gzovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-17 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1971" | 1971<br/>1971-07-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 561 | ''[[:d:Q4138404|Rudhzero Gilyarevsky]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2025" | 2025-08-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 562 | ''[[:d:Q4139257|Nil Glagolev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-11-21<br/>1888-12-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 563 | ''[[:d:Q4139261|Aleksandra Glagoleva-Arkadyeva]]'' | 1932 | | ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-02-16 | ''[[:d:Q13648301|Tovarkovo]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 564 | ''[[:d:Q4139599|Ivan Glebov]]'' | 1842 | | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1806" | 1806-06-24 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 565 | ''[[:d:Q4140557|Igor Gmyza]]'' | | | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q1371925|диктор]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-12 | [[Минск]] | | |- | style='text-align:right'| 566 | ''[[:d:Q4140917|Vasiliy Govorukhin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-12-07 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="1971" | 1971-03 | |- | style='text-align:right'| 567 | [[Михаил Голенкин]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-02-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 568 | ''[[:d:Q4142076|Galina Golodkovskaya]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1927" | 1927-03-11 | ''[[:d:Q4461590|Точна (Манастыршчынскі раён)]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-01-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 569 | ''[[:d:Q4142320|Nikolay Golubev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1875" | 1875-09-12 | [[Вязники|Вәзники]] | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 570 | ''[[:d:Q4142765|Joseph Markus Goldstein]]'' | | | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1227195|political economist]]'' | data-sort-value="1868" | 1868 | | data-sort-value="1939" | 1939 | [[Нью-Йорк]] |- | style='text-align:right'| 571 | ''[[:d:Q4143171|Andrey Gonchar]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-11-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-10-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 572 | ''[[:d:Q4143785|I︠U︡. A. Gorgoniev]]'' | | | | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-06 | | data-sort-value="1972" | 1972-07-13<br/>1972-08-13 | |- | style='text-align:right'| 573 | ''[[:d:Q4143882|Vladimir Gordlevsky]]'' | | | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-09-25 | ''[[:d:Q1292442|Suomenlinna]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-09-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 574 | ''[[:d:Q4143991|Alla Gorelik]]'' | | | ''[[:d:Q4273359|Дәүләт гуманитар-технологик университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-14 | | | |- | style='text-align:right'| 575 | ''[[:d:Q4143998|Gennady Gorelik]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1948" | 1948 | [[Львов]] | | |- | style='text-align:right'| 576 | ''[[:d:Q4144389|Aleksandr Gorkin]]'' | | | ''[[:d:Q4217699|Кафедра сацыяльна-эканамічнай геаграфіі замежных краін]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 577 | ''[[:d:Q4145094|Mikhail Gorodetsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''<br/>''[[:d:Q23038345|википедияче]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-07-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2019" | 2019-01-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[Василий Городцов]] | | | ''[[:d:Q4061924|Алексей хәрби укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4402625|Рәзән руханилар семинариясе]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>[[офицер]] | data-sort-value="1860" | 1860-03-11<br/>1860 | ''[[:d:Q18590238|Dubrovichi]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-02-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 579 | ''[[:d:Q4147199|Vladimir Grabar]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1865" | 1865-01-22 | [[Вена шәһәре|Вена]] | data-sort-value="1956" | 1956-11-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 580 | ''[[:d:Q4148108|Yury Grats]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-08 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 581 | [[Николай Грацианский]] | | | ''[[:d:Q4402625|Рәзән руханилар семинариясе]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-09-19 | ''[[:d:Q4176412|Ерлино]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-11-04 | ''[[:d:Q4390517|Рассудово]]'' |- | style='text-align:right'| 582 | ''[[:d:Q4148217|Viktor Nikolaevich Grashchenkov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-04-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2005" | 2005-05-27 | |- | style='text-align:right'| 583 | ''[[:d:Q4148244|Evgeny Grebenikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-20 | [[Слобозиа Маре (Кахул)]] | data-sort-value="2013" | 2013-12-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 584 | ''[[:d:Q4149244|Anatoly Grigoryev]]'' | | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-03-23 | ''[[:d:Q4287615|Medelivka]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-02-11 | |- | style='text-align:right'| 585 | ''[[:d:Q4149327|Sergey Grigoryev]]'' | | | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-10-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 586 | ''[[:d:Q4149437|Samvel Grigoryan]]'' | 1956 | 1959 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-18 | [[Киш (Хоҗавәнд)]] | data-sort-value="2015" | 2015-04-11 | [[Ногинск]] |- | style='text-align:right'| 587 | ''[[:d:Q4150280|Anatoly Gromyko]]'' | 2010-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]''<br/>''[[:d:Q16308157|американист]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-04-15 | [[Барысав (шәһәр)|Барысау]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 588 | ''[[:d:Q4150945|Apollon Apollonovich Grushka]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1870" | 1870-01-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 589 | ''[[:d:Q4151544|Nikolay Gudsy]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-04-21 | [[Могылив-Подильскый|Моһылив-Подилскый]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 590 | ''[[:d:Q4151560|Eugene Goodilin]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-11-18 | | | |- | style='text-align:right'| 591 | ''[[:d:Q4151799|Vladimir Gulevich]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-11-06 | [[Рязань]] | data-sort-value="1933" | 1933-09-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 592 | ''[[:d:Q4152453|Kirill Gurov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-03-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-29 | |- | style='text-align:right'| 593 | ''[[:d:Q4152648|Alexander Gusev]]'' | 1965 | 1988 | [[Россия дәүләт гидрометеорология университеты]] | ''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-03-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1994" | 1994 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 594 | ''[[:d:Q4152692|Mikhail Gusev]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-05-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2005" | 2005-07-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 595 | ''[[:d:Q4152883|Pavel Vyacheslavovich Gusterin]]'' | | | ''[[:d:Q2782141|MSU The Institute of Asian and African Studies]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-16 | [[Кимры]] | | |- | style='text-align:right'| 596 | ''[[:d:Q4153600|August Davidov]]'' | 1850 | 1885 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1823" | 1823-12-15 | [[Лиепая]] | data-sort-value="1885" | 1885-12-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 597 | ''[[:d:Q4155717|Ivan Alekseevich Dvigubski]]'' | 1806 | 1833 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1771" | 1771-02-24<br/>1771-03-07 | [[Короча]] | data-sort-value="1839" | 1839-12-30 | [[Кашира]] |- | style='text-align:right'| 598 | ''[[:d:Q4156247|Jaques de Saint-Glin]]'' | | | ''[[:d:Q2069101|Gustav Adolf Grammar School]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q382887|дәүләт вазифаи заты]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1776" | 1776-05-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1864" | 1864-04-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 599 | ''[[:d:Q4156492|Yevgeny Devyanin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-23 | [[Сембер]] | data-sort-value="2002" | 2002-11-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 600 | ''[[:d:Q4156726|Dmitriy Dedov]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-02-22 | [[Звягель|Новоһрад-Волынскый]] | | |- | style='text-align:right'| 601 | ''[[:d:Q28497362|Hildebrandt, Gottlieb Christianovich]]'' | 1782 | 1794<br/>1803-11-21 | | [[галим]] | | | | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[Михаил Глубоковский]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-20 | [[Смоленск]] | | |- | style='text-align:right'| 603 | ''[[:d:Q28497437|Aleksey Gusev]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 604 | ''[[:d:Q28497439|Nikolay Gusev]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-27 | | | |- | style='text-align:right'| 605 | ''[[:d:Q28498028|Flor Antonovich Zhodeyko]]'' | 1834 | 1835 | ''[[:d:Q4424937|Смоленск гимназиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1800" | 1800 | [[Смоленск губернасы|Смоленск гөбернәсе]] | data-sort-value="1852" | 1852 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 606 | ''[[:d:Q28498562|Guillaume-Henri de Lavie]]'' | 1765 | | | | | | data-sort-value="1770" | 1770-10-17 | |- | style='text-align:right'| 607 | ''[[:d:Q28498916|Sergey Lozhkin]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-03-09 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | | |- | style='text-align:right'| 608 | ''[[:d:Q28499267|Mikhail Malov]]'' | 1819 | 1833 | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1790" | 1790-09-10 | | data-sort-value="1849" | 1849-12-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 609 | ''[[:d:Q28500341|Sergei Ponomarenko]]'' | 2012 | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-03-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 610 | ''[[:d:Q28500496|Elena Ryauzova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 611 | ''[[:d:Q28500588|Grigory Sokolsky]]'' | 1836 | 1848 | ''[[:d:Q24931218|Профессорлар институты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1807" | 1807-03-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1886" | 1886-03-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 612 | ''[[:d:Q28529745|Иоганн Виганд]]'' | 1783 | 1793 | | [[галим]] | data-sort-value="1744" | 1744-06-17 | ''[[:d:Q104520|Pomerania]]'' | data-sort-value="1808" | 1808-08-31 | ''[[:d:Q3558104|Old Sarepta]]'' |- | style='text-align:right'| 613 | ''[[:d:Q28595284|Alexei Gvishiani]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-29 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 614 | ''[[:d:Q28664865|Vasily A. Zagorski]]'' | 1784 | 1810-01-15 | | [[галим]] | data-sort-value="1800" | 18th century | | | |- | style='text-align:right'| 615 | ''[[:d:Q28664892|Николай Силыч Топоров]]'' | 1830 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1803" | 1803-12-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1888" | 1888 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 616 | ''[[:d:Q28664896|Nikolay Koronovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1933" | 1933-07-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2023" | 2023-02-25 | |- | style='text-align:right'| 617 | ''[[:d:Q28664937|Гофман, Карл Карлович]]'' | 1837 | 1848 | | [[галим]] | data-sort-value="1810" | 1810 | ''[[:d:Q168651|Landgraviate of Hesse-Kassel]]'' | | |- | style='text-align:right'| 618 | ''[[:d:Q28664989|Соколов, Иван Матвеевич]]'' | 1848 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1816" | 1816 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1872" | 1872-03-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 619 | ''[[:d:Q28665072|Антон Монастье]]'' | 1848 | 1852 | | [[укытучы]] | data-sort-value="1808" | 1808-04-23 | [[Лозанна]] | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 620 | ''[[:d:Q28665357|Alexander Gubarev]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2640827|гинеколог]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1855" | 1855-03-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 621 | [[Аркадий Елистратов]] | | | [[Казан Император университеты]] | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-12-27<br/>1874 | [[Сөендек вулысы]] | data-sort-value="1955" | 1955 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 622 | ''[[:d:Q28858980|Dmitrii Panov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1904" | 1904-09-05 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-26 | |- | style='text-align:right'| 623 | ''[[:d:Q29330998|Alexander A. Benediktov]]'' | 1995 | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 624 | ''[[:d:Q29358658|Sergey Bogrov]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2447386|дирматулыг]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-10-26 | [[Одесса]] | data-sort-value="1923" | 1923-03-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 625 | ''[[:d:Q29358695|Lyudmila Buravkova]]'' | 2004 | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-16 | | data-sort-value="2026" | 2026-06-03 | |- | style='text-align:right'| 626 | ''[[:d:Q29359504|Marina Sidorova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1968" | 1968-12-28 | | | |- | style='text-align:right'| 627 | ''[[:d:Q29479001|Armais Albertovich Kamalov]]'' | | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q17345122|уролог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-06-03 | | | |- | style='text-align:right'| 628 | ''[[:d:Q29865165|Виктор Борисович Киор]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2011" | 2011-04-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 629 | ''[[:d:Q29865524|Farid Khalili]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-22 | [[Кыштым]] | | |- | style='text-align:right'| 630 | ''[[:d:Q29950530|Павленко, Юрий Григорьевич]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-30 | [[Биштау|Пятигорск]] | | |- | style='text-align:right'| 631 | ''[[:d:Q30007777|Arseny Yarilov]]'' | 1923 | 1941 | | [[галим]] | data-sort-value="1868" | 1868-09-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 632 | ''[[:d:Q30158891|Boris Zhivotovsky]]'' | 2010 | | ''[[:d:Q4407665|Санкт-Петербург дәүләт химия-фармацевтика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 633 | ''[[:d:Q30323495|Alexander Gabuev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2782141|MSU The Institute of Asian and African Studies]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-10 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 634 | ''[[:d:Q30344110|Stanislav Molchanov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-21 | | | |- | style='text-align:right'| 635 | ''[[:d:Q30345128|Наталья Сергеевна Фролова]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1948" | 1948-10-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 636 | ''[[:d:Q30345199|Vladimir Trutovsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-02-28<br/>1862 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-14<br/>1932 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 637 | ''[[:d:Q30345540|Василий Георгиевич Талицкий]]'' | | | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1945" | 1945-09-10 | [[Рязань өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 638 | ''[[:d:Q30345679|Александр Прокофьевич Руденко]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-02-20 | [[Георгиевск]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 639 | ''[[:d:Q30346122|Mikhail Kopp]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2023" | 2023-12-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 640 | ''[[:d:Q30346409|Mikhail Goncharov]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1933" | 1933-09-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-10 | |- | style='text-align:right'| 641 | ''[[:d:Q30346460|Vladimir Vsevolozhsky]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-10-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2015" | 2015-10-01 | |- | style='text-align:right'| 642 | ''[[:d:Q30503838|Igor I. Baskin]]'' | 2001 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 643 | ''[[:d:Q30555488|Jürgen Gärtner]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1950" | 1950-04-02 | [[Райхенбах (Югары Лужица)]] | | |- | style='text-align:right'| 644 | ''[[:d:Q30605763|G. I︠A︡. Mi︠a︡kishev]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-03-20 | | data-sort-value="2003" | 2003 | |- | style='text-align:right'| 645 | ''[[:d:Q30609711|Veniamin Gribanov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1921" | 1921-02-10<br/>1921-02-11 | [[Самар губернасы]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 646 | ''[[:d:Q30853960|Igor Pletnev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021 | |- | style='text-align:right'| 647 | ''[[:d:Q30879772|Igor Barskov]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-06-13 | [[Дзержинск (Россия)|Дзержинск]] | data-sort-value="2019" | 2019-06-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 648 | ''[[:d:Q30880252|Vitaly Konov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-06-26 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 649 | ''[[:d:Q30880263|Igor Kukushkin]]'' | | | ''[[:d:Q4480793|MIPT Department of General and Applied Physics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-02-20 | [[Красноармейск (Мәскәү өлкәсе)|Красноармейск]] | | |- | style='text-align:right'| 650 | ''[[:d:Q30880374|Igor Ivanovich Tkachev]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-12 | [[Курессааре]] | | |- | style='text-align:right'| 651 | ''[[:d:Q30880506|Gennady Ryabov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-04-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 652 | ''[[:d:Q32041686|Dennis R. Papazian]]'' | 1961 | 1962 | ''[[:d:Q349055|Вейн университеты]]''<br/>[[Мичиган университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-15 | | | |- | style='text-align:right'| 653 | ''[[:d:Q32840804|Semion Breytburg]]'' | | | | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-10-05<br/>1899 | [[Одесса]] | data-sort-value="1970" | 1970 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 654 | [[Николай Ерёмин]] | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-05 | [[Рәүде (Свердловск өлкәсе)|Рәүде]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 655 | ''[[:d:Q33082888|Yuri Mazei]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 656 | ''[[:d:Q36538375|Dmitry F. Lyskov]]'' | 2012-06-07 | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 657 | ''[[:d:Q36561315|Galina V. Degtjareva]]'' | 2007 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 658 | ''[[:d:Q36645796|Nikolay A. Vislobokov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 659 | ''[[:d:Q36941204|Stanislav Shekshnia]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-29 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 660 | ''[[:d:Q36941218|Alexander D. Wentzel]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1937" | 1937-02-16 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 661 | ''[[:d:Q37603403|Sergey Koshel]]'' | 1987 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 662 | ''[[:d:Q37732550|Naum Il'ich Fel'dman]]'' | 1961 | 1994 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-11-26 | [[Мелитополь]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 663 | ''[[:d:Q37828466|Irina I. Ivanova]]'' | 1985-12-05 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 664 | ''[[:d:Q37829007|Ilya Terenin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 665 | ''[[:d:Q37829017|Sergey Dmitriev]]'' | 2002-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 666 | ''[[:d:Q38123827|Victor Pavlovich Palamodov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-28 | [[Рыбинск]] | | |- | style='text-align:right'| 667 | ''[[:d:Q38171643|Nikolai Zarenkov]]'' | 1965 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q838691|Muséum national d'histoire naturelle]]'' | ''[[:d:Q16868721|carcinologist]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-06-16 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 668 | ''[[:d:Q38234759|Avgust Mishin]]'' | | | ''[[:d:Q4304336|Мәскәү юридик институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1924" | 1924-07-18 | ''[[:d:Q4168583|Droskovo]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-08-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 669 | ''[[:d:Q38546090|Nataliya M. Shchegolkova]]'' | 2017-08-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 670 | ''[[:d:Q38692969|Alexander Ilyin]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-01-11 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 671 | ''[[:d:Q38803254|Olga V Sinitsyna]]'' | 2011-04-01 | 2017-12-31 | ''[[:d:Q4201858|Nesmeyanov Institute of Organoelement Compounds]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 672 | ''[[:d:Q39040573|Mikhail Golitsyn]]'' | | | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-07-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2015" | 2015-06-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 673 | ''[[:d:Q39083521|Khatil Fataliev]]'' | | | | [[укытучы]] | data-sort-value="1915" | 1915 | ''[[:d:Q20924428|Kudali]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-23 | |- | style='text-align:right'| 674 | ''[[:d:Q39184200|Alexander V. Gusakov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 675 | ''[[:d:Q39185839|Alexey A. Nazarov]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 676 | ''[[:d:Q39186973|Boris I. Mantsyzov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 677 | ''[[:d:Q39382787|Sergey Kochetkov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-19 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 678 | ''[[:d:Q39382837|Sergey Varfolomeyev]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-17 | [[Курган]] | | |- | style='text-align:right'| 679 | ''[[:d:Q39390205|Vladimir Skrebitsky]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1934" | 1934-07-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 680 | ''[[:d:Q39409340|Inna P. Gladysheva]]'' | 1994 | 2001 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 681 | ''[[:d:Q39974648|Galina Sud'ina]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 682 | ''[[:d:Q39979658|Olga Karpova]]'' | 1993 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-19 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 683 | ''[[:d:Q40006697|Sergei Aseev]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-12-04 | [[Потсдам]] | | |- | style='text-align:right'| 684 | ''[[:d:Q40010665|Pjotr Ivarovitsj Arseev]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-21 | | | |- | style='text-align:right'| 685 | ''[[:d:Q40012882|Иван Тананаев]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-31 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 686 | ''[[:d:Q40040507|Yevgeny Antipov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-27 | [[Туапсе]] | | |- | style='text-align:right'| 687 | ''[[:d:Q40199046|Ekaterina M Ryabchevskaya]]'' | 2017-10-02 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 688 | ''[[:d:Q40320550|Andrey K. Tsaturyan]]'' | 2002 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 689 | ''[[:d:Q41137073|Gad Baneth]]'' | 1991 | 2014 | ''[[:d:Q12406895|Rehovot Campus of the Hebrew University]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 690 | ''[[:d:Q41199729|Vladimir Kulakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-16 | | | |- | style='text-align:right'| 691 | ''[[:d:Q41246776|Galina Aleksandrovna Kitaygorodskaja]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2024" | 2024-03-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 692 | ''[[:d:Q41375930|Mikhail Proskurnin]]'' | 2000-01-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | | | |- | style='text-align:right'| 693 | ''[[:d:Q41544493|Vladimir A. Gushchin]]'' | 2010-11 | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 694 | ''[[:d:Q41547939|Aleksandr Kolosov]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1862" | 1862-07-21 | [[Сумы]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-26 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 695 | ''[[:d:Q41573431|Минцев, Виктор Борисович]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-02 | | | |- | style='text-align:right'| 696 | ''[[:d:Q41573736|Dmitry Orlov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1966" | 1966-09-19 | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | | |- | style='text-align:right'| 697 | ''[[:d:Q41580595|Kesnia Sofronenko]]'' | | | ''[[:d:Q4304336|Мәскәү юридик институты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-01-08 | ''[[:d:Q4521169|Шахворостивка]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-01-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 698 | ''[[:d:Q41633218|Aleksandra Ivanovna Ilina-Seferjants]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-02 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 699 | ''[[:d:Q41802044|Andrei Simonov]]'' | 1988-11-15 | 1991-10-19 | ''[[:d:Q1136829|INSEAD]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-11-17 | | | |- | style='text-align:right'| 700 | ''[[:d:Q41894851|Arkady A. Karyakin]]'' | 1981-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 701 | ''[[:d:Q19909246|Arkady Sidorov]]'' | 1949<br/>1938 | 1959 | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''<br/>''[[:d:Q4229939|Свердлов ис. коммунистик университет]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-02-08 | ''[[:d:Q2106536|Pochinki]]''<br/>[[Нижгар губернасы|Түбән Новгород губернасы]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 702 | ''[[:d:Q19909279|Ruslan Smeliansky]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-11-12 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 703 | ''[[:d:Q19909309|Igor Sokolov]]'' | 2019-11-01 | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-03-27 | [[Тамбов]] | | |- | style='text-align:right'| 704 | ''[[:d:Q19909319|Nina Solntseva]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-02 | | data-sort-value="2004" | 2004-11-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 705 | [[Александр Локощенко]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-05 | | | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 706 | ''[[:d:Q19909912|Konstantin Shcherbakov]]'' | | | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | ''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17391605|кинематограф теоретигы]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 707 | ''[[:d:Q19910690|Igor Podgorny]]'' | 1954 | 1970 | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-05-11 | [[Краснодар]] | data-sort-value="2018" | 2018-10-05 | |- | style='text-align:right'| 708 | ''[[:d:Q19915976|Dmitriy Filatov]]'' | 1940 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-01-31 | ''[[:d:Q4418120|Sechenovo]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 709 | ''[[:d:Q19916886|Nikolay Khudyakov]]'' | 1899 | 1911 | | [[галим]] | data-sort-value="1866" | 1866-12-04 | [[Киев]] | data-sort-value="1927" | 1927-06-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 710 | ''[[:d:Q19918059|Galina Soldatova]]'' | | | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1956" | 1956-11-24 | | | |- | style='text-align:right'| 711 | ''[[:d:Q19918345|Andrej Ivanovič Pol']]'' | 1846 | | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | [[галим]]<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1794" | 1794 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1864" | 1864 | ''[[:d:Q4417811|Сирпухыв өязе]]'' |- | style='text-align:right'| 712 | ''[[:d:Q19931318|Oscar Zanetti]]'' | | | ''[[:d:Q837320|Һавана университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946 | [[Һавана]] | | |- | style='text-align:right'| 713 | ''[[:d:Q19980036|Konstantin Lavrovskiy]]'' | 1944 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-11-07 | ''[[:d:Q18789695|Martynovka]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-03-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 714 | ''[[:d:Q20022698|Alexander Mazarovich]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-11-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 715 | ''[[:d:Q20050530|Sergeĭ Mit︠s︡kevich]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-08-06 | [[Яраң]] | data-sort-value="1944" | 1944<br/>1944-09-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 716 | ''[[:d:Q20113407|Yuly Kovneristy]]'' | | | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-13 | [[Харьков]] | data-sort-value="2007" | 2007-05-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 717 | ''[[:d:Q20251189|Abram Shapiro]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-09-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1966" | 1966-07-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 718 | ''[[:d:Q20438494|V. P. Mozolin]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1924" | 1924-11-24 | | data-sort-value="2015" | 2015-02-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 719 | ''[[:d:Q20507412|Gevorg Kananian]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1836" | 1836 | [[Кизләр]] | data-sort-value="1897" | 1897 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 720 | ''[[:d:Q20508392|Khachik Momjyan]]'' | 1955 | 1958 | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-02-25 | [[Трабзон|Трабзун]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-22 | |- | style='text-align:right'| 721 | ''[[:d:Q20510293|Aram Arutyunov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-06 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | | |- | style='text-align:right'| 722 | ''[[:d:Q20511616|Sergey Shahumyan]]'' | | | ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1914" | 1914 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="1977" | 1977 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 723 | ''[[:d:Q20534817|Джураев, Туроб Икрамович]]'' | 1997 | 1998 | ''[[:d:Q2428356|Ташкент дәүләт икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-02-22 | ''[[:d:Q3710866|Jarkurghon District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 724 | ''[[:d:Q20640771|Anatoly Ivanovich Antonov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1936" | 1936-08-29 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 725 | ''[[:d:Q20742397|Viktor Golovin]]'' | | | ''[[:d:Q16157447|Department of History and Theory of Art, Faculty of History, Moscow State University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1954" | 1954-03-21 | [[Ташкент]] | data-sort-value="2007" | 2007-05-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 726 | ''[[:d:Q20742463|Larisa Andreevna Petrovskai︠a︡]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-13 | [[Воронеж]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 727 | ''[[:d:Q20757550|Nikolay Voronkov]]'' | 1919 | No/unknown value | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1880" | 1880 | | data-sort-value="1920" | 1920s | |- | style='text-align:right'| 728 | ''[[:d:Q20890494|Elena Panfilova]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q4094960|барацьба са злачыннасцю]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-12-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 729 | [[Маркел Макушок]] | | | ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-01-14 | ''[[:d:Q2022715|Верхнәчка]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-31 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 730 | ''[[:d:Q21043403|Yuri Rosanov]]'' | 1957 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-07 | | | |- | style='text-align:right'| 731 | ''[[:d:Q21074664|Igor Volovich]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-09 | ''[[:d:Q4307212|Vokhtomskoye rural settlement]]'' | | |- | style='text-align:right'| 732 | ''[[:d:Q21088196|Valery Alekseyev]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-23 | [[Әстерхан]] | | |- | style='text-align:right'| 733 | ''[[:d:Q21088439|Evgeny Anufriev]]'' | | | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-03 | ''[[:d:Q4394247|Ржев өязе]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-02-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 734 | ''[[:d:Q21088483|Sergey Arzhakov]]'' | | | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-06-20 | [[Түбән Новгород өлкәсе]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-17 | |- | style='text-align:right'| 735 | ''[[:d:Q21088489|Evdokia Arinushkina]]'' | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1899" | 1899-02-09 | ''[[:d:Q19859410|Barskovo]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-04-25 | |- | style='text-align:right'| 736 | ''[[:d:Q21092036|Boris Vickberg]]'' | 1914 | 1917 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-06 | ''[[:d:Q4346255|Parkhomivka, Krasnokutsk Raion]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-08-28 | [[Пермь]] |- | style='text-align:right'| 737 | ''[[:d:Q21092989|Esfir Genkina]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-02-16 | [[Днипро]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 738 | ''[[:d:Q21093147|Георгиевский, Иван Васильевич]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1791" | 1791 | | data-sort-value="1844" | 1844 | |- | style='text-align:right'| 739 | ''[[:d:Q21094348|Mikhail Gremyatskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1887" | 1887-11-21 | [[Смоленск]] | data-sort-value="1963" | 1963-11-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 740 | ''[[:d:Q21099013|Yury Zolotov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-03-11 | [[Калуга]] | data-sort-value="1996" | 1996-07-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 741 | ''[[:d:Q21099229|Gennady I. Kanel]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-30 | [[Кемерово]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-31 | |- | style='text-align:right'| 742 | ''[[:d:Q21099274|Ani︠u︡r Museevich Karimskiĭ]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1932" | 1932-09-27 | | data-sort-value="1993" | 1993-10-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 743 | ''[[:d:Q21101938|Aleksandr Korsunsky]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1914" | 1914-01-06 | [[Днипро]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 744 | [[Игорь Кызласов]] | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1951" | 1951-08-28 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 745 | ''[[:d:Q21104332|Oleg Leontyev]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1920" | 1920-02-19 | [[Уяр]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 746 | ''[[:d:Q21104489|Alexander Lotov]]'' | | | ''[[:d:Q42952392|MIPT Department of Control and Applied Mathematics]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-12 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 747 | ''[[:d:Q21106394|Lidiya Vladimirovna Matveeva]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-06-24 | [[Мәскәү өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 748 | ''[[:d:Q21109959|Andrei Nesmeyanov]]'' | 1934 | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-01-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 749 | ''[[:d:Q21132138|Peter Eduard Einbrodt]]'' | 1826<br/>1836 | 1840 | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1802" | 1802-09-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1840" | 1840-03-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 750 | ''[[:d:Q21133577|Nickolay Shaposhnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1851" | 1851-04-04 | [[Курск]] | data-sort-value="1920" | 1920-02-24 | [[Краснодар]] |- | style='text-align:right'| 751 | ''[[:d:Q21140565|Aslan Jusoepovitsj Tsivadze]]'' | | | ''[[:d:Q1425119|Georgian Technical University]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-20 | [[Батум]] | | |- | style='text-align:right'| 752 | ''[[:d:Q21146179|Aleksnadr Terentyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 753 | ''[[:d:Q21146870|Nína Talýzina]]'' | 1950-09-01 | 2018 | ''[[:d:Q4538869|К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты]]''<br/>''[[:d:Q4382933|Л. Г. Щукина исемендәге РМА Психология институты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-28 | ''[[:d:Q4270168|Лучинское]]'' | data-sort-value="2018" | 2018-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 754 | ''[[:d:Q21147177|Boris Syromyatnikov]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1874" | 1874-10-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 755 | ''[[:d:Q21148640|Alla Spivakovskaya]]'' | 1992-09-01 | | | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-12-31 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 756 | ''[[:d:Q21152529|Lev N. Sidorov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2025" | 2025-01-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 757 | ''[[:d:Q21152569|Wiktor Konstantinowitsch Sereschnikow]]'' | | | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1873" | 1873-11-24 | ''[[:d:Q4465509|Tundutovo]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-06-27 | |- | style='text-align:right'| 758 | ''[[:d:Q21153770|Adam Rakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[химия]] | data-sort-value="1879" | 1879-12-24 | [[Седлец губернасы|Седлец гөбернәсе]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 759 | ''[[:d:Q21154137|Aleksey Pomerantsev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q107290369|физик-җылылыкчы]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-09-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 760 | ''[[:d:Q21154141|Yury Polyakov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2002" | 2002 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 761 | ''[[:d:Q21154273|Пикулин, Павел Лукич]]'' | 1847 | | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1822" | 1822 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 762 | ''[[:d:Q21183585|Kirill Nikonov]]'' | | | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-04 | [[Әстерхан]] | data-sort-value="2015" | 2015-10-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 763 | ''[[:d:Q21191631|Stanislav Kozlovskiy]]'' | | 2023-12-18 | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q23038345|википедияче]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''<br/>''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-12-08 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 764 | [[Хаҗи Габидуллин]] | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-11-07 | [[Уфа губернасы]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 765 | ''[[:d:Q21340948|Kirill Glebovich Mikhailov]]'' | 1983 | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17344952|арахнолог]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-29 | | | |- | style='text-align:right'| 766 | ''[[:d:Q21341669|Werner Mohrig]]'' | 1961 | 1963 | ''[[:d:Q165528|Грайфсвальд үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-17 | [[Эбелебен]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-26 | [[Гисен]] |- | style='text-align:right'| 767 | [[Евгений Боруцкий]] | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]'' | data-sort-value="1897" | 1897 | [[Сергиев Посад]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-01 | |- | style='text-align:right'| 768 | ''[[:d:Q21388739|Tatiana Galinskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 769 | ''[[:d:Q21388808|Alexander Prosvirov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 770 | ''[[:d:Q21392529|Alexey A. Polilov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-06-22 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 771 | ''[[:d:Q21394058|Anna Zhadan]]'' | 2007-04-15 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | | | |- | style='text-align:right'| 772 | ''[[:d:Q21394064|Alexandra Stupnikova]]'' | 2013 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q38687772|annelidologist]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 773 | ''[[:d:Q21395538|Gregory A. Kolbasov]]'' | 2007-11-18 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 774 | ''[[:d:Q21517543|Andrey Voronenko]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-01-13 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 775 | ''[[:d:Q21522714|Vadim Nikolaevich Pavlov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-15<br/>2020-11-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 776 | ''[[:d:Q21612694|Dmitry Vilensky]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-06-19 | [[Шепетивка]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 777 | [[Леонид Андреев]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]] | [[хирург]] | data-sort-value="1891" | 1891 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-02 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 778 | ''[[:d:Q21637882|Fedor Gilʹtebrandt]]'' | | 1831 | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>[[хирург]] | data-sort-value="1773" | 1773-12-11 | [[Вормс]] | data-sort-value="1845" | 1845-09-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 779 | ''[[:d:Q21640201|Vladimir Kessenikh]]'' | 1944 | 1946 | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-09-10 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-15 | [[Тум|Томск]] |- | style='text-align:right'| 780 | ''[[:d:Q21641066|Grigory Aleksandrovich Levitsky]]'' | 1819 | 1824 | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]<br/>''[[:d:Q3496636|Киев-Могилән академиясе]]'' | [[профессор]]<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | data-sort-value="1780" | 1780 | ''[[:d:Q527343|Малороссия губернасы]]'' | data-sort-value="1830" | 1830 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 781 | ''[[:d:Q21643439|Немиров, Сергей Александрович]]'' | | | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1770" | 1770 | | data-sort-value="1810" | 1810 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 782 | ''[[:d:Q21644424|Lazar Slepov]]'' | | | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1328323|functionary]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-10-31 | ''[[:d:Q4440893|Старые Бурасы]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-10-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 783 | ''[[:d:Q21704967|Levon Sureni Aslanyan]]'' | 1977 | 1979 | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-12-10 | [[Ереван]] | | |- | style='text-align:right'| 784 | ''[[:d:Q21856838|Nikolai Borisovich Brandt]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-04-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2015" | 2015-01-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 785 | ''[[:d:Q21856869|Valentin Vompersky]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-06-03 | [[Воронеж өлкәсе]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 786 | ''[[:d:Q21856906|Andrey Gusakov]]'' | | | | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1857" | 1857 | | data-sort-value="1928" | 1928 | |- | style='text-align:right'| 787 | ''[[:d:Q21857028|Vasily Krasnokutsky]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1873" | 1873<br/>1874 | [[Знамьянка]] | data-sort-value="1963" | 1963 | |- | style='text-align:right'| 788 | ''[[:d:Q22016649|Мильгаузен, Фёдор Богданович]]'' | 1847 | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1820" | 1820-01-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 789 | ''[[:d:Q22045839|Vladimir Mezentsev]]'' | | | | ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 790 | ''[[:d:Q22246851|Кузяков, Юрий Яковлевич]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1932" | 1932-08-18<br/>1932-08-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2026" | 2026-04-25 | |- | style='text-align:right'| 791 | ''[[:d:Q22246895|Митянин, Юрий Павлович]]'' | | | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-07-14 | [[Туапсе]] | | |- | style='text-align:right'| 792 | ''[[:d:Q22277725|Eugenia Kumacheva]]'' | | | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''<br/>''[[:d:Q19908085|Frumkin Institute of Physical Chemistry and Electrochemistry]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | [[Одесса]] | | |- | style='text-align:right'| 793 | [[Алексей Лопатин]] | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-05-08 | [[Казан]] | | |- | style='text-align:right'| 794 | ''[[:d:Q22918482|Boris Biryukov]]'' | | | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1922" | 1922-07-19 | [[Краснодар]] | data-sort-value="2014" | 2014-03-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 795 | ''[[:d:Q22919225|Praskovia Vassilievna Tsiklinskaia]]'' | | 1923 | ''[[:d:Q391083|Пастер институты]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q2487799|миколог]]''<br/>''[[:d:Q15816836|бактериолог]]''<br/>''[[:d:Q63676514|педагогика теоретигы]]'' | data-sort-value="1859" | 1859 | | data-sort-value="1923" | 1923-12-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 796 | ''[[:d:Q22919260|Grigoriĭ Iosifovich Roskin]]'' | 1930<br/>1961 | 1953<br/>1964-03-16 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1892" | 1892-07-24 | [[Витебск]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 797 | ''[[:d:Q22919322|Mikhail Shaternikov]]'' | 1905<br/>1917 | 1906 | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-10-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 798 | ''[[:d:Q22919359|Таусон, Владимир Оттович]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-02-17 | [[Рязань]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 799 | ''[[:d:Q22919625|Синещеков, Алексей Давидович]]'' | | | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1904" | 1904-02-25 | ''[[:d:Q918477|Dinskaya]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-09-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 800 | ''[[:d:Q22919689|Korney Grigorevitsj Rebrikov]]'' | | | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-06 | [[Михайловка (шәһәр)]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 801 | ''[[:d:Q4156822|Alexey Dezin]]'' | 1994 | 2008 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923-04-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-03-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 802 | ''[[:d:Q4157403|Georgi Petrovich Dementiev]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-06-23 | [[Петергоф|Петерһоф]] | data-sort-value="1969" | 1969-04-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 803 | ''[[:d:Q4157706|Nina Demurova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-10-03 | | data-sort-value="2021" | 2021-07-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 804 | ''[[:d:Q4157958|Andrey Denisov]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1906" | 1906-10-13 | ''[[:d:Q4332151|Озерское сельское поселение]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-02-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 805 | ''[[:d:Q4158004|Sergey P. Denisov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-04 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 806 | ''[[:d:Q4160257|Alexey Dzhivelegov]]'' | 1919 | 1924 | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-03-14 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1952" | 1952-12-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 807 | ''[[:d:Q4160320|Nodar Djin]]'' | | | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-08 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2002" | 2002-04-04 | [[Вашингтон (башкала)|Вашингтон]] |- | style='text-align:right'| 808 | ''[[:d:Q4160798|Feliks Dzerzhinsky]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-28 | | data-sort-value="2015" | 2015-05-11 | |- | style='text-align:right'| 809 | ''[[:d:Q4161634|Philipp Heinrich Dilthey]]'' | 1756 | 1781 | ''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]''<br/>''[[:d:Q875788|Инсбрук университеты]]''<br/>[[Вена университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1723" | 1723-10-08 | [[Висбаден]] | data-sort-value="1781" | 1781-11-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 810 | ''[[:d:Q4161737|Nikolai Dimo]]'' | | | ''[[:d:Q4323007|Яңа Александрия авыл хуҗалыгы һәм урманчылык институты]]'' | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q1781198|агроном]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-11-18 | ''[[:d:Q423258|Orhei]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-03-15 | [[Кишинёв]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[Валентин Дитякин]] | 1944 | 1956 | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1896" | 1896 | [[Пенза губернасы]] | data-sort-value="1956" | 1956 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 812 | ''[[:d:Q4162670|Gennady M. Dlussky]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q27645949|палеоэнтомолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-05-01 | |- | style='text-align:right'| 813 | ''[[:d:Q4162755|Mikhail Dmitriyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 814 | ''[[:d:Q4163425|Vladimir Dobrenkov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]''<br/>''[[:d:Q978044|executive]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-04 | [[Волгоград]] | data-sort-value="2025" | 2025-06-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 815 | ''[[:d:Q4163623|Gleb Dobrovolsky]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-09-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2013" | 2013-04-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 816 | ''[[:d:Q4163801|Alexander Dobrokhotov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-08 | [[Львов]] | | |- | style='text-align:right'| 817 | ''[[:d:Q4164519|Boris Osipovich Dolgikh]]'' | | | ''[[:d:Q4406409|Самар дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-04-05 | [[Рига]] | data-sort-value="1971" | 1971-12-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 818 | ''[[:d:Q4166468|Aleksandr Dontsov]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-15 | [[Львов]] | data-sort-value="2023" | 2023-03-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 819 | ''[[:d:Q4168990|Irina Dryagina]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-03-31 | [[Сарытау]] | data-sort-value="2017" | 2017-06-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 820 | ''[[:d:Q4169574|Georgy Duboshin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-12-25 | [[Серпухов]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 821 | ''[[:d:Q4169844|David Dubrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1929" | 1929-03-03 | ''[[:d:Q521105|Орихив]]'' | | |- | style='text-align:right'| 822 | ''[[:d:Q4171003|Vsevolod Nikolaevitsj Doerdenevskiy]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1889" | 1889-02-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-13 | |- | style='text-align:right'| 823 | ''[[:d:Q4171108|Vladimir Durov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q16744668|физико-химик]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-29 | | data-sort-value="2020" | 2020-08-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 824 | ''[[:d:Q4171504|Yevgeny Dyakonov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Россия фәннәр академиясе]] | [[математик]] | data-sort-value="1935" | 1935-07-02 | [[Невель]] | data-sort-value="2006" | 2006-08-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 825 | ''[[:d:Q4171817|Sergei Dyakov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1925" | 1925-08-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-01 | |- | style='text-align:right'| 826 | ''[[:d:Q4171864|Kirill Dyakonov]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-09-20 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 827 | ''[[:d:Q4172580|Vladimir Dyomin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-06 | [[Новосибирск өлкәсе]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 828 | ''[[:d:Q4172802|Olga Yevangulova]]'' | | | ''[[:d:Q16157447|Department of History and Theory of Art, Faculty of History, Moscow State University]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q11486702|архитектура тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-12 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="2016" | 2016-10-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 829 | ''[[:d:Q4173649|Aleksandr Yegolin]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''<br/>''[[:d:Q4318650|Нижгар дәүләт педагогия университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-08-23 | [[Самар]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 830 | ''[[:d:Q4173736|Vsevolod Aleksandrovich Yegorov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-07 | [[Сочи]] |- | style='text-align:right'| 831 | ''[[:d:Q4176520|Osip Yermansky]]'' | | | [[Цюрихның югары техник мәктәбе|Эсвичрә федераль технология институты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-07-28<br/>1866 | [[Аккирмән]] | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 832 | ''[[:d:Q4176830|Arkady Yerusalimsky]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-05-19 | [[Быхов|Быхау]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 833 | ''[[:d:Q4176863|Alexander Ershov]]'' | 1844 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-08-02<br/>1818-07-20<br/>1818-08-01 | ''[[:d:Q4187112|Зарайск өязе]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-03-05<br/>1867-02-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 834 | ''[[:d:Q4177524|Juri Nikolajewitsch Jefremow]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2019" | 2019-08-26 | |- | style='text-align:right'| 835 | ''[[:d:Q4178147|Rustem Zhantiev]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-11 | [[Ялта]] | | |- | style='text-align:right'| 836 | ''[[:d:Q4178467|Yeleazar Meletinsky]]'' | | | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q24387326|мифограф]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q15462162|cultural historian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-10-22 | [[Харьков]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 837 | ''[[:d:Q4180517|Lev Ivanovitch Jirkov]]'' | 1926 | 1930 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q860918|эсперантист]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-03-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1963" | 1963-12-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 838 | ''[[:d:Q4180662|Boris Mikhaylovich Zhitkov]]'' | | 1931 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3578589|әйләнә-тирә мохит саклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-09-20 | ''[[:d:Q18404835|Mikhaylovka]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 839 | ''[[:d:Q4181253|Dmitry Zhuzhikov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1932" | 1932-06-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-03-05 | |- | style='text-align:right'| 840 | ''[[:d:Q4181513|Vladimir Zhukovsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-16 | [[Самар]] | | |- | style='text-align:right'| 841 | ''[[:d:Q4181753|Anatoly Zhuravlyov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-10 | ''[[:d:Q1026062|Гурзуф]]'' | | |- | style='text-align:right'| 842 | ''[[:d:Q4181785|Yuri Zhuravlev]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-14 | [[Воронеж]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 843 | ''[[:d:Q4182664|Alexander Zaborovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-05-25 | ''[[:d:Q4145066|Gorodets]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-04-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 844 | ''[[:d:Q4184313|Αλεξάντρ Ζαϊμόφσκι]]'' | | | ''[[:d:Q4303883|Мәскәү тау эше академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1905" | 1905-09-26 | [[Одесса]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-29 | |- | style='text-align:right'| 845 | ''[[:d:Q4184336|Piotr Zayonchkovskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | ''[[:d:Q56417579|чыганаклар белгече]]''<br/>''[[:d:Q26709887|археограф]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-09-05 | [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 846 | ''[[:d:Q4186808|Lubov Zapolskaya]]'' | | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1871" | 1871-08-07 | ''[[:d:Q4086426|Бигилде]]''<br/>[[Рязань]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-03 | [[Рязань]] |- | style='text-align:right'| 847 | ''[[:d:Q4187130|Maya Vladimirovna Zarva]]'' | | | ''[[:d:Q4304062|В. П. Потёмкин исемендәге Мәскәү шәһәр педагогия институты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-02-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2003" | 2003-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 848 | ''[[:d:Q4188299|Ivan Zassoursky]]'' | | | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-29 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 849 | ''[[:d:Q4189129|Заюнчковский, Юрий Петрович]]'' | | | ''[[:d:Q13416137|РФ Саклану министрылыгының хәрби университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1921" | 1921-03-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 850 | ''[[:d:Q4189279|Isak Zvavich]]'' | 1940 | 1949 | ''[[:d:Q170027|Лондон университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-05-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-16 | [[Ташкент]] |- | style='text-align:right'| 851 | ''[[:d:Q4189329|Vladimir Zvegintsev]]'' | 1952 | 1982-04 | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-10-18 | [[Ташкент]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 852 | [[Митрофан Зверев]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903-04-03 | [[Воронеж]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-17 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 853 | [[Лев Зенкевич]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''<br/>''[[:d:Q3640160|диңгез биологы]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-06-04 | ''[[:d:Q4503310|Tsarev]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-06-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 854 | ''[[:d:Q4191584|Alexandr Sergeyevich Zernov]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-02-14 | [[Пушкино]] | | |- | style='text-align:right'| 855 | ''[[:d:Q4191594|Nikolay Zernov]]'' | 1836 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1804" | 1804-11-07 | [[Ярославль]] | data-sort-value="1862" | 1862-11-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 856 | [[Сергей Зернов]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-05-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 857 | [[Николай Зефиров]] | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1935" | 1935-09-13 | [[Ярославль]] | data-sort-value="2017" | 2017-04-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 858 | ''[[:d:Q4192111|Natalya Zimyanina]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-18 | | | |- | style='text-align:right'| 859 | ''[[:d:Q4193016|Nikolay Zograf]]'' | 1912 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q16486440|4 нчә Мәскәү гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1851" | 1851-09-09 | [[Любим]] | data-sort-value="1919" | 1919 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 860 | ''[[:d:Q4193122|Aleksandr Michaylovitsj Zolotarjov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1907" | 1907 | [[Харьков]] | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Ухта]] |- | style='text-align:right'| 861 | ''[[:d:Q4193372|Yury Zolotov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-10-04 | [[Высоковск]] | | |- | style='text-align:right'| 862 | ''[[:d:Q4193985|Vladimir Zorich]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 863 | ''[[:d:Q4194299|Anatoly Zubkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-02-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1967" | 1967-12-05 | [[Кишинёв]] |- | style='text-align:right'| 864 | ''[[:d:Q4194355|Viktor Zubov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-01-27<br/>1914-02-09 | [[Иваново]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 865 | ''[[:d:Q4194378|Pavel Zubov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''<br/>''[[:d:Q1259917|эскрипкәче]]''<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]''<br/>''[[:d:Q18120029|библиофил]]''<br/>''[[:d:Q3243461|коллекционер]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-03-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 866 | ''[[:d:Q4194459|Lev Zubok]]'' | | | [[Pensilvaniä universitetı|Пенсилвания университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q16308157|американист]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-12-28 | ''[[:d:Q149163|Радомышль]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 867 | ''[[:d:Q4194781|Semyon Zybelin]]'' | 1768-05-08 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1919436|педиатр]]'' | data-sort-value="1735" | 1735-09-05 | | data-sort-value="1802" | 1802-05-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 868 | ''[[:d:Q4195863|Viktor Ivannikov]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-27 | [[Ступино]] | data-sort-value="2016" | 2016-11-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 869 | ''[[:d:Q4196619|Aleksey Ivanovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-03-07 | [[Алтай крае]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-04 | [[Харьков]] |- | style='text-align:right'| 870 | ''[[:d:Q4196998|Oleg Ivashev-Musatov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2019" | 2019-12-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 871 | ''[[:d:Q4197071|Semen Martynovič Ivaškovskij]]'' | 1819 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1774" | 1774 | [[Смоленск губернасы|Смоленск гөбернәсе]] | data-sort-value="1850" | 1850-04-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 872 | ''[[:d:Q4197475|Aleksandr Ignatovich]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-03 | [[Куса|Күчә]] | data-sort-value="2001" | 2001-11-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 873 | ''[[:d:Q4197843|Ivan Andreevich Ide]]'' | | | | [[математик]] | data-sort-value="1744" | 1744 | [[Брауншвейг]] | data-sort-value="1806" | 1806-10-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 874 | ''[[:d:Q4198623|Chingiz Izmaylov]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-03-26 | [[Дәрбәнт]] | data-sort-value="2011" | 2011-09-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 875 | ''[[:d:Q4199550|Vladimir Ilyin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-02 | [[Козельск]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 876 | [[Алексей Ильюшин]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-01-07 | [[Казан]] | data-sort-value="1998" | 1998-05-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 877 | ''[[:d:Q4200050|Yuly Ilyashenko]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-11-04 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 878 | ''[[:d:Q4201211|Иннокентий (Платонов)]]'' | 1824 | | ''[[:d:Q18923929|séminaire de la Laure de la Trinité]]'' | ''[[:d:Q1423891|дин хезмәтчесе]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | data-sort-value="1773" | 1773 | [[Мәскәү губернасы|Мәскәү губерниясе]] | data-sort-value="1842" | 1842-12-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 879 | ''[[:d:Q4201267|Fyodor Inozemtsev]]'' | 1836 | | ''[[:d:Q30889518|Imperial Univervisty of Kharkov medical faculty]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | data-sort-value="1802" | 1802-02-12<br/>1802 | ''[[:d:Q4082060|Belkino hamlet]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-08-06<br/>1869 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 880 | ''[[:d:Q4202605|Aleksandr Iovskiy]]'' | 1827 | 1843 | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q105186|фармацевт]]''<br/>''[[:d:Q2114605|фармаколог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1796" | 1796-08-29 | [[Острогожск]] | data-sort-value="1857" | 1857-01-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 881 | ''[[:d:Q4202606|Иовский, Пётр Алексеевич]]'' | 1835 | | ''[[:d:Q4125382|Варонежская духоўная семінарыя]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1798" | 1798 | | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 882 | ''[[:d:Q4202612|Mikhail Iovchuk]]'' | | | ''[[:d:Q4059235|Krupskaya Academy of Communist Education]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-11-06 | [[Завужове]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 883 | ''[[:d:Q4203565|Sergey Isayev]]'' | 1949<br/>1950 | 1960<br/>1954 | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q3348530|plant breeder]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-05-25 | [[Венёв|Венөв]] | data-sort-value="1985" | 1985 | |- | style='text-align:right'| 884 | ''[[:d:Q4203866|Vasily Iskovskikh]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-01 | [[Ырынбур өлкәсе]] | data-sort-value="2009" | 2009-01-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 885 | ''[[:d:Q4205653|Aleksandr Ishlinsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1913" | 1913-07-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2003" | 2003-02-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 886 | ''[[:d:Q4206547|Alexander Kabanov]]'' | 2011-01-01 | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 887 | ''[[:d:Q4206555|Viktor Kabanov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 888 | ''[[:d:Q4206708|Ivan Alekseyevich Kablukov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q16744668|физико-химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-08-21 | ''[[:d:Q19690841|Prussy]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-05-05 | [[Ташкент]] |- | style='text-align:right'| 889 | ''[[:d:Q4207057|Dmitry Kavtaradze]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-14 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 890 | [[Сергей Казаков]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-08-06 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="1936" | 1936-08-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 891 | ''[[:d:Q4209169|Sergey Kalashnikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-01-27 | [[Николаев (Николаев өлкәсе)|Мыколаив]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 892 | ''[[:d:Q4210866|Tit Alekseyevich Kameneckiy]]'' | 1816 | 1824 | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1790" | 1790 | | data-sort-value="1844" | 1844-11-08 | |- | style='text-align:right'| 893 | ''[[:d:Q4212204|Semen Ivanovich Kanatchikov]]'' | | | | ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q18814623|автобиограф]]''<br/>''[[:d:Q2136129|redactor]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-04-13 | ''[[:d:Q4152737|Gusevo]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-19<br/>1940-10-19 | |- | style='text-align:right'| 894 | [[Игорь Кантеров]] | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-04 | [[Кострома]] | data-sort-value="2018" | 2018-12-01 | |- | style='text-align:right'| 895 | ''[[:d:Q4213286|Yevgeny Kapustin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-10-24 | ''[[:d:Q4210660|Калязин өязе]]'' | data-sort-value="2005" | 2005-12-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 896 | ''[[:d:Q4214399|Yury Karaulov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16314361|лексиколог]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-08-26 | [[Подольск]] | data-sort-value="2016" | 2016-05-05 | |- | style='text-align:right'| 897 | ''[[:d:Q4214702|Valentin Kargin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-01-10 | [[Днипро]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 898 | ''[[:d:Q4215656|Lev Oskarovitsj Karpatsjevskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-10-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 899 | ''[[:d:Q4216177|Nikolaj Nikolaevič Kartašev]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-29 | [[Красноярск]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 900 | ''[[:d:Q4218102|Boris Kashin]]'' | | | ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-03 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 901 | ''[[:d:Q52572780|Alexei A Buchachenko]]'' | 1987 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 902 | ''[[:d:Q52624146|Kirill V. Zaitsev]]'' | 2006-02-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 903 | ''[[:d:Q52900803|Ekaterina D. Kots]]'' | 2014-10-16<br/>2018-03-01 | 2018-02-28<br/>2019-04-12 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 904 | ''[[:d:Q52900808|Maria G. Khrenova]]'' | 2015 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 905 | ''[[:d:Q52987164|Mikhail Potapov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-04-12 | [[Балашиха]] | | |- | style='text-align:right'| 906 | ''[[:d:Q53458098|Igor Gorelov]]'' | 2015-10 | | ''[[:d:Q1487403|Теоретик һәм эксперименталь физика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1956" | 1956 | | | |- | style='text-align:right'| 907 | ''[[:d:Q53682696|Rustam A. Gumerov]]'' | 2017-03-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 908 | ''[[:d:Q53858176|Nikolai Ardelyan]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-09-18 | [[Дрогобыч|Дроһобыч]] | | |- | style='text-align:right'| 909 | ''[[:d:Q53859965|Vladimir Bening]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-29<br/>1954 | [[Костянтынивка|Костәнтынивка]] | | |- | style='text-align:right'| 910 | ''[[:d:Q53861721|Alexander Vasin]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-08 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 911 | ''[[:d:Q53864955|Alexander Dyakonov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1979" | 1979-07-13 | [[Ивантеевка]] | | |- | style='text-align:right'| 912 | ''[[:d:Q53866571|Fedor Zaytsev]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-05-19 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 913 | ''[[:d:Q53870350|Vladimir Zakharov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-29 | [[Харьков]] | | |- | style='text-align:right'| 914 | ''[[:d:Q53870499|Aleksey Ismailov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-09-30 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 915 | ''[[:d:Q53914996|Maria Korovina]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-06-14 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 916 | ''[[:d:Q53923719|Andrei Krylov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 917 | ''[[:d:Q53939011|Igor Lomov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 918 | ''[[:d:Q53952247|Igor Mashechkin]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-11 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 919 | ''[[:d:Q53952812|Sergei Mukhin]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-09-22 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 920 | ''[[:d:Q53977158|Svetlana Selezneva]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-09-09 | [[Коростень|Коростен]] | | |- | style='text-align:right'| 921 | ''[[:d:Q53996689|Vasily Denisov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-01 | ''[[:d:Q4239121|Krasnoselivka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 922 | ''[[:d:Q54007455|Dmitry Sychugov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 923 | ''[[:d:Q54010063|Andrey Milekhin]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q56369519|marketologue]]''<br/>''[[:d:Q11303721|golfer]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-02-08 | [[Караганда|Караганды]] | | |- | style='text-align:right'| 924 | ''[[:d:Q54098880|Larisa Tsarkova]]'' | 2016-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 925 | ''[[:d:Q54126367|Valentin Butuzov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1939" | 1939-11-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2021" | 2021-06-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 926 | ''[[:d:Q54141962|Irina Shevtsova]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-02-18 | [[Минеральные Воды]] | | |- | style='text-align:right'| 927 | ''[[:d:Q54454889|Alexey A Gavrilov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 928 | ''[[:d:Q54558650|Vladimir Dimitrov]]'' | 2007-09-01 | 2016-07-31 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 929 | ''[[:d:Q54900881|Georgy Bazykin]]'' | 2008 | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Prinston universitetı|Принстон университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-05-08 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 930 | ''[[:d:Q54918073|Suleyman Allakhverdiev]]'' | 2013 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1950" | 1950 | | | |- | style='text-align:right'| 931 | ''[[:d:Q54932378|Yuriy Puzachenko]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-11-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 932 | ''[[:d:Q54965528|Alexey V. Streletskiy]]'' | 2002 | 2005 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 933 | ''[[:d:Q55074372|Lena Viktorovna Zimina]]'' | | | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q3243461|коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-03-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2009" | 2009-04-10 | |- | style='text-align:right'| 934 | ''[[:d:Q55078670|Andrei Agrachev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-29 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 935 | ''[[:d:Q55101997|Alexandra Yakusheva]]'' | | | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-12-25 | [[Урюпинск]] | data-sort-value="2001" | 2001-02-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 936 | ''[[:d:Q55102059|Anatoly Yagola]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2025" | 2025-02-28 | |- | style='text-align:right'| 937 | ''[[:d:Q55102127|Янин, Борис Тимофеевич]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2021" | 2021-07-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 938 | ''[[:d:Q55102189|Яни, Павел Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1961" | 1961-11-21 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 939 | ''[[:d:Q55102194|Якубов, Харис Галиулович]]'' | | | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-08-22 | | | |- | style='text-align:right'| 940 | ''[[:d:Q55102265|Леонид Грошев]]'' | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-03-15 | [[Иваново өлкәсе]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 941 | ''[[:d:Q55102588|Кузьменков, Леонид Стефанович]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-25 | ''[[:d:Q671126|Čačersk District]]'' | data-sort-value="2019" | 2019-06-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 942 | ''[[:d:Q55102944|Sefgey Rzhevkin]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-06-21 | [[Мәскәү губернасы|Мәскәү губерниясе]] | data-sort-value="1981" | 1981-01-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 943 | ''[[:d:Q55102997|Наумов, Анатолий Иванович]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 944 | ''[[:d:Q55103313|Ippolit Sokolov]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q4220878|кино белгече]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1902" | 1902-01-21 | [[Харьков]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 945 | ''[[:d:Q55103675|Кринчик, Георгий Сергеевич]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-08-06 | ''[[:d:Q2025091|Babrujsk District]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-12-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 946 | ''[[:d:Q55103726|Nikolay Grushinsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1915" | 1915-11-25 | [[Тамбов]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 947 | ''[[:d:Q55104048|Tatyana Ivanovna Kuznetsova]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 948 | ''[[:d:Q55104677|Vsevolod Il'in]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1888" | 1888-05-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1930" | 1930-11-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 949 | ''[[:d:Q55104703|Висконт, Константин Иосифович]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1868" | 1868-02-28 | | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 950 | ''[[:d:Q55104797|Чавчанидзе, Джульетта Леоновна]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-03 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | | |- | style='text-align:right'| 951 | ''[[:d:Q55104895|G. N. Borzenkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-02 | [[Орёл]] | data-sort-value="2011" | 2011-11-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 952 | ''[[:d:Q55105961|Taras Panov]]'' | 1998-09-01 | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1975" | 1975-02-10 | [[Киев]] | | |- | style='text-align:right'| 953 | ''[[:d:Q55168646|Âkov Andreevič Plâjs]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-16 | [[Костанай өлкәсе|Куштанай өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 954 | ''[[:d:Q55199770|Ismail Agakishiev]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-29 | [[Бакы]] | | |- | style='text-align:right'| 955 | ''[[:d:Q55266909|Igor Kosevich]]'' | 1986-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 956 | ''[[:d:Q55344537|Pavel Kos]]'' | 2014 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 957 | ''[[:d:Q55363109|Pavel Makarevich]]'' | 2017-05-04<br/>2014-10-01 | 2015-05-09<br/>2015 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 958 | ''[[:d:Q55363111|Natalya Kalinina]]'' | 2004-06-03 | | ''[[:d:Q30281807|Institute of Experimental Cardiology]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 959 | ''[[:d:Q55626572|Alexandre Avdeev]]'' | 1989 | | | ''[[:d:Q12360779|демограф]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | | | |- | style='text-align:right'| 960 | ''[[:d:Q55640668|Olga A Filatova]]'' | 2005-10-01 | | | [[галим]] | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Рязань]] | | |- | style='text-align:right'| 961 | ''[[:d:Q55653582|Juriy Pavlovitsj Kozlov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-15 | [[Киев]] | data-sort-value="2025" | 2025-10-15 | |- | style='text-align:right'| 962 | ''[[:d:Q55654031|Nikolay N. Marfenin]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-01 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 963 | ''[[:d:Q55656602|Шевцов, Николай Степанович]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1895" | 1895 | [[Ырынбур губернасы]] | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 964 | ''[[:d:Q55691672|Ivan Tarassov]]'' | 1990 | 1991 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 965 | ''[[:d:Q55970541|Yevhen Lukiianets]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-07-21 | ''[[:d:Q148923|Борчив]]'' | | |- | style='text-align:right'| 966 | ''[[:d:Q55973987|Evgeny Shatalov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-02-03 | [[Тула]] | data-sort-value="1978" | 1978-08-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 967 | ''[[:d:Q56015546|Olga Koksharova]]'' | 2006-05-25 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 968 | ''[[:d:Q56015677|Konstantin I Ivanov]]'' | 2015<br/>1997 | 2017<br/>1999 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 969 | ''[[:d:Q56056904|Elena P. Kharitonova]]'' | 2002-01-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 970 | ''[[:d:Q56234779|Elizaveta V Koporulina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 971 | ''[[:d:Q56246367|V. N. Archangel'skij]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1897" | 1897-03-26 | [[Тула]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 972 | ''[[:d:Q56247256|Galina Kudryavtseva]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 973 | ''[[:d:Q56255662|Stanisław Musielak]]'' | | | ''[[:d:Q1758009|Гданьск университеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Гдыня|Гдынә]] | | |- | style='text-align:right'| 974 | ''[[:d:Q56307290|Leonid Ivantsov]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1912" | 1912-01-04 | [[Мәскәү]] | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 975 | ''[[:d:Q56308752|Dzh. Kh. Dorri]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1932" | 1932-02-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-08-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 976 | ''[[:d:Q56308782|Aleksandra Makounina]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-05-15<br/>1917-05-16 | [[Россия империясе]] | data-sort-value="2000" | 2000-11-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 977 | ''[[:d:Q56396620|Andrey Yerin]]'' | 1988-02-01 | 2000-02-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 978 | ''[[:d:Q56505507|Konstantin Maslakov]]'' | 2012 | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 979 | ''[[:d:Q56529867|Viktor Klimov]]'' | 1981 | 1993 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 980 | ''[[:d:Q56551138|Arata Kioka]]'' | 2016 | 2016 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 981 | ''[[:d:Q56588366|Alexander Bogachev]]'' | 1992-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 982 | ''[[:d:Q56642638|Olga A Ivanova]]'' | 2011-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 983 | ''[[:d:Q56761641|Elena D Obraztsova]]'' | 1981-02-01 | 1992-09-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 984 | ''[[:d:Q56813150|Alexander Netrusov]]'' | 1996-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 985 | ''[[:d:Q56871007|Mikhail Dubinin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 986 | ''[[:d:Q56939176|Andrey Chugreev]]'' | 2006-01-17 | 2017-01-16 | ''[[:d:Q30279593|Karpov Institute of Physical Chemistry]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 987 | ''[[:d:Q56991383|Alsu Kuznetsova]]'' | 2000-02-15 | 2010-06-15 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 988 | ''[[:d:Q56997699|Evgeniy Dubrovin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 989 | ''[[:d:Q57020225|Vladimir V Apyari]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 990 | ''[[:d:Q57028714|Artem O Dmitrienko]]'' | 2021-03-01<br/>2019-11-01 | 2021-02-28 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 991 | ''[[:d:Q57043844|Leonid A Aslanov]]'' | 1960 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 992 | ''[[:d:Q57044803|Dmitry Volkov]]'' | 2011-07-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 993 | ''[[:d:Q57044929|Andrey Bogomolov]]'' | 1993 | 2000 | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]'' | data-sort-value="1956" | 1956 | | | |- | style='text-align:right'| 994 | ''[[:d:Q57046352|Natalia A Manucharova]]'' | 1996-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 995 | ''[[:d:Q57053677|Vladimir Mironov]]'' | 2009 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 996 | ''[[:d:Q57056339|Ivan Sakharov]]'' | 1991 | 2014-12 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 997 | ''[[:d:Q57056835|Alexander Bagaev]]'' | 2015 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 998 | ''[[:d:Q57089689|Konstantin Chernichenko]]'' | 2001 | 2009 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 999 | ''[[:d:Q57112268|Nikolay V Klenov]]'' | 2008-04 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1000 | ''[[:d:Q57130092|Artem Malykh]]'' | 2017-09-01 | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1001 | ''[[:d:Q57193535|Alena Sukhoputova]]'' | 2016 | 2020-09-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1002 | ''[[:d:Q57252457|Yuri Fisyak]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1003 | ''[[:d:Q57259434|Nataliya Semenova]]'' | 2009-09-02 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1004 | ''[[:d:Q57265015|Kirill V. Tokmakov]]'' | 1996-04-01 | 2006-05-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1005 | ''[[:d:Q57265940|Andrey N Tsyganov]]'' | 2018-05-25 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1006 | ''[[:d:Q57284034|Vladimir Romanenkov]]'' | 2016-04-16 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1007 | ''[[:d:Q57305927|Andrey Kiselnikov]]'' | 2006-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1008 | ''[[:d:Q57412231|Arthur Zalevsky]]'' | 2020-04 | 2021-03 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1009 | ''[[:d:Q57412885|Alexey Eliseev]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1010 | ''[[:d:Q57413892|Rustam Shukurov]]'' | 1990 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1961" | 1961<br/>1961-10-12 | [[Дүшәнбе]] | | |- | style='text-align:right'| 1011 | ''[[:d:Q57420042|Anna Glushakova]]'' | 2007 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1012 | ''[[:d:Q57420502|Igor Gushchin]]'' | | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-14 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1013 | ''[[:d:Q57421960|Sergei Ostroumov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1014 | ''[[:d:Q57429432|Boris Kochurov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1015 | ''[[:d:Q57455557|Iana Orlova]]'' | 2013-04-16 | 2017-05 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1016 | ''[[:d:Q57549285|Ekaterina E. Taldenkova]]'' | 1986-08-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1017 | ''[[:d:Q57573358|Olga Tsuberbiller]]'' | | | ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1885" | 1885-09-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1018 | ''[[:d:Q57617116|Yury Ryabchikov]]'' | 2003 | 2008 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1019 | ''[[:d:Q57689334|Ivanova Anna E.]]'' | 1997 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1020 | ''[[:d:Q57714608|Aleksandr Voronin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1021 | ''[[:d:Q57771348|Pavel Krasilnikov]]'' | 2015 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1022 | ''[[:d:Q57774549|Julia Begrambekova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1023 | ''[[:d:Q57890034|Aleksandr Kobrin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-06-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1024 | ''[[:d:Q57901627|Grigorii Akhmanov]]'' | 2004-06-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1025 | ''[[:d:Q57903219|Andrey Afanasyev]]'' | 2005 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1026 | ''[[:d:Q57903327|Oleg Melnik]]'' | 1990-11-01 | 2023-02-17 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1027 | ''[[:d:Q57913510|Vladimir E. Romanovsky]]'' | 1980 | 1992 | ''[[:d:Q1285262|University of Alaska Fairbanks]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-28 | [[Барнавыл]] | | |- | style='text-align:right'| 1028 | ''[[:d:Q57926961|Thomas Lorenz]]'' | 1970 | 1973 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1029 | ''[[:d:Q57955537|Oleg A. Shlyakhtin]]'' | 2009-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1030 | ''[[:d:Q57980846|Olga Volkova]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1031 | ''[[:d:Q57980848|Aleksandr Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1032 | ''[[:d:Q57995319|Irina Karabulatova]]'' | 2023-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1033 | ''[[:d:Q58052523|Evgenia Kupriyanova]]'' | 2014-11-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1034 | ''[[:d:Q58129624|Sergey Sokratov]]'' | 2003 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1035 | ''[[:d:Q58131233|Alexander Olchev]]'' | 2016 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1036 | ''[[:d:Q58148198|Frank Günther]]'' | 2018 | | [[Дрезден техник университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q569528|European School of Management and Technology]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1037 | ''[[:d:Q58148495|Stanislav Ogorodov]]'' | 1999 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1038 | ''[[:d:Q58173989|Arkadii Elistratov]]'' | | | | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1872" | 1872 | | | |- | style='text-align:right'| 1039 | ''[[:d:Q58193030|Sergey Kiselev]]'' | 1997-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1040 | ''[[:d:Q58206491|Julia N. Chizhova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1041 | ''[[:d:Q58282248|Dalkhat Ediev]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-03-12 | ''[[:d:Q28483020|Schastlivoye]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1042 | ''[[:d:Q58316079|Alexander Belov]]'' | 2014-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1043 | ''[[:d:Q58323205|Daria Dibrova]]'' | 2014-10 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1044 | ''[[:d:Q58332233|Peter S Berdonosov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1045 | ''[[:d:Q58382112|Pavel Klimov]]'' | 2009-04-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1046 | ''[[:d:Q58413601|Galina Koptsik]]'' | 1977-08-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1047 | ''[[:d:Q58437311|Elena Zakharova]]'' | 1994 | 2002 | ''[[:d:Q20669873|University of Toulouse]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1048 | ''[[:d:Q58657614|Ilya A Volodin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1049 | ''[[:d:Q58658087|Vladimir Ejov]]'' | 1986-10-31 | 1991-12-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1050 | ''[[:d:Q58659507|Maria Pisareva]]'' | 2009-06 | 2010-06 | ''[[:d:Q157808|Мюнхен техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1404053|Woods Hole Oceanographic Institution]]''<br/>''[[:d:Q204457|Берген университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1051 | ''[[:d:Q58683815|Yury Dvornikov]]'' | 2020-11-01 | 2021-12-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201551|Earth Cryosphere Institute]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1052 | ''[[:d:Q58827540|Inna Kalaidzidis]]'' | 2001-02-01 | 2005-01-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1053 | ''[[:d:Q58886579|Nailja Ramazanovna Malikova]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-24 | | | |- | style='text-align:right'| 1054 | ''[[:d:Q58887722|Alexander Kasumyan]]'' | 2014-04-25 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1055 | ''[[:d:Q59150115|Elena Fedotova]]'' | 2015-03-02 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4406409|Самар дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1056 | ''[[:d:Q59163557|Sergey Fedosov]]'' | 1982-06-01 | 1992-08-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1057 | ''[[:d:Q59175461|Vytas Švedas]]'' | 2004-01-01<br/>2001 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1058 | ''[[:d:Q59192544|Evgeny Galunin]]'' | 2000-05-01 | 2003-11-01 | ''[[:d:Q219615|Барселона университеты]]''<br/>''[[:d:Q4450874|Тамбов дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1059 | ''[[:d:Q59428614|Alexander Vinokurov]]'' | 2009 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1060 | ''[[:d:Q59446986|Pavel Tsygankov]]'' | 1987 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1941" | 1941 | [[Витебск]] | | |- | style='text-align:right'| 1061 | ''[[:d:Q59447024|Elena Shestopal]]'' | 1991 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | | |- | style='text-align:right'| 1062 | ''[[:d:Q59448315|Daniil Itkis]]'' | 2011 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1063 | ''[[:d:Q59450073|Pavel A Frantsuzov]]'' | 2016-03-04 | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1064 | ''[[:d:Q59463152|Dmitry Chernov]]'' | 1989-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1065 | ''[[:d:Q59546121|Yuri A Mankelevich]]'' | 1991 | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1066 | ''[[:d:Q59549469|Timur Simdyanov]]'' | 1998-12-01<br/>1992 | 1998 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1067 | ''[[:d:Q59549881|Ekaterina Bryushkova]]'' | 2019-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1068 | ''[[:d:Q59563408|Vladimir Polshakov]]'' | 2010 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1069 | ''[[:d:Q59568186|Vladimir Grinkov]]'' | 1999-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1070 | ''[[:d:Q59672595|Sergey Vyatchanin]]'' | 2012-03-26 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1071 | ''[[:d:Q59677797|Roman Zinovkin]]'' | 2017-04-30 | | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1072 | ''[[:d:Q59680104|Marina Strakhovskaya]]'' | 1983 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1073 | ''[[:d:Q59680603|Maria Boldyreva]]'' | 2016 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1074 | ''[[:d:Q59681737|Vera Voinova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1075 | ''[[:d:Q59681738|Sergey Yakovlev]]'' | 2017-01-10 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1076 | ''[[:d:Q59681742|Anton Bonartsev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1077 | ''[[:d:Q59682239|Nina Entelis]]'' | 1995<br/>1987 | 1998<br/>1995 | ''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1078 | ''[[:d:Q59682884|Igor V. Uporov]]'' | 1982-04-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1079 | ''[[:d:Q59690698|Yulia Zaika]]'' | 2007-06-10 | | | [[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1080 | ''[[:d:Q59697493|Sergey Abramov]]'' | 2012-08-01 | 2017-05-15 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1081 | ''[[:d:Q59698261|Irina Pronina]]'' | 2019-09-04 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1082 | ''[[:d:Q59706924|Anastasia Sveshnikova]]'' | 2010-07-31 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1083 | ''[[:d:Q59708424|Maxim Karagyaur]]'' | 2016 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1084 | ''[[:d:Q59745195|Sergey Illarioshkin]]'' | | | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-04 | | | |- | style='text-align:right'| 1085 | ''[[:d:Q59769072|Mikhail Yu. Lychagin]]'' | 1983-09-30 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1086 | ''[[:d:Q59818503|Ilya Mikhailov]]'' | 2018 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1087 | ''[[:d:Q59822988|Mikhail Vagin]]'' | 2001-01-02 | 2010-10-20 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1088 | ''[[:d:Q59830912|Natalia Kostina]]'' | 2016-11-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1089 | ''[[:d:Q59833511|Elena Savernyuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1090 | ''[[:d:Q59843245|Sergey Chernomorets]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1091 | ''[[:d:Q59845354|Mikhail Ivanov]]'' | 2012 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1092 | ''[[:d:Q59847114|Victor Stepanenko]]'' | 2004 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1093 | ''[[:d:Q59853390|Vladimir Ivanovitsj Gorsjkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1930" | 1930-11-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1094 | ''[[:d:Q60021919|Evgeny Barmatov]]'' | 1995 | 2005 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1095 | ''[[:d:Q60036261|Igor Panov]]'' | 2016 | 2019 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1096 | ''[[:d:Q60161766|Valentina Voronkova]]'' | 1967 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1097 | ''[[:d:Q60168127|Alexey Pestryakov]]'' | 1995-10-25 | 1998-10-25 | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1098 | ''[[:d:Q60173223|Alexander Shkurinov]]'' | 2015-12-17 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-09-13 | | | |- | style='text-align:right'| 1099 | ''[[:d:Q60175728|Ivan Baksheev]]'' | 1998 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1100 | ''[[:d:Q60447942|Evgeny V Mymrikov]]'' | 2009-09 | 2012-11 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1101 | ''[[:d:Q4218674|Vladimir Kvint]]'' | | | ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]''<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-02-21 | [[Красноярск]] | | |- | style='text-align:right'| 1102 | ''[[:d:Q4219554|Ferenc Keresztúri]]'' | | | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1739" | 1739-05-28 | [[Кошице|Кошитсе]] | data-sort-value="1811" | 1811-02-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1103 | ''[[:d:Q4219990|Andrej Kibrik]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4339447|Назари һәм гамәли телбелем бүлеге]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-06-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1104 | ''[[:d:Q4219992|Alexander Kibrik]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2012" | 2012-10-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1105 | [[Александр Кизеветтер]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-05-10 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1933" | 1933-01-09 | ''[[:d:Q2580968|Dejvice]]'' |- | style='text-align:right'| 1106 | ''[[:d:Q4220311|Aleksandr Robertovič Kizelʹ]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-03-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1942" | 1942-09-29 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 1107 | ''[[:d:Q4220409|Кикин, Алексей Иванович]]'' | 1846 | 1851 | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1803" | 1803 | | data-sort-value="1852" | 1852-02-20 | |- | style='text-align:right'| 1108 | ''[[:d:Q4221782|Mikhail Kirpichnikov]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-11-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1109 | ''[[:d:Q4222315|Fedor Küster]]'' | | 1835 | ''[[:d:Q314466|University of Helmstedt]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1772" | 1772-05-05 | [[Брауншвейг]] | data-sort-value="1849" | 1849 | |- | style='text-align:right'| 1110 | ''[[:d:Q4223238|Aleksandr Kleinman]]'' | | | ''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-04-12 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="1983" | 1983 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1111 | ''[[:d:Q4223733|Dmitry Klimov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1933" | 1933-07-13 | [[Лихославль]] | | |- | style='text-align:right'| 1112 | ''[[:d:Q4224103|Boris Kloss]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-12-19 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1113 | ''[[:d:Q4224613|Anatole Klyosov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1946" | 1946-11-20 | [[Черняховск]] | | |- | style='text-align:right'| 1114 | ''[[:d:Q4224978|Olga Knyazevskaya]]'' | | | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1920" | 1920-05-13 | ''[[:d:Q4427553|Сокур]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-10-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1115 | ''[[:d:Q4225085|Georgy Kobelkov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-04 | [[Козятын|Козәтын]] | | |- | style='text-align:right'| 1116 | ''[[:d:Q4225304|Andrei Kobiakov]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1117 | ''[[:d:Q4225405|Vitali Kovalenko]]'' | | | | ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-17 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1118 | ''[[:d:Q4225527|Ivan Kovalchenko]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1923" | 1923-11-26 | ''[[:d:Q21341587|Новенький]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-12-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1119 | ''[[:d:Q4225560|Aleksandr Kovalyov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-05-22 | ''[[:d:Q1997073|Климавичы районы]]'' | data-sort-value="2010" | 2010-12-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1120 | ''[[:d:Q4225614|Sergey Kovalyov]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-02-23 | [[Түкәле]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1121 | ''[[:d:Q4225742|Arkady Kovelman]]'' | 2006-02-03 | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5121550|иудаика галиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-28 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1122 | ''[[:d:Q4226010|Shulim M. Kogan]]'' | | | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-20 | [[Аккирмән]] | data-sort-value="2014" | 2014-10-20 | [[Пало-Альто]] |- | style='text-align:right'| 1123 | ''[[:d:Q4226011|Petr Kogan]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-06-01<br/>1872-05-20<br/>1872-05-08 | [[Лида]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1124 | ''[[:d:Q4226284|Grigorii Kozhevnikov]]'' | 1888 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-09-15 | [[Мичуринск]] | data-sort-value="1933" | 1933-01-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1125 | ''[[:d:Q4226696|Valery Kozlov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-01 | ''[[:d:Q4235623|Kostyli]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1126 | ''[[:d:Q4226722|Vladimir Kozlov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1914" | 1914-06-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2007" | 2007-03-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1127 | ''[[:d:Q4227795|Sergey Kolesnikov]]'' | 2010-09-01 | | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-01 | ''[[:d:Q2223049|Gusanagyugh]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1128 | ''[[:d:Q4228539|Sergey Kolosov]]'' | | | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-12-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2012" | 2012-02-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1129 | ''[[:d:Q4229058|Yevgeny Kolyushin]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-08 | [[Череповец]] | | |- | style='text-align:right'| 1130 | ''[[:d:Q4230529|Evgeny Kondorsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-08-09 | [[Ырынбур]] | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1131 | ''[[:d:Q4230590|Vladimir Kondratyev]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1935" | 1935-07-02 | [[Самар]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1132 | [[Сергей Конобеевский]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-04-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1133 | ''[[:d:Q4232349|Pawel Vasilievich Kopnin]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-01-27 | ''[[:d:Q221858|Gzhel]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1134 | ''[[:d:Q4233104|German Emiljewitsch Korizki]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3368718|патолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1877" | 1877 | [[Вязьма]] | data-sort-value="1949" | 1949 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1135 | ''[[:d:Q4233152|Michail Andreevitsj Korkoenov]]'' | 1828 | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1806" | 1806-09-02 | [[Пермь]]<br/>[[Пенза]] | data-sort-value="1858" | 1858-01-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1136 | ''[[:d:Q4233187|Sergey Kormilov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-06-20 | |- | style='text-align:right'| 1137 | ''[[:d:Q4233377|K. N. Kornilov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-02-24 | [[Төмән]] | data-sort-value="1957" | 1957 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1138 | ''[[:d:Q4233543|Nikolay Korobov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-11-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1139 | [[Лев Королёв]] | 1970 | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1926" | 1926-09-06 | [[Подольск]] | data-sort-value="2016" | 2016-01-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1140 | ''[[:d:Q4234064|Nikolay Koroteyev]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-02 | [[Волгоград]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1141 | ''[[:d:Q4234095|Andrey Korotkov]]'' | | | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-03 | [[Акъяр]] | data-sort-value="2012" | 2012-02-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1142 | ''[[:d:Q4234860|Georgy Kosikov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-29<br/>2010-04-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1143 | ''[[:d:Q4234979|Yevgeny Kosminsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q37868118|дәрәслекләр авторы]]''<br/>''[[:d:Q22929895|тарихчы-медиевист]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-11-02 | [[Варшава]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1144 | ''[[:d:Q4235040|Arkady Kosmodemyansky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-03-07 | ''[[:d:Q14621056|Starilovo]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-12-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1145 | ''[[:d:Q4235439|Vladimir Aleksandrovich Kostitzin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-05-28 | [[Ефремов (шәһәр)]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-29 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 1146 | ''[[:d:Q4235974|Vasily Kotelnitsky]]'' | | 1835 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q15985128|medical historian]]'' | data-sort-value="1770" | 1770 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1844" | 1844-01-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1147 | ''[[:d:Q4236122|Sergey Kotlyarevsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1873" | 1873-07-23 | [[Мәскәү губернасы|Мәскәү губерниясе]] | data-sort-value="1939" | 1939-04-15 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 1148 | ''[[:d:Q4236308|Alexandr Kots]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-04-07<br/>1880 | [[Борисоглебск]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1149 | ''[[:d:Q4236702|Véra Kotcherguiná]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16312408|итимулыг]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-08-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-01-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1150 | ''[[:d:Q4236744|Nikolai Kochetkov]]'' | | | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-05-05 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1151 | ''[[:d:Q4236784|Ksenofont Kocheshkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-11-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1152 | ''[[:d:Q4237287|Torichan Kravets]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-03-10 | ''[[:d:Q23842477|Vólkovo (Tula)]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1153 | ''[[:d:Q4237346|Albert Kravchenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-13 | | | |- | style='text-align:right'| 1154 | ''[[:d:Q4237812|Nikolay Krasilnikov]]'' | 1953 | 1973 | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q15816836|бактериолог]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-12-06 | ''[[:d:Q21672616|Подвязки]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-07-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1155 | ''[[:d:Q4238197|Aleksandr Krasnikov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-10 | ''[[:d:Q1437932|Foros]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-08-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1156 | ''[[:d:Q4239941|Фёдор Николаевич Крашенинников]]'' | | 1930 | ''[[:d:Q19819669|Cinquè gymnasium de Moscou]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-07-24 | [[Воронеж]] | data-sort-value="1938" | 1938-12-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1157 | ''[[:d:Q4240778|Dmitry А. Krivolutsky]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q7554969|soil zoology]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1158 | ''[[:d:Q4242061|Stanislav Kruzhkov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1159 | ''[[:d:Q4242783|Nikita Krylov]]'' | 1836 | | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | [[галим]] | data-sort-value="1807" | 1807 | ''[[:d:Q4375642|Poshekhonsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-12-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1160 | [[Дмитрий Крюков]] | 1835 | 1845 | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | [[профессор]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1809" | 1809-04-20 | [[Казан]] | data-sort-value="1845" | 1845-03-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1161 | ''[[:d:Q4243553|Кубарев, Алексей Михайлович]]'' | 1828 | 1839 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1796" | 1796-09-26 | | data-sort-value="1881" | 1881-06-14 | |- | style='text-align:right'| 1162 | ''[[:d:Q4243633|Aleksandr Vladislavovitsj Koebitskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1880" | 1880-10-04 | [[Рязань]] | data-sort-value="1937" | 1937-01-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1163 | [[Валерий Кувакин]] | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1939" | 1939-05-08 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1164 | ''[[:d:Q4244607|Pyotr Kudryavtsev]]'' | 1847 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1816" | 1816-08-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1858" | 1858-01-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1165 | [[Борис Кудряшов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-10 | [[Казан]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1166 | ''[[:d:Q4244644|Leonid Kudryashov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-02-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1167 | ''[[:d:Q4244970|Georgy Kuznetsov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2005" | 2005-03-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1168 | ''[[:d:Q4245057|Pyotr Kuznetsov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-01-20<br/>1899-02-01 | [[Дон гаскәре өлкәсе|Тын гаскәре өлкәсе]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1169 | ''[[:d:Q4245332|Apollon Kuzmin]]'' | | | ''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-08 | ''[[:d:Q23842942|High Glades]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-05-09 | [[Рязань]] |- | style='text-align:right'| 1170 | ''[[:d:Q4245707|Boris Kukarkin]]'' | 1932 | | | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-10-30 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1171 | ''[[:d:Q4245942|Nikolaj Michajlovitsch Kulagin]]'' | | | ''[[:d:Q4424940|Smolensk Theological Seminary]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-01-07 | ''[[:d:Q4523860|Шылавічы]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-03-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1172 | ''[[:d:Q4246210|Konstantin Kulikov]]'' | 1948 | 1965 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-10-21 | [[Кострома өлкәсе]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1173 | ''[[:d:Q4246222|Oleg Kulikov]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-28 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1174 | ''[[:d:Q4246269|Andrew Kulikovskiy]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1933" | 1933-03-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2024" | 2024-05-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1175 | [[Пётр Куликовский]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-06-13 | [[Киев]] | data-sort-value="2003" | 2003-11-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1176 | ''[[:d:Q4246581|Valentina Grigorevna Koelpina]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-22 | [[Вена шәһәре|Вена]] | | |- | style='text-align:right'| 1177 | ''[[:d:Q4248208|Sergei Kurdyumov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-11-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2004" | 2004-12-02 | |- | style='text-align:right'| 1178 | ''[[:d:Q4248311|Feodosy Kurika]]'' | 1784 | 1785 | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1755" | 1755 | | data-sort-value="1785" | 1785 | |- | style='text-align:right'| 1179 | ''[[:d:Q4248842|Dmitry Kursky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q600751|прокурор]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-10-22 | [[Киев]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1180 | ''[[:d:Q4248912|Fyodor Kurtener]]'' | 1831 | 1848 | | | data-sort-value="1795" | 1795-09-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1850" | 1850 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1181 | ''[[:d:Q4250272|Anatoly Kushnirenko]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-03 | [[Таганрог]] | | |- | style='text-align:right'| 1182 | ''[[:d:Q4252062|Utuy Tatang Sontani]]'' | | | | [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | data-sort-value="1920" | 1920-05-13 | ''[[:d:Q565795|Cianjur]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-09-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1183 | ''[[:d:Q4252221|Svyatoslav Lavrov]]'' | 1959 | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1923" | 1923-03-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1184 | ''[[:d:Q4252830|P. P. Lazarev]]'' | 1902<br/>1917 | 1911 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-03-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1942" | 1942-04-23 | [[Алматы]] |- | style='text-align:right'| 1185 | ''[[:d:Q4253780|Karl Heinrich Langer]]'' | 1764-08-12<br/>1765 | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q154561|Ена үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1730" | 1730s | | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 1186 | ''[[:d:Q4254299|Georgy Lappo]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-04-18 | [[Льгов]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-09 | |- | style='text-align:right'| 1187 | [[Сергей Лаппо]] | | | ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1895" | 1895 | [[Чистай]] | data-sort-value="1972" | 1972 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1188 | ''[[:d:Q4255064|Viktor Latyshev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1934" | 1934-02-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-04-13 | |- | style='text-align:right'| 1189 | [[Леонид Лахтин]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1863" | 1863-04-14 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] | data-sort-value="1927" | 1927-07-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1190 | ''[[:d:Q4255718|Vladimir Lebedev]]'' | 1938 | 1941 | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-10-14 | [[Рига]] | data-sort-value="1966" | 1966-04-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1191 | ''[[:d:Q4255820|Pavel Lebedev-Polianskii]]'' | | | ''[[:d:Q4113251|Владимир руханилар симинариясе]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17351648|гәҗит мөхәррире]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-12-21 | [[Меленки]] | data-sort-value="1948" | 1948-04-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1192 | ''[[:d:Q4255934|Aleksandr Lebedinsky]]'' | 1953 | | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-01-07 | [[Женева]] | data-sort-value="1967" | 1967-09-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1193 | ''[[:d:Q4255936|Andrey Lebedinsky]]'' | 1962 | 1963 | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-04-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1194 | ''[[:d:Q4256203|Andrey Levandovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-14<br/>1951-05-14 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1195 | ''[[:d:Q4256447|Vladimir Levin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-28 | [[Алматы]] | | |- | style='text-align:right'| 1196 | ''[[:d:Q4257526|Oleg Leist]]'' | | | | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-05-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1197 | ''[[:d:Q4257649|Oleg A. Lekmanov]]'' | 1998 | 2011 | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[Максим Горький исемендәге Дөнья әдәбияты институты]] | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-01-11 | ''[[:d:Q1726990|Novomikhaylovsky]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1198 | ''[[:d:Q4259001|Aleksey Leontyev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2004" | 2004-08-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1199 | ''[[:d:Q4259031|Pavel Leontyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17598791|latinist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1822" | 1822-08-18 | [[Тула]] | data-sort-value="1874" | 1874-03-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1200 | ''[[:d:Q4259124|Panteleĭmon Nikolaevich Lepeshinskiĭ]]'' | 1921 | 1924 | ''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-02-29 | [[Студзянец (Касцюковицкий районы)|Студзянец]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1201 | ''[[:d:Q22954331|Nursulu Schaimerdenowa]]'' | | | | [[язучы]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-16 | | | |- | style='text-align:right'| 1202 | ''[[:d:Q22967417|Nikolay Figurovsky]]'' | 1947 | | ''[[:d:Q4318652|Ростислав Евгеньевич Алексеев исемендәге Нижгар дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4235556|Кострома руханилар семинариясе]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-11-11 | [[Солигалич]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1203 | ''[[:d:Q22979498|Savva Mikhaĭlovich Uspenskiĭ]]'' | | | ''[[:d:Q4304261|Moscow Fur Institute]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1920" | 1920 | | data-sort-value="1996" | 1996 | |- | style='text-align:right'| 1204 | [[Бруно Адлер]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-10-26 | [[Воронеж]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-18 | [[Омск]] |- | style='text-align:right'| 1205 | ''[[:d:Q23072504|Boris Gurevich]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1938" | 1938-07-13 | | data-sort-value="2023" | 2023-08-17 | |- | style='text-align:right'| 1206 | ''[[:d:Q23087474|Anatoly Stepin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1207 | ''[[:d:Q23308606|Anatoly Neishtadt]]'' | | | | [[математик]] | data-sort-value="1950" | 1950-07-27 | | | |- | style='text-align:right'| 1208 | ''[[:d:Q23371371|Aleksandr Olshansky]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1946" | 1946-01-19 | [[Сарытау]] | | |- | style='text-align:right'| 1209 | ''[[:d:Q23655951|Yury Yegorov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-10-06 | [[Тулуза]] |- | style='text-align:right'| 1210 | [[Софья Манская]] | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1899" | 1899-03-19 | [[Ливны]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1211 | ''[[:d:Q23656531|Sergey Severtsov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q4091083|Bolshevo]]'' |- | style='text-align:right'| 1212 | ''[[:d:Q23656641|E. E. Flint]]'' | | | ''[[:d:Q4061517|Александровское коммерческое училище]]'' | ''[[:d:Q15142825|кристаллограф]]'' | data-sort-value="1887" | 1887-09-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1975" | 1975-11-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1213 | [[Мария Акимова]] | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-03-21 | ''[[:d:Q19884445|Glukhovo, Vladimir Oblast]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-11-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1214 | [[Ревекка Авербух]] | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1891" | 1891 | [[Казан]] | data-sort-value="1978" | 1978 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1215 | ''[[:d:Q23944014|Jan Zolcinski]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-05-23 | ''[[:d:Q1351046|Мариямполе]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-11-21 | ''[[:d:Q997533|Дубләны]]'' |- | style='text-align:right'| 1216 | ''[[:d:Q23944047|Ignacy Adamski]]'' | | | | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-02-01 | [[Радом]] | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q321107|Katyn]]'' |- | style='text-align:right'| 1217 | ''[[:d:Q24009731|Боголюбский, Николай Иванович]]'' | 1918 | | ''[[:d:Q4406367|Самар руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1856" | 1856-10-27 | [[Самар губернасы]] | data-sort-value="1926" | 1926-10-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1218 | ''[[:d:Q24010097|Nikolay Gavrilovitsj Gorodenskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4107303|Вянёўскае духоўнае вучылішча]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-05-20 | ''[[:d:Q4218180|Kashira Uyezd]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-27 | |- | style='text-align:right'| 1219 | ''[[:d:Q24010713|Dmitry Vasilevsky]]'' | 1822 | 1835 | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1781" | 1781 | [[Калуга губернасы]] | data-sort-value="1844" | 1844 | |- | style='text-align:right'| 1220 | ''[[:d:Q24010808|Vladimir Krasilnikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-09-14 | [[Сембер]] | data-sort-value="2000" | 2000-03-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1221 | ''[[:d:Q24018170|Tatʹi͡ana Ivanovna Vendina]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-04-29<br/>1946 | ''[[:d:Q4288760|Mezhyrichka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1222 | ''[[:d:Q24067534|Маляров Константин Лукич]]'' | | | ''[[:d:Q28375|Kyiv Infantry engineering cadet school]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-05-24 | [[Ковель|Ковел]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1223 | ''[[:d:Q24204739|Evgeny Radkevich]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-26 | [[Чиләбе]] | | |- | style='text-align:right'| 1224 | ''[[:d:Q24298350|Knud Nierhaus]]'' | | | ''[[:d:Q51985|Берлин техника университеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-04-07 | [[Бохум]] | data-sort-value="2016" | 2016-04-07 | |- | style='text-align:right'| 1225 | ''[[:d:Q24350794|Vladimir Koptsik]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q15142825|кристаллограф]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-02-26 | [[Иваново]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-02 | |- | style='text-align:right'| 1226 | ''[[:d:Q24350882|Nikolay Michaylovitsj Sergeev]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1227 | ''[[:d:Q24350966|Suren Kaltakhchyan]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-03-15 | ''[[:d:Q2234343|Achajur]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-11-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1228 | ''[[:d:Q24351154|Vladimir Fomin]]'' | | | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-01-25 | [[Гродно губернасы]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1229 | ''[[:d:Q24351268|Marina Yegorova]]'' | | | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-15 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1230 | ''[[:d:Q24351293|Карабанова, Ольга Александровна]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-14 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="2026" | 2026-03-21 | |- | style='text-align:right'| 1231 | ''[[:d:Q24351361|Aleksandr Tomilin]]'' | 1970<br/>1992 | 1992 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1933" | 1933-06-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2021" | 2021-12-03 | |- | style='text-align:right'| 1232 | ''[[:d:Q24351991|Andrey Kiselyov]]'' | | | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-11-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1984" | 1984 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1233 | ''[[:d:Q24352108|Ivan Khvostikov]]'' | 1943 | 1948 | | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1906" | 1906 | [[Ташкент]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-07 | |- | style='text-align:right'| 1234 | [[Владимир Воеводин]] | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-05-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2026" | 2026-04-29 | |- | style='text-align:right'| 1235 | [[Виталий Самсонов]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1940" | 1940-12-12 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1236 | ''[[:d:Q24642587|Viktor Korolev]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1237 | ''[[:d:Q24642843|Yury Golubev]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1941" | 1941-04-17 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1238 | ''[[:d:Q24642900|Воинов, Иван Павлович]]'' | 1806 | | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1776" | 1776-02-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1812" | 1812-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1239 | ''[[:d:Q24827232|Alfredo Ardila]]'' | | | ''[[:d:Q1150419|National University of Colombia]]''<br/>''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q6041302|neuropsychologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-04 | [[Оканья]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-09 | [[Маями]] |- | style='text-align:right'| 1240 | ''[[:d:Q24843179|Dmitry Georgievsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1966" | 1966-08-19 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1241 | ''[[:d:Q24933547|Boris Leonov]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-18 | [[Одесса]] | | |- | style='text-align:right'| 1242 | ''[[:d:Q24938138|Nikolai Kapustin]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-10-03 | [[Мәскәү өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 1243 | ''[[:d:Q25340724|Andrey A. Lissovsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16831394|териолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-04-04 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1244 | ''[[:d:Q25973327|Anna A. Bannikova]]'' | | | | ''[[:d:Q16831394|териолог]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | | | |- | style='text-align:right'| 1245 | ''[[:d:Q26205052|Yulia Galyamina]]'' | | | [[Россия дәүләт гуманитар университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-01-23 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1246 | ''[[:d:Q26206274|Fyodor Dmitriyev]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1829" | 1829-11-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1894" | 1894-02-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1247 | ''[[:d:Q26243603|Александр Егорович Эвениус]]'' | 1830 | 1844 | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1795" | 1795-06-30 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1872" | 1872-02-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1248 | ''[[:d:Q26244118|Lyudmila Lapteva]]'' | | | ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-09-09 | [[Тамбов өлкәсе]] | data-sort-value="2016" | 2016-05-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1249 | ''[[:d:Q26244293|Viktorija Nikolaevna Izmaylova]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1930" | 1930 | | data-sort-value="2003" | 2003 | |- | style='text-align:right'| 1250 | ''[[:d:Q26244323|Boris Summ]]'' | | | ''[[:d:Q4304096|Мәскәү дәүләт инженер экологиясе университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-08-03 | | data-sort-value="2005" | 2005-09-04 | |- | style='text-align:right'| 1251 | ''[[:d:Q26244434|Valentin Khalizev]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-07-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1252 | ''[[:d:Q26255480|Edward Karakhanov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-26 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | | |- | style='text-align:right'| 1253 | ''[[:d:Q26255630|Valeriy Grigorevitsj Koelitsjichin]]'' | | | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-01 | | | |- | style='text-align:right'| 1254 | ''[[:d:Q26255796|Igor V. Melikhov]]'' | 1956 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-11-09 | [[Измир]] | data-sort-value="2024" | 2024-10-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1255 | ''[[:d:Q26270056|Vera Danchakoff]]'' | | | | ''[[:d:Q10872101|анатом]]''<br/>''[[:d:Q15839136|цитолог]]''<br/>''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]''<br/>''[[:d:Q137921938|stem cell researcher]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-03-21 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1950" | 1950 | |- | style='text-align:right'| 1256 | [[Александр Гайфуллин]] | 2007-07 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-03-22 | [[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]] | | |- | style='text-align:right'| 1257 | [[Ольга Васильева]] | | | ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304073|М.А. Шолохов ис. Мәскәү дәүләт гуманитар университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]'' | ''[[:d:Q83307|министр]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-13 | [[Бөгелмә]] | | |- | style='text-align:right'| 1258 | ''[[:d:Q26712860|Maxim S. Nuraliev]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1259 | ''[[:d:Q26712984|Margarita Vasilyena Remizowa]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1260 | [[Михаил Порай-Кошиц]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15142825|кристаллограф]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-01-07 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1261 | ''[[:d:Q26776674|Velikhan Mirzekhanov]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q381160|эксперт]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-12-10 | ''[[:d:Q28504570|Ichin]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1262 | ''[[:d:Q26776798|Fyodor Vasilyev]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-24 | [[Суыккүл (Ярмәкәй районы)|Суыккүл]] | data-sort-value="2023" | 2023-02-05 | |- | style='text-align:right'| 1263 | ''[[:d:Q26776901|Dmitry Bovykin]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-29 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1264 | ''[[:d:Q26884111|Aleksey Galstyan]]'' | | | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q22809315|agricultural chemist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-14 | ''[[:d:Q533640|Karahunj]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-08-05 | [[Ереван]] |- | style='text-align:right'| 1265 | ''[[:d:Q27120967|Lyudmila A. Safonova]]'' | | | | ''[[:d:Q16271261|malacologist]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1266 | ''[[:d:Q27132566|Aleksandr Popov]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-06-07 | [[Лифләндия губернасы|Лифляндия губернасы]]<br/>[[Тарту]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1267 | ''[[:d:Q27631845|Olga Dontsova]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1268 | ''[[:d:Q27863607|Vladimir Protasov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-19 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1269 | ''[[:d:Q27908839|Ivan Vjatsjeslavovitsj Stankevitsj]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-05 | | data-sort-value="1953" | 1953-07-29 | |- | style='text-align:right'| 1270 | ''[[:d:Q27927970|Aleksandr Jakovlevitsj Estrin]]'' | | | | | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-28 | [[Алматы]] |- | style='text-align:right'| 1271 | ''[[:d:Q27941970|Lev Vladimirovitsj Kalakoetskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1932" | 1932-05-11 | | data-sort-value="2020" | 2020-11-08 | |- | style='text-align:right'| 1272 | ''[[:d:Q28104933|Sergey Tatevosov]]'' | 1997-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-12-14 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1273 | ''[[:d:Q28105319|Vladimir Nemilov]]'' | | | ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-07-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-08 | |- | style='text-align:right'| 1274 | ''[[:d:Q28124076|Anatoly Karpov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-06-07 | [[Волгоград]] | data-sort-value="2021" | 2021-08-10 | [[Калуга]] |- | style='text-align:right'| 1275 | ''[[:d:Q28134707|Yefrem Kuznetsov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-02-06 | [[Торжок]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1276 | ''[[:d:Q28152074|Yury Lvovich Klimontovich]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-09-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2002" | 2002-11-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1277 | ''[[:d:Q28355301|Andrey Antonov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1278 | ''[[:d:Q28357458|Nikolay Shapiro]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-09-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1279 | ''[[:d:Q28357568|Nickolay Chetvertuhin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-17 | [[Ярославль]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1280 | ''[[:d:Q28357602|Timofey Raynov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-07-31 | [[Бессарабия]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1281 | ''[[:d:Q28358094|Гора Пётр Васильевич]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-03-30 | [[Красноярск крае]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1282 | ''[[:d:Q28358861|Jakov Berman]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1869" | 1869-01-03 | [[Тверь]] | data-sort-value="1934" | 1934 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 1283 | ''[[:d:Q28358934|Demyan Gordeyev]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1903" | 1903-07-01 | [[Клин районы]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1284 | ''[[:d:Q28359127|Andrey Karpov]]'' | | | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-11-29 | | data-sort-value="1997" | 1997-12-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1285 | ''[[:d:Q28359967|Vladimir Baranov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-01-09 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1286 | ''[[:d:Q28374639|Василий Григорьевич Минеев]]'' | | | ''[[:d:Q4058405|Тын дәүләт аграр университетының Азов һәм Кара диңгезләре инженерия институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-04-25 | ''[[:d:Q4208909|Какичев]]'' | data-sort-value="2016" | 2016-09-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1287 | ''[[:d:Q28445197|Michail Valentinovič Mina]]'' | 1963 | 1977 | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-01 | [[Владикавказ]] | | |- | style='text-align:right'| 1288 | ''[[:d:Q28466223|Шор, Егор Фёдорович]]'' | 1853 | | ''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1808" | 1808-09-07 | | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 1289 | ''[[:d:Q28466652|Gevorg Yeghiazaryan]]'' | | | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-21 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1995" | 1995-01-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1290 | ''[[:d:Q28468779|Oleg Balanovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-07-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2021" | 2021-07-05 | ''[[:d:Q3843630|Makaryevsky District]]'' |- | style='text-align:right'| 1291 | ''[[:d:Q28478140|Andrey Rubin]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q14906342|биофизик]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-31 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1292 | ''[[:d:Q28495535|Никита Анисимов]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-20 | [[Химки]] | | |- | style='text-align:right'| 1293 | ''[[:d:Q28496561|Франциск Берланд Бордельер]]'' | 1772 | 1774 | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1294 | ''[[:d:Q28496575|Boris Sergeevich Bratus']]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-19 | | | |- | style='text-align:right'| 1295 | ''[[:d:Q28496579|Всеволод Яковлевич Бродский]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-04 | | | |- | style='text-align:right'| 1296 | ''[[:d:Q28497210|Boris F. Vanyushin]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-16 | [[Тула]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-11 | |- | style='text-align:right'| 1297 | ''[[:d:Q28497251|Igor Vasilyev]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-05 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1298 | ''[[:d:Q28497253|Nikolay Vasilyev]]'' | 1828<br/>1837 | 1845 | ''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1790" | 1790 | | | |- | style='text-align:right'| 1299 | ''[[:d:Q28497267|Aleksandr Veraksa]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1983" | 1983-10-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1300 | ''[[:d:Q28497276|Іван Сямёнавіч Весялоўскі]]'' | | 1831 | ''[[:d:Q4299198|Могилёв руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q4299199|Могилөв ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1795" | 1795-09-13 | [[Могилёв]] | data-sort-value="1867" | 1867-04-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1301 | ''[[:d:Q41897029|Dmitri Melikhov]]'' | 1993-01-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1302 | ''[[:d:Q41974969|Stanisław Grabias]]'' | | | ''[[:d:Q1613719|Maria Curie-Skłodowska University]]'' | ''[[:d:Q11762416|speech and language therapist]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Суль (Люблин воеводалыгы)]] | | |- | style='text-align:right'| 1303 | ''[[:d:Q42086753|Vitaliy B. Borisov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1304 | ''[[:d:Q42097919|Natalia Kulikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1305 | ''[[:d:Q42097929|Maria G. Chernysheva]]'' | 2010-12-24 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1306 | ''[[:d:Q42097943|Irina Perminova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-02-09 | | | |- | style='text-align:right'| 1307 | ''[[:d:Q42264465|Ekaterina Trifonova]]'' | 2012-06-04 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1308 | ''[[:d:Q42264474|Nikolai Nikitin]]'' | 2011 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1309 | ''[[:d:Q42309462|Nikolay Chemodanov]]'' | | | ''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q382887|дәүләт вазифаи заты]]''<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-12-04 | [[Круглыжи]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1310 | ''[[:d:Q42317962|Eugene G. Maksimov]]'' | 2011-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1311 | ''[[:d:Q42353740|Marina Serebryakova]]'' | 2011 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1312 | ''[[:d:Q42384166|Andrey S Kuzovlev]]'' | 2020-07-20 | 2022-04-07 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1313 | ''[[:d:Q42384169|Vladimir V Chernyshev]]'' | 1978-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1314 | ''[[:d:Q42389262|Alexandr V Yatsenko]]'' | 2007-11-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1315 | ''[[:d:Q42407212|Mikhail I. Schelkunov]]'' | 2012 | 2015 | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1316 | ''[[:d:Q42407214|Victoria Shtratnikova]]'' | 2014-01-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-01-25 | | | |- | style='text-align:right'| 1317 | ''[[:d:Q42478875|Vassily A. Lyubetsky]]'' | 1995-07-26 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1318 | ''[[:d:Q42703118|Vladimir Nikolsky]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-09-08 | [[Ярославль]] | data-sort-value="1953" | 1953-10-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1319 | ''[[:d:Q42706286|Vladimir Mikhailovich Lavrovsky]]'' | 1919<br/>1937<br/>1943 | 1925<br/>1941<br/>1960 | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-07-04 | [[Псков]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1320 | ''[[:d:Q42845392|Alexander Malyavko]]'' | 2020<br/>2014 | 2020 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1321 | ''[[:d:Q43071133|Mikhail S. Nechaev]]'' | 2002 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1322 | ''[[:d:Q43107427|Vadim Kessler]]'' | 1995<br/>1990 | 1997<br/>1995 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1323 | ''[[:d:Q43134059|Elena Temereva]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1324 | ''[[:d:Q43174155|Lada V. Yashina]]'' | 2008 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1325 | ''[[:d:Q43248348|Alexei E. Solovchenko]]'' | 1999-09-20 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1326 | ''[[:d:Q43258431|Marat Gallyamov]]'' | 2011-12-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-08-25 | | | |- | style='text-align:right'| 1327 | [[Георгий Гахария]] | | | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q599151|вазыйфаи зат]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-03-19 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | | |- | style='text-align:right'| 1328 | [[Альберт Бәхтизин]] | | | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-25 | | | |- | style='text-align:right'| 1329 | ''[[:d:Q43426448|Yury Vasilevsky]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-11 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1330 | ''[[:d:Q43427655|Mikhail Kirsanov]]'' | | | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1955" | 1955-09-18 | [[Воронеж]] | | |- | style='text-align:right'| 1331 | ''[[:d:Q43428987|Aleksey Zheltikov]]'' | 1990 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-04-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1332 | ''[[:d:Q43429427|Щёголев, Григорий Григорьевич]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | | data-sort-value="1882" | 1882-12-19 | [[Франция]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-19 | [[Рязань]] |- | style='text-align:right'| 1333 | ''[[:d:Q43462797|Tatiana Dobrolubova]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891 | [[Түбән Новгород өлкәсе]] | data-sort-value="1972" | 1972 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1334 | ''[[:d:Q43476125|Dmitry Gorbunov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-01-20 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1335 | ''[[:d:Q43725046|Pavel V Ivchenko]]'' | 2018 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1336 | ''[[:d:Q43867515|Anastasia V. Bochenkova]]'' | 2008-01-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1337 | ''[[:d:Q43867531|Alexander Savitsky]]'' | 1982-12-10 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-05 | [[Ростов өлкәсе]] | | |- | style='text-align:right'| 1338 | ''[[:d:Q44058890|Manujilska Mykolajivna]]'' | | | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1887" | 1887 | | data-sort-value="1963" | 1963 | |- | style='text-align:right'| 1339 | [[Нина Данилова]] | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q112222344|psychophysiologist]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-16 | [[Казан]] | data-sort-value="2025" | 2025-02-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1340 | ''[[:d:Q45277568|Pavel N. Nesterenko]]'' | 2018-07-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1341 | ''[[:d:Q45373526|Eugene V Sheval]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1342 | ''[[:d:Q45377095|Maria V. Chekhova]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | | | |- | style='text-align:right'| 1343 | ''[[:d:Q45749021|Iana Soboleva]]'' | 2018-03-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1344 | ''[[:d:Q45804272|Daria Potashnikova]]'' | 2012 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12119633|табиб-иммунолог]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1345 | ''[[:d:Q46621428|Ilya N Ioffe]]'' | 2000-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1346 | ''[[:d:Q46692611|Olga V. Ezhova]]'' | 2005-09-01 | | [[И. Н. Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты|Илья Николаевич Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1347 | ''[[:d:Q46872851|Alexander V. Balatskiy]]'' | 2002<br/>2014 | 2022<br/>2016-09-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1348 | ''[[:d:Q47057268|Vladimir Savitsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01-10 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1349 | ''[[:d:Q47102744|Dimitry Schepetov]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1350 | ''[[:d:Q47399462|Andrey A Fedyanin]]'' | 1997-12-01 | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-07-20 | [[Брянск]] | | |- | style='text-align:right'| 1351 | ''[[:d:Q47409021|Michael K Trubetskov]]'' | 1995-04-01 | 2012-03-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1352 | ''[[:d:Q47435993|Valentin E. Sinitsyn]]'' | 2006-09-01 | | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-11-14 | [[Елизово]] | | |- | style='text-align:right'| 1353 | ''[[:d:Q47447013|Asker Y. Khapchaev]]'' | 2013 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1354 | ''[[:d:Q47451293|Alexander E. Gorbalenya]]'' | 2007-09 | 2023-06 | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15634281|вирусолог]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-02 | [[Лысычанск]] | | |- | style='text-align:right'| 1355 | ''[[:d:Q47452788|Жанна Давидовна Кобалава]]'' | | | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1958" | 1958-10-05 | | | |- | style='text-align:right'| 1356 | ''[[:d:Q47453096|Konstantin Blagosklonov]]'' | | | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1225716|орнитолог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-01-08 | [[Дмитров]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1357 | ''[[:d:Q47453205|Олег Стефанович Медведев]]'' | | | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-21 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1358 | ''[[:d:Q47453223|Станислава Григорьевна Дмитриенко]]'' | 1975 | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-07 | ''[[:d:Q4528889|Shcherbativka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1359 | ''[[:d:Q47453326|Yevgeny Przhevalsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1878" | 1878-12-31 | [[Переяслав]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1360 | ''[[:d:Q47453378|Геннадий Николаевич Симкин]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1935" | 1935-08-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-05-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1361 | ''[[:d:Q47453619|Georgiy Galchenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16744668|физико-химик]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-01-09 | [[Ромны]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1362 | ''[[:d:Q47453664|Mikhail Shakhparonov]]'' | | | ''[[:d:Q4304243|Moscow Polytechnic College]]''<br/>''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q16744668|физико-химик]]''<br/>''[[:d:Q16389557|фән фәлсәфәчесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-02-15 | ''[[:d:Q19674049|Шчарбачэўка]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-12-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1363 | ''[[:d:Q47453671|Владимир Адольфович Наумов]]'' | | | ''[[:d:Q58039437|Imperial Moscow Technical School]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1879" | 1879 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1953" | 1953-10-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1364 | ''[[:d:Q47453697|Petr Zorky]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2005" | 2005-08-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1365 | ''[[:d:Q47503368|Igor Yaminsky]]'' | 1978-03-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1366 | ''[[:d:Q47743452|Georgy V. Maksimov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | | | |- | style='text-align:right'| 1367 | ''[[:d:Q48204502|Olga A. Syzgantseva]]'' | 2020 | | ''[[:d:Q1144549|Пьер һәм Мария Күри университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1368 | ''[[:d:Q48762977|Yukhanan Khaimovich Shaulov]]'' | 1948 | 1952 | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-05-17 | ''[[:d:Q1025296|Gyrmyzy Gasaba]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-09-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1369 | ''[[:d:Q48868723|Jonas Šimkus]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q503473|Женева университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-04-25 | ''[[:d:Q12674458|Sūrupis]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-06-04 | ''[[:d:Q12664154|Maironiškiai]]'' |- | style='text-align:right'| 1370 | ''[[:d:Q48892399|Michail Aleksandrovitsj Skvortsov]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1876" | 1876-10-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1371 | ''[[:d:Q48950752|Karel Martinek]]'' | 1960 | 1986 | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q21140478|regional writer]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-07-20 | ''[[:d:Q143664|Двур-Кралове-над-Лабем]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-04-14<br/>2021-04-12 | ''[[:d:Q143664|Двур-Кралове-над-Лабем]]'' |- | style='text-align:right'| 1372 | ''[[:d:Q48953485|Pavel Vladimirovič Krasil‘nikov]]'' | | | ''[[:d:Q4480802|Soil Science faculty]]'' | ''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-06-15 | | | |- | style='text-align:right'| 1373 | ''[[:d:Q48953633|Serafim Ivanovich Nikishov]]'' | | | [[Воронеж дәүләт педагогика университеты|«Воронеж дәүләт педагогика университеты» югары белем бирү федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе]]<br/>''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1915" | 1915-01-14 | ''[[:d:Q4389890|Раненбург өязе]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1374 | ''[[:d:Q48953865|Լյուդմիլա Նեմիրովսկայա]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-11 | | | |- | style='text-align:right'| 1375 | ''[[:d:Q48954500|Максим Филиппович Леви]]'' | | | ''[[:d:Q30889518|Imperial Univervisty of Kharkov medical faculty]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1875" | 1875-12-21 | [[Санкт-Петербург]] | No/unknown value | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1376 | ''[[:d:Q48954656|Aleksandr Nikolaevitsj Speranskiy]]'' | | | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q28667128|Варшау император университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-21 | [[Ростов]] | data-sort-value="1943" | 1943-01-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1377 | ''[[:d:Q48955178|Vsevolod Borisovitsj Matveev]]'' | | | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1378 | ''[[:d:Q50185695|Ari Belenkiy]]'' | 1984 | 1987 | ''[[:d:Q868421|Ирвайндагы Калифорния университеты]]''<br/>''[[:d:Q80171|Донецк илкүләм университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-06 | [[Харьков]] | | |- | style='text-align:right'| 1379 | ''[[:d:Q50282651|Maria A Komkova]]'' | 2016-02-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1380 | ''[[:d:Q50283826|Andrey Stavrianidi]]'' | 2011-05-11 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1381 | ''[[:d:Q50635445|Vladimir N Korotkov]]'' | 2014-03-01 | 2018-01-12 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1382 | ''[[:d:Q50801768|Olga Tarasova]]'' | 2007-05-21 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1383 | ''[[:d:Q51092071|Nickolay S Melik-Nubarov]]'' | 1994-04-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1384 | ''[[:d:Q51097836|Sergey Y. Romanov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1385 | ''[[:d:Q51162040|Алешкевич, Виктор Александрович]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-13 | [[Клецк|Клетск]] | | |- | style='text-align:right'| 1386 | ''[[:d:Q51235817|Sergey V Astakhov]]'' | 2019-03-01 | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1387 | ''[[:d:Q51274663|Andrey M. Popov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1388 | ''[[:d:Q51478415|Daniil A. Shilkin]]'' | 2018-12 | 2022-12 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1389 | ''[[:d:Q51523913|Vladimir Palyulin]]'' | 1974-08-19 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1390 | ''[[:d:Q51566896|Andrey V. Shibaev]]'' | 2013-03-01 | 2017-09-17 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1391 | ''[[:d:Q51620514|Oleg Koliasnikov]]'' | 2004 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1392 | ''[[:d:Q51669987|Alexander Ladyzhenski]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1891" | 1891-10-04 | [[Тарту]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-09 | |- | style='text-align:right'| 1393 | ''[[:d:Q51670031|Maria Bolkhvitinova]]'' | | | ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-05-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1957" | 1957-10-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1394 | ''[[:d:Q51670048|Геннадий Иванович Наумов]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-08 | | | |- | style='text-align:right'| 1395 | ''[[:d:Q51670871|Oleg Yapaskurt]]'' | | | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-14 | ''[[:d:Q4266562|Lopandino]]'' | data-sort-value="2016" | 2016-08-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1396 | ''[[:d:Q51791707|Stefan Danilishin]]'' | 2011-03-11 | 2012-01-08 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1397 | ''[[:d:Q51972884|Tatiana Ezhova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1398 | ''[[:d:Q52002103|Vasily E. Tarasov]]'' | 1991 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1399 | ''[[:d:Q52078444|Aleksey Vladimirovich Kachalkin]]'' | 2009-02-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2487799|миколог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1400 | ''[[:d:Q52328881|Vladimir I Feldman]]'' | 2001-01-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1401 | ''[[:d:Q4260523|V. N. Leshkov]]'' | 1839 | | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1810" | 1810-08-02 | ''[[:d:Q21338827|Medvyodovo]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-01-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1402 | [[Николай Ливанов]] | 1918 | 1922 | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-11-20 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-07 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 1403 | ''[[:d:Q4261014|Yuri Liverovsky]]'' | 1949 | 1983 | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q2645793|Dokuchaev Soil Science Institute]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-11-03 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1404 | ''[[:d:Q4263201|Vladimir Lisichkin]]'' | | | ''[[:d:Q4331465|Odesa Polytechnic National University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-03<br/>1941 | [[Ташкент]] | | |- | style='text-align:right'| 1405 | ''[[:d:Q4263996|Lev Litoshenko]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q1781198|агроном]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-02-13 | ''[[:d:Q21640917|Купянск өязе]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-11-27 | |- | style='text-align:right'| 1406 | ''[[:d:Q4264086|Ilya Lifshitz]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q1164068|Харьков политехника институты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-12-31 | [[Харьков]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1407 | [[Александр Лободанов]] | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1408 | ''[[:d:Q4265986|Konstantin Loks]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-02-12 | [[Сураж]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1409 | ''[[:d:Q4266017|Oleg Vjatsjeslavovitsj Lokoetsievskiy]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-11 | [[Новосибирск]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-23 | |- | style='text-align:right'| 1410 | [[Евгений Ломакин]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1945" | 1945-01-17 | [[Бакы]] | | |- | style='text-align:right'| 1411 | ''[[:d:Q4266366|T. P. Lomtev]]'' | | | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-10-02 | ''[[:d:Q4326166|Novokhopyorsky (urban locality)]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-19 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1412 | ''[[:d:Q4267755|Konstantin Lubenchenko]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-27 | [[Можайск]] | | |- | style='text-align:right'| 1413 | ''[[:d:Q4268881|Nikolay Lukin]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1885" | 1885-07-08 | ''[[:d:Q16021635|Kuskovo]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-19 | |- | style='text-align:right'| 1414 | ''[[:d:Q4269550|Lazar Lunts]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1892" | 1892-01-17<br/>1892 | [[Тарту]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1415 | ''[[:d:Q4270189|Vladimir Ivanovich Luchitskiy]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-04-20 | [[Киев]] | data-sort-value="1949" | 1949-10-20 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 1416 | [[Матвей Любавский|Матвей Лүбавски]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4287456|Medvednevskaya gymnasium]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-08-13 | ''[[:d:Q23840670|Bolshie Mozhary]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-22 | [[Уфа]] |- | style='text-align:right'| 1417 | ''[[:d:Q4272777|Николай Эрастович Лясковский]]'' | 1845 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1816" | 1816-04-24 | ''[[:d:Q71279|Malbork Castle]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-05-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1418 | ''[[:d:Q4272781|Wassyl Ljaskoronskyj]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | ''[[:d:Q1734662|картограф]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-12-24 | [[Золотоноша]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-01 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 1419 | ''[[:d:Q4274122|Vladimir Magnitsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | ''[[:d:Q294126|surveyor]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q116994205|геодезист]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-05-30 | [[Пенза]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1420 | ''[[:d:Q4274148|Madrudin Magomed-Eminov]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q4305724|Mugergan]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1421 | ''[[:d:Q4274399|Isaak Mayergoyz]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-09-17 | ''[[:d:Q2996134|Kalynivka Raion]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-02-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1422 | ''[[:d:Q4274572|Georgii Mazokhin-Porshnyakov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1924" | 1924-02-03 | [[Трубчевск]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1423 | ''[[:d:Q4274927|Efrem Mayminas]]'' | | | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-18 | [[Каунас]] | data-sort-value="2000" | 2000-10-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1424 | ''[[:d:Q4274993|Gennady Mayorov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1941" | 1941-03-03 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1425 | ''[[:d:Q4275346|Valeri Makarov]]'' | | | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q2008672|Obafemi Awolowo University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1937" | 1937-05-25 | [[Новосибирск]] | | |- | style='text-align:right'| 1426 | ''[[:d:Q4275741|Nikolaj Ivanovič Makkaveev]]'' | | | ''[[:d:Q4480733|The Faculty of Geography and Geoecology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1908" | 1908-12-07 | [[Орёл губернасы]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1427 | [[Александр Максимов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]] | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1891" | 1891-08-03 | [[Южноуральск]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1428 | ''[[:d:Q4276169|Aleksandr Maksimov]]'' | | | | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-08-13 | [[Орёл]] | data-sort-value="1941" | 1941-04-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1429 | ''[[:d:Q4279740|Oleg Ivanovich Mamayev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3546255|океанолог]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-11-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1994" | 1994-08-28 | [[Королёв (шәһәр)|Королёв]] |- | style='text-align:right'| 1430 | ''[[:d:Q4280698|Aleksandr Manuylov]]'' | 1888<br/>1905 | 1905<br/>1911 | ''[[:d:Q28598846|Ришелье гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-04-03<br/>1861-03-28 | [[Одесса]] | data-sort-value="1929" | 1929-07-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1431 | ''[[:d:Q4282026|Vladimir Markov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-11 | [[Павловский Посад]] | | |- | style='text-align:right'| 1432 | ''[[:d:Q4283155|Mikhail Marchenko]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-11 | ''[[:d:Q918274|Ust-Labinsky District]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-07-02 | |- | style='text-align:right'| 1433 | ''[[:d:Q4284505|Aleksey Matveyev]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1994" | 1994-12-10 | |- | style='text-align:right'| 1434 | ''[[:d:Q4284512|Boris Matveyev]]'' | 1931 | 1973 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1889" | 1889-09-08 | [[Бобров (шәһәр)]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1435 | ''[[:d:Q4289053|Константин Мейер]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-04-22 | [[Рязань]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1436 | ''[[:d:Q4289511|Ivan Melissino]]'' | 1757-04-24 | 1763-07-10 | ''[[:d:Q4349855|Беренче кадет корпусы]]'' | | data-sort-value="1718" | 1718 | [[Рига]] | data-sort-value="1795" | 1795-04-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1437 | ''[[:d:Q4289768|Иоганн Вильгельм Людовик Мельманн]]'' | 1791 | 1792-03 | | [[галим]] | data-sort-value="1764" | 1764 | [[Шверин]] | data-sort-value="1795" | 1795 | [[Prussiä|Пруссия]] |- | style='text-align:right'| 1438 | ''[[:d:Q4289856|Vladimir Melnikov]]'' | | | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-18 | ''[[:d:Q19651686|Venjukovo]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-05-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1439 | ''[[:d:Q4290883|Aleksey Merzlyakov]]'' | | 1830 | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1778" | 1778-03-17 | [[Далматово]] | data-sort-value="1830" | 1830-07-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1440 | ''[[:d:Q4291475|Ivan Mesyatsev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-06-20 | [[Краснодар крае]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1441 | ''[[:d:Q4292005|Метс, Надежда Андреевна]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-05 | | data-sort-value="2015" | 2015-08-20 | |- | style='text-align:right'| 1442 | ''[[:d:Q4292767|Vladimir Migulin]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-07-10 | [[Фурманов (шәһәр)|Фурманов]] | data-sort-value="2002" | 2002-09-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1443 | ''[[:d:Q4293401|Sofia Davidovna Miliband]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-07-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1444 | ''[[:d:Q4293571|Vladimir Millionshikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2009" | 2009-03-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1445 | ''[[:d:Q4293973|Andrey Minakov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-01-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1954" | 1954-03-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1446 | ''[[:d:Q4295307|Vladimirs Mincs]]'' | 1905 | 1920 | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | data-sort-value="1872" | 1872-09-16 | [[Даугавпилс]] | data-sort-value="1945" | 1945 | [[Buxenwald]] |- | style='text-align:right'| 1447 | ''[[:d:Q4295618|Karakhan Mirzoev]]'' | | | [[Бакы дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-28 | ''[[:d:Q476695|Masally District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1448 | ''[[:d:Q4296025|Sergey Mironenko]]'' | 2006 | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-03-04 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1449 | ''[[:d:Q4296054|Vladimir Mironov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1953" | 1953-04-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1450 | ''[[:d:Q4297437|Maria Mikhaylova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-17 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1451 | ''[[:d:Q4297717|Boris Mikhaylovsky]]'' | 1943 | | ''[[:d:Q4129828|Югары әдәби-сәнгати институт]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-11-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1965" | 1965-02-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1452 | ''[[:d:Q4298015|Alexander Mihalev]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-08 | [[Брянск]] | data-sort-value="2022" | 2022-10-27 | |- | style='text-align:right'| 1453 | ''[[:d:Q4298153|Vladimir Mikhel'son]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-06-18 | ''[[:d:Q997568|Тульчын]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-02-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1454 | ''[[:d:Q4298549|Evgeny Mishenko]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-09 | [[Вязники|Вәзники]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1455 | ''[[:d:Q4298704|Boleslav Mlodzeevskii]]'' | 1917 | 1922 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q19819669|Cinquè gymnasium de Moscou]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1858" | 1858-06-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1923" | 1923-01-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1456 | ''[[:d:Q4299718|Evgeny Moiseev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-07 | [[Одинцово]] | data-sort-value="2022" | 2022-12-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1457 | ''[[:d:Q4299734|Nikolay Moiseyev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-12-16 | [[Пермь]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1458 | ''[[:d:Q4302316|Sergey Moravsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-11-29 | [[Киев]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-22 | ''[[:d:Q1957586|Borisoglebsky District]]'' |- | style='text-align:right'| 1459 | ''[[:d:Q4302568|Dmitry Morduhai-Boltovskoi]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1876" | 1876-07-27 | [[Павловск (Санкт-Петербург)|Павловск]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-07 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 1460 | ''[[:d:Q4302934|Vasily Ivanovich Morozov]]'' | | | ''[[:d:Q2948429|Vystrel course]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-01-27 | ''[[:d:Q4368831|Pozdnyakovo]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-07-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1461 | [[Михаил Морозов]] | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-02-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1462 | ''[[:d:Q4303017|Сяргей Сяргеевіч Марозаў]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[инженер]] | data-sort-value="1898" | 1898-01-28 | [[Малоархангельск]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1463 | ''[[:d:Q4303192|Fedor Lukič Moroškin]]'' | 1833 | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1804" | 1804 | ''[[:d:Q4210660|Калязин өязе]]'' | data-sort-value="1857" | 1857-12-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1464 | ''[[:d:Q4305779|Matvey Mudrov]]'' | | 1831 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q15924224|интернист]]'' | data-sort-value="1776" | 1776-03-23<br/>1776 | [[Вологда]] | data-sort-value="1831" | 1831-07-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1465 | ''[[:d:Q4307636|Sergey Muraveysky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-07-04 | [[Валмиера]] | data-sort-value="1950" | 1950-04-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1466 | ''[[:d:Q4309193|Mikhail Mchedlov]]'' | | | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-10-18 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2007" | 2007-01-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1467 | ''[[:d:Q4310325|Veniamin Myasnikov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2004" | 2004-02-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1468 | [[Әмир Нәҗип]] | | | | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-02-26 | ''[[:d:Q16673400|Makanshi District]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-03-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1469 | ''[[:d:Q4312633|V. P. Nalimov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1879" | 1879-03-07 | [[Выльгорт (Сыктывдин районы)]] | data-sort-value="1939" | 1939 | [[Сыктывкар]] |- | style='text-align:right'| 1470 | ''[[:d:Q4312964|Nikolay Ivanovich Napalkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-11-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-06 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 1471 | ''[[:d:Q4313888|Vladimir Nasilov]]'' | | | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1893" | 1893-05-15 | [[Зарайск]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1472 | ''[[:d:Q4313955|Dmitrij Nasonow]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-06-28 | [[Варшава]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-21 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1473 | ''[[:d:Q4316559|Aleksandr Nekrasov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1883" | 1883-11-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1957" | 1957-05-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1474 | ''[[:d:Q4316567|A. I. Nekrasov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q17391638|сәнгать теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-03-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-25 | ''[[:d:Q4009656|Vengerovo]]'' |- | style='text-align:right'| 1475 | ''[[:d:Q4316594|Pavel Nekrasov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1853" | 1853-02-01<br/>1853-02-13 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1924" | 1924-12-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1476 | ''[[:d:Q4317107|Zoya Nenasheva]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-24<br/>1946-05-17 | | | |- | style='text-align:right'| 1477 | ''[[:d:Q4317538|Нерсесов, Александр Нерсесович]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[адвокат]] | data-sort-value="1877" | 1877-06-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1478 | ''[[:d:Q4318012|A. I. Neusykhin]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-01-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1479 | ''[[:d:Q4318170|Oleg Nefyodov]]'' | | | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-11-25 | [[Дмитров]] | data-sort-value="2023" | 2023-07-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1480 | ''[[:d:Q4318207|Nikolay Nekhoroshev]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-02 | [[Курск]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1481 | ''[[:d:Q4318238|Nikolay Nechayev]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-28 | [[Тверь]] | | |- | style='text-align:right'| 1482 | [[Милица Нечкина]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-02-12<br/>1901-02-25 | [[Нижын]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1483 | ''[[:d:Q4320003|Evgenii Nikishin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-23 | [[Пенза]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1484 | ''[[:d:Q4320172|Pyotr Nikolayev]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-24 | ''[[:d:Q19643536|Огарево]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-05-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1485 | ''[[:d:Q4320217|Ulyana Nikolayeva]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-22 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1486 | ''[[:d:Q4320708|Tatiana Nicolescu]]'' | | | ''[[:d:Q608338|Бухарест университеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-07-09 | [[Кишинёв]] | | |- | style='text-align:right'| 1487 | ''[[:d:Q4322534|Pavel Novgorodtsev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1866" | 1866-02-16 | [[Бахмут (Донецк өлкәсе)|Бахмут]] | data-sort-value="1924" | 1924-04-23 | ''[[:d:Q2580968|Dejvice]]'' |- | style='text-align:right'| 1488 | ''[[:d:Q4322690|Mikhail Novikov]]'' | 1919 | 1920-11 | ''[[:d:Q151510|Һайделберг университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-03-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-19 | ''[[:d:Q1816652|Nyack]]'' |- | style='text-align:right'| 1489 | ''[[:d:Q4322841|I. B. Novit︠s︡kiĭ]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1880" | 1880-07-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1490 | ''[[:d:Q4323972|Igor Novozhilov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-12-03 | [[Киров (Калуга өлкәсе)]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1491 | ''[[:d:Q4325221|Nikolai Novosadskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4360215|institut d'histoire et de philologie de Saint-Pétersbourg]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-05-01<br/>1859-05-13 | ''[[:d:Q4106441|Velyki Puzyrky]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1492 | ''[[:d:Q4325379|Anatoly Novoseltsev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-07-26 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1493 | ''[[:d:Q4325792|Alexandra Vasilievna Novoselova]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-03-10 | ''[[:d:Q19930713|Верезино]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-09-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1494 | ''[[:d:Q4328184|Isaak Nusinov]]'' | | | | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-07-14 | ''[[:d:Q872377|Cherniakhiv]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1495 | ''[[:d:Q4329446|Sergey Obnorsky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-06-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1496 | ''[[:d:Q4330078|Lyudmila Obukhova]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-07-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-07-20 | |- | style='text-align:right'| 1497 | ''[[:d:Q4330851|Mikhail Ovsyannikov]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1915" | 1915-11-21 | ''[[:d:Q18798268|Пузачи]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-08-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1498 | ''[[:d:Q4334972|Valentin Onoprienko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-02 | [[Алдан (шәһәр)|Алдан]] | | |- | style='text-align:right'| 1499 | ''[[:d:Q4336605|Aleksandr Orlov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-01 | | data-sort-value="2024" | 2024-03-08 | |- | style='text-align:right'| 1500 | ''[[:d:Q4336708|Sergey Orlov]]'' | 1926 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4028031|1 нче Мәскәү гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-08-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1501 | ''[[:d:Q60533873|Anatoly Yagola]]'' | 1971-04-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1502 | ''[[:d:Q60638855|Olga Tutubalina]]'' | 2000-03-14 | 2021-11-09 | [[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1503 | ''[[:d:Q60660195|Mentor Bouniatian]]'' | | | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1877" | 1877 | [[Чәннәб]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-31<br/>1969-12-31 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 1504 | ''[[:d:Q60694911|Vadim Tsytovich]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-03-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2015" | 2015-10-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1505 | ''[[:d:Q60695279|Корягин, Дмитрий Александрович]]'' | 1978<br/>1987 | 1987 | ''[[:d:Q1934904|Хәрби-һава мөһәндисләре академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1935" | 1935-06-05 | [[Уссурийск]] | data-sort-value="2009" | 2009-06-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1506 | ''[[:d:Q60695305|Любимский, Эдуард Зиновьевич]]'' | 1954<br/>1970<br/>1978 | 1970<br/>1978 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-13 | |- | style='text-align:right'| 1507 | ''[[:d:Q60743078|Vladimir Kryzhanovsky]]'' | | | [[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-06-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1508 | ''[[:d:Q60824773|Vyacheslav A. Kolb]]'' | 1987-02 | 2017-12 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-05-20 | [[Пинск]] | | |- | style='text-align:right'| 1509 | ''[[:d:Q60825850|Pavel Nikolaevich Borisov]]'' | | | | ''[[:d:Q5352191|техник]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-11-13 | [[Әрәмәле (шәһәр)]] | data-sort-value="1942" | 1942-04-28 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 1510 | ''[[:d:Q60826122|Горфин, Давид Владимирович]]'' | | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | [[галим]] | data-sort-value="1889" | 1889-08-26 | [[Житомир]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1511 | ''[[:d:Q60826924|Херсонский, Григорий Хрисанфович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1859" | 1859 | | data-sort-value="1927" | 1927 | |- | style='text-align:right'| 1512 | ''[[:d:Q60828106|Roman Mercklin]]'' | | | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-07-29 | [[Полоцк|Полатск]] | data-sort-value="1971" | 1971-02-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1513 | ''[[:d:Q60831237|Mikhail Kochenov]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1514 | ''[[:d:Q60834708|Nikolay Pertsov]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1924" | 1924 | | data-sort-value="1987" | 1987-07-05 | |- | style='text-align:right'| 1515 | ''[[:d:Q60835045|Nikolay Zyk]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-07-19 | | | |- | style='text-align:right'| 1516 | ''[[:d:Q60887846|Vsevolod Popov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1517 | ''[[:d:Q60976408|Veronika Sysoeva]]'' | 2007-02-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1518 | ''[[:d:Q61089722|Nikolay Chechenin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1519 | ''[[:d:Q61093966|Maya Rubtsova]]'' | 1994-06-02 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1520 | ''[[:d:Q61104429|Pavel Semenyuk]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1521 | ''[[:d:Q61112714|Izrail Hait]]'' | | | ''[[:d:Q4479417|Wilno Jewish Teachers Institute]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1894" | 1894 | [[Россия империясе]]<br/>[[Минск губернасы|Минск губернасы]] | data-sort-value="1938" | 1938 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 1522 | ''[[:d:Q61114705|Alexander Kazansky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q14565331|мантыйкчы]]'' | data-sort-value="1859" | 1859 | [[Мәскәү]] | No/unknown value | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1523 | ''[[:d:Q61127933|Galina Tsirlina]]'' | 2001 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1524 | ''[[:d:Q61128193|Andrei Eliseev]]'' | 2004-01-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1525 | ''[[:d:Q61139102|Alexander Sobolev]]'' | 1995-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1526 | ''[[:d:Q61159600|Liudmila Liutsko]]'' | 2014-06 | 2015-07 | ''[[:d:Q219615|Барселона университеты]]''<br/>''[[:d:Q757391|Central European University]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1527 | ''[[:d:Q61161565|Kristina Zhukova]]'' | 2021-08-26 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1528 | ''[[:d:Q61176288|Elena Novenko]]'' | 2013-12-13 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1529 | ''[[:d:Q61178743|Sergei A Chernyak]]'' | 2013-07-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1530 | ''[[:d:Q61178755|Anton S Ivanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1531 | ''[[:d:Q61314519|Andrey Volykhov]]'' | 2011-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4480799|MSU Faculty of Materials Science]]'' | ''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q21329070|материаллар белеме галиме]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''<br/>''[[:d:Q23038345|википедияче]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-08-16 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1532 | ''[[:d:Q61456780|Vasiliy M Muzalevskiy]]'' | 2005-03-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1533 | ''[[:d:Q61472130|Andrey Golovin]]'' | 2018-09-01<br/>2004-09-01<br/>2002-09-01 | 2018-09-01<br/>2004-08-31 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1534 | ''[[:d:Q61679269|Igor Antokhin]]'' | 1985-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1535 | ''[[:d:Q61685491|Eugene Skurat]]'' | 1996-09-15 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1536 | ''[[:d:Q61697265|Mikhail Gulyaev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1537 | ''[[:d:Q61777937|Alexey Smirnov]]'' | 2001-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1538 | ''[[:d:Q61820726|Vera Grivennikova]]'' | 1996 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1539 | ''[[:d:Q61827220|Sergey G Rudnev]]'' | 2004 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1540 | ''[[:d:Q61909463|Anna G. Turchkova]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 1541 | ''[[:d:Q61994319|Tatiana Plyusnina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1542 | ''[[:d:Q62058123|Andrey A Rakhubovsky]]'' | 2012-04-01 | 2013-04-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1543 | ''[[:d:Q62071774|Nikolay A Bumagin]]'' | 1975-11-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1544 | ''[[:d:Q62121472|Victor V. Moshchalkov]]'' | 1978 | 1991 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1545 | ''[[:d:Q62265814|Maria Bylova]]'' | | | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-01-20<br/>1956 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1546 | ''[[:d:Q62536543|Yuri Sumbatyan]]'' | | | ''[[:d:Q1141929|Хәрби мөһәндис-техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4127489|Бөтенроссия читтән торып уку финанс-икътисад инситуты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1924" | 1924 | ''[[:d:Q39678|Stepanavan]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1547 | ''[[:d:Q62559850|Taras Gerya]]'' | 1990 | 1999 | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q50824|Ivanivka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1548 | ''[[:d:Q62589079|Elvira A Bondareva]]'' | 2010-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1549 | ''[[:d:Q62635040|Ivan Yu. Katkov]]'' | 2009 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1550 | ''[[:d:Q62647737|Alexander Vasiliev]]'' | 2017-09-01<br/>2012-12-29 | 2017-08-31 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1551 | ''[[:d:Q62648479|Pavel Kazin]]'' | 1988-08-31 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1552 | ''[[:d:Q62708955|Yakov Feld]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-10 | [[Киев]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1553 | ''[[:d:Q62712541|Назаревский, Александр Владимирович]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1876" | 1876 | | | |- | style='text-align:right'| 1554 | ''[[:d:Q62713975|Днестровский, Юрий Николаевич]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-23 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1555 | ''[[:d:Q62714028|Stanisław Kuczera]]'' | | | ''[[:d:Q16952|Бейҗиң үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-05 | [[Львов]] | data-sort-value="2020" | 2020-07-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1556 | ''[[:d:Q62714389|Дмитриева, Надежда Константиновна]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q4296172|Миронцево]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1557 | ''[[:d:Q62714436|Подгорецкий, Михаил Исаакович]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-04-22 | [[Запорожье]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-19 | [[Дубна]] |- | style='text-align:right'| 1558 | ''[[:d:Q63087476|Вера Флоровская]]'' | 1946-05 | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q1749879|пенсионер]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-02-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2018" | 2018-01-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1559 | ''[[:d:Q63198199|Maria Gololobova]]'' | 2019 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1560 | ''[[:d:Q63391808|Nikolay Diansky]]'' | 2017-01-09 | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1561 | ''[[:d:Q63393475|David Doblas]]'' | 2015-10-06 | 2016-07-01 | ''[[:d:Q1229996|Севилья университеты]]''<br/>''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q183888|software developer]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | | | |- | style='text-align:right'| 1562 | ''[[:d:Q63408241|Igor Lokhtin]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1563 | ''[[:d:Q63622345|Tatyana Rakhimova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1564 | ''[[:d:Q63629230|Evgeny Perepelkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1565 | ''[[:d:Q63641153|Sergei Popov]]'' | 2016-09-01<br/>1998-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1566 | ''[[:d:Q63692792|Ruslan Deviatiiarov]]'' | 2014-08-01 | 2014-12-28 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1567 | ''[[:d:Q63850356|Natalia Kharitonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1568 | ''[[:d:Q63865574|Vladimir A. Kholodov]]'' | 2001 | 2002 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1569 | ''[[:d:Q63865575|Gennadii Badun]]'' | 1998-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1570 | ''[[:d:Q63865577|Alexander Yu. Polyakov]]'' | 2013-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1571 | ''[[:d:Q63865578|Denis A. Pankratov]]'' | 1989 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1572 | ''[[:d:Q63889294|Marianna V Kharlamova]]'' | 2005-09<br/>2011-11 | 2013-11<br/>2012-10 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1573 | ''[[:d:Q63890941|Farkhad G. Aliev]]'' | 1984-04-18 | 1996-09-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1574 | ''[[:d:Q63892811|Natalia Kuzmina]]'' | 1972-07-14 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1575 | ''[[:d:Q63902427|Andrey Samokhin]]'' | 2009-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1576 | ''[[:d:Q63940593|Andrey Lavrov]]'' | 2017-05-03<br/>2015-11-03<br/>2014-02-01 | 2017-05-02<br/>2015-09-25 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1577 | ''[[:d:Q63974556|Olga Boytsova]]'' | 2011-06 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1578 | ''[[:d:Q64006034|Galina Vershubsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1579 | ''[[:d:Q64085449|Nadezhda N Rimskaya-Korsakova]]'' | 2010-06-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1580 | ''[[:d:Q64355611|Svetlana Patsaeva]]'' | 1988-05-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1581 | ''[[:d:Q64410361|Olena Semenyaka]]'' | | | ''[[:d:Q1133013|National University of Kyiv-Mohyla Academy]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q11499147|сәяси активист]]''<br/>''[[:d:Q48930480|philosophy teacher]]''<br/>''[[:d:Q1086863|калумнис]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1987" | 1987 | [[Киев]] | | |- | style='text-align:right'| 1582 | ''[[:d:Q64518035|Vyacheslav Rusakov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-25 | | | |- | style='text-align:right'| 1583 | ''[[:d:Q64606238|Mikhail Aleksandrovich Nosov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12051314|сейсмолог]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1584 | ''[[:d:Q64683006|Stanislav Trashin]]'' | 2005-07-01 | 2012-09-30 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1585 | ''[[:d:Q64684657|Boris Chernyak]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1586 | ''[[:d:Q64744956|Elena Yuryevna Voronina]]'' | 2009-03-11 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1587 | ''[[:d:Q64760840|Andrey Yu. Zhuravlev]]'' | 2014-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-03 | | | |- | style='text-align:right'| 1588 | ''[[:d:Q64825841|Victor Targulyan]]'' | 1971 | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4201464|РФА җәгърафия институты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-08-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2023" | 2023-04-01 | |- | style='text-align:right'| 1589 | ''[[:d:Q64855612|Andrey Popov]]'' | 2012-02-01 | 2018-09-13 | ''[[:d:Q378134|UCLouvain]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1962" | 1962 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1590 | ''[[:d:Q64857549|Alexander V. Berezhnoy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1591 | ''[[:d:Q64858119|Alexander K. Leflat]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1592 | ''[[:d:Q65031838|Emil Morenkov]]'' | | | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q864835|biotechnologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-18 | [[Ырынбур]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1593 | ''[[:d:Q65032091|Сергей Николаевич Лебедев]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[язучы]] | data-sort-value="1949" | 1949-07-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-02-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1594 | ''[[:d:Q65124751|Վիտալի Սևերին]]'' | | | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-01 | [[Лозова]] | | |- | style='text-align:right'| 1595 | ''[[:d:Q65124814|Jelena Antonowna Abrossimowa]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | | | |- | style='text-align:right'| 1596 | ''[[:d:Q65124887|Evgeny Gubin]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-28 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1597 | ''[[:d:Q65149680|Караяни, Александр Григорьевич]]'' | | | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-10 | ''[[:d:Q1510481|Denisov District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1598 | ''[[:d:Q65150207|Vladimir Maksakov]]'' | | | ''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-07-10 | | data-sort-value="1964" | 1964-11-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1599 | ''[[:d:Q65966713|Alexey Tuzhilin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1963" | 1963-02-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1600 | ''[[:d:Q67039551|Roza Aisina]]'' | 1971-08-15 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1601 | ''[[:d:Q4337184|Zaid Orudzhev]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q26973007|professor of philosophy]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-04-04 | [[Бакы]] | | |- | style='text-align:right'| 1602 | ''[[:d:Q4337871|Gennady Osipov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-27 | [[Рузай]] | | |- | style='text-align:right'| 1603 | ''[[:d:Q4337938|Yuri Osipyan]]'' | 1966 | | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-02-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-09-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1604 | ''[[:d:Q4338944|Konstantin Ostrovityanov]]'' | | | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q66621753|Մոսկվայի առևտրական ինստիտուտ]]''<br/>''[[:d:Q1482689|Киев милли икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-05-18<br/>1892 | ''[[:d:Q4450883|Тамбов өязе]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1605 | ''[[:d:Q4339135|Sergej Sergeevič Ostroumov]]'' | | | | ''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1909" | 1909-01-05 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1606 | ''[[:d:Q4340519|Dmitry Okhotsimsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-02-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1607 | ''[[:d:Q4341467|Aleksey Pavlovich Pavlov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-04-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1982" | 1982 | |- | style='text-align:right'| 1608 | ''[[:d:Q4341526|Mikhail Grigoryevich Pavlov]]'' | 1821 | 1839 | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1792" | 1792-11-01 | [[Елец]] | data-sort-value="1840" | 1840-04-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1609 | ''[[:d:Q4341533|Nikolai Vasilievich Pavlov]]'' | 1926 | 1937 | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-05-23 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1971" | 1971-04-27 | [[Алматы]] |- | style='text-align:right'| 1610 | [[Мария Павлова]] | 1919 | | ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q4220205|Kyiv Institute for Noble Maidens]]''<br/>''[[:d:Q214654|Sorbonne]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-06-15 | ''[[:d:Q1669868|Kozelets]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1611 | ''[[:d:Q4344067|Michaił Pankiewicz]]'' | 1791 | | ''[[:d:Q13233284|Teachers' seminar]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1757" | 1757 | ''[[:d:Q4316205|Nizhyn Regiment]]'' | data-sort-value="1812" | 1812-08-14 | ''[[:d:Q4094589|Borodino Field]]'' |- | style='text-align:right'| 1612 | ''[[:d:Q4344126|Anna Pankratova]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''<br/>''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q974144|укытучы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-02-04<br/>1897-02-16 | [[Одесса]] | data-sort-value="1957" | 1957-05-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1613 | ''[[:d:Q4344169|Dmitriy Panov]]'' | | | ''[[:d:Q4204456|Россия дәүләт гуманитар университетының Тарих һәм архивчылык институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1964" | 1964-01-15 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1614 | ''[[:d:Q4345161|Nikolai Nikolajewitsch Pariski]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-09-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1615 | ''[[:d:Q4346216|Парфёнов, Юрий Александрович]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | | data-sort-value="1924" | 1924-10-27 | ''[[:d:Q809783|Bazarnyy Karabulak]]'' | data-sort-value="2014" | 2014-04-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1616 | ''[[:d:Q4347580|A. I. Pashkov]]'' | 1948 | 1957 | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-11-02 | ''[[:d:Q22344022|Марчуки]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-02-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1617 | ''[[:d:Q4348351|Vladimir Pelt]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1920" | 1920-02-10 | ''[[:d:Q3738786|Strugi Krasnye]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-01-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1618 | ''[[:d:Q4350010|Valerian Fedorovich Pereverzev]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-10-05 | [[Бобров (шәһәр)]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1619 | [[Дмитрий Перевощиков]] | 1826 | 1851 | [[Казан Император университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1788" | 1788-04-17 | ''[[:d:Q4524730|Shishkeevo]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-09-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1620 | ''[[:d:Q4350497|Timofey Perelogov]]'' | 1805-06-30 | 1825 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1765" | 1765-02-18 | ''[[:d:Q4445621|Сүздәл өязе]]'' | data-sort-value="1841" | 1841-03-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1621 | ''[[:d:Q4360276|Mikhaïl Peterson]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-09-22 | ''[[:d:Q1537304|Vadinsk]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-11-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1622 | ''[[:d:Q4360480|Viktor Petrenko]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-21 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1623 | ''[[:d:Q4360863|Sergey Petrov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-05-28<br/>1905-06-10 | [[Мичуринск]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1624 | ''[[:d:Q4361219|Fyodor Petrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-04-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1978" | 1978-04-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1625 | ''[[:d:Q4361817|Valery Petukhov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q9379869|лектор]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-15 | ''[[:d:Q97659387|Болшава]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-09-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1626 | ''[[:d:Q4361914|Osip Pekhovsky]]'' | 1848 | 1854 | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1815" | 1815-03-28 | ''[[:d:Q679745|Коҗмин-Велкопольски]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-07-09 | [[Варшава]] |- | style='text-align:right'| 1627 | ''[[:d:Q4362399|Yuriy Pivovarov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-25 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1628 | ''[[:d:Q4362571|Solomon Pikelner]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-02-06 | [[Бакы]] | data-sort-value="1975" | 1975-11-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1629 | [[Андрей Пионтковский (1898)|Андрей Пионтковский]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-08-08 | [[Ярославль]] | data-sort-value="1973" | 1973-11-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1630 | ''[[:d:Q4363754|Βιάτσεσλαβ Πισμένι]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-17 | [[Kireç|Киреч]] | | |- | style='text-align:right'| 1631 | ''[[:d:Q4364913|Dmitri Pletnyov]]'' | | | ''[[:d:Q16713603|Харкаўская губернская гімназія]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2419397|терапевт]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1871" | 1871<br/>1872<br/>1873 | ''[[:d:Q4304006|Lebedynyi Bobryk]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-09-11 | [[Орёл]] |- | style='text-align:right'| 1632 | ''[[:d:Q4365857|Vladimir Plugin]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-30 | [[Гусь-Хрустальный]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1633 | ''[[:d:Q4366236|Petr Pobedonostsev]]'' | 1814 | 1835 | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1771" | 1771-09-22<br/>1771-10-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1843" | 1843-09-30<br/>1843-10-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1634 | ''[[:d:Q4366245|Boris Pobedrya]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-03-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1635 | ''[[:d:Q4366729|Platon Pogorel'sky]]'' | 1830 | 1835 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1800" | 1800-11-24 | [[Витебск губернасы|Витебск гөбернәсе]] | data-sort-value="1852" | 1852-02-11 | |- | style='text-align:right'| 1636 | ''[[:d:Q4368774|Irina Pozdeeva]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26709887|археограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-01 | [[Волоколамск]] | | |- | style='text-align:right'| 1637 | ''[[:d:Q4368792|Lyubov Pozdneeva]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[язучы]] | data-sort-value="1908" | 1908-07-02 | [[Япония]] | data-sort-value="1974" | 1974-08-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1638 | ''[[:d:Q4368817|Поздняков, Анатолий Иванович]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-20 | | data-sort-value="2015" | 2015-08-15 | |- | style='text-align:right'| 1639 | ''[[:d:Q4369310|Iosif Alekseevich Pokrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4227949|Pavlo Galagan College]]''<br/>''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1868" | 1868-09-07 | ''[[:d:Q4384028|Pustogorod]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-04-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1640 | ''[[:d:Q4369316|Nikita Pokrovsky]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-03-04 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1641 | ''[[:d:Q4369504|Vadim Pokshishevsky]]'' | | | ''[[:d:Q724207|Азәрбайҗан дәүләт нефть һәм сәнәгать академиясе]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1905" | 1905-08-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1642 | ''[[:d:Q4370869|Victor Polterovich]]'' | | | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[профессор]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1643 | ''[[:d:Q4372279|Juriy Solomonovitsj Popkov]]'' | | | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-16 | [[Луганск]] | | |- | style='text-align:right'| 1644 | ''[[:d:Q4372355|Aleksandr Popov]]'' | 1846 | | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1816" | 1816 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1886" | 1886-01-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1645 | ''[[:d:Q4372504|Ivan Popov]]'' | | | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-10-09 | [[Рига]] | data-sort-value="1974" | 1974-11-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1646 | ''[[:d:Q4372628|Yuri Alexandrovich Popov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q27645949|палеоэнтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-05 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-11-16 | [[Лобня]] |- | style='text-align:right'| 1647 | ''[[:d:Q4372816|Nikolay Popovsky]]'' | 1755 | | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>[[Петербург фәннәр академиясенең академия университеты|Питырбур ФА академия университеты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1730" | 1730<br/>1726<br/>1728 | | data-sort-value="1760" | 1760-02-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1648 | ''[[:d:Q4376551|A. S. Predvoditelev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-08-30 | ''[[:d:Q16628215|Букрино]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-12-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1649 | ''[[:d:Q4376750|Isaak Prezent]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-15<br/>1902 | [[Торопец]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1650 | ''[[:d:Q4377314|Pyotr Fyodorovich Preobrazhensky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1894" | 1894-04-21 | | data-sort-value="1941" | 1941-12-03 | |- | style='text-align:right'| 1651 | ''[[:d:Q4380360|Anton Prokopovich-Antonskij]]'' | | 1817 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q13233284|Teachers' seminar]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1762" | 1762-01-17 | ''[[:d:Q1000404|Прылукы]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-07-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1652 | ''[[:d:Q4383397|I. I. Puzanov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q16669108|Kursk Men's Gymnasium]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-04-13 | [[Курск]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-22 | [[Одесса]] |- | style='text-align:right'| 1653 | ''[[:d:Q4383879|Boris Purishev]]'' | | | ''[[:d:Q4129828|Югары әдәби-сәнгати институт]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-03-28<br/>1903-04-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1654 | [[Адольф Рабинович]] | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-04-05 | [[Одесса]] | data-sort-value="1942" | 1942-09-19 | [[Казан]] |- | style='text-align:right'| 1655 | ''[[:d:Q4386778|Yury Rabotnov]]'' | 1946<br/>1952<br/>1953 | 1954<br/>1985 | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1914" | 1914-02-11 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1656 | ''[[:d:Q4388332|Izrail Razgon]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-04-01 | [[Горки (шәһәр)|Һорки]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-16 | [[Тум|Томск]] |- | style='text-align:right'| 1657 | ''[[:d:Q4389186|Solomon Mendelevitsj Rayskiy]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-09-23 | [[Яңа Зыбков]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1658 | ''[[:d:Q4389366|Andrei Nikolaeivitch Rakitnikov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-03-04 | [[Сарытау губернасы]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1659 | ''[[:d:Q4390040|Oleg Rapov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-02 | [[Рыбинск]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1660 | ''[[:d:Q4390593|Valery Rastorguyev]]'' | | | ''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-08 | [[Тверь]] | data-sort-value="2021" | 2021-07-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1661 | ''[[:d:Q4391194|Xəlil Raxmatulin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-04-23 | [[Тукмак]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1662 | ''[[:d:Q4391279|Sergey Rachinsky]]'' | | 1867 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[профессор]]<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-05-02<br/>1833-05-14 | ''[[:d:Q2395512|Tatevo]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-05-02<br/>1902-05-15 | ''[[:d:Q2395512|Tatevo]]'' |- | style='text-align:right'| 1663 | ''[[:d:Q4391493|Mikhail Grigoryevich Yaroshevsky]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q7256360|psycholinguist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-08-22 | [[Херсон]] | data-sort-value="2001" | 2001-03-22 | [[Лос-Анджелес]] |- | style='text-align:right'| 1664 | ''[[:d:Q4392634|Friedrich Karl Rein]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1866" | 1866-03-03 | [[Сердобск өязе]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1665 | ''[[:d:Q4393167|Marina Remnyova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-27 | ''[[:d:Q1695256|Podolsky District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1666 | ''[[:d:Q4393841|Aleksandr Aleksandrovich Reformatsky]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-10-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1667 | ''[[:d:Q4394655|Natál’ia Mikháïlovna Rimachévskaïa]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-04-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1668 | ''[[:d:Q4394909|Andrey Rikhter]]'' | 1931 | 1932 | ''[[:d:Q3401716|Беренче Питырбур классик гимназиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q2487799|миколог]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-08-03 | ''[[:d:Q21670032|Kurovskoye]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1669 | ''[[:d:Q4394912|Andrei Richter]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-03 | [[Харьков]] | | |- | style='text-align:right'| 1670 | ''[[:d:Q4394915|Wilhelm Michael von Richter]]'' | 1790 | 1819 | ''[[:d:Q113408447|Tallinna kubermangugümnaasium]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]''<br/>''[[:d:Q15985128|medical historian]]'' | data-sort-value="1757" | 1757-11-28<br/>1767-11-28<br/>1767 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1822" | 1822-07-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1671 | ''[[:d:Q4395499|Semyon Mironovich Rogovin]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1885" | 1885-07-12 | | data-sort-value="1938" | 1938-05-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1672 | ''[[:d:Q4396201|Yuri Rozhdestvensky]]'' | | | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-10 | [[Клин (шәһәр)|Клин]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1673 | ''[[:d:Q4396417|Alexey Rozanov]]'' | | | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1674 | ''[[:d:Q4396424|I. N. Rozanov]]'' | | | ''[[:d:Q16486440|4 нчә Мәскәү гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q33386280|китапчылык белгече]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1874" | 1874-08-09<br/>1874-08-22 | [[Моршанск]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1675 | ''[[:d:Q4396425|Matvey Rozanov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1858" | 1858-11-26<br/>1858-11-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1936" | 1936-10-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1676 | ''[[:d:Q4396584|Viktor Rozentsveyg]]'' | | | ''[[:d:Q3064325|Париж сынлы сәнгать факүлтите]]''<br/>''[[:d:Q273553|Сәяси фәннәр ирекле мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-11-28<br/>1911-11-29 | ''[[:d:Q45883|Хотын]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-10-21 | [[Бостон]] |- | style='text-align:right'| 1677 | ''[[:d:Q4396645|Nikolay Rozov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1678 | ''[[:d:Q4397608|Ромодановский, Василий Иванович]]'' | | 1830 | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[укытучы]] | data-sort-value="1780" | 1780 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1830" | 1830-10-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1679 | ''[[:d:Q4398262|Sergey Rossinskiy]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1897" | 1897<br/>1890 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="1964" | 1964 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1680 | ''[[:d:Q4399075|Aron Ilʹich Rubin]]'' | | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-01-11 | [[Даугавпилс]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1681 | ''[[:d:Q4399076|B. A. Rubin]]'' | | | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-08-14 | ''[[:d:Q761130|Һеническ]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-03-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1682 | ''[[:d:Q4399120|Nikolay Rubinshteyn]]'' | 1938 | 1939 | ''[[:d:Q28598846|Ришелье гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-12-11 | [[Одесса]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1683 | ''[[:d:Q4400066|Valentin Rumyantsev]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]<br/>[[Kornell universitetı|Корнелл университеты]] | [[инженер]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-19 | ''[[:d:Q19639177|Novoskatovka]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-06-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1684 | ''[[:d:Q4401232|Anri Rukhadze]]'' | | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-07-09 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2018" | 2018-03-07<br/>2018-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1685 | ''[[:d:Q4401614|A. A. Rybnikov]]'' | | | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1878" | 1878 | [[Ряжск]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-16 | |- | style='text-align:right'| 1686 | ''[[:d:Q4401617|Konstantin Rybnikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-08-05 | ''[[:d:Q4439422|Stanytsia Luhanska]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-08-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1687 | ''[[:d:Q4402170|Sergey Ryshkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-01 | [[Акмәсҗит]] | data-sort-value="2006" | 2006-04-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1688 | ''[[:d:Q4402410|Andrey Ryabov]]'' | | | ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]'' | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-16 | | | |- | style='text-align:right'| 1689 | ''[[:d:Q4402412|Viktor Ryabov]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-22 | ''[[:d:Q18804723|Усинское]]'' | data-sort-value="2025" | 2025-02-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1690 | ''[[:d:Q4402478|Dmitry Ryabushinsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-11-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1962" | 1962-08-22 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 1691 | ''[[:d:Q4403424|Aleksandr Sabaneyev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-11-05 | [[Ярославль]] | data-sort-value="1923" | 1923-10-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1692 | ''[[:d:Q4403432|Aleksey Sabanin]]'' | 1890 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1847" | 1847-07-25 | [[Сызран өязе]] | data-sort-value="1920" | 1920-01-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1693 | [[Дмитрий Сабинин]] | 1932 | 1948-08-25 | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-11-17 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-22 | [[Краснодар крае]] |- | style='text-align:right'| 1694 | [[Иҗат Сабитов]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-15 | [[Воскресенск]] | | |- | style='text-align:right'| 1695 | ''[[:d:Q4403907|Gennady Savin]]'' | | | ''[[:d:Q42952392|MIPT Department of Control and Applied Mathematics]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1948" | 1948-01-15 | [[Владикавказ]] | | |- | style='text-align:right'| 1696 | [[Артур Сәгадиев]] | | | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-02-24 | [[Казан]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1697 | ''[[:d:Q4405865|Konstantin Salishchev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]]<br/>''[[:d:Q4231456|Konstantinovsky Surveying Institute]]'' | ''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-11-07 | [[Тула]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1698 | ''[[:d:Q4406033|Boris Saltykov]]'' | 1758 | 1759 | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]'' | [[язучы]] | data-sort-value="1723" | 1723 | | data-sort-value="1808" | 1808 | |- | style='text-align:right'| 1699 | ''[[:d:Q4406319|Roman Samarin]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1911" | 1911-10-13 | [[Харьков]] | data-sort-value="1974" | 1974-01-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1700 | [[Александр Самойлов]] | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-03-26 | [[Одесса]] | data-sort-value="1930" | 1930-07-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1701 | ''[[:d:Q4406724|Yakov Vladimirovich Samoilov]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-11-23 | [[Одесса]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1702 | ''[[:d:Q4408117|Pawel Flegontowitsch Saposchnikow]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1897" | 1897 | ''[[:d:Q4533677|Yugo-Kamsky]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1703 | ''[[:d:Q4408552|Gennadi Sardanashvily]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-09-01 | |- | style='text-align:right'| 1704 | ''[[:d:Q4409179|Yulian G. Saushkin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-07-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1705 | ''[[:d:Q4409332|Vladimir Safronov]]'' | | | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-11-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2025" | 2025-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1706 | ''[[:d:Q4409469|Andrey Sakharov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-02 | [[Кулебаки]] | data-sort-value="2019" | 2019-06-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1707 | ''[[:d:Q4409475|Dmitry Sakharov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-01 | [[Ташкент]] | data-sort-value="2024" | 2024-11-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1708 | ''[[:d:Q4409943|Иван Сванидзе]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q15936497|африканис]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1927" | 1927-10-15 | [[Берлин]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1709 | ''[[:d:Q4410356|Ferdinand Swietłow]]'' | | | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1884" | 1884 | [[Одесса]] | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Коми Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] |- | style='text-align:right'| 1710 | ''[[:d:Q4410618|Aleksey Sveshnikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1924" | 1924-11-19 | [[Сарытау]] | data-sort-value="2022" | 2022-07-04 | |- | style='text-align:right'| 1711 | ''[[:d:Q4410630|E. Sveshnikova]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-26 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1712 | ''[[:d:Q4410633|Olga Sviblova]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1713 | ''[[:d:Q4412015|Sergey Severin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-12-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1993" | 1993-08-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1714 | ''[[:d:Q4416818|Евгени Сергеев]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-03-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1715 | ''[[:d:Q4416861|Anna Sergeyeva-Klyatis]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[Максим Горький исемендәге Дөнья әдәбияты институты]] | [[галим]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-03 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1716 | ''[[:d:Q4417327|Aleksandr Sergeevich Serebrovskiĭ]]'' | 1930 | 1948 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1892" | 1892-02-06 | [[Курск]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-26 | [[Королёв (шәһәр)|Королёв]] |- | style='text-align:right'| 1717 | ''[[:d:Q4418018|Fyodor Setin]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1919" | 1919-08-14 | [[Сергиевск районы]] | data-sort-value="2003" | 2003-11-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1718 | [[Наил Сибгатуллин]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-27 | [[Казан]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1719 | ''[[:d:Q4418521|Dmitriy Sivuxin]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-08-18 | [[Новосибирск]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-25 | |- | style='text-align:right'| 1720 | ''[[:d:Q4420326|Dmitry Sinitsin]]'' | 1906 | 1911 | ''[[:d:Q28667128|Варшау император университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1871" | 1871-02-23 | ''[[:d:Q6695199|Troitske]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-19 | [[Лос-Анджелес]] |- | style='text-align:right'| 1721 | ''[[:d:Q4420806|Nikolay Sirota]]'' | | | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-11-02 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-01-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1722 | ''[[:d:Q4421109|Alexei Sitnikow]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1047293|University of California, Santa Cruz]]''<br/>''[[:d:Q1063665|Prague University of Economics and Business]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q5027838|campaign manager]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-02-24 | [[Новосибирск]] | | |- | style='text-align:right'| 1723 | ''[[:d:Q4421329|Sergey Skadovskiy]]'' | 1920 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-08-31 | ''[[:d:Q2629547|Bilozerka]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-02-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1724 | [[Сергей Сказкин]] | | | ''[[:d:Q4166435|Тын кәдит курпысы]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-10-19<br/>1890-10-07 | [[Новочеркасск]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1725 | ''[[:d:Q4421825|Mikhail Skiadan]]'' | 1777 | | ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1740" | 1740 | [[Греция]] | data-sort-value="1802" | 1802-09-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1726 | ''[[:d:Q4422634|Konstantin Georgievich Skryabin]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2019" | 2019-11-05 | |- | style='text-align:right'| 1727 | ''[[:d:Q4422688|Vladimir Skulachev]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2023" | 2023-02-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1728 | ''[[:d:Q4422868|Boris Slavin]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-26 | [[Волгоград]] | | |- | style='text-align:right'| 1729 | ''[[:d:Q4422942|Andrei Slavnov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2022" | 2022-08-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1730 | [[Николай Слёзкин]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1905" | 1905-11-22 | ''[[:d:Q4514182|Чернь өязе]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-12-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1731 | ''[[:d:Q4423465|Mikhail Slipenchuk]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-20 | [[Рубцовск]] | | |- | style='text-align:right'| 1732 | ''[[:d:Q4424528|Vladimir Smirin]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-08-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1989" | 1989 | |- | style='text-align:right'| 1733 | ''[[:d:Q4424530|Moisei Smirin]]'' | | | ''[[:d:Q60594237|Дзісенская гімназія]]''<br/>''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-23 | [[Дзисна]] | data-sort-value="1975" | 1975-05-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1734 | ''[[:d:Q4424637|Vladimir Smirnov]]'' | | | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-01-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1735 | ''[[:d:Q4424892|Maria Smith-Falkner]]'' | | | ''[[:d:Q170027|Лондон университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-02-04 | [[Таганрог]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1736 | ''[[:d:Q4425417|Снегирёв, Михаил Матвеевич]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1760" | 1760 | [[Александров (шәһәр)|Александров]] | data-sort-value="1821" | 1821-06-28<br/>1820 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1737 | ''[[:d:Q4425422|Ivan Snegiryov]]'' | 1817 | 1835 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1793" | 1793-04-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1868" | 1868-12-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1738 | ''[[:d:Q4425869|Sergey Sobolevsky]]'' | 1892 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-08-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1739 | ''[[:d:Q4427082|Aleksey Sokolov]]'' | 1883-01 | 1928-03-26 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1854" | 1854-02-22 | [[Калуга]] | data-sort-value="1928" | 1928-03-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1740 | ''[[:d:Q4427107|Arseny Sokolov]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-03-19 | [[Новосибирск]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1741 | ''[[:d:Q4427122|Vasily Vasilievich Sokolov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-08-15 | ''[[:d:Q4176075|Yepifanskiy Uyezd]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-03-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1742 | ''[[:d:Q4427877|Nikolay Solntsev]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-02-08 | ''[[:d:Q1004332|Вевис]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-11-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1743 | ''[[:d:Q4430137|Pavel Afanas Sochackij]]'' | | | ''[[:d:Q13233284|Teachers' seminar]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[укытучы]]<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1766" | 1766<br/>1765<br/>1764-11-17 | ''[[:d:Q4410341|Svitlychne]]'' | data-sort-value="1809" | 1809-03-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1744 | ''[[:d:Q4430911|Michail Fedorovič Spasskij]]'' | 1839 | | ''[[:d:Q4336853|Орөл руханилар семинариясе]]''<br/>''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1809" | 1809-02-15 | ''[[:d:Q4260978|Ливны өязе]]'' | data-sort-value="1859" | 1859-01-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1745 | ''[[:d:Q4431046|Mikhail Speransky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-04-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1746 | ''[[:d:Q4431196|Ivan Spizharny]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[хирург]] | data-sort-value="1857" | 1857-06-24 | ''[[:d:Q658905|Krasny]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-04-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1747 | [[Александр Спирин]] | 1972 | 2012 | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-04 | [[Королёв (шәһәр)|Королёв]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-30 | |- | style='text-align:right'| 1748 | ''[[:d:Q4437934|Victor Ivanovich Spitsyn]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-04-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1749 | ''[[:d:Q4438818|Leonid Sretensky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q6804564|механика белгече]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-02-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1973" | 1973-08-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1750 | ''[[:d:Q4439585|Kirill Petrovitsj Stanjukovitsj]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-02-18 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1751 | ''[[:d:Q4441862|Yury Stepanov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q21694753|semiologist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-07-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2012" | 2012-01-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1752 | ''[[:d:Q4441868|E. M. Stepanova]]'' | | | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2007" | 2007-12-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1753 | ''[[:d:Q4442885|Vsevolod Stoletov]]'' | 1960 | 1980 | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-12-20<br/>1907-01-02 | ''[[:d:Q13637025|Leonovo]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-12-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1754 | ''[[:d:Q4443437|Ruslan Stratonovich]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1755 | ''[[:d:Q4443474|Pyotr Strahov]]'' | 1792 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1757" | 1757-06-22<br/>1757-07-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1813" | 1813-02-12<br/>1813-02-24 | [[Түбән Новгород]] |- | style='text-align:right'| 1756 | ''[[:d:Q4444079|Mikhail Solomonovich Strogovich]]'' | | | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-17<br/>1894-09-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1757 | ''[[:d:Q4444375|Stanislav Gustavovich Strumilin]]'' | | | ''[[:d:Q135653222|Скопинское реальное училище]]''<br/>''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-01-17<br/>1877-01-29 | ''[[:d:Q4155530|Dashkivtsi]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1758 | ''[[:d:Q4444411|Yury Struchkov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-07-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-16 | [[Чарлстон]] |- | style='text-align:right'| 1759 | ''[[:d:Q4446873|Alexander Sukhanov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[математик]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-25 | [[Сарытау]] | | |- | style='text-align:right'| 1760 | ''[[:d:Q4447450|Hasan Shaheed Suhrawardy]]'' | | | [[Оксфорд университеты]]<br/>''[[:d:Q1145306|Кәлкүттә университеты]]''<br/>''[[:d:Q849950|Scottish Church College]]'' | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-10-24 | ''[[:d:Q12447537|Medinipur]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-03-05 | [[Karaçi]] |- | style='text-align:right'| 1761 | ''[[:d:Q4447525|Pyotr Sushkin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4465212|Тульская мужчынская класічная гімназія]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q109120509|хайваннар коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-01-27 | [[Тула]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-17 | [[Кисловодск]] |- | style='text-align:right'| 1762 | ''[[:d:Q4449511|Albert Tavkhelidze]]'' | | | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-16 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2010" | 2010-02-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1763 | ''[[:d:Q4450466|Michail Vasilevitsj Talitskiy]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q6491450|интендант]]'' | data-sort-value="1906" | 1906 | [[Ростов]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-24 | ''[[:d:Q4081435|Bekrino]]'' |- | style='text-align:right'| 1764 | ''[[:d:Q4451610|Lev Tarassevitch]]'' | | | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]''<br/>''[[:d:Q15816836|бактериолог]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-02-02 | [[Тирасполь]] | data-sort-value="1927" | 1927-06-12 | [[Дрезден]] |- | style='text-align:right'| 1765 | ''[[:d:Q4452074|Constantine Tarnovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1921" | 1921-10-07 | ''[[:d:Q4270129|Luchesa]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-07-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1766 | ''[[:d:Q4452572|Vladimir Michajlovič Tatevskij]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-11-05 | | data-sort-value="1999" | 1999 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1767 | ''[[:d:Q4452840|Aza Takho-Godi]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-10-26 | [[Махачкала]] | data-sort-value="2025" | 2025-09-08 | |- | style='text-align:right'| 1768 | ''[[:d:Q4452842|Elena Takho-Godi]]'' | 2006-09-01 | | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-07-27 | [[Владикавказ]] | | |- | style='text-align:right'| 1769 | ''[[:d:Q4455400|Svetlana Ter-Minasova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-08-25 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1770 | ''[[:d:Q4455983|Igor Ternov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-11-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1996" | 1996-04-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1771 | ''[[:d:Q4457408|Arkadi Timiryazev]]'' | 1937<br/>1944 | 1939<br/>1954 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-10-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1772 | ''[[:d:Q4457475|Roman Fëdorovič Timkovskij]]'' | | 1820 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1785" | 1785 | [[Полтава губернасы|Палтау губернасы]] | data-sort-value="1820" | 1820-01-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1773 | ''[[:d:Q4458237|A. A. Titov]]'' | | | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-08-27<br/>1878-09-08 | [[Ростов]] | data-sort-value="1961" | 1961-12-26 | [[Париж]] |- | style='text-align:right'| 1774 | ''[[:d:Q4458563|Vladislav Borisovitsj Tichomirov]]'' | | | | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-06 | | data-sort-value="1999" | 1999-12-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1775 | [[Валерий Тишков]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-11-06 | [[Түбән Сырга]] | | |- | style='text-align:right'| 1776 | ''[[:d:Q4458920|Yuriy Tkachevskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-06-10 | [[Павлово]] | data-sort-value="2016" | 2016-12-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1777 | ''[[:d:Q4458982|Vsevolod Tkachuk]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-19 | [[Бийск]] | | |- | style='text-align:right'| 1778 | ''[[:d:Q4462184|Vadim Trapeznikov]]'' | | | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1326886|инженер-электрик]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-11-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1994" | 1994-08-15<br/>1994-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1779 | ''[[:d:Q4462790|Dmitry Treshev]]'' | 1993 | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4431076|Kolmogorov's School]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-25 | [[Оленегорск]] | | |- | style='text-align:right'| 1780 | ''[[:d:Q4463473|Artemi Troitski]]'' | | | ''[[:d:Q4304111|Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q20669622|music journalist]]''<br/>''[[:d:Q108333755|music publicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-16 | [[Ярославль]] | | |- | style='text-align:right'| 1781 | ''[[:d:Q4463805|Тростин, Дмитрий Петрович]]'' | 1805-06-30 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12377291|censor]]'' | data-sort-value="1760" | 1760 | | data-sort-value="1834" | 1834-12-28<br/>1835-01-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1782 | ''[[:d:Q4464161|Yevgeny Trubetskoy]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q88114145|philosopher of religion]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-09-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1920" | 1920-01-23 | [[Новороссийск]] |- | style='text-align:right'| 1783 | ''[[:d:Q4464173|Sergey Trubetskoy]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-02-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1949" | 1949-10-24 | [[Кламар]] |- | style='text-align:right'| 1784 | ''[[:d:Q4465790|Ivan Turgenev]]'' | 1796-11-15 | 1803-11-21 | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]'' | | data-sort-value="1752" | 1752-06-21<br/>1752-07-02 | No/unknown value | data-sort-value="1807" | 1807-03-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1785 | ''[[:d:Q4467151|Evgeny Tyrtyshnikov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-02 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1786 | ''[[:d:Q4467600|Sergey Tyuremnov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-10-23 | [[Вязники|Вәзники]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-24 | |- | style='text-align:right'| 1787 | ''[[:d:Q4469167|Dmitry Ugrinovich]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q50932178|дин социологы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-02-19 | [[Винница]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1788 | ''[[:d:Q4469264|Ivan Udaltsov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1885" | 1885-03-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1789 | ''[[:d:Q4475051|Vladimir Ulyanov]]'' | | | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-20 | ''[[:d:Q52770294|Коровино]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1790 | ''[[:d:Q4475074|Pyotr Ulyanov]]'' | | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-03 | [[Татищево районы]] | data-sort-value="2006" | 2006-11-13 | |- | style='text-align:right'| 1791 | ''[[:d:Q4477079|Boris Urlanis]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-08-15<br/>1906 | [[Киев]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1792 | ''[[:d:Q4478332|Nikolay Ustryalov]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-11-25 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1793 | ''[[:d:Q4479020|Sergei Utchenko]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-12-01 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-02 | |- | style='text-align:right'| 1794 | ''[[:d:Q4480310|Kurt Fabri]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q16831721|этолог]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-05-01 | [[Вена шәһәре|Вена]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1795 | ''[[:d:Q4481553|Elmara Faustova]]'' | | | ''[[:d:Q104175723|Kazakh Pedagogical Institute]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-01 | ''[[:d:Q770345|Yavas]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1796 | ''[[:d:Q4481970|Nikolay Fedorenko]]'' | | | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-04-28 | ''[[:d:Q4377263|Preobrazhenka]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-04-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1797 | ''[[:d:Q4482080|Vitaly Fedorchuk]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1942" | 1942-11-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2012" | 2012-12-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1798 | ''[[:d:Q4482142|Ivan Fedosov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-01-20 | ''[[:d:Q21670356|Максимово]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-12-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1799 | ''[[:d:Q4482230|Polina Fedotova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1800 | [[Всеволод Федынский]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-04-18 | ''[[:d:Q1999887|Velyka Bahachka]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-06-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1801 | ''[[:d:Q4483767|Viktor Filatov]]'' | | | | [[укытучы]] | data-sort-value="1918" | 1918-09-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2009" | 2009-12-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1802 | ''[[:d:Q4484095|Lev Petrovitsj Filippov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-06-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1803 | ''[[:d:Q4484268|Aleksey Filomafitskiy]]'' | 1835 | 1848 | ''[[:d:Q30889518|Imperial Univervisty of Kharkov medical faculty]]''<br/>''[[:d:Q24931218|Профессорлар институты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1807" | 1807-03-17 | ''[[:d:Q21337766|Малахово (Тутаеван кӀошт)]]'' | data-sort-value="1849" | 1849-01-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1804 | ''[[:d:Q4491197|Boris Florya]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-08 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1805 | ''[[:d:Q4491632|Pavel Fonvizin]]'' | 1784-06 | 1796-11 | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | data-sort-value="1746" | 1746-05-29 | No/unknown value | data-sort-value="1803" | 1803-04-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1806 | ''[[:d:Q4491900|Aleksandr Formozov]]'' | | | ''[[:d:Q15962041|Нижгар ирләр гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q58228883|Warsaw Polytechnic Institute]]''<br/>''[[:d:Q492766|Николай Иванович Лобачевский исемендәге Түбән Новгород дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q51954785|биогеограф]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q16875701|animal painter]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16831394|териолог]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-02-01 | [[Түбән Новгород]] | data-sort-value="1973" | 1973-12-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1807 | ''[[:d:Q4492266|Aleksandr Fokht]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1848" | 1848-09-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1808 | ''[[:d:Q4492267|Boris Aleksandrovich Fokht]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1875" | 1875-03-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1809 | ''[[:d:Q4492362|Izrail Frank-Kamenetsky]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1350189|египтолог]]''<br/>''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1880" | 1880-01-31<br/>1880 | [[Vilnius|Вилнүс]] | data-sort-value="1937" | 1937-06-04<br/>1937 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1810 | ''[[:d:Q4493012|Johann Heinrich Frommann]]'' | 1756 | 1765-08-01 | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q14565331|мантыйкчы]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1729" | 1729-10-19 | [[Гөппинген]] | data-sort-value="1775" | 1775-01-17 | [[Түбинген]] |- | style='text-align:right'| 1811 | ''[[:d:Q4493554|Andrey Fursov]]'' | | | ''[[:d:Q2782141|MSU The Institute of Asian and African Studies]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q18543182|social philosopher]]''<br/>''[[:d:Q60148888|грамадазнавец]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-16 | [[Щёлково]] | | |- | style='text-align:right'| 1812 | [[Алексей Фёдоров-Давыдов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-03-05 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-06<br/>1969-06-06 | [[Мәскәү]]<br/>[[Видное]] |- | style='text-align:right'| 1813 | ''[[:d:Q4494765|Semen Chaikin]]'' | 1937 | 1946 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-08-21 | [[Минск]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1814 | ''[[:d:Q4495047|Vladislav Khalilov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-10-30 | [[Төркестан өлкәсе]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1815 | ''[[:d:Q4495438|Mitrofan Fedorovič Chandrikov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q294126|surveyor]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q116994205|геодезист]]'' | data-sort-value="1837" | 1837-01-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1915" | 1915-07-25 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 1816 | ''[[:d:Q4495920|Valentina Kharitonova]]'' | 1982<br/>1991 | 1984<br/>1993 | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q58229230|Université du marxisme-léninisme sous l'égide du Comité de la ville de Moscou]]'' | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-06 | ''[[:d:Q521727|Novaya Lyada]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1817 | ''[[:d:Q4496128|Vera Nikolaevna Haruzina]]'' | | | | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1866" | 1866-09-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1931" | 1931-05-17<br/>1931-05-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1818 | ''[[:d:Q4496737|Tigran Khachaturov]]'' | 1930 | 1931 | ''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1906" | 1906-09-23 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1819 | ''[[:d:Q4497387|Roman Khesin-Lurie]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1820 | ''[[:d:Q4499434|Pável Jólopov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-06-06 | [[Сыктывкар]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1821 | ''[[:d:Q4499893|Boris Khorev]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-12 | [[Лагойск|Лаһойск]] | data-sort-value="2003" | 2003-06-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1822 | ''[[:d:Q4500101|Aleksandr Khoroshev]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-05-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2007" | 2007-09-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1823 | ''[[:d:Q4500513|Aleksey Khokhlov]]'' | | | ''[[:d:Q4264308|Lyceum "Second school"]]''<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-10 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1824 | ''[[:d:Q4500532|Rem Khokhlov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-07-15 | [[Ливны]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1825 | [[Александр Хргиан]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-01-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1826 | ''[[:d:Q4501446|Sergey Khristianovich]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2000" | 2000-04-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1827 | ''[[:d:Q4501874|Oleg Khrustalyov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-09 | [[Чабаксар]] | data-sort-value="2008" | 2008-04-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1828 | ''[[:d:Q4503411|Lev Aleksejevič Cvetajev]]'' | | 1835 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1777" | 1777 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1835" | 1835-02-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1829 | ''[[:d:Q4503584|Valery Tsvik]]'' | | | | [[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-20 | [[Киев]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1830 | ''[[:d:Q4506263|Yelena Tsybenko]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1923" | 1923-01-02 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | data-sort-value="2011" | 2011-09-17 | |- | style='text-align:right'| 1831 | ''[[:d:Q4507121|Arseny Chanyshev]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1926" | 1926-04-18 | [[Новочеркасск]] | data-sort-value="2005" | 2005-08-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1832 | ''[[:d:Q4508026|Nikolai Nikolajewitsch Tscheboksarow]]'' | | | ''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]'' | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-04-23 | [[Харбин]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1833 | ''[[:d:Q4508098|Khariton Chebotaryov]]'' | 1803-05-20 | 1805-06-30 | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1746" | 1746<br/>1745 | [[Вологда]] | data-sort-value="1815" | 1815-07-26<br/>1815-08-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1834 | ''[[:d:Q4512915|Lev Cherepnin]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-03-30 | [[Рязань]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1835 | ''[[:d:Q4513768|Aleksandr A. Chernov]]'' | | | ''[[:d:Q16685857|Пирем ирләр гимназиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-11 | [[Саликам]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-23 | [[Сыктывкар]] |- | style='text-align:right'| 1836 | [[Павел Черных]] | 1954 | 1961 | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Иркутск дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-07-09 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1837 | [[Николай Четаев]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q6804564|механика белгече]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-11-23 | [[Казан губернасы]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1838 | ''[[:d:Q4515600|Konstantin Chibisov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-02-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-31 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1839 | ''[[:d:Q4515628|Александр Иванович Чивилёв]]'' | 1836 | 1848 | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q15646805|lycée de garçons de la province d'Olonets]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1808" | 1808-11-09 | [[Вытегра]] | data-sort-value="1867" | 1867-09-28<br/>1867 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] |- | style='text-align:right'| 1840 | ''[[:d:Q4515763|Gennadiy Aleksandrovitsj Tsjizjov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-12-12 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1841 | ''[[:d:Q4516613|Чистяков, Иван Дорофеевич]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1843" | 1843-10-10 | ''[[:d:Q2025001|Naurskaya]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-06-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1842 | ''[[:d:Q4516621|Oleg Chistyakov]]'' | | | | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-05-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1843 | ''[[:d:Q4516814|Igor Chichurov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2008" | 2008-07-04 | |- | style='text-align:right'| 1844 | ''[[:d:Q4517362|Vladimir Chubarikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-05 | ''[[:d:Q16019929|Apalkovo]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1845 | ''[[:d:Q4517595|Alexander Chudakov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-02 | [[Щучинск]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1846 | ''[[:d:Q4518187|Valeria Churganova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-07-05 | [[Богородицк|Богородитск]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-28 | [[Мытищи]] |- | style='text-align:right'| 1847 | ''[[:d:Q4519050|Aleksandr Shabanov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-05 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1848 | ''[[:d:Q4519340|Johann Matthias Schaden]]'' | 1756-06-26 | 1797-08-28 | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1731" | 1731-05-11 | [[Братислава]] | data-sort-value="1797" | 1797-08-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1849 | ''[[:d:Q4519802|Zoya Shalyapina]]'' | | | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-04-14 | [[Одинцово]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1850 | ''[[:d:Q4519851|Sergei Shambinago]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[язучы]] | data-sort-value="1871" | 1871-08-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1851 | ''[[:d:Q4520215|Fyodor Shapiro]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-03-24 | [[Витебск]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1852 | ''[[:d:Q4520802|N. P. Shastina]]'' | | | | ''[[:d:Q19829967|mongolist]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-12-19 | [[Иркутск]] | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1853 | ''[[:d:Q4521057|Andrei Shafarevich]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-09-01 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1854 | ''[[:d:Q4521704|Oleg Shvedov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-28 | | data-sort-value="2015" | 2015-07-16 | |- | style='text-align:right'| 1855 | ''[[:d:Q4523308|Sergei Vasilievich Shestakov]]'' | 1980 | 2009 | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-23 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 1856 | ''[[:d:Q4523835|Alexander E. Shilov]]'' | | | ''[[:d:Q12168137|Chemical faculty of the Taras Shevchenko National University of Kyiv]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-06 | [[Иваново]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-06 | [[Черноголовка]] |- | style='text-align:right'| 1857 | ''[[:d:Q4524235|Jevsej Gustavovič Širvindt]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-30 | [[Киев]] | data-sort-value="1958" | 1958 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1858 | ''[[:d:Q4524277|Aleksandr Shirinyants]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-05-27 | [[Сырдәрья]] | | |- | style='text-align:right'| 1859 | ''[[:d:Q4524387|Oleg Sergeevič Širokov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1927" | 1927-02-21 | [[Минск]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1860 | ''[[:d:Q4524392|A. G. Shirokova]]'' | | | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q71049101|bohemicist]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-11-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2003" | 2003-04-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1861 | ''[[:d:Q4524659|Iwan Osipowich Schychowsky]]'' | | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1805" | 1805 | [[Рязань]] | data-sort-value="1854" | 1854-06-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1862 | ''[[:d:Q4524893|Viktor Shkadov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1935" | 1935-10-21 | ''[[:d:Q14621266|Naumovo]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1863 | ''[[:d:Q4525424|Christian von Schlözer]]'' | | 1826 | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q1903198|Martin-Luther-Gymnasium Eisleben]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q599151|вазыйфаи зат]]''<br/>''[[:d:Q1227195|political economist]]''<br/>''[[:d:Q88198806|state political scientist]]'' | data-sort-value="1774" | 1774-12-01 | [[Гөттинген]] | data-sort-value="1831" | 1831-11-24 | [[Висбаден]] |- | style='text-align:right'| 1864 | ''[[:d:Q4525854|Simon Shnoll]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-21 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2021" | 2021-09-11 | [[Пущино]] |- | style='text-align:right'| 1865 | ''[[:d:Q4527269|Vladimir Shuvalov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1943" | 1943-10-13 | [[Омск]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1866 | ''[[:d:Q4527913|Mykhailo Shura-Bura]]'' | 1955<br/>1970 | 1955<br/>1970<br/>1994 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1918" | 1918-10-21 | ''[[:d:Q4345019|Parafiivka]]'' | data-sort-value="2008" | 2008-12-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1867 | ''[[:d:Q4528076|Andrey Shutov]]'' | 1988 | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-03-09 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1868 | ''[[:d:Q4528450|Sergei Sergeyevich Sheglejev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1820" | 1820 | | data-sort-value="1859" | 1859 | |- | style='text-align:right'| 1869 | ''[[:d:Q4528740|Vyacheslav Shchepkin]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-05-25 | [[Лосино-Петровский]] | data-sort-value="1920" | 1920-12-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1870 | ''[[:d:Q4528749|Pavel Shchepkin]]'' | | 1834 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1793" | 1793-11-05 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1836" | 1836-07-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1871 | ''[[:d:Q4529248|Grigory Shchurovsky]]'' | 1832 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1803" | 1803-01-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1884" | 1884-03-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1872 | ''[[:d:Q4529315|Щёголев, Николай Гаврилович]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1771" | 1771-11-26 | [[Тверь]] | data-sort-value="1821" | 1821-01-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1873 | ''[[:d:Q4530121|Alexander Eichenwald]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1863" | 1863-12-23<br/>1864-01-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-12 | [[Милан]] |- | style='text-align:right'| 1874 | ''[[:d:Q4531582|Nikolay Emanuel]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q16744668|физико-химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-09-18 | [[Тим (бистә)|Тим]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1875 | ''[[:d:Q4532086|Revold Entov]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-23 | [[Киев]] | data-sort-value="2025" | 2025-10-22<br/>2025 | |- | style='text-align:right'| 1876 | ''[[:d:Q4532522|Heinrich Erlich]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-19 | [[Омск]] | | |- | style='text-align:right'| 1877 | ''[[:d:Q4533002|Yakov Etinger]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q17489339|Яңа вакыт тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-12 | [[Минск]] | data-sort-value="2014" | 2014-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1878 | ''[[:d:Q4534908|Vladimir Jurinec]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1891" | 1891-03-28 | ''[[:d:Q2019437|Olesko]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-04 | |- | style='text-align:right'| 1879 | ''[[:d:Q4535114|Aleksandr Yurovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4304102|Мәскәү дәүләт матбугат университеты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-09-21 | [[Ташкент]] | data-sort-value="2003" | 2003-11-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1880 | ''[[:d:Q4535243|Yuri Yuriev]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-12-04 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-14 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 1881 | ''[[:d:Q4535586|Serafim Yushkov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-04-04 | ''[[:d:Q18173130|Trofimovschina]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-14 | [[Малоярославец]] |- | style='text-align:right'| 1882 | [[Игорь Яблоков]] | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q50932178|дин социологы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | [[Шуя]] | | |- | style='text-align:right'| 1883 | ''[[:d:Q4536661|Yury Yakimov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2010" | 2010-08-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1884 | ''[[:d:Q4536785|Igor Yakovenko]]'' | | | ''[[:d:Q4304099|Moscow State Forest University]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-06-17 | ''[[:d:Q4329470|Obodivka]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1885 | ''[[:d:Q4536820|Alexander Alexandrovich Yakovkin]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-11-13 | ''[[:d:Q19387810|Verkh-Inva]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 1886 | ''[[:d:Q4536846|Aleksey Yakovlev]]'' | | | ''[[:d:Q4419529|Сембер классик гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-12-18 | [[Сембер]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1887 | ''[[:d:Q4538081|Karl I. Janisch]]'' | | | | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1774" | 1774 | ''[[:d:Q4225854|Kovrovsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1833" | 1833-05-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1888 | ''[[:d:Q4539053|Boris Yarkho]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-03-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-03 | [[Сарапул]] |- | style='text-align:right'| 1889 | ''[[:d:Q4539149|Nikolay Yasamanov]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q15143191|science communicator]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-25 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | | |- | style='text-align:right'| 1890 | ''[[:d:Q4718250|Alexander Arhangelskii]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-13 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1891 | ''[[:d:Q4718736|Alexander Dmitrievich Bruno]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-06-26 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1892 | ''[[:d:Q5235320|David I. Rozenberg]]'' | 1937<br/>1943 | 1941<br/>1950 | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-11-27 | [[Ковно губернасы|Ковно гөбернәсе]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1893 | ''[[:d:Q5396005|Ervand Kogbetliantz]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1888" | 1888-02-22 | ''[[:d:Q1347765|Nakhichevan-on-Don]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-11-05 | ''[[:d:Q163948|10ᵗʰ arrondissement of Paris]]'' |- | style='text-align:right'| 1894 | ''[[:d:Q5408554|Eugène Gabritschevsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q15296811|рәсемче]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-12-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-05 | [[Хар (Мюнхен)]]<br/>[[Мүнхен]] |- | style='text-align:right'| 1895 | ''[[:d:Q5642500|Haljand Udam]]'' | | | ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-08 | [[Раквере]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-17 | [[Витербо]] |- | style='text-align:right'| 1896 | ''[[:d:Q5665769|Aleksander Pavlovich Melikyan]]'' | | | [[Грузия аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-26 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-22 | |- | style='text-align:right'| 1897 | ''[[:d:Q5780131|Runar Viktor Gåsström]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-05-13 | [[Һельсинки|Һелсинки]]<br/>[[Нью-Йорк]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-13 | [[Калининград]] |- | style='text-align:right'| 1898 | ''[[:d:Q6068764|Ferdinand Friedrich Reuss]]'' | | 1832 | ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1778" | 1778-01-26 | [[Түбинген]] | data-sort-value="1852" | 1852-04-02 | [[Штутгарт]] |- | style='text-align:right'| 1899 | ''[[:d:Q6192167|Vsevolod Stratonov]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1869" | 1869-04-04 | [[Одесса]] | data-sort-value="1938" | 1938-07-06 | ''[[:d:Q2403918|Košíře]]'' |- | style='text-align:right'| 1900 | ''[[:d:Q6429991|Konstantin Malkov]]'' | | | | [[математик]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1901 | ''[[:d:Q83653734|Ludmila A Sviridova]]'' | 1970-05-20 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1902 | ''[[:d:Q83829069|O V Maslova]]'' | 2002-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1903 | ''[[:d:Q83993473|Kitaeva GKh]]'' | 1976-02-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1904 | ''[[:d:Q84002341|Stanislovas Jankauskas]]'' | 2017-12-01 | 2019-01-31 | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1905 | ''[[:d:Q84069793|Kristina Fedorchenko]]'' | 2010-09-01 | | ''[[:d:Q4201438|Emanuel Institute of Biochemical Physics]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1906 | ''[[:d:Q84211548|Алексей Смирнов]]'' | 2010-03 | 2018-11 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1907 | ''[[:d:Q84257796|Eugene Arifulin]]'' | 2008 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1908 | ''[[:d:Q84395132|Gulnara M Kuramshina]]'' | 1976-11-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1909 | ''[[:d:Q84412230|Marina Andreyeva]]'' | 1969-03-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1910 | ''[[:d:Q84415548|Alexander Yu Tolbin]]'' | 2017 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1911 | ''[[:d:Q84561009|Anton Belyakov]]'' | 2015-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q378134|UCLouvain]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1912 | ''[[:d:Q84571130|Pavel Levashov]]'' | 1999-12-05 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1913 | ''[[:d:Q84587378|Stanislav V Kremnyov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1914 | ''[[:d:Q84587381|Victoria V Konduktorova]]'' | 2012 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1915 | ''[[:d:Q84717777|Mikhail A. Nikitin]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-11-10 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1916 | ''[[:d:Q84720274|Victoria Rasulovna Bityukova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-09 | | | |- | style='text-align:right'| 1917 | ''[[:d:Q84725304|Leonid Gladilin]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | | | |- | style='text-align:right'| 1918 | ''[[:d:Q84725623|رافائل هاروتیونیان (فیزیکدان)]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-02 | [[Ереван]] | data-sort-value="2019" | 2019-12-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1919 | ''[[:d:Q84725835|Yury Yakovets]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-01 | ''[[:d:Q1999900|Chernivtsi]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1920 | ''[[:d:Q84852017|Ivan Semenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1921 | ''[[:d:Q84881729|Ekaterina Knyazhanskaya]]'' | 2011 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1922 | ''[[:d:Q84940620|Evgeny Chuvilin]]'' | 1993-04-01 | 2018-01-08 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1923 | ''[[:d:Q84978199|Svetlana Polevova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1924 | ''[[:d:Q85201432|Andrey Rybakov]]'' | 2002-03-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1925 | ''[[:d:Q85219019|Artemiy Dmitriev]]'' | 2014-06 | 2015-05 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1926 | ''[[:d:Q85219846|Valentin V Pryanishnikov]]'' | 2005-10-01 | 2010-09-01 | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4314610|А. Н. Бакулев исемендәге Россия илкүләм йөрәк һәм тамырлары хирургиясе медицина тикшеренү үзәге]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1927 | ''[[:d:Q85233324|Yu G Kolyagin]]'' | 2007-07-14 | 2022-03-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1928 | ''[[:d:Q85266835|Ekaterina Petrova]]'' | 2014-12-01<br/>2014-03-05<br/>2013-01 | 2014-11-30<br/>2014-03 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1929 | ''[[:d:Q85277166|Svyatoslav Savin]]'' | 2014-03-01 | 2022-04-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1930 | ''[[:d:Q85329910|Galina V Kiriukhina]]'' | 2018-01-18 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1931 | ''[[:d:Q85344531|Olga V Zaborova]]'' | 2014-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1932 | ''[[:d:Q85360982|Aleksandr Kazakov]]'' | 2012-05-01 | 2012-12-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1933 | ''[[:d:Q85418651|Evgeny Skipetrov]]'' | 1996-10-01<br/>1989-02-01<br/>1973-02-01 | 1996-09-30<br/>1978-05-07 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1934 | ''[[:d:Q85487723|Ya V Malygin]]'' | 2020-09-01 | | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1935 | ''[[:d:Q85572376|Fyodor Syomin]]'' | 2012-02-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1936 | ''[[:d:Q85696258|Ulyana А Natashina]]'' | 2017-06 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1937 | ''[[:d:Q85717918|Nurshat Gaifullin]]'' | 2004-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1938 | ''[[:d:Q85775486|Anastasia Petrova]]'' | 2013-01-25 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1939 | ''[[:d:Q85822342|Timur Baygildiev]]'' | 2018-04-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1940 | ''[[:d:Q85861029|Andrey Kvakin]]'' | 1996<br/>2012 | 2012<br/>2014 | ''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-01 | [[Тверь]] | data-sort-value="2014" | 2014-11-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1941 | ''[[:d:Q85863240|Мулярчик, Александр Сергеевич]]'' | | | | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-12 | | data-sort-value="2021" | 2021-07-01 | |- | style='text-align:right'| 1942 | ''[[:d:Q85907295|Dean Fantazzini]]'' | 2020-09<br/>2014-10-01<br/>2008-10<br/>2007-10 | 2020-08<br/>2008-09 | ''[[:d:Q131262|Болонья университеты]]''<br/>''[[:d:Q835440|University of Konstanz]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q219317|Павия үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1943 | ''[[:d:Q85917521|Eduard E Levin]]'' | 2004 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1944 | ''[[:d:Q85920844|Andrey A Khomich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1945 | ''[[:d:Q85956406|Maria Balatskaya]]'' | 2010 | 2022-12 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1946 | ''[[:d:Q85979705|Pavel P Nesmiyanov]]'' | 2019 | 2022-09-09 | ''[[:d:Q3533383|Волгоград дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1947 | ''[[:d:Q85989952|Daria O Ignatyeva]]'' | 2007-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1948 | ''[[:d:Q86017566|Ilya Bryukhanov]]'' | 2012-02 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1949 | ''[[:d:Q86028335|Marina Faminskaya]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1950 | ''[[:d:Q86054847|Sergey Egorov]]'' | 2016-10-06 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1951 | ''[[:d:Q86204792|Anna Korobova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1952 | ''[[:d:Q86272060|Boris Afinogenov]]'' | 2011-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1953 | ''[[:d:Q86302094|Dina Gaynullina]]'' | 2012-11-25 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | | | |- | style='text-align:right'| 1954 | ''[[:d:Q86303990|Ilya I Marochkin]]'' | 2010 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1955 | ''[[:d:Q86480014|Alexander N Volov]]'' | 2018-01-11 | | ''[[:d:Q19908085|Frumkin Institute of Physical Chemistry and Electrochemistry]]''<br/>''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1956 | ''[[:d:Q86488796|Svetlana M Shmeleva]]'' | 2011-04 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1957 | ''[[:d:Q86491246|Vladimir Petrov]]'' | 2013-06 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1958 | ''[[:d:Q86501171|Alexandre Zakharov]]'' | 1979 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1959 | ''[[:d:Q86579163|Aleksandr N Vasiliev]]'' | 2019-09-02 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1960 | ''[[:d:Q86850802|Olga Rudko]]'' | 1999-09 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1961 | ''[[:d:Q86917342|Sergey V Krasnoshchekov]]'' | 2018-03-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1962 | ''[[:d:Q87026871|Ivan V Mikheev]]'' | 2015-02-05 | 2022-07-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1963 | ''[[:d:Q87033583|Alexander Palov]]'' | 2008-03-03 | | ''[[:d:Q958886|Павел Григорьевич Демидов исемендәге Ярославль дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1964 | ''[[:d:Q87091170|Andrey Oreshkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1965 | ''[[:d:Q87105248|Alexander Finko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1966 | ''[[:d:Q87121362|Alexei A Lazutin]]'' | 2004 | 2005 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1967 | ''[[:d:Q87142565|Vladimir Levashov]]'' | 2012-01-09 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1968 | ''[[:d:Q87168408|Sofia Rokhind]]'' | | | ''[[:d:Q87230397|Інстытут вышэйшых яўрэйскіх ведаў]]''<br/>''[[:d:Q4128093|Икенче Мәскәү дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1903" | 1903 | [[Талачын]] | data-sort-value="2000" | 2000-05-11 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 1969 | ''[[:d:Q87187693|Irina Le-Deygen]]'' | 2010-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1970 | ''[[:d:Q87212062|Igor Mitrofanov]]'' | 2016 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1971 | ''[[:d:Q87269750|Sjarhej Vasilenak]]'' | 1946 | 1960 | ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-09-23 | [[Запруддзе (Сенненский районы)|Запруддзе]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 1972 | ''[[:d:Q87271319|Mikhail Zykin]]'' | 2016-09 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1973 | ''[[:d:Q87312321|Alexey E Machulkin]]'' | 2021-01-18<br/>2018-07-02 | 2021-01-18 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1974 | ''[[:d:Q87358812|Olga Tikhonova]]'' | 2008-02-07 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1975 | ''[[:d:Q87381161|Anton V Ikonnikov]]'' | 2017-05-30 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1976 | ''[[:d:Q87415546|Roman Pishchalnikov]]'' | 2008-05-01 | 2011-02-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1977 | ''[[:d:Q87495941|Tatiana V Kornilova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1978 | ''[[:d:Q87560787|Oleg S Morozov]]'' | 2018-07-30 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1979 | ''[[:d:Q87630222|Elena Yu Kozhunova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1980 | ''[[:d:Q87630228|Sergey Troyanov]]'' | 1961 | 2017 | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1981 | ''[[:d:Q87630548|Alexey Baldin]]'' | 2020-10-26 | 2022-06-30 | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1982 | ''[[:d:Q87647588|Mihail Sokolov]]'' | | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]]<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-07-11 | [[Тула]] | | |- | style='text-align:right'| 1983 | ''[[:d:Q87654520|Pavel G Malkov]]'' | 2006-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1984 | ''[[:d:Q87686377|Yulia D Gordievskaya]]'' | 2016 | 2021 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1985 | ''[[:d:Q87702388|Konstantin Chumakov]]'' | 1973 | 1987 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q15634281|вирусолог]]''<br/>''[[:d:Q15839206|молекуляр биолог]]'' | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1986 | ''[[:d:Q87734183|Maria Lagarkova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1966" | 1966-11-26 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 1987 | ''[[:d:Q87782550|Artem Trifonov]]'' | 1997-01-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1988 | ''[[:d:Q87782554|Ivan Bozhev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1989 | ''[[:d:Q87788559|Dmitrii Mazur]]'' | 2018 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1990 | ''[[:d:Q87836296|Olga V Maximova]]'' | 2017 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1991 | ''[[:d:Q87880146|Alexander Vasiliev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1992 | ''[[:d:Q87888938|Irina Tereshina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1993 | ''[[:d:Q87898739|Denis Silachev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1994 | ''[[:d:Q87938430|Nikita S Shlapakov]]'' | 2013-09 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1995 | ''[[:d:Q87939698|Artem Mitrofanov]]'' | 2014-10 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1996 | ''[[:d:Q87970177|Alexander Gorbunov]]'' | 2014-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1997 | ''[[:d:Q87970184|Vladimir Kovalev]]'' | 1977-12-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1998 | ''[[:d:Q87993937|Nadezhda V Kryukova]]'' | 2011 | 2017 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1999 | ''[[:d:Q88003819|Marina Negasheva]]'' | 1988-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2000 | ''[[:d:Q88058562|Oleg I Titov]]'' | 2012-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2001 | ''[[:d:Q6832360|Mikhail Tsetlin]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1924" | 1924-09-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2002 | ''[[:d:Q6849524|Mikhail Chailakhyan]]'' | | | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q60244908|фитофизиолог]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-08 | ''[[:d:Q1347765|Nakhichevan-on-Don]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-11-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2003 | ''[[:d:Q6849579|Mikhail Kogan]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-09-05 | [[Киев]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2004 | ''[[:d:Q7058018|Shulamit Gross]]'' | | | ''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923 | [[Гродно|Һродна]] | data-sort-value="2012" | 2012 | |- | style='text-align:right'| 2005 | ''[[:d:Q7218250|Manoeil Isaakovitsj Pevzner]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q842811|диетолог]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-06-20 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2006 | ''[[:d:Q7232171|Pyotr Lyashchenko]]'' | | | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1876" | 1876-10-10 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1955" | 1955-07-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2007 | [[Виктор Лазарев]] | 1925 | | ''[[:d:Q4491257|Flerovskaja Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4397951|Russian association of social sciences research institutes]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q41322966|iconographer]]''<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-08-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2008 | ''[[:d:Q7258532|Nikolay Ivanovich Kareyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q19819669|Cinquè gymnasium de Moscou]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1850" | 1850-11-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1931" | 1931-02-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 2009 | ''[[:d:Q7453591|Sergei Konyagin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-04-25 | [[Сарытау]] | | |- | style='text-align:right'| 2010 | ''[[:d:Q7493827|V. I. Avdiev]]'' | 1951 | 1973 | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1350189|египтолог]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-10-04 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2011 | ''[[:d:Q7502335|Shoshana Kamin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-24 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2012 | ''[[:d:Q7518846|Simon Gindikin]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2013 | [[Валентин Афраймович]] | | | | [[математик]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-02 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="2018" | 2018-02-21 | [[Түбән Новгород]] |- | style='text-align:right'| 2014 | ''[[:d:Q7911498|Valery Petrosyan]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-07 | [[Бакы]] | | |- | style='text-align:right'| 2015 | ''[[:d:Q7938432|Vladimir Krivchenkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | ''[[:d:Q4174884|Елизарово (Наро-Фоминскан кӀошт)]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-10-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2016 | ''[[:d:Q7938623|Vladimir Sergeyevich Sergeyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q20873384|антик дәвер тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-06-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2017 | ''[[:d:Q7938914|Vladislav Shevchenko]]'' | | | | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-06-18 | | | |- | style='text-align:right'| 2018 | ''[[:d:Q7939149|Леонид Лейбензон]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q58039437|Imperial Moscow Technical School]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-06-14 | [[Харьков]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2019 | ''[[:d:Q9050179|Nicolai Ivanovich Zheleznov]]'' | 1847 | 1853 | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q60244908|фитофизиолог]]'' | data-sort-value="1816" | 1816-10-16 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1877" | 1877-01-15 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 2020 | ''[[:d:Q10799905|Nguyễn Văn Hiệu]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-21 | [[Hanoy]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-23 | |- | style='text-align:right'| 2021 | ''[[:d:Q11264039|Konrad Wagner]]'' | | | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1862" | 1862-07-17 | ''[[:d:Q569938|Прашка]]'' | data-sort-value="1950" | 1950 | [[Калиш]] |- | style='text-align:right'| 2022 | ''[[:d:Q11464176|Michiko Ono]]'' | | | ''[[:d:Q336264|Киото университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11350291|scholar of Russian literature]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-18 | [[Osaka|Осака]] | data-sort-value="2009" | 2009-01-17 | [[Нагаокакё (заманча шәһәр)|Нагаокакё]] |- | style='text-align:right'| 2023 | ''[[:d:Q11714950|Izrail Agol]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-11-20 | [[Бобруйск|Бабруйск]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-08 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 2024 | ''[[:d:Q11763925|Ludwik Siewruk]]'' | | | | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1806" | 1806 | | data-sort-value="1853" | 1853-06-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2025 | ''[[:d:Q11817222|Sergey Vasilyevich Kravkov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-05-19<br/>1893-05-31 | [[Рязань]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2026 | ''[[:d:Q11882490|Mikhail Kalyakin]]'' | | | ''[[:d:Q4525212|Moscow State School 57]]''<br/>''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | | | |- | style='text-align:right'| 2027 | ''[[:d:Q12083724|Georgy Boky]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q15142825|кристаллограф]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-09-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2028 | ''[[:d:Q12093723|Gary Gavrilov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-19 | [[Бакы]] | data-sort-value="1999" | 1999-12-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2029 | ''[[:d:Q12098141|Oleksander Hrushevskyi]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q26709887|археограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-08-12 | [[Ставрополь]] | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Казакъ Совет Социалистик Республикасы|Казакъ Cовет Социалистик Республикаcы]] |- | style='text-align:right'| 2030 | ''[[:d:Q12099235|Eduard Girusov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-26 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2019" | 2019-05-26 | |- | style='text-align:right'| 2031 | ''[[:d:Q12099957|Igor Dementyev]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-07-01 | [[Харьков]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2032 | ''[[:d:Q12113408|Vladimir Kosinsky]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-08-13 | ''[[:d:Q4167085|Doroshivka]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-05 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 2033 | ''[[:d:Q12114229|Alexander Abramovich Krasnovski]]'' | | | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-08-26 | [[Одесса]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2034 | ''[[:d:Q12115151|Leonid Krushinsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-06-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2035 | ''[[:d:Q12117036|Octavius Lange]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-03-14 | ''[[:d:Q4214485|Karachiyivtsi]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2036 | ''[[:d:Q12119034|S. I. Luchit︠s︡kai︠a︡]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-12 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2037 | ''[[:d:Q12119236|Nikolay Lyubimov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1830" | 1830-01-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1897" | 1897-05-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 2038 | ''[[:d:Q12147003|Paviel Rastarhujeŭ]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4140322|Hlukhiv National Pedagogical University of Oleksandr Dovzhenko]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1881" | 1881-06-30 | [[Стародуб]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-21 | [[Яңа Зыбков]] |- | style='text-align:right'| 2039 | ''[[:d:Q12148301|Nikolay Rozhansky]]'' | | | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-28 | [[Киев]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-25 | [[Ростов-на-Дону]] |- | style='text-align:right'| 2040 | ''[[:d:Q12152589|Aleksey Sidorov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17391638|сәнгать теоретигы]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-06-01 | ''[[:d:Q4320243|Mikolayivka]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-06-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2041 | ''[[:d:Q12271328|Ала Шэшкен]]'' | 1979 | | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q3542768|University of Belgrade Faculty of Philology]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-30 | [[Лепель|Лепел]] | | |- | style='text-align:right'| 2042 | ''[[:d:Q12286926|Miroslav I︠A︡nakiev]]'' | | | ''[[:d:Q841581|София университеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-08-19 | [[Sofiä|София]] | data-sort-value="1998" | 1998-11-09 | [[Sofiä|София]] |- | style='text-align:right'| 2043 | ''[[:d:Q12290799|Plamen S. Cvetkov]]'' | | | ''[[:d:Q841581|София университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-08 | [[Берлин]] | data-sort-value="2015" | 2015-11-03 | [[Sofiä|София]] |- | style='text-align:right'| 2044 | ''[[:d:Q12358778|Aleksandr Polunov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-12-08 | [[Харьков]] | | |- | style='text-align:right'| 2045 | ''[[:d:Q12360610|Christian Steltzer]]'' | 1806 | | | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1758" | 1758-02-17 | [[Зальцведель]] | data-sort-value="1831" | 1831-10-08 | [[Берлин]] |- | style='text-align:right'| 2046 | ''[[:d:Q12540001|Sergey Daronyan]]'' | 1956 | 1963 | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-04-01 | [[Харьков]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-23 | [[Ереван]] |- | style='text-align:right'| 2047 | ''[[:d:Q12742990|Valentin Belousov]]'' | | | ''[[:d:Q4146913|Ion Creangă Pedagogical State University]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-02-20 | ''[[:d:Q37801|Bălți]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-07-23 | [[Кишинёв]] |- | style='text-align:right'| 2048 | ''[[:d:Q12749334|Branko Tošović]]'' | | | ''[[:d:Q572286|University of Sarajevo]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-10 | ''[[:d:Q3034667|Vihovići]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2049 | ''[[:d:Q12749763|Viktor Bonch-Bruyevich]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2050 | ''[[:d:Q12825554|Куклес, Исаак Самойлович]]'' | 1931 | 1934 | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-09-28 | [[Харьков]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-31 | [[Сәмәрканд]] |- | style='text-align:right'| 2051 | [[Константин Марков]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-05-07 | [[Выборг]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2052 | ''[[:d:Q12900214|Oleg Nikitinski]]'' | 1995 | 1998 | ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-09-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2015" | 2015-06-06 | [[Мүнстер]] |- | style='text-align:right'| 2053 | ''[[:d:Q12910008|Rina Usikova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q15976341|славист]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-11 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-11-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2054 | ''[[:d:Q13512740|Vladimir Dubyansky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-07-02 | [[Павловск (Воронеж өлкәсе)]] | data-sort-value="1962" | 1962 | |- | style='text-align:right'| 2055 | ''[[:d:Q13602773|Lidija Liepiņa]]'' | 1941 | 1943 | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q16744668|физико-химик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-04-04 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-04 | [[Рига]] |- | style='text-align:right'| 2056 | ''[[:d:Q14475927|Sergei Finikov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-11-03 | [[Бөек Новгород]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2057 | ''[[:d:Q14475936|Vladimir Zakalyukin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2011" | 2011-12-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2058 | ''[[:d:Q15061100|Valery P. Shibaev]]'' | 1974-10-16 | | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-08-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2059 | ''[[:d:Q15061236|Maxim Shamolin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-22 | [[Ногинск]] | | |- | style='text-align:right'| 2060 | ''[[:d:Q15061293|Alexander N. Chumakov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-01 | ''[[:d:Q4412155|Severnoye]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2061 | ''[[:d:Q15061572|Grigory K. Khrushchov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-03-03 | [[Воронеж губернасы]] | data-sort-value="1962" | 1962-12-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2062 | ''[[:d:Q15062430|Ashot Petrosian]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-02 | ''[[:d:Q39542|Vardenis]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-02-23 | ''[[:d:Q39569|Dilijan]]'' |- | style='text-align:right'| 2063 | ''[[:d:Q15063027|Vasily Fursov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-01-14 | [[Липецк]] | data-sort-value="1998" | 1998-11-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2064 | ''[[:d:Q15063115|Grigory Fridlyand]]'' | | | ''[[:d:Q4407737|Санкт-Петербург психоневрология фәнни тикшеренү институты]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1897" | 1897-09-27 | [[Минск]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2065 | ''[[:d:Q15063892|Galina Avanesova]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-11-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2066 | [[Михаил Агарков]] | 1945 | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-03-20 | [[Казан]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2067 | ''[[:d:Q15064155|Marlen Aslanyan]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-10 | [[Ереван]] | data-sort-value="2025" | 2025-03-27 | |- | style='text-align:right'| 2068 | ''[[:d:Q15064338|M. P. Baskin]]'' | | | ''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1899" | 1899-12-08 | | data-sort-value="1964" | 1964-08-04 | |- | style='text-align:right'| 2069 | [[Василий Басов]] | 1835 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]'' | data-sort-value="1812" | 1812-04-18 | [[Орёл]] | data-sort-value="1879" | 1879-12-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2070 | ''[[:d:Q15064399|Бекетов, Николай Андреевич]]'' | | 1826 | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1790" | 1790-05-22 | ''[[:d:Q4336920|Орёл наместниклыгы]]'' | data-sort-value="1829" | 1829-08-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2071 | ''[[:d:Q15064543|Vitaly Bogatov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1925" | 1925-01-18 | ''[[:d:Q18173144|Чечевилово]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-04-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2072 | ''[[:d:Q15064697|Vasily Brodov]]'' | | | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q2901587|yogi]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-02-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2073 | ''[[:d:Q15064703|Peter Gottlieb Brosse]]'' | 1846 | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]'' | data-sort-value="1793" | 1793-07-12 | [[Рига]] | data-sort-value="1857" | 1857-09-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2074 | [[Алексей Бутягин]] | 1934 | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q16648126|Jelecké klasické mužské gymnázium]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-19 | [[Елец]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2075 | ''[[:d:Q15064880|Joseph Warwinsky]]'' | 1838<br/>1846 | | ''[[:d:Q30889518|Imperial Univervisty of Kharkov medical faculty]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q15401884|медицина галиме]]'' | data-sort-value="1811" | 1811-10-28 | [[Полтава губернасы|Палтау губернасы]]<br/>''[[:d:Q269530|Хорол]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-10-08<br/>1880 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2076 | ''[[:d:Q15064904|Illarion Vasilyev]]'' | 1828 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1801" | 1801 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1832" | 1832 | |- | style='text-align:right'| 2077 | ''[[:d:Q15065250|Edward Harvey]]'' | 1829 | | | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1798" | 1798-01-25 | [[Лондон]] | data-sort-value="1874" | 1874-02-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2078 | ''[[:d:Q15065331|Гивартовский, Генрих Антонович]]'' | 1849 | | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1816" | 1816-02-23 | [[Варшава]] | data-sort-value="1884" | 1884-10-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2079 | ''[[:d:Q15065335|David Gilichinsky]]'' | | | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-25 | [[Кишинёв]] | data-sort-value="2012" | 2012-02-18 | [[Пущино]] |- | style='text-align:right'| 2080 | ''[[:d:Q15065337|Ivan Fëdorovič Hiltebrandt]]'' | 1834 | 1846 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]'' | data-sort-value="1806" | 1806-06-25 | | data-sort-value="1859" | 1859-10-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2081 | ''[[:d:Q15065518|Vladimir Gorskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4114347|Радиацион, химик һәм биологик саклану һәм мөһәндис гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-06 | | data-sort-value="2016" | 2016-01-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2082 | ''[[:d:Q15065571|Залеман, Алексей Николаевич]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-11-14 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1938" | 1938 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | style='text-align:right'| 2083 | ''[[:d:Q15065641|Aleksandr Aleksandrovitsj Groesjetskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1368409|селекционер]]'' | | [[Россия империясе]] | | |- | style='text-align:right'| 2084 | ''[[:d:Q15065714|Oleksii Danylevskyi]]'' | | | ''[[:d:Q1973040|Киев руханилар академиясе]]''<br/>''[[:d:Q3496636|Киев-Могилән академиясе]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]'' | data-sort-value="1770" | 1770 | | data-sort-value="1815" | 1815-05-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2085 | ''[[:d:Q15065743|Sholom Dvolajckij]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1893" | 1893 | ''[[:d:Q393332|Жагаре]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2086 | ''[[:d:Q15066039|Pyotr Mrochek-Drozdovsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-01-09 | [[Смоленск]] | data-sort-value="1930" | 1930 | |- | style='text-align:right'| 2087 | ''[[:d:Q15066047|N. M. Druzhinin]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q19819669|Cinquè gymnasium de Moscou]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1886" | 1886-01-01 | [[Курск]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2088 | ''[[:d:Q15066157|Anatoly Dyakov]]'' | | | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q2310145|метеоролог]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-11-07 | ''[[:d:Q4334591|Omelnik]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-02-15 | ''[[:d:Q3983094|Тимертау]]'' |- | style='text-align:right'| 2089 | ''[[:d:Q15066826|Залозецкий, Карл Акинфиевич]]'' | 1845 | 1847 | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1798" | 1798-11-04 | ''[[:d:Q1022485|Medzhybizh]]'' | data-sort-value="1848" | 1848-07-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2090 | ''[[:d:Q15067246|Valery Ivanov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2005" | 2005 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2091 | ''[[:d:Q15068053|Moisey Kaganov]]'' | | | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-06-04 | [[Лубны]] | data-sort-value="2019" | 2019-09-01 | [[Волтем (Массачусетс)|Волтем]] |- | style='text-align:right'| 2092 | ''[[:d:Q15068139|N. V. Kalachov]]'' | 1848 | 1852 | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1819" | 1819-05-26 | ''[[:d:Q4535312|Yuryevsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-10-25 | [[Сердобск өязе]] |- | style='text-align:right'| 2093 | ''[[:d:Q15068200|Yakov Kalinovsky]]'' | 1853 | | ''[[:d:Q30889518|Imperial Univervisty of Kharkov medical faculty]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1814" | 1814-10-21 | [[Днипро]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-23 | [[Пушкино]] |- | style='text-align:right'| 2094 | ''[[:d:Q15068429|Vasily Kasatkin]]'' | 1930 | 1934 | ''[[:d:Q60850017|Petrohradský učitelský institut Alexandra II.]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-12-06 | ''[[:d:Q4518353|Чухлома өязе]]'' | data-sort-value="1937" | 1937 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2095 | ''[[:d:Q15068795|Ernst Klien]]'' | 1838 | | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | | data-sort-value="1794" | 1794-03-06 | [[Барут (Марк)]] | data-sort-value="1866" | 1866-12-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2096 | ''[[:d:Q15069065|Aleksey Kozyrev]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-16 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2097 | ''[[:d:Q15069278|Komlev Nikolaĭ Georgievich]]'' | | | ''[[:d:Q13416137|РФ Саклану министрылыгының хәрби университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1924" | 1924-12-30 | [[Иваново өлкәсе]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2098 | ''[[:d:Q15069694|Vladislav Kostyuchenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-08-24 | ''[[:d:Q149016|Батурын]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2099 | ''[[:d:Q15070306|Gennady Koshelenko]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-21 | [[Омск]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2100 | ''[[:d:Q15071114|Ernst Gustav Leyst]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''<br/>''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1852" | 1852-01-07 | [[Ревель (коммуна)]] | data-sort-value="1918" | 1918-09-13 | [[Бад-Наухайм]] |- | style='text-align:right'| 2101 | ''[[:d:Q67211318|Galina Shinkareva]]'' | 2018-01-10 | 2022-11 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2102 | ''[[:d:Q67220409|Nikolai V. Nikitin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2103 | ''[[:d:Q67291707|Vladimir Z. Paschenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2104 | ''[[:d:Q67314228|Alexander Baykov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2105 | ''[[:d:Q67395940|Andrei A. Korostelev]]'' | 1998<br/>1995 | 1999<br/>1998 | ''[[:d:Q861548|Флорида штаты университеты]]''<br/>''[[:d:Q100994101|Pennsylvania State University Penn State World Campus]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2106 | ''[[:d:Q67470159|Darya Savrina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2107 | ''[[:d:Q67500541|Mikhail Korolev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2108 | ''[[:d:Q68268766|Anatoly Kuzovnikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-11-09 | | data-sort-value="2004" | 2004-11-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2109 | ''[[:d:Q68311962|Anna Melyukova]]'' | | | | ''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1921" | 1921 | | data-sort-value="2004" | 2004 | |- | style='text-align:right'| 2110 | ''[[:d:Q69102987|Трахтенберг, Леонид Израйлевич]]'' | | | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-16 | [[Винница]] | | |- | style='text-align:right'| 2111 | ''[[:d:Q70195925|Yury Drygin]]'' | 1965-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2112 | ''[[:d:Q70251207|Левенталь, Густав Осипович]]'' | | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1788" | 1788-08-08 | [[Hannover|Һанновер]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2113 | ''[[:d:Q70251688|Abdildina Raushan Zhabaykhanovna]]'' | | | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-10 | [[Казакъстан]] | | |- | style='text-align:right'| 2114 | ''[[:d:Q70251710|Бертовский Лев Владимирович]]'' | | | ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-14 | [[Сергиев Посад]] | | |- | style='text-align:right'| 2115 | ''[[:d:Q70252115|Nikolaj Nikolajevič Slavjanov]]'' | | | ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]''<br/>''[[:d:Q16685857|Пирем ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1878" | 1878-06-01 | [[Воткинск|Вуткин]] | data-sort-value="1958" | 1958-10-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2116 | ''[[:d:Q70254032|Aleksandr Vatlin]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17489339|Яңа вакыт тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-01-15 | [[Ашкабад]] | | |- | style='text-align:right'| 2117 | ''[[:d:Q70483024|Michael Babykin]]'' | 1981-12-16 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2118 | ''[[:d:Q70542123|Armine Avetisyan]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2119 | ''[[:d:Q70742489|Leonid Yakovenko]]'' | 2008-03-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2120 | ''[[:d:Q70988563|Andrey Rosenkranz]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2121 | ''[[:d:Q71440930|Olga Ilyinskaya]]'' | 1976-07-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2122 | ''[[:d:Q71582783|Vladimir Sukhomlin]]'' | | | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-09-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2123 | ''[[:d:Q71830877|Nikolai Egorov]]'' | 1967 | 1989 | | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-01-05 | ''[[:d:Q4445621|Сүздәл өязе]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-12-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2124 | ''[[:d:Q71915838|Nikolai Ivanovich Tarasov]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-08-13 | [[Киев]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2125 | ''[[:d:Q73041793|Enver P. Nakhmedov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2126 | ''[[:d:Q73042113|Alexander V. Nikolaev]]'' | 2008-06-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2127 | ''[[:d:Q73113410|Alexey N. Rubtsov]]'' | 1998 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2128 | ''[[:d:Q73142337|Evgeni Zernii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2129 | ''[[:d:Q73269431|Alexandr Krasota]]'' | 2010-12-07 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2130 | ''[[:d:Q73380436|Vladimir Gorokhov]]'' | 1977-02-28 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2131 | ''[[:d:Q73814859|I D Stulin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2132 | [[Иван Кауричев]] | | | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | | data-sort-value="1913" | 1913-12-03 | ''[[:d:Q4170077|Dugna]]'' | data-sort-value="2003" | 2003 | |- | style='text-align:right'| 2133 | ''[[:d:Q73885473|Emir Khatipov]]'' | 1994-03-05 | 1996-08-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2134 | ''[[:d:Q74346549|Victor Y. Timoshenko]]'' | 1986-02-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2135 | ''[[:d:Q74477680|L S Novikov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2136 | ''[[:d:Q74758437|Anna Bacheva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2137 | [[Нина Соколова]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-05-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2138 | [[Николай Куприц]] | | | | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-07-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2139 | ''[[:d:Q75007250|Aleksej Zajkin]]'' | | | | [[профессор]] | data-sort-value="1924" | 1924-03-30 | ''[[:d:Q24573738|Зашево]]'' | data-sort-value="2002" | 2002-12-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2140 | [[Людмила Лотова]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-04 | |- | style='text-align:right'| 2141 | [[Николай Потекаев]] | | | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-09-17 | [[Сорочинск районы]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-31 | |- | style='text-align:right'| 2142 | [[Николай Калабухов]] | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-08-01 | [[Каменск-Шахтинский]] | data-sort-value="1991" | 1991-10-17 | [[Әстерхан]] |- | style='text-align:right'| 2143 | ''[[:d:Q75377238|Konstantin A Kouzakov]]'' | 2004-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2144 | ''[[:d:Q75460332|Boris M. Bulychev]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2145 | ''[[:d:Q75464269|Yaroslav V. Kartashov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2146 | ''[[:d:Q75819339|Varvara Pavlovna Derbenova-Ukhova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1903" | 1903 | [[Иваново]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-05 | |- | style='text-align:right'| 2147 | [[Алексей Агарев]] | | | ''[[:d:Q4348465|Пинзә руханилар симинариясе]]''<br/>[[Себер дәүләт медицина университеты]]<br/>''[[:d:Q28667234|Тум император университеты]]''<br/>''[[:d:Q578023|Тулуза университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1878" | 1878 | [[Чамбар өязе]] | data-sort-value="1945" | 1945 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2148 | ''[[:d:Q76604492|Марфенина, Ольга Евгеньевна]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-06-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2149 | [[Всеволод Васильев]] | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-09 | [[Курск]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2150 | [[Дмитрий Карев (1905)]] | | | | [[профессор]]<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1905" | 1905-11-14 | [[Тамбов губернасы]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-31 | |- | style='text-align:right'| 2151 | [[Галина Мотузова]] | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-03-15 | [[Курск]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-30 | |- | style='text-align:right'| 2152 | [[Николай Зырин]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-03-22 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2153 | ''[[:d:Q76834532|Mariya Gerasimova]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-10 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2154 | ''[[:d:Q77219460|Зенова, Галина Михайловна]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-13 | [[Ярцево]] | | |- | style='text-align:right'| 2155 | ''[[:d:Q78079877|Galina Simonova]]'' | | 2015 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2156 | ''[[:d:Q78148034|Vladimir A. Krupenin]]'' | 1992-05-29 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2157 | ''[[:d:Q78159510|Natalia Y. Minina]]'' | 1959 | 2015 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2158 | ''[[:d:Q78662282|Никольский, Игорь Владимирович]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1907" | 1907 | [[Калуга]] | data-sort-value="1986" | 1986 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2159 | ''[[:d:Q78760908|Nikolay E Shevchenko]]'' | 2000-09 | 2017-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2160 | ''[[:d:Q79244259|Tatiana A Shestimerova]]'' | 2008-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2161 | ''[[:d:Q79445927|Yulia Kraus]]'' | 1998-11-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2162 | ''[[:d:Q79469026|Dmitry A Lemenovskii]]'' | 1971 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2163 | ''[[:d:Q79524953|Nataliya E Borisova]]'' | 2023-07-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2164 | ''[[:d:Q79595706|Omar Kantidze]]'' | 2017-09-01 | 2020-07-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2165 | ''[[:d:Q79863261|Konstantin Lyamzayev]]'' | 2002-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2166 | ''[[:d:Q79864770|Ilya Kovalenko]]'' | 2003-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2167 | ''[[:d:Q79864773|Dmitry Ustinin]]'' | 2004-11-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2168 | ''[[:d:Q79905804|Aleksandr Andreyev-Andriyevsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2169 | ''[[:d:Q79942301|Elena S Trofimchuk]]'' | 2001-06-06 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2170 | ''[[:d:Q79945455|Tatyana Belyaeva]]'' | 1978-02-01 | 1998-12-31 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2171 | ''[[:d:Q80054326|Alexandra M. Rozhkova]]'' | 1995-06-25 | 2020-12-31 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2172 | ''[[:d:Q80105577|Alexander V. Emelyanenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2173 | ''[[:d:Q80115630|Ekaterina Vasil'Eva]]'' | 1978-01-02 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2174 | ''[[:d:Q80182017|Alexei Balakin]]'' | 1998-05-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2175 | ''[[:d:Q80531562|Efim Gorodetsky]]'' | 1940 | | ''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-01-16 | [[Винница]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2176 | ''[[:d:Q80535108|Anatolii N Rykov]]'' | 1968 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2177 | ''[[:d:Q80562843|Tamara Obergan]]'' | 1993-11-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2178 | ''[[:d:Q80637566|Anastasiya Krinitsyna]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2179 | ''[[:d:Q80800447|Sergey Pisarev]]'' | 2019-08-20 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2180 | ''[[:d:Q80836926|V. S. Lelchuk]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929 | | | |- | style='text-align:right'| 2181 | ''[[:d:Q80841611|Andrey V. Sybachin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2182 | ''[[:d:Q81032079|Irina Beloglazova]]'' | 2016-09-01 | 2018-12-31 | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2183 | ''[[:d:Q81037955|Alexander Boot]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | | |- | style='text-align:right'| 2184 | ''[[:d:Q81267684|Semen N Klyamkin]]'' | 1981-07-01 | | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2185 | ''[[:d:Q81420083|Sergey Vatsadze]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2186 | ''[[:d:Q81486909|Irina Grozdova]]'' | 1998-11 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2187 | ''[[:d:Q81496797|Vladimir A Korolev]]'' | 1994 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2188 | ''[[:d:Q82213840|Olga Sokolova]]'' | 2006 | | ''[[:d:Q4201795|Timiryazev Institute of Plant Physiology]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Тула]] | | |- | style='text-align:right'| 2189 | ''[[:d:Q82268467|Alexander Voronin]]'' | 2008-01-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2190 | ''[[:d:Q82316819|D A Muzychenko]]'' | 2001-04-03 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2191 | ''[[:d:Q82411020|Konstantin Kravtsov]]'' | 2014 | | [[Prinston universitetı|Принстон университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2192 | ''[[:d:Q82469932|Nikolaj Stepanov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2193 | ''[[:d:Q82511016|Alexander A Ezhov]]'' | 2009-05-04<br/>2018-10-25 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2194 | ''[[:d:Q82603991|George Rupchev]]'' | 2004 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2195 | ''[[:d:Q82701071|Aleksandr Lanin]]'' | 2014 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2196 | ''[[:d:Q82859086|Marina A Yurovskaya]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2197 | ''[[:d:Q83259390|Andrey Khoroshutin]]'' | 1992 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2198 | ''[[:d:Q83346541|Artem Dyuba]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2199 | ''[[:d:Q83366786|Yaroslaw Ilyushin]]'' | 1996-04-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2200 | ''[[:d:Q83596722|Alexey Bogdanov]]'' | 2013-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2201 | ''[[:d:Q15071137|Viktor Lensky]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1913" | 1913-02-23 | ''[[:d:Q18802049|Staraya Nechaevka]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-03-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2202 | ''[[:d:Q15071354|Aleksey Lukashin]]'' | | | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-04-03 | | | |- | style='text-align:right'| 2203 | ''[[:d:Q15071393|Vladimir Lutsky]]'' | | | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-06-15 | [[Бердянск]] | data-sort-value="1962" | 1962-12-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2204 | [[Владимир Мальмберг]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q15983985|классик археолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]'' | data-sort-value="1860" | 1860-12-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1921" | 1921-12-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2205 | ''[[:d:Q15072125|Victor A. Matveev]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-11 | [[Тайга (шәһәр)|Тайга]] | | |- | style='text-align:right'| 2206 | ''[[:d:Q15072187|Iya Mayak]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q2468727|classical scholar]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-09-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2018" | 2018-12-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2207 | ''[[:d:Q15072417|Mikhail Meshcheriakov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-09-04<br/>1910 | [[Таганрог]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-24 | [[Дубна]] |- | style='text-align:right'| 2208 | ''[[:d:Q15072524|Pjotr Andreevitsj Minakov]]'' | 1900 | 1911 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1865" | 1865-11-25 | ''[[:d:Q19674479|Deryugino]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2209 | [[Александр Мишулин]] | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4406409|Самар дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-08-18 | [[Мәләкәс (Сембер өлкәсе)|Мәләкәс]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2210 | ''[[:d:Q15074743|Semyon Targ]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1910" | 1910-10-10 | [[Смоленск]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2211 | ''[[:d:Q15074755|Sergey Nayda]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''<br/>''[[:d:Q4240122|Kremenchuk Mykhailo Ostrohradskyi National University]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-10-08 | ''[[:d:Q4493144|Troitske]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-02-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2212 | ''[[:d:Q15074903|Yuri Tarannikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q107288518|Renju player]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-08-17 | [[Прокопьевск]] | | |- | style='text-align:right'| 2213 | ''[[:d:Q15076692|Ivan Florovich Ognev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1855" | 1855-08-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1928" | 1928 | [[Сергиев Посад]] |- | style='text-align:right'| 2214 | ''[[:d:Q15078716|Aleksandr Paramonov]]'' | 1965 | 1970 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-01-08<br/>1890 | [[Херсон]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-11 | |- | style='text-align:right'| 2215 | ''[[:d:Q15078965|Nikolaj Parusnikov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1931" | 1931-07-26 | | | |- | style='text-align:right'| 2216 | [[Юрий Симонов|Юри Симонов]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1734662|картограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-03-17 | [[Уфа]] | data-sort-value="2019" | 2019-08-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2217 | [[Эрна Померанцева]] | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q20551564|collector of fairy tales]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-04-07 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-11 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 2218 | ''[[:d:Q15081509|Artem Sarkisyan]]'' | | | [[Бакы дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201781|A.M. Obukhov Institute of Atmospheric Physics RAS]]'' | ''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-09-23 | [[Гүнейчартар]] | data-sort-value="2016" | 2016-11-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2219 | ''[[:d:Q15081636|Sergey Saprykin]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-26 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2220 | ''[[:d:Q15088169|Alexey M. Ghilyarov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2013" | 2013-10-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2221 | ''[[:d:Q15088657|Andrei Raigorodsky]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-18 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2222 | ''[[:d:Q15088696|Nikolay Rybalsky]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]] | data-sort-value="1953" | 1953-04-02 | | | |- | style='text-align:right'| 2223 | ''[[:d:Q15129443|Коноплев, Николай Гаврилович]]'' | 1832 | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | No/unknown value | | data-sort-value="1855" | 1855 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2224 | ''[[:d:Q15130116|Коровицкий, Александр Сикстович]]'' | 1841 | | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1797" | 1797 | [[Prussiä|Пруссия]] | data-sort-value="1864" | 1864 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2225 | ''[[:d:Q15130963|Vladimir Kokh]]'' | 1847 | | ''[[:d:Q28666768|Lyzeum Mitau]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]'' | data-sort-value="1817" | 1817<br/>1820 | [[Елгава]] | data-sort-value="1886" | 1886-04-26<br/>1884 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2226 | ''[[:d:Q15131062|Коцауров, Николай Васильевич]]'' | 1825 | 1834 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1798" | 1798 | | | |- | style='text-align:right'| 2227 | ''[[:d:Q15133682|Kozma Lebedev]]'' | 1831 | 1835 | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1799" | 1799 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1884" | 1884 | [[Мәскәү губернасы|Мәскәү губерниясе]] |- | style='text-align:right'| 2228 | ''[[:d:Q15133687|Nikifor Lebedev]]'' | 1826 | 1835 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q15985128|medical historian]]'' | data-sort-value="1799" | 1799-03-13 | ''[[:d:Q4080721|Bezhetsky Uyezd]]'' | No/unknown value | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2229 | ''[[:d:Q15135533|Линовский, Ярослав Альбертович]]'' | 1844 | 1846 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]'' | data-sort-value="1818" | 1818 | [[Киев губернасы|Киев гөбернәсе]] | data-sort-value="1846" | 1846 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2230 | ''[[:d:Q15135670|Alexey Leontievich Lovetzky]]'' | | 1840 | ''[[:d:Q4402625|Рәзән руханилар семинариясе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1787" | 1787-02-05 | ''[[:d:Q4264942|Lovtsy]]'' | data-sort-value="1840" | 1840-02-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2231 | ''[[:d:Q15136203|Любимов, Семён Иванович]]'' | 1820 | 1822 | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1800" | 18th century<br/>19th century | ''[[:d:Q16668636|Kulikovo]]''<br/>''[[:d:Q4163033|Dmitrovsky uyezd]]'' | data-sort-value="1900" | 19th century | |- | style='text-align:right'| 2232 | ''[[:d:Q15139460|Матюшенков, Иван Петрович]]'' | 1843 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1813" | 1813-09-26 | [[Тула]] | data-sort-value="1879" | 1879 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2233 | ''[[:d:Q15139994|Corneli Mlodzeevskii]]'' | 1849 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1818" | 1818-09-21 | ''[[:d:Q997568|Тульчын]]'' | data-sort-value="1865" | 1865-09-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2234 | ''[[:d:Q15140138|Efrem Osipovich Mukhin]]'' | 1813-09<br/>1814 | 1835 | ''[[:d:Q4496320|Kharkiv Collegium]]'' | [[хирург]] | data-sort-value="1766" | 1766-01-28 | ''[[:d:Q4187528|Zarozhne]]'' | data-sort-value="1850" | 1850-01-31 | ''[[:d:Q21669744|Кольцово]]'' |- | style='text-align:right'| 2235 | ''[[:d:Q15140682|Vasilij Ivanovič Obolenskij]]'' | 1836 | 1842 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1790" | 1790 | [[Орёл губернасы]] | data-sort-value="1847" | 1847 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2236 | ''[[:d:Q15140705|Овер, Александр Иванович]]'' | 1843 | | ''[[:d:Q4303916|Moscow Medical and Surgical Academy]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1804" | 1804-09-18 | [[Тула губернасы|Тула гөбернәсе]] | data-sort-value="1864" | 1864-12-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2237 | ''[[:d:Q15141379|Adolf Ivanovich Paco]]'' | 1837 | | | [[галим]] | data-sort-value="1800" | 1800 | [[Оре]] | data-sort-value="1860" | 1860 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2238 | ''[[:d:Q15143519|Իվան Պելտ]]'' | 1816 | 1829 | | [[галим]] | data-sort-value="1780" | 1780-06-03 | [[Мец]] | data-sort-value="1829" | 1829-07-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2239 | ''[[:d:Q15144301|Fyodor Politkovskiy]]'' | | | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1753" | 1753 | ''[[:d:Q3544519|Chernihiv Regiment]]'' | data-sort-value="1809" | 1809-07-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2240 | ''[[:d:Q15144324|Aleksej Ivanovič Polunin]]'' | 1847<br/>1849 | | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1820" | 1820-09-19 | [[Бежецк|Бежетск]] | data-sort-value="1888" | 1888-10-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2241 | ''[[:d:Q15145436|Протасов, Илья Васильевич]]'' | 1834 | 1835 | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | No/unknown value | | data-sort-value="1860" | 1860 | |- | style='text-align:right'| 2242 | ''[[:d:Q15145771|Ризенко, Василий Павлович]]'' | | 1827 | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1784" | 1784-12-27 | [[Киев]] | data-sort-value="1827" | 1827-01-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2243 | ''[[:d:Q15145799|Michael Richter]]'' | 1823<br/>1830 | 1852 | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2640827|гинеколог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1799" | 1799-04-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1874" | 1874-04-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2244 | ''[[:d:Q15145838|Andrey Rogov]]'' | | 1811 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1742" | 1742-11-08 | | data-sort-value="1811" | 1811 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2245 | ''[[:d:Q15146011|Рясовский, Григорий Андреевич]]'' | 1826 | 1835 | ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2640827|гинеколог]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]'' | data-sort-value="1798" | 1798 | [[Воронеж губернасы]] | data-sort-value="1864" | 1864-06-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2246 | ''[[:d:Q15146228|Людвіг Сцяпанавіч Сяўрук]]'' | 1840 | 1852 | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1807" | 1807 | [[Сялец (Брагинский районы)|Сялец]] | data-sort-value="1852" | 1852-06-21 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2247 | ''[[:d:Q15146334|Сибирский, Иван Андреевич]]'' | 1770-09 | 1779 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1745" | 1745 | | data-sort-value="1783" | 1783 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2248 | ''[[:d:Q15147133|Смирнов, Семён Алексеевич]]'' | | 1834 | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1777" | 1777<br/>1778<br/>1779 | | data-sort-value="1847" | 1847-04-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2249 | ''[[:d:Q15147370|P. Il. Strakhov]]'' | 1836 | 1846 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q864380|биограф]]'' | data-sort-value="1798" | 1798-01-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1856" | 1856-05-25 | |- | style='text-align:right'| 2250 | ''[[:d:Q15147441|Prohor Suvorov]]'' | 1810-07-02 | | | [[математик]] | data-sort-value="1750" | 1750 | | data-sort-value="1815" | 1815 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2251 | ''[[:d:Q15147495|Сырейщиков, Евгений Борисович]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1750" | 1750 | | data-sort-value="1790" | 1790<br/>1791-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 2252 | ''[[:d:Q15147715|Терновский-Платонов, Иван Матвеевич]]'' | 1837 | 1839 | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | | data-sort-value="1800" | 1800 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1849" | 1849-11-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2253 | ''[[:d:Q15147718|Терновский, Пётр Матвеевич]]'' | 1828 | | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | [[язучы]]<br/>[[рухани]] | data-sort-value="1798" | 1798-05-26 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1874" | 1874-09-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2254 | ''[[:d:Q15147865|Aron Naumovich Trainin]]'' | | | ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]'' | [[хокук белгече]]<br/>[[адвокат]] | data-sort-value="1883" | 1883-07-08<br/>1883-07-09 | [[Витебск]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2255 | ''[[:d:Q15148316|Julius Völkel]]'' | 1845 | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q13311320|court counsel]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1812" | 1812-01-11 | [[Берлин]] | data-sort-value="1882" | 1882-04-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2256 | ''[[:d:Q15149502|Циммерман, Антон Михайлович]]'' | 1849 | | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1820" | 1820-06-13 | [[Ченстохова]] | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 2257 | ''[[:d:Q15149589|M. S. Cherepakhov]]'' | | | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909 | [[Кирмәнчек]] | data-sort-value="1987" | 1987 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2258 | ''[[:d:Q15149731|Fedor Chumakov]]'' | | 1832 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1782" | 1782-12-24 | [[Пенза]] | data-sort-value="1832" | 1832 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2259 | ''[[:d:Q15206289|Ignat Gorelov]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-15 | | data-sort-value="2013" | 2013-04-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2260 | ''[[:d:Q15207085|Aleksandr Evgenevitsj Krivoloetskiy]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-11-02 | [[Тамбов губернасы]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2261 | ''[[:d:Q15210879|Черепанов, Никифор Евтропиевич]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1762" | 1762 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | data-sort-value="1823" | 1823-08-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2262 | ''[[:d:Q15211055|Щедритский, Измаил Алексеевич]]'' | 1828 | 1835 | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1792" | 1792-05-31 | [[Переславль-Залесский]] | data-sort-value="1869" | 1869-04-16<br/>1869-04-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2263 | ''[[:d:Q15430455|Arkady Onishchik]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-11-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2019" | 2019-02-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2264 | ''[[:d:Q15435687|Heinrich Moritz Gottlieb Grellmann]]'' | | | ''[[:d:Q154561|Ена үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q15462162|cultural historian]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1756" | 1756-12-07 | [[Ена (шәһәр)|Ена]] | data-sort-value="1804" | 1804-10-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2265 | ''[[:d:Q15733134|S. Bondi]]'' | | | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1891" | 1891-06-13 | [[Бакы]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2266 | ''[[:d:Q15804770|David Borissovich Judin]]'' | | | ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]'' | [[математик]]<br/>[[Программист|програмчы]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-05-21 | [[Днипро]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2267 | ''[[:d:Q15965793|Aleksey Gagarin]]'' | | | ''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-26 | ''[[:d:Q4130227|Vyazemsky Uyezd]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-09-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2268 | ''[[:d:Q15980115|Yuri Arutyunyan]]'' | 1964 | 1969 | ''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-20 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="2016" | 2016-06-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2269 | ''[[:d:Q15992709|Казарян, Вартан Казарович]]'' | | | | ''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-11-23 | | data-sort-value="2021" | 2021-05-19 | |- | style='text-align:right'| 2270 | ''[[:d:Q15993331|Aleksandr Gavrilov]]'' | 1829 | | ''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]'' | [[укытучы]] | data-sort-value="1795" | 1795-02-19 | [[Мәскәү]] | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 2271 | ''[[:d:Q16165697|Igor Abylgaziyev]]'' | | | ''[[:d:Q2782141|MSU The Institute of Asian and African Studies]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-12 | [[Бишкәк]] | | |- | style='text-align:right'| 2272 | ''[[:d:Q16335544|Volf Bentsionovitsj Sjteynsjleyger]]'' | | | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-10-05 | [[Хмельницкий|Хмелнытскый]] | data-sort-value="2013" | 2013-04-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2273 | ''[[:d:Q16358794|Jānis Dzirne]]'' | | | ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1861" | 1861-01-11 | [[Тарту]] | data-sort-value="1931" | 1931 | [[Бәйрут]] |- | style='text-align:right'| 2274 | ''[[:d:Q16371362|Aršalowys Mik̕ayeli Aršarowni]]'' | | | ''[[:d:Q21679019|Նոր Նախիջևանի թեմական դպրոց]]''<br/>''[[:d:Q11713066|Faculty of History, University of Warsaw]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-11-17 | [[Кагызман]] | data-sort-value="1985" | 1985-10-20 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2275 | ''[[:d:Q16377958|Գրիգոր Ախինով]]'' | 1991 | | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-10 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2276 | ''[[:d:Q16378026|Grigor Kekcheev]]'' | 1930 | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | ''[[:d:Q112222344|psychophysiologist]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-04-02<br/>1893-03-20 | | data-sort-value="1948" | 1948-09-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2277 | ''[[:d:Q16388852|Հրանտ Եպիսկոպոսյան]]'' | | | | ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1921" | 1921-08-03 | ''[[:d:Q4140286|Quşçu]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-11-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2278 | ''[[:d:Q16408225|Nikolay Kazantsev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-02-02 | ''[[:d:Q105582978|Обабково]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-11-12 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2279 | ''[[:d:Q16435376|Aleksej Bogdanov]]'' | 1951 | 1971 | ''[[:d:Q4303883|Мәскәү тау эше академиясе]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-02-12 | [[Сухум]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2280 | ''[[:d:Q16488446|Vladislav Andryushchenko]]'' | | | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-20 | [[Острогожск]] | data-sort-value="2017" | 2017-07-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2281 | ''[[:d:Q16488591|Alexei Argamakov]]'' | 1755-01-12 | 1757-01-25 | ''[[:d:Q503473|Женева университеты]]'' | | data-sort-value="1711" | 1711 | No/unknown value | data-sort-value="1757" | 1757-01-25 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 2282 | ''[[:d:Q16510526|Anatoly Sukhorukov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-29 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-04-10 | |- | style='text-align:right'| 2283 | ''[[:d:Q16514905|Abram Berkengeim]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1867" | 1867-03-10 | [[Даугавпилс]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2284 | ''[[:d:Q16514913|Vladimir Georgiev]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-06-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-06 | |- | style='text-align:right'| 2285 | ''[[:d:Q16514916|Jurij N. Golubčikov]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-12-28 | [[Львов]] | | |- | style='text-align:right'| 2286 | ''[[:d:Q16514924|Вера Дзмітрыеўна Дажына]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q16157447|Department of History and Theory of Art, Faculty of History, Moscow State University]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-12-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-10-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2287 | ''[[:d:Q16514935|Dmitry Ivinsky]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-29 | [[Vilnius|Вилнүс]] | | |- | style='text-align:right'| 2288 | ''[[:d:Q16514937|Mikhail Ilyin]]'' | | | ''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]'' | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-03-20 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2289 | ''[[:d:Q16514943|Vladislav Kovalyov]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1922" | 1922-06-28 | [[Холм-Жирковский районы]] | data-sort-value="1991" | 1991-08-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2290 | ''[[:d:Q16514962|Vadim Mikhailov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-10-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-05-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2291 | ''[[:d:Q16514970|Aleksandr Ivanovitsj Ognjov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1884" | 1884-04-30 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1925" | 1925-11-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2292 | ''[[:d:Q16514973|Olga Popova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q16157447|Department of History and Theory of Art, Faculty of History, Moscow State University]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-07-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-01-16 | |- | style='text-align:right'| 2293 | ''[[:d:Q16514980|Aleksandr Savin]]'' | 1903<br/>1908 | 1908 | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1873" | 1873-07-04 | [[Кондрово]] | data-sort-value="1923" | 1923-01-29 | [[Лондон]] |- | style='text-align:right'| 2294 | [[Александр Соловьёв (1907)|Александр Соловьёв]] | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-07-24<br/>1907-08-19 | [[Нократ Аланы]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2295 | ''[[:d:Q16514995|Aleksandr Titarenko]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-04 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2296 | ''[[:d:Q16593955|Larisa Zhadova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-08-13 | [[Тверь]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-09 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2297 | ''[[:d:Q16631725|Yevgeny Vorozheykin]]'' | | | | ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1926" | 1926 | | data-sort-value="1976" | 1976-05-05 | |- | style='text-align:right'| 2298 | ''[[:d:Q16636140|Pierre Hennequin]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1772" | 1772-01 | [[Мец]] | data-sort-value="1849" | 1849-01-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2299 | ''[[:d:Q16638872|Zakhar Goryushkin]]'' | 1787 | 1811-02-03 | | [[галим]] | data-sort-value="1748" | 1748-09-05<br/>1748-09-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1821" | 1821-09-24<br/>1821-10-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2300 | ''[[:d:Q16641170|Franz Hölterhof]]'' | 1763 | 1780 | ''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q152002|пастыр]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1711" | 1711-03-04 | [[Ремшайд]] | data-sort-value="1805" | 1805-12-11 | ''[[:d:Q3558104|Old Sarepta]]'' |- | style='text-align:right'| 2301 | ''[[:d:Q16663062|Christian Gottlieb Köllner]]'' | 1757 | 1760 | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1729" | 1729 | [[Вайсенфельс]] | data-sort-value="1760" | 1760-02-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2302 | ''[[:d:Q16663482|Nina Kinyapina]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-12-10 | ''[[:d:Q2631412|Kadom]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-10-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2303 | ''[[:d:Q16664807|Vsevolod Sergeevič Kolokolov]]'' | | | ''[[:d:Q16700089|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академиянең махсус факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1896" | 1896-02-28 | [[Кашгар]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | style='text-align:right'| 2304 | ''[[:d:Q16665934|Vladimir Korovin]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-03<br/>1972-06-24 | | | |- | style='text-align:right'| 2305 | ''[[:d:Q16673925|Sergey Malykh]]'' | 2017 | | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-02-25 | | | |- | style='text-align:right'| 2306 | ''[[:d:Q16675879|Arsenij Ivanovič Menščikov]]'' | 1839 | 1854 | ''[[:d:Q4139211|Баш педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1807" | 1807-11-07 | [[Тверь губернасы]] | data-sort-value="1884" | 1884 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2307 | ''[[:d:Q16676392|Boris Vsevolodovich Miller]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]'' | [[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]'' | data-sort-value="1877" | 1877-11-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2308 | ''[[:d:Q16677501|Vasily Molotsov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''<br/>''[[:d:Q15965775|Коммунистический университет преподавателей общественных наук]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1899" | 1899-12-20 | [[Смоленск губернасы|Смоленск гөбернәсе]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2309 | ''[[:d:Q16685664|Sergey Perevezentsev]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-29<br/>1960 | ''[[:d:Q905428|Tuchkovo]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2310 | ''[[:d:Q16686386|Svetlana Piskunova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1946" | 1946-06-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2311 | ''[[:d:Q16689573|Johann Purgold]]'' | 1787 | 1790 | | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2312 | ''[[:d:Q16691734|Philipp Christian Reinhard]]'' | | | | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[укытучы]]<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1764" | 1764-12-02 | [[Шорндорф]] | data-sort-value="1812" | 1812-11-07 | [[Түбән Новгород]] |- | style='text-align:right'| 2313 | ''[[:d:Q16691881|Theobald Renner]]'' | 1811 | | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | data-sort-value="1779" | 1779-06-04 | [[Bremen|Бремен]]<br/>[[Бремен җире]] | data-sort-value="1850" | 1850-02-23<br/>1850-02-25<br/>1850-02-13 | [[Ена (шәһәр)|Ена]] |- | style='text-align:right'| 2314 | [[Александр Реформатский]] | 1889 | 1911 | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1864" | 1864-11-25 | ''[[:d:Q56026010|Borisoglebskoye]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2315 | ''[[:d:Q16692436|M. A. Rozov]]'' | | | ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1930" | 1930-05-13 | [[Смоленск]] | data-sort-value="2011" | 2011-01-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2316 | ''[[:d:Q16697996|Aleksandr Dobroklonsky]]'' | | | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]'' | data-sort-value="1856" | 1856-12-10 | [[Мәскәү]]<br/>[[Павловский Посад]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-04<br/>1938 | [[Белград]] |- | style='text-align:right'| 2317 | ''[[:d:Q16707399|Ivan Tretyakov]]'' | 1768-05-08 | | ''[[:d:Q4453212|Тверь руханилар семнариясе]]''<br/>[[Glazgo universitetı|Глазго университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1735" | 1735 | [[Тверь]] | data-sort-value="1776" | 1776 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2318 | ''[[:d:Q16866722|Mark L. Nuckols]]'' | | | ''[[:d:Q333886|Җорҗтаун университеты]]''<br/>[[Dartmut kollecı|Дартмут көллияте]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q1642960|pundit]]''<br/>''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2319 | ''[[:d:Q16942884|Albert Dragalin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1941" | 1941-04-10 | ''[[:d:Q1112783|Morzhovets]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-12-18 | [[Дебрецен]] |- | style='text-align:right'| 2320 | ''[[:d:Q17044118|Іван Канстанцінавіч Багаяўленскі]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1869" | 1869 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-05 | |- | style='text-align:right'| 2321 | ''[[:d:Q17047646|Georgy Fedorovich Mirchink]]'' | | | ''[[:d:Q4059232|Moscow Practical Academy of Commercial Sciences]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-04-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1942" | 1942-04-10 | [[Сарытау]] |- | style='text-align:right'| 2322 | ''[[:d:Q17115434|Petr Rokitsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-08-15 | ''[[:d:Q1952838|Mazyr district]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-10-21 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 2323 | ''[[:d:Q17279512|Mikhail Priklonsky]]'' | 1771-02-17 | | | ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | data-sort-value="1728" | 1728-12-08 | | data-sort-value="1794" | 1794-12-06 | |- | style='text-align:right'| 2324 | [[Роберт Бикмөхәммәтов]] | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-11-05 | [[Илеш]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2325 | ''[[:d:Q17332556|Natalia Gvishiani]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-06-29 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2326 | ''[[:d:Q17333496|Шнейдер, Яков Иванович]]'' | 1782 | 1788 | | [[галим]] | data-sort-value="1747" | 1747 | | data-sort-value="1848" | 1848-03-20 | [[Одесса]] |- | style='text-align:right'| 2327 | ''[[:d:Q17385078|Vasili İstratov]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-30 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2328 | ''[[:d:Q17426680|Venedikt Vinogradov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1925" | 1925-07-11 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2009" | 2009-08-15 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2329 | ''[[:d:Q17426692|Nina Golikova]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-07-13 | [[Рязань]] | data-sort-value="2008" | 2008 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2330 | ''[[:d:Q17464823|Yury Matveyevich Bayakovsky]]'' | | | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>[[инженер]] | data-sort-value="1937" | 1937-11-05 | [[Лобва]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2331 | ''[[:d:Q17465501|Yury Shichalin]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-30 | [[Махачкала]] | | |- | style='text-align:right'| 2332 | ''[[:d:Q17617280|Mikhail Belyavsky]]'' | | | ''[[:d:Q4304062|В. П. Потёмкин исемендәге Мәскәү шәһәр педагогия институты]]'' | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-11-21 | ''[[:d:Q4144379|Горкі (Ярцаўскі раён)]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-02-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2333 | ''[[:d:Q17617322|Olga Raievskaya]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-10 | [[Санкт-Петербург]] | | |- | style='text-align:right'| 2334 | ''[[:d:Q17617388|Evgeny Sergeevich Smirnov]]'' | 1940 | 1972 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1898" | 1898-09-12<br/>1898-09-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-27 | |- | style='text-align:right'| 2335 | ''[[:d:Q17617447|Abram Ranovich]]'' | | | ''[[:d:Q56709687|Historisch-philosophische Fakultät der Kiewer Universität]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-12-03 | [[Житомир]] | data-sort-value="1948" | 1948-05-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2336 | ''[[:d:Q17617465|Stepan Kechekjan]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-03-25<br/>1890 | ''[[:d:Q1347765|Nakhichevan-on-Don]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-06-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2337 | ''[[:d:Q17617524|Nikolay Kobozev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q16744668|физико-химик]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-05-12 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2338 | ''[[:d:Q17617580|Vasiliy Vladimirskiy]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-08-02<br/>1915-07-20 | [[Железноводск]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-24 | [[Бронницы]] |- | style='text-align:right'| 2339 | ''[[:d:Q17619553|Georgy Viktorov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-08-06 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1974" | 1974-08-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2340 | ''[[:d:Q17619565|Aleksandr Shmelyov]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-02-15 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2341 | ''[[:d:Q17674894|Vsevolod Tverdislov]]'' | 1964 | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2342 | ''[[:d:Q18002807|Moisey Belenky]]'' | | | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-23 | [[Дубровна|Дуброуна]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-23 | ''[[:d:Q207350|Rehovot]]'' |- | style='text-align:right'| 2343 | ''[[:d:Q18015263|Igor Molodtsov]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-17 | [[Владивосток]] | | |- | style='text-align:right'| 2344 | ''[[:d:Q18044019|Maximilian Yakubovich]]'' | 1839 | 1842 | ''[[:d:Q4111176|Вилнә император университеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1784" | 1784 | | data-sort-value="1853" | 1853 | [[Житомир]] |- | style='text-align:right'| 2345 | ''[[:d:Q18044758|Fyodor Denisov]]'' | | 1830 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4475853|Moscow University Gymnasium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1785" | 1785 | | data-sort-value="1830" | 1830-09-29 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2346 | ''[[:d:Q18084475|Svetlana Malkhazova]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q15839134|эколог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-06-14 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2347 | ''[[:d:Q18122873|Nikolay Shilov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1872" | 1872-06-28 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-17 | [[Гагра]] |- | style='text-align:right'| 2348 | ''[[:d:Q18155911|Mikhail Shvetzov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1885" | 1885-10-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-22 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2349 | ''[[:d:Q18156030|Vladimir Chernyshyov]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-16 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2014" | 2014-09-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2350 | ''[[:d:Q18172896|Mikhail Dyakov]]'' | | | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1878" | 1878-10-03 | [[Дмитриев-Льговский|Дмитриев]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-05 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2351 | ''[[:d:Q18175817|Viktor Vavilov]]'' | | | ''[[:d:Q4483622|Питырбур дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-07-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-25 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2352 | ''[[:d:Q18198595|Nikolaï Alexandrovitch Kaptsov]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-01-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2353 | ''[[:d:Q18203750|Andrey Manoylo]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-10-14 | [[Фрязино]] | | |- | style='text-align:right'| 2354 | ''[[:d:Q18236503|Boris Berkenheim]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-04-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2355 | ''[[:d:Q18237239|Shandor Varyash]]'' | | | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q14565331|мантыйкчы]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | data-sort-value="1885" | 1885-01-19 | ''[[:d:Q633789|Dombóvár]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2356 | ''[[:d:Q18237340|Венсович, Иван Фёдорович]]'' | | 1808 | ''[[:d:Q4496320|Kharkiv Collegium]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]'' | data-sort-value="1769" | 1769-01-18 | [[Калач (шәһәр)]] | data-sort-value="1811" | 1811-02-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2357 | ''[[:d:Q18238261|Bentsion Grande]]'' | | | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''<br/>''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-08-27 | ''[[:d:Q16706459|Mariampolski County]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-07-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2358 | ''[[:d:Q18238436|Semyon Gurevich]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-11-21 | [[Тум|Томск]] | data-sort-value="2013" | 2013-08-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2359 | ''[[:d:Q18245014|Emiliia Leonova]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-15 | [[Яраң]] | | |- | style='text-align:right'| 2360 | ''[[:d:Q18276361|Kirill Privalov]]'' | | | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-03-20 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2361 | [[Азамат Сәгыйтов]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | | data-sort-value="1967" | 1967-03-15 | [[Ишембай]] | | |- | style='text-align:right'| 2362 | ''[[:d:Q18280454|Иоганн-Фридрих Эразмус]]'' | | | ''[[:d:Q154561|Ена үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]'' | data-sort-value="1720" | 1720s | | data-sort-value="1777" | 1777 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2363 | ''[[:d:Q18280509|Юшкова, Ольга Артуровна]]'' | | | ''[[:d:Q16157447|Department of History and Theory of Art, Faculty of History, Moscow State University]]'' | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2364 | [[Семён Ковнер]] | 1930 | 1935 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1896" | 1896-02-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1962" | 1962 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2365 | ''[[:d:Q18399966|Adelaida Svanidze]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-02 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-06-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2366 | ''[[:d:Q18407860|Mikhail Zavadovsky]]'' | 1919<br/>1927 | 1948 | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-07-29 | ''[[:d:Q4174931|Елисаветград өязе]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-03-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2367 | ''[[:d:Q18423653|Celina Bobińska]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q17489339|Яңа вакыт тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-12-24 | [[Краков]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-10 | [[Краков]] |- | style='text-align:right'| 2368 | [[Борис Ерофеев]] | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1909" | 1909-05-10 | [[Күзнәй өязе]] | data-sort-value="1995" | 1995-11-24 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 2369 | ''[[:d:Q18590398|Yevgeny Revzin]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-05-17 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2370 | [[Алексей Пархоменко]] | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1982" | 1982-02-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2371 | ''[[:d:Q18603200|Grigoriy Dvuhsherstov]]'' | | | | [[математик]] | data-sort-value="1907" | 1907 | | data-sort-value="1966" | 1966-10-03 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2372 | ''[[:d:Q18623747|Grigory Tirsky]]'' | | | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-01 | ''[[:d:Q4458021|Тира]]'' | data-sort-value="2022" | 2022-10-10 | [[Долгопрудный]] |- | style='text-align:right'| 2373 | [[Георгий Багатурия]] | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1929" | 1929-03-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2020" | 2020-02-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2374 | ''[[:d:Q18634254|Mikhail Danilov]]'' | | | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | data-sort-value="1901" | 1901-01-31 | ''[[:d:Q4254075|Ланцы]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2375 | ''[[:d:Q18634309|Aleksandr Yerofeyev]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1950" | 1950-01-10 | [[Kireç|Киреч]] | data-sort-value="2014" | 2014-11-14 | |- | style='text-align:right'| 2376 | ''[[:d:Q18634836|Andrey Ponomaryov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-11-23 | | data-sort-value="2014" | 2014-10-02 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2377 | ''[[:d:Q18634966|Victor Savrin]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-12-04 | [[Чапаевск]] | | |- | style='text-align:right'| 2378 | ''[[:d:Q18635157|Николай Страхов]]'' | 1951 | 1952 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-04-02 | [[Болхов]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2379 | ''[[:d:Q18643970|Aleksey Bogdanov]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-10-11 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2380 | [[Орест Трахтенберг]] | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-08-18<br/>1889-08-30 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2381 | ''[[:d:Q18740330|Mariya Botvinik]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-10-23 | [[Минск]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2382 | ''[[:d:Q18741062|Alexander Tkhostov]]'' | | | ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-11-08 | [[Алматы]] | data-sort-value="2025" | 2025-07-27 | |- | style='text-align:right'| 2383 | ''[[:d:Q18747636|Valery Denisov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-11-01 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2026" | 2026-05-07 | |- | style='text-align:right'| 2384 | ''[[:d:Q18785986|Nikolay Ilyich Romanov]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1867" | 1867-07-15 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2385 | ''[[:d:Q18785999|Boris Arbuzov]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q259517|Берләшкән атом-төш тикшеренүләр институты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-12 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2386 | ''[[:d:Q18786034|Ivan Davydov]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2387 | ''[[:d:Q18786154|Vladimir Tyurin]]'' | | | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-05 | [[Кызыл районы]] | data-sort-value="2021" | 2021-03-09 | |- | style='text-align:right'| 2388 | ''[[:d:Q18921743|Mark Freidlin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1938" | 1938 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2389 | ''[[:d:Q19097522|Trofim Molody]]'' | 1919 | 1929 | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1889" | 1889 | ''[[:d:Q1973987|Gizhiga]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2390 | ''[[:d:Q19364886|Andrey Chubukov]]'' | 1986 | 1989 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-24 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2391 | ''[[:d:Q19478299|Mikhail Ivanovich Nazarov]]'' | 1935 | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1882" | 1882-10-01 | ''[[:d:Q4167304|Дасугава]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08 | [[Ашкабад]] |- | style='text-align:right'| 2392 | ''[[:d:Q19603604|Alexey Soldatov]]'' | | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-11-25 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2393 | ''[[:d:Q19618631|Elena Kuzminova]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2394 | ''[[:d:Q19850366|Іона Лазаравіч Фрэйдзін]]'' | | | ''[[:d:Q55712710|école réale de Minsk]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1896" | 1896-12-01 | [[Зэльва]] | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2395 | ''[[:d:Q19866719|Raisa Berg]]'' | 1944 | 1947 | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q16063497|эволюционист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-09 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-01 | ''[[:d:Q210720|20th arrondissement of Paris]]'' |- | style='text-align:right'| 2396 | ''[[:d:Q19907983|Nikolay Vassoevich]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1902" | 1902-03-17 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2397 | ''[[:d:Q19908593|Sergey Ornatsky]]'' | 1848 | | | [[галим]] | data-sort-value="1806" | 1806-03-19 | ''[[:d:Q18773190|Gorodishche]]'' | data-sort-value="1884" | 1884-01-01 | [[Курск]] |- | style='text-align:right'| 2398 | ''[[:d:Q19908639|Viktor Portnov]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1921" | 1921-01-27 | [[Омск]] | data-sort-value="2005" | 2005-05-17 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2399 | ''[[:d:Q19908824|Mikhail Pak]]'' | | | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q19829994|Корея белгече]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-06-21 | [[Цуканово]] | data-sort-value="2009" | 2009-04-16 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2400 | ''[[:d:Q19909120|Yuri Zinchenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-12-23 | [[Краснодар]] | | |- | style='text-align:right'| 2401 | ''[[:d:Q88088311|Andrey Manakhov]]'' | 2017-04-06 | 2024-04-19 | ''[[:d:Q4201632|Vavilov Institute of General Genetics]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2402 | ''[[:d:Q88089930|Lyubov V Amitonova]]'' | 2008-09-01 | 2013-05-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2403 | ''[[:d:Q88096037|Philipp Orekhov]]'' | 2018-01-22 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2404 | ''[[:d:Q88109876|Vyacheslav A Trofimov]]'' | 1983-01-04 | 2020-01-31 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2405 | ''[[:d:Q88122396|Olga Krasnovskaya]]'' | 2012-01-09 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2406 | ''[[:d:Q88148565|Natalia Klyachko]]'' | 1991-01-01 | 2022-11-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2407 | ''[[:d:Q88184816|Valentine G Nenajdenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2408 | ''[[:d:Q88201655|Viktor Anashkin]]'' | 2018-04-16<br/>2015-06-01 | 2018-04-15 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2409 | ''[[:d:Q88233633|Pavel B Rosnitskiy]]'' | 2016-03-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2410 | ''[[:d:Q88263811|Evgeniy G Evtushenko]]'' | 2018-04-02<br/>2009-04-07 | 2018-04-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2411 | ''[[:d:Q88296076|Vladimir V Kornienko]]'' | 2014-08-01 | 2020-10-31 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2412 | ''[[:d:Q88358719|Olga V Dorofeeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2413 | ''[[:d:Q88422859|M S Likhanov]]'' | 2017-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2414 | ''[[:d:Q88442181|Vitaly Markov]]'' | 1998-05 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2415 | ''[[:d:Q88467392|Alexey B Ryabov]]'' | 2001-01-01 | 2005-09-31 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2416 | ''[[:d:Q88491478|Vladimir V Poddubnyy]]'' | 2013-10-01 | 2017-10-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2417 | ''[[:d:Q88493752|Dmitriy L Porokhovnichenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2418 | ''[[:d:Q88498796|Alexander A Bulychev]]'' | 1998-12-24 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2419 | ''[[:d:Q88507402|Anastasiia Kharcheva]]'' | 2017-01-01<br/>2016-09-01<br/>2020-07-13 | 2023-12-31<br/>2020-07-12 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2420 | ''[[:d:Q88521402|Nataliya S Goulioukina]]'' | 1984-04-15 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2421 | ''[[:d:Q88542667|Sergey Korolev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2422 | ''[[:d:Q88571780|Dmitry V Vlasov]]'' | 2008 | 2019-11 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2423 | ''[[:d:Q88679150|Stepan A Romanov]]'' | 2014-10-01 | 2016-12-01 | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4422083|Сколково фән һәм технологияләр институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2424 | ''[[:d:Q88725743|Oleg G Deryagin]]'' | 2013-09-01 | 2017-07-25 | ''[[:d:Q4412318|Төньяк дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2425 | ''[[:d:Q88757862|Marina Gorbunova]]'' | 2019 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2426 | ''[[:d:Q88765962|Elena Milaeva]]'' | 1980 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2427 | ''[[:d:Q88817330|Fedor Potemkin]]'' | 2011-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2428 | ''[[:d:Q88823420|Dmitry Sorokin]]'' | 2015-12 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2429 | ''[[:d:Q88823422|Tatiana Smirnova]]'' | 2006 | 2016 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2430 | ''[[:d:Q88948634|Vladislav Shorokhov]]'' | 2003-05-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2431 | ''[[:d:Q88948949|Mikhail Gantsevich]]'' | 1993 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2432 | ''[[:d:Q88965320|Aleksandr Lokshin]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2433 | ''[[:d:Q88995121|Oxana Zhironkina]]'' | 2021-01-01<br/>2012-02-01 | 2022-02-28<br/>2020-12-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2434 | ''[[:d:Q89015085|Galina Kochetova]]'' | 2004 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2435 | ''[[:d:Q89018124|Leonid Gusev]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q2113250|проректор]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Александров (шәһәр)|Александров]] | | |- | style='text-align:right'| 2436 | ''[[:d:Q89020619|Dina V Deyneko]]'' | 2013 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2437 | ''[[:d:Q89095310|Konstantin Drozdov]]'' | 2013 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2438 | ''[[:d:Q89167107|Alibek Abdrakhmanov]]'' | 2017-05-01 | 2018-05-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2439 | ''[[:d:Q89181380|Pavel A Andreev]]'' | 2007-02-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2440 | ''[[:d:Q89259708|Nikita E Golantsov]]'' | 2005-12-01 | 2014-08-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2441 | ''[[:d:Q89259728|Alexander Egorov]]'' | 2017-05-05<br/>2014-10-01 | 2018-03-30<br/>2016-12-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2442 | ''[[:d:Q89301144|Svetlana N Shevchenko]]'' | 2015-03-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2443 | ''[[:d:Q89348535|Ivan Senin]]'' | 2013<br/>2003<br/>1997 | 2013<br/>2002 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2444 | ''[[:d:Q89413074|Olga V. Boltalina]]'' | 1982 | 2005 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-03-10 | [[Борыспиль|Борыспил]] | | |- | style='text-align:right'| 2445 | ''[[:d:Q89564006|Yuri N Antonenko]]'' | 1979-09-04 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2446 | ''[[:d:Q89565532|Vera Dugina]]'' | 1982-08 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2447 | ''[[:d:Q89592844|Karine Bechet-Golovko]]'' | | | | ''[[:d:Q2325224|constitutional lawyer]]''<br/>[[хокук белгече]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | | |- | style='text-align:right'| 2448 | ''[[:d:Q89637661|Julia Otmakhova]]'' | 2019-01-09 | 2021-01-07 | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2449 | ''[[:d:Q89664301|Ilya Prokhorov]]'' | 2019-10 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2450 | ''[[:d:Q89679419|Aleksey Vishnyakov]]'' | 2023-03-30 | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2451 | ''[[:d:Q89683880|Olga E Bogomolova]]'' | 2008-09-01<br/>2014-06-01 | 2019-03-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2452 | ''[[:d:Q89683883|Vladimir G Sergeyev]]'' | 2015-04-30 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2453 | ''[[:d:Q89690740|Ekaterina S Kozlyakova]]'' | 2018-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2454 | ''[[:d:Q89698355|Ksenia R Briling]]'' | 2015-03 | 2018-02 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2455 | ''[[:d:Q89768037|Aleksandr Yu Frolov]]'' | 2014-03-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2456 | ''[[:d:Q89778048|Ekaterina Bormotova]]'' | 2022-04-01<br/>2020-10-01 | 2022-04 | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q101013871|Moscow State University Department of General Chemistry]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2457 | ''[[:d:Q89778826|Evgenii Konorov]]'' | 2014-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2458 | ''[[:d:Q89859969|Sergey Matveev]]'' | 2021-02-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2459 | ''[[:d:Q89863240|Nikolai B Gusev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2460 | ''[[:d:Q89891501|Anna Kulakova]]'' | 2018-06-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2461 | ''[[:d:Q89913827|Natalia N Udalova]]'' | 2017 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2462 | ''[[:d:Q89914828|Inna N Kolesnikova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2463 | ''[[:d:Q89926169|Dmitry I Bugaenko]]'' | 2019-07-01 | 2021-12-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2464 | ''[[:d:Q89926173|Alexander V Karchava]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2465 | ''[[:d:Q89943707|Veronika V Nourkova]]'' | 1998-11-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2466 | ''[[:d:Q89948677|Sergey Buravkov]]'' | 2000-01-10 | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2467 | ''[[:d:Q89976476|Vitaly A Roznyatovsky]]'' | 1977-12-15 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2468 | ''[[:d:Q89995448|Dmitri Tsybychev]]'' | | 1997 | ''[[:d:Q501758|Флорида университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2469 | ''[[:d:Q90017367|Vladimir Lysikov]]'' | 2012-09-01 | 2014-11-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2470 | ''[[:d:Q90036300|Mikhail Soloviev]]'' | 1987-07-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1960" | 1960s | | | |- | style='text-align:right'| 2471 | ''[[:d:Q90051392|Natalia Mast]]'' | 2000-06-19 | 2002-05-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2472 | ''[[:d:Q90161839|Elena Vortsepneva]]'' | 2009-12-18 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2473 | ''[[:d:Q90192606|Elena Beloglazkina]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-11-03 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | |- | style='text-align:right'| 2474 | ''[[:d:Q90212970|Ekaterina Shestakova]]'' | 2019-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2475 | ''[[:d:Q90234465|Ivan Ilin]]'' | 2017-10-02 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2476 | ''[[:d:Q90354588|Dimitri Roditchev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | | | |- | style='text-align:right'| 2477 | ''[[:d:Q90356948|Maria Semenova]]'' | 2007-11-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2478 | ''[[:d:Q90403114|Anna Shmakova]]'' | 2013-09-01 | 2019-06-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2479 | ''[[:d:Q90517123|Anna Gruzdeva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2480 | ''[[:d:Q90543910|Evgeny V Antipov]]'' | 1997-10 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2481 | ''[[:d:Q90581633|Anna L. Mikhlina]]'' | 2016-02-26 | 2024-03-05 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2482 | ''[[:d:Q90586209|Petr V Sergiev]]'' | 1990-09 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2483 | ''[[:d:Q90664828|Nikita Sobolev]]'' | 2021-04-01 | | ''[[:d:Q4352907|Михаил Ломоносов исемендәге Төньяк (Арктик) федераль университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2484 | ''[[:d:Q90690983|Kseniya Vlasova]]'' | 2011 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2485 | ''[[:d:Q90830835|Igor Mazheika]]'' | 2001-12-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2486 | ''[[:d:Q90830839|Olga Kudryavtseva]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2487 | ''[[:d:Q90830843|Lev Pozdnyakov]]'' | 2010-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2488 | ''[[:d:Q90831501|Miron Bugakov]]'' | 2017-07-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2489 | ''[[:d:Q90831505|Natalia Boiko]]'' | 2002-09 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2490 | ''[[:d:Q90885028|Natalia I Chistyakova]]'' | 1984-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2491 | ''[[:d:Q90885030|Angelina V Antonova]]'' | 2017-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2492 | ''[[:d:Q90985290|Sergey E Farisenkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2493 | ''[[:d:Q91124135|Natalia Burlakova]]'' | 1990-09 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2494 | ''[[:d:Q91144939|Irina Maksimova]]'' | 2003 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2495 | ''[[:d:Q91198315|Anton Chernikov]]'' | 2017-04-04 | | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2496 | ''[[:d:Q91209872|Abulkosim Nasriddinov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2497 | ''[[:d:Q91212527|Ilya V. Artyushin]]'' | 2009-06-01 | 2022-09-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2498 | ''[[:d:Q91239812|Vyacheslav I. Klyukhin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2499 | ''[[:d:Q91381534|Anastasia Efimenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2500 | ''[[:d:Q91381601|Ekaterina A Arkhipova]]'' | 2012-01-09 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2501 | ''[[:d:Q91524237|Ksenia B Pustovit]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2502 | ''[[:d:Q91538899|Andrey E Rudenko]]'' | 1989-03-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2503 | ''[[:d:Q91581134|Artem Padokhin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2504 | ''[[:d:Q91607508|Alexander S Frolov]]'' | 2018-10 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2505 | ''[[:d:Q91652496|Ekaterina N Voronina]]'' | 2015-09-01<br/>1993-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2506 | ''[[:d:Q91701234|Olga E Eremina]]'' | 2016-12-16 | | ''[[:d:Q247556|Американ химия җәмгыяте]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2507 | ''[[:d:Q91709572|Kseniya N Sedenkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2508 | ''[[:d:Q91715879|Maria Valeryevna Lisitskaya]]'' | 2020-03-16 | | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2509 | ''[[:d:Q91721022|Pyotr A Tyurin-Kuzmin]]'' | 2009-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2510 | ''[[:d:Q91791794|Ekaterina V Matazova]]'' | 2021-02 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2511 | ''[[:d:Q91792065|Olga S Pavlova]]'' | 2014-12-16 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2512 | ''[[:d:Q91825284|Natalia A Lozinskaya]]'' | 1998-09 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2513 | ''[[:d:Q91826039|Andrey Smagin]]'' | 1987-10-10 | | [[Dartmut kollecı|Дартмут көллияте]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2514 | ''[[:d:Q91828232|Olga A. Kondakova]]'' | | | | ''[[:d:Q15634281|вирусолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2515 | ''[[:d:Q91893422|Victor Zakharov]]'' | 1991 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2516 | ''[[:d:Q91900341|Maria Shulga-Nesterenko]]'' | | | ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891-02-12 | [[Киев]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-13 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2517 | ''[[:d:Q91904206|Alexey Agranovsky]]'' | 2000-01-04 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2518 | ''[[:d:Q91933951|Olga V Kamzolkina]]'' | 1989-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2519 | ''[[:d:Q91965127|Tatiana V Plakhova]]'' | 2018-03 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2520 | ''[[:d:Q91982207|Mikhail Tolstykh]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2521 | ''[[:d:Q92013253|Tatiana Domratcheva]]'' | 2020-06-15 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2522 | ''[[:d:Q92015905|Sergey S Alekseyev]]'' | 1985 | 1990 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2523 | ''[[:d:Q92053026|Andrei Razjivin]]'' | 1971-03-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2524 | ''[[:d:Q92058289|Tatyana Vasilchikova]]'' | 2007 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2525 | ''[[:d:Q92102538|Boris Semin]]'' | 1972-09-01 | | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2526 | ''[[:d:Q92115656|Sergey Zaitsev]]'' | 2009 | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2527 | ''[[:d:Q92124302|Alexey N Semenov]]'' | 2015-10-01<br/>2021-01-21 | 2020-12-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2528 | ''[[:d:Q92124807|Alexey Shcheglov]]'' | 2005-09-05 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2529 | ''[[:d:Q92152933|Ivan Dyakonov]]'' | 2014-01-22 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2530 | ''[[:d:Q92206574|Vitaly A Sineshchekov]]'' | 1962-09-21 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2531 | ''[[:d:Q92365799|Daria Bukhalenkova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2532 | ''[[:d:Q92373304|Nikita V Tukachev]]'' | 2014-03-01 | 2017-12-28 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2533 | ''[[:d:Q92381952|Stanislav Budzinskiy]]'' | 2018 | 2021 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2534 | ''[[:d:Q92438422|Ekaterina V Belova]]'' | 2020-01-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2535 | ''[[:d:Q92438603|Pavel S Kulyabin]]'' | 2012-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2536 | ''[[:d:Q92438607|Georgy P Goryunov]]'' | 2014-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2537 | ''[[:d:Q92517974|Galina Morgunova]]'' | 2017-01-09<br/>2015-04-01<br/>2021-06-04 | 2021-06-03<br/>2017-01-08 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2538 | ''[[:d:Q92595160|Alexander Medvedev]]'' | 2013-05-17 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2539 | ''[[:d:Q92653818|Tatyana Belevich]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2540 | ''[[:d:Q92653824|Aleksey Troitsky]]'' | 1968-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2541 | ''[[:d:Q92677153|Artem S. Maevskiy]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2542 | ''[[:d:Q92732479|Pavel S. Tomkovich]]'' | 1976-12 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2543 | ''[[:d:Q92911748|Boris Latosh]]'' | 2016-05-01 | 2016-12-31 | ''[[:d:Q1161297|Сассекс университеты]]''<br/>[[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4476754|Урал дәүләт педагоика университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2544 | ''[[:d:Q92919970|Igor A Yaroshevich]]'' | 2014 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2545 | ''[[:d:Q92925244|Dmitri P Krut'ko]]'' | 1984 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2546 | ''[[:d:Q92931509|Alexander N Obraztsov]]'' | 2005 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2547 | ''[[:d:Q92949648|Королёв, Фёдор Андреевич]]'' | 1948 | 1954 | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-06-10 | [[Рязань губернасы]] | data-sort-value="1979" | 1979-06-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2548 | ''[[:d:Q92972409|Aleksey V Loktyushkin]]'' | 2009-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2549 | ''[[:d:Q92991310|Denis A Nikishin]]'' | 2012 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2550 | ''[[:d:Q93026178|Galina A Arina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2551 | ''[[:d:Q93103842|Peter Nimiritsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2552 | ''[[:d:Q93200855|Matin Ashurov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2553 | ''[[:d:Q93204490|Gleb Yu Aleshin]]'' | 2008-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2554 | ''[[:d:Q93335848|Dmitry Guk]]'' | 2018-10-01<br/>2022-01-10 | 2021-11-03 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2555 | ''[[:d:Q93368392|Liudmila Abrosimova]]'' | 2013-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2556 | ''[[:d:Q93463323|Leonid G. Prokhorov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2557 | ''[[:d:Q93472645|Vasily Kostin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-02-10<br/>1910-02-16 | ''[[:d:Q19813568|Korotkoe]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-13 | [[Одесса]] |- | style='text-align:right'| 2558 | ''[[:d:Q94584166|Alexey Moiseev]]'' | 2018-09-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2559 | ''[[:d:Q95599750|Danil A Gvozdev]]'' | 2017-01-26 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2560 | ''[[:d:Q95960736|Aleksei Korneev]]'' | 2005-11 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2561 | ''[[:d:Q95962022|Bogdan I Lazoryak]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2562 | ''[[:d:Q95981072|Ekaterina Stansfield Bulygina]]'' | | | ''[[:d:Q193196|Лондон университеты көллияте]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2563 | ''[[:d:Q95988732|Olga V Dimitrova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2564 | ''[[:d:Q95989098|Ilya S Sosulin]]'' | 2021-04-17 | 2022-11-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2565 | ''[[:d:Q95993902|Evgeniya Gorodetskaya]]'' | 1992-10-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2566 | ''[[:d:Q95993903|Elena I Kalenikova]]'' | | | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2567 | ''[[:d:Q95995177|Dmitry Namiot]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2568 | ''[[:d:Q96030034|Polina Bogacheva]]'' | 2009-03 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2569 | ''[[:d:Q96047040|Іван Канстанцінавіч Слесараў]]'' | | | ''[[:d:Q4336188|Ырынбур дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1926" | 1926-11-30 | ''[[:d:Q4199219|Ilek]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-04-01 | |- | style='text-align:right'| 2570 | ''[[:d:Q96054705|Olga Andreeva]]'' | 1997-01-01 | 2019-12-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2571 | ''[[:d:Q96085039|Emad M Elsehly]]'' | 2015-02-02 | | ''[[:d:Q101002077|Damanhour University Faculty of Science]]''<br/>''[[:d:Q10994782|Faculty of Science, Alexandria University]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2572 | ''[[:d:Q96095268|Timur A Labutin]]'' | 2002-05-15 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2573 | ''[[:d:Q96102433|Vadim V Eremin]]'' | 2006 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2574 | ''[[:d:Q96142441|Nina A Nefedova]]'' | 2014-09 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2575 | ''[[:d:Q96191672|Olga Shamardina]]'' | 2011-01-01 | 2014-08-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2576 | ''[[:d:Q96206607|Anatoly Vasilyev]]'' | 2019-11-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2577 | ''[[:d:Q96226500|Bulat R Saifutdinov]]'' | 2022-04-21 | 2024-01-09 | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2578 | ''[[:d:Q96238207|Nadezda A Brazhe]]'' | 2007-01-30 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2579 | ''[[:d:Q96250467|Iurii Stafeev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2580 | ''[[:d:Q96275945|Victor I Kleshch]]'' | 2010 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2581 | ''[[:d:Q96635782|Olga Mitina]]'' | 1989-12-16 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2582 | ''[[:d:Q96639519|Aleksandra S Anisimova]]'' | 2018-07-06 | 2019-05-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2583 | ''[[:d:Q96645403|Anastasia D Pykhova]]'' | 2013 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2584 | ''[[:d:Q96645406|Olesya O Semivrazhskaya]]'' | 2013 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2585 | ''[[:d:Q96680856|Maria A Lagarkova]]'' | 2021-01-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2586 | ''[[:d:Q96766508|Anastasiia Smirnova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2587 | ''[[:d:Q96769877|N V Danilova]]'' | 2017-06-01<br/>2010 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2588 | ''[[:d:Q96771611|Yelena Parfyonova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2589 | ''[[:d:Q96771949|Victoria Shcherbakova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2590 | ''[[:d:Q96817162|Yuliya V Zakalyukina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2591 | ''[[:d:Q96817166|Dmitrii I Shiriaev]]'' | 2014-10 | 2020-06 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2592 | ''[[:d:Q96817169|Mikhail V Biryukov]]'' | 1998-01-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2593 | ''[[:d:Q96828313|Natalia M. Biserova]]'' | | | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2594 | ''[[:d:Q96831708|Leonid O Ilyasov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2595 | ''[[:d:Q97315920|Nikolay Moshchevitin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-23 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2596 | ''[[:d:Q97344162|Богоявленская, Диана Борисовна]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1932" | 1932-07-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2597 | ''[[:d:Q97344339|Наумова, Галина Романовна]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | | data-sort-value="1947" | 1947-09-28 | [[Выборг]] | | |- | style='text-align:right'| 2598 | ''[[:d:Q97426548|Elena Vasilieva]]'' | 1979 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2599 | ''[[:d:Q97446012|Viacheslav Bunichev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2600 | ''[[:d:Q97464782|Valentin Alexandrovich Kuzmin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2601 | ''[[:d:Q97486292|Mikhail M. Merkin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2602 | ''[[:d:Q97487500|Maxim Anatolyevich Perfilov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2603 | ''[[:d:Q97548837|Sergey V Zubkevich]]'' | 2019-11-05<br/>2014-07-01 | 2021-04-28<br/>2019-11-05 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2604 | ''[[:d:Q97680906|Alexandra Buzhilova]]'' | 2008-04-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2605 | ''[[:d:Q97830901|Evgueni G. Zverev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2606 | ''[[:d:Q97835561|Pavel F. Ermolov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010 | |- | style='text-align:right'| 2607 | ''[[:d:Q98040913|Victor Bayda]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2608 | ''[[:d:Q98058859|S. Bunichev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2609 | ''[[:d:Q98059978|Alexey V. Koubarovsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2610 | ''[[:d:Q98071546|Viacheslav I. Rud]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2611 | ''[[:d:Q98106334|Vladimir M. Manankov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2612 | ''[[:d:Q98137237|Natalia A. Sotnikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2613 | ''[[:d:Q98166673|Victor Anisimov]]'' | 2011-04-15 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2614 | ''[[:d:Q98166686|Denis Andreyuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2615 | ''[[:d:Q98220955|Vladimir Popov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2616 | ''[[:d:Q98236986|Elena V Chernikova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2617 | ''[[:d:Q98458328|Alexander Masyutin]]'' | 2011 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2618 | ''[[:d:Q98504889|Alen K Eskov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2619 | ''[[:d:Q98664919|Eduard Pisarev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2620 | ''[[:d:Q98776548|Simon Galkin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2621 | ''[[:d:Q98780831|Natalia A Chumakova]]'' | 2012-05-01<br/>2003-04-01 | 2012-05-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2622 | ''[[:d:Q98780833|Anastasya T Rebrikova]]'' | 2020-10-02 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q315247|university student]]''<br/>''[[:d:Q12764792|doctoral student]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2623 | ''[[:d:Q98894821|Sergey S Abramchuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2624 | ''[[:d:Q99555737|Kirill V Bulygin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2625 | ''[[:d:Q99594035|Maria S Mikhaylova]]'' | 2018-10-01 | 2021-08 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2626 | ''[[:d:Q99605278|Mikhail K Beklemishev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2627 | ''[[:d:Q99606074|Roman S Kirsanov]]'' | 2018-01-01<br/>2003-10-01<br/>2020-11-17 | 2020-11-16<br/>2008-09-01 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2628 | ''[[:d:Q99621717|Oksana Voronko]]'' | 2001-07 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2629 | ''[[:d:Q99634644|Sergey Y Morozov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2630 | ''[[:d:Q99634645|Andrey G Solovyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2631 | ''[[:d:Q99634725|Aleksei Furletov]]'' | 2020-01-01<br/>2022-10-01<br/>2021-07-29 | 2021-07-28<br/>2022-09-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2632 | ''[[:d:Q99945834|Sergey Polyakov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-31<br/>1932 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-09<br/>2012 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2633 | ''[[:d:Q99984133|Tatyana Kuznetsova]]'' | | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1946" | 1946-11-28 | [[Красногорск]] | | |- | style='text-align:right'| 2634 | ''[[:d:Q100336998|Maxim Ilyahov]]'' | | | ''[[:d:Q4480750|Faculty of Foreign Languages and Area Studies]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1988" | 1988 | [[Краснодар]] | | |- | style='text-align:right'| 2635 | ''[[:d:Q100389734|Georgiy G Ageev]]'' | 2017-10-01 | 2021-09-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2636 | ''[[:d:Q100427924|Evgeniya B Deeva]]'' | 2017-03-01 | 2018-01-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2637 | ''[[:d:Q100439901|Салий Сергеевич Майзель]]'' | | | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q19361455|semitologist]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-09-11 | [[Лепель|Лепел]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-07 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2638 | ''[[:d:Q100544625|V A Loginov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2639 | ''[[:d:Q100560365|A L Perchuk]]'' | 2009 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2640 | ''[[:d:Q100560368|Vladimir S. Zakharov]]'' | 1990-10-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2641 | ''[[:d:Q100605626|Anatoli Brouchkov]]'' | 2010 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-04-18 | [[Кричев|Крычау]] | | |- | style='text-align:right'| 2642 | ''[[:d:Q100756726|Zinaida Korchagin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | data-sort-value="1913" | 1913 | | data-sort-value="1989" | 1989 | |- | style='text-align:right'| 2643 | ''[[:d:Q100765189|E I Kovaleva]]'' | 2014-11-15 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2644 | ''[[:d:Q101096643|Liudmila Novikova]]'' | 2005-09-01<br/>2012-09-01 | 2012-08-31<br/>2013-01-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-06-14 | | | |- | style='text-align:right'| 2645 | ''[[:d:Q101133157|Vladimir I. Belotelov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | | | |- | style='text-align:right'| 2646 | ''[[:d:Q101215121|Dmitry Orlov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2647 | ''[[:d:Q101234944|Natalia V Petukhova]]'' | 2009 | 2017 | ''[[:d:Q1342013|ИТМО университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2648 | ''[[:d:Q101240464|Dmitry Suplatov]]'' | 2019-07-01<br/>2013-06-01 | 2022-04-28<br/>2019-06-30 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2649 | ''[[:d:Q102116291|Yakov Semenovich Dubnov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q76466916|Imperial Novorossiia University]]'' | [[математик]] | data-sort-value="1887" | 1887-11-30 | [[Мсцислав]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-13 | [[Сарытау]] |- | style='text-align:right'| 2650 | ''[[:d:Q102121799|Yuri Belyaev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | ''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-31 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2025" | 2025-01-22 | [[Умео]] |- | style='text-align:right'| 2651 | ''[[:d:Q102145884|Nikolai Lomov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2652 | ''[[:d:Q102150153|Anna S Gorbunova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2653 | ''[[:d:Q102197679|Maxim Nazarov]]'' | 1990 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2654 | ''[[:d:Q102202869|S S Klokov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2655 | ''[[:d:Q102203939|Yevgeniy A Ovchenkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2656 | ''[[:d:Q102250054|Grigory Panasenko]]'' | 1979 | 1993 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1954" | 1954-03-12 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2657 | ''[[:d:Q102408122|Petr Akhmetiev]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1963" | 1963-02-02 | | | |- | style='text-align:right'| 2658 | ''[[:d:Q102417485|Vladimir Bogachev]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | |- | style='text-align:right'| 2659 | ''[[:d:Q102430180|Alexander Shklyaev]]'' | 2010 | | ''[[:d:Q4525135|school № 146]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q97016341|probability theorist]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | [[Пермь]] | | |- | style='text-align:right'| 2660 | ''[[:d:Q102708134|Виктор Сергеевич Левицкий]]'' | 2019 | | ''[[:d:Q4146981|Donetsk State University of Artificial Intelligence]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q382887|дәүләт вазифаи заты]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-09-26 | [[Брянка|Брәнка]] | | |- | style='text-align:right'| 2661 | ''[[:d:Q103782871|Egor A Bersenev]]'' | 2019-12-20 | 2021-12-31 | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2662 | ''[[:d:Q103828501|Rostislav A Petrov]]'' | 2018-06-30 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2663 | ''[[:d:Q103828502|Svetlana Yu Maklakova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2664 | ''[[:d:Q103828503|Alexander N Vaneev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2665 | ''[[:d:Q104028901|Leanid Zaika]]'' | | | ''[[:d:Q2628140|Беларус дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q723682|dean]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-23 | [[Гродно|Һродна]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-27 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 2666 | ''[[:d:Q104071296|Daniil Spector]]'' | 2019-10-01 | 2023-09-30 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2667 | ''[[:d:Q104071297|Kirill Pavlov]]'' | 2015-09-01<br/>2021-10-01 | 2021-06-01 | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2668 | ''[[:d:Q104108545|Mikhail Roop]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2669 | ''[[:d:Q104512601|N V Cheremushkina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2670 | ''[[:d:Q104606901|Alexander A Korotkevich]]'' | 2016-09-10 | 2018-05-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2671 | ''[[:d:Q104687737|Dariana V Chesnokova]]'' | 2018-10-30 | 2023-12-31 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2672 | ''[[:d:Q104743996|Irina Kuznetsova]]'' | 2017-11 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2673 | ''[[:d:Q104794664|Aleksandr Kostarev]]'' | 2017-09 | 2019-08 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2674 | ''[[:d:Q104801801|Vadim A Timoshenko]]'' | 2002 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2675 | ''[[:d:Q104836464|Nina Viktorovna Bašenina]]'' | 1945 | 1987 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q112134160|геолог-картограф]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-29 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-29 | |- | style='text-align:right'| 2676 | ''[[:d:Q105478733|Irina Kalinichenko]]'' | 1975 | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-10-12 | | | |- | style='text-align:right'| 2677 | ''[[:d:Q105488053|Pavel Vladimirovich Kuzenkov]]'' | | | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398112|Изге Алладан сүз итүче Яхъя исемендәге Россия православ университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-07-19 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2678 | ''[[:d:Q105967411|Барыс Барысавіч Багаслоўскі]]'' | 1949 | 1965 | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-03-10 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2679 | ''[[:d:Q106084718|Георгий Фёдорович Рыбкин]]'' | 1934 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | data-sort-value="1903" | 1903-04-23 | ''[[:d:Q106084730|Ищеино]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2680 | ''[[:d:Q106466566|Aleksander Sharov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-19 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2681 | ''[[:d:Q106787873|Иван Аничков]]'' | 1783 | 1787 | | [[хокук белгече]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2682 | ''[[:d:Q106890438|Sofia Pozharitskaya]]'' | 1974 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1932" | 1932-02-22 | | data-sort-value="2021" | 2021-05-18 | |- | style='text-align:right'| 2683 | ''[[:d:Q107208290|Антон Антонавіч Ус]]'' | | 1932 | ''[[:d:Q4128093|Икенче Мәскәү дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-06-12 | [[Мишуковичы]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-01 | [[Брест]] |- | style='text-align:right'| 2684 | ''[[:d:Q107271500|Збігнеў Уладзіслававіч Іваноўскі]]'' | | | ''[[:d:Q2992066|Минск дәүләт лингвистика университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1948" | 1948-10-26 | ''[[:d:Q1817324|Valožyn District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2685 | ''[[:d:Q108394088|Boris Lʹvovič Fonkič]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q88113202|codicologist]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-25 | [[Чиләбе]] | data-sort-value="2021" | 2021-09-02<br/>2021 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2686 | ''[[:d:Q108744660|Stepan Balezin]]'' | | | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1904" | 1904 | [[Уфа губернасы]]<br/>[[Чернушка районы|Чурныш районы]] | data-sort-value="1982" | 1982 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2687 | ''[[:d:Q108784127|Nina Gavrilovna Salmina]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-25 | [[Безенчук районы]] | | |- | style='text-align:right'| 2688 | ''[[:d:Q109337890|Кривенко Лідія Тарасівна]]'' | 1966 | 1970 | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-09 | ''[[:d:Q4106323|Velyka Racha]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-07-07 | [[Киев]] |- | style='text-align:right'| 2689 | ''[[:d:Q109356717|Мария Сергеевна Меркулова]]'' | | | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | | data-sort-value="1906" | 1906 | | data-sort-value="1973" | 1973 | |- | style='text-align:right'| 2690 | ''[[:d:Q109358208|Цирлина, Галина Александровна]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1959" | 1959-06-12 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2691 | ''[[:d:Q109485435|Сарычев, Василий Андреевич]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | | data-sort-value="1931" | 1931-01-08 | | data-sort-value="2022" | 2022-12-01 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2692 | ''[[:d:Q109485696|Alexey Nikitin]]'' | | | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>[[галим]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-03 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2025" | 2025-09-21 | |- | style='text-align:right'| 2693 | ''[[:d:Q109485786|Никитин, Сергей Александрович]]'' | 1947 | 1961 | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-06-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-08 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2694 | ''[[:d:Q109487192|Константин Иванович Иванов]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1901" | 1901-05 | [[Мәскәү]] | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 2695 | ''[[:d:Q109487255|Velior Petrovič Šabanskij]]'' | | | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[җырчы]] | data-sort-value="1928" | 1928 | [[Сарытау]] | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2696 | ''[[:d:Q109487529|Liya Pireyko]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | | data-sort-value="1928" | 1928-12-27 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2697 | ''[[:d:Q109487899|Vladimir Gdalevich Kurt]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-01-06 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2698 | ''[[:d:Q109490723|Шестопал, Елена Борисовна]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1949" | 1949-01-14 | ''[[:d:Q1076287|Khor]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2699 | ''[[:d:Q109491350|Берестовский, Генрих Николаевич]]'' | | | | | data-sort-value="1929" | 1929-02-02 | [[Слуцк|Слутск]] | data-sort-value="2010" | 2010-08-30 | |- | style='text-align:right'| 2700 | ''[[:d:Q109493187|Симонов, Лев Алексеевич]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="1911" | 1911 | | data-sort-value="1989" | 1989-06-23 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2701 | ''[[:d:Q109494134|Fedor Aleksandrovich Gaĭda]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-09-07 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2702 | ''[[:d:Q109494869|Юдинцев, Сергей Дмитриевич]]'' | 1938 | 1948 | | | data-sort-value="1901" | 1901-03-20 | | data-sort-value="1960" | 1960-01-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2703 | ''[[:d:Q109495297|Lidiya Andreevna Kolobaeva]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-07-13 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2704 | ''[[:d:Q110177166|Gleb Sokolov]]'' | | | | ''[[:d:Q16335312|геохимик]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1902" | 1902 | | data-sort-value="1978" | 1978 | |- | style='text-align:right'| 2705 | ''[[:d:Q110368411|Olga Rossolimo]]'' | 1959 | 1991 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-17 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2015" | 2015-04-01 | ''[[:d:Q497373|Dartmouth]]'' |- | style='text-align:right'| 2706 | ''[[:d:Q110799321|Яўхім Ерамеевіч Сіроцін]]'' | | | ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q18399859|Сарытау ирләр гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4182948|кафедра җитәкчесе]]'' | data-sort-value="1888" | 1888-10-13 | ''[[:d:Q4428629|Solyonoye Zaymishche]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-07-22 | |- | style='text-align:right'| 2707 | ''[[:d:Q111324611|Valery Leontievich Panteleev]]'' | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-08-04 | [[Яңа Спас (Зәй районы)]] | data-sort-value="2021" | 2021-03-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2708 | ''[[:d:Q111325686|Edward Kononovich]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-11-08 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2709 | ''[[:d:Q111395945|Konstantin Vladislavovich Kuimov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-13 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2017" | 2017-03-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2710 | ''[[:d:Q111396600|Grigory Fedorovich Sitnik]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-01-19 | ''[[:d:Q2628088|Pogar]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-10-14 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2711 | ''[[:d:Q111419574|Artur Chernin]]'' | | | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-05 | [[Биштау|Пятигорск]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2712 | ''[[:d:Q111465206|Yuri Pavlovich Pskovsky]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-02-01 | [[Ногинск]] | data-sort-value="2004" | 2004-07-21 | |- | style='text-align:right'| 2713 | ''[[:d:Q111541296|Yanko Maslinkov]]'' | | | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[полковник]]<br/>[[офицер]] | data-sort-value="1898" | 1898-05-15 | ''[[:d:Q406488|Малко-Тырново]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-21 | ''[[:d:Q14621047|Пустошка (Шиковская волость)]]'' |- | style='text-align:right'| 2714 | ''[[:d:Q111686851|S. Rusin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2715 | ''[[:d:Q111844152|Михаил Константинович Юдичев]]'' | | | | ''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2716 | ''[[:d:Q112055400|Alexander Panin]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-10 | [[Георгиевск]] | | |- | style='text-align:right'| 2717 | ''[[:d:Q112193105|Ernst Dibäy]]'' | | | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-08-03 | [[Казан]] | data-sort-value="1983" | 1983-11-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2718 | ''[[:d:Q112228616|Борис Александрович Аполлов]]'' | | | | ''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]'' | data-sort-value="1889" | 1889-06-12 | [[Санкт-Петербург]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2719 | ''[[:d:Q112408261|Grigory Solganik]]'' | 1965 | 2016 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-12-27 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2016" | 2016-08-05 | |- | style='text-align:right'| 2720 | ''[[:d:Q112470706|Volf Motylev]]'' | 1941 | 1949 | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-01-01 | [[Витебск губернасы|Витебск гөбернәсе]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-01 | |- | style='text-align:right'| 2721 | ''[[:d:Q112566899|Кривуля, Наталья Геннадьевна]]'' | | | | | data-sort-value="1972" | 1972-06-08 | [[Краснодар]] | | |- | style='text-align:right'| 2722 | ''[[:d:Q112863507|Мэтт, Юрий Фомич]]'' | | | | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-05-27 | | | |- | style='text-align:right'| 2723 | ''[[:d:Q112989302|Успенский, Евгений Евгеньевич]]'' | | | | [[галим]] | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-14 | ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]'' |- | style='text-align:right'| 2724 | ''[[:d:Q112995310|Шохина, Виктория Львовна]]'' | | | | | data-sort-value="1946" | 1946 | | | |- | style='text-align:right'| 2725 | ''[[:d:Q113016160|Natalia Korotkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2726 | ''[[:d:Q113016251|Viktor A. Kramarenko]]'' | 1981 | | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2727 | ''[[:d:Q113139421|Oleg Meshkov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2728 | ''[[:d:Q113291454|Viktor Sinetckii]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2729 | ''[[:d:Q113291556|Serguei Yu. Sivoklokov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2730 | ''[[:d:Q113291889|Lidia N. Smirnova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2731 | ''[[:d:Q113469611|Irina A. Bilenko]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2732 | ''[[:d:Q113531595|Olga Obrucheva]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-05-16 | | data-sort-value="2008" | 2008 | |- | style='text-align:right'| 2733 | ''[[:d:Q113557253|Nikolay Gennadievich Bochkaryov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-19 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2022" | 2022-12-24 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2734 | ''[[:d:Q113629093|Farit Y. Khalili]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2735 | ''[[:d:Q113630186|Valeriy P. Mitrofanov]]'' | 1974-05-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2736 | ''[[:d:Q113976456|Yaroslav V. Grishkevich]]'' | | | | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2737 | ''[[:d:Q114630622|Andrej Shpirt]]'' | | | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4201725|РФА славәнбелем институты]]'' | ''[[:d:Q5121550|иудаика галиме]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2738 | ''[[:d:Q115474773|Ekaterina O Tarasova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2739 | ''[[:d:Q115760253|Бубнов, Александр Сергеевич]]'' | | | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[Программист|програмчы]]<br/>[[профессор]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-19 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2740 | ''[[:d:Q116642753|Мікалай Васілевіч Дземянёў]]'' | 1941 | | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | | data-sort-value="1902" | 1902-12-12<br/>1902-11-29 | [[Чёрмоз]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-05 | [[Минск]] |- | style='text-align:right'| 2741 | ''[[:d:Q116861123|Ալեքսանդր Մնդոյանց]]'' | 1973 | 1976 | ''[[:d:Q21658182|Yerevan's Tchaikovsky Secondary Music School]]''<br/>[[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка педагогы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-17 | [[Ереван]] | | |- | style='text-align:right'| 2742 | ''[[:d:Q116973551|Maytham Janābī]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]] | data-sort-value="1955" | 1955 | [[Нәҗәф]] | data-sort-value="2021" | 2021 | [[Россия]] |- | style='text-align:right'| 2743 | ''[[:d:Q117255557|Elena Mazurova]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 2744 | ''[[:d:Q117742055|Grigoriy Gololobov]]'' | 2022-11-22 | 2023-07 | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 2745 | ''[[:d:Q119127260|Olga Borisovna Bondarenko]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-10-14 | | | |- | style='text-align:right'| 2746 | ''[[:d:Q120265989|Новлянская, Зинаида Николаевна]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | | data-sort-value="1942" | 1942-10-21 | | | |- | style='text-align:right'| 2747 | ''[[:d:Q120279035|Vladimir Iustinovič Gromov]]'' | | | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1726903|criminal investigator]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1869" | 1869 | [[Семёнов (шәһәр)]]<br/>[[Нижгар губернасы|Түбән Новгород губернасы]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2748 | ''[[:d:Q120279298|Антонец, Екатерина Владимировна]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | | data-sort-value="1970" | 1970 | | | |- | style='text-align:right'| 2749 | ''[[:d:Q120490276|Mikhail Daniel]]'' | 2007 | 2022-04 | [[Россия дәүләт гуманитар университеты]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-13 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2750 | ''[[:d:Q120640539|Gleb Bogush]]'' | 2004-03 | 2018-08 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1978" | 1978-06-13 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2751 | ''[[:d:Q120965739|Maria A. Syzgantseva]]'' | 2018 | 2022 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2752 | ''[[:d:Q122579647|Oleg Yu. Malkov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-14 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2753 | ''[[:d:Q123077755|Michael L. Gorodetsky]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2754 | ''[[:d:Q123109327|Sergey E. Strigin]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2755 | ''[[:d:Q123906691|Dmitry V. Koptsov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2756 | ''[[:d:Q123982276|Пётр Иванович Глушаков]]'' | | | ''[[:d:Q4480794|МДУның җәмгыять фәннәре факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | data-sort-value="1883" | 1883-12-23 | ''[[:d:Q4158746|Дзерабуж]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-06-26 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2757 | ''[[:d:Q124257911|Vladimir Dimitrov]]'' | 2007-09-01 | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2758 | ''[[:d:Q124363306|Ilya Mikhailovich Egorov]]'' | | | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2759 | ''[[:d:Q124409889|Mikhail Paderin]]'' | 1805-06-30 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1752" | 1752 | | data-sort-value="1809" | 1809 | |- | style='text-align:right'| 2760 | ''[[:d:Q124770536|Alexander Nemukhin]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2023" | 2023-07-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2761 | ''[[:d:Q124771676|Козлов, Сергей Леонидович]]'' | | | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-28 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2762 | ''[[:d:Q125103360|Andrey A. Mironov]]'' | 2003-09 | | | ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2763 | ''[[:d:Q125385758|Tatiana I. Blagova]]'' | | | ''[[:d:Q432475|Кентерберри университеты]]'' | ''[[:d:Q16747019|hypnotherapist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2764 | ''[[:d:Q126049834|Khrisanfova Elena Nikolaevna]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-05-14 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2003" | 2003-10-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2765 | ''[[:d:Q126066347|Урумбаев, Нурис Арыпханович]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q15623737|бозбелгеч]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-05-18 | | data-sort-value="1992" | 1992-01-28 | ''[[:d:Q3760261|Prielbrusye]]'' |- | style='text-align:right'| 2766 | ''[[:d:Q126121718|Elena Borisovna Kostyakova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-05-25 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2013" | 2013-05-11 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2767 | ''[[:d:Q126453475|Грановский, Вениамин Львович]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-08-01 | [[Харьков]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-06 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2768 | ''[[:d:Q126692684|Oleg Morozov]]'' | 2004-09 | 2011-02 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-12-17 | [[Днипро]] | | |- | style='text-align:right'| 2769 | ''[[:d:Q126900598|Sergey Dmitriev]]'' | 2015 | 2019 | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q649895|Zhengzhou University]]''<br/>''[[:d:Q1074117|Renmin University of China]]''<br/>''[[:d:Q18289124|French University College in Moscow]]''<br/>''[[:d:Q999763|Париж 1 университеты]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>''[[:d:Q273631|Югары тикшеренүләр гамәли мәктәбе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-07-24 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2770 | ''[[:d:Q127786617|Ilya V. Ilyin]]'' | | | | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q21281706|академик оешмасы администраторы]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2771 | ''[[:d:Q129452750|Заузолков Фёдор Николаевич]]'' | | | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | data-sort-value="1903" | 1903 | | data-sort-value="1980" | 1980 | |- | style='text-align:right'| 2772 | ''[[:d:Q129677533|Мухади Исраилов]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-17 | ''[[:d:Q878846|Panfilov District]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2773 | ''[[:d:Q130356668|Локощенко Михаил Александрович]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q20826540|scholar]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1113838|климатолог]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-04-22 | | | |- | style='text-align:right'| 2774 | ''[[:d:Q130463012|Ефимов Василий Васильевич]]'' | | | ''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | data-sort-value="1890" | 1890 | | | |- | style='text-align:right'| 2775 | ''[[:d:Q130463179|Кольцова Мария Полиевктовна]]'' | 1918 | | ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]'' | ''[[:d:Q109802459|zoopsychologist]]'' | data-sort-value="1882" | 1882 | | data-sort-value="1940" | 1940 | |- | style='text-align:right'| 2776 | ''[[:d:Q130463251|Серебровская Раиса Исааковна]]'' | 1931 | | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1888" | 1888 | | data-sort-value="1981" | 1981 | |- | style='text-align:right'| 2777 | ''[[:d:Q130515742|Igor Bilenko]]'' | 1989 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-01-21 | | | |- | style='text-align:right'| 2778 | ''[[:d:Q130531108|Вальтер Оскар Антонович]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | data-sort-value="1884" | 1884 | | data-sort-value="1941" | 1941 | |- | style='text-align:right'| 2779 | ''[[:d:Q130535865|Sergei Maksimov]]'' | | | | ''[[:d:Q2887387|geological engineer]]'' | data-sort-value="1912" | 1912 | | data-sort-value="1979" | 1979 | |- | style='text-align:right'| 2780 | ''[[:d:Q130536981|Гостимский Сергей Александрович]]'' | | | | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | data-sort-value="1939" | 1939 | | data-sort-value="2012" | 2012 | |- | style='text-align:right'| 2781 | ''[[:d:Q130542925|Максимов Виктор Николаевич]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-07-27 | | data-sort-value="2012" | 2012-12-03 | |- | style='text-align:right'| 2782 | ''[[:d:Q130605779|Яшнов Владимир Андреевич]]'' | | | | ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]'' | data-sort-value="1892" | 1892 | | data-sort-value="1977" | 1977 | |- | style='text-align:right'| 2783 | ''[[:d:Q130615111|Alexey Vasilyevich Grushevskii]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2784 | ''[[:d:Q131143490|Boris Evgenievich Syroechkovsky]]'' | | | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | | data-sort-value="1881" | 1881-04-12 | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | data-sort-value="1961" | 1961-06-12 | |- | style='text-align:right'| 2785 | ''[[:d:Q131148368|Дворянкин Фёдор Андрианович]]'' | 1951 | 1964 | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | data-sort-value="1904" | 1904 | | data-sort-value="1989" | 1989 | |- | style='text-align:right'| 2786 | ''[[:d:Q131300038|Ивницкий Сергей Борисович]]'' | | | | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2787 | ''[[:d:Q131356249|Вайнштейн, Исаак Аронович]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | | data-sort-value="1917" | 1917-03-03 | [[Минск]] | data-sort-value="2008" | 2008 | [[Исраил]] |- | style='text-align:right'| 2788 | ''[[:d:Q131356282|Efraim Reikhrudel]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-12-06 | | data-sort-value="1992" | 1992-12-30 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2789 | ''[[:d:Q131424435|Maria Valentinovna Komissarova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-03-24 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2024" | 2024-12-10 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2790 | ''[[:d:Q131519023|Ксения Дмитриевна Щербакова]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1917" | 1917 | | data-sort-value="2010" | 2010 | |- | style='text-align:right'| 2791 | ''[[:d:Q131519024|Алисов, Николай Васильевич]]'' | | | ''[[:d:Q4304062|В. П. Потёмкин исемендәге Мәскәү шәһәр педагогия институты]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-05-22 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-18 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2792 | ''[[:d:Q131542135|Ağamalı Məmmədov]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>[[хокук белгече]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2793 | ''[[:d:Q131783474|Добровольский, Аркадий Александрович]]'' | | | ''[[:d:Q4304336|Мәскәү юридик институты]]'' | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1911" | 1911-12-24 | ''[[:d:Q4226874|Kozlovo]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-12-27 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2794 | ''[[:d:Q131796620|Felix Litvin]]'' | | | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q14906342|биофизик]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-05-15 | [[Волгоград өлкәсе]] | data-sort-value="2024" | 2024-04-01 | |- | style='text-align:right'| 2795 | ''[[:d:Q131955252|Tatyana Borodai]]'' | 1994-09 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q24265174|фәлсәфә тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q9363889|әдәби тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1957" | 1957 | | | |- | style='text-align:right'| 2796 | ''[[:d:Q131995782|Ларина Елена Игоревна]]'' | | | | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2797 | ''[[:d:Q132087931|Ivan Fedorovich Gutt]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | data-sort-value="1879" | 1879-06-24 | [[Ростов-на-Дону]] | data-sort-value="1933" | 1933 | |- | style='text-align:right'| 2798 | ''[[:d:Q132178143|Abram Zelikman]]'' | 1940 | 1948 | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1897" | 1897 | [[Никополь]] | data-sort-value="1969" | 1969 | |- | style='text-align:right'| 2799 | ''[[:d:Q132411030|Богданов, Андрей Николаевич (математик)]]'' | | | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2800 | ''[[:d:Q133501727|Ekaterina Mudretsova]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-10-09 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Мәскәү]] |- | style='text-align:right'| 2801 | ''[[:d:Q133797984|Синельников, Николай Александрович]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Мәскәү]] | data-sort-value="1941" | 1941-11-30 | |- | style='text-align:right'| 2802 | ''[[:d:Q133889533|Vasily Vedeneev]]'' | 2012-01-01 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q104626036|гидроаэродинамик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1980" | 1980s | | | |- | style='text-align:right'| 2803 | ''[[:d:Q134055372|Julia Shner]]'' | | | | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2804 | ''[[:d:Q134375418|Голиченков Владимир Александрович]]'' | 1983 | 2014 | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16271428|эмбриолог]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2805 | ''[[:d:Q134396669|Титаева Наталья Алексеевна]]'' | | | | [[галим]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2806 | ''[[:d:Q134614659|Руслан Рустемович Габдуллин]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1974" | 1974-04-20 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2807 | ''[[:d:Q134988584|Александр Антонович Агирречу]]'' | | | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2808 | ''[[:d:Q135851014|Нахимов Платон Степанович]]'' | 1834-07-30 | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 2809 | ''[[:d:Q136193697|Пенин Николай Алексеевич]]'' | 1948-09 | 1960-02 | ''[[:d:Q136195048|Московский государственный техникум технологии, экономики и права имени Л.Б. Красина]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-04-26 | ''[[:d:Q14621075|Кушелово]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2810 | ''[[:d:Q136357032|Alexander Kuznetsov]]'' | | | | | | | | |- | style='text-align:right'| 2811 | ''[[:d:Q136500548|Подловченко Римма Ивановна]]'' | 1993 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Программист|програмчы]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2812 | ''[[:d:Q137427554|Исаков, Яков Ильич]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1937" | 1937-10-17 | | No/unknown value | |- | style='text-align:right'| 2813 | ''[[:d:Q137545310|Васнецов Владимир Викторович]]'' | 1940 | 1953 | | ''[[:d:Q4205432|ихтиолог]]'' | data-sort-value="1889" | 1889 | | data-sort-value="1953" | 1953 | |- | style='text-align:right'| 2814 | ''[[:d:Q137559972|Гольдентрихт Семён Семёнович]]'' | 1944 | | | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1909" | 1909 | | data-sort-value="1992" | 1992 | |- | style='text-align:right'| 2815 | ''[[:d:Q137591633|Крыжановский Сергей Григорьевич]]'' | 1940 | 1961 | | ''[[:d:Q350979|зоолог]]'' | data-sort-value="1891" | 1891 | | data-sort-value="1961" | 1961 | |- | style='text-align:right'| 2816 | ''[[:d:Q137629466|Маньковский Борис Степанович]]'' | 1943 | 1957 | | [[хокук белгече]] | data-sort-value="1904" | 1904 | | data-sort-value="1980" | 1980 | |- | style='text-align:right'| 2817 | ''[[:d:Q137748385|Елена Вячеславовна Халипова]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | | data-sort-value="1955" | 1955-09-15 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2818 | ''[[:d:Q137776814|Светлов Василий Иосифович]]'' | 1944 | 1946 | | [[фәлсәфәче]] | data-sort-value="1899" | 1899 | | data-sort-value="1955" | 1955 | |- | style='text-align:right'| 2819 | ''[[:d:Q138748379|Людмила Щёкотова]]'' | | 1991 | ''[[:d:Q4339447|Назари һәм гамәли телбелем бүлеге]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q9363889|әдәби тәрҗемәче]]'' | data-sort-value="1939" | 1939 | | data-sort-value="2006" | 2006-09-20 | |- | style='text-align:right'| 2820 | ''[[:d:Q139551276|Задыхайло Игорь Борисович]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Программист|програмчы]] | data-sort-value="1931" | 1931-02-11 | [[Белгород]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-02 | |- | style='text-align:right'| 2821 | ''[[:d:Q139554099|Ванеян, Степан Серёжьевич]]'' | | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-24 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2822 | ''[[:d:Q139976277|Vladimir Tsyganov]]'' | | | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-14 | [[Мәскәү]] | | |- | style='text-align:right'| 2823 | ''[[:d:Q140051773|Mammad Mustafayev]]'' | | | ''[[:d:Q20574986|Faculty of Chemistry of the Baku State University]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-23 | ''[[:d:Q3040298|Dzoramut]]'' | data-sort-value="2007" | 2007 | |} {{Wikidata list end}} == Моны да карагыз == {{Портал|Шәхесләр|Мәгариф|Россия}} * [[Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар исемлеге]] * [[Санкт-Петербург дәүләт университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге]] * [[Казан университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге]] * [[Санкт-Петербург политехник университеты укытучылары һәм хезмәткәрләре исемлеге]] [[Төркем:Мәскәү дәүләт университеты|хезмәткәрләр]] [[Төркем:Исемлекләр:Югары уку йортлары буенча шәхесләр]] ikysshhgspy2e46f2fkavh2zfqrp432 Википедия:Сайланган мәкаләгә кандидатлар/Архив/2026 ел 4 1390831 5936417 5513321 2026-06-04T17:38:10Z Il Nur 6874 5936417 wikitext text/x-wiki * [[Бөгелмә районы]], [[Сурья]], [[Алабуга районы]], [[Балык Бистәсе районы]] --[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 31 гый 2024, 19:23 (UTC) * [[Чуаш көрәше]], [[Сайпан]], [[Татар чишмәсе (Гагаузия)]], [[Рөстәм Скибин]] --[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 14 окт 2025, 21:46 (UTC) * [[Ген]], [[Тирәк]]--[[Кулланучы:Tegebot|Tegebot]] ([[Кулланучы бәхәсе:Tegebot|бәхәс]]) 15 окт 2025, 08:55 (UTC) * [[Койрыксызлар]]--[[Махсус:Кертемнәр/&#126;2025-29711-56|&#126;2025-29711-56]] ([[Кулланучы бәхәсе:&#126;2025-29711-56|фикер алышу]]) 22 окт 2025, 19:31 (UTC) piixfds7893q3wx2dzq8x4d4g31ofjx Менеджмент 0 1390992 5936447 5516379 2026-06-04T18:05:51Z Fxan 36462 5936447 wikitext text/x-wiki {{УК}}[[Файл:Пирамида_управления.jpg|мини|300x300пкс|Идарә итү пирамидасы]] '''Менеджмент''', шулай ук '''идарә''' дип тә атала ([[инглизчә]] management — «идарә» сүзеннән) — бизнес-администрация аша предприятиеләр, хөкүмәтләр һәм башка оешмаларның ресурслары белән идарә итү фәне. Менеджмент — фирманың агымдагы һам перспективадагы эшчэнлеген натизңәле оештыру кагыйдәләре җыелмасы. Җитештерү менеджменты — фирманың үз товарларын эшләп чыгару һәм сатуны оештыру өчен күпме һәм нинди хезмәткәрләр һәм башка ресурслардан файдаланырга, моны ничек итеп аз чыгымнар белән (тиешле сыйфатны саклаган хәлдә) башкарырга тиешлеге турындагы сорауларны хәл итү ул.<ref>Мировая экономика : учебник / В. М. Кудров ; Гос. Ун-т — Высш. Шк. Экономики, Фак. мировой экономики и мировой политики. — 2-е изд., стер. — Москва : Юстицинформ, 2010. — 509 с. — С. 124. — (Серия Образование). — ISBN 978-5-7205-1029-9</ref> Менеджмент еш кына оешма белән идарә итү яки җитештерү белән идарә итүнең синонимы буларак кулланыла . Менеджмент (''метонимик яктан'') еш кына оешма белән идарә итү, дирекциянең синонимы буларак кулланыла.<ref name=":1">{{книга|автор = [[Кириллова, Наталья Борисовна|Кириллова Н. Б.]] |ответственный= |заглавие = Менеджмент социокультурной сферы|издание= |ссылка = |язык = |место = Екатеринбург| издательство= УрФУ|тип = |год =2012|страниц =186|страницы=6,7,84|isbn =978-5-7996-0795-1}}</ref> == Билгеләмә == ''Идарә итү функцияләре'' — төрле техникалар, методлар, эш оештыру һәм эшчәнлекне контрольдә тоту ярдәмендә башкарыла торган идарә итү эшчәнлегенең махсус төре.<ref>{{Статья|год=2018|заглавие=Формирование личностно-деловых качеств будущих менеджеров в процессе профессиональной подготовки|ссылка=https://elibrary.ru/item.asp?id=32512903|автор=Добросельский Владимир Владимирович|язык=|издание=НИЦ "Открытое знание"|тип=Монография|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=|issn=}}</ref> Хәзерге базарларда яхшы менеджмент кына фирманың отышлылыгын тәэмин итә алмый. Моның өчен [[маркетинг]] ысулларын да белергә кирәк. == Моны да карагыз == {{Портал|Икътисад|Җәмгыять|Социология}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * {{БРЭ|автор=А. Л. Семёнов|статья=Менеджмент|ссылка=https://old.bigenc.ru/economics/text/2204279}} * Акофф Р. Л. Планирование будущего корпораций. — М.: Прогресс, 1985. — 328 с. * Ансофф И. Новая корпоративная стратегия. — СПб.: Питер Ком, 1999. — 416 с. * Дойль П. Менеджмент. — СПб.: Питер, 1999.- 560 с. * Клиланд Д., Кинг В. Системный анализ и целевое управление. — М.: Советское радио, 1974. — 280 с. * Мескон М. и др. Основы менеджмента. — М.: ДЕЛО, 2000. — 704 с. * ''Орлов&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;И.'' Менеджмент: организационно-экономическое моделирование. Учебное пособие для вузов. — Ростов-на-Дону: Феникс, 2009. — 475 с. ISBN 978-5-222-15909-5 * Barnard C.I. The Functions of the Executive. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1938. * Fayol H. Industrial and General Administration. — Geneva: International Manag. Inst., 1930. * Mayo E. The Human Problems of Industrial Civilization. — New York: Macmillan, 1933. * Taylor W.F. Principles of Scientific Management. — New York: Harper & Row, 1911. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} {{Фәннәр}} [[Төркем:Менеджмент]] 84iwe4g1msbn1jlxcr3b6jr79cgd1hj Илнар Миранов 0 1488113 5936545 5840084 2026-06-05T07:41:46Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5936545 wikitext text/x-wiki {{ТатарДөньясы|чыгарылыш=I}} {{Музыкант |Исем = Илнар Миранов |Имза = |Фото = И.И.Миранов.jpg |Рәсем асты язуы = |Фон = solo_singer |Тугандагы исеме = |Тулы исеме = Илнар Илфир улы Миранов |Туу көне = 11.10.1992 |Туу урыны = [[Россия Федерациясе|РФ]], [[Башкортстан Республикасы|БР]], {{туу урыны|Дәүләкән районы|Дәүләкән районында}}, [[Бик-Карамалы]] |Үлү көне = |Үлү урыны = |Еллар = 2003 ― {{х.в.}} |Дәүләт = {{байрак|Россия}} [[РФ]] |Һөнәрләр = [[җырчы]] |Моң = тенор |Кораллар = |Жанрлар = эстрада |Псевдонимнар = |Коллективлар = [[Салих Сәйдәшев исемендәге Дәүләт Зур концерт залы|С. Сәйдәшев ис. Зур концерт залы]]<br/> [[Татарстан халыкларының Дуслык йорты|Татарстан Халыклар Дуслыгы йорты]] |Хезмәттәшлек = |Лейбллар = |Бүләкләр = [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2020)]][[Файл:Татар моңы эмблемасы.jpg|25px|[[Татар моңы (конкурс)|«Татар моңы»]] халыкара конкурсы лауреаты]] |Сайт = }} '''Илнар Миранов''', Илнар Илфир улы Миранов (''Миронов''<ref name=":rais">[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_323141.pdf Указ Президента Республики Татарстан, № УП-749 от 13.11.2020]</ref>) (''Ильнар Ильфирович Миранов; [[1992 ел]]ның [[11 октябрь|11 октябре]], [[Россия Федерациясе|РФ]], [[Башкортстан Республикасы|БР]], [[Дәүләкән районы]], [[Бик-Карамалы]]'') ― җырчы, вокал педагогы, [[Татарстан халыкларының Дуслык йорты|Татарстан Халыклары дуслыгы йорты]] дәүләт бюджет учреждениесе аккомпаниатор-концертмейстеры. [[Татарстанның атказанган артисты]] (2020)<ref>[https://realnoevremya.ru/articles/195059-zvezde-uzgaresh-jile-dali-zvanie Звезде «Үзгәреш җиле» дали звание.] «Реальное время», 25.11.2020{{ref-ru}}</ref>. == Тәрҗемәи хәле == 1992 елның 11 октябрендә Башкортстан Республикасының [[Дәүләкән районы]] [[Бик-Карамалы]] авылында туган<ref>[https://stories-of-success.ru/iskusstvo/ilnara-mironova?ysclid=mnun9p5l8i547462182 Ильнар Миронов: биография, личная жизнь, жена и дети]</ref>. Әтисе баянчы, әти-әнисе икесе дә җырлаган (әнисе авариядә һәлак булган). Энесе бар. Илнар 6-7 яшьләрдә җырлый башлаган. [[Дәүләкән]] лицей-интернатында 3 ел укыган<ref>[https://kazanfirst.ru/interviews/511097 «В башкирской школе надо мной издевались из-за национальности».] kazanfirst.ru, 13.02.2020{{ref-ru}}</ref>. Хореография белән яратып шөгыльләнсә дә, [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесына]] укырга баян классы буенча кергән, ике елдан академик вокал классына күчеп, шуны тәмамлаган. [[Казан дәүләт консерваториясе|Казан консерваториясенә]] кабул итмәгәннәр. 2019 елда [[Казан дәүләт мәдәният институты]]н тәмамлаган (РФ һәм ТР халык артисты [[Венера Ганиева]]да дүрт ел бакалавриатта, ике ел магистратурада укыган). Башта академик вокал манерасында җырлаган, аннары тулаем эстрадага күчкән. Европача җырлау манерасын татарча яңгыраш белән берләштерергә тырыша<ref>''Айрат Нигматуллин, Гульназ Бадретдин''. [https://www.business-gazeta.ru/article/456986?ysclid=mnuk6rwn6s105886089 Ильнар Миранов: «Возможно, прозвучит грубо, но я не вижу сейчас татарской эстрады».] Бизнес-Онлайн, 9.02.2020{{ref-ru}}</ref>. Тавышы, диапазоны, репертуары үзенчәлекле. Төрле телләрдә: [[инглиз теле|инглизчә дә]], [[рус теле|русча да]], [[татар теле|татарча да]], [[башкорт теле |башкортча да]] җырлый ала торган җырчы. Соул стилендә рус җырларын башкара<ref>''Чулпан Галихмәтова''. [https://syuyumbike.ru/news/skhn-m-yazmysh/ilnar-miranov-min-btenly-bashka Илнар Миранов: «Мин бөтенләй башка».] [[Сөембикә (журнал)|«Сөембикә»]], 6.04.2020</ref>. Дәүләт дәрәҗәсендә зур кунаклар кабул ителә торган затлы залларга да еш чакыралар. [[Казан]] тамашачысы җырчыны беренче тапкыр 2011 елда «Татар моңы» конкурсында Гран-при алганда күргән. 2015 елда {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Turkvision|Turkvision|d|Q15089348}} җыр фестиваленә сайлап алу турында «Ямьле» төркеме белән бер үк бал җыйганнар, «Ямьле» төркеме үтсә дә, ул вакытта [[Төркия]] белән [[Россия]] мөнәсәбәтләре начараю сәбәпле, төркем конкурска бармый калган. 4 ел «Үзгәреш җиле» фестивалендә катнашкан, «Үзгәреш җиле» фестивалендә катнашучы буларак, [[Нью-Йорк]]тагы [[Карнеги Залы|Карнеги-холл]] сәхнәсенә чыккан, тамашачы аны аеруча җылы каршы алган. Беренче сезонда [[Резеда Әхиярова]]ның «Зәңгәр томан» ([[Ренат Харис]] сүзләре), [[Алинә Шәрипҗанова]] белән дуэтта «Олы юлның тузаны» җырын, 2023 елда [[Зәйнәп Фәрхетдинова]] белән «Әнием» җырын, үзе [[Луиза Батыр-Болгари]] белән [[Фирая Зыятдинова]]ның «Мин сине шундый сагындым» җырын башкарган<ref>''Фирүзә Гыйниятова''. [https://intertat.tatar/news/ilnar-miranov-min-uzem-da-uzencalekle-kese-ham-minem-yrlavym-da-uzencalekle-5866398 Илнар Миранов: «Мин үзем дә үзенчәлекле кеше һәм минем җырлавым да үзенчәлекле».] [[Интертат]], 27.05.2024</ref>. Казанда беренче дебют концерты «Корстон» сәүдә-күңел ачу үзәгендәге Club Hotel залында 2020 елның 13 февралендә узган<ref>[https://intertat.tatar/news/tatar-estradasyna-ilnar-miranov-k-pt-n-kir-k-ide-5722770?ysclid=mnumyc0yz77762748 «Татар эстрадасына Илнар Миранов күптән кирәк иде».] Интертат, 14.02.2020</ref>. Татарча да, русча да җырлар яза. Аларны үзе генә түгел, башка җырчылар да башкара. Иң яраткан әсәрләренең берсе ― [[Роберт Миңнуллин]] сүзләренә [[Резеда Әхиярова]] язган «Син улгәнче мине сагынырсың» җыры<ref>[https://www.tatar-inform.ru/news/pevets-ilnar-miranov-vylozhil-zapis-svoego-vystupleniya-v-pamyat-o-roberte-minnulline-5732140?ysclid=mnuny5qinx530002647 Певец Ильнар Миранов выложил запись своего выступления в память о Роберте Миннуллине.] [[Татар-информ]], 27.03.2020</ref>. [[Салих Сәйдәшев исемендәге Дәүләт Зур концерт залы]] солисты, [[Биектау]]ның С. Сәйдәшев исемендәге балалар сәнгать мәктәбендә вокал педагогы, [[Тынычлык бистәсе (Казан)|Мирный бистәсе]] Мәдәният йорты «Импровиз» эстрада вокал студиясе педагогы булган<ref>[https://dkmirnyi.ru/studiya-estradnogo-vokala-improviz/ Студия эстрадного вокала «Импровиз». Дом культуры 
в жилом массиве Мирный]</ref>. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * 2011, 2012, 2013 ― Ваһапов фестивалендә 3нче, 2нче, 1нче урын * 2012 ― яшь башкаручыларның [[Татар моңы (конкурс)|«Татар моңы»]] халыкара телевизион конкурсының I премия лауреаты * 2013 ― Сәйдәшев исемендәге Халыкара вокалистлар конкурсында Гран-при * 2013 ― [[Әстерхан]]да үткән Халыкара вокалистлар конкурсында Гран-при * 2014 ― «Уфа дулкыны» (Уфимская волна) халыкара җыр конкурсында Гран-при ({{Тәрҗемә ителмәгән 5|Уитни Хьюстон|Уитни Хьюстонның|d|Q34389}} «I Look to you» җырын башкарган)<ref>[https://bash.news/sputnik/novosti-ufimskoy-volny/108327-finalisty-ufimskoy-volny-berut-vse-novye-vysoty?ysclid=mnuo51srwp537369285 Финалисты «Уфимской Волны» берут все новые высоты.] bash.news, 29.01.2021</ref> * 2018 ― Әлфия Авзалова исемендәге халыкара конкурста Гран-при * 2020 ― [[Татарстанның атказанган артисты]] ― ''музыка сәнгатен үстерүгә керткән өлеше өчен''<ref name=":rais" /> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://zvon.top/artists/127139 Ильнар Миранов - все песни, треки и музыка исполнителя]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://zvu4no.org/tracks/Ильнар%20Миранов?ysclid=mnuocpzcs6688196556 Ильнар Миранов - Найдено 63 трека]{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://uzgaresh.kazan-opera.ru/team/actors/ilnar-miranov/ Ильнар Миранов.] uzgaresh.kazan-opera.ru {{Тышкы сылтамалар}} {{DEFAULTSORT:Миранов, Илнар}} [[Төркем:Татар җырчылары]] [[Төркем:Башкортстан җырчылары]] [[Төркем:Татарстан җырчылары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] [[Төркем:Уфа сәнгать училищесын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:«Татар моңы» конкурсы лауреатлары]] t66111hg77qxrssvksfagw4l1fo7vou Вегетатив халәт 0 1488919 5936330 5935684 2026-06-04T13:30:19Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5936330 wikitext text/x-wiki {{MyriadTatar|чыгарылыш=II}} {{УК}} '''Вегетатив халәт''', яки '''вегетатив тормыш''' ({{Lang-la|vegetatio}} — дулкынлану, {{Lang-la|vegetativus}} (вегетатив халәт — үсемлек) —— [[баш мие]] ярымшарларының зур зыян күрүе яки дисфункциясе аркасында үзеннән-үзе акыл эшчәнлеге белән шөгыльләнә алмау (декортикация), шул ук вакытта вегетатив һәм хәрәкәт [[Рефлекс|рефлексларын]] саклап калучы диэнцефал өлкәсе һәм [[Баш мие|баш мие сабагы]] активлыгы сакланып калу. [[Америка Кушма Штатлары|АКШта]] гына да {{Сан|35000}}нән артык кеше, шул исәптән {{Сан|10000}} бала, вегетатив халәттә<ref>{{Cite web|url=https://www.msdmanuals.com/ru/home/%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%B8-%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%B7%D0%B3%D0%B0-%D0%B8-%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B/%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0-%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D1%81%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F/%D0%B2%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B5-%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B8%D0%B5|title=Вегетативное состояние|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240601090322/https://www.msdmanuals.com/ru/home/%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%B8-%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D0%B7%D0%B3%D0%B0-%D0%B8-%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B/%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0-%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D1%81%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F/%D0%B2%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B5-%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B8%D0%B5|archivedate=2024-06-01|author=Мэйес, Кеннет|language=ru|work=Справочник MSD|accessdate=2024-06-01}}</ref> . == Сәбәпләр == Баш миенең төрле диффуз зарарланулары вакытлыча вегетатив халәт белән бергә булырга мөмкин. Әгәр 4 атнадан артык дәвам итсә, ул даими дип билгеләнергә мөмкин. Әлеге халәт суицидның уңышсыз омтылышы нәтиҗәсе булырга мөмкин. Даими вегетатив халәтнең иң еш сәбәпләре булып баш миенең авыр баш сөяге-мие җәрәхәте яки глобаль аноксия (кислород ачлыгы) (мәсәлән, йөрәк туктаганда яки асылынганда) тора. СССР Сәламәтлек саклау министрлыгының 1987 елның 17 февралендәге 236-чы боерыгы вегетатив халәттә булган авыруларның хокукый статусын түбәндәгечә регламентлаган<ref>{{Cite web |url=http://bestpravo.com/sssr/eh-akty/y2v.htm |title=Приказ Минздрава СССР от 17.02.1987 № 236, МЕТОДИЧЕСКИЕ УКАЗАНИЯ И ПОЯСНЕНИЯ ПО КОНСТАТАЦИИ СМЕРТИ НА ОСНОВАНИИ СМЕРТИ МОЗГА |access-date=2016-04-26 |archive-date=2017-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421140146/http://bestpravo.com/sssr/eh-akty/y2v.htm |url-status=dead }}</ref>: {{Өземтә башы}}Баш миенең югары бүлекләренә төзәтеп булмаслык зыян килүгә, аңы төзәтеп булмаслык бозылуга яки аңын югалтуга карамастан, авыру үзенең хокукларына һәм дәвалаучы табибларның бурычларына кагылышлы барлык нәтиҗәләргә китергән тере зат булып санала.{{Өземтә азагы}} == Фараз == Вегетатив халәт алты айдан артык дәвам итсә, пациентларның аз санлысы гына аңына өлешчә кайта. Өлкән пациентларның 50 % ы баш мие җәрәхәтеннән соң беренче алты ай эчендә аңына кайта һәм гадәттә баш мие функциясенең даими бозылуы белән бергә бара, бу инвалидлыкка китерә. Алты айдан соң савыгу мөмкинлеге кими бара. Баш мие аноксиясе булган пациентларның нибары 10-15 % ы гына хастаханәдә йөрәк тукталышы булса, аңына кайта, ә хастаханәдән тыш йөрәк тукталышы булган пациентларның 5 % ы аңына кайта. Балаларның якынча 60 % ы баш мие җәрәхәтеннән соң беренче ел эчендә аңына кайта; ләкин аноксик баш мие җәрәхәтеннән соңгы фараз өлкәннәрнекеннән аерылмый. Алты айдан соң аңына кайткан пациентларның аз санлысы гына үз-үзен хезмәтләндерә ала. Соңгы вакытта транскраниаль баш мие стимуляциясе (TCS) дәвалау ысулы буларак карала. Аның ярдәмендә исән калу күпкә күбрәк булыр дип көтелә. 10 елдан артык вегетатив хәлдә булган параличланган пациентның функциональ МРТ ярдәмендә аңлы активлык билгеләре ачыкланган очрак билгеле: авыру табибларның сорауларын ишеткән һәм аларга баш миенең төрле өлкәләренең активлыгын «көйләп» җавап бирергә тырышкан<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/health-20268044|title=BBC News - Vegetative patient Scott Routley says 'I'm not in pain'|archiveurl=https://www.webcitation.org/6EhgqTKXY?url=http://www.bbc.co.uk/news/health-20268044|archivedate=2013-02-25|accessdate=2013-02-18}}</ref>. == Дәвалау == Дәвалау нәтиҗәсез. Ноотроплар, витаминнар инъекцияләрен куллану мөмкинлеге бар. Функцияләрне тотрыклы стадиядә торгызу өчен, антихолинэстераза препаратлары, психостимуляторлар һәм мемантин кулланылырга мөмкин. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Шулай ук карагыз == * Аң бозылу * Апаллик синдром * Бикле кеше синдромы * Мутизм * [[Кома]] * Баш мие үлеме * [[:ru:Шайво,_Терри|Шайво, Терри]] * [[:ru:Шанбанг, Аруна|Аруна Шанбанг]] == Сылтамалар == * [http://www.membrana.ru/lenta/?6111 Терри Уоллисның мие 19 елдан соң комадан чыга, үз-үзен яңарта.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091020090846/http://www.membrana.ru/lenta/?6111 |date=2009-10-20 }} сайтында Архивная копия . * [https://web.archive.org/web/20160423122806/https://news.mail.ru/society/25559792/ АКШ үлгән кешенең миен терелтергә карар кылды — Mail.Ru News] [[Төркем:Неврологик авырулар]] [[Төркем:Реаниматология]] 52gotff2bfj6ner0798e4lzygw1vnlo Гимннар тәрҗемәләре 0 1488961 5936329 5936253 2026-06-04T13:28:31Z LiebSinger 60321 /* ЭРИТРЕЯ */ 5936329 wikitext text/x-wiki == '''Дәүләт, милләт, төбәк һәм оешмалар гимннары''' == '''Татар телендә дә җырланырлык тәрҗемәләр, алфавит тәртибендә. Википедиядәге аудио-видео сылтамаларын АЕРЫМ БЕР БИТТӘ ачып уйнатырга кирәк, югыйсә, алар югалырга мөмкин. Сылтамалар татар теленә тәрҗемә алдыннан бирелә.'''<br> Мәгънәсез антиреклама https://rutube.ru/ сайтында бетерелгән.<br> === '''АБХАЗИЯ''' === Шәнеибац, шәнеибац,<br> Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br> Аԥсны азыҳәан ашьа казҭәаз,<br> Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br> Ахақәиҭраз ашьа казҭәаз,<br> Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br> О-ҳо-ҳо-о-ҳо-о-Рада<br> О-ҳо-ҳо-о-ҳо-Раида-ра!<br> Ажәҩан мрадоуп, еҵәадоуп<br> Уара уда, Аԥсынра!<br> Еҵәа-бырлаш Аԥсынтәыла,<br> Улԥха згәаҵақәа ирҭыԥхо,<br> Геи-шьхеи рыԥшӡара зыԥшнылаз<br> Жәлар ламысла иҳаракхоит.<br> Рада, Раида, Рарира!<br> Рада, Рерама, Рерашьа!<br> Нарҭаа риира-зиироу<br> Афырхацәа Ран-Гәашьа<br> Аԥсынтәыла-иԥшьоу атәыла,<br> Ихы здиныҳәалаз Анцәа!<br> Зқьышықәсала имҩасхьо гылан,<br> Рыжәҩа еибырҭоиҭ уԥацәа!<br> Шәнеибац, Аԥсныжәлар!<br> Аишьцәа, шәнеибац!<br> Нхыҵ-аахыҵ ҳаицуп!<br> Ҳазшаз илаԥш<br> Ҳхыуп иаҳхымшәо<br> Ԥеиԥш лаша ҳзыԥшуп!<br> Шәнеибац, Аԥсныжәлар,<br> Игылеит ҳамра,<br> Иақәым ҭашәара!<br> Урылагәырӷьа,<br> Анра-ахшара,<br> Шьардаамҭа, Аԥсынра!<br> https://rutube.ru/video/514d0fd95123fab433f1a6dc653aeeb9/ https://ru.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Abkhazia_–_Aiaaira_(Аиааира)_(orchestral_instrumental_version).ogg https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Abkhazia_–_Aiaaira_(Аиааира)_(orchestral_vocal_version)_(short_version).ogg === '''АВСТРАЛИЯ БЕРЛЕГЕ''' === (дәүләт гимнының рәсми өлеше)<br> '''''English'''''<br> Australians all let us rejoice<br> For we are one and free;<br> We’ve golden soil and wealth for toil,<br> Our home is girt by sea;<br> Our land abounds in nature’s gifts,<br> Of beauty rich and rare;<br> In history’s page let every stage,<br> Advance Australia Fair!<br> In joyful strains then let us sing:<br> “Advance Australia Fair!”<br> Beneath our radiant southern Cross,<br> We’ll toil with hearts and hands;<br> To make this Commonwealth of ours<br> Renowned of all the lands;<br> For those who’ve come across the seas<br> We’ve boundless plains to share;<br> With courage let us all combine<br> To advance Australia fair.<br> In joyful strains then let us sing<br> «Advance Australia fair!»<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:U.S._Navy_Band,_Advance_Australia_Fair_(instrumental).ogg https://rutube.ru/video/e293433ffd307b26e83149f735b479d3/ https://wikiway.com/australia/gimn/ '''''Татарча'''''<br> Австралиялеләр бәхетле,<br> Без яшь һәм ирекле,<br> Хезмәт куеп, алтын җирне<br> Иттек без күрекле.<br> Җир-суларың – затлы бүләк,<br> Табигатең – шифа,<br> Атла, тарихыңны әйдәп,<br> Австралия, алга!<br> Бездән сиңа изге теләк:<br> “Австралия, алга!”<br> Көньяк Хач балкышы астында<br> Берләште күп милләт.<br> Уңган Берлекне дөньяда<br> Таныды бар дәүләт.<br> Йөрәк дәртен һәм кул көчен<br> Хасладык Ватанга,<br> Австралия ирешсен, дип,<br> Яңа уңышларга.<br> Бездән илгә изге теләк:<br> “Австралия, алга!”<br> === '''АВСТРИЯ''' === '''''Deutsch'''''<br> '''Land der Berge, Land am Strome'''<br> Land der Berge, Land am Strome,<br> Land der Äcker, Land der Dome,<br> Land der Hämmer, zukunftreich:<br> Heimat grosser Töchter und Söhne,<br> Volk, begnadet für das Schöne,<br> Vielgerühmtes Österreich,<br> Vielgerühmtes Österreich.<br> Heiss umfehdet, wild umstritten,<br> Liegst dem Erdteil du inmitten,<br> Einem starken Herzen gleich.<br> Hast seit frühen Ahnentagen<br> Hoher Sendung Last getragen,<br> Vielgeprüftes Österreich,<br> Vielgeprüftes Österreich.<br> Mutig in die neuen Zeiten,<br> Frei und gläubig sieh uns schreiten,<br> Arbeitsfroh und hoffnungsreich!<br> Einig laß in Jubelchören,<br> Vaterland, dir Treue schwören,<br> Vielgeliebtes Österreich,<br> Vielgeliebtes Österreich!<br> https://rutube.ru/video/1d4441afe16017ebf12b785f777569ed/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Land_der_Berge_Land_am_Strome_instrumental.ogg https://wikiway.com/austria/gimn/ '''''Татарча'''''<br> '''Таулар һәм дәрьялар иле'''<br> Таулар һәм дәрьялар иле,<br> Чиркәү, чүкеч, кырлар иле,<br> Килер көнгә мәдхия;<br> Олы шәхесләр Ватаны,<br> Гүзәлгә гашыйк гавамы,<br> Дан-шөһрәтле Австрия,<br> Дан-шөһрәтле Австрия.<br> Дәгъва-яуларны күп күргән,<br> Урыны кыйтга түреннән –<br> Куәтле йөрәк гүя;<br> Ул борынгы заманнардан<br> Бөек максатка юлланган –<br> Күп сыналган Австрия,<br> Күп сыналган Австрия.<br> Яңа чорга кыю атлый,<br> Иреккә инабәт саклый<br> Һәм хезмәткә баш ия!<br> Туганнар бердәмлегендә,<br> Безнең тугрылык гаһдендә –<br> Сөекле ил Австрия,<br> Сөекле ил Австрия!<br> === '''АЗӘРБАЙҖАН''' === '''''Azərbaycan dilində'''''<br> Azәrbaycan! Azәrbaycan! <br> Äy, qaharman ullarıña şanlı Watan! <br> Səndən ötrü can verməyə cümlə äzerbez! <br> Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadirbez! <br> Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! <br> Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! <br> Minlərlə can qurban oldu, <br> Sinən hərbə meydan oldu! <br> Hüququndan keçən əsgər! <br> Hərə bir qəhrəman oldu! <br> Sən olasan gülüstan, <br> Sənə hər an can qurban! <br> Sənə min bir məhəbbət <br> Sinəmdə tutmuş məkan!<br> Namusunu hifz etməyə, <br> Bayrağını yüksəltməyə, <br> Namusunu hifz etməyə, <br> Cümlə gənclər müştaqdır! <br> Şanlı Vətən! Şanlı Vətən! <br> Azərbaycan! Azərbaycan!<br> Azərbaycan! Azərbaycan!<br> https://rutube.ru/video/384c5483e25b917683bb51cf308cbb02/ https://wikiway.com/azerbaijan/gimn/ https://rutube.ru/video/037912880030760df1cd3b321641ab74/ '''''Татар телендә'''''<br> Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br> Әй, батыр улларыңа данлы Ватан!<br> Синең өчен җан бирергә җөмлә әзер без!<br> Синең өчен кан түгәргә җөмлә кадир без!<br> Өч төс байрак астында бәхетле яшә!<br> Өч төс байрак астында бәхетле яшә!<br> Җирең хәрби мәйдан булды,<br> Меңләгәннәр корбан булды!<br> Синең хаклыгыңны яклап,<br> Барчасы каһарман булды!<br> Син булсын дип гөлстан,<br> Сиңа һәрбер җан корбан!<br> Мең бер мәхәббәт, Ватан,<br> Йөрәктә тотам мәкян!<br> Намусыңны керләмәскә,<br> Байрагыңны кимсетмәскә,<br> Намусыңны керләмәскә<br> Барча яшьләр җан аткан!<br> Шанлы Ватан! Шанлы Ватан!<br> Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br> Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br> === '''АЛБАНИЯ''' === (рәсми өлеше)<br> '''''Në shqip'''''<br> '''Himni i Flamurit'''<br> Rreth flamurit të përbashkuar<br> Me një dëshir’ e një qëllim,<br> Të gjith’ atje duke u betuar<br> Të lidhim besën për shpëtim.<br> Chorus (2):<br> Prej lufte veç ai largohet<br> Që është lindur tradhëtor,<br> Kush është burrë nuk frikësohet,<br> Po vdes, po vdes si një dëshmor!<br> https://rutube.ru/video/c9ce55b7b978d77a3f618dea331847ac/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymni_i_Flamurit_instrumental.ogg '''''Татарча'''''<br> '''Байрак гимны'''<br> Байрак астында без берләштек<br> Уртак теләкләр-максатларда,<br> Ант иттек без, көрәшергә дип<br> Азатлыгыбызны якларга.<br> Кушымта (2):<br> Читләшер бу изге көрәштән<br> Сатлык булып туган гына,<br> Ир-егет бирешмәс ул куркуга,<br> Шәһит булыр ил хакына.<br> === '''АЛМАНИЯ ДЕМОКРАТИК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Deutsch'''''<br> '''Auferstanden aus Ruinen...'''<br> Auferstanden aus Ruinen<br> und der Zukunft zugewandt,<br> laßt uns Dir zum Guten dienen,<br> Deutschland, einig Vaterland.<br> Alte Not gilt es zu zwingen,<br> und wir zwingen sie vereint,<br> denn es muß uns doch gelingen,<br> daß die Sonne schön wie nie<br> über Deutschland scheint,<br> über Deutschland scheint.<br> Glück und Friede sei beschieden<br> Deutschland, unserm Vaterland,<br> alle Welt sehnt sich nach Frieden,<br> reicht den Völkern eure Hand.<br> Wenn wir brüderlich uns einen,<br> schlagen wir des Volkes Feind,<br> laßt das Licht des Friedens scheinen,<br> daß nie eine Mutter mehr<br> ihren Sohn beweint,<br> ihren Sohn beweint.<br> Laßt uns pflügen, laßt uns bauen,<br> lernt und schafft wie nie zuvor,<br> und der eig’nen Kraft vertrauend<br> steigt ein frei Geschlecht empor.<br> Deutsche Jugend, bestes Streben<br> unsres Volks in dir vereint,<br> wirst du Deutschlands neues Leben.<br> Und die Sonne schön wie nie<br> über Deutschland scheint,<br> über Deutschland scheint.<br> https://rutube.ru/video/954d694e9372f0bb9d20f431a7cfffda/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Auferstanden_Aus_Ruinen_(Instrumental).ogg '''''Татарча'''''<br> '''Хәрабәдән күтәрелгән...'''<br> Хәрабәдән күтәрелеп,<br> киләчәккә юл тоткан,<br> без Сиңа итик игелек,<br> Алмания, бердәм Ватан.<br> Бердәм булгач, барча киртә<br> юкка чыга бүген дә, –<br> һәм безнең кулдан бу килә;<br> кояш мулдан нур сибә<br> алман күгендә,<br> алман күгендә.<br> Ураз-бәхет насыйп булсын<br> алманнар Ватанына,<br> дуслык кулларын ул сузсын<br> дөнья халыкларына.<br> Туганнарча бердәмлектә<br> җиңеп халык дошманын,<br> яшик хөрлек-иминлектә, –<br> ана, улын югалтып,<br> һич еламасын,<br> һич еламасын.<br> Иҗат итеп, белем алып,<br> йортлар салыйк, җир сөрик,<br> үз көчебезгә таянып,<br> яңа буын үстерик.<br> Алман яшьләре, гавамның<br> омтылышлары – сездә,<br> сез – киләчәге Ватанның.<br> Кояш мулдан нур сибә<br> алман күгендә,<br> алман күгендә.<br> === '''АЛМАНИЯ ФЕДЕРАТИВ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Deutsch'''''<br> '''Einigkeit und Recht und Freiheit'''<br> Einigkeit und Recht und Freiheit<br> Für das deutsche Vaterland.<br> Danach laßt uns alle streben<br> Brüderlich mit Herz und Hand.<br> Einigkeit und Recht und Freiheit<br> Sind des Glückes Unterpfand.<br> Blüh‘ im Glanze dieses Glückes,<br> Blühe, deutsches Vaterland!<br> Blüh’ im Glanze dieses Glückes,<br> Blühe, deutsches Vaterland!<br> https://rutube.ru/video/4e7ff3d5cd368e8f2855dc1268262d80/ https://rutube.ru/video/ebe574a376ae9359bf09803dc92df718/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:German_national_anthem_performed_by_the_US_Navy_Band.ogg '''''Татарча'''''<br> '''Бердәмлек, хокук, хөррият'''<br> Бердәмлек, Хокук, Хөррият –<br> Алман җирендә хаким.<br> Изге туганлык хисләрен<br> Йөртсен күңeлендә һәркем.<br> Бердәмлек, Хокук, Хөррият –<br> Безнең бәхет солтаны.<br> Шул бәхеттә чәчәк ат син<br> Мәңге, Алман Ватаны!<br> Шул бәхеттә чәчәк ат син<br> Мәңге, Алман Ватаны!<br> === '''АЛТАЙ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Алтай тилиде'''''<br> Кӧк теҥери јылдыстар,<br> Улу, јайым Кан-Алтай.<br> Ӱч-сӱмер, ыйык тайгалар –<br> Агару, јебрен Алтай.<br> Ӱч толыкту Кан-Алтай,<br> Јыҥкыс эдер јаҥы јок.<br> Ӱргӱлји кӱйген одыбыс<br> Ӧчӱп калар учуры јок.<br> Алтай – ӧскӧн кабайыс,<br> Алтай – мӧҥкӱ кудайыс.<br> Элен чактарга корула,<br> Россияла бис јажына.<br> Алтай!<br> https://rutube.ru/video/339cb8c2835c89052f0ba8743b3706d9/ https://my.mail.ru/music/search/Гимн%20Республики%20Алтай https://en.wikipedia.org/wiki/File:Гимн_Республики_Алтай_(2001).ogg Аудиода ике куплеты гына уйнатылган.<br> '''''Татар телендә'''''<br> Күк йөзендә йолдызлар,<br> Олы, бәйсез Хан-Алтай.<br> Өчтүбә, урманлы таулар –<br> Борынгы, изге Алтай.<br> Өч түбәле Хан-Алтай,<br> Юк янтык булган чагы.<br> Мәңгелек ут янган җирнең<br> Юк сүрелер учагы.<br> Алтай – без үскән төбәк,<br> Алтай – мәңгелек терәк.<br> Гомерлек бу язмышыбыз,<br> Русиядә тормышыбыз.<br> Алтай!<br> === '''АМЕРИКА КУШМА ШТАТЛАРЫ''' === '''''English'''''<br> '''The Star-Spangled Banner'''<br> Oh, say, can you see, the dawn’s early light<br> What so proudly we hailed at the twilight’s last gleaming?<br> Whose broad stripes and bright stars, thro’ the perilous fight,<br> O’er the ramparts we watched were so gallantly streaming. <br> And the rocket’s red glare, the bomb’s bursting in air, <br> Gave proof through the night that our flag was still there. <br> Oh, say, does that Star-spangled Banner yet wave <br> O’er the land of the free and the home of the brave? <br> On the shore dimly seen, thro’ the mists of the deep, <br> Where the foe’s haughty host in dread silence reposes, <br> What is that which the breeze, o’er the towering steep, <br> As it fitfully blows, half conceals, half discloses? <br> Now it catches the gleam of the morning’s first beam, <br> In fully glory reflected, now shines on the stream: <br> ‘This the star-spangled banner: oh, long may it wave <br> O’er the land of the free and the home of the brave. <br> And where is that band who so vauntingly swore <br> That the havoc of war and the battle’s confusion <br> A home and a country should leave us no more! <br> Their blood has vanished out their foul footsteps’ pollution. <br> No refuge could save the hireling and slave <br> From the terror of flight, or the gloom of the grave: <br> And the Star-Spangled Banner in triumph doth wave <br> O’er the land of the free and the home of the brave!<br> Oh, thus be it ever when freemen shall stand. <br> Between their loved home and the war’s desolation: <br> Blest with vict’ry and peace, may the heav’n-rescued land <br> Praise the Power that has made and preserved us a nation. <br> Then conquer we must, when our cause it is just. <br> And this be our motto: “In God is our trust”. <br> And the Star - Spangled Banner in triumph shall wave <br> O’er the land of the free and the home of the brave.<br> https://rutube.ru/video/27c1ab2898f2ac17900e3861b85b62fb/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Star_Spangled_Banner_instrumental.ogg '''''Татарча'''''<br> '''Йолдызлы буй-буй байрак'''<br> Әйт әле, күрәмсең алсу таң атканда, –<br> Без аны данладык кич кояш батканда?<br> Зәңгәр күк, йолдызлар – ак-кызыл иңендә, –<br> Җилфердиме ул байрак кирмәннәр түрендә?<br> Ракеталар янды, бомбалар шартлады, –<br> Ә байрак төн буе безнең сафта калды.<br> Әйт әле, балкыймы ул байрак бүген дә –<br> Кыюлар җирендә, азатлар илендә?<br> Тәкәбберләр, посып куе томаннарга,<br> Дөм караңгылыкта яткан текә ярда –<br> Капыл җил байрактан куркуны басармы,<br> Әллә бер яшереп, яңадан ачармы?<br> Горур балкый анда, шәфәкъ нурларында,<br> Сурәте чагыла агымсу-алкында, –<br> Йолдызлы байрак ул, җилфердәсен көн дә <br> Кыюлар җирендә, азатлар илендә.<br> Кайда соң киберле ант эчкән өерләр? –<br> Юкка чыкты алар, тар-мар ителделәр,<br> Канлы эзләрен дә каплый кара туфрак...<br> Һәм Ил-Ватан безгә гомерлеккә уртак!<br> Урын юк сыенырга ялчыга һәм колга –<br> Куркып качса качсын кабер шомлыгына.<br> Йолдызлы байрак ул – дан-шөһрәт иңендә,<br> Кыюлар җирендә, азатлар илендә!<br> Азатлар барында мәңге шулай булсын.<br> Сөекле йортыбыз сугыштан арынсын:<br> Мәдхия – юнәлтеп җиңүле солыхка,<br> Милләт итеп безне, ярлыкаучы Хакка.<br> Уңышка омтылыш, гамәлдә ышаныч,<br> Безнең шигаребез: “Аллага таяныч”.<br> Буй-буй байрак балкыр – дан-шөһрәт иңендә,<br> Кыюлар җирендә, азатлар илендә!<br> === '''АНГОЛА''' === === '''АНДОРРА КЕНӘЗЛЕГЕ''' === '''''En català'''''<br> '''El Gran Carlemany'''<br> El gran Carlemany, mon pare,<br> dels alarbs em deslliurà,<br> I del cel vida em donà,<br> de Meritxell, la gran Mare.<br> Princesa nasquí i Pubilla<br> entre dues nacions, neutral;<br> sols resto l'única filla,<br> de l'imperi Carlemany.<br> Creient i lliure onze segles,<br> creient i lliure vull ser.<br> Siguin els furs mos tutors<br> i mos Prínceps defensors!<br> I mos Prínceps defensors!<br> https://rutube.ru/video/2bf7a136d89852ff06af65a8c860b9a4/ https://wikiway.com/andorra/gimn/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:El_Gran_Carlemany.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Бөек Карл'''<br> Гарәпләрдән азат иткән<br> Бөек Карл, газиз атам,<br> Һәм күктән бүләк иңдергән<br> Меричель, изге анам.<br> Кыйрал кызы булып тудым –<br> Ике халыкка бердән;<br> Ялгыз варис булып калдым<br> Бөек Карл дәүләтеннән.<br> Азат, диндар унбер гасыр,<br> Шул халәттә калсамчы.<br> Кануннар булсын яклаучым,<br> Һәм Кенәзләр – саклаучым!<br> Һәм Кенәзләр – саклаучым!<br> === '''АНТИГУА-БАРБУДА''' === '''Fair Antigua and Barbuda!'''<br> We thy sons and daughters stand<br> Strong and firm in<br> Peace or danger<br> To safe-guard our Native Land<br> We commit ourselves to building<br> A true nation brave and free;<br> Ever striving, ever seeking,<br> Dwell in love and unity<br> Raise the standard! Raise it boldly!<br> Answer now to duty’s call<br> To the service of thy country,<br> Sparing nothing, giving all;<br> Gird your loins and join the battle<br> ‘Gainst fear, hate and poverty,<br> Each endeavouring, all achieving,<br> Live in peace where man is free.<br> God of nations, let Thy blessings<br> Fall upon this land of ours;<br> Rain and sunshine ever sending,<br> Fill her fields with crops and flowers;<br> We her children do implore Thee,<br> Give us strength, faith, loyalty,<br> Never failing, all enduring<br> To defend her liberty.<br> https://rutube.ru/video/dc46677134a3a1c85ae3a68c0ebb41d2/ === '''АРГЕНТИНА''' === '''''En español'''''<br> '''¡Oid mortales!'''<br> ¡Oid mortales! el grito sagrado:<br> ¡Libertad, Libertad, Libertad!<br> Oid el ruido de rotas cadenas:<br> Ved en trono a la noble Igualdad.<br> ¡Ya su trono dignísimo abrieron<br> Las provincias unidas del Sud!<br> Y los libres del mundo responden:<br> ¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br> ¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br> Y los libres del mundo responden:<br> ¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br> Y los libres del mundo responden:<br> ¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br> '''''Refren''''':<br> Sean eternos los laureles<br> Que supimos conseguir,<br> Que supimos conseguir.<br> Coronados de gloria vivamos<br> O juremos con gloria morir,<br> O juremos con gloria morir,<br> O juremos con gloria morir!<br> https://rutube.ru/video/0016b272cf56bccdf72421061a969577/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_Argentino_instrumental.ogg '''''Татар телендә (рәсми җыелма куплет, башта 40 секундка якын оркестр гимнның увертюрасын уйный)'''''<br> '''Әй, фани бәндәләр, тыңлагыз!'''<br> Әй, фани бәндәләр, тыңлагыз оранны:<br> “Азатлык! Азатлык! Һәм Ирек!”<br> Тыңлагыз богаулар гөрселдәп сынганны!<br> Күрегез: тәхеттә — Тигезлек,<br> Көньякта тәхеткә ирештерде аны<br> Берләшкән Төбәкләр, биреп ямь!<br> Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br> “Аргентина халкына сәлам!”<br> “Аргентина халкына сәлам!”<br> Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br> “Аргентина халкына сәлам!”<br> Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br> “Аргентина халкына сәлам!”<br> '''''Кушымтасы''''':<br> Уңышларга ирешәбез,<br> Булсын ил мәңгелектә,<br> Булсын ил мәңгелектә.<br> Дан-шөһрәткә тәкъдир ителгәнбез,<br> Әҗәлебез булыр шөһрәттә,<br> Әҗәлебез булыр шөһрәттә,<br> Әҗәлебез булыр шөһрәттә!<br> === '''ӘЛ-ҖӘЗАИР''' === '''QASAMAN'''<br> (гарәп тексты транскрипциясе)<br> I. Qasaman bi-n-nāzilāti l-māḥiqāt<br> Wa-d-dimāʾi z-zākiyāti ṭ-ṭāhirāt<br> Wa-l-bunūdi l-lāmiʿāti l-khāfiqāt<br> Fi-l-jibāli sh-shāmikhāti sh-shāhiqāt<br> Naḥnu thurnā fa-ḥayātun ʾaw mamāt<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> II. Naḥnu jundun fi sabīli l-ḥaqqi thurnā<br> Wa ʾila stiqlālinā bi-l-ḥarbi qumnā<br> Lam yakun yuṣğā lanā lamā naṭaqnā<br> Fa-ttakhadhnā rannata l-bārūdi waznā.<br> Wa-ʿazafnā nağmata r-rashshāshi laḥnā<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> III. Yā Firansā, qad maḍā waqtu l-ʿitāb<br> Wa-ṭawaynāhu kamā yuṭwā l-kitāb<br> Yā Firansā ʾinna dhā yawmu l-ḥisāb<br> Fa-staʿiddī wa-khudhī minnā l-jawāb<br> ʾInna fī thawratinā faṣlu l-khiṭāb<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> IV. Naḥnu min ʾabṭālinā nadfaʿu jundā<br> Wa-ʿala ʾashlaʾinā naṣnaʿu majdā.<br> Wa-ʿala ʾarwāḥinā naṣʿadu khuldā.<br> Wa-ʿala hāmātinā narfaʿu bandā.<br> Jabhatu t-Taḥrīri ʾaʿṭaynāki ʿahdā.<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> V. Ṣarkhatu l-ʾawṭāni min sāḥi l-fidā<br> Ismaʿūhā wa-stajībū li-n-nidā<br> Wa-ktubūhā bi-dimāʾi sh-shuhadāʾ<br> Wa-qraʾūhā li-banī l-jayli ğadā.<br> Qad madadnā laka yā majdu yadā<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> https://rutube.ru/video/07971eb6358051f8de3bc6f501281297/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kassaman_instrumental.ogg https://wikiway.com/algeria/gimn/ '''АНТ ИТӘБЕЗ!'''<br> Барысын да юк итүче яшен белән,<br> Без түккән кан һәм керсез күз яше белән,<br> Таулар өстендәге байрак төсе белән –<br> Ант итәбез, Әлҗәзаир яшәр, дип,<br> Һәркем, кабат яшәү яки үлү өчен,<br> Каберләрдән торып, сафка басар, дип.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> Үз хокукларыбыз өчен көрәшәбез,<br> Бәйсезлек өчен сугышка керешәбез.<br> Таләпләребезне һич ишетмәсәгез,<br> Алар туплар телендә әйтеләчәк,<br> Һәм пулемётлар аңлатып бирәчәк,<br> Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> Әй Франция! Сафсата сатулар үтте,<br> Коллык китабын яптык – укылып бетте.<br> Әй Франция! Хисап тотар вакыт җитте!<br> Инкыйлаб хөкем карарын әйтәчәк,<br> Әзер бул! – Менә безнең җавабыбыз!<br> Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> Батырларыбыз төзер батальоннар,<br> Җәсәдебез киләчәк данын хаклар,<br> Шәһит киткәннәр үлемсезлеккә атлар,<br> Исәннәр горур байрак күтәрәчәк,<br> “Азатлык фронты”на турылыклы<br> Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> Яу кырлары Ватан өчен күтәрелә,<br> Тыңлагыз һәм буйсыныгыз өннәренә!<br> Язып куегыз шәһитләр каны белән!<br> Яңа буыннар да үзләштерәчәк!<br> Сиңа, дан, кулларыбызны сузабыз,<br> Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> '''Гадәттә беренче куплеты гына башкарыла һәм аның беренче ике юлы кабатлана. Оркестр гына уйнаганда ике юллык кереш өлеше була.'''<br> === '''ӘРДЕЙ''' === '''ERDELY HIMNUSZ'''<br> 1. Ki tudja merre, merre visz a végzet:<br> Göröngyös úton, sötét éjjelen.<br> Vezesd még egyszer, győzelemre néped,<br> Csaba királyfi, csillagösvényen!<br> '''''Refrén (2):'''''<br> Maroknyi székely porlik, mint a szikla,<br> Népek harcának zajló tengerén.<br> Fejünk az ár jaj, százszor elborítja,<br> Ne hagyd elveszni Erdélyt, Istenünk!<br> 2. Ameddig élünk, magyar ajkú népek,<br> Megtörni lelkünk nem lehet soha!<br> Szülessünk bárhol, földünk bármely pontján,<br> Lenne a sorsunk jó vagy mostoha.<br> '''''Refrén:'''''<br> Maroknyi székely porlik, mint a szikla,<br> Népek harcának zajló tengerén.<br> Fejünk az ár jaj, százszor elborítja,<br> Ne hagyd elveszni Erdélyt, Istenünk!<br> https://archive.org/details/youtube-TUAimioBMoQ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Székely_himnusz_Vocal.ogg '''ӘРДЕЙ ГИМНЫ'''<br> Язмышлар безне йөртми кайда гына<br> Караңгы төндә, сикәлтә-урда.<br> Чаба шаһзадә, кайт кабат халкыңа,<br> Алып чык аны йолдызлы юлга.<br> '''''Кушымтасы (2):'''''<br> Ялгыз кыя күк, сикәй басып тора<br> Халыклар явы барган диңгездә,<br> Йөз кат калды ул дулкыннар астында;<br> Яшәү насыйп ит, Ходай, Әрдейгә.<br> Маҗар телле кавемнәр арасында<br> Мәңге сынмас безнең көч-рухыбыз,<br> Тусак та дөньяның кайсы урынында,<br> Нинди булса да юл-язмышыбыз.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Ялгыз кыя күк, сикәй басып тора<br> Халыклар явы барган диңгездә,<br> Кат-кат калды ул дулкыннар астында;<br> Яшәү насыйп ит, Ходай, Әрдейгә.<br> '''Әрдей – бүгенге Румыйниянең уртасында калган маҗар телле Трансильвания төбәгенең маҗарча исеме. Гимнның рәсми статуста булмаган тагын өч куплеты бар.'''<br> === '''ӘРМӘНСТАН''' === '''''Հայերենով'''''<br> '''Մեր Հայրենիք'''<br> Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ,<br> Որ ապրել է դարեդար<br> Յուր որդիքը արդ կանչում են<br> Ազատ, անկախ Հայաստան։<br> Ահա եղբայր քեզ մի դրոշ,<br> Որ իմ ձեռքով գործեցի<br> Գիշերները ես քուն չեղայ,<br> Արտասուքով լվացի։<br> Նայիր նրան՝ երեք գոյնով,<br> Նուիրական մեր նշան<br> Թող փողփողի թշնամու դեմ<br> Թող միշտ պանծայ Հայաստան։<br> Ամենայն տեղ մահը մի է<br> Մարդ մի անգամ պիտ մեռնի,<br> Բայց երանի՝ որ յուրր ազգի<br> Ազատության կը զոհվի։<br> https://rutube.ru/video/969d684fdc0f224fb32e80120e0bde6e/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mer_Hayrenik_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Безнең Ватаныбыз'''<br> Безнең азат Ватаныбыз –<br> Яшьтәш ул гасырларга,<br> Балаларын чакыра бүген<br> Ирекле Әрмәнстанга.<br> Менә сиңа байрак, абый,<br> Үз кулым белән тектем,<br> Төннәр буена йокламый,<br> Күз яшьләремне түктем.<br> Кара әле өч төс туга –<br> Безнең изге тамгабыз,<br> Балкып торсын бар дошманга<br> Мәңге Әрмәнстаныбыз!<br> Юктыр узмыш язмышлардан,<br> Кеше үлә бер генә,<br> Халкына җан фида булган –<br> Изгелектә мәңгегә.<br> === '''ӘФГАНСТАН (2006-2021)''' === '''ملی سرود‎'''<br> دا وطن افغانستان دى<br> دا عزت د هر افغان دى<br> كور د سولې، كور د تورې<br> هر بچى يې قهرمان دى<br> دا وطن د ټولو كور دى<br> د بلوڅو، د ازبكو<br> د پښتون او هزارهوو<br> د تركمنو، د تاجكو<br> ور سره عرب، ګوجر دي<br> پاميريان، نورستانيان<br> براهوي دي، قزلباش دي<br> هم ايماق، هم پشايان<br> دا هيواد به تل ځلېږي<br> لكه لمر پر شنه آسمان<br> په سينې كې د آسيا به<br> لكه زړه وي جاويدان<br> نوم د حق مو دى رهبر<br> وايو الله اكبر<br> وايو الله اكبر<br> وايو الله اكبر<br> Укылышы:<br> '''Milli surud'''<br> Dā watan Afgānistān dai,<br> dā izat də har Afgān dai<br> Kor də sor, kor də ture,<br> har bačai ye qahramān dai<br> Dā watan də ttolo kor dai,<br> də Baločo, də Uzbəko<br> də Pax̌tun aw Hazārawo,<br> də Turkməno, də Tāǰəko<br> Wər sara Arəb, Guǰər di,<br> Pāmiryān, Nuristānyān<br> Brāhuwi di, Qizilbāsh di,<br> ham Aymāq, ham Pašāyān<br> Dā hiwād ba təl dzaleγ̌i,<br> ləka lmar pər šnə āsmān<br> Pə sine ke də Āsyā ba,<br> ləka zrrə wi ǰāwidān<br> Num də haq mo dai rahbar,<br> Wāyu Allāhu Akbar,<br> Wāyu Allāhu Akbar,<br> Wāyu Allāhu Akbar<br> https://wikiway.com/afganistan/gimn/ https://rutube.ru/video/f188db3867fbaf68e2d404a43f7ceb97/ '''Милли суруд'''<br> Бу ил — безнең Әфганстан,<br> Һәр илдәшкә гыйззәт вә шан;<br> Солых җире, кылыч җире,<br> Һәр улы аның каһарман.<br> Күп кавем илгә ватандар:<br> Һәм бәлүҗләр, һәм үзбәкләр,<br> Һәм пуштуннар, һазаралар,<br> Һәм таҗиклар, һәм төркмәннәр.<br> Бердәй гарәпләр, гүҗҗарлар,<br> Памирлылар, нурстанлылар,<br> Кызылбашлар, браһүиләр,<br> Дүрт аймак һәм пәшәиләр.<br> Балкыр ил дөнья күгендә<br> Галәмдәге Кояш кебек,<br> Азиянең иң түрендә<br> Ватаныбыз — ул мәңгелек!<br> Әйт: “Илаһым — Хак вә Рәһбәр;<br> Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!<br> Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!<br> Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!”<br> === '''ӘФГАНСТАН (2021-...)''' === '''دا د باتورانو کور'''<br> ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور<br> 𝄇 دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> کورس:<br> ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور<br> 𝄇 دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> ۱<br> ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي<br> 𝄇 ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي 𝄆<br> وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي<br> 𝄇 وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي 𝄆<br> 𝄇 کله يې څوک نيولای شي؟ دا دی د زمريانو کور<br> دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> کورس<br> ۲<br> تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ<br> 𝄇 تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ 𝄆<br> ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ<br> 𝄇 ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ 𝄆<br> 𝄇 دې کښې به بازان اوسي، دا دی د بازانو کور<br> دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> کورس<br> ۳<br> ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ<br> 𝄇 ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ 𝄆<br> ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ<br> 𝄇 ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ 𝄆<br> 𝄇 خلاص که لۀ انگرېز نه وو، شو د اورسانو گور<br> دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> کورس<br> ۴<br> ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې<br> 𝄇 ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې 𝄆<br> شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې<br> 𝄇 شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې 𝄆<br> 𝄇 هرچا ته معلوم شولو، دا د افغانانو کور<br> دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> 𝄇 کورس 𝄆<br> 𝄇 دا د باتورانو کور... 𝄆<br> https://yandex.ru/video/preview/16943774437745064169 '''БУ — КЫЮЛАР ВАТАНЫ'''<br> Кушымтасы:<br> Кан коеп саклыйк аны, бу — шәһитләр Ватаны!<br> Бу — кыюлар Ватаны, бу — батырлар Ватаны!<br> I<br> Гүя кызыл якутлар — тау-ташлар һәм куаклар.<br> Гүя кызыл якутлар — тау-ташлар һәм куаклар.<br> Чәчәкләргә тамган ул — Ватан уллары каны.<br> Чәчәкләргә тамган ул — Ватан уллары каны.<br> Арысланнар Ватаны — аны җиңеп буламы?<br> Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br> Кушымтасы.<br> II<br> Гомеребез барында — без азатлык сагында!<br> Гомеребез барында — без азатлык сагында!<br> Гомеребез барында — ил-тарих кочагында!<br> Гомеребез барында — ил-тарих кочагында!<br> Бөркетләр тота аны, бу — бөркетләр Ватаны!<br> Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br> Кушымтасы.<br> III<br> Минем газиз Ватаным, аңарга фида җаным!<br> Минем газиз Ватаным, аңарга фида җаным!<br> Гүзәл болын-кырларым, барысына фида җаным!<br> Гүзәл болын-кырларым, барысына фида җаным!<br> Инглиздән иттек азат, урыска кордык зират!<br> Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br> Кушымтасы.<br> IV<br> Урыс калдырган, күрче, — баш сөякләре күче!<br> Урыс калдырган, күрче, — баш сөякләре күче!<br> Барча дошман җиңелгән, өметләре өзелгән!<br> Барча дошман җиңелгән, өметләре өзелгән!<br> Барысының хәтер-аңы: бу — әфганнар Ватаны!<br> Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br> Кушымтасы:<br> Кан коеп саклыйк аны, бу — шәһитләр Ватаны!<br> Бу — кыюлар Ватаны, бу — батырлар Ватаны!<br> Бу — кыюлар Ватаны...<br> === '''БАЙАР ИЛЕ (БАВАРИЯ)''' === '''''Deutsch'''''<br> 1. Gott mit dir, du Land der Bayern,<br> deutsche Erde, Vaterland!<br> Über deinen weiten Gauen<br> ruhe Seine Segenshand!<br> ||:Er behüte deine Fluren,<br> schirme deiner Städte Bau<br> Und erhalte dir die Farben<br> Seines Himmels, weiß und blau!:||<br> 2. Gott mit dir, dem Bayernvolke,<br> dass wir, uns’rer Väter wert,<br> fest in Eintracht und in Frieden<br> bauen uns’res Glückes Herd!<br> ||:Dass mit Deutschlands Bruderstämmen<br> einig uns ein jeder schau<br> und den alten Ruhm bewähre<br> unser Banner, weiß und blau!:||<br> https://rutube.ru/video/3e4c1ca4a98b3e9517d2c396603775df/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Für_Bayern_(Bayernhymne).ogg '''''Татарча (дүрт куплетның гадәттә башкарыла торганнары)'''''<br> Ходай Байар илен яклый,<br> Алман нәселе Ватанын,<br> Киң җирләребез сагында –<br> Аның кодрәт калканы!<br> ||:Иминлектә ил-көнебез,<br> Шәһәрләр төзелеше,<br> Безнең ак-зәңгәр байракта –<br> Изге күкләрнең төсе.:||<br> Ходай Байар халкын саклый,<br> Без – бабалар мирасын,<br> Бердәмлектә, татулыкта<br> Корып бәхет оясын.<br> ||:Байар халкы, алман нәселе!<br> Ходай биргән байлыгың:<br> Борынгы даның сурәте – <br> Ак-зәңгәр төс байрагың!:||<br> === '''БАНГЛАДЕШ''' === === '''БАСКЛАР ИЛЕ''' (рәсми) === '''''Euskeraz'''''<br> '''Euzko Abendaren Ereserikia'''<br> Gora ta Gora Euzkadi,<br> aintza ta aintza<br> bere goiko Jaun Onari.<br> Areitz bat Bizkaian da<br> Zar sendo sindo<br> bera ta bere lagia lakua.<br> Areitz gainean dogu<br> gurutza deuna<br> beti geure goi buru.<br> Abestu gora Euzkadi<br> aintza ta aintza<br> bere goiko Jaun Onari!<br> https://rutube.ru/video/bee4f9a485fffea6791fdd48ae94955c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Basque_Country_Vocal.ogg<br> (икесендә дә вокал, башта гимнның увертюрасы уйнала)<br> '''''Баск телендә'''''<br> '''Баск халкы гимны'''<br> Күтәрел, әй, Басклар Иле,<br> мактау-дан бөек<br> Кодрәт иясе Аллага!<br> Бискайяда, яр буенда,<br> изге Синдо күле янында<br> имән — борынгы, нык.<br> Бу имәндә нурлар сибеп<br> изге хач балкый —<br> өметебез символы.<br> Җырлыйк: “Күтәрел, Басклар Иле,<br> мактау һәм дан<br> кодрәт иясе Аллага!”<br> === '''БАСКЛАР ИЛЕ (милли)''' === '''''Euskeraz'''''<br> '''Gernikako Arbola'''<br> 1. Gernikako arbola da bedeinkatua,<br> Euskaldunen artean guztiz maitatua.<br> Eman ta zabal zazu munduan frutua<br> adoratzen zaitugu arbola santua.<br> Mila urte inguru da esaten dutela<br> Jainkoak jarri zuela Gernikako arbola.<br> Zaude bada zutikan orain da denbora<br> eroritzen bazera arras galdu gera.<br> 2. Ez zera eroriko arbola maitea<br> baldin portatzen bada Bizkaiko Juntia.<br> Laurok hartuko degu zurekin partea<br> pakian bizi dedin euskaldun jendia.<br> Betiko bizi dedin Jaunari eskatzeko<br> jarri gaitezen danok laister belauniko.<br> Eta bihotzetikan eskatu ezkero<br> arbola biziko da orain eta gero.<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Gernikako_Arbola._Iparragirre,_1853.ogg<br> Гимн текстының һәр ике юлы башкарганда икешәр тапкыр кабатлана)<br> '''''Баск телендә'''''<br> '''Герника Агачы'''<br> ''(гомуммилли баск гимнның гадәттә башкарыла торган куплетлары)''<br> 1. Әй, бәхет китерүче Герника агачы,<br> Баск Иле кешеләре сине бик ярата.<br> Җимешләреңне бөтен дөньяга таратчы,<br> халык сине кадерли, изге дип җан ата.<br> Хак Тәгалә сине, диләр, мең еллар элек<br> Герника туфрагында үсмәккә бар кылган.<br> Төз басып тор бүген дә, имән, үс кинәнеп,<br> син авып китсәң, халкың килер пыран-заран.<br> 2. Син аумассың, кадерле милләт имәнебез,<br> Бискайя хакимнәре үзен дөрес тотса.<br> Дүрт провинция – бер ил булып берләшербез,<br> басклар кавеме яшәр имин тынычлыкта.<br> Әйдәгез, барыбыз да сорыйк Тәңребездән:<br> Герника агачыбыз – ул яшәсен мәңге.<br> Сорыйк ихлас күңелдән, баш иеп йөзтүбән,<br> итәр Алла мәңгелек милләтне, имәнне.<br> === '''БАҺАМА УТРАУЛАРЫ''' === Lift up your head to the rising sun, Bahamaland;<br> March on to glory, your bright banners waving high.<br> See how the world marks the manner of your bearing!<br> Pledge to excel through love and unity.<br> Pressing onward, march together<br> to a common loftier goal;<br> Steady sunward, tho’ the weather<br> hide the wide and treachrous shoal.<br> Lift up your head to the rising sun, Bahamaland,<br> ‘Til the road you’ve trod lead unto your God,<br> March on, Bahamaland.<br> https://flag-gimn.ru/hymns/bahamas/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_the_Bahamas.oga === '''БАШКОРТСТАН''' === '''''башкорт телендә'''<br> Башҡортостан, hин hөйөклө ғәзиз йер,<br> Халҡыбыҙҙың изге Ватаны,<br> Сал Уралдан ҡалҡа бар тарафҡа<br> Тыуған илдең тыныс ал таңы.<br> Дан hиңә, Башҡортостан!<br> Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br> Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br> Сәскә ат, Башҡортостан!<br> Башҡортостан, hин хөрмәтле, данлы ил,<br> Еңеү яулап алға бараhың.<br> Киләсәккә яҡты нур-моң сәсә<br> Һинең ғорур рухлы байрағың.<br> Дан hиңә, Башҡортостан!<br> Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br> Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br> Сәскә ат, Башҡортостан!<br> Республикам, йондоҙ булып балҡы hин,<br> Күҡрәп йәшә, гүзәл илебеҙ.<br> Тыуған йерҙә hүнмәҫ усағыбыҙ,<br> Туған телдә тынмаҫ йырыбыҙ.<br> Дан hиңә, Башҡортостан!<br> Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br> Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br> Сәскә ат, Башҡортостан!<br> https://rutube.ru/video/0f47f1cd4753aac6200911208bada1b8/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Bashkortostan.ogg '''''татар телендә'''''<br> Башкортстан, син сөекле газиз җир,<br> Халкыбызның изге Ватаны,<br> Чал Уралдан калка бар тарафка<br> Туган илнең тыныч ал таңы.<br> Дан сиңа, Башкортстан!<br> Илен сөйгән азат халкыңа дан<br>! Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br> Чәчәк ат, Башкортстан!<br> Башкортстан, син хөрмәтле, данлы ил,<br> Җиңү яулап алга барасың. <br> Киләчәккә якты нур-моң чәчә<br> Синең горур рухлы байрагың.<br> Дан сиңа, Башкортстан!<br> Илен сөйгән азат халкыңа дан!<br> Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br> Чәчәк ат, Башкортстан!<br> Республикам, йолдыз булып балкы син,<br> Күкрәп яшә, гүзәл илебез.<br> Туган җирдә сүнмәс учагыбыз,<br> Туган телдә тынмас җырыбыз.<br> Дан сиңа, Башкортстан!<br> Илен сөйгән азат халкыңа дан!<br> Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br> Чәчәк ат, Башкортстан!<br> === '''БӘРӘҢГЕ (район гимны)''' === '''''Татар телендә'''''<br> <u>'''Тәбрис Фәйзрахманов көе һәм шигыре'''</u><br> Илләтсу башланган урманнар,<br> Ир, Нәлә буйлары, тугайлар,<br> Сабан-туй гөрләгән мәйданнар —<br> Зур бүләк якташлар, туганнар!<br> '''''Кушымта:'''''<br> Бердәмлек, тигезлек төбәге,<br> Халыклар дуслыгы терәге,<br> Чәчәк ат, ирекле бул мәңге<br> Кадерле, гүзәл җир — Бәрәңге!<br> Иделгә ашкына суларың.<br> Дөньяга танылган улларың.<br> Киң юллар, мул уңыш — байлыгың,<br> Иң тәмле икмәкле районым.<br> '''''Кушымта.'''''<br> Таң ата, уяна туган як.<br> Яңгырый иртәнге моң-азан.<br> Бу җирне яраткан изге зат.<br> Мең шөкер сиңа! Дан сиңа! Дан!<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''''Олыкмарий йылмеште'''''<br> <u>'''Татьяна Очееван кусарымыже'''</u><br> Чодыра дене ялым эртен,<br> Ший Элнет шыргыкта йывертен.<br> Сабантуй ден Пеледыш пайрем<br> Шергылтеш, калыкнам чумырен.<br> '''''Припев:'''''<br> Ик еш семын келшен илена.<br> Ойго ден куаннам пайлена.<br> Куш, чаплане, шумбел мландына,<br> Чон шепка — Параньга кундымна!<br> Шочмо Эл чын шочшетым пала,<br> Рвезе тукым шарналын ила.<br> Перкем налше киндетым акла,<br> Родо-влакшем эн порын сийла.<br> '''''Припев.'''''<br> Эр кынелын, пашаш каена,<br> Торшымаш ден лумет нолтена.<br> Ко вер-шӧржым сакла, йората —<br> Шочмо мланде тудлан таушта.<br> '''''Припев.'''''<br> '''''На русском языке'''''<br> <u>'''перевод Татьяны Очеевой'''</u><br> Обнимая деревни, поля<br> Протекает Илеть и Ноля.<br> Край родной, в этих дивных местах<br> Развернул Сабантуй торжества.<br> '''''Припев:'''''<br> Братской дружбой единой сильна<br> Ты для славы великой дана.<br> Будь всех краше, богаче, мила,<br> Параньгинская наша земля!<br> Сыновей, дочерей имена<br> Помнит с гордостью, знает страна<br> С чудным вкусом ржаные хлеба -<br> Угощаешь соседей любя.<br> '''''Припев.'''''<br> Над землей встала зорька светла,<br> Ждут нас свершенья, дела.<br> Всем, кому мать-земля так мила,<br> Благодарность, почет и хвала.<br> '''''Припев.'''''<br> === '''БӘХРӘЙН''' === https://wikiway.com/bahrain/gimn/ === '''БЕЛАРУСЬ (дәүләт гимны)''' === '''''На беларускай мове'''''<br> '''Мы, беларусы'''<br> Мы, беларусы – мірныя людзі,<br> Сэрцам адданыя роднай зямлі,<br> Шчыра сябруем, сілы гартуем<br> Мы ў працавітай, вольнай сям’і.<br> Прыпеў:<br> Слаўся, зямлі нашай светлае імя,<br> Слаўся, народаў братэрскі саюз!<br> Наша любімая маці-Радзіма,<br> Вечна жыві і квітней, Беларус!<br> Наша любімая маці-Радзіма,<br> Вечна жыві і квітней, Беларус!<br> Разам з братамі мужна вякамі<br> Мы баранілі родны парог,<br> У бітвах за волю, бітвах за долю<br> Свой здабывалі сцяг перамог!<br> Прыпеў.<br> Дружба народаў — сіла народаў,<br> Наш запаветны, сонечны шлях.<br> Горда ж узвіся ў ясныя высі,<br> Сцяг пераможны — радасці сцяг!<br> Прыпеў.<br> https://rutube.ru/video/60e9e151b19f50b4a12e6c221b9eb3b4/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:My_Belarusy.ogg<br> (оркестр беренче ике куплетын кушымталары белән бергә башкара)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Без, белоруслар'''<br> Без, белоруслар, тыныч халыкбыз,<br> Туган җиргә күңелләр бирелгән,<br> Дустанә яшибез һәм көч туплыйбыз<br> Хезмәт сөючән, ирекле илдә.<br> Кушымтасы:<br> Саф-пакь җирне данлап танытабыз,<br> Халыклар бердәмлеген хаклыйбыз!<br> Безнең сөекле Ватан-Анабыз,<br> Мәңге яшә, чәчәк ат, Беларусь!<br> Безнең сөекле Ватан-Анабыз,<br> Мәңге яшә, чәчәк ат, Беларусь!<br> Туганнар белән гасырлар буе<br> Ватаныбызны бергә сакладык,<br> Азатлык, бәхет хакына кан коеп,<br> Уртак Җиңү байрагын яуладык!<br> Кушымтасы.<br> Халыклар дуслыгы — көч-куәт ил-көнгә,<br> Безнең кояшлы, изге юлыбыз.<br> Горур җилфердә илебез күгендә,<br> Җиңүләргә илткән байрагыбыз!<br> Кушымтасы.<br> === '''БЕЛАРУСЬ (халык гимны)''' === '''''На беларускай мове'''''<br> '''Магутны Божа'''<br> Магутны Божа! Ўладар сусветаў,<br> Вялiкiх сонцаў i сэрц малых,<br> Над Беларусяй, цiхай i ветлай,<br> Рассып праменьнi свае хвалы.<br> Дай спор у працы, будзённай, шэрай,<br> На хлеб штодзённы, на родны край.<br> Павагу, сiлу i велiч веры<br> Ў нашу праўду, у прышласць дай.<br> Дай урадлiвасць жытнёвым нiвам,<br> Учынкам нашым пашлi ўмалот.<br> Зрабi свабоднай, зрабi шчасьлiвай<br> Краiну нашу i наш народ!<br> https://rutube.ru/video/216fd7e02c17758b2d0b3875fb40e99c/ https://yandex.ru/video/preview/15966320363866296026 '''''Татар телендә'''''<br> '''Кодрәтле Алла'''<br> Кодрәтле Алла! Бар дөньябызның,<br> Күкләр, йөрәкләрнең Хакиме,<br> Тыныч һәм якты Беларусебызны —<br> Ярлыкагыл, Ходай, безнең илне.<br> Биргел хезмәттә көндәлек уңыш,<br> Икмәк насыйп ит һәр төбәккә,<br> Хөрмәт, кодрәт һәм бөек ышаныч<br> Безнең хаклыкка, киләчәккә.<br> Уңдырышлы кыл кырларыбызны,<br> Булсын балалар игелекле.<br> Әйлә Ватаныбызны, халкыбызны<br> Ирекле, куәтле һәм бәхетле!<br> === '''БЕЛЬГИЯ''' === https://wikiway.com/belgium/gimn/ === '''БЕЛИЗ''' === === '''БЕНИН''' === === '''БОЛГАРИЯ''' === '''''на български'''''<br> '''Мила Родино'''<br> Горда Стара Планина,<br> до ней Дунава синей,<br> сълнце Тракия огрява,<br> над Пирина пламеней.<br> Припев (2):<br> О мило!<br> Мила Родино,<br> ти си земен рай,<br> твойта хубост, твойта прелест,<br> ах, те нямат край.<br> https://rutube.ru/video/7016f65a3b7d3cc4203d783a2f3357aa/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mila_Rodino_instrumental.ogg<br> (биредә – элеккеге язмалар, икенче куплетлары гамәлдән чыгарылды инде)<br> '''''татар телендә'''''<br> '''Сөекле Ватаным'''<br> Горур Иске Планина,<br> Ага зәңгәрсу Дунай,<br> Кояш Фракияне нурлый,<br> Пирин өстендә балкый.<br> Кушымтасы (2):<br> Сөеклем!<br> Сөекле Ватан,<br> Син – җир җәннәте,<br> Күркәмлегең, гүзәллегең –<br> Бакый халәтең.<br> === '''БОЛИВИЯ''' === '''''Espaňol'''''<br> '''Himno Nacional de Bolivia'''<br> 1. Bolivianos: el hado propicio<br> coronó nuestros votos y anhelos.<br> Es ya libre, ya libre este suelo,<br> ya cesó su servil condición.<br> Al estruendo marcial que ayer fuera<br> y al clamor de la guerra horroroso,<br> siguen hoy, en contraste armonioso,<br> dulces himnos de paz y de unión.<br> Siguen hoy, en contraste armonioso,<br> dulces himnos de paz y de unión.<br> '''''Chorus:'''''<br> De la Patria, el alto nombre,<br> en glorioso esplendor conservemos.<br> Y en sus aras de nuevo juremos:<br> ¡Morir antes que esclavos vivir!<br> ¡Morir antes que esclavos vivir!<br> ¡Morir antes que esclavos vivir!<br> 2. Loor eterno a los bravos guerreros,<br> cuyo heroico valor y firmeza,<br> conquistaron las glorias que empieza<br> hoy Bolivia feliz a gozar.<br> Que sus nombres, en mármol y en bronce,<br> a remotas edades transmitan,<br> y en sonoros cantares repitan:<br> ¡Libertad, Libertad, Libertad!<br> Y en sonoros cantares repitan:<br> ¡Libertad, Libertad, Libertad!<br> '''''Chorus.'''''<br> 3. Aquí alzó la justicia su trono<br> que la vil opresión desconoce,<br> y en su timbre glorioso legose<br> Libertad, Libertad, Libertad.<br> Esta tierra inocente y hermosa<br> que ha debido a Bolívar su nombre<br> es la patria feliz donde el hombre<br> goza el bien de la dicha y la paz.<br> Es la patria feliz donde el hombre<br> goza el bien de la dicha y la paz.<br> '''''Chorus.'''''<br> 4. Si extranjero poder alqún día<br> sojuzgar a Bolivia intentare,<br> al destino fatal se prepare<br> que amenaza a soberbio invasor.<br> Que los hijos del grande Bolívar<br> hayan mil y mil veces jurado:<br> morir antes que ver humillado<br> de la Patria el augusto pendón.<br> Morir antes que ver humillado<br> de la Patria el augusto pendón.<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/12b662fa6800ab2e85504c86fe874d06/ https://wikiway.com/bolivia/gimn/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_de_Bolivia_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Боливия милли гимны'''<br> Боливарлар, хәерхаһлы тәкъдир<br> Безнең өмет-догаларга таҗ кылды:<br> Азат Ватаныбыз, ирекле җир,<br> Көрәшеп коллыктан котылды.<br> Үткән көннәр быргы тавышын,<br> Сугышның коточкыч даулашын<br> Алмаштырсын көннең татлы моңнары —<br> Тынычлык, бердәмлек гимннары,<br> Алмаштырсын көннең татлы моңнары —<br> Тынычлык, бердәмлек гимннары.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Без исемен бөек тотканда,<br> Дан һаләсендә хозурланыр Ватан.<br> Ант итәбез Аллаһ каршында:<br> Үлем хәерлерәк коллыктан!<br> Үлем хәерлерәк коллыктан!<br> Үлем хәерлерәк коллыктан!<br> Мәңгелек дан батырларыбызга,<br> Каһарманнар кыюлыгы-дәһшәте<br> Ирек яулады Ватаныбызга,<br> Боливиягә — бәхет ләззәте.<br> Исемнәрен мәрмәр-бронзаларга<br> Уеп гасырларга озатыйк,<br> Һәм куәтле җырларда без кабатлыйк:<br> “Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br> Һәм куәтле җырларда без кабатлыйк:<br> “Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> Гадәләтлек илдә тәхет корды,<br> Явыз җәберләүне санга сукмады,<br> Аның данлы мөһерендә — шатлык:<br> “Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br> Бу керсез һәм гүзәл илебезгә<br> Боливарның исеме куелган.<br> Мәңгегә син бәхетле бул, әй Ватан,<br> Лаеклы язмышта хозурлан,<br> Мәңгегә син бәхетле бул, әй Ватан,<br> Лаеклы язмышта хозурлан.<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> Чит-ят беркөн әгәр дә талпынса<br> Боливияне буйсындырырга,<br> Туры килер тәкәббер баскынга<br> Хурлыклы язмышын татырга:<br> Бөек Боливарның торыннары<br> Шәһит китүдән һич тайчынмас,<br> Ләкин Ватанының затлы байрагы<br> Кимсетелүенә юл куймас,<br> Ләкин Ватанының затлы байрагы<br> Кимсетелүенә юл куймас.<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> === '''БОСНИЯ-ҺЕРЦЕГОВИНА''' === https://rutube.ru/video/d810ba34c9dca389c278389c216d2381/ https://wikiway.com/bosniya-i-gertsegovina/gimn/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bosnia_and_Herzegovina%27s_national_anthem.ogg '''Intermezzo''' ('''Intermeco''') — Босния-Һерцеговинаның милли гимны. 1999 елның 25 июнендә, элеккеге "Jedna si jedina" исемлесе гамәлдән чыгарылгач, кабул ителде. Соңгысының текстын илнең серб һәм һорват җәмгыятьләре үткәрмәде. Шул сәбәпле "Интермеццо" да бүгенгә кадәр тексттан мәхрүм.<br> === '''БОТСВАНА''' === Сетсвана телендә<br> '''Fatshe leno la rona'''<br> '''I.''' Fatshe leno la rona<br> Ke mpho ya Modimo,<br> Ke boswa jwa borraetsho;<br> a le nne ka kagiso.<br> '''''Chorus:'''''<br> Tsogang, tsogang! Banna, tsogang!<br> Emang, basadi, emang, tlhagafalang!<br> Re kopanele go direla<br> Lefatshe la rona.<br> '''II.''' 'Ina lentle la tumo<br> la tšhaba ya Botswana,<br> Ka kutlwano le kagisano,<br> e bopagantswe mmogo.<br> 𝄆 '''''Chorus.''''' 𝄇<br> Инглиз телендә<br> '''This Land of Ours'''<br> '''I.''' Blessed be this noble land,<br> Gift to us from God's strong hand,<br> Heritage our fathers left to us.<br> May it always be at peace.<br> '''''Chorus:'''''<br> Awake, awake, O men, awake!<br> And women close beside them stand,<br> Together we'll work and serve<br> This land, this happy land!<br> '''II.''' Word of beauty and of fame,<br> The name Botswana to us came.<br> Through our unity and harmony,<br> We'll remain at peace as one.<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/3a6ae0dd6eef98449ffe73a1fdd4980b/ https://wikiway.com/botsvana/gimn/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Fatshe_leno_la_rona.ogg '''БУ – БЕЗНЕҢ ИЛЕБЕЗ'''<br> ........................... === '''БӨЕКБРИТАНИЯ''' === '''''English'''''<br> '''God save the King''' *<br> God save our gracious King!<br> Long live our noble King!<br> God save the King!<br> Send him victorious,<br> Happy and glorious,<br> Long to reign over us:<br> God save the King!<br> https://rutube.ru/video/40ec7e8ded886c6056411cc591f3e590/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_God_Save_the_Queen.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Алла, сакла патшаны'''<br> Алла, сакла аны,<br> Күрекле патшаны,<br> Алла, сакла!<br> Җиңүләр бүләк ит,<br> Данлы, бәхетле ит,<br> Хакимебез дип хакла,<br> Алла, сакла!<br> * Дәүләт башлыгы хатын-кыз булган очракта, '''King''' (кыйрал) урынына '''Queen''' (Кыйралбикә) дип җырлана. Рәсми чараларда гадәттә шушы беренче куплеты гына башкарыла. Тагын ике куплеты бар.<br> === '''БРАЗИЛИЯ''' === '''''Em português'''''<br> Ouviram do Ipiranga as margens plácidas,<br> de um povo heroico o brado retumbante.<br> E o sol da Liberdade em raios fúlgidos,<br> brilhou no céu da Pátria nesse instante.<br> Se o penhor dessa igualdade,<br> conseguimos conquistar com braço forte!<br> Em teu seio, ó Liberdade,<br> desafia o nosso peito a própria morte!<br> Ó Pátria amada,<br> idolatrada,<br> salve, salve!<br> Brasil, um sonho intenso, um raio vívido,<br> de amor e de esperança à terra desce.<br> Se em teu formoso céu, risonho e límpido,<br> a imagem do Cruzeiro resplandece.<br> Gigante pela própria natureza<br> És belo, és forte, impávido colosso<br> E o teu futuro espelha essa grandeza<br> Coro:<br> Terra adorada<br> Entre outras mil<br> és tu, Brasil,<br> ó Pátria amada<br> Dos filhos deste solo és mãe gentil<br> Pátria amada,<br> Brasil! Brasil! Brasil!<br> https://rutube.ru/video/ee7431706dc7629ac0421187af03b030/ Ике куплеты бергә. Һәр куплет алдыннан ярты минутлык увертюра уйнала.<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hino_Nacional_Brasileiro_instrumental.ogg<br> '''''Рәсми беренче куплеты. Башта ярты минутлык увертюра уйнала.''''' '''''Татар телендә'''''<br> Ишеттеләр Ипиранга-елга ярлары<br> Батырларның күк күкрәүдәй өннәрен,<br> Һәм азатлык кояшы мул сипте нурларын,<br> Яктыртты ул Ватаныбыз күкләрен.<br> Без тигезлек дәлил-сәбәбен<br> Бу куәтле куллар белән казандык,<br> Каршы алырбыз үлем сәгатен<br> Синең кочагыңда, изге Азатлык!<br> Сөекле Ватан,<br> Кодрәт ал Хактан,<br> Имин бул син!<br> Бразил — бөек хыялыбыз, сибә нурлар<br> Күк такымы — Көньяк Хач җиребезгә,<br> Сөю, өмет таратып балкый йолдызлар<br> Гүзәл, аяз, шатлык тулы күгебездә.<br> Табигать үзе тудырган гигантсың;<br> Мәһабәт, көчле, кыю син, беләгеңдә<br> Алдагы бөеклегеңне туплагансың!<br> Кушымтасы:<br> Меңнәр арасыннан<br> Өзелеп яраткан ил,<br> Әй сөекле Ватан,<br> Син ул, Бразил!<br> Ул-кызыңа изге ана күк ил,<br> Әй сөекле Бразил!<br> Бразил! Бразил!<br> === '''БРУНЕЙ''' === === '''БУРКИНА ФАСО''' === === '''БУРУНДИ''' === === '''БУРЯТИЯ''' === Үнгын дайдаар, хангай тайгаар нэмжыгшэ<br> Үлзы Буряад — манай нангин үлгы.<br> Сэлмэг сарюун, сэнхир номин шарайшни<br> Сэдьхэлдэмнай хэзээдэшье зулгы.<br> Эрхим хангал санзай шэнги агаарташ<br> Эршэ хүсөөр элсүүлэнгүй яалайб!<br> Эмтэй домтой мүнхын уһан аршаандаш<br> Эльгэ зүрхөө хүртүүлэнгүй яалайб!<br> Холын замда эхын ёһоор юрөөжэ,<br> Хүмүүн зондо хэтын жаргал хүсөөш.<br> Саяан хадын сэлгеэн амяар арюудхан,<br> Байгал далайн гэгээн долгёор сүршөөш.<br> Шэрүүн сагай ерээшье һаа дэлхэйдэ,<br> Шинии заяан замһаа хадуурхагүйл.<br> Эбтэй дорюун бүлын ёһоор жаргыш даа,<br> Энхэ Буряад — манай нангин үлгы.<br> Эхэ нютаг!<br> https://rutube.ru/video/28ab9b9219843a27baf44e5222ea81d6/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Буряад_Уласай_түрын_дуулал.ogg Тайгалы, күлләр белән, далалы,<br> Изге кояш нуры белән син тулы.<br> Чиктән чиге кадәр гөрләп торган,<br> Бәхетле бул, туган ягым!<br> ............................... === '''БУТАН''' === === '''ВЬЕТНАМ''' === '''''Bằng tiếng Việt'''''<br> '''Tiến quân ca'''<br> Đoàn quân Việt Nam đi chung lòng cứu quốc<br> Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa<br> Cờ in máu chiến thắng vang hồn nước,<br> Súng ngoài xa chen khúc quân hành ca.<br> Đường vinh quang xây xác quân thù,<br> Thắng gian lao cùng nhau lập chiến khu.<br> Vì nhân dân chiến đấu không ngừng,<br> Tiến mau ra sa trường,<br> Tiến lên, cùng tiến lên.<br> Nước non Việt Nam ta vững bền.<br> Đoàn quân Việt Nam đi sao vàng phấp phới<br> Dắt giống nòi quê hương qua nơi lầm than<br> Cùng chung sức phấn đấu xây đời mới,<br> Đứng đều lên gông xích ta đập tan.<br> Từ bao lâu ta nuốt căm hờn,<br> Quyết hy sinh đời ta tươi thắm hơn.<br> Vì nhân dân chiến đấu không ngừng,<br> Tiến mau ra sa trường,<br> Tiến lên, cùng tiến lên.<br> Nước non Việt Nam ta vững bền.<br> https://rutube.ru/video/5e84a5392251a0bded2e865d403204ae/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Vietnam.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Алга баручы гаскәр җыры'''<br> Вьет гаскәре алга, илне сакларга,<br> Бара озын, тар сукмакларда.<br> Ил рухы – канлы байракта,<br> Туп гөрселдәве – җырларда.<br> Юл буйлап – дошман сөяге,<br> Күңелдә – җиңү теләге.<br> Халкыбыз дип сафка бастык.<br> Алга, яуларга,<br> Бергә – гел алга!<br> Вьетнам мәңгелек һәм нык.<br> Вьет гаскәре, алга, алтын йолдызга<br> Карап ил чыга олы юлга,<br> Күмәкләшеп – яңа тормышка,<br> Богауларны өзеп – уңышка.<br> Озак булдык михнәт-кайгыда,<br> Ватан өчен җаннар фида,<br> Халкыбыз дип сафка бастык.<br> Алга, яуларга,<br> Бергә – гел алга!<br> Вьетнам мәңгелек һәм нык.<br> === '''ГАГАУЗИЯ''' === '''Tarafım'''<br> Tarafım, san tarafım,<br> Ne gözelsin, korafım:<br> Çok comerţin sän, topraam,<br> Gagauz Yerim, Bucaam!<br> Refren:<br> Gagauziya – hoşluum,<br> Çok sevin, koru dostluu,<br> Bayraanı üüsek kaldır,<br> Sän benim paalı halkım!<br> İIk adım sendi yaptık,<br> Hem ana da biz dedik,<br> Kaușu sevdik dinmäz,<br> «Oglanı» çaldık bitmäz.<br> Refren.<br> Gagauziya, mutlu yerim,<br> Vatanımsın sän benim,<br> Pek işçidir insanın,<br> Yelleri keser altın.<br> Refren.<br> Ne zorluk seni kırdı,<br> Ne zaman dolaştırdı.<br> Allahım, koru topraa:<br> Gagauz Yeri, Bucaa!<br> Refren.<br> https://rutube.ru/video/56e9481f5a49d01e2753681fd49d4c75/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Gagauz_Yerin_Gimnı.ogg '''Тарафым'''<br> === '''ГАУДЕАМУС (Шәкертләр гимны)''' === '''''Латинча'''''<br> '''Gaudeamus igitur!'''<br> I. Gaudeamus igitur<br> Juvenes dum sumus,<br> Gaudeamus igitur<br> Juvenes dum sumus!<br> Post jucundam juventutem<br> Post molestam senectutem<br> Nos habebit humus,<br> Nos habebit humus.<br> II. Ubi sunt qui ante nos<br> In mundo fuere?<br> Ubi sunt qui ante nos<br> In mundo fuere?<br> Ade as a inferos<br> Transe as a superos<br> Hos si vis videre,<br> Hos si vis videre.<br> III. Vita nostra brevis est<br> Brevi finietur,<br> Vita nostra brevis est<br> Brevi finietur.<br> Venit mors velociter<br> Rapit nos atrociter<br> Nemini parcetur,<br> Nemini parcetur.<br> IV. Vivat academia,<br> Vivant professores,<br> Vivat academia,<br> Vivant professores!<br> Vivat membrum quodlibet,<br> Vivat membra quaelibet,<br> Semper sint in flore,<br> Semper sint in flore.<br> V. Vivant omnes virgines,<br> Faciles, formosae,<br> Vivant omnes virgines,<br> Faciles, formosae.<br> Vivant et mulieres,<br> Tenerae amabiles,<br> Bonae laboriosae,<br> Bonae laboriosae.<br> VI. Vivant et republica<br> et qui illam regit,<br> Vivant et republica<br> et qui illam regit.<br> Vivat nostra civitas,<br> Maecenatum caritas,<br> Quae nos hic protegit,<br> Quae nos hic protegit.<br> VII. Pereat tristitia,<br> Pereant osores,<br> Pereat tristitia,<br> Pereant osores.<br> Pereat diabolus,<br> Qui vis antiburschius,<br> Atque irrisores,<br> Atque irrisores.<br> https://upload.wikimedia.org/score/0/m/0moe4h1ey0lo6b55p8ouwddb1e30elb/0moe4h1e.mp3 https://rutube.ru/video/cbf30cb993a91b0983f493a99577a999/ '''Әйдәгез, күңелләник!'''<br> I. Әйдәгез, күңелләник –<br> Яшьлек шуңа форсат,<br> Әйдәгез, күңелләник –<br> Яшьлек шуңа форсат!<br> Яшь гомерләр үтеп китәр,<br> Тынгысыз картлык та җитәр –<br> Алыр безне туфрак,<br> Алыр безне туфрак.<br> II. Безнең гомер бик кыска<br> Фанилык иңендә,<br> Безнең гомер бик кыска<br> Фанилык иңендә.<br> Әҗәл тиз килеп җитә,<br> Дөньядан алып китә,<br> Аяу юк һичкемгә,<br> Аяу юк һичкемгә.<br> III. Моңарчы яшәгәннәр –<br> Кайда алар бүген?<br> Моңарчы яшәгәннәр –<br> Кайда алар бүген?<br> Күкләргә менеп эзлә,<br> Ахирәттә дә күзлә –<br> Очратырлык түгел,<br> Очратырлык түгел.<br> IV. Яшә, академия,<br> Яшәсен остазлар,<br> Яшә, академия,<br> Яшәсен остазлар!<br> Яшәсен һәркайсысы,<br> Яшәсен һәрбарчасы<br> Һәм чәчәк атсыннар,<br> Һәм чәчәк атсыннар!<br> V. Яшәсен безнең кызлар –<br> Сөйкемле, гүзәлләр,<br> Яшәсен безнең кызлар –<br> Сөйкемле, гүзәлләр!<br> Яшәсеннәр ханымнар –<br> Ягымлылар, назлылар,<br> Хезмәт сөючәннәр,<br> Хезмәт сөючәннәр!<br> VI. Яшәсен дәүләтебез,<br> Яшәсен хакимнәр,<br> Яшәсен дәүләтебез,<br> Яшәсен хакимнәр!<br> Яшәсен шәһәребез,<br> Иганәчеләребез –<br> Химая иткәннәр,<br> Химая иткәннәр.<br> VII. Булмасын кайгы-хәсрәт,<br> Бетсен көнләшкәннәр,<br> Булмасын кайгы-хәсрәт,<br> Бетсен көнләшкәннәр!<br> Олаксын шайтаны да,<br> Шәкертләр дошманы да –<br> Гыйлемнән көлгәннәр,<br> Гыйлемнән көлгәннәр!<br> === '''ГВАТЕМАЛА''' === '''''Español'''''<br> '''¡Guatemala feliz...!'''<br> ¡Guatemala feliz...! que tus aras<br> no profane jamás el verdugo;<br> ni haya esclavos que laman el yugo<br> ni tiranos que escupan tu faz.<br> Si mañana tu suelo sagrado<br> lo amenaza invasión extranjera,<br> libre al viento tu hermosa bandera<br> a vencer o a morir llamará.<br> '''''Coro I'''''<br> Libre al viento tu hermosa bandera<br> a vencer o a morir llamará;<br> que tu pueblo con ánima fiera<br> antes muerto que esclavo será.<br> De tus viejas y duras cadenas<br> tú forjaste con mano iracunda,<br> el arado que el suelo fecunda<br> y la espada que salva el honor.<br> Nuestros padres lucharon un día<br> encendidos en patrio ardimiento,<br> y lograron sin choque sangriento<br> colocarte en un trono de amor.<br> '''''Coro II'''''<br> Y lograron sin choque sangriento<br> colocarte en un trono de amor,<br> que de patria en enérgico acento<br> dieron vida al ideal redentor. <br> https://rutube.ru/video/d6dc9d8a9ac02cce08f980af4ea733df/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Guatemala,_by_the_U.S._Navy_Band.oga '''''Испан телендә'''''<br> '''Гватемала – бәхетле!..'''*<br> Гватемала – бәхетле!... Михрабың <br> Һичкайчан мәсхәрә ителмәс;<br> Юк коллар, ялаучы богавын,<br> Һәм залим йөзеңә төкермәс.<br> Һәм әгәр бу изге туфрагың<br> Нәҗесләп тапталса иртәгә,<br> Чакырыр азатлык байрагың –<br> Җиңәргә йә шәһит китәргә.<br> '''''Беренче кушымта:'''''<br> Чакырыр азатлык байрагың<br> Җиңүгә йә шәһит китәргә.<br> Кол булмас һич горур улларың,<br> Ителсә дә дучар үләргә.<br> Күптәнге һәм авыр богауны<br> Онытып, алырсың кулларга<br> Бәрәкәт бирүче суканы<br> Һәм кылыч – намусың сакларга.<br> Милли хис ялкынында янган<br> Бабалар тапкан үз бәхетен:<br> Кан коймый, азатлык яулаган<br> Һәм корган мәхәббәт тәхетен.<br> '''''Икенче кушымта:'''''<br> Кан коймый азатлык яулаган<br> Һәм корган мәхәббәт тәхетен,<br> Куәтле булсын дип Ил-Ватан,<br> Тергезгән идеал-өметен.<br> * Гимнның өченче-дүртенче куплетлары илнең җирле үзенчәлекләренә багышланган, рәсми чараларда алар гадәттә башкарылмый. Беренче рәсми куплеты гына башкарылганда, кушымтасы кабатлана.<br> === '''ГОМАН''' === '''''Гарәп телендә'''''<br> يا ربنا احفظ لنا جلالة السلطان<br> والشعب بالأوطان<br> بالعز والإيمان<br> وليدم مؤيدا<br> عاهلا ممجدا<br> بالنفوس يفتدى<br> وليدم مؤيدا<br> عاهلا ممجدا<br> بالنفوس يفتدى<br> يا عمان نحن من عهد النبي<br> أوفياء من كرام العرب<br> أبشري قابوس جاء<br> فلتباركه السماء<br> واسعدي والتقيه بالدعاء<br> https://rutube.ru/video/3b3791ac515cb88a7140c6765148ac1c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Peace_to_the_Sultan_(نشيد_السلام_السلطاني).ogg Йа Илаһ, солтан галиҗәнапне данла һәм ярлыка,<br> халкын, Ватанын сакла,<br> гыйззәт-иманын хакла!<br> Яшә, солтаныбыз,<br> данлы юлбашчыбыз,<br> синең өчен җан фида.<br> Яшә, солтаныбыз,<br> данлы юлбашчыбыз,<br> синең өчен җан фида.<br> Гоман, нәби гаһеденнән тәкъва,<br> без — тугры, кәрамәтле гарәп.<br> Кабуска догаң хаслап,<br> хатиб рухына баглап,<br> шатландыр аны, мөбарәкләп.<br> === '''ГӨРҖИСТАН''' === ქართულად<br> '''თავისუფლება'''<br> ჩემი ხატია სამშობლო,<br> სახატე მთელი ქვეყანა,<br> განათებული მთა-ბარი,<br> წილნაყარია ღმერთთანა.<br> თავისუფლება დღეს ჩვენი<br> მომავალს უმღერს დიდებას,<br> ცისკრის ვარსკვლავი ამოდის<br> და ორ ზღვას შუა ბრწყინდება,<br> და დიდება თავისუფლებას,<br> თავისუფლებას დიდება.<br> https://rutube.ru/video/3b6b3ac76bfb78a37b9a485da54c07e2/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tavisupleba_instrumental.ogg '''''Гөрҗи телендә'''''<br> '''Азатлык'''<br> Ватаным – изге иконам,<br> Дөнья җирләре түрендә,<br> Тау-үзәннәре Алладан<br> Без туганнарга бирелгән.<br> Киләчәгебезне данлап<br> Азатлык-ирек яулыйбыз,<br> Ике диңгез арасында<br> Балкыр таңда Чулпан йолдызыбыз,<br> Җырлыйбыз ирекне без мактап,<br> Азатлыкка дан җырлыйбыз!<br> === '''ГРЕНЛАНДИЯ''' === '''''Kalaallisut'''''<br> 1. Nunarput, utoqqarsuanngoravit<br> niaqqut ulissimavoq qiinik.<br> Qitornatit kissumiaannarpatit<br> tunillugit sineriavit piinik.<br> 5. Taqilluni naami atunngiveqaaq,<br> kalaallit siumut makigitsi.<br> Inuttut inuuneq pigiuminaqaaq,<br> saperasi isumaqaleritsi.<br> https://rutube.ru/video/87d8e32fb75ee1335087ccdd3ba8ac91/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Nunarput.ogg '''''Гренланд телендә'''''<br> 1. Син, борынгы Ватаныбыз, тау-бозлы,<br> Күкрәгеңдә назлана ул-кызларың.<br> Чал чәчләрдәй кар каплаган башыңны,<br> Байлык-муллыкта океан ярларың.<br> 5. Кол басынкылыгы — түгел һич язмыш,<br> Алга, Калааллит, без синең сагыңда.<br> Уалучан булса да безнең тормыш,<br> Инаныгыз, булдырырбыз барын да!<br> '''Гимн текстындагы биш куплетның беренчесе һәм соңгысы гына рәсми рәвештә башкарыла.'''<br> === '''ГРЕЦИЯ (ЮНАНСТАН)''' === '''''Στα ελληνικά'''''<br> '''Ἐλευθεριά'''<br> Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι<br> Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,<br> Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι,<br> Ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ.<br> Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη<br> τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> https://rutube.ru/video/8ad80831c39f5c43a56280dadc8ae903/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymn_to_liberty_instrumental.oga '''''Грек (юнан) телендә'''''<br> '''Азатлык'''<br> Таныш миңа, газиз илем,<br> Иң үткен кылычларың,<br> Таныш үткен күз карашың —<br> Колачлый ул Җир шарын.<br> Затлы Юнан тамырыннан<br> Үсеп чыккан бер аклык, —<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык,<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык,<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык!<br> '''Барлыгы 254 куплеты булган текстның бердәнбер рәсми башкарыла торганы.'''<br> === '''ГЫЙРАК''' === '''باللغة العربية'''<br> '''مَوْطِنِيْ'''<br> مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br> اَلْجَلَالُ وَالْجَمَالُ وَالسَّنَاءُ وَالْبَهَاءُ<br> فِيْ رُبَاكْ فِيْ رُبَاكْ<br> وَالْحَيَاةُ وَالنَّجَاةُ وَالْهَنَاءُ وَالرَّجَاءُ<br> فِيْ هَوَاكْ فِيْ هَوَاكْ<br> هَلْ أَرَاكْ هَلْ أَرَاكْ<br> سَالِماً مُنَعَّماً وَ غَانِماً مُكَرَّماً<br> سَالِماً مُنَعَّماً وَ غَانِماً مُكَرَّماً<br> هَلْ أَرَاكْ فِيْ عُلَاكْ<br> تَبْلُغُ السِّمَاكْ تَبْلُغُ السِّمَاكْ<br> مَوْطِنِي مَوْطِنِيْ<br> مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br> اَلشَّبَابُ لَنْ يَّكِلَّ هَمُّهُ أنْ يَّسْتَقِلَّ<br> أَوْ يَبِيْد أَوْ يَبِيْد<br> نَسْتَقِيْ مِنَ الرَّدَى وَلَنْ نَّكُوْنَ لِلْعِدَى<br> كَالْعَبِيْد كَالْعَبِيْد<br> لَا نُرِيْد لَا نُرِيْد<br> ذُلَّنَا الْمُؤَبَّدَا وَعَيْشَنَا الْمُنَكَّدَا<br> لَا نُرِيْد بَلْ نُعِيْد<br> مَجْدَنَا التَّلِيْد مَجْدَنَا التَّلِيْد<br> مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br> مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br> اَلْحُسَامُ وَ الْيَرَاعُ لَا الْكَلَامُ وَالنِّزَاعُ<br> رَمْزُنَا رَمْزُنَا<br> مَجْدُنَا وَ عَهْدُنَا وَوَاجِبٌ مِّنَ الْوَفَاء<br> يَهُزُّنَا يَهُزُّنَا<br> عِزُّنَا عِزُّنَا<br> غَايَةٌ تُشَرِّفُ وَ رَايَةٌ تُرَفْرِفُ<br> يَا هَنَاكْ فِيْ عُلَاكْ<br> قَاهِراً عِدَاكْ قَاهِراً عِدَاكْ<br> مَوْطِنِيْ مَوطِنِيْ<br> https://rutube.ru/video/36bfaa3e552fb97403063f05b18e40c1/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Mawtini.ogg '''''татарча'''''<br> '''Ватаным'''<br> Ватаным, Ватаным,<br> Гүзәллегең, бөеклегең, дан-шөһрәтең һәм зиннәтең —<br> Тауларда, тауларда,<br> Тормыш-хәят һәм ирегең, куанычың һәм өметең<br> Һаваңда, һаваңда —<br> Насыйпмы бу миңа?<br> Хозурың хәвефсезлектә, хөрмәтең иминлектә,<br> Хозурың хәвефсезлектә, хөрмәтең иминлектә —<br> Насыйпмы? Бу намың<br> Тәблигъ булсын күктә,<br> Тәблигъ булсын күктә,<br> Ватаным, Ватаным!<br> Ватаным, Ватаным,<br> Армый-талмый әзер яшьләр азатлык дип җан атарга<br> Йә шәһит булмакка,<br> Үлем суын эчсәләр дә, буйсынмаслар дошманнарга,<br> Түнмәсләр коллыкка —<br> Мәңгелек хурлыкка.<br> Рухсызланмам, риза булмам аяныч яшәмәккә,<br> Рухсызланмам, риза булмам аяныч яшәмәккә.<br> Иҗтиһад кылганым —<br> Даның тергезмәккә, даның тергезмәккә,<br> Ватаным, Ватаным.<br> Ватаным, Ватаным,<br> Үткен кылыч, очлы каләм, сафсата һәм бәхәс түгел, —<br> Байрагым һәм туграм.<br> Намусым дип, иманым дип, бурыч дип атлыга күңел —<br> Гомерлек вазифам.<br> Безнең дан, безнең дан —<br> Без кадерләгән максатта, күк бизәгән байракта,<br> Без кадерләгән максатта, күк бизәгән байракта.<br> Куәтле рух-җаның,<br> Дошманны җиңеп атла, дошманны җиңеп атла,<br> Ватаным, Ватаным.<br> '''Гыйракның "Маутыйни" (Ватаным) исемле дәүләт гимны гарәпләрнең гомуми максатларын һәм омтылышларын да чагылдыра. Шул сәбәпле ул берничә гарәп илендә халык гимны булып киткән.''' === '''ДАНИЯ''' === '''''På dansk'''''<br> '''''Дания телендә'''''<br> Der er et yndigt land<br> Der er et yndigt land,<br> det står med brede bøge<br> nær salten østerstrand,<br> nær salten østerstrand.<br> Det bugter sig i bakke dal,<br> det hedder gamle Danmark,<br> og det er Frejas sal,<br> og det er Frejas sal!<br> Vort gamle Danmark skal bestå<br> så længe bøgen spejler,<br> sin top i bølgen blå,<br> sin top i bølgen blå.<br> https://rutube.ru/video/a378796d75472ac903f75f9e630368b6/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Der_er_et_yndigt_land.ogg '''Әй, сөекле Ватан!'''<br> Әй, сөекле Ватан!<br> Тозлы диңгез ярында<br> бүкләрең тезелеп баскан,<br> тезелеп баскан.<br> Борынгы Данмарк илен,<br> диңгездән искән җилен<br> Фрайя яраткан,<br> Фрайя яраткан!<br> Мәңге яшә, урманнар күк,<br> кодрәт алып, даннар иле,<br> зәңгәр дулкыннардан,<br> зәңгәр дулкыннардан.<br> '''Гимнның җыелма рәсми куплеты.'''<br> === '''ДОМИНИКАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Español'''''<br> '''Quisqueyanos valientes'''<br> I. Quisqueyanos valientes, alcemos<br> Nuestro canto con viva emoción,<br> Y del mundo a la faz ostentemos<br> Nuestro invicto glorioso pendón. <br> ¡Salve el pueblo que intrépido y fuerte, <br> A la guerra a morir se lanzó <br> Cuando en bélico reto de muerte<br> Sus cadenas de esclavo rompió. <br> '''''(+acompañamiento)'''''<br> Ningun pueblo ser libre merece <br> Si es esclavo indolente y servil; <br> Si en su pecho la llama no crece<br> Que templó el heroismo viril.<br> Mas Quisqueya la indómita y brava <br> Siempre altiva la frente alzará: <br> Que si fuere mil veces esclava<br> Otras tantas ser libre sabrá.<br> https://rutube.ru/video/a5fcaf7da09058288d46838b627c352c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Dominican_Republic_National_Anthem.ogg<br> (башта ике юллык кереш уйнала)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Кискейя кыюлары'''<br> 1. Җырлыйбыз, Кискейя кыюлары,<br> Дәртләнеп хисле җырыбызны,<br> Соклансын күреп бар Җир шары<br> Җиңелмәс данлыклы туыбызны.<br> Дан батыр йөрәкле халыкка —<br> Аяусыз көрәшкә атлады,<br> Җан фида кылып һәр сугышта,<br> Богауларны ватып ташлады!<br> '''''(+аккомпанемент)'''''<br> Һичкайчан булалмас хөр-азат<br> Ихтыярсыз бер кол, ярамсак,<br> Күкрәгендә ялкынланмаса<br> Гайрәте кабызган бер учак.<br> Ә Кискейя кыю, бирешмәс, —<br> Коллыкка төшсә дә мең кабат,<br> Горур тотар үзен, килешмәс,<br> Булыр ул яңадан хөр-азат.<br> === '''ЕВРОПА БЕРЛЕГЕ''' === '''ODE AN DIE FREUDE'''<br> Freude, schöner Götterfunken,<br> Tochter aus Elysium,<br> Wir betreten feuertrunken,<br> Himmlische, dein Heiligtum!<br> Deine Zauber binden wieder<br> Was die Mode streng geteilt;<br> Alle Menschen werden Brüder,<br> Wo dein sanfter Flügel weilt.<br> Seid umschlungen, Millionen!<br> Diesen Kuß der ganzen Welt!<br> Brüder, über‘m Sternenzelt<br> Muß ein lieber Vater wohnen.<br> Wem der große Wurf gelungen,<br> eines Freundes Freund zu sein;<br> wer ein holdes Weib errungen,<br> mische seinen Jubel ein!<br> Ja, wer auch nur eine Seele<br> Sein nennt auf dem Erdenrund!<br> Und wer’s nie gekonnt, der stehle<br> Weinend sich aus diesem Bund!<br> https://rutube.ru/video/287ed23850bb5fc1bd7c399bbb1fd99e/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Anthem_of_Europe_(US_Navy_instrumental_long_version).ogg '''ШАТЛЫККА МӘДХИЯ'''<br> Күңелләргә иңә шатлык<br> Илаһият нурында,<br> Низагтан туеп сыендык<br> Тәңребез хозурына!<br> Берләшә рухи нигездә<br> Элек аерылганнар,<br> Ходай канат җәйгән җирдә<br> Без бәндәләр – туганнар.<br> Миллионнар, иң куеп иңгә,<br> Шатлыкка җирне күмсен!<br> Туганнар Галәм түрендә<br> Әл-Вәдүд барын белсен!<br> Тормышта туры юл тоткан,<br> Иңдәшен дус дип тойган,<br> Гомер юлдашын яраткан –<br> Булсын ул безнең туган!<br> Тәкәбберлеккә бирелгән,<br> Башканы күреп түбән,<br> Дуслык кадерен белмәгән –<br> Китсен безнең берлектән!<br> '''Гимн Европа Берлегенә кергән дәүләтләр телләренә тәрҗемә ителгән. Аерым илләрдәге чараларда ул җирле дәүләт телләрендә башкарылырга мөмкин. Гомумевропа күләмендә аны оркестр гына башкара, шул рәвешчә кыйтгадагы бер генә телгә дә өстенлек бирелми. Гимнга нигез итеп Фридрих Шиллерның 1785 елда язылган шигыре алынган. Соңрак аңа Лүдвиг ван Бетһовен көй иҗат иткән. Бу музыка көйязарның Тугызынчы симфониясенә кертелгән.'''<br> '''Биредә гимнның иң популяр варианты тәрҗемә ителгән. Соңгы дүрт юлы сирәк уйнала. Беренче куплеты гына даими башкарыла, кайвакыт аны азакта кабатлыйлар да.'''<br> === '''ҖИБУТИ''' === '''''Сомали телендә'''''<br> Hinjinne u sara kaca,<br> Calankaan harraad iyo<br> Haydaar u mudateen!<br> Haydaar u mudateen!<br> Hir cagaarku qariyayiyo.<br> Habkay samadu tahayoo;<br> Xiddig dhi igleh hoorshoo,<br> Caddaan lagu hadheeyaay.<br> ||: Maxaa haybad kugu yaal!<br> Maxaa haybad kugu yaal! :||<br> https://rutube.ru/video/c790a5f891ae816940c1c0a5d68eaae9/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:The_Djiboutian_anthem.ogg '''''Афар телендә'''''<br> Doogehiik inkih solaa,<br> Simbiliiy kah ningicle<br> Bakaarat kah sugunne!<br> Bakaarat kah sugunne!<br> Bulci kaak qaran sido,<br> Gubi kak way anxar lusa;<br> Cutukti caxte caydu,<br> Qidi wagri silaalo.<br> ||: Maysooy heebati kumuu!<br> Maysooy heebati kumuu! :||<br> https://rutube.ru/video/666957111ce1ef02b75475d6715b72ba/ https://wikiway.com/djibouti/gimn/ Күтәрел, байрагыбыз,<br> Дәррәү торып басыгыз!<br> Алдык аны яу итеп,<br> Әрнүләр, сусау үтеп.<br> Безнең мәңгелек төсләр:<br> Җирләр — яшел, күкләр — зәңгәр;<br> Ак төс — иминлек хасы,<br> Канлы йолдыз — уртасы.<br> ||: Байрак — безнең горурлык!<br> Байрак — безнең хозурлык! :||<br> === '''ИРАН ИСЛАМ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''به فارسی'''<br> سر زد از افق مهر خاوران<br> فروغ دیده‌ی حق‌باوران<br> بهمن فر ایمان ماست<br> پیامت ای امام، استقلال<br> آزادی، نقش جان ماست<br> شهیدان، پیچیده در گوش زمان فریادتان<br> پاینده مانی و جاودان<br> جمهوری اسلامی ایران<br> https://rutube.ru/video/df5a1726583c76eec62736f2b1cebf71/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sorud-e_Mellí-e_Yomhurí-e_Eslamí-e_Irán_(instrumental).oga<br> (башта кыска гына кереш уйнала)<br> '''''Татар телендә'''''<br> Офыкта Шәрекъ Кояшы балкый,<br> Хак мөселман күңелен ул назлый,<br> Баһман – иман йөзек кашы.<br> Синең вәгазьләрең, әй, Имам,<br> Азатлык, ирек тоткасы.<br> Шәһитләр!<br> Сезнең ялвару – заман колагында чаң:<br> “Ул яши һәм мәңге булачак –<br> Ислам Җөмһүрияте Иран!”<br> === '''ИРЛАНДИЯ (дәүләт гимны)''' === '''''I nGaeilge'''''<br> '''Amhrán na bhFiann'''<br> Seo dhibh a chairde duan Óglaigh,<br> Cathréimeach briomhar ceolmhar,<br> Ár dtinte cnámh go buacach táid,<br> ‘S an spéir go min réaltogach<br> Is fonnmhar faobhrach sinn chun gleo<br> ‘S go tiúnmhar glé roimh thíocht don ló<br> Fé chiúnas chaomh na hoiche ar seol:<br> Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.<br> '''''Refrain:'''''<br> Sinne Fianna Fáil<br> Atá faoi gheall ag Éirinn,<br> Buíon dár slua<br> Thar toinn do ráinig chugainn,<br> Faoi mhóid bheith saor.<br> Seantír ár sinsir feasta<br> Ní fhagfar faoin tíorán ná faoin tráil<br> Anocht a théam sa bhearna bhaoil,<br> Le gean ar Ghaeil chun báis nó saoil<br> Le gunna scréach faoi lámhach na bpiléar<br> Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.<br> '''''English'''''<br> '''The soldier’s song'''<br> We’ll sing a song, a soldier’s song,<br> With cheering rousing chorus,<br> As round our blazing fires we throng,<br> The starry heavens o’er us;<br> Impatient for the coming fight,<br> And as we wait the morning’s light,<br> Here in the silence of the night,<br> We’ll chant a soldier’s song.<br> Chorus:<br> Soldiers are we<br> whose lives are pledged to Ireland;<br> Some have come from a land beyond the wave.<br> Sworn to be free,<br> No more our ancient sire land<br> Shall shelter the despot or the slave.<br> Tonight we man the gap of danger<br> In Erin’s cause, come woe or weal<br> ‘Mid cannons’ roar and rifles peal,<br> We’ll chant a soldier’s song.<br> https://rutube.ru/video/90b1d912555afa0dfb85c4f6b882017f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Amhrán_na_bhFiann.ogg<br> (бу аудиода гимнның "компакт варианты" – кушымтасы гына уйнала)<br> https://zvyki.com/song/78387993/Gimn_Irlandii_-_Amhr_n_na_bhFiann/<br> (вокал, биредә гимн тулысынча һәм ирланд телендә генә җырланган)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Яугирләр җыры'''<br> Җырлыйк әле яугир җырын,<br> Басып байраклар астына.<br> Йолдызлар һәм учак уты<br> Төнлә күздә чагыла;<br> Безнең күңел ярсыр яуга,<br> Иртән кояш сипсә нурын,<br> Ә хәзер бу төнге тынлыкта<br> Җырлыйк яугир җырын.<br> Кушымтасы:<br> Без яугирләр,<br> Ирландия рухы йөрәктә,<br> Без ант иттек,<br> кайда туып үссәк тә:<br> Булмас һич безнең изге утарлар<br> Залим белән кол сыеныр урын.<br> Чәлпәрәмә килер зынҗырлар,<br> Сибәр кояш илгә нурын,<br> Үкерсә дә үлем чәчеп туплар,<br> Җырларбыз яугир җырын.<br> '''Гимн текстының рәсми башкарыла торган беренче куплетлары.'''<br> === '''ИСЛАНДИЯ''' === '''''Á íslensku'''''<br> Ó, guð vors lands! Ó, land vors guðs,<br> vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn,<br> úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans<br> þínir herskarar, tímanna safn.<br> Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár<br> og þúsund ár dagur, ei meir:<br> eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,<br> sem tilbiður guð sinn og deyr.<br> Íslands þúsund ár,<br> Íslands þúsund ár,<br> eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,<br> sem tilbiður guð sinn og deyr.<br> https://rutube.ru/video/0a1dc4ee853df3662c56563317923367/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lofsöngur.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Ил Алласы! Аллалы ил!<br> Мактаулар Синең мөкатдәс намыңа.<br> Кояш, Галәм – Синең чәчәк бәйләме<br> Бакый гаскәрең тарафына.<br> Хозурыңда бер көн — мең еллар тиңдәше,<br> Мең еллар бер көндәй уза:<br> Мәңгелек – чәчәктән тамган күз яше,<br> Гыйбадәт кыла һәм сула.<br> Исландиягә мең ел,<br> Исландиягә мең ел,<br> Мәңгелек – чәчәктән тамган күз яше,<br> Гыйбадәт кыла һәм сула.<br> === '''ИСРАИЛ ДӘҮЛӘТЕ''' === '''בעברית'''<br> '''הַתִּקְוָה'''<br> כֹּל עוֹד בַּלֵּבָב פְּנִימָה<br> נֶפֶשׁ יְהוּדִי הוֹמִיָּה,<br> וּלְפַאֲתֵי מִזְרָח קָדִימָה,<br> עַיִן לְצִיּוֹן צוֹפִיָּה;<br> עוֹד לֹא אָבְדָה תִקְוָתֵנוּ,<br> הַתִּקְוָה בַּת שְׁנוֹת אַלְפַּיִם,<br> לִהְיוֹת עַם חָפְשִׁי בְּאַרְצֵנוּ, 𝄇<br> 𝄆 אֶרֶץ צִיּוֹן וִירוּשָׁלַיִם.<br> '''''Укылышы''''':<br> Kol ‘od balevav p’nimah –<br> Nefesh Yehudi homiyah<br> Ulfa’ati mizrakh kadimah<br> ‘ayin LeTsion tsofiyah –<br> ‘od lo avdah tikvatenu<br> Hatikvah bat sh’not alpayim:<br> Lihyot ‘am khofshi be’artzenu –<br> Erets Tsiyon vi’rushalayim.<br> Lihyot ‘am khofshi be’artzenu –<br> Erets Tsiyon vi’rushalayim.<br> https://rutube.ru/video/d5dc0d3980deb51088393013ef5c6bb6/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hatikvah_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Тынгысыз җаныбыз кушканга,<br> Хыял яши, йөрәктә ут яна,<br> Төбәп күзләрне гел Сионга,<br> Атларбыз алга, шәрыккә таба.<br> Сүнмәс өмет безнең күңелдә,<br> Ике мең ел аны сакладык,<br> Сион, Иерусалим илендә<br> Азатлыгыбызны хакладык,<br> Сион, Иерусалим илендә<br> Азатлыгыбызны хакладык.<br> === '''ИТАЛИЯ''' === '''''In italiano'''''<br> '''Fratelli d’Italia'''<br> Fratelli d’Italia,<br> L’Italia s’è desta,<br> Dell’elmo di Scipio<br> S’è cinta la testa.<br> Dove’è la Vittoria?<br> Le porga la chioma;<br> Chè schiava di Roma<br> Iddio la creò.<br> Fratelli d’Italia,<br> L’Italia s’è desta,<br> Dell’elmo di Scipio<br> S’è cinta la testa.<br> Dove’è la Vittoria?<br> Le porga la chioma;<br> Chè schiava di Roma<br> Iddio la creò.<br> '''''Coro''''':<br> Stringiamoci a coorte,<br> Siam pronti alla morte<br> Siam pronti alla morte:<br> Italia chiamò! Italia chiamò!<br> Si!!!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Italy_-_U.S._Navy_Band_(long_version).ogg<br> (башта дүрт юллык кереш өлеше уйнала)<br> https://rutube.ru/video/95cb7a96b0e44bf7be5a182ff2fcccb4/ '''''Татар телендә'''''<br> '''Италия туганнары'''<br> Әй, туганнар, итальяннар,<br> Италия уянды,<br> Шипионың данлы очламын<br> Таҗ итеп ул киеп алды.<br> Олы җиңү – кайда соң ул?<br> Ул бит безгә баш иде:<br> Рум коллары торыннары<br> Ил хуҗасы булсын, диде.<br> Әй, итальяннар,<br> Италия уянды,<br> Шипио очламын<br> Таҗ итеп ул алды.<br> Олы җиңү – кайда?<br> Ул безгә баш иде:<br> Рум оныклары<br> Хуҗа булсын, дип.<br> '''''Кушымтасы''''':<br> “Бер тарафка, – дип, – әйдә, берләшик,<br> Җан фида кылып, бергә без көрәшик,<br> Җан фида кылып, бергә без көрәшик”, –<br> Италия дәшә! Италия дәшә!<br> Һәй!!!<br> '''Гимн текстының рәсми башкарыла торган беренче куплеты. Тагын ике "азатлык куплеты" һәм ике "тарихи куплеты" бар.'''<br> === '''ИЧКЕРИЯ ЧЕЧЕН ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Нохчийн маттахь'''''<br> '''Ӏожалла я маршо'''<br> Буьйсанна борз ехкаш дуьненчу девлла тхо,<br> ‘уьйранна лом уг’уш тхан ц’ераш техкина.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Аьрзонийн баннашкахь наноша дакхийна,<br> Тархаш т’ехь дой хьийзо дайша ‘амийна.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Халкъана, махкана наноша кхоьллина,<br> Цаьршинна эшначохь, майра д’ах’иттина.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Ламанан лечарчий маршонехь кхиийна,<br> Халонех, бохамех курра чекхдийлина.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Мокхаза ламанаш даш хилла лаларах,<br> Дахарехь, къийсамехь яхь оха д’алур яц.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Бос ‘аьржа ва латта молханах лелхарах,<br> Тхешан сий доьхкина, тхо лаьтта доьрзур дац.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Тхо цкъа а цхьанненна къарделла совцур дац,<br> ‘ожалла, я маршо — шиннех цхьаъ йоккхур ю?<br> Лаилаха иллАллах.<br> Йижараша тхан чевнаш эшаршца ерзайо,<br> Хьомсарчу б’аьргаша хьнаршна г’иттадо.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Мацалло хьовзадахь, орамаш дуур ду,<br> Хьогалло тхаш б’арздахь, бецан тхин мийра ду.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Буьйсанна борз ехкаш дуьненчу девлла ду,<br> Халкъана, махкана, Далла а муьт’ахь ду.<br> Лаилаха иллАллах.<br> https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Гимн_Чеченской_Республики_Ичкерия.ogg<br> (берничә куплеты яңадан кабатлана)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Йә үлем, йә азатлык'''<br> Ана бүре баласын тапкан төндә туганбыз,<br> Арыслан үкергәндә без исемнәр алганбыз.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Бөркет ояларында үстергәндер анабыз,<br> Ат йөгәнләтеп безне өйрәткәндер атабыз.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Халык һәм Ватан өчен үстергәндер анабыз,<br> Әнкәйләр чакырганда, кабат сафка басабыз.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Тау бөркетләре белән без бергә очып үстек,<br> Киртәләр-михнәтләрне горур атлап без кичтек.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Мәрмәр кыялар тизрәк, эрерләр гүя кургаш, —<br> Ләкин дошманнар безне һич тезләндерә алмас.'''<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Җир-туфрак әйләнсә дә ут кабып күмерләргә,<br> Намусыбыз югалтып, кермәбез каберләргә.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Безне буйсындыралмас һичберкайчан һәм һичкем,<br> Икесенең берседер — йә азатлык, йә үлем.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Дәваларлар сеңелләр җырлашып тән ярасын,<br> Өндәр каһарманлыкка сөйгән ярның карашы.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Тамырлар кимерербез, битәрли калса ачлык,<br> Сусавыбызны басар үләннәрдән тамган чык.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Ана бүре баласын тапкан төндә туганбыз,<br> Алла, Халык һәм Ватан — мөкатдәстер кыйблабыз.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> === '''ЙӘМӘН''' === '''باللغة العربية'''<br> رَدِّدِيْ أَيَّتُهَا الدُّنْيَا نَشِيْدِيْ<br> رَدِّدِيْهِ وَأَعِيْدِيْ وَأَعِيْدِيْ<br> وَاذْكُرِيْ فِيْ فَرْحَتِيْ كُلَّ شَهِيْدِ<br> وَامْنَحِيْهِ حُلَلاً مِّنْ ضَوْءِ عِيْدِيْ:|<br> |: رَدِّدِيْ أَيَتُهَا الدُّنْيَا نَشِيْدِيْ <br> وَحْدَتِيْ، وَحْدَتِيْ<br> يَا نَشِيْداً رَائِعاً يَمْلَاُ نَفْسِيْ<br> أَنْتِ عَهْدٌ عَالِقٌ فِيْ كُلِّ ذِمَّة<br> رَايَتِيْ، رَايَتِيْ<br> يَا نَسِيْجاً حِكْتُهُ مِنْ كُلِّ شَمْسِ<br> أُخْلُدِيْ خَافِقَةً فِيْ كُلِّ قِمَّة<br> أُمَّتِيْ، أُمَّتِيْ<br> اِمْنَحِيْنِي الْبَأسَ يَامَصْدَرَ بَأسِيْ<br> وَاذْخُرِيْنِيْ لَكِ يَا أَكْرَمَ أُمَّة<br> عِشْتُ إِيْمَانِيْ وَحُبِّيْ سَرْمَدِيَّا<br> وَمَسِيْرِيْ فَوْقَ دَرْبِيْ عَرَبِيَّا<br> وَسَيَبْقٰى نَبْضُ قَلْبِيْ يَمَنِيَّا<br> لَنْ تَرَى الدُّنْيَا عَلٰى أَرْضِيْ وَصِيَّا<br> https://rutube.ru/video/18fc6c8a7dc61cd3475944def2171c3b/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_United_Republic.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Кабатла, дөнья, кабатла бу көемне,<br> Кабатла син нәшидемне, гаһедемне.<br> Искә төшер исемнәрен шәһидләрнең.<br> Ки син затлы киемнәрен бәйрәмнәрнең.<br> |: Кабатла, дөнья, кабатла нәшидемне. :|<br> Берлегем, Берлегем,<br> Рухлана бу ягымлы җырдан күңелем,<br> Һәр халәткә бәйләнешле ул гаһедем.<br> Байрагым, байрагым,<br> Кояшның син үзеннән иңгән комачым,<br> Мәңге балкы һәм бизәп тор һәр тау башын.<br> Өммәтем, өммәтем,<br> Вакыйг ит син үз көчеңне, куәтеңне,<br> Затлылардан итәр өчен дәүләтеңне.<br> Иманлы һәм сөюле мин җир йөзендә,<br> Һәм гомерем үтәр гарәп кавемендә.<br> Йәмәнемне йөртермен йөрәк түрендә,<br> Һичбер чит-ят хаким булмас дәүләтемдә.<br> === '''КАБО ВЕРДЕ''' === === '''КАЗАКЪСТАН''' === '''''Қазақ тілінде'''''<br> '''Менің Қазақстаным'''<br> Алтын күн аспаны,<br> Алтын дән даласы,<br> Ерліктің дастаны —<br> Еліме қарашы!<br> Ежелден ер деген,<br> Даңқымыз шықты ғой,<br> Намысын бермеген,<br> Қазағым мықты ғой!<br> '''''Қайырмасы:'''''<br> Менің елім, менің елім,<br> Гүлің болып егілемін,<br> Жырың болып төгілемін, елім!<br> Туған жерім менің —<br> Қазақстаным!<br> Ұрпаққа жол ашқан,<br> Кең байтақ жерім бар.<br> Бірлігі жарасқан,<br> Тәуелсіз елім бар.<br> Қарсы алған уақытты,<br> Мәңгілік досындай.<br> Біздің ел бақытты,<br> Біздің ел осындай!<br> '''''Қайырмасы.'''''<br> https://rutube.ru/video/d80fefc5ce5b1cda2113bdb39dcd92c1/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kazakhstan_National_Anthem_2012.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Минем Казакъстаным'''<br> Алтын көн асманы,<br> Мул ашлык даласы,<br> Батырлык дастаны —<br> Илемә карачы!<br> Күптәннән ир дигән<br> Даныбыз кодрәте,<br> Намусын бирмәгән<br> Казагым куәте!<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Минем илем, минем илем,<br> Гөлең булып сибеләмен,<br> Җырың булып түгеләмен, илем!<br> Туган җирем минем —<br> Казакъстаным!<br> Килергә юл ачкан<br> Чиксез киң җирем бар,<br> Берлеге ярашкан<br> Ирекле илем бар.<br> Каршылый вакытны<br> Мәңгелек дустыдай,<br> Безнең ил — бәхетле,<br> Безнең ил — шушындый!<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> === '''КАЛМЫКСТАН''' === '''''Хальмг келн'''''<br> '''Хальмг Таңһчин Частр'''<br> Сарул сәәхн Хальмг Таңһч<br> Сансн тоотан күцәнә,<br> Авта җирһлин бат җолаг<br> Алдр һартан атхна.<br> '''''Давтвр:'''''<br> Улан залата хальмг улс,<br> Улата теегән кеерүлий!<br> Төрскн нутгтан күчән нерәдәд,<br> Толһа менд җирһий!<br> Олн келн-әмтнлә хамдан<br> Уралан Таңһчин зүткнә<br> Иньгллтин залин өндр герлд<br> Иргч мана батрна.<br> '''''Давтвр.'''''<br> Баатр-чиирг үрдәр туурад,<br> Буурл теемг өснә.<br> Сурһуль-номдан килмҗән өдәг,<br> Сул нерән дуудулна.<br> '''''Давтвр.''''' https://rutube.ru/video/4a0fb2e5bbd2bed3ad8dd41a232c2e4d/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kalmykia_anthem_(short_instrumental).ogg<br> Оркестр башкаруында гимнның компакт варианты. Бер куплеты; кушымтасының соңгы ике юлы кабатлана.<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Калмыкстан җыры'''<br> Гүзәл туган Калмык Иле<br> Бар даланы яктырта,<br> Төзек тормыш дилбегәсен<br> Көчле кулында тота.<br> '''''Кушымта''''':<br> Калмык халкы, алсу төскә<br> Иркен даланы бизә!<br> Туган йортка куәт өстәп,<br> Имин бул син мәңгегә!<br> Төрле телле кешеләре<br> Алга әйди Ватанны.<br> Дуслык нурында киләчәк<br> Ышанычлы һәм данлы.<br> '''''Кушымта'''''.<br> Батыр-чыдам балаларың<br> Чал даланы үстерә,<br> Тырышлыкта гыйлем эстәп,<br> Азат исемен күтәрә.<br> '''''Кушымта'''''.<br> === '''КАМБОДЖА''' === '''ជាភាសាខ្មែរ'''<br> '''បទនគររាជ'''<br> សូមពួកទេវត្តា រក្សាមហាក្សត្រយើង<br> អោយបានរុងរឿង ដោយជ័យមង្គល សិរីសួស្តី<br> យើងខ្ញុំព្រះអង្គ សូមជ្រកក្រោមម្លប់ ព្រះបារមី<br> នៃព្រះនរបតី វង្សក្សត្រាដែលសាងប្រាសាទថ្ម<br> គ្រប់គ្រងដែនខ្មែរ បុរាណថ្កើងថ្កាន ។<br> ប្រាសាទសីលា កំបាំងកណ្តាលព្រៃ<br> គួរអោយស្រមៃ នឹកដល់យសស័ក្តិ មហានគរ<br> ជាតិខ្មែរដូចថ្ម គង់វង្សនៅល្អ រឹងប៉ឹងជំហរ<br> យើងសង្ឃឹមពរ ភ័ព្វព្រេងសំណាងរបស់កម្ពុជា<br> មហារដ្ឋកើតមាន យូរអង្វែងហើយ ។<br> គ្រប់វត្តអារាម ឮតែសូរស័ព្ទធម៌<br> សូត្រដោយអំណរ រំឮកគុណពុទ្ធសាសនា<br> ចូរយើងជាអ្នក ជឿជាក់ស្មោះស្ម័គ្រតាមបែបដូនតា<br> គង់តែទេវត្តានឹង ជួយជ្រោមជ្រែង ផ្គត់ផ្គង់ប្រយោជន៍ឱយ<br> ដល់ប្រទេសខ្មែរ ជាមហានគរ ។<br> '''''Françaıse'''''<br> '''Le Chant Royal'''<br> 1. Que le ciel protège notre Roi<br> Et lui dispense le bonheur et la gloire.<br> Qu'il règne sur nos coeurs et sur nos destinées,<br> Celui qui, héritier des Souverains bâtisseurs,<br> Gouverne le fier et vieux Royaume.<br> 2. Les temples dorment dans la forêt,<br> Rappelant la grandeur du Moha Nokor.<br> Comme le roc, la race khmère est éternelle,<br> Ayons cofiance dans le sort du Campuchéa,<br> L'Empire qui défie les années.<br> 3. Les chants montent dans les pagodes<br> A la gloire de la Sainte foi Bouddhique.<br> Soyons fidèles aux croyances de nos pères.<br> Ainsi le ciel prodiguera-t-il tous ses bienfaits<br> Au vieux pays khmer, le Moha Nokor.<br> https://rutube.ru/video/4921e0ef4a1133b7c72e77aad1974a23/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Nokoreach.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Мәһабәт Кыйраллык'''<br> 1. Күкләр булсын Патшабыз сакчысы,<br> Насыйп булсын аңарга сәгадәт һәм дан.<br> Хаким ул халык йөрәгеннән, язмыштан, —<br> Борынгыдан горур мәмләкәтләр тоткан<br> Шәрәфле нәсел варисы.<br> 2. Пагодалар сыенган урманга,<br> Шаһит алар Моһа Ноко кодрәтенә.<br> Кһмер милләте яратылган ул мәңгегә,<br> Тормышыбыз хасланган Кампучиягә,<br> Тиңдәш булсын ил заманга.<br> 3. Багышлаек догалар-җыруны,<br> Мәдхия укып, изге Будда исеменә.<br> Тугры булсак бабалар әманәтенә,<br> Күкләр ирештерерләр бәрәкәтенә<br> Кһмер иле Моһа Ноконы.<br> === '''КАМӘР УТРАУЛАРЫ''' === '''''Shikomori'''''<br> 1. Beramu isi pepeza,<br> I nadi ukombozi piya;<br> Ye daula ivenuha,<br> Tasibabu yahe dini voya<br> tsangaya hunu Komoriya.<br> Narikeni yamahaba ya<br> huvendza ya masiwa.<br> Yatru...<br> 2. Wasiwa Komori damu ndzima,<br> Wasiwa Komori dini ndzima.<br> Ya masiwa razaliwa,<br> Ya masiwa yarileya,<br> Mola nde yari sayidiya;<br> Narike niya ndzima,<br> Rivendze uwatwaniya,<br> Mahaba ya dini na duniya.<br> 3. Beramu isi pepeza,<br> Rangu mwezi sita wa Zuiye,<br> Ye daula ivenuha,<br> Zisiwa zatru zi katruha:<br> Maoré na Ndzuani, Mwali na Ngazidja.<br> 4. Tasibabu yahe dini voya<br> Tsangaya hunu Komoriya.<br> Narikeni yamahaba ya,<br> Ya huvendza, ya masiwa.<br> https://rutube.ru/video/5c8b8c4b8562edb753664e292f5c6c35/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Comoros_by_US_Navy_Band.ogg<br> (дүртенче куплеты уйналмаган)<br> '''''Татар телендә'''''<br> 1. Җилферди ил байрагыбыз,<br> Тулы бәйсезлек белгертеп;<br> Күтәрелә Ватаныбыз,<br> Динебезне терәк, көч-куәт итеп,<br> Камәр илен бердәм дәүләт итеп.<br> Яшик шушы ямьле урында<br> Туганлык, сөю хозурында.<br> Яшик...<br> 2. Камәрлеләр, уртактыр каныбыз,<br> Камәрлеләр, камил иманыбыз.<br> Бу утрауларда туганбыз,<br> Монда тәрбия алганбыз,<br> Ярдәм насыйп итә, Аллабыз;<br> Кыю, тәвәккәл булыйк,<br> Ватан диеп җан атыйк,<br> Динне, дөньяны без яратыйк!<br> 3. Җилферди ил байрагыбыз<br> Алтынчы Июльдән башлап,<br> Күтәрелә Ватаныбыз,<br> Утраулары баскан тигез сафка:<br> Маоре һәм Ндзуани, Мвали һәм Ңазидҗа.<br> 4. Динебезне терәк, көч-куәт итеп,<br> Камәр илен бердәм дәүләт итеп, –<br> Яшик шушы ямьле урында,<br> Сөю, туганлык хозурында.<br> '''Гимн тексты, камәри теленнән тыш, Камәр утрауларындагы ике рәсми телгә – гарәп һәм француз телләренә дә тәрҗемә ителгән.''' === '''КАМЕРУН''' === '''CHANT DE RALLIEMENT'''<br> I. Ô Cameroun berceau de nos ancêtres,<br> Va debout et jaloux de ta liberté.<br> Comme un soleil ton drapeau fier doit être<br> Un symbole ardent de foi et d'unité.<br> Que tous tes enfants du nord au sud,<br> de l'est à l'ouest soient tout amour,<br> Te servir que ce soit leur seul but,<br> Pour remplir leur devoir toujours.<br> '''''Refrain:'''''<br> Chère patrie, terre chérie,<br> Tu es notre seul et vrai bonheur,<br> notre joie et notre vie,<br> À toi l'amour et le grand honneur<br> II. Tu es la tombe où dorment nos pères,<br> Le jardin que nos aïeux ont cultivé.<br> Nous travaillons pour te rendre prospère,<br> Un beau jour enfin nous serons arrivés.<br> De l'Afrique sois fidèle enfant<br> Et progresse toujours en paix,<br> Espérant que tes jeunes enfants<br> T'aimeront sans bornes à jamais.<br> '''''Refrain.'''''<br> '''RALLYING SONG'''<br> I. O Cameroon, Thou Cradle of our Fathers,<br> Holy Shrine where in our midst they now repose,<br> Their tears and blood and sweat thy soil did water,<br> On thy hills and valleys once their tillage rose.<br> Dear Fatherland, thy worth no tongue can tell!<br> How can we ever pay thy due?<br> Thy welfare we will win in toil and love and peace,<br> Will be to thy name ever true!<br> '''''Chorus:'''''<br> Land of Promise, land of Glory!<br> Thou, of life and joy, our only store!<br> Thine be honour, thine devotion,<br> And deep endearment, for evermore.<br> II. From Shari, from where the Mungo meanders<br> From along the banks of lowly Boumba Stream,<br> Muster thy sons in union close around thee,<br> Mighty as the Buea Mountain be their team;<br> Instil in them the love of gentle ways,<br> Regret for errors of the past;<br> Foster, for Mother Africa, a loyalty<br> That true shall remain to the last.<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/e795d0512496afa843219c7466762df4/ https://wikiway.com/cameroon/gimn/ '''КҮМӘКЛЕК ҖЫРЫ'''<br> === '''КАНАДА''' === '''''Françaıse'''''<br> '''Ô Canada!'''<br> Ô Canada! Terre de nos aïeux,<br> Ton front est ceint de fleurons glorieux!<br> Car ton bras sait porter l’epée,<br> Il sait porter la croix!<br> Ton histoire est une epopée<br> Des plus brillants exploits,<br> Et ta valeur, de foi trempée,<br> Protégera nos foyers et nos droits,<br> Protégera nos foyers et nos droits.<br> https://wikiway.com/canada/gimn/ https://yandex.ru/video/preview/15109167227211971633 '''Татар телендә'''<br> '''Әй, Канада!'''<br> Әй, Канада! Ата-баба җире,<br> Дан чәчәкләре бизиләр сине!<br> Кулларың кылыч тотарга оста,<br> Тота белер хачны!<br> Синең тарихың – үзе бер дастан, –<br> Җиңүләреңне колачлый.<br> Кыю холкың, ныклы рухың, –<br> Саклар йортыбызны, хокукларны,<br> Саклар йортыбызны, хокукларны.<br> '''''English'''''<br> '''O Canada!'''<br> O Canada! Our home and native land!<br> True patriot-love in all thy sons command.<br> With glowing hearts we see thee rise,<br> The True North, strong and free,<br> And stand on guard, O Canada,<br> We stand on guard for thee.<br> O Canada, glorious and free!<br> We stand on guard, we stand on guard for thee.<br> O Canada, we stand on guard for thee!<br> https://rutube.ru/video/c27340fb75a88ef7ae7aaf59918a5126/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_O_Canada.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Әй, Канада!'''<br> Әй, Канада! Туган ил-йортыбыз!<br> Сине сөя бар ватандашыбыз.<br> Безнең бәхет – уңышларыңда,<br> Тугры Төньяк – нык, азат!<br> Без синең сагыңда, Канада,<br> Торырбыз сине хаклап.<br> Әй Канада, азат бул һәм данла!<br> Әй Канада! Без синең сагыңда!<br> Әй Канада! Без синең сагыңда!<br> '''Гимн тексты башта француз телендә язылган булган. Инглиз теленә ул бераз үзгәртелеп тәрҗемә ителгән.'''<br> === '''КАРАКАЛПАКСТАН''' === '''''Қарақалпақ тилинде'''''<br> Жайхун жағасында өскен байтерек,<br> Түби бир шақасы мың болар демек,<br> Сен сондай саялы қуяшлы елсең,<br> Тынышлық ҳәм ығбал сендеги тилек.<br> '''''Нақораты:'''''<br> Дийхан баба нәпеси бар жеринде,<br> Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде,<br> Қарақалпақстан,<br> “Қарақалпақстан” деген атыңды,<br> Әўладлар әдиўлер жүрек төринде.<br> Айдын келешекке шақырар заман,<br> Мәртлик мийнет, билим жетизер оған,<br> Халқың бар азамат, дос ҳәм мийирбан,<br> Еркин жайнап-жаснап, мәңги бол аман.<br> '''''Нақораты:'''''<br> Дийхан баба нәпеси бар жеринде,<br> Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде,<br> Қарақалпақстан,<br> “Қарақалпақстан” деген атыңды,<br> Әўладлар әдиўлер жүрек төринде.<br> https://rutube.ru/video/a0b3cf0ae90052456ad9cb805887d924/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Karakalpakstan.ogg '''''Татар телендә'''''<br> 1. Җәйхун ярларында үскән байтирәк,<br> Тамырларыңа меңләп еллар, димәк, –<br> Син күләгәле, кояшлы төбәк,<br> Тынычлык һәм бәхет – синең ул теләк.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Диһкян баба тыны сеңгән җиреңә,<br> Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә,<br> Каракалпакстан,<br> “Каракалпакстан” дигән атыңны<br> Яшь буын кадерли йөрәк түрендә.<br> 2. Якты киләчәккә чакыра заман,<br> Батырлык, зирәклек ирешкән таман,<br> Дустанә халкыңа хастыр миһербан,<br> Иректә чәчәк ат, мәңге бул аман.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Диһкян баба тыны сеңгән җиреңә,<br> Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә,<br> Каракалпакстан,<br> “Каракалпакстан” дигән атыңны<br> Яшь буын кадерли йөрәк түрендә.<br> === '''КАРАТАУ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''На црногорском (вуковица)'''''<br> '''Ој свијетла мајска зоро'''<br> 1. Ој свијетла мајска зоро,<br> Ој свијетла мајска зоро,<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Синови смо твог стијења,<br> Синови смо твог стијења,<br> И чувари твог поштења,<br> И чувари твог поштења,<br> Волимо вас, брда тврда,<br> И стравичне ваше кланце<br> Који никад не познаше<br> Срамотнога ропства ланце.<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Мајко наша Црна Горо.<br> 2. Ој свијетла мајска зоро,<br> Ој свијетла мајска зоро,<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Док ловћенској нашој мисли<br> Наша слога даје крила,<br> Биће горда, биће славна<br> Домовина наша мила.<br> Ријека ће наших вала<br> Ускачући у два мора,<br> Глас носити океану:<br> Да је вјечна Црна Гора.<br> Глас носити океану:<br> Да је вјечна Црна Гора,<br> Да је вјечна Црна Гора.<br> https://rutube.ru/video/d224c8acdb22066ea75f87f58dbf739f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Montenegro.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Әй, якты май ае таңы'''<br> 1. Әй, якты май ае таңы,<br> Әй, якты май ае таңы,<br> Ил-Анам Каратау ягы,<br> Ил-Анам Каратау ягы!<br> Без тау-кыялар уллары,<br> Без тау-кыялар уллары,<br> Синең намусыңның сагы,<br> Синең намусыңның сагы.<br> Дәһшәтле тау-кыяларың<br> Халкым сөйгән, кадерләгән,<br> Хурлыклы коллык богавын<br> Илем һичкайчан кимәгән.<br> Ил-Анам Каратау ягы,<br> Ил-Анам Каратау ягы!<br> 2. Әй, якты май ае таңы,<br> Әй, якты май ае таңы,<br> Ил-Анам Каратау ягы,<br> Ил-Анам Каратау ягы!<br> Ловчен фикерләрен, эшен,<br> Дәвамлап канатланырбыз,<br> Горур, данлы булсын өчен,<br> Син сөекле Ватаныбыз.<br> Илнең дулкынлы елгасы —<br> Ике диңгезгә ул коя,<br> Шавын океан тыңласын:<br> “Каратау — мәңгелек кыя!”<br> Шавын океан тыңласын:<br> “Каратау — мәңгелек кыя!<br> Каратау — мәңгелек кыя!”<br> '''''Na crnogorskom (gajevica)'''''<br> '''Oj svijetla majska zoro'''<br> 1. Oj svijetla majska zoro,<br> Oj svijetla majska zoro,<br> Majko naša Crna Goro,<br> Majko naša Crna Goro,<br> Sinovi smo tvog stijenja,<br> Sinovi smo tvog stijenja,<br> I čuvari tvog poštenja,<br> I čuvari tvog poštenja.<br> Volimo vas, brda tvrda,<br> I stravične vaše klance<br> Koji nikad ne poznaše<br> Sramotnoga ropstva lance.<br> Majko naša Crna Goro,<br> Majko naša Crna Goro.<br> 2. Oj svijetla majska zoro,<br> Oj svijetla majska zoro,<br> Majko naša Crna Goro,<br> Majko naša Crna Goro,<br> Dok lovćenskoj našoj misli<br> Naša sloga daje krila,<br> Bit će gorda, bit će slavna<br> Domovina naša mila.<br> Rijeka će naših vala<br> Uskačući u dva mora<br> Glas nositi okeanu:<br> Da je vječna Crna Gora.<br> Glas nositi okeanu:<br> Da je vječna Crna Gora,<br> Da je vječna Crna Gora.<br> === '''КАРЕЛИЯ''' === '''''Karjalaksi'''''<br> '''Kodirandu – Karjalu!'''<br> Kodirandu – Karjalu!<br> Igäine kaunis meijän mua.<br> Heimokanzat yhteh suat,<br> Karjalu!<br> Tuo kuunnelkua järvet dai mečät, suot<br> Kui sydämeh oma mua pajuo tuou.<br> Se mäin piälpäi selvembi nähtä voi –<br> Vie parembi kaikkii mua meijän roih.<br> Kodirandu – Karjalu!<br> Ozan kel elä igä kai.<br> ||: Ryndähis meijän yksi vai –<br> Karjalu! :||<br> Tiä runoloin rohkiembat poijat vie<br> Kai eletäh salolois, järvien ies.<br> Pajo lennä, kandeleh helkieh lyö,<br> Kiitä Karjalua kaikkie muadu myö.<br> Kodirandu – Karjalu!<br> Runot dai pajot elos piet.<br> Nägyy tiä päivännouzu vies,<br> Karjalu!<br> Päiväzen nouzu nägyy vies,<br> Karjalu!<br> Kotimaamme Karjala!<br> Ikivanha kaunis maa.<br> Veljeskansat yhteen saa<br> Karjala!<br> '''''Suomeksi'''''<br> '''Kotimaamme Karjala!'''<br> Kotimaamme Karjala!<br> Ikivanha laulumaa.<br> Työllään etsii kunniaa<br> Karjala!<br> Nuo järvet ja vaarat ja hongikot –<br> ne huomisen kutsua kuunnelkoot!<br> Seisoin vaaran harjalla paljain päin<br> ja suljin syliini mitä näin.<br> Kotimaamme Karjala!<br> Ikivanha laulumaa.<br> ||: Työllään etsii kunniaa<br> Karjala! :||<br> Ne urhot ja sankarit laulujen –<br> ne asuvat täällä entiselleen.<br> Soita, soma kantele, jatku, työ!<br> Soi, laulu, sydämen liekki, lyö.<br> Kotimaamme Karjala!<br> Rahvas rehti, ahkera<br> töin ja lauluin ikuistaa<br> Karjala!<br> Töin ja lauluin ylistää<br> Karjala!<br> https://en.wikipedia.org/wiki/File:Гимн_Республики_Карелия.ogg https://rutube.ru/video/b71a6f0ee1404c05b6c8bd83df06f3b3/ '''''Tatar telendä'''''<br> '''Tuğan yağım – Karyala!'''<br> Tuğan yağım – Karyala!<br> Ğömerlek yazmış miña.<br> Yäşä, il, ğasırlarda,<br> Karyala!<br> Cırlasın tayğa, yañğırasın küllär!<br> Qäderle miña bu güzäl cirlär. <br> Menäm biekkä, taw-qıyalarğa –<br> Sine, tuğan yaq, cırda danlarğa.<br> Tuğan yağım – Karyala!<br> Ğömerlek yazmış miña.<br> ||: Yäşä, il, ğasırlarda,<br> Karyala! :||<br> Borınğılıqtan küçep zamanğa,<br> Yäşi batırlar taw-urmannarda.<br> Kantele qılı ğorur çıñlasın,<br> Möqätdäs karel ciren xaqlasın!<br> Karyala – tuğan yağım!<br> Run-riwayät moñnarım.<br> Cır häm xezmät uçağım,<br> Karyala!<br> Küräm nurlı tañnarıñ,<br> Karyala!<br> === '''КАТАЛОНИЯ''' === '''''Català'''''<br> '''Catalunya triomfant'''<br> 1. Catalunya triomfant,<br> tornarà a ser rica i plena.<br> Endarrera aquesta gent<br> tan ufana i tan superba.<br> '''''Chorus:'''''<br> Bon colp de falç,<br> Bon colp de falç,<br> Defensors de la terra!<br> Bon colp de falç!<br> 2. Ara és hora, segadors.<br> Ara és hora d'estar alerta.<br> Per quan vingui un altre juny<br> esmolem ben bé les eines.<br> '''''Chorus:'''''<br> Bon colp de falç,<br> Bon colp de falç,<br> Defensors de la terra,<br> Bon colp de falç!<br> 3. Que tremoli l'enemic<br> en veient la nostra ensenya.<br> Com fem caure espigues d'or,<br> quan convé seguem cadenes.<br> '''''Chorus:'''''<br> Bon colp de falç,<br> Bon colp de falç,<br> Defensors de la terra!<br> Bon colp de falç!<br> https://rutube.ru/video/594f1d3d8cb9aabccc417afac54a1288/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Els_Segadors.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Җиңүчән Каталония'''<br> 1. Каталония, җиңүчән,<br> Кайтырсың мул тормышыңа.<br> Таян батыр улларыңа,<br> Алар горур, тәвәккәл.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ипләп кенә<br> Урак белән ипләп,<br> Җир сакчылары!<br> Ипләп кенә!<br> 2. Сәгать сукты, уракчы,<br> Килде урыр, орыр көннәр,<br> Киләсе июньгә кадәр<br> Янә кайрап куйсаңчы.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ипләп кенә<br> Урак белән ипләп,<br> Җир сакчылары!<br> Ипләп кенә!<br> 3. Калтырансын дошманнар —<br> Горур җилфердәсен байрак.<br> Урылган күк алтын башак,<br> Коелып төшәр богаулар.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ипләп кенә<br> Урак белән ипләп,<br> Җир сакчылары!<br> Ипләп кенә!<br> === '''КВЕБЕК''' === '''''Françaıse'''''<br> '''Gens du pays'''<br> Le temps qu’ on a pris pour dire: je t’aime,<br> C’est le seul qui reste au bout de nos jours.<br> Les vœux que l’on fait, les fleurs que l’on sème<br> Chacun les récolte en soi-même<br> Aux beaux jardin du temps qui court.<br> '''''Chorus:'''''<br> Gens du pays, c’est votre tour<br> De vous laisser parler d’amour,<br> Gens du pays, c’est votre tour<br> De vous laisser parler d’amour.<br> Le temps de s’aimer, le jour de le dire<br> Fond comme la neige aux doigts du printemps.<br> Fêtons de nos joies, fêtons de nos rires<br> Ces yeux où nos regards se mirent,<br> C’est demain que j’avais vingt ans.<br> '''''Chorus.'''''<br> Le ruisseau des jours aujourd’hui s’arrête<br> Et forme un étang ou chacun peut voir<br> Comme en un miroir l’amour qu’il reflète.<br> Pour ces coeurs à qui je souhaite<br> Le temps de vivre nos espoirs.<br> '''''Chorus (2).'''''<br> https://rutube.ru/video/bd5d0b06443f94eb0907368e2c77ee6c/ Жиль Виньо башкаруында https://my.mail.ru/music/songs/gilles-vigneault-gens-du-pays-27c4fb588ac2bf849573ef1c0dfc4d7d '''''Татар телендә'''''<br> '''Әй, ватандаш!'''<br> “Яратам!” — диеп, назла күңелемне,<br> Үтә дә китә бит безнең тормыш.<br> Үтәлгән вәгъдә, үстергән гөлләр<br> Китерер лаеклы уңыш —<br> Гадел хөкемдар бу язмыш.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Әй, ватандаш, күңел назлап,<br> “Яратам!” — дип, әйтче кабат.<br> Әй, ватандаш, күңел назлап,<br> “Яратам!” — дип, әйтче кабат.<br> Яратыр көннәр, ялкынлы хисләр,<br> Язгы кар сыман, югала эреп;<br> Тәүге сагышның, назлы карашның<br> Яшик, дуслар, кадерен белеп — <br> Унсигез яшьтәге кебек.<br> '''''Кушымта.'''''<br> Гомер кизләве, юлын эзләр ул,<br> Туктап калыр да, җәелеп, күл булыр.<br> Күреп кал берүк: көзгедәге күк, <br> Саф мәхәббәтең чагылыр —<br> Кадер-хөрмәтең шул булыр.<br> '''''Кушымта (2)'''''.<br> === '''КИПР (грек өлеше)''' === '''''Στα ελληνικά'''''<br> '''Ἐλευθεριά'''<br> Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι<br> Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,<br> Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι,<br> Ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ.<br> Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη<br> τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> https://rutube.ru/video/8ad80831c39f5c43a56280dadc8ae903/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymn_to_liberty_instrumental.oga '''''Грек (юнан) телендә'''''<br> '''Азатлык'''<br> Таныш миңа, газиз илем,<br> Иң үткен кылычларың,<br> Таныш үткен күз карашың —<br> Колачлый ул Җир шарын.<br> Затлы Юнан тамырыннан<br> Үсеп чыккан бер аклык, —<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык,<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык,<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык!<br> '''Кипрның греклар яшәгән өлеше, мөстәкыйль дәүләт булса да, Греция (Юнанстан) гимнын куллана.'''<br> === '''КИРИБАТИ''' === '''''In Kiribati language'''''<br> '''Kunan Kiribati – Teirake Kaini Kiribati'''<br> Teirake kaaini Kiribati,<br> Anene ma te kakatonga,<br> Tauraoi nakon te mwioko,<br> Ma ni buokia aomata.<br> ||: Tauaninne nte raoiroi,<br> Tangiria aomata nako. :||<br> Reken te kabaia ma te rau,<br> Ibuakoia kaain abara,<br> Bon reken te nano ae banin,<br> Ma te i-tangitangiri naba.<br> ||: Ma ni wakina te kabaia,<br> Ma n neboa i eta abara. :||<br> Ti butiko ngkoe Atuara,<br> Kawakinira ao kairira,<br> Nakon taai aika i maira,<br> Buokira ni baim ae akoi.<br> ||: Kakabaia ara Tautaeka,<br> Ma ake a makuri iai. :||<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kiribati_Anthem_Performed_by_US_Navy_Band.oga https://wikiway.com/kiribati/gimn/ '''''Татар телендә'''''<br> '''Кирибати җыры – Бас, Кирибати, аягүрә!'''<br> Бас, Кирибати, аягүрә!<br> Кушыл рухланып безнең җырга,<br> Җаваплы бул, бурычың үтә<br> Һәм әзер тор ярдәм кылырга!<br> ||: Хаклыкта нык, бул игелекле,<br> Сөй милләтеңне, кешелекне! :||<br> Яшәү өчен канәгатьлектә,<br> Тынычлыкка өмет-ниятләр, —<br> Чынга ашыр барча теләк тә,<br> Бергә типсә безнең йөрәкләр.<br> ||: Хөрмәт итик бер-беребезне,<br> Бердәм үстерик бәх(е)тебезне! :||<br> Ялварабыз Сиңа, Тәңребез,<br> Туры юлга юнәлт халкыңны,<br> Имин булсын киләчәгебез,<br> Суз сөюле ярдәм кулыңны.<br> ||: Ярлыкагыл хакимиятне,<br> Бөтен кешене һәм милләтне! :||<br> '''Сүзлекләр һәм белешмәләр булмау сәбәпле, инглиз телендәге текст тәрҗемә ителде.'''<br> === '''КОМИ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Комиӧн'''''<br> '''Варыш поз'''<br> Ылын-ылын Войвылын<br> Джуджыд парма сулалö.<br> Парма шöрын варыш поз<br> Кыпыд горöн шыалö.<br> Лэбзьöй, повтöм варышъяс,<br> Вына бордъяс шеныштлöй,<br> Веськыд туйöд нуöдöй,<br> Коми мусö югдöдöй!<br> Веськыд туйöд нуöдöй,<br> Коми мусö югдöдöй!<br> https://rutube.ru/video/e59083eaad39efe6a1544a017b1fade4/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Regional_anthem_of_Komi_vocal.oga '''''Татар телендә'''''<br> '''Лачын оясы'''<br> Бик еракта Төньякта,<br> Тауда чыршылык тора,<br> Кыю лачын ояда<br> Яңгыратып кычкыра.<br> Как канатың, гаярем,<br> Көчле урман лачыны,<br> Нурландыр Коми җирен,<br> Сайла син туры юлны,<br> Нурландыр Коми җирен,<br> Сайла син туры юлны!<br> '''''Удмурт кылын'''''<br> '''Тылобурдо кар'''<br> Кыдёкын-кыдёкын уйпалан<br> Жужыд парма сылэ.<br> Парма шорын тылобурдо кар,<br> Шулдыр гур силё.<br> Лобе, кышкасьтэм бурдоос,<br> Кужмо бурдъёсыныды шоналэ,<br> Выль сюресъёсти нуэ,<br> Коми муэз югдытэ!<br> Выль сюресъёсти нуэ,<br> Коми муэз югдытэ!<br> === '''КОРЕЯ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''한국어로''' (Hangug-eolo)<br> '''애국가''' (Aegukga)<br> 1. 동해 물과 백두산이 마르고 닳도록 –<br> 하느님이 보우하사 우리 나라 만세 – !<br> 무궁화 삼천리 화려 강산 –<br> 대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br> 2. 남산 위에 저 소나무 철갑을 두른 듯 –<br> 바람 서리 불변함은 우리 기상일세 – !<br> 무궁화 삼천리 화려 강산 –<br> 대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br> 3. 가을 하늘 공활한데 높고 구름 없이 –<br> 밝은 달은 우리 가슴, 일편 단심일세 – !<br> 무궁화 삼천리 화려 강산 –<br> 대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br> 4. 이 기상과 이 맘으로 충성을 다하여 –<br> 괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세 – !<br> 무궁화 삼천리 화려 강산 –<br> 대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br> https://rutube.ru/video/0f336ec3e6762918174dba90c5b86d42/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:South_Korean_national_anthem.wav '''''Татар телендә'''''<br> '''Ватанпәрвәрлек җыры'''<br> 1. Шәрык диңгезе кибегеп, Пәктусан уалып<br> Беткәнче хакла, Тәңребез, безнең милләтне.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br> Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br> Йөзләп еллар Намсан-тауда җилләр-давылларга<br> Бирешмәгән наратлар күк, без дә куәтле.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br> Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br> Биек аяз көзге күкләр һәм ай сипкән нурлар<br> Һидаятькә өнди безнең чыдам йөрәкне.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br> Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br> Рәхәттә дә, михнәттә дә тугрыбыз Ватанга,<br> Безнең халык көчле рухлы, батыр йөрәкле.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br> Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br> === '''КОРЕЯ ХАЛЫК-ДЕМОКРАТИК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''애국가''' (Aegukka)<br> 1. 아침은 빛나라 이 강산<br> 은금에 자원도 가득한<br> 이 세상 아름다운 내 조국<br> 반만년 오랜 력사에<br> ||: 찬란한 문화로 자라난<br> 슬기론 인민의 이 영광<br> 몸과 맘 다 바쳐 이 조선<br> 길이 받드세 :||<br> 2. 백두산 기상을 다 안고<br> 근로의 정신은 깃들어<br> 진리로 뭉쳐진 억센 뜻<br> 온 세계 앞서 나가리<br> ||: 솟는 힘 노도도 내밀어<br> 인민의 뜻으로 선 나라<br> 한없이 부강하는 이 조선<br> 길이 빛내세 :||<br> https://rutube.ru/video/b5bedababbdb4f0cf7fa8facfd62b414/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aegukka_-_National_Anthem_of_North_Korea.wav '''Ватанпәрвәрлек җыры'''<br> 1. Өч мең ли җир табигый байлык,<br> Алтын-көмеш таң нурларында,<br> Гүзәл Ватаныбыз, зирәк халык,<br> Биш мең ел данлы тарихында<br> ||: Саф күңелен биреп һәрбер эшкә,<br> Бөек мәдәнияткә ирешкән.<br> Әйдәгез, җан-тән фида кылып,<br> Саклыйк шул изге Чосонны. :||<br> 2. Ихтыяр көчебез – хаклыкта,<br> Ватан – тырыш хезмәт учагы,<br> Пәкту тавы рухын колачлап,<br> Дөньялыкта алгарган чагы –<br> ||: Халык үзе тудырган илдә,<br> Шашкын давылларны йөгәнләп.<br> Әйдәгез, данлыйк илебезне,<br> Чиксез бай, куәтле җирне. :||<br> === '''КОСТА-РИКА''' === '''''Español'''''<br> '''Noble Patria'''<br> Noble Patria, tu hermosa bandera, <br> Expresión de tu vida nos da: <br> Bajo el límpido azul de tu cielo <br> Blanca y pura descansa la paz.<br> En la lucha tenaz de fecunda labor<br> Que enrojece del hombre la faz,<br> Conquistaron tus hijos, labriegos sencillos,<br> Eterno prestigio, estima y honor, <br> Eterno prestigio, estima y honor. <br> ¡Salve oh tierra gentil! <br> ¡Salve oh madre de amor!<br> Cuando alguno pretenda tu gloria manchar, <br> Verás a tu pueblo, valiente y viril, <br> La tosca herramienta en arma trocar.<br> ¡Salve Patria! tu pródigo suelo<br> Dulce abrigo y sustento nos da.<br> Bajo el límpido azul de tu cielo<br> ¡Vivan siempre el trabajo y la paz!<br> https://wikiway.com/kosta-rika/gimn/ https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Costa_Rica_National_Anthem.ogg<br> (башта дүрт юллык кереш өлеше уйнала)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Затлы Ватан'''<br> Затлы Ватан, гүзәл байрагыңда —<br> Тиңдәшсез сурәтең хаклыгы:<br> Аяз, зәңгәр асманың астында —<br> Тыныч тормыш аклык-сафлыгы.<br> Иҗтиһат һәм ныклык, көндәлек тырышлык —<br> Йөзләргә ямь бирә алсулык,<br> Игенче улларың, хезмәтчән кызларың —<br> Илебез абруе һәм даны,<br> Илебез абруе, хөрмәте һәм даны.<br> Имин бул, затлы җир,<br> Мәхәббәт мәкяны!<br> Кемнәрдер ымсынса даныңны тапларга,<br> Күрерсең гайрәтле халкыңны —<br> Алмашыр китмәнен ул хәрби коралга.<br> Сәлам, Ватан! Мул җир-туфрагыңда —<br> Нигъмәткә җитешлек, иркенлек.<br> Аяз, зәңгәр асманың астында<br> Мәңге булсын хезмәт, иминлек!<br> === '''КОТ Д’ИВУАР''' === '''''Françaıse'''''<br> '''L'Abidjanaise'''<br> '''''Premier couplet:'''''<br> 1. Salut ô terre d’espérance,<br> Pays de l’hospitalité!<br> Tes légions remplies de vaillance,<br> Ont relevé ta dignité.<br> Tes fils, chère Côte d’Ivoire, <br> Fiers artisans de ta grandeur,<br> Tous rassemblés et pour ta gloire,<br> Te bâtiront dans le bonheur.<br> '''''Premier refrain:'''''<br> Fiers ivoiriens, le pays nous appelle.<br> Si nous avons, dans la paix, ramené la liberté,<br> Notre devoir sera d’être un modèle<br> De l’espérance promise à l’humanité<br> En forgeant, unis dans la foi nouvelle,<br> La patrie de la vraie fraternité.<br> '''''Deuxième couplet:'''''<br> 2. À toi noble Côte d'Ivoire,<br> Ô grand pays des bonnes gens !<br> Nous apportons dans la victoire,<br> L’hommage de nos cœurs ardents.<br> Dans l’amitié des peuples frères,<br> Dieu guide nous vers l’idéal,<br> Soumise à la devise chère :<br> Union, discipline, travail.<br> '''''Deuxième Refrain:'''''<br> Pour ta grandeur, riche et noble patrie,<br> Nous marcherons de l’avant, pleins d’amour et pleins de foi.<br> De cœurs unis, au cours de notre vie,<br> Nous œuvrerons dans l’honneur pour le juste droit,<br> De cœurs unis au cours de notre vie,<br> À tes appels nous serons tous présents.<br> https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Côte_D%27Ivoire_%22L%27Abidjanaise%22.ogg https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:L'Abidjanaise_jouée_devant_Houphouët-Boigny_le_26_octobre_1992.webm '''''Татар телендә'''''<br> '''Абидҗан җыры'''<br> '''''Беренче куплет:'''''<br> Сәлам, өмет-ышаныч яры,<br> Әй олы җанлы, кунакчыл ил!<br> Синең гайрәтле легионнарың<br> Мәртәбәңне иттеләр дәлил.<br> Синең, Кот д’Ивуар, улларың<br> Горур бөеклегең сагында,<br> Үстерә үз Ватаны данын<br> Җиң сызганып алар тагын да.<br> '''''Беренче кушымта:'''''<br> Кыю ивуарлылар, ил чакыра.<br> Бәйсезлекне тыныч юлда кабат кайтардык,<br> Һиммәтебез үрнәк булып тора —<br> Бар кешелек аңа өмет багларлык.<br> Без берләштек яңа инануда<br> Һәм чын кардәшлеккә нигез салдык.<br> '''''Икенче куплет:'''''<br> Сиңа, намуслы Кот д’Ивуар,<br> Игелекле кешеләр иле!<br> Бер гаилә, барыбыз туганнар,<br> Кайнар йөрәк кадерли сине.<br> Бер нәселдән тудык, дуслыкка,<br> Идеалга Алла бара әйдәп,<br> Юнәлгәнбез бер үк максатка:<br> Берлек, аңлы тәртип һәм хезмәт.<br> '''''Икенче кушымта:'''''<br> Бөек, бай, затлы Ватан хакына<br> Ярат һәм инан, атла гел алга.<br> Йөрәкләр бердәм тормыш уңында,<br> Таян намуска һәм кануннарга,<br> Йөрәкләр бердәм тормыш уңында,<br> Без әзер иңне иңгә куярга.<br> === '''КӨНЧЫГЫШ ТИМОР''' === Pátria, Pátria, Timor-Leste, nossa Nação.<br> Glória ao povo e aos heróis da nossa libertação.<br> Pátria, Pátria, Timor-Leste, nossa Nação.<br> Glória ao povo e aos heróis da nossa libertação.<br> Vencemos o colonialismo, gritamos:<br> abaixo o imperialismo.<br> Terra livre, povo livre,<br> não, não, não à exploração.<br> Avante unidos firmes e decididos.<br> Na luta contra o imperialismo<br> o inimigo dos povos, até à vitória final.<br> Pelo caminho da revolução.<br> === '''КӨНЧЫГЫШ ТӨРКИСТАН''' === Қуртулуш йолида судәк<br> ақти бизниң қанимиз,<br> Сән үчүн, әй юртимиз,<br> болсун пида бу җанимиз.<br> Қан кичип, һәм җан бирип,<br> ахир қутулдурдуқ сини,<br> Қәлбимиздә қутқулушқа<br> бар иди иманимиз.<br> Юртумиз биз йүз-көзүңни<br> қан билән пакизлидуқ<br> Өрлиген ялқун билән<br> пакланди белки намимиз.<br> Яр-и һәмдәм болди бизниң<br> һиммәтимиз сән үчүн.<br> Шавну шөһрәтлик иди<br> һиммәт билән әҗдадимиз.<br> Атиларниң җәңләри<br> өчмәйду тарих бетидин.<br> Нәсли қалди җәңгивар<br> биз униң әвлади биз.<br> Ақти қан һәм чиқти җан<br> дүшмәндин болсун әл аман.<br> Яшисун, миң яшисун,<br> парлансун истиқбалимиз!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Qurtulush_Yolida.webm '''''Татар телендә'''''<br> '''Котылу юлында'''<br> Азатлык юлында су күк<br> акты безнең каныбыз,<br> Синең өчен, ил-йортыбыз,<br> булсын фида җаныбыз.<br> Без кан түгеп һәм җан биреп,<br> коткарып калдык сине,<br> Кальбебездә котылуга<br> иманыбыз бар иде.<br> Кан белән йөзең-күзеңне<br> сафландырдык, йортыбыз,<br> Үрләгән ут-ялкын белән<br> пакьләнгәндер намыбыз.<br> Һиммәтебез — синең өчен<br> сөю-кайгыртуыбыз.<br> Шанлы һәм шөһрәтле булды<br> һиммәт белән элгәрләр,<br> Тарихтан һич җуелмады<br> ирешелгән җинүләр.<br> Җиңүчән бер нәсел калды,<br> без – дәвам итүчеләр.<br> Акты кан һәм чыкты җан,<br> дошманнарга әл-әман.<br> Яшә син, мең яшә син,<br> Киләчәгебез, нурлан!<br> === '''КӨНЬЯК АФРИКА ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''КАҖ телләрендә:'''''<br> ('''''коса һәм зулу''''')<br> Nkosi sikelel’ iAfrika<br> Maluphakanyisw’ uphondo lwayo,<br> Yizwa imithandazo yethu,<br> Nkosi sikelela, thina lusapho lwayo.<br> ('''''сото-суто''''')<br> Morena Boloka setjhaba sa heso,<br> O fedise dintwa la matshwenyeho,<br> O se Boloke,<br> O se Boloke setjhaba sa heso,<br> Setjhaba sa South Afrika.<br> South Afrika!<br> ('''''африкаанс''''')<br> Uit die blou van onse hemel,<br> Uit die diepte van ons see,<br> Oor ons ewige gebergtes<br> Waar die kranse antwoord gee,<br> ('''''инглиз''''')<br> Sounds the call to come together,<br> And united we shall stand,<br> Let us live and strive for freedom,<br> In South Africa our land!<br> https://rutube.ru/video/0154b968926bbd8a6189bc081e143677/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:South_Africa_National_Anthem.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Йа Илаһ, ярлыка Африканы,<br> Арттыр аның данын, арттыр данын,<br> Кабул ит безнең догаларны,<br> Ярлыкагыл, Илаһ, балаларыңны.<br> Тәңребез, саклагыл безнең халыкларны,<br> Юкка чыгар Син барча низагларны.<br> Йа Илаһыбыз,<br> Йа Илаһыбыз, ярлыкагыл безне,<br> Ярлыка Көньяк Африканы.<br> Көньяк Африка!<br> Күкләрнең зәңгәрлегеннән,<br> Диңгез тирәнлегеннән,<br> Кыя-тау мәңгелегеннән<br> Илгә бер өндәү иңә:<br> “Бүген без иңгә-иң бастык,<br> Уртак җырларыбыз да,<br> Тату-тыныч тормыш корыйк<br> Көньяк Африкабызда!”<br> === '''КӨНЬЯК СУДАН''' === https://rutube.ru/video/0fe430768e17dd0304c30e7a803f0090/ https://wikiway.com/yuzhnyy-sudan/gimn/ === '''КУБА''' === '''''Español'''''<br> '''La Bayamesa'''<br> Al combate corred bayameses<br> que la Patria os contempla orgullosa,<br> no temáis una muerte gloriosa<br> que morir por la Patria es vivir.<br> '''''Coro (2)''''':<br> En cadenas vivir es morir,<br> en afrenta y oprobio sumidos,<br> del clarín escuchad el sonido<br> a las armas valientes corred.<br> https://rutube.ru/video/80c33f661761d9496ec4c17cbfc60d9c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Cuban_national_anthem_(abridged_version),_performed_by_the_U.S._Navy_Band.oga<br> (ике тапкыр кабатлана торган кыска гына увертюрадан башлана)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Байамо җыры'''<br> Байамолылар, алга, көрәшкә –<br> Горур Ватаннан сезгә гозер.<br> Данлы үлем – юл үлемсезлеккә,<br> Шәһит китү – тагын бер гомер.<br> '''''Кушымтасы (2)''''':<br> Богауда яшәү – үлемнән хәтәр,<br> Хурлыклы бер җан асрау бары.<br> Быргы авазы сугышка әйдәр,<br> Алга, Ватан каһарманнары!<br> === '''КҮВӘЙТ''' === '''وَطَنِي الْكُوَيْتَ'''<br> وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br> وَعَلٰى جَبِيْنِكَ طَالِعُ السَّعْدِ<br> جوقة:<br> وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br> وَعَلٰى جَبِيْنِكَ طَالِعُ السَّعْدِ<br> وَطَنِي الْكُوَيْتَ وَطَنِي الْكُوَيْتَ<br> وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br> ١<br> يَا مَهْدَ آبَاءِ الْأُوْلٰى كَتَبُوْا<br> سِفْرَ الْخُلُوْدِ فَنَادَتِ الشُّهُبُ<br> اَللّٰهُ أَكْبَرُ إِنَّهُمْ عَرَبُ<br> طَلَعَتْ كَوَاكِبُ جَنَّةِ الْخُلْدِ<br> جوقة<br> ۲<br> بُوْرِكْتَ يَا وَطَنِي الْكُوَيْتَ لَنَا<br> سَكَنًا وَعِشْتَ عَلِى الْمَدٰى وَطَنَا<br> يَفْدِيْكَ حُرٌّ فِيْ حِمَاكَ بَنٰى<br> صَرْحَ الْحَيَاةِ بِأَكْرَمِ الْأَيْدِيْ<br> جوقة<br> ٣<br> نَحْمِيْكَ يَا وَطَنِيْ وَشَاهِدُنَا<br> شَرْعُ الْهُدٰى وَالْحَقُّ رَائِدُنَا<br> وَأَمِيْرُنَا لِلْعِزِّ قَائِدُنَا<br> رَبُّ الْحَمِيَّةِ صَادِقُ الْوَعْدِ<br> جوقة<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Kuwait_(instrumental).ogg<br> (оркестр башкаруында гына уйнала торган компакт варианты)<br> https://my.mail.ru/music/songs/гимн-государства-кувейт-с-1978-г-национальный-гимн-a45cb98d745fb1d63d6ac9aafea90f0e (вокал һәм хор башкаруында, тулы тексты) '''Ватаным Күвәйт'''<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ватаным Күвәйт, насыйбың – шөһрәт-дан,<br> Имин язмышыңнан мәңге хозурлан.<br> Ватаным Күвәйт, Ватаным Күвәйт,<br> Ватаным Күвәйт, насыйбың – шөһрәт-дан.<br> '''I'''<br> Иңдерелгән ата-баба чорында,<br> Мәңгелек Китабы дип Галәм атый, –<br> Аллаһ әкбәр, Коръән гарәп халкында<br> Сүнмәс оҗмах йолдызы кебек балкый.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''II'''<br> Мөбарәк бул, Күвәйт, безне, Ватаным,<br> Имин яшәтергә дип җан атасың,<br> Булдыруга ихлас итеп сакладың<br> Игелек кораллы тормыш бинасын.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''III'''<br> Без Ватанны сакларга шәһадәтле,<br> Өстен тотып кануннарны, хаклыкны.<br> Һәм юлбашчы Әмиребез – куәтле,<br> Максат-вәгъдәсенә ул турылыклы.<br> '''''Кушымта.'''''<br> === '''КЫРГЫЗСТАН''' === '''''Кыргыз тилинде'''''<br> Ак мөңгүлүү аска зоолор, талаалар,<br> Элибиздин жаны менен барабар.<br> Сансыз кылым Ала-Тоосун мекендеп,<br> Сактап келди биздин ата-бабалар.<br> '''''Кайырма:'''''<br> Алгалай бер, Кыргыз Эл,<br> Азаттыктын жолунда.<br> Өркүндөй бер, өсө бер,<br> Өз тагдырың колуңда.<br> Аткарылып элдин үмүт, тилеги,<br> Желбиреди эркиндиктин желеги.<br> Бизге жеткен ата салтын, мурасын,<br> Ыйык сактап урпактарга берели.<br> '''''Кайырма.'''''<br> https://rutube.ru/video/3e27177bf200635dc7870680008a63e5/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Kyrgyzstan.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Ак түбәле таулар, үзән-далалар<br> Ватаныбыз җаны белән бәрабәр,<br> Ала-Тауның итәгендә ил тотып,<br> Саклап килгән сине ата-бабалар!<br> '''''Кушымта:'''''<br> Алга атла, Кыргыз Иле,<br> Азат тормыш юлында,<br> Иркенәя, үсә бир син,<br> Тәкъдирең үз кулыңда!<br> Илебезнең изге өмет, теләге —<br> Җилфердәсен иркенлекнең байрагы;<br> Ата-бабалардан җиткән мирасны<br> Саклап калып яшь буынга бирәсе!<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''Кыргызстан гимны 1992 елның декабрендә өч куплетлы буларак кыргыз һәм урыс телләрендә кабул ителгән иде. Егерме ел үткәч, халыклар дуслыгына багышланган икенче куплеты гамәлдән чыгарылды.'''<br> === '''КЫРЫМ (татар)''' === '''''Кырымтатар телендә'''''<br> '''Ant etkenmen'''<br> Ant etkenmen, milletimniñ yarasını sarmağa,<br> Nasıl olsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin?<br> Onlar içün ökünmesem, muğaymasam, yaşasam,<br> Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın.<br> Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle sepmege,<br> Nasıl olsun eki qardaş bir-birini körmesin?<br> Bunı körip usanmasam, muğaymasam, yanmasam,<br> Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan olsun.<br> Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege,<br> Bilip, körip milletimniñ köz yaşını silmege.<br> Bilmey, körmey biñ yaşasam, Qurultayğa han olsam,<br> Kene bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.<br> https://rutube.ru/video/4b625b2e9cb444bfcfd8ef568a59467f/ https://yandex.ru/video/preview/7042695736743048209 '''''Татар телендә'''''<br> '''Ант иттем мин'''<br> Ант иттем мин, милләтемнең ярасын дәваларга,<br> Күпме тиеш тере килеш череп яту аңарга?<br> Милләт өчен җан атмасам, күрми-сизми аһ-зарын,<br> Йөрәгем укмашып бетсен, коеп кара каннарын.<br> Ант иттем, якты йортыма кара шәүлә һич төшмәс.<br> Ике кардәш бер-бересен нилектән якын итмәс?<br> Кардәшемә юл ачмасам, аның өчен янмасам,<br> Күзләремнән аккан яшьләр булсын дәрья-диңгез кан.<br> Ант иттем мин, сүз бирдем мин милләт өчен үләргә,<br> Аның күз яшьләрен сөртми, ни хаҗәт соң яшәргә?<br> Белми-күрми мең яшәп тә Корылтайда хан булып –<br> Кыямәт көн җавап тотмак, милләткә дошман булып.<br> '''Куплетларның һәр юлы икешәр тапкыр кабатлана.''' === '''КЫТАЙ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Путуңһуа язылышы'''''<br> 三民主義，吾黨所宗，<br> 以建民國，以進大同。<br> 咨爾多士，為民前鋒；<br> 夙夜匪懈，主義是從。<br> 矢勤矢勇，必信必忠；<br> 一心一德，貫徹始終。<br> '''''Җирле кытай сөйләшендә укылышы'''''<br> Sānmín zhǔyì, wú dǎng suǒ zōng,<br> Yǐ jiàn mínguó, yǐ jìn dàtóng.<br> Zī ěr duō shì, wèimín qiánfēng;<br> Sùyè fěi xiè, zhǔyì shì cóng.<br> Shǐ qín shǐ yǒng, bì xìn bì zhōng;<br> Yīxīn yī dé, guànchè shǐzhōng.<br> https://rutube.ru/video/da3176508ee030a09664fc0f8ae93b9b/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_the_Republic_of_China_(Taiwan)_中華民國國歌(演奏版).ogg '''''Татар телендә'''''<br> “Сәнмин чуи”* – безнең терәк:<br> Ирекле илдә – хөррият;<br> Һәрбарчабыз – якын туган,<br> Каһарманнар иңен куйган;<br> Бер фикердә, бер терәктә,<br> Уртак максат – һәр йөрәктә.<br> * '''“Сәнмин чуи” – халыкның өч рухи тоткасы.'''<br> === '''КЫТАЙ ХАЛЫК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Путуңһуа тексты'''''<br> 起来!不愿作奴隶的人们,<br> 把我们血肉筑成我们的新的长城<br> 中华民族到了危险的时候,<br> 每个人被迫着发出最后的吼声<br> 起来!起来!起来!<br> 我们万众一心冒着敌人的炮火<br> 前进!前进!前进!进!<br> '''''Пинйин транскрипциясе'''''<br> Qǐlái! Búyuàn zuò núlì de rénmen!<br> Bǎ wǒmen de xuèròu,<br> zhùchéng wǒmen xīnde chángchéng!<br> Zhōnghuá Mínzú dào le zùi wēixiǎnde shíhòu,<br> Měige rén bèipòzhe fāchū zùihòude hǒushēng.<br> Qǐlái! Qǐlái! Qǐlái! Wǒmen wànzhòngyīxīn,<br> Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!<br> Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!<br> Qiánjìn! Qiánjìn! Jìn!<br> https://rutube.ru/video/c0940cd5f5cf10c7743bbaa7be1e915c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:March_of_the_Volunteers_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Күтәрел, кол булмаска теләсәң!<br> Үз гәүдәләребездән Бөек Дивар төзербез.<br> Халык язмышының дәһшәтле чагы,<br> Күкрәкләребездән сугышчан аваз ыргыла:<br> “Күтәрел! Күтәрел! Күтәрел!”<br> Без бит миллионнар,<br> Җаннарыбыз бердәй,<br> Алга! Җаннарыбыз бердәй,<br> Алга! Алга! Алга! Цзин!*<br> '''* Цзин (进) — ике иҗекле “алга атлау” мәгънәсендәге “цән цзин” төшенчәсенең юнәлеш күрсәтүче өлеше; беренчесе (“цән”) – гомумән хәрәкәт итү күрсәткече.'''<br> === '''ЛАТВИЯ''' === https://en.wikipedia.org/wiki/File:Latvian_National_Anthem.ogg https://rutube.ru/video/efc1f20db91c703f0cb786896c837682/ === '''ЛИТВА''' === '''TAUTIŠKA GIESMĖ'''<br> Lietuva, Tėvyne mūsų<br> Tu didvyrių žeme,<br> Iš praeities Tavo sūnūs<br> Te stiprybę semia.<br> Tegul Tavo vaikai eina<br> Vien takais dorybės,<br> Tegul dirba Tavo naudai<br> Ir žmonių gėrybei.<br> Tegul saulė Lietuvoj<br> Tamsumas prašalina,<br> Ir šviesa, ir tiesa<br> Mūs žingsnius telydi.<br> Tegul meilė Lietuvos<br> Dega mūsų širdyse,<br> Vardan tos Lietuvos<br> Vienybė težydi!<br> https://rutube.ru/video/812a7c445aeea675ab54cd4b883f7fe1/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tautiška_giesme_instumental.ogg '''МИЛЛӘТ ҖЫРЫ'''<br> Литва, безнең Ватаныбыз,<br> Бөек угланнар җире,<br> Без илһам, кодрәт алабыз<br> Үткәннәреңнән синең.<br> Синең балаларың бассын<br> Гел әхлак юлларына,<br> Игелек кылсыннар сиңа,<br> Кешеләр файдасына.<br> Литва күгендәге кояш<br> Юк итсен бар золымны,<br> Гаделлеккә, нурга күмеп,<br> Яктыртсын безнең юлны.<br> Литваны сөю дөрләсен<br> Ялкын булып йөрәктә,<br> Литваның олы бәхете –<br> Ул безнең бердәмлектә!<br> === '''ЛИХТЕНШТАЙН''' === 1. Oben am jungen Rhein<br> Lehnet sich Liechtenstein<br> An Alpenhöh’n.<br> Dies liebe Heimatland,<br> Das teure Vaterland,<br> Hat Gottes weise Hand<br> Für uns erseh’n.<br> Dies liebe Heimatland,<br> Das teure Vaterland,<br> Hat Gottes weise Hand<br> Für uns erseh’n.<br> 5. Hoch lebe Liechtenstein,<br> Blühend am jungen Rhein,<br> Glücklich und treu.<br> Hoch leb’ der Fürst vom Land,<br> Hoch unser Vaterland,<br> Durch Bruderliebe Band<br> Vereint und frei,<br> Hoch leb’ der Fürst vom Land,<br> Hoch unser Vaterland,<br> Durch Bruderliebe Band<br> Vereint und frei.<br> https://rutube.ru/video/8298618f71b18727c46f2f9e4203fffa/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Oben_am_jungen_Rhein,_by_the_U.S._Navy_Band.ogg https://wikiway.com/liechtenstein/gimn/ 1. Ур(ы)н алган Лихтенштейн<br> Рейн башланган җирдән,<br> Альп түреннән.<br> Ата-бабаларның<br> Кадерле Ватанын<br> Әл-Хәким безләргә<br> Насыйп иткән.<br> Ата-бабаларның<br> Сөекле Ватанын<br> Хак Тәгалә безгә<br> Насыйп иткән.<br> 5. Лихтенштейн, мең яшә,<br> Рейннан бәхет өстә,<br> Гел чәчәк ат.<br> Яшә ил Кенәзе,<br> Син дәүләт терәге —<br> Булсын туганлыкта<br> Бердәм, азат.<br> Яшә ил Кенәзе,<br> Син дәүләт терәге —<br> Булсын туганлыкта<br> Бердәм, азат.<br> === '''ЛӨБНАН''' === '''كلنا للوطن للعلى للعلم'''<br> كلنا للوطن للعلى للعلم<br> ملء عين الزّمن سيفنا والقلم<br> سهلنا والجبل منبت للرجال<br> قولنا والعمل في سبيل الكمال<br> كلنا للوطن للعلى للعلم<br> كلّنا للوطن<br> شيخنا والفتى عند صوت الوطن<br> أسد غاب متى ساورتنا الفتن<br> شرقنا قلبه أبداً لبنان<br> صانه ربه لمدى الأزمان<br> كلنا للوطن للعلى للعلم<br> كلنا للوطن<br> بحره برّه درّة الشرقين<br> رِفدُهّ برّهُ مالئ القطبين<br> إسمه عزّه منذ كان الجدود<br> مجدُهُ أرزُهُ رمزُهُ للخلود<br> كلّنا للوطن للعلى للعلم<br> كلّنا للوطن<br> https://rutube.ru/video/7ce85ac7a29f1db9fcac458363b71871/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Lebanon.ogg '''Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга'''<br> Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br> Кылычлар уйганга, каләмнәр язганга.<br> Батырлар үстерә таулар һәм үзәннәр,<br> Камиллек юлында сүзләр һәм гамәлләр.<br> Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br> Тугрыбыз Ватанга.<br> Яше-карты бергә, чакырса Ил-Ватан,<br> Яу-фетнә килгәндә һәрберсе – арыслан.<br> Шәрекънең йөрәге береккән Лөбнанга,<br> Имин кыл, Раббыбыз, беткәнче замана.<br> Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br> Тугрыбыз Ватанга.<br> Җирләре, диңгезе – Шәрекъләр энҗесе,<br> Бар дөнья мирасы – гамәлләр өлгесе.<br> Исеме гыйззәтле, замана башыннан,<br> Һәм эрбет агачы – мәңге тамгасыннан.<br> Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br> Тугрыбыз Ватанга.<br> === '''ЛЮКСЕМБУРГ''' === '''ONS HEMECHT'''<br> '''1.''' Wou d’Uelzécht durech d’Wisen zéit,<br> Duurch d’Fielsen d’Sauer brécht,<br> Wou d’Rief laanscht d’Musel dofteg bléit,<br> Den Himmel Wäin ons mécht:<br> Dat as onst Land, fir dat mer géif<br> Heinidden alles won,<br> Ons Hemechtsland dat mir so déif<br> An onsen Hierzer dron.<br> Ons Hemechtsland dat mir so déif<br> An onsen Hierzer dron.<br> '''2.''' An sengem donkle Bëscherkranz,<br> Vum Fridde stëll bewaacht,<br> Sou ouni Pronk an deire Glanz<br> Gemittlech léif et laacht;<br> Säi Vollek frou sech soë kann,<br> An 't si keng eidel Dreem:<br> Wéi wunnt et sech sou heemlech dran,<br> Wéi as 't sou gutt doheem!<br> '''3.''' Gesank, Gesank vu Bierg an Dall<br> Der Äärd, déi äis gedron;<br> D’Léift huet en treie Widderhall<br> A jidder Broscht gedon;<br> Fir, d’Hemecht ass keng Weis ze schéin;<br> All Wuert, dat vun er klénkt,<br> Gräift äis an d' Séil wéi Himmelstéin<br> An d’A wéi Feier blénkt<br> '''4.''' O Du do uewen, deem séng Hand<br> Duurch d’Welt d’Natioune leet,<br> Behitt du d’Lëtzebuerger Land<br> Vum frieme Joch a Leed;<br> Du hues ons all als Kanner schon<br> De fräie Geescht jo ginn,<br> Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,<br> Déi mir so laang gesinn!<br> Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,<br> Déi mir so laang gesinn!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Luxembourg_National_Anthem.ogg https://alexbruni.ru/afx/noise/cl_muzyka-v-ispolnenii--919 https://zvyki.com/song/93201095/Jean-Antoine_Zinnen_-_Ons_H_m_cht_Gimn_Lyuksemburga/ '''БЕЗНЕҢ ВАТАНЫБЫЗ'''<br> '''1.''' Альзет ага болын буйлап,<br> Зауэр – таулар иңләп,<br> Мозель йөземнәрен нурлап,<br> Күк иңдерә ширбәт.<br> Илемнең иминлегенә<br> Жәл түгел һич корбан,<br> Йөрәк түрендә хәзинә –<br> Син, тиңдәшсез Ватан.<br> Йөрәк түрендә хәзинә –<br> Син, тиңдәшсез Ватан.<br> '''2.''' Иминлекне өстен күрә,<br> Яшеллектә урыны,<br> Купшылыктан йөз чөерә –<br> Илем шуңа нурлы.<br> Буш сүзле булмастыр халкы,<br> Без бәхетле, диеп.<br> Илдә тормыш бигрәк җайлы, –<br> Яшибез сөенеп.<br> '''3.''' Тарала җыр яңгыравы<br> Тауга, үзәнлеккә,<br> Сөю, тугрылык шаңдавы,<br> Иңә һәр күкрәккә.<br> Артык булмас һич Ватанга<br> Мәдхия көй-сүзләр;<br> Күк авазы сеңә җанга,<br> Балкып тора күзләр.<br> '''4.''' Ходай, йөртә безне Синең<br> Кулың туры юлдан,<br> Саклагыл Люксембург җирен<br> Золым-газаплардан!<br> Азатлык бүләгең, Тәңре,<br> Улларың күңелендә,<br> Ирек кояшын Син мәңге<br> Балкыт ил күгендә!<br> Ирек кояшын Син мәңге<br> Балкыт ил күгендә!<br> '''Альзет, Зауэр, Мозель – Люксембургтагы елгалар. Гимнның беренче һәм дүртенче куплетларын рәсми рәвештә башкаралар. Тексты Люксембургта дәүләт телләре булган алман һәм француз телләренә дә тулысынча тәңгәл китереп тәрҗемә ителгән.'''<br> === '''МАҖАРСТАН''' === '''HIMNUSZ'''<br> 1. Isten, áldd meg a magyart<br> Jó kedvvel, bőséggel,<br> Nyújts feléje védő kart,<br> Ha küzd ellenséggel;<br> Bal sors akit régen tép,<br> Hozz rá víg esztendőt,<br> Megbűnhődte már e nép<br> A múltat s jövendőt!<br> 2. Őseinket felhozád<br> Kárpát szent bércére,<br> Általad nyert szép hazát<br> Bendegúznak vére.<br> S merre zúgnak habjai<br> Tiszának, Dunának,<br> Árpád hős magzatjai<br> Felvirágozának.<br> 3. Értünk Kunság mezein<br> Ért kalászt lengettél,<br> Tokaj szőlővesszein<br> Nektárt csepegtettél.<br> Zászlónk gyakran plántálád<br> Vad török sáncára,<br> S nyögte Mátyás bús hadát<br> Bécsnek büszke vára.<br> 4. Hajh, de bűneink miatt<br> Gyúlt harag kebledben,<br> S elsújtád villámidat<br> Dörgő fellegedben,<br> Most rabló mongol nyilát<br> Zúgattad felettünk,<br> Majd töröktől rabigát<br> Vállainkra vettünk.<br> 5. Hányszor zengett ajkain<br> Ozman vad népének<br> Vert hadunk csonthalmain<br> Győzedelmi ének!<br> Hányszor támadt tenfiad<br> Szép hazám, kebledre,<br> S lettél magzatod miatt<br> Magzatod hamvvedre!<br> 6. Bújt az üldözött, s felé<br> Kard nyúlt barlangjában,<br> Szerte nézett s nem lelé<br> Honját e hazában,<br> Bércre hág és völgybe száll,<br> Bú s kétség mellette,<br> Vérözön lábainál,<br> S lángtenger fölette.<br> 7. Vár állott, most kőhalom,<br> Kedv s öröm röpkedtek,<br> Halálhörgés, siralom<br> Zajlik már helyettek.<br> S ah, szabadság nem virul<br> A holtnak véréből,<br> Kínzó rabság könnye hull<br> Árvák hő szeméből!<br> 8. Szánd meg Isten a magyart<br> Kit vészek hányának,<br> Nyújts feléje védő kart<br> Tengerén kínjának.<br> Bal sors akit régen tép,<br> Hozz rá víg esztendőt,<br> Megbűnhődte már e nép<br> A múltat s jövendőt!<br> https://rutube.ru/video/2a83856f036109764567c00c17807b1a/ https://wikiway.com/hungary/gimn/ (кереш өлеше бар, бер куплетлы җыйнак вариант)<br> '''ГИМН'''<br> 1. Йа Ходаем, маҗарны<br> Саклагыл, ярлыкагыл,<br> Суз ярдәмчел кулыңны,<br> Дошманнарын гаҗиз кыл.<br> Язмыш, өз золым көчен,<br> Бәхетле ит барчасын,<br> Үткән һәм алдагы өчен<br> Күрде халык казасын.<br> 2. Юл сыздың Карпат аша<br> Маҗар бабаларына,<br> Бирдең Ватан-гөлбакча<br> Бәндәгуз улларына.<br> Тиса, Дунай сулары<br> Үтә тауларны урап, –<br> Батыр Арпад уллары<br> Анда мул тормыш кора.<br> 3. Кун иле җирләрендә<br> Чайкала тук башаклар,<br> Токай тәлгәшләреннән<br> Тама татлы шәраблар.<br> Безнең ту еш балкыган<br> Төрек кирмәннәрендә,<br> Матьяш явы сыкраткан<br> Вена түрәләрен дә.<br> 4. Гөнаһларыбыз үче<br> Кысты Синең күкрәкне:<br> Аттың болыттан яшен,<br> Күкрәттең безнең күкне.<br> Баскын монголлар угы<br> Очты баш өстебездә,<br> Аннан төрек коллыгы<br> Йөк булды җилкәбездә.<br> 5. Күпме торды яңгырап<br> Кыргый госман гаугасы,<br> Яугир җәсәден таптап<br> Җиңүләр тантанасы!<br> Күпме сине улларың,<br> Гүзәл ил, күкрәгеңә<br> Басып изде, кыйнады,<br> Әйләндереп кабергә!<br> 6. Эзәрләүдән капланып<br> Утырмасын кай өндә,<br> Сыеныр җир тапмады<br> Үз Ватанында бәндә.<br> Менсә тау түбәсенә –<br> Ут диңгезе өстендә,<br> Һәркайда кайгы-хәсрәт,<br> Кан үзәне бар җирдә.<br> 7. Кирмән иде – таш өеме,<br> Хозур, бәхет югалган, <br> Афәт, үлем сөреме<br> Ватанны чолгап алган.<br> Аһ, мәетләр каныннан<br> Азатлык чәчәк атмый,<br> Илсезләр елавыннан<br> Шатлык күз яше акмый.<br> 8. Кызган, Ходай, маҗарны<br> Дөнья михнәтләрендә,<br> Суз ярдәмчел кулыңны<br> Газаплар диңгезендә.<br> Язмыш, өз золым көчен,<br> Бәхетле ит барчасын,<br> Үткән һәм алдагы өчен<br> Күрде халык казасын.<br> === '''МАЛАВИ''' === === '''МАЛАЙЗИЯ''' === '''NEGARAKU'''<br> Negaraku tanah tumpahnia darahku,<br> Rakiat hidup bersatu dan maju,<br> Rahmat bahagia tuhan kurniahkan,<br> Raja kita selamat bertahta,<br> Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br> Raja kita selamat bertahta.<br> https://rutube.ru/video/0d77dc75e571a9ee9ccb61c0c26ab3ed/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Negaraku_instrumental.ogg '''МИНЕМ ИЛЕМ'''<br> Илем минем, җиреңә каным түгелгән,<br> Бердәмлектә алгарыш — Аллаһтан;<br> Аның рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан,<br> Аллаһ рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан.<br> '''МОЯ СТРАНА'''<br> Страна моя, судьбы твоей знамéние:<br> Единство и прогресс наградой дан;<br> Да одарит нас Бог благословением,<br> Во здравии пусть правит наш султан,<br> Да одарит нас Бог благословением,<br> Во здравии пусть правит наш султан.<br> === '''МАЛЬТА''' === Lil din l-art ħelwa, l-Omm li tatna isimha,<br> Ħares, Mulej, kif dejjem Int ħarist:<br> Ftakar li lilha bil-oħla dawl libbist.<br> Agħti, kbir Alla, id-dehen lil min jaħkimha,<br> Rodd il-ħniena lis-sid, saħħa 'l-ħaddiem:<br> Seddaq il-għaqda fil-Maltin u s-sliem.<br> https://yandex.ru/video/preview/12756916363707776647 https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Malta_National_Anthem.ogg Элек саклагандай сакла, Аллаһ, аны –<br> Безнең исемдәге бу Ватан-Ананы!<br> Күз уңыңда тот – һәрвакыт тоткан кебек!<br> Зирәк булсын – Үзең бар иткән күк элек.<br> Аллаһыбыз, ярлыкауларың кодрәтле,<br> Арттыр безнең бердәм һәм тату куәтне.<br> === '''МАРИЙ ЭЛ''' === '''''Болын мари телендә'''''<br> '''1.''' Марий Эл тый улат<br> Авай гай кажнылан.<br> Шке сурт гай тый кÿлат<br> Чыла мÿндыр марийлан.<br> Ме таче, чон пуэн,<br> Марий мландым моктена.<br> Вийнам иктыш чумырен,<br> Пиалан илышым чоҥена.<br> '''2.''' Сакла чот кугешнен<br> Шке сынжым калыкна.<br> Йомартле улмыж ден<br> Эре тудо чаплана.<br> Ме таче, чон пуэн,<br> Марий мландым моктена.<br> Вийнам иктыш чумырен,<br> Пиалан илышым чоҥена.<br> '''''Тау мари телендә'''''<br> '''1.''' Марий Эл, ӓвӓ гань<br> Ылат каждойланок.<br> Келӓт шачмы пӧрт гань<br> Цилӓ мӹндӹр йыхланок.<br> Кымылын, ӹвӹртӓл,<br> Мары млӓндӹм мактенӓ.<br> Силам иктӹш цымырал,<br> Соты цӓшнӓм ӹшкеок чангенӓ.<br> '''2.''' Лӱктӓ кӱш лӹмжӹмӓт<br> Мары халык соок.<br> Веселӓжӹ, сӹржӓт<br> Лӹмлештӓлтеш йӹрвӓшок.<br> Кымылын, ӹвӹртӓл,<br> Мары млӓндӹм мактенӓ.<br> Силам иктӹш цымырал,<br> Соты цӓшнӓм ӹшкеок чангенӓ.<br> '''''Урыс телендә'''''<br> '''1.''' Марий Эл, ты – как мать<br> Для каждого в судьбе.<br> Где бы ни был – вспоминать<br> Твой сын будет о тебе.<br> Славься, наш край родной,<br> Цвети в счастье и в труде.<br> Гордимся всегда тобой <br> И поём, Марий Эл, о тебе!<br> '''2.''' Свою честь сохранит <br> Народ наш на века, <br> И дружба, как гранит, –<br> Всегда с братьями крепка.<br> Славься, наш край родной,<br> Цвети в счастье и в труде.<br> Гордимся всегда тобой <br> И поём, Марий Эл, о тебе!<br> https://rutube.ru/video/ac86d65747a884390c5c6beccc359b7b/ https://yandex.ru/video/preview/9653579334705561161 '''''Татар теленә тәрҗемә'''''<br> '''1.''' Мари Ил – ана күк,<br> Һәркем тәкъдирендә.<br> Кайларда йөрсәм дә,<br> Ул минем күңелемдә.<br> Мари Ил җырларда,<br> Мөкатдәс илебез,<br> Бәхетле тормышны<br> Бергәләп төзибез.<br> '''2.''' Намусын саклар ул –<br> Халкым үз җирендә.<br> Тугандаш халыклар<br> Дуслыгы мәңгегә.<br> Мари Ил җырларда,<br> Мөкатдәс илебез,<br> Бәхетле тормышны<br> Бергәләп төзибез.<br> === '''МАУРИТАНИЯ''' === '''<u>بِلَادَ الْأُبَاةِ الْهُدَاةِ الْكِرَامْ</u>'''<br> بِلَادَ الْأُبَاةِ الْهُدَاةِ الْكِرَامْ<br> وَحِصْنَ الْكِتَابِ الَّذِيْ لَا يُضَامْ<br> أَيَا مُوْرِيْتَانِ رَبِيْعَ الْوُئامْ<br> وَرُكْنَ السَّمَاحَةِ ثَغْرَ السَّلَامْ<br> '''كورال:'''<br> سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br> وَنَكْسُوْ رُبَاكِ بِلَوْنِ الْأَمَلْ<br> وَعِنْدَ نِدَاكِ نُلَبِّيْ أَجَلْ<br> بُدُوْرُ سَمَائِكِ لَمْ تُحْجَبِ<br> وَشَمْسُ جَبِيْنِكِ لَمْ تَغْرُبِ<br> نَمَاكِ الْأَمَاجِدُ مِن يَّعْرُبِ<br> لِإِفْرِيْقِيَّا الْمَنْبَعِ الأَعْذَبِ<br> '''كورال'''<br> رَضَعْنَا لِبَانَ النَّدَى وَالْإِبَا<br> سَجَايَا حَمَلْنَ جَنًى طَيِّبَا<br> وَمَرْعًى خَصِيْباً، وَإنْ أجْدَبَا<br> سَمَوْنَا، فَكَانَ لَنَا أَرْحَبَا<br> '''كورال'''<br> سَقَيْنَا عَدُوَّكِ صَاباً وَمُرًّا<br> فَمَا نالَ نُزْلًا وَلَا مُسْتَقَرَّا<br> نُقَاوِمُهُ حَيْثُ جَاسَ وَمُرَّا<br> نُرَتِّلُ إِنَّ مَعَ العُسْرِ يُسْرَا<br> '''كورال'''<br> قَفَوْنَا الرَّسُوْلَ بِنَهْجٍ سَمَا<br> إلى سِدْرَةِ الْمَجْدِ فَوْقَ السَّمَا<br> حَجَزْنَا الثُّرَيَّا لَنَا سُلَّمَا<br> رَسَمْنَا هُنَالِكَ حَدَّ الْحِمٰى<br> '''كورال'''<br> أَخَذْنَاكِ عَهْدًا حَمَلْنَاكِ وَعْدًا<br> ونُهْدِيْكِ سَعْداً لِجِيْلٍ أطَلْ<br> '''كورال النهائي:'''<br> سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br> وَنَكْسُوْ رُبَاكِ بِلَوْنِ الْأَمَلْ<br> سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br> وَعِنْدَ نِدَاكِ نُلَبِّي أجَلْ<br> https://yandex.ru/video/preview/3129444462381017345 https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Bilāda_l-ʾubāti_l-hudāti_l-kirām.ogg '''Кәрамлылар җитәкләгән мәгърур ил'''<br> '''I.''' Горур кәрамлылар җитәкләгән ил,<br> Һәм Изге Китаптан ныклык иңгән ил,<br> Әйа Мауритания, аһәң учагы,<br> Хуш-имин күңелнең хозур почмагы.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br> Ком тауларың буйыйк өмет-аклыкка;<br> Кайчан чакырсаң да, басарбыз сафка.<br> '''II.''' Күгеңдә ярымай мәңге сүрелмәс,<br> Йөзеңдә балкыган кояшың сүнмәс,<br> Гарәп бабаларың сине үстергән,<br> Африка җирендә – синең саф чишмәң.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''III.''' Горурлык үз сөтен безгә эчерде,<br> Ул биргән табигать уңыш китерде.<br> Уңдырышлы туфрак, корып кипсә дә,<br> Көч өсти ул безгә, алга этәрә.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''IV.''' Дошманга эчердек ачы яңгырсу,<br> Тынычлана алмас һәм ял итмәс ул,<br> Кая тайпылса да, каршылык күрер.<br> Авырлыклардан соң җиңеллек килер.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''V. (ил бәйсезлеге көнендә генә башкарыла)'''<br> Рәсүлгә ияреп һәм туры юлдан<br> Атларбыз – йолдызлар баскычлар корган.<br> Галәмнең мәңгелек агачы безне<br> Рухландырып торыр, күрсәтеп эзне.<br> '''Кушымта.'''<br> '''VI.''' Ант итәбез сиңа, безнең вәгъдәбез:<br> Киләчәк буынга сине бирәбез.<br> '''''Соңгы кушымта:'''''<br> Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br> Ком тауларың буйыйк өмет-аклыкка.<br> Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br> Кайчан чакырсаң да, басарбыз сафка.<br> === '''МЕКСИКА''' === '''Himno Nacional Mexicano'''<br> '''''Coro:'''''<br> Mexicanos, al grito de guerra<br> El acero aprestad y el bridón; <br> Y retiemble en sus centros la tierra<br> Al sonoro rugir del canón,<br> Y retiemble en sus centros la tierra<br> Al sonoro rugir del canón.<br> I. Ciña oh Patria! tus sienes de olivo<br> De la Paz el arcangel divino,<br> Que en el cielo tu eterno destino<br> Por el dedo de Dios se escríbio. <br> Mas si osare un extrano enemigo <br> Profanar con su planta tu suelo, <br> Piensa-oh Patria querida! que el cielo<br> Un soldado en cada hijo te dio,<br> Un soldado en cada hijo te dio.<br> '''''Coro:'''''<br> Mexicanos, al grito de guerra<br> El acero aprestad y el bridón; <br> Y retiemble en sus centros la tierra<br> Al sonoro rugir del canón,<br> Y retiemble en sus centros la tierra<br> Al sonoro rugir del canón.<br> https://rutube.ru/video/5ee9453116eb849cc6f275528d0ba01f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_Mexicano_instrumental.ogg https://wikiway.com/mexico/gimn/ '''Мексика дәүләт гимны'''<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Мексикалы, сугыш аваз салса,<br> Әзерлә ат, кылыч һәм ияр.<br> Туплар атуыннан калтырансын<br> Җир шары – үзәгенә кадәр,<br> Туплар атуыннан калтырансын<br> Җир шары – үзәгенә кадәр.<br> 1. Зәйтүн чәчәгеннән таҗ үреп ки –<br> Җәбраил әмере бу, Ватан,<br> Синең тәкъдир Ходай хозурында<br> “Мәңгелеккә!” диеп язылган.<br> Керсез бу туфрагың нәҗесләнсә,<br> Дошман аяк басса, яу җитеп,<br> Исеңдә тот, Ватан, Күк иңдерә<br> Һәр улыңны сугышчы итеп,<br> Һәр улыңны сугышчы итеп.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Мексикалы, сугыш аваз салса,<br> Әзерләп куй кылыч һәм ияр.<br> Туплар атуыннан калтырансын<br> Җир шары – үзәгенә кадәр,<br> Туплар атуыннан калтырансын<br> Җир шары – үзәгенә кадәр.<br> '''Хәзерге заман гимнының рәсми башкарыла торган өлеше. Барлыгы 10 куплеттан тора.'''<br> === '''МИКРОНЕЗИЯ ФЕДЕРАТИВ ШТАТЛАРЫ''' === '''Patriots of Micronesia'''<br> Tis here we are pledging, with heart and with hand,<br> Full measure of devotion to thee, our native land,<br> Full measure of devotion to thee, our native land.<br> Now all join the chorus, let union abide.<br> Across all Micronesia join hands on every side,<br> Across all Micronesia join hands on every side.<br> We all work together, with hearts, voice and hand,<br> Till we have made these islands another promised land,<br> Till we have made these islands another promised land.<br> https://rutube.ru/video/993737fecd02d1c93f5d0805644ee063/ https://wikiway.com/federativnye-shtaty-mikronezii/gimn/ '''Микронезия ватанпәрвәрләре'''<br> === '''МИСЫР''' === '''بلادي بلادي بلادي'''<br> بلادي بلادي بلادي<br> لكِ حبي و فؤادي<br> بلادي بلادي بلادي<br> لك حبي و فؤادي<br> مصر يا أم البلاد<br> انت غايتي والمراد<br> وعلى كل العباد<br> كم لنيلك من اياد<br> بلادي بلادي بلادي<br> لكِ حبي و فؤادي<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Bilady,_Bilady,_Bilady.ogg https://wikiway.com/egypt/gimn/ '''Ватаным, Ватаным, Ватаным!'''<br> Ватаным, Ватаным, Ватаным,<br> Мәхәббәтем сиңа һәм җаным, Ватаным!<br> Олылыйм Аллаһны, Ватанны,<br> Багышлап иң изге догамны, догамны.<br> Морадым, гамәлем багышлыйм тик сиңа,<br> Көч куеп, тир түгеп тапканым – тик сиңа,<br> Илләрнең борынгы анасы, Ватаным,<br> Кадерли сине ил баласы, Ватаным.<br> Нил кебек куәтле һәм ямьле,<br> Әй, Мисыр, имин бул син мәңге, бул мәңге.<br> Ватаным, Ватаным, Ватаным,<br> Мәхәббәтем сиңа һәм җаным, Ватаным!<br> '''Рәсми башкарыла торган беренче куплет. Тагын икесе бар.'''<br> === '''МОЗАМБИК''' === '''Pátria Amada'''<br> Na memória de África e do Mundo<br> Pátria bela dos que ousaram lutar.<br> Moçambique, o teu nome é liberdade,<br> O Sol de Junho para sempre brilhará.<br> '''''Coro:'''''<br> ||: Moçambique nossa terra gloriosa,<br> Pedra a pedra construindo um novo dia.<br> Milhões de braços, uma só força,<br> Oh pátria amada, vamos vencer. :||<br> Povo unido do Rovuma ao Maputo<br> Colhe os frutos do combate pela paz,<br> Cresce o sonho ondulando na bandeira<br> E vai lavrando na certeza do amanhã.<br> '''''Coro (2)'''''.<br> Flores brotando do chão do teu suor,<br> Pelos montes, pelos rios, pelo mar,<br> Nós juramos por ti, oh Moçambique,<br> Nenhum tirano nos irá escravizar!<br> '''''Coro (2).'''''<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mozambican_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.wav https://wikiway.com/mozambique/gimn/ '''Сөекле Ватан'''<br> Африканың, бар дөньяның хәтерендә<br> Көрәшкә басканнар гүзәл Ватаны.<br> Мозамбикның азатлыгы – исемендә,<br> Июнь кояшының мәңге балкыр даны.<br> '''''Кушымта:'''''<br> ||: Мозамбик, син безнең шөһрәтле җиребез,<br> Ташка таш куеп, яңа көнне төзибез.<br> Миллионлаган кул – бердәм көч-куәт,<br> Сөекле Ватан, җиңүгә юнәлт! :||<br> Рувумадан Мапутуга кадәр күрә<br> Бердәм халык көрәшнең җимешләрен,<br> Байрагындагы хыялын ул үстерә,<br> Тергезә инабәтле киләчәген.<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> Тир сугарган җиреңдә үскән гөлләр,<br> Тауларың, елгаларың, диңгез белән –<br> Ант итәбез, әй Мозамбик, залимнәр<br> Төшералмас безне коллыкка бүтән!<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> === '''МОЛДОВА''' === '''Limba noastră'''<br> Limba noastră-i o comoară<br> În adîncuri înfundată<br> Un şirag de piatră rară<br> Pe moşie revărsată.<br> Limba noastră-i foc ce arde<br> Într-un neam, ce fără veste<br> S-a trezit din somn de moarte<br> Ca viteazul din poveste.<br> Limba noastră-i numai cîntec,<br> Doina dorurilor noastre,<br> Roi de fulgere, ce spintec<br> Nouri negri, zări albastre.<br> Limba noastră-i graiul pîinii,<br> Cînd de vînt se mişcă vara;<br> In rostirea ei bătrînii<br> Cu sudori sfinţit-au ţara.<br> Limba noastră-i frunză verde,<br> Zbuciumul din codrii veşnici,<br> Nistrul lin, ce-n valuri pierde<br> Ai luceferilor sfeşnici.<br> Nu veţi plînge-atunci amarnic,<br> Că vi-i limba prea săracă,<br> Şi-ţi vedea, cît îi de darnic<br> Graiul ţării noastre dragă.<br> Limba noastră-i vechi izvoade.<br> Povestiri din alte vremuri;<br> Şi citindu-le 'nşirate, –<br> Te-nfiori adînc şi tremuri.<br> Limba noastră îi aleasă<br> Să ridice slava-n ceruri,<br> Să ne spiue-n hram şi-acasă<br> Veşnicele adevăruri.<br> Limba noastra-i limbă sfîntă,<br> Limba vechilor cazanii,<br> Care o plîng şi care o cîntă<br> Pe la vatra lor ţăranii.<br> Înviaţi-vă dar graiul,<br> Ruginit de multă vreme,<br> Stergeţi slinul, mucegaiul<br> Al uitării 'n care geme.<br> Strîngeţi piatra lucitoare<br> Ce din soare se aprinde –<br> Şi-ţi avea în revărsare<br> Un potop nou de cuvinte.<br> Răsări-va o comoară<br> În adîncuri înfundată,<br> Un şirag de piatră rară<br> Pe moşie revărsată.<br> https://rutube.ru/video/fe2188973e8de93e105e0e8622b6440d/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Imnul_Republicii_Moldova_US_NAVY.ogg https://wikiway.com/moldova/gimn/ '''Безнең телебез'''<br> Безнең тел – бакый хәзинә,<br> Бик тирәндә тамырлары,<br> Җиребез буйлап сибелгән<br> Энҗеләр, асылташлары.<br> Безнең тел – дөрләгән учак:<br> Халкым үлем йокысыннан<br> Уянсын тормышка сусап –<br> Әкияттәге батыр сыман.<br> Безнең телебез җырлары,<br> Дойналардагы сагышлар<br> Ача якты офыкларны,<br> Тарала кара болытлар.<br> Безнең тел – ул икмәк теле,<br> Җәен җилләр сызгырганы,<br> Бабалар, җиргә тир түгеп,<br> Мөбарәк иткәннәр аны.<br> Безнең тел – ул яшел яфрак,<br> Кодру урманнары шавы.<br> Нистру бормалары качыра<br> Йолдызлар яктысы явын.<br> Һич ачынып зарланмагыз,<br> Ярлы дип телегез бигрәк,<br> Сайланган тел ул, аңлагыз, –<br> Тора илебезне бизәп.<br> Безнең тел – ул тарихи тел,<br> Борынгы хәлләр дастаны.<br> Өйрән аны һәм танып бел<br> Хакыйкатьнең ни булганын.<br> Безнең тел ул билгеләнгән<br> Күкләрне мактау йөзеннән –<br> Өйдә, чиркәүдә бәндәләр<br> Тайпылмас дип Хак сүзеннән.<br> Безнең тел – изгелек нуры,<br> Аңарда ата-бабалар<br> Елый-елый, җырлый-җырлый<br> Өйдә гыйбадәт кылганнар.<br> Чыгарыйк телне хәяткә,<br> Коткарып заман явыннан,<br> Пакьлик пычрак-күгәректән,<br> Онытылу аһ-зарыннан.<br> Җыйыйк кояш нурларыннан<br> Очкын алган чакматашын, –<br> Ургылыр тел байлыгыннан<br> Яңа сүзләр булып ташкын.<br> Яшәячәк бу хәзинә,<br> Бик тирәндә тамырлары,<br> Җиребез буйлап сибелгән<br> Энҗеләр, асылташлары.<br> '''Рәсми чараларда гимнның беренче, икенче, бишенче, тугызынчы һәм уникенче куплетлары кулланыла.'''<br> === '''МОНГОЛИЯ''' === '''Монгол Улсын Төрийн дуулал'''<br> '''1.''' Дархан манай тусгаар улс<br> Даяар монголын ариун голомт<br> Далай их дээдсийн гэгээн үйлс<br> Дандаа энхжин үүрд мөнхжинө.<br> Хамаг дэлхийн шударга улстай<br> Хамтран нэгдсэн эвээ бэхжүүлж<br> Хатан зориг, бүхий л чадлаараа<br> Хайртай Монгол орноо мандуулъя.<br> '''2.''' Өндөр төрийн минь сүлд ивээж<br> Өргөн түмний минь заяа түшиж<br> Үндэс язгуур, хэл соёлоо<br> Үрийн үрдээ өвлөн бадраая.<br> Эрэлхэг Монголын золтой ардууд<br> Эрх чөлөө жаргалыг эдлэв<br> Жаргалын түлхүүр, хөгжлийн тулгуур<br> Жавхлант манай орон мандтугай.<br> https://zvukitop.com/skachat-gimn-mongolii/ https://yandex.ru/video/preview/15086678055865714389 '''Монгол Иленең дәүләт җыры'''<br> '''1.''' Инкыйлаби Ватаныбыз —<br> Монголның саф учагы,<br> Һичкем аны җиңә алмас,<br> Мәңгегә үскән чагы.<br> Дөньяның гадел илләре<br> Белән бердәмлек өчен,<br> Үстерик Ватанны биреп<br> Йөрәк дәртен, кул көчен.<br> '''2.''' Милли тел, мәдәниятне<br> Мирас итеп тапшырыйк,<br> Эшчән, кыю Монгол илен<br> Бәхет-уңышка юллыйк.<br> Хөрмәт итеп ил туграсын,<br> Ил язмышына таян.<br> Алгарышта чәчәк атсын,<br> Яшәсен бөек Ватан!<br> === '''МОРДОВИЯ''' === '''Ши валда, Мордовия!'''<br> '''1.''' Ши валда, Мордовия, седистот сай,<br> Ши валда, Мордовия, сельмосот палы, юрнай,<br> Россиять мяшться мокшень сияста сюлгам,<br> Россиять карксэземса эрзянь зырняста пулай.<br> '''''Морзюлма-мороютко:'''''<br> Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br> Гайняк! Гайняк, Мордовия!<br> Кельгома краеньке – най панжи маеньке,<br> Мокшэрзянь шачема-касома крае!<br> Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br> Морак! Морак, Мордовия!<br> Павазу эряфсь катк тонь эрь кудозт сувай!<br> Ульхть шумбра, ульхть шумбра,<br> Кода сонць Сияжарсь, ульхть шумбра!<br> '''2.''' Тон ютыть, Мордовия, стака кить-янт,<br> Тон молить, Мордовия, витьстэ,<br> верьга кандыть прят.<br> Вий макснесть келей Мокшась ды бойка Сурась,<br> Секс течис тон седейс ды оймес –<br> прок ванькс лисьмапрят.<br> '''''Мороютко-морзюлма:'''''<br> Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br> Гайняк! Гайняк, Мордовия!<br> Кельгома краеньке – най панжи маеньке,<br> Мокшэрзянь шачема-касома крае!<br> Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br> Морак! Морак, Мордовия!<br> Павазу эряфсь катк тонь эрь кудозт сувай!<br> Ульхть шумбра, ульхть шумбра,<br> Кода сонць Сияжарсь, ульхть шумбра!<br> https://rutube.ru/video/1bf85fe270665f092a358c3bf6d3ec9e/ https://yandex.ru/video/preview/10948984705911750187 '''Имин бул, Мордовия!'''<br> '''1.''' Хәерле көн, Мордовия, ихлас күңелдән,<br> Хәерле көн, Мордовия, нур сибелә күзләреңнән,<br> Балкый ил күгендә мокша йолдызлары,<br> Яктырта туган илебезне эрзя таңнары.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Исәнме, Мордовия!<br> Куанып яшә, Мордовия!<br> Туган-үскән җирем, чәчәкле язларың,<br> Мокша-эрзя халкының сөекле Ватаны!<br> Имин бул син, Мордовия!<br> Җырла, җырла, Мордовия!<br> Бәхетле тормыш килсен өйләреңә!<br> Мәңге яшә, мәңге яшә,<br> Кояш үзе кебек мәңге яшә!<br> '''2.''' Авыр юллар үттең син, Мордовия,<br> Башыңны югары, горур тоттың, Мордовия,<br> Көч бирде сиңа киң Мокша, җитез Сура,<br> Шуңа бүген җаның керсез, чишмәдәй саф, чиста.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''3.''' Ты трудной дорогой, Мордовия, шла,<br> России держалась и голову гордо несла.<br> Давали силы вольные Мокша, Сура,<br> Ты духом была и осталась сильна и добра.<br> '''''Припев.'''''<br> '''Гимнның беренче дүртьюллык куплеты мокша телендә язылган, икенчесе – эрзя телендә, өченчесе – урыс телендә. Өч куплетның да кушымталары – катнаш мокша-эрзя телендә.'''<br> === '''НЕПАЛ''' === '''''नेपालीमा (nepālima – непал телендә)'''''<br> '''सयौं थुँगा फूलका'''<br> सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली<br> सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।<br> सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली<br> सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।<br> प्रकृतिका कोटी-कोटी सम्पदाको आंचल<br> वीरहरूका रगतले, स्वतन्त्र र अटल।<br> ज्ञानभूमि, शान्तिभूमि तराई, पहाड, हिमाल<br> अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल।<br> बहुल जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति छन् विशाल<br> अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो, जय जय नेपाल।<br> '''''Укылышы'''''<br> '''Sayaű thűgā phūlkā'''<br> Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā Nepālī <br> Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī <br> Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā nepālī <br> Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī <br> Prakritikā kotī-kotī sampadāko ā̃chal(a), <br> Vīrharūkā ragata le, swatantra ra aṭala) <br> Gyānabhūmi, śhāntibhūmi Tarāī, pahād, himāl(a) <br> Akhaṇḍa yo pyāro hāmro mātṛibhūmi Nepāl(a) <br> Bahul jāti, bhāṣhā, dharma, sãnskṛti chan biśhāl(a) <br> Agragāmī rāṣhṭra hāmro, jaya jaya Nepāl(a)<br> https://rutube.ru/video/ff3ab41ca38da63019f580c0eb3d06f4/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sayaun_Thunga_Phool_Ka_(instrumental).ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Без – меңләгән гөл-чәчәк'''<br> Без – меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,<br> Мечидән Маһакалигә сузылган бәйсез илдә.<br> Без – меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,<br> Мечидән Маһакалигә сузылган бәйсез илдә.<br> Мул табигать байлыклары – гүзәл илебез даны, <br> Кан түгеп, батырларыбыз какшамас итте аны.<br> Гыйлем, тынлык хөкем сөрә Тераида, тауларда,<br> Уртак, бүленмәс, сөекле Ватаныбыз Непалда.<br> Төрле раса, телләр, диннәр мирасын саклап калдың, <br> Алгарышлы ил-дәүләтем, мәңге яшә, Непалым!<br> === '''НИГЕР''' === '''L’honneur de la patrie'''<br> Des rives du Niger aux confins du Ténéré<br> Frères et sœurs nous sommes<br> Enfants d’une même Patrie le Niger<br> Nourris de la sève des mêmes idéaux<br> Pour un Niger de paix libre fort et uni<br> Pour un Niger prospère le Pays de nos rêves<br> Pour l’honneur de la Patrie<br> Incarnons la vaillance et la persévérance<br> Et toutes les vertus de nos dignes aïeux<br> Guerriers intrépides déterminés et fiers<br> Défendons la patrie au prix de notre sang<br> Faisons du Niger symbole de dignité<br> Emblème et flambeau de l’Afrique qui avance<br> Pour ces nobles idéaux debout et en avant<br> En avant pour le travail en avant pour le combat<br> Nous demeurons debout<br> Portant haut le drapeau de notre cher Pays<br> Dans le ciel d’Afrique et dans tout l’Univers<br> Pour construire ensemble<br> Un monde de justice de paix et de progrès<br> Et pour faire du Niger la fierté de l’Afrique.<br> '''Don darajar Uban'''<br> Daga Bankunan Nijar zuwa kan iyakokin Ténéré<br> Yan’uwa mune<br> ‘Ya’yan kasar uba daya Nijar<br> Rarraba da ruwan ‘ya’yan itace iri ɗaya<br> Domin kasar Nijar mai karfi da hadin kai mai zaman lafiya<br> Ga kasar Nijar mai albarka kasar burinmu<br> Don darajar Uban<br> Haɗa ƙarfin hali da juriya<br> Da dukkan kyawawan halaye na magabata na kwarai<br> Jarumai marasa tsoro sun ƙudura da girman kai<br> Kare kasar nan akan kudin jininmu<br> Mu sanya Nijar ta zama alamar mutunci<br> Tambari da fitilar ciyar da Afirka gaba<br> Don waɗannan maɗaukakin maɗaukaki tsaya ku tafi<br> Gaba don aikin gaba don yaƙin<br> Mun tsaya a tsaye<br> Dauke tutar kasarmu mai daraja<br> A cikin sararin samaniyar Afirka da ko’ina cikin Duniya<br> Don gina tare<br> Duniyar adalci, zaman lafiya da ci gaba<br> Da kuma sanya Nijar ta zama abin alfaharin Afirka.<br> https://zvukitop.com/gimn-nigera-skachat/ https://rutube.ru/video/dabaf9794d7ebacc7d4ad84c14447496/ '''Ватан горурлыгы'''<br> Нигер ярларыннан Тенерега кадәр<br> Без туганнар, кардәшләр,<br> Бер үк Ватан – Нигер балалары,<br> Уртак барчабыз идеаллары.<br> Булсын бердәм, тыныч, куәтле, ирекле,<br> Чәчәк атсын Нигер, хыялыбыз иле.<br> Ватан даны иңендә<br> Гәүдәләнсен илдә батырлык, сабырлык,<br> Лаеклы бабалар мирасы – тырышлык.<br> Куркусыз, тәвәккәл һәм горур яугирләр,<br> Аямый һич үзен, илне имин итәр,<br> Булыр Нигерыбыз мәртәбә үрнәге,<br> Африка омтылышларының терәге.<br> Бу күркәм идеаллар – барчабыз теләге.<br> Алга – тырыш хезмәткә, алга – кыю көрәшкә<br> Бердәм күтәреләбез.<br> Җилфердәсен байрак мәһабәт бу илдә,<br> Африка күгендә, дөнья киңлегендә.<br> Бергә үсә бездә<br> Гаделлек, тынычлык, алгарыш орлыгы –<br> Булсын диеп Нигер кыйтга горурлыгы.<br> '''Күпмилләтле һәм күптелле Нигер дәүләтенең француз телендә язылган яңа гимны 2023 елда расланды. Аның тексты шулай ук җирле һауса теленә дә тәрҗемә ителгән. Гимнның халыкчан рухлы көен шартлы рәвештә “дини булмаган нәшид” жанрына кертеп булыр иде.'''<br> === '''НИДЕРЛАНД''' === '''Het Wilhelmus'''<br> '''1.''' Wilhelmus van Nassouwe<br> ben ik, van Duitsen bloed,<br> den vaderland getrouwe<br> blijf ik tot in den dood.<br> Een Prinse van Oranje<br> ben ik, vrij onverveerd,<br> den Koning van Hispanje<br> heb ik altijd geёerd.<br> '''6.''' Mijn schild ende betrouwen<br> zijt Gij, o God mijn Heer,<br> op U zo wil ik bouwen,<br> verlaat mij nimmermeer.<br> Dat ik doch vroom mag blijven,<br> uw dienaar t’aller stond,<br> de tirannie verdrijven<br> die mij mijn hart doorwondt.<br> https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Het_Wilhelmus_(tempo_corrected).ogg Ясалма Интеллект "җырлый"<br> https://wikiway.com/netherlands/gimn/ '''Вилһелм җыры'''<br> '''1.''' Вилһелмус ван Нассаумын,<br> Халкым каны калебемдә,<br> Ватаныма биргән анттан<br> Ваз кичмәм гомеремдә.<br> Асыл зат Оран угланы,<br> Тугрымын намусыма,<br> Испан кыйралына бары<br> Хөрмәт кылам гына.<br> '''6.''' Калканым, рухи терәгем,<br> Кодрәтле, газиз Аллам.<br> Гаҗиз итмә мине, Тәңрем,<br> Сиңа гына таянам.<br> Хак тарафыңда булырмын<br> Мәңге Синең колың:<br> Бетсен йөрәгемне, халкымны<br> Телгәләгән золым.<br> '''Гимнның рәсми башкарыла торган бер варианты. Алтынчы куплет урынына кайвакыт икенчесен куялар. Акрошигырь рәвешендә язылган текст 15 куплеттан тора: сигезьюллык куплетларның беренче хәрефләрен бергә кушсаң, “Willem van Nassov” (хәзерге замандагы язылышы – Wilhelmus van Nassauwe) сүзләре барлыкка килә. Вилһелм ван Нассау – XVII гасырда Нидерландта Испаниядән азатлыкка ирешү хәрәкәтен җитәкләгән шәхес. Ул Оран провинциясенең кенәзе булган. Гимн тексты аның исеменнән язылган.'''<br> === '''НОРВЕГИЯ''' === '''Ja, vi elsker dette landet'''<br> '''1.''' Ja, vi elsker dette landet,<br> som det stiger frem,<br> furet, værbitt over vannet,<br> med de tusen hjem.<br> Elsker, elsker det og tenker<br> på vår far og mor<br> og den saganatt som senker<br> drømme på vår jord,<br> og den saganatt som senker,<br> senker drømme på vår jord.<br> '''7.''' Norske mann i hus og hytte,<br> takk din store Gud!<br> Landet ville han beskytte,<br> skjønt det mørkt så ud.<br> Alt hvad fedrene har kjempet,<br> mødrene har grett,<br> har den Herre stille lempet,<br> så vi vant vår rett,<br> har den Herre stille lempet,<br> så vi vant, vi vant vår rett.<br> '''8.''' Ja, vi elsker dette landet,<br> som det stiger frem,<br> furet, værbitt over vannet,<br> med de tusen hjem.<br> Og som fedres kamp har hevet<br> det av nød til seir,<br> også vi, når det blir krevet,<br> for dets fred slår leir,<br> også vi, når det blir krevet,<br> for dets fred, dets fred slår leir!<br> https://rutube.ru/video/760024b2c9af3e8b0cc792391ef8023d/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Norway_(National_Anthem).ogg https://wikiway.com/norway/gimn/ '''Туган илне яратабыз'''<br> '''1.''' Туган илне яратабыз,<br> Урман-тауларын,<br> Чал диңгезен, туң җилләрен,<br> Мең-мең йортларын.<br> Туган учак – ул сөекле<br> Ата-анабыз:<br> Суыгында, кояшында<br> Хозурланабыз,<br> Суыгында, кояшында<br> Аның хозурланабыз.<br> '''7.''' Данла, илем, язмышыңны:<br> Шомлы көнеңдә<br> Тәңре сине ярлыкады<br> Җир итәгендә.<br> Канлы корбан биреп кенә,<br> Керми сугышка,<br> Ирештең үз ирегеңә,<br> Тыныч тормышка,<br> Ирештең үз ирегеңә,<br> Тыныч һәм мул тормышка.<br> '''8.''' Туган илне яратабыз,<br> урман-тауларын,<br> чал диңгезен, туң җилләрен,<br> ак болытларын.<br> Ата-баба көрәшкән күк,<br> без дә дауларбыз,<br> мәңге иминлек хакына<br> җиңү яуларбыз,<br> мәңге иминлек хакына<br> яңа җиңү яуларбыз!<br> '''Гимнның рәсми башкарыла торган куплетлары.'''<br> === '''ПАКИСТАН ИСЛАМ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''پاک سرزمین شاد باد'''<br> پاک سرزمین شاد باد<br> كشور حسين شاد باد <br> تو نشان عزم علیشان <br> ! ارض پاکستان <br> مرکز یقین شاد باد <br> پاک سرزمین کا نظام <br> قوت اخوت عوام <br> قوم ، ملک ، سلطنت <br> پائندہ تابندہ باد <br> شاد باد منزل مراد <br> پرچم ستارہ و ہلال <br> رہبر ترقی و کمال <br> ترجمان ماضی شان حال <br> ! جان استقبال <br> سایۂ خدائے ذوالجلال<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Pakistan.OGG https://rutube.ru/video/3217e83b06c201b894ee8d9280e79f42/ https://wikiway.com/pakistan/gimn/ '''Саф-пакь җирем, шатлан'''<br> Саф-пакь җирем, шатлан,<br> Гүзәллек илем, шатлан,<br> Син бөек ихтыярга нишан,<br> Әйа, Пакистан!<br> Тугры мәркәзе, шатлан!<br> Саф-пакь җиреңдә низам,<br> Куәтле вә егәрле гавам,<br> Ил, милләт, дәүләт, –<br> Мәңге балкып чәчәк ат!<br> Шатлан изге морадыңа,<br> Айлы-йолдызлы байрагыңа.<br> Барган юлың – тәрәккый-кәмаль,<br> Үткәнең – бөек, бүгенгең – хәләл,<br> Җаның – истикъбаль!<br> Күләгә иңдергән Зүл-Җәләл.<br> '''Зүл-Җәләли үәл-Икрам – “Бөеклек һәм Юмартлык хуҗасы”, Аллаһы Тәгалә исемнәренең берсе.'''<br> === '''ПАПУА-ЯҢА ГВИНЕЯ''' === '''O Arise, All You Sons'''<br> O arise all you sons of this land,<br> Let us sing of our joy to be free,<br> Praising God and rejoicing to be<br> Papua New Guinea.<br> Shout our name from the mountains to seas<br> Papua New Guinea;<br> Let us raise our voices and proclaim<br> Papua New Guinea.<br> Now give thanks to the good Lord above<br> For His kindness, His wisdom and love,<br> For this land of our fathers so free,<br> Papua New Guinea.<br> Shout again for the whole world to hear<br> Papua New Guinea;<br> We're independent and we're free<br> Papua New Guinea.<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:O_Arise,_All_You_Sons_(instrumental).ogg https://wikiway.com/papua-novaya-gvineya/gimn/ '''Күтәрелегез, ил уллары!'''<br> Күтәрелегез, ил уллары,<br> Яңгыратыйк азатлык җырларын,<br> Рәхмәтле Алланы мактарга —<br> Папуа-Яңа Гвинея.<br> Исемең диңгездә-тауларда —<br> Папуа-Яңа Гвинея;<br> Рухланыйк без сине хакларга —<br> Папуа-Яңа Гвинея.<br> Кодрәтле Алладан бәрәкәт —<br> Игелек, зирәклек, мәхәббәт,<br> Бабалар Ватаны, син азат —<br> Папуа-Яңа Гвинея.<br> Бар дөнья тыңласын, җыр яңгырат —<br> Папуа-Яңа Гвинея;<br> Без бәйсез, ирекле, күңел шат —<br> Папуа-Яңа Гвинея.<br> '''Элек Бөекбритания колониясе булган Папуа-Яңа Гвинея 1906-1975 елларда Австралия протектораты астында яшәде. Күптелле илдә инглиз теленә рәсми һәм милләтара аралашу статусы бирелгән.'''<br> === '''ПАРАГВАЙ''' === '''Paraguayos, República o Muerte'''<br> I. A los pueblos de América, infausto<br> tres centurias un cetro oprimió,<br> mas un día soberbia surgiendo,<br> "¡Basta!" — dijo, y el cetro rompió.<br> Nuestros padres, lidiando grandiosos,<br> ilustraron su gloria marcial;<br> 𝄆 y trozada la augusta diadema,<br> enalzaron el gorro triunfal. 𝄇<br> '''''Coro:'''''<br> ¡Paraguayos, República o muerte!<br> Nuestro brío nos dío libertad:<br> Ni opresores, ni siervos, alientan,<br> Donde reinan unión, e igualdad.<br> Ni opresores, ni siervos, alientan,<br> Donde reinan unión e igualdad,<br> unión e igualdad, unión e igualdad.<br> https://rutube.ru/video/999170ec6148ad079ee12c1cabf3cfb8/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paraguayan_National_Anthem.oga '''Парагвайлылар, йә җөмһүрият, йә үлем'''<br> ...............................<br> Гимнның икенче исеме — '''Himno Nacional Paraguayo''' (Парагвай милли гимны). Кушымталы җиде куплеттан тора, беренчесе рәсми рәвештә башкарыла.<br> === '''ПЕРУ''' === '''¡Somos libres, seámoslo siempre!'''<br> '''''Coro:'''''<br> Somos libres, seámoslo<br> siempre, seámoslo siempre.<br> Y antes niegue sus luces,<br> sus luces, sus luces el sol,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó.<br> '''6.''' En su cima los Andes sostengan<br> la bandera o pendón bicolor,<br> Que a los siglos anuncie el esfuerzo<br> que ser libre, que ser libre,<br> que ser libre, por siempre nos dió.<br> A su sombra vivamos tranquilos,<br> y al nacer por sus cumbres el sol,<br> Renovemos el gran juramento<br> que rendimos, que rendimos,<br> que rendimos al Dios de Jacob,<br> que rendimos al Dios de Jacob,<br> Al Dios de Jacob!<br> '''Coro:'''<br> Somos libres, seámoslo<br> siempre, seámoslo siempre.<br> Y antes niegue sus luces,<br> sus luces, sus luces el sol,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó.<br> '''Viva El Peru!'''<br> https://rutube.ru/video/6d14fa9682160d8c64ca5e1291b747f2/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Marcha_Nacional_del_Perú.ogg '''Без азат, мәңге азат булырбыз!'''<br> '''''Кушымта:'''''<br> Без азатбыз, азатбыз,<br> мәңгелек кыйблабыз ул ирек.<br> Изге анттан дүнмәбез,<br> антыбыздан дүнмәбез:<br> Кояш нурлары сүрелгәнче<br> үстерербез Ватанны сөеп,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче<br> үстерербез Ватанны сөеп,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче<br> үстерербез Ватанны сөеп.<br> '''6.''' Андның иң түренә, югарыга<br> ике төс байрак беркетелгән,<br> Безгә — әйтсен иҗтиһат дөньяга —<br> Мәңгелеккә, мәңгелеккә<br> Мәңгелеккә ирек бирелгән.<br> Байрак белән имин тормышта без, —<br> Кояш менгәч күк капусына,<br> Яңартылсын илаһи догабыз,<br> һәм буйсыныйк, һәм буйсыныйк,<br> буйсыныйк Ягъкуб Раббысына,<br> буйсыныйк Ягъкуб Раббысына,<br> Ягъкуб Раббысына!<br> '''''Кушымта:'''''<br> Без азатбыз, азатбыз,<br> мәңгелек кыйблабыз ул ирек<br> Изге анттан дүнмәбез,<br> антыбыздан дүнмәбез,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче,<br> үстерербез Ватанны сөеп,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче,<br> үстерербез Ватанны сөеп,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче,<br> үстерербез Ватанны сөеп.<br> '''Яшәсен Перу!''' '''Гимн тексты алты куплеттан тора. 2010 елга кадәр аның беренчесе рәсми дип санала иде, хәзер – алтынчысы. Кушымтасы башында да, азагында да башкарыла. Дәүләт кануннары буенча башлап җырлаучы гимнны Viva El Peru! (Яшәсен Перу!) дип тәмамларга тиеш.<br>''' === '''ПОЛЬША''' === '''Jeszcze Polska nie zginęła'''<br> '''1.''' Jeszcze Polska nie zginęła,<br> Kiedy my żyjemy,<br> Co nam obca przemoc wzięła,<br> Szablą odbierzemy.<br> '''''Refren (2):'''''<br> Marsz, marsz Dąbrowski,<br> Z ziemi włoskiej do Polski,<br> Za Twoim przewodem<br> Złączym się z narodem.<br> '''2.''' Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,<br> Będziem Polakami,<br> Dał nam przykład Bonaparte,<br> Jak zwyciężać mamy.<br> '''''Refren (2).'''''<br> '''3.''' Jak Czarniecki do Poznania<br> Po szwedzkim zaborze,<br> Dla Ojczyzny ratowania<br> Wrócim się przez morze.<br> '''''Refren (2).'''''<br> '''4.''' Mówił ojciec do swej Basi,<br> Cały zapłakany:<br> “Słuchaj jeno, pono nasi<br> Biją w tarabany!”<br> '''''Refren (2).'''''<br> https://rutube.ru/video/c19252133d99c78374cc5a5c83b6c1cc/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mazurek_Dabrowskiego.ogg '''Польша әле җуелмас'''<br> '''1.''' Польша әле ул җуелмас,<br> Без исән булганда,<br> Таланганны кайтарырбыз –<br> Кылычлар кулларда.<br> '''''Кушымта (2):'''''<br> Кайтчы, Домбровский,<br> Румнан – үз җиреңә:<br> Бердәмлек – халкыңа,<br> Азатлык – илеңә.<br> '''2.''' Үтик Висланы, Вартаны,<br> Поляк булып калыйк,<br> Һәм җиңүчән Бонапарттан<br> Без дә үрнәк алыйк.<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> '''3.''' Чернецкий Познаньга кайткан,<br> Швед богавын ташлап,<br> Ватаныбыз исән булыр,<br> Без әйләнеп кайтсак.<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> '''4.''' Күз яшьләре аша безгә<br> Әйтер ватандашлар:<br> “Безнекеләр өйгә кайта,<br> Кага барабаннар!”<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> === '''ПОРТУГАЛИЯ''' === '''Heróis do mar'''<br> '''1.''' Heróis do mar, nobre povo,<br> Nação valente e imortal,<br> Levantai hoje de novo<br> O esplendor de Portugal!<br> Entre as brumas da memória,<br> Ó Pátria, sente-se a voz<br> Dos teus egrégios avós,<br> Que há-de guiar-te à vitória!<br> '''''Corus:'''''<br> Às armas, às armas!<br> Sobre a terra, sobre o mar,<br> Às armas, às armas!<br> Pela Pátria lutar!<br> Contra os canhões marchar, marchar!<br> '''2.''' Desfralda a invicta Bandeira,<br> À luz viva do teu céu!<br> Brade a Europa à terra inteira:<br> Portugal não pereceu!<br> Beija o solo teu jucundo<br> O Oceano, a rugir d’amor;<br> E teu braço vencedor<br> Deu mundos novos ao Mundo!<br> '''''Corus.'''''<br> '''3.''' Saudai o Sol que desponta<br> Sobre um ridente porvir;<br> Seja o eco de uma afronta<br> O sinal do ressurgir.<br> Raios dessa aurora forte<br> São como beijos de mãe,<br> Que nos guardam, nos sustêm,<br> Contra as injúrias da sorte.<br> '''''Corus.'''''<br> https://rutube.ru/video/1509b7571d4fbd431c719065bed17a41/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:A_Portuguesa.ogg '''Диңгезләрдә гаярь'''<br> '''1.''' Диңгезләрдә гаярь, шанлы,<br> Затлы һәм үлемсез милләтем,<br> Кайтар үзең яулаганны,<br> Португалиянең зиннәтен!<br> Горур тавышын, Ватан, шәйлә,<br> Аерып хәтер томаннарын,<br> Мөхтәрәм ата-бабаңның –<br> Илтсен ул яңа җиңүләргә!<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ал кулыңа коралыңны!<br> Суда, җирдә сынатма,<br> Ал кулыңа коралыңны!<br> Көрәш, Ватанны хакла!<br> Һәм тупларга каршы атла!<br> '''2.''' Күтәр байрагың – җиңелмәс,<br> Җилфердәр ул якты күгеңдә!<br> Җиткер дөньяга: бирешмәс<br> Португалиябез үлемгә!<br> Ярсып давылланган океан<br> Изге туфрагыңны үбә;<br> Һәм кулларың итте бүләк<br> Кешелеккә яңа бер мәйдан!<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''3.''' Сәлам бирегез кояшка –<br> Киләчәкнең көлемсәр шавы;<br> Һәм өндәсен яңарышка<br> Кимсетелүләрнең шаңдавы.<br> Көч-кодрәтле таң нурларыннан<br> Ватан-Ана гүя назлый,<br> Ул көч бирә безгә, саклый<br> Язмыш кагу-сугуларыннан.<br> '''''Кушымта.'''''<br> === '''ПУЭРТО-РИКО''' === === '''РУАНДА''' === '''''Kinyarwanda'''''<br> '''Rwanda nziza'''<br> Rwanda nziza Gihugu cyacu<br> Wuje imisozi, ibiyaga n’ibirunga<br> Ngobyi iduhetse gahorane ishya<br> Reka tukurate tukuvuge ibigwi<br> Wowe utubumbiye hamwe twese<br> Abanyarwanda uko watubyaye<br> Berwa, sugira, singizwa iteka.<br> https://rutube.ru/video/9dc8e9395cc71eec9e15968e7a325230/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymne_National_du_Rwanda.ogg '''''Татарча'''''<br> '''Гүзәл Руанда'''<br> Гүзәл Руанда, сөекле илебез,<br> Бизи сине таулар, күлләр, вулканнарың,<br> Ватаныбыз, бул бәхет бишеге;<br> Куансыннар, әйдә, синең балаларың,<br> Дан җырлыйк күркәм гамәлләреңә,<br> Сыенып бергә синең итәгеңә;<br> Чәчәк атсын мәңге тарафларың.<br> '''Гимн текстындагы дүрт куплетның рәсми чараларда башкарыла торган беренчесе.'''<br> === '''РУМЫЙНИЯ''' === '''Deșteaptă-te, române!'''<br> Deşteaptă-te, române, din somnul cel de moarte,<br> În care te-adînciră barbarii de tirani,<br> barbarii de tirani!<br> Acum ori niciodată croieşte-ţi altă soartă,<br> La care să se-nchine şi cruzii tăi dusmani,<br> şi cruzii tăi duşmani!<br> Acum ori niciodată croieşte-ţi altă soartă,<br> La care să se-nchine şi cruzii tăi dusmani,<br> şi cruzii tăi duşmani!<br> https://rutube.ru/video/2b40abbe8bc4476d9129df230d2c0edf/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Desteapta-te,_romane!.ogg '''Уян, румын!'''<br> 1. Уян, румыйн, уян инде гомерлек бу йокыңнан,<br> Коллык богавы салган сиңа кыргый тиран,<br> богау салган тиран!<br> Бүген булмаса – кайчан үзгәртерсең язмышыңны?<br> Хөрмәт итсен сине дөнья, калтырансын дошман,<br> калтырансын дошман!<br> Бүген булмаса – кайчан үзгәртерсең язмышыңны?<br> Хөрмәт итсен сине дөнья, калтырансын дошман,<br> калтырансын дошман!<br> '''Тексттагы 11 куплетның тышкы рәсми чараларда башкарыла торган беренчесе. Эчке тантаналарда тагын бер-ике куплеты өстәлергә мөмкин.'''<br> === '''РУСИЯ ФЕДЕРАЦИЯСЕ''' === Россия — священная наша держава,<br> Россия — любимая наша страна.<br> Могучая воля, великая слава —<br> Твоё достоянье на все времена!<br> '''''Припев''''':<br> Славься, Отечество наше свободное,<br> Братских народов союз вековой,<br> Предками данная мудрость народная!<br> Славься, страна! Мы гордимся тобой!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Russian_Anthem_chorus.ogg https://rutube.ru/video/3f955dce00bf642a856b22a4f8289e58/ (Ясалма Интеллект "башкаруы")<br> Русия – безнең изге мәмләкәтебез,<br> Русия – безнең сөекле илебез,<br> Кодрәтле рухыңны, сүрелмәс шаныңны<br> Мәңгелек мирас-әманәт иттек без!<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Дан сиңа, дан сиңа, ирекле Ватаныбыз,<br> Тугандаш халыкларның бердәмлеге,<br> Ата-бабаларның акыл-зирәклеге,<br> Дан сиңа, ил! Син – күңел күреге!<br> === '''САЛЬВАДОР''' === === '''САМОА''' === === '''САХА-ЯКУТИЯ''' === '''''Сахалыы'''''<br> Сахам сирэ дьоллоох тускуга<br> Саһарҕалыы ыҥыра ыллыыр,<br> Илинтэн арҕаа ол кустуга<br> Алмаас таас курдук сандаара сырдыыр.<br> '''''Хос ырыата:'''''<br> Барҕа быйаҥнаах Сахам дойдута<br> Модун Россия киэн туттуута,<br> Өркөн-өрөгөй тойугун туойдун,<br> Үүнэр үйэҕэ үрдүү туруохтун!<br> Үллэр үөстээх Өлүөнэ Эбэ<br> Өлбөт-мэҥэ угуттуур уулаах.<br> Элбэх омукка эрчим эбэр,<br> Или-эйэни олохтуур уохтаах.<br> '''''Хос ырыата.'''''<br> Ааспыт кэммит айхаллаах суола<br> Арчылыыр аар алгыһын биэрдэ,<br> Сахабыт сирэ дьоһун дуолан<br> Сайдыы аартыгар түөрэҕэ түстэ.<br> '''''Хос ырыата.'''''<br> https://rutube.ru/video/12228cfeac3f623bb23c54d0756e655f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_the_Sakha_Republic.ogg '''''Татарча'''''<br> 1. Сахам җире, шәрык нурларында<br> иминлек һәм бәхет яулыйсың,<br> җиңүләргә әйдәп баруыңда<br> мәгъриб алмазы күк балкыйсың...<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Көч җый һәм үс, Сахам җире, ныгы,<br> Изге Ватан, дан-шөһрәтләр тупла.<br> Илебезнең күрке-горурлыгы,<br> Синдәй иркен, юмарт Җирдә юк ла! 2. Күп тармаклы Лена ярларында –<br> Терек суы, бәрәкәт тулы:<br> Гүя дуслык-куәт алкынында<br> Халыкларга тынычлык юлы.<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> 3. Саха җире, кодрәт иңгән нурың<br> Гасырлардан безгә юл сала.<br> Дәвам иттек ата-баба юлын,<br> Тугры булып калыйк без аңа.<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> === '''СЕНЕГАЛ''' === '''Pincez tous vos koras, frappez les balafons !'''<br> Pincez tous vos koras,<br> Frappez les balafons !<br> Le lion rouge a rugi.<br> Le dompteur de la brousse<br> D'un bond s'est élancé,<br> Dissipant les ténèbres.<br> Soleil sur nos terreurs,<br> Soleil sur notre espoir.<br> Debout, frères,<br> Voici l'Afrique rassemblée.<br> '''''Refrain:'''''<br> Fibres de mon cœur vert.<br> Épaule contre épaule,<br> Mes plus que frères,<br> O Sénégalais, debout !<br> Unissons la mer et les sources,<br> Unissons la steppe et la forêt !<br> Salut Afrique mère !<br> https://wikiway.com/senegal/gimn/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Senegal.ogg '''Чиерт, дус, корага, сук балафонга!'''<br> Чиерт, дус, корага,<br> Сук балафонга!<br> Арыслан ырлады,<br> Тик килеп ул капты<br> Сунарчы кулына,<br> Һәм аучы чик куйды<br> Гасырлар золымына.<br> Язмышын ил кора.<br> Күтәрел, туганым, –<br> Африка чакыра!<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Саф-пакь минем җаным.<br> Күтәрел, туганым,<br> Куеп иңгә иңне,<br> Үстерик без илне,<br> Җир-диңгез байлыкларын туплап,<br> Урманнар-кырларны колачлап!<br> Сәлам, Африка-ана!<br> '''Ущипни, друг, кора и бей в балафон!'''<br> Ущипни, друг, кора<br> И бей в балафон!<br> Красный лев зарычал,<br> Охотник из кустов <br> Прыжком его достал,<br> Рассеяв мрак веков.<br> Просторам нашим — свет,<br> Надеждам нашим — взлёт,<br> Вставайте, братья, все —<br> Нас Африка зовёт!<br> '''''Припев:'''''<br> Душа моя чиста.<br> Плечом ко плечу<br> Вставай, сердечный друг,<br> Ты больше мне, чем брат!<br> Объединим недра и моря,<br> Объединим леса и поля!<br> Привет, Африка-мать!<br> '''Сенегал милли гимны “Кызыл арыслан” (Le lion rouge) дип тә атала. Аның чын Африка халыклары рухындагы көен этнолог һәм шагыйрь Һерберт Пеппер (Herbert Pepper) 1960 нчы “Африка бәйсезлеге еллары”нда француз телендә язып калдырган. Биш куплетлы текстын бәйсез илнең беренче президенты Леопольд Седар Сенгор (Léopold Sédar Senghor) иҗат иткән. Француз теле – Сенегалның рәсми дәүләт һәм милләтара аралашу теле. Кора һәм балафон – милли музыка кораллары.'''<br> '''Беренче рәсми куплеты татар һәм урыс телләренә берьюлы тәрҗемә ителде.'''<br> === '''СЕНТ-МАРТИН''' === Where over the world, say where,<br> You find an island there,<br> So lovely small with nations free<br> With people French and Dutch,<br> Though talking English much,<br> As the Saint Martin in the sea.<br> Chorus:<br> O sweet my Fatherland,<br> So bright by beach and strand,<br> With sailors on the sea and harbors free,<br> Where the chains of mountains green,<br> Variously in sunlight sheen.<br> ||: Oh, I love thy Paradise,<br> Nature beauty fairly nice. :||<br> How pretty between all green<br> Flamboyants beaming gleam<br> Of flowers red by sunlight set.<br> Thy cows and sheep and goats<br> In meadows or on the roads<br> Thy donkeys keen I can't forget<br> Chorus.<br> Saint Martin, I like thy name,<br> In which Columbus fame<br> And memories of old are closed.<br> For me a great delight<br> Thy Southern Cross the night<br> May God the Lord protect thy coast!<br> Chorus.<br> https://yandex.ru/video/preview/11512207198392480916 https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sint_Maarten_National_Anthem_(Instrumental)_Oh_Sweet_Sint_Maarten_Land.ogg Дөнья түренә син бак,<br> Бер утрауны шунда тап,<br> Тыңла азат французлар сүзен,<br> Нидерландча кыл син гәп,<br> Сөйләш инглизчә күбрәк –<br> Һәм күрерсең Сент-Мартин йөзен.<br> '''Кушымта:'''<br> Минем гүзәл Ватаным,<br> Иркен комлы ярларың,<br> Яңгырый азат диңгезче җыры,<br> Яшел таулар чылбырын<br> Яктырта кояш нуры.<br> ||: Сөям бу җир җәннәтен<br> һәм ямьле табигатен. :||<br> Күңелле яшеллегең,<br> Балкышлы якты күгең,<br> Кызыл гөлләрең нурга чумган.<br> Куй-кәҗә, сыерларың,<br> Болыннарың, юлларың,<br> Ишәкләрең күңелемә уңган.<br> Кушымта.<br> Сөям Сент-Мартин исемең –<br> Саклый ул Колумб җисемен,<br> Үткән заманнар фатихасын.<br> Күңелем шатлыкка тулгач,<br> Төнлә балкый Көньяк Хач;<br> Ярларыңны Хак ярлыкасын!<br> Кушымта.<br> '''Атлантик океандагы Сент-Мартин (французча Сен-Мартен, нидерландча Синт-Мартин) Христофор Колумб XVI гасырда Американы “ачканда” очраткан беренче утрау дип санала. Соңрак аның көньяк өлешен французлар, төньягын нидерландлылар басып алган. Баскынчыларның телләре бүген дә сакланып калган әле, ләкин ике диаспораның бер-берсе белән аралашу лөгате – инглиз теле. Утрауның уртак гимны булып киткән күңелле җыр да шул телдә язылган.'''<br> === '''СЕРБИЯ''' === '''Боже правде (Bože pravde)'''<br> Боже правде, ти што спасе<br> од пропасти досад нас,<br> чуј и одсад наше гласе<br> и од сад нам буди спас.<br> Моћном руком води, брани<br> будућности српске брод!<br> ||: Боже спаси Боже храни,<br> српске земље, српски род! :||<br> Сложи српску браћу драгу<br> на свак’ дичан славан рад,<br> слога биће пораз врагу<br> а најјачи српству град.<br> Нек’ на српској блиста грани<br> братске слоге златан плод,<br> ||: Боже спаси, Боже храни,<br> српске земље, српски род! :||<br> Нек’ на српско ведро чело<br> твог не падне гнева гром!<br> Благослови Србу село<br> поље, њиву, град и дом!<br> Кад наступе борбе дани<br> к’ победи ти води ход.<br> ||: Боже спаси, Боже храни,<br> српске земље, српски род! :||<br> Из мрачнога сину гроба<br> српске слоге нови сјај,<br> настало је ново доба,<br> нову срећу, Боже дај!<br> Отаџбину српску брани,<br> петвековне борбе плод!<br> ||: Боже спаси, Боже храни,<br> моли ти се српски род! :||<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Serbian_National_Anthem_instrumental.ogg https://wikiway.com/serbia/gimn/ '''Хак Тәгалә'''<br> Хак Тәгалә, Коткаручы<br> Афәтләрдән, үлемнән,<br> Догабызны кабул кылчы,<br> Йолып ал бәлаләрдән.<br> Кодрәтең белән тәкъдир ит<br> Киләчәген сербларның!<br> Сакла, Алла, һәм имин ит<br> Серб җирләрен, серб халкын!<br> Туплачы серб оланнарын,<br> Данлы эштә һади бул,<br> Арала бар дошманнарын,<br> Күрсәт сербка туры юл.<br> Серб туганлыгын камил ит,<br> Бердәмлегебез алтын,<br> Сакла, Алла, һәм имин ит<br> Серб җирләрен, серб халкын!<br> Серб башына яшен булып<br> Төшмәсен һич каһәрең.<br> Хакла серб шәһәр-авылын,<br> Кыр-басуын, өйләрен!<br> Чирү килсә сугыш җитеп,<br> Серблар җиңү яуласын.<br> Сакла, Алла, имин итеп<br> Серб җирләрен, серб халкын!<br> Серблар даны каберләрдән<br> Калкып янә балкыр ул,<br> Ходай, яңа дәверләрдә<br> яңа бәхет насыйп кыл!<br> Без, серблар, Ватанны яклап<br> көрәштек биш гасырлар.<br> Имин итче, Алла, сакла,<br> Дип дога кыла серблар!<br> === '''СИНГАПУР''' === '''Majulah Singapura!'''<br> Mari kita rakyat Singapura,<br> Sama-sama menuju bahagia,<br> Cita-cita kita yang mulia.<br> Berjaya Singapura!<br> ||: Marilah kita bersatu,<br> Dengan semangat yang baru,<br> Semua kita berseru:<br> Majulah Singapura,<br> Majulah Singapura! :||<br> https://rutube.ru/video/65d5f06c60ef4fa5b1aab4cb01f8fc9f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Majulah_Singapura.ogg '''Сингапур, алга атла!'''<br> Сингапурның ватандашлары без<br> Һәм бәхетле тормышка атлыйбыз,<br> Шәрәфәтле омтылышларыбыз.<br> Сингапур, уңышларга!<br> ||: Бердәмлектә без булыйк,<br> Бу халәттә рухланыйк.<br> Өндәмәбез шул хакта:<br> “Сингапур, алга атла,<br> Сингапур, алга атла!” :||<br> === '''СЛОВАКИЯ''' === '''Nad Tatrou sa blýska'''<br> Nad Tatrou sa blýska,<br> Hromy divo bijú,<br> Nad Tatrou sa blýska,<br> Hromy divo bijú.<br> Zastavme ich, bratia,<br> Ved’ sa ony stratia,<br> Slováci ožijú.<br> Zastavme ich, bratia,<br> Ved’ sa ony stratia,<br> Slováci ožijú.<br> To Slovensko naše<br> Posial' tvrdo spalo,<br> To Slovensko naše<br> Posial' tvrdo spalo.<br> Ale blesky hromu<br> Vzbudzujú ho k tomu,<br> Aby sa prebralo.<br> Ale blesky hromu<br> Vzbudzujú ho k tomu,<br> Aby sa prebralo.<br> https://rutube.ru/video/f64ebcc735f5b3d55a8df6a6bd994ca9/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Slovakia,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.ogg '''Татра өстендә яшен яшьни'''<br> Күк күкри Татрада,<br> Яшен каты суга.<br> Күк күкри Татрада,<br> Яшен каты суга.<br> Аларны туктатыйк,<br> Эзләрен югалтыйк —<br> Словаклар уянсынга.<br> Аларны туктатыйк,<br> Эзләрен югалтыйк —<br> Словаклар уянсынга.<br> Безнең Словак иле<br> Нык йоклаган иде,<br> Безнең Словак иле<br> Нык йоклаган иде.<br> Күкрәүләр, яшеннәр<br> Безне тетрәттеләр,<br> Аңга килсеннәр диеп,<br> Күкрәүләр, яшеннәр<br> Безне тетрәттеләр,<br> Аңга килсеннәр диеп.<br> '''Словакия гимнына нигез булып киткән бу җыр 1844 елда, словак шагыйре һәм җәмәгать эшлеклесе Людовит Штур (Ľudovít Štúr) Австрия-Маҗарстан империясе жандармнары тарафыннан кулга алынгач, яшьләрнең моңа ризасызлыгы йөзеннән барлыкка килгән. Сүзләрен словак шагыйре Янко Матушка (Janko Matúška) язган. Беренче тапкыр җырны Братиславаның евангелист лютеран лицее шәкертләре Словакиянең көнчыгышындагы Левоча (Levoča) шәһәрчегенә барганда җырлаганнар.'''<br> === '''СЛОВЕНИЯ''' === '''Zdravljica'''<br> Žive vsi narodi,<br> ki hrepéne dočakat’ dan:<br> Da, koder sonce hodi,<br> prepir iz sveta bo pregnan,<br> Da rojak prost bo vs’ak,<br> Ne vrag, le sosed bo mejak,<br> Da rojak prost bo vs’ak,<br> Ne vrag, le sosed bo,<br> Ne vrag, le sosed bo mejak.<br> https://rutube.ru/video/a4c442aa9d70d596d2d4f49af96d50be/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Slovenia's_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga '''Исәнлек тосты'''<br> Имин булсын, дөнья көтеп<br> яши торган барча халык.<br> “Булсын!” диеп, тырыш хезмәт<br> куйган милләт кенә — алып!<br> Бетсен җирдә сугыш,<br> һәрбарчага булсын ирек,<br> яшик, күршеләрне,<br> дошман түгел, дус-иш күреп,<br> күршеләрне якын күреп!<br> '''Тугыз куплетлык гимн тектының җиденче, бердәнбер рәсми куплеты.''' === '''СОГУД ГАРӘБСТАНЫ''' === '''عاش الملك'''<br> سَارِعِي لِلْمَجْدِ وَٱلْعَلْيَاءِ<br> مَجِّدِي لِخَالِقِ ٱلسَّمَاءِ<br> وَٱرْفَعِي ٱلْخَفَّاقَ أَخْضَرَ<br> يَحْمِلُ ٱلنُّورَ ٱلْمُسَطَّرِ<br> رَدِّدِ ٱللَّٰهُ أَكْبَرُ يَامَوطِنِي<br> مَوطِنِي عِشْتَ فَخْرَ ٱلْمُسْلِمِينَ<br> عِاشَ ٱلْمَلِكِ لِلْعَلَمِ وِٱلْوَطَنِ<br> https://rutube.ru/video/647c1b264906bedff043d375d5825e0a/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Saudi_Arabian_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga '''Яшәсен Мәлик!'''<br> Табигың юнәлт бөек Күккә,<br> Мәдхия кылгыл Әл-Мәҗидкә.<br> Яшел байрак җилфердәсен,<br> Шәһадәткә юл әйләсен.<br> “Аллаһы әкбәр! — дип кабатла, йә, илем!<br> Ватаным! Яшәдең мөэминне хаклап.<br> Яшә, Мәлик, — ил байрагын данлап!”<br> === '''СОМАЛИ''' === '''''Госмания язуында'''''<br> '''𐒎𐒙𐒐𐒙𐒁𐒛'''<br> '''''Chorus:'''''<br> ||: 𐒎𐒙𐒐𐒙𐒁𐒛 𐒋𐒖𐒐𐒖𐒒𐒏𐒜𐒆𐒚,<br> 𐒓𐒛 𐒋𐒗𐒕𐒒𐒝, :||<br> 𐒘𐒒𐒒𐒖𐒌𐒖 𐒏𐒜𐒒𐒚 𐒓𐒛,<br> 𐒋𐒘𐒇𐒏𐒝 𐒏𐒖𐒐𐒗 𐒜,<br> 𐒛𐒒 𐒋𐒛𐒆𐒒𐒖 𐒐𐒖𐒔𐒖𐒕𐒒𐒝,<br> 𐒜 𐒋𐒛𐒉𐒖𐒎𐒖 𐒜.<br> I. ||: 𐒄𐒘𐒆𐒘𐒌𐒕𐒖𐒔𐒖𐒌 𐒋𐒖𐒆𐒆𐒘 𐒓𐒛𐒆,<br> 𐒒𐒛 𐒋𐒕𐒆𐒖𐒑𐒘𐒈𐒜, :||<br> 𐒋𐒖𐒇𐒇𐒖𐒆𐒛 𐒏𐒖𐒐𐒌𐒛<br> 𐒛𐒆𐒘𐒌𐒖 𐒚 𐒋𐒚𐒇𐒖𐒆 𐒜<br> 𐒋𐒖𐒆𐒋𐒜𐒆𐒖 𐒈𐒘𐒆𐒜𐒆𐒖<br> 𐒐𐒖 𐒋𐒛𐒒 𐒒𐒙𐒎𐒙 𐒜𐒕<br> '''''Chorus.'''''<br> II. ||: 𐒋𐒘𐒉𐒖𐒆𐒛𐒆 𐒊𐒖𐒐𐒖𐒂𐒛𐒆<br> 𐒋𐒖𐒐𐒝𐒉𐒖𐒕𐒆𐒕 :||<br> 𐒈𐒘𐒆𐒕 𐒋𐒚𐒐𐒖𐒕𐒌𐒕<br> 𐒋𐒘𐒆𐒛𐒆 𐒑𐒖𐒇𐒘𐒈𐒜<br> 𐒔𐒖 𐒏𐒚 𐒋𐒗𐒐𐒘𐒒<br> 𐒋𐒖𐒓𐒙𐒕 𐒊𐒖𐒔𐒗 𐒜<br> '''''Chorus.'''''<br> III. ||: 𐒉𐒔𐒖𐒒𐒂𐒜𐒒𐒖 𐒋𐒚𐒆𐒚𐒆𐒝𐒆<br> 𐒋𐒖𐒆𐒏𐒕 𐒏𐒖 𐒑𐒖𐒎𐒒𐒛 :||<br> 𐒛𐒆𐒙𐒓 𐒋𐒗𐒐𐒘𐒕𐒙𐒓<br> 𐒒𐒖𐒋𐒛𐒓𐒘𐒑𐒖𐒕𐒜<br> 𐒓𐒛 𐒋𐒖𐒐𐒖𐒍 𐒋𐒘𐒑𐒇𐒘𐒌𐒚<br> 𐒙𐒈𐒏𐒚 𐒏𐒜𐒒 𐒈𐒘𐒑𐒖𐒕𐒜<br> '''''Chorus.'''''<br> '''''Латин язуында (укылышы)'''''<br> '''QOLOBAA CALANKEED'''<br> '''''Chorus:'''''<br> ||: Qolobaa calankeedu,<br> waa ceynoo, :||<br> Innaga keenu waa,<br> Cirkoo kala ee,<br> aan caadna lahayn,<br> Ee caashaqaye.<br> I. ||: Xiddigyahay caddi waad,<br> Naa ciidamisee, :||<br> Carradaa keligaa<br> adow curadee,<br> cadceedda sideeda,<br> caan noqo ee!<br> '''''Chorus.'''''<br> II. ||: Cashadaad dhalataa<br> caloosheennee, :||<br> Sidii culaygii<br> cidaad marisee,<br> Allow ha ku celin,<br> "Cawooy!" dhahe ee<br> '''''Chorus.'''''<br> III. ||: Shanteena cududood<br> Cadkii ka maqnaa :||<br> Adow celiyow<br> Nacaawimayee<br> Waa calaf cimrigu<br> Isku keen simayee<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/509fd97d8bc9d5e1f064abb13855728e/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Somali_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga '''ҺӘР ИЛНЕҢ ҮЗ ӘЛӘМЕ'''<br> '''''Кушымта:'''''<br> ||: Һәр илнең, һәр милләтнең — үз әләме, төсләре. :||<br> Безнең байрак — зәңгәр күк, юк бер болыт әсәре<br> Аңарда, сөя аны картлары һәм яшьләре.<br> ||: Гүзәл ак йолдызыбыз, без синең һиммәтеңдә, :||<br> Югарыда урының илнең һәр төбәгендә;<br> Нурлан, йолдыз, кояштай һәрбарчабыз күңелендә!<br> '''''Кушымта.'''''<br> II. ||: Йолдыз күккә менгәндә без дә илһамланабыз, :||<br> Пакьләнә йөрәгебез! Хакка, әләм-туграбыз<br> Керләнмичә саклансын, диеп дога кылабыз.<br> '''''Кушымта.'''''<br> III. ||: Биш очыннан йолдызның биш көч-куәт алабыз; :||<br> Язмышлардан узмыш юк, Аллага ялварабыз:<br> “Синнән иңгәнбез, Синең хозурыңа кайтабыз”.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''Сомали гимны кушымтадан башлана һәм тәмамлана, гадәттә аның беренче ике куплеты башкарыла.'''<br> === '''СОМАЛИЛЕНД''' === '''SAMO KU WAAR'''<br> ||: Samo ku waar, samo ku waar :||<br> Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisa<br> Samo ku waariyoo, iyo bogaadin sugan<br> ||: Hanbalyo suuban kugu salaannee, samo ku waar :||<br> ||: Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay,<br> qarannimada Soomaaliland :||<br> ||: Xuskooda dhowrsan kugu salaannee, samo ku waar :||<br> ||: Guulside xanbaarsan, Soo noqoshadiisa :||<br> Kalsooniduu mutaystayee dastuurka<br> Dastuurka kugu salaan, kugu salaannee<br> ||: Midnimo walaalnimo Goobanimo :||<br> ||: Islaanimo kugu salaanee samow samidiyo :||<br> ||: Samo ku waar, samo ku waar, Soomaaliland,<br> Samo ku waar samo ku waar Soomaaliland. :||<br> https://yandex.ru/video/preview/13692513805179601836 https://zvukion.com/413-gimn-somalilenda.html '''МӘҢГЕ ЯШӘ ТЫНЫЧЛЫКТА'''<br> ||: Мәңге яшә тынычлыкта :||<br> Җилфердәгән байрак астында, матурлыкта<br> Куанып яшә, ил, мәңге тынычлыкта, <br> ||: Сәлам сиңа, мәңге яшә тынычлыкта. :||<br> ||: Кадерлибез фидаи батырларың —<br> тоталар сине туганлыкта. :||<br> ||: Сәлам ихлас күңелдән, яшә тынычлыкта :||<br> ||: Ачылсын юл яңа казанышларыңа, :||<br> Гәүдәләнеш булсын яңарышыңа,<br> Ышанычлы дәүләт кануннарыңа.<br> ||: Сәлам синең бердәмлегең-туганлыгыңа. :||<br> ||: Яшәсен бәйсезлегең һәм Ислам динебез. :||<br> ||: Мәңге яшә, Сомалиленд, бердәмлектә,<br> Мәңге яшә, Сомалиленд, иминлектә :||<br> '''Сомалиленд – сомали телле зур илнең элек Бөекбритания колониясе булган өлеше. Ул 1991 елда элек Италия колониясе булган һәм хәзер Сомали Федераль Җөмһүрияте дип аталган таркаулыктан, тәртипсезлектән һәм хокуксызлыктан бәйсез дәүләт буларак аерылып чыкты.'''<br> === '''СӨЛӘЙМАН УТРАУЛАРЫ''' === === '''СУДАН''' === === '''СУРИНАМ''' === '''''Сранан-тонго телендәге өлеше'''''<br> 1. '''OPO KONDREMAN'''<br> Opo kondreman oen opo <br> Sranan gron e kari oen <br> Wans ope tata komopo <br> Wi moes seti kondre boen <br> Stre de f'stre wi no sa freed <br> Gado de wi fesi man <br> Heri libi te na dede <br> Wi sa feti gi Sranan.<br> '''''Нидерланд телендәге өлеше'''''<br> 2. '''GOD ZIJ MET ONS SURINAME'''<br> God zij met ons Suriname <br> Hij verheff’ons heerlijk land <br> Hoe wij hier ook samen kwamen <br> Aan zijn grond zijn wij verpand <br> Werkend houden w’in gedachten <br> Recht en waarheid maken vrij<br> Al wat goed is te betrachten <br> Dat geeft aan ons land waardij.<br> https://rutube.ru/video/4b9af74edd08873e6304ca520fbcecbd/ Ясалма Интеллект "башкаруы" https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Surinamese_national_anthem,_performed_by_the_U.S._Navy_Band.ogg '''''Тәрҗемәләре:'''''<br> 1. '''Күтәрел, ил кешесе!'''<br> Күтәрел, әйдә, ватандаш,<br> Сранан чакыруына,<br> Ил мохтаҗ, син кем булсаң да,<br> Гамең-кайгыртуыңа.<br> Без көрәштән курыкмыйбыз,<br> Рәһбәребез – бер Алла,<br> Гомеребезне багышлыйбыз<br> Ватаныбыз Срананга!<br> 2. '''Раббыбыз Суринам белән'''<br> Раббыбыз Суринам белән,<br> Күтәрә Ул дәүләтне.<br> Бу гүзәл илдә яшәгән –<br> Аллаһыга әҗәтле.<br> Хокук, Хаклык хөкем сөрсә,<br> Ирекле була һәркем,<br> Һәр игелек гел үстерә<br> Безнең илнең кыйммәтен<br> '''Рәһбәр – юл күрсәтүче, Аллаһы Тәгалә исемнәренең берсе.'''<br> === '''СҮРИЯ''' === '''حُـماةَ الـدِّيارِ'''<br> حُـماةَ الـدِّيارِ عليكمْ سـلامْ<br> ّأبَتْ أنْ تـذِلَّ النفـوسُ الكرامّ<br> عـرينُ العروبةِ بيتٌ حَـرام<br> وعرشُ الشّموسِ حِمَىً لا يُضَامْ<br> ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا<br> تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا<br> ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا<br> تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا<br> فأرضٌ زهتْ بالشّموسِ الوِضَا<br> سَـماءٌ لَعَمـرُكَ أو كالسَّـما<br> رفيـفُ الأماني وخَفـقُ الفؤادْ<br> عـلى عَـلَمٍ ضَمَّ شَـمْلَ البلادْ<br> أما فيهِ منْ كُـلِّ عـينٍ سَـوادْ<br> ومِـن دمِ كـلِّ شَـهيدٍ مِـدادْ؟<br> نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ<br> وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ <br> نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ<br> وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ<br> فمِـنّا الوليـدُ و مِـنّا الرّشـيدْ<br> فلـمْ لا نَسُـودُ ولِمْ لا نشيد؟<br> https://rutube.ru/video/0813fe298f15848d22056b72b16563ae/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Syria.ogg '''ВАТАН САКЧЫЛАРЫ'''<br> Ватан сакчылары, сәлам сезләргә!<br> Горур җан юл куймас кимсетүләргә.<br> Гарәпчелекнең бу изге оясы,<br> Кояш тәхете — гел азат буласы.<br> Биек манаралар — Шам түбәләре,<br> Җиде кат күк белән әңгәмәләре.<br> Биек манаралар — Шам түбәләре,<br> Җиде кат күк белән әңгәмәләре.<br> Юнәлткән гүзәл йөзен ул кояшка,<br> Безнең ил охшаш күктәге оҗмахка.<br> Байрагыбыз — илне бердәм итүче,<br> Өметләр бишеге, йөрәк тибеше,<br> Түгелме аңарда күзләрнең бәбәге,<br> Түгелме шәһит канының мидәде?<br> Бабалар мирасы — шанлы юлыбыз,<br> Дәһшәтле сакчыбыз — кодрәт-рухыбыз.<br> Бабалар мирасы — шанлы юлыбыз,<br> Дәһшәтле сакчыбыз — кодрәт-рухыбыз.<br> Бездән — Әл-Вәлид, һәм бездән — Әр-Рәшид.<br> Нигә хөр яшәүгә илтмәсен бу нәшид?<br> === '''СЬЕРРА-ЛЕОНЕ ''' === '''HIGH WE EXALT THEE, REALM OF THE FREE'''<br> High we exalt thee, realm of the free;<br> Great is the love we have for thee;<br> Firmly united ever we stand,<br> Singing thy praise, O native land.<br> We raise up our hearts and our voices on high,<br> The hills and the valleys re-echo our cry;<br> Blessing and peace be ever thine own,<br> Land that we love, our Sierra Leone.<br> One with a faith that wisdom inspires,<br> One with a zeal that never tires;<br> Ever we seek to honour thy name,<br> Ours is the labour, thine the fame.<br> We pray that no harm on thy children may fall,<br> That blessing and peace may descend on us all;<br> So may we serve thee ever alone,<br> Land that we love, our Sierra Leone.<br> Knowledge and truth our forefathers spread,<br> Mighty the nations whom they led;<br> Mighty they made thee, so too may we<br> Show forth the good that is ever in thee.<br> We pledge our devotion, our strength and our might,<br> Thy cause to defend and to stand for thy right;<br> All that we have be ever thine own,<br> Land that we love, our Sierra Leone.<br> https://wikiway.com/sierra-leone/gimn/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sierra_Leone's_national_anthem.ogg '''БӨЕКЛЕКТӘ ИРЕК ЧИШМӘБЕЗ'''<br> Бөеклектә ирек чишмәбез,<br> Бердәмлектә гомер итәбез;<br> Сөюебез бөек һәм камил,<br> Мактау җырлыйк сиңа, туган ил.<br> Күтәренке рухлы тавышларыбыз,<br> Ярлыкаулы, имин бул, Ватаныбыз!<br> Тау-үзәндә яңгырый өнебез:<br> “Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!”<br> Иман рухландырган зирәклек<br> Һәм иҗтиһад – мәңге сүнмәслек;<br> Күңел түребездә синең нам,<br> Бездән хезмәт – сиңа шөһрәт-дан.<br> Имин балалар, дип дога кылабыз,<br> Фатихалы булсын, дип, һәрбарчабыз;<br> Тырышлыкта бар ил-көнебез,<br> Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!<br> Гыйлем-хаклык – баба мирасы,<br> Көчле аның өндәү-нидасы;<br> Без булганда син дә куәтле,<br> Күрсәт үзеңдәге гыйззәтне.<br> Без булырбыз иҗтиһадта алымлы,<br> Саклап хокукларың, хаклап юлыңны;<br> Бар булганны сиңа тиңлибез,<br> Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!<br> === '''ТАҖИКСТАН''' === '''СУРУДИ МИЛЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН'''<br> Диёри арҷманди мо,<br> Ба бахти мо сари азизи ту баланд бод,<br> Саодати ту, давлати ту бегазанд бод.<br> Зи дурии замонаҳо расидаем,<br> Ба зери парчами ту саф кашидаем,<br> Кашидаем.<br> Зинда бош, эй Ватан,<br> Тоҷикистони озоди ман!<br> Барои ному нанги мо<br> Ту аз умеди рафтагони мо нишонаӣ,<br> Ту баҳри ворисон ҷаҳони ҷовидонаӣ,<br> Ҳазон намерасад ба навбаҳори ту,<br> Ки мазраи вафо бувад канори ту,<br> Канори ту.<br> Зинда бош, эй Ватан,<br> Тоҷикистони озоди ман!<br> Ту модари ягонаӣ,<br> Бақои ту бувад бақои хонадони мо,<br> Мароми ту бувад мароми ҷисму ҷони мо,<br> Зи ту саодати абад насиби мост,<br> Ту ҳастиву ҳама ҷаҳон ҳабиби мост,<br> Ҳабиби мост.<br> Зинда бош, эй Ватан,<br> Тоҷикистони озоди ман!<br> https://rutube.ru/video/f5c41bbb64174d40d3c06a1aee710407/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tajikistan_anthem.ogg '''ТАҖИКСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ МИЛЛИ ГИМНЫ'''<br> Әй, кадерле туган җирем,<br> Синең югары дәрәҗәң куандырсын,<br> Сәгадәтең һәм дәүләтең мәңге булсын.<br> Яңа офык ачар заманга ирештек,<br> Синең байрагың астында тезелештек,<br> Тезелештек.<br> Имин бул, Ватаным,<br> Минем азат Таҗикстаным!<br> Безнең борынгы намыбыз –<br> Горурлыгы син халыкның һәм нишаны,<br> Варисларыңның гомерлек бер җиһаны,<br> Мең язларыңның булалмас һич ахыры,<br> Камил булса улларыңның тугрылыгы,<br> Тугрылыгы.<br> Имин бул, Ватаным,<br> Минем азат Таҗикстаным!<br> Син – бердәнбер ил-анабыз,<br> Бакыйлыгың – бакыйлыгыбыз форсаты,<br> Синең максат – җан-тәннәребез максаты,<br> Сәгадәтең – барчабызга әбәд насыйп,<br> Син булганга җиһан безгә күркәм-хәбиб,<br> Күркәм-хәбиб.<br> Имин бул, Ватаным,<br> Минем азат Таҗикстаным!<br> === '''ТАИЛАНД''' === === '''ТАИТИ''' === '''TAHEITI NUI'''<br> ’Ua rahu te atua (i) to’u ’ai’a,<br> Hono no’ano’a o te motu rau,<br> Heihei i te pua ri’i au é,<br> E firi nape morohi ‘ore.<br> ’O ta’u ia e fa’ateniteni nei.<br> ’Ua rahu te atua (i) to’u ’ai’a,<br> Hono no’ano’a o te motu rau,<br> Heihei i te pua ri’i au é,<br> E firi nape morohi ‘ore.<br> ’O ta’u ia e fa’ateniteni nei.<br> Te Tuoro nei te reo here,<br> O te hui’a ’a hi’i to aroha,<br> ’Ia ora o Taheiti Nui é.<br> Te Tuoro nei te reo here,<br> O te hui’a ’a hi’i to aroha,<br> ’Ia ora o Taheiti Nui é.<br> '''TAHEITI NUI'''<br> Mon pays est né de Dieu,<br> Collier d’îles multiples<br> Aux délicates senteurs<br> Reliées d’une tresse immortelle.<br> Aujourd’hui je te loue.<br> Mon pays est né de Dieu,<br> Collier d’îles multiples<br> Aux délicates senteurs<br> Reliées d’une tresse immortelle.<br> Aujourd’hui je te loue.<br> Voici que s’élève la voix de tes enfants:<br> “Répands ton amour<br> Pour que vive Taheiti Nui”.<br> Voici que s’élève la voix de tes enfants:<br> “Répands ton amour<br> Pour que vive Taheiti Nui”.<br> https://wikiway.com/frantsuzskaya-polineziya/gimn/ https://yandex.ru/video/preview/2124185597209512599 '''БӨЕК ТАИТИ'''<br> Тәңрем минем илемне барлыкка китергән,<br> Гүзәл утрауларны Ул бәйләмләп үргән,<br> Мәңгелеккә дип, боҗра әйләгән,<br> Гөлләргә күмеп, хуш ис бөркегән.<br> Илкәемне мин бүген данлыйм һәм мактыйм.<br> Тәңрем минем илемне барлыкка китергән,<br> Гүзәл утрауларны Ул бәйләмләп үргән,<br> Мәңгелеккә дип, боҗра әйләгән,<br> Гөлләргә күмеп, хуш ис бөркегән.<br> Илкәемне мин бүген данлыйм һәм мактыйм.<br> Һәм балаларның гозерен тыңлыйм:<br> “Мәхәббәтең синең җирләргә сеңсен,<br> Бөек Таити мәңге яшәсен өчен!”<br> Һәм балаларның гозерен тыңлыйм:<br> “Мәхәббәтең синең җирләргә сеңсен,<br> Бөек Таити мәңге яшәсен өчен!”<br> === '''ТАНЗАНИЯ''' === === '''ТАТАРСТАН''' === https://rutube.ru/video/0559ece20cdd2df4ce6236e6571a7b31/ https://rutube.ru/video/a9a16cf1bd1fb701c535db8f0dc710d5/ === '''ТОГО''' === === '''ТӨНЬЯК ИРЛАНДИЯ ''' === '''A LONDONDERRY AIR'''<br> Would God, I were the tender apple blossom,<br> That floats and falls from off the twisted bough,<br> To lie and faint within your silken bosom,<br> Within your silken bosom as that does now.<br> Or would I were a little burnish'd apple<br> For you to pluck me, gliding by so cold,<br> While sun and shade your robe of lawn will dapple,<br> Your robe of lawn, and your hair's spun gold.<br> Yea, would to God, I were among the roses,<br> That lean to kiss you as you float between<br> While on the lowest branch a bud uncloses<br> A bud uncloses, to touch you, my queen.<br> Nay, since you will not love, would I were growing<br> A happy daisy, in the garden path<br> That so your silver foot might press me going,<br> Might press me going even unto death,<br> Might press me going even unto death.<br> https://rutube.ru/video/53aff0cdf0617a82d2fd995a1691c55d/ https://box.hitplayer.ru/?s=londonderry%20air '''ЛОНДОНДЕРРИ ХЫЯЛАРЫ'''<br> Ходай кушса, мин алма чәчәге булып<br> Үсәр идем агач итәгендә,<br> Синең, мәхәббәтем, иңбашыңа кунып,<br> Шиңәр өчен ефәк күкрәгеңдә.<br> Җимеш булып кызарып таңнар атканда,<br> Төшәр идем аяк табаныңа,<br> Кояш нуры бәдәнеңне назлаганда,<br> Алтын чәчең төшкәч үлән кочагына. <br> Бастыр, Ходам, гөлчәчәкләр арасына,<br> Салыйм, күз карашы сөйкемендә,<br> Бу җавапсыз татлы сөю сусавыма<br> Соң кат бәлзәм салыйм гомеремдә.<br> Акбаш чәчәгедәй үсеп юл буенда,<br> Бәхет сукмагыма бер ятыймчы,<br> Сөеклемнең көмеш үкчәсе астында<br> Әҗәлемне бер карусыз каршылыймчы.<br> Зарыгып көткән әҗәлемне каршылыймчы…<br> '''ГРЁЗЫ ЛОНДОНДЕРРИ'''<br> Будь воля Бога, яблоневым цветом<br> Я распустился б нежно на ветви,<br> К тебе, любовь моя, прильнул бы летом,<br> Чтоб увядать на шёлковой груди.<br> Быть может, плодом стал бы я безгласым,<br> К ногам твоим упал бы на заре,<br> Когда теплом лучей твой стан обласкан<br> И прядь волос твоих златая на траве.<br> Позволь, Господь, смиренно встану я средь роз,<br> Чтоб наслаждаться взором милых глаз,<br> И жажду безответных сладких грёз<br> Я утолю последний в жизни раз.<br> Счастливой маргариткой у дорожки<br> Взрасту и лягу на земную твердь,<br> И под её серебряною ножкой<br> Покорно обрету желанную мной смерть,<br> Покорно обрету желанную мной смерть...<br> '''Төньяк Ирландиянең популяр халык көенә берничә мәхәббәт шигыре язылган. Бөекбританиядә “Danny boy” (Бәләкәч Денни) тексты күбрәк кулланыла, ә мөһаҗирлектә яшәүче ирландиялеләр, туган илләрен сагынып җырлаганда, “A Londonderry Air” (Лондондерри хыяллары) исемле шигырьне үз итәләр икән. Читтә үткәрелгән сораштырулар шуны күрсәткән. Соңгысы берьюлы татар һәм урыс телләренә тәрҗемә ителде (Википедиядә дә безнең тәрҗемә урнаштырылган).'''<br> === '''ТӨНЬЯК ОСЕТИЯ''' === https://rutube.ru/video/53870924b9abf80967cd0890fe3b813f/ === '''ТӨРКИЯ''' === '''İSTİKLÂL MARŞI'''<br> Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak,<br> Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.<br> O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;<br> O benimdir, o benim milletimindir ancak.<br> Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilal!<br> Kahraman ırkıma bir gül; ne bu şiddet, bu celal?<br> Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal…<br> Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklal.<br> https://rutube.ru/video/be308eaf6560b205eb5c75e811df3530/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Istiklâl_Marsi_instrumetal.ogg '''БӘЙСЕЗЛЕК МАРШЫ'''<br> Курыкма, сүнмәс бу шәфәкъ нурларында ал байрак,<br> Исән-имин илем өстендә янган иң соңгы учак,<br> Ул минем милләтемнең йолдызыдыр — балкыячак,<br> Ул минем милләтемә, милләтемә анчак.<br> Чытма йөзеңне, зинһар өчен, әй, назлы һилал,<br> Каһарман халкыма гөл сыман бу шиддәт һәм бу җәләл.<br> Юкса, синең өчен түккән каныбыз булмас хәләл;<br> Хактыр, Хакка табынган милләтемә истикълал!<br> '''Гадәттә Төркия гимнының беренче ике куплеты гына уйнала. Биредә тәрҗемә ителгәннәрдән кала, тагын 8 куплеты бар. Төркия гимны Кипр утравының төрекләр яшәгән өлешендә дә гамәлдә.'''<br> === '''ТӨРКМӘНСТАН''' === '''TÜRKMENISTAN RESPUBLIKASYNYŇ DÖWLET GIMNI'''<br> Janym gurban saňa, erkana ýurdum,<br> Mert pederleň ruhy bardyr köňülde.<br> Bitarap, garaşsyz topragyň nurdur,<br> Baýdagyň belentdir dünýäň öňünde.<br> Gaýtalama:<br> Halkyň guran Baky beýik binasy,<br> Berkarar döwletim, jigerim-janym.<br> Başlaryň täji sen, diller senasy,<br> Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!<br> Gardaşdyr tireler, amandyr iller,<br> Owal-ahyr birdir biziň ganymyz.<br> Harasatlar almaz, syndyrmaz siller,<br> Nesiller döş gerip gorar şanymyz.<br> Gaýtalama:<br> Halkyň guran Baky beýik binasy,<br> Berkarar döwletim, jigerim-janym.<br> Başlaryň täji sen, diller senasy,<br> Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!<br> https://rutube.ru/video/2c38158019d95a1154c5413ebdf40744/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:US_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Turkmenistan.ogg '''ТӨРКМӘНСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕНЕҢ ДӘҮЛӘТ ГИМНЫ'''<br> Җаным корбан сиңа, әй, туган йортым,<br> Бабалар рухы яши күңелемдә.<br> Бәйсез, тарафсыз, туфрагың нурлыдыр,<br> Горур байрагың – дөньяның түрендә.<br> Кушымта:<br> Халык корган бөек һәм бакый бина –<br> Егәрем-җаным, кадерле Ватаным.<br> Күңелемнең нуры син, рухым җыры,<br> Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным!<br> Бердәм минем халкым, иминдер илем,<br> Бабалар каны – безнең ул каныбыз.<br> Давыллар имәс һәм сындырмас җилләр,<br> Күмсен илебезне шөһрәт-даныбыз.<br> Кушымта:<br> Халык корган бөек һәм бакый бина –<br> Егәрем-җаным, кадерле Ватаным.<br> Күңелемнең нуры син, рухым җыры,<br> Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным!<br> '''ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ГИМН РЕСПУБЛИКИ ТУРКМЕНИСТАН'''<br> Жизнь отдать я готов за родимый очаг, –<br> Духом предков отважных славны сыны,<br> Земля моя свята. В мире реет мой флаг –<br> Символ великой нейтральной страны!<br> Припев:<br> Великая, навеки созданная народом<br> Держава родная, суверенный край,<br> Туркменистан – светоч и песня души,<br> Во веки веков ты живи, процветай!<br> Един мой народ, и по жилам племён<br> Течёт предков кровь – нетленная весть,<br> Не страшны нам бури, невзгоды времён,<br> Сохраним и умножим славу и честь!<br> Припев:<br> Великая, навеки созданная народом<br> Держава родная, суверенный край,<br> Туркменистан – светоч и песня души,<br> Во веки веков ты живи, процветай!<br> Төркмәнстан Җөмһүриятенең дәүләт гимнының беренчел тексты 1996 елда төркмән һәм урыс телләрендә кабул ителде. Ул вакытта гимн кушымтадан башлана иде. Гимнның тагын бер атамасы – “Бәйсез һәм тарафсыз Төрекмәнстанның дәүләт гимны” (төрекмәнчә – '''Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň Döwlet Gimni''').<br> === '''ТРИНИДАД-ТОБАГО''' === === '''ТУВАЛУ''' === === '''ТЫВА''' === '''Мен – тыва мен'''<br> Арт-арттың оваазынга<br> дажын салып чалбарган,<br> Таңды, Саян ыдыынга<br> Агын өргээн тыва мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br> Өгбелерим чуртунда<br> Өлчей тарып иженген,<br> Өткүт хөөмей ырынга<br> Өөрүп талаан тыва мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br> Аймак чоннар бүлези<br> Акы-дуңма найыралдыг,<br> Депшилгеже чүткүлдүг<br> Демниг чурттуг тыва мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br> Мен – тыва мен!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mentyvamenvocal.ogg https://rutube.ru/video/d1c6d8f5730ee157308bb2bd2cc7577e/ '''Мин – тывалы'''<br> Изге үткел оваасына<br> Таш салганда догалы –<br> Таңды, Саян тауларына<br> Аклык өргән тывалы.<br> Мин – тывалы,<br> Мәңгелек кар яткан тау улы,<br> Мин – тывалы,<br> Көмеш сулар аккан ил кызы.<br> Ата-баба Ватанында<br> Үз бәхетенә юл салып,<br> Дәртле хөмәй җырларына<br> Сокланам мин – тывалы.<br> Мин – тывалы,<br> Мәңгелек кар яткан тау улы,<br> Мин – тывалы,<br> Көмеш сулар аккан ил кызы.<br> Хөр гаиләдә халыклар<br> Бер-берсенең туганы;<br> Алгарышка юл тоткан<br> Бердәм илле тывалы.<br> Мин – тывалы,<br> Мәңгелек кар яткан тау улы,<br> Мин – тывалы,<br> Көмеш сулар аккан ил кызы.<br> Мин – тывалы!<br> Бу куәтле, җырлаучының һәм тыңлаучының аңына һәм бөтен күзәнәкләренә үтеп керә торган гимн 2011 елның 11 августында рәсми рәвештә кабул ителде. 2011 елның 13 августында кичкырын Тыва Җөмһүриятенең яңа гимны төбәк хөкүмәтенең тынлы оркестры һәм хоры башкаруында киң җәмәгатьчелеккә дә тәкъдим ителде. Тыва Җөмһүриятенең атказанган сәнгать эшлеклесе '''Аяна Монгуш''' дирижёрлык итте. Төн уртасына таба гимнның видеоязмасы Интернетта пәйда булды. Сүзлекләр актара-актара төн утырып чыккач, аның тексты иртә белән татар теленә дә тәрҗемә ителгән иде инде.<br> Моңа кадәр рәсми чараларда '''“Тооруктуг долгай таңдым”''' (“Урманнарымда йөргәндә”) дип аталган тыва халык җырының көе генә уйнала иде. Ул җыр текстының эчтәлеге... чит кешегә гимн буларак җырлап күрсәтерлек түгел иде. Аның юлга-юл тәрҗемәсе:<br> ''“Мин һәрвакыт канәгатьмен урманнарымда йөргәндә: урманнарым бай бит минем – һәрнәрсәгә, җәнлекләргә. Тау-кыялар һәм урманнар арасында туып үстем, шуңа күрә мин куәтле, һәм мин баеп та китәрмен. Тугыз төрле терлек-туар – көтү көтеп тукландырсам, үзем кебек тәрбия кылсам, һичшиксез, баеп китәрмен”.''<br> === '''УГАНДА''' === === '''УДМУРТИЯ''' === Удмурт телендә (рәсми)<br> '''Удмурт Элькунлэн Кункрезез'''<br> 1. Шунды сиос ӝуато палэзез,<br> Юг ӟардон вуэ музъемам.<br> Оскон тӧлпо — милемлы Куншетэд,<br> Дан тыныд, Доре мынам!<br> Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br> Кыдёкысь инвисъёсмес,<br> Кыдаты выль шудбурмес,<br> Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br> 2. Тон кадь мусо вань меда дуннеос,<br> Кужымед пыӵа ёзвиям.<br> Ӟеч ивордэ гурлало туриос,<br> Дан тыныд, Доре мынам!<br> Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br> Кыдёкысь инвисъёсмес,<br> Кыдаты выль шудбурмес,<br> Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br> 3. Дун ошмес ву жильыртэ шуръёсын,<br> Волга-Кам — пачыл вирсэрам.<br> Россиен ӵош кайгуын но данын<br> Тон, Удмуртие мынам!<br> Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br> Кыдёкысь инвисъёсмес,<br> Кыдаты выль шудбурмес,<br> Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br> Рус телендә (рәсми)<br> '''Гимн Удмуртской Республики'''<br> 1. Солнце горит в алых гроздьях рябин,<br> Новый день встречает земля,<br> Реет твой Флаг над простором равнин,<br> О Удмуртия моя!<br> Воссияй, Отчизна моя,<br> Счастьем путь нам озаряй!<br> Да хранит Господь тебя,<br> Расцветай, любимый край!<br> 2. Краше тебя нет на свете земли,<br> Широки леса и поля,<br> Весть о тебе вдаль несут журавли,<br> Славься, Родина моя!<br> Воссияй, Отчизна моя,<br> Счастьем путь нам озаряй!<br> Да хранит Господь тебя,<br> Расцветай, любимый край!<br> 3. Каму и Волгу питала века<br> Родников живая вода,<br> В горе и славе с Россией всегда<br> Ты, Удмуртия моя!<br> Воссияй, Отчизна моя,<br> Счастьем путь нам озаряй!<br> Да хранит Господь тебя,<br> Расцветай, любимый край!<br> https://rutube.ru/video/a4bb07bb9070a7523d4f1cc996e86813/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Шунды_сиос_ӝуато_палэзез~.ogg Удмурт тексты тәрҗемәсе<br> '''Удмурт җɵмһүрᴎяте гимны'''<br> 1. Кояш нурлый миләш тәлгәшләрен,<br> Җир-суны назлый ил таңы,<br> Рух терәге — җилферди Байрагың,<br> Дан сиңа, дан, Ватаным!<br> Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br> Нурга күм офыкларны!<br> Насыйп ит бәхет, азатлык,<br> Куәтлә канатларны!<br> 2. Юк синең күк сөйкемле дөньяда,<br> Төкәнмәс егәр-дәрманың,<br> Сине мактап каңгылдый торналар,<br> Дан сиңа, дан, Ватаным!<br> Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br> Нурга күм офыкларны!<br> Насыйп ит бәхет, азатлык,<br> Куәтлә канатларны!<br> 3. Туендыра Чулман-Иделләрен<br> Саф сулы елгаң һәм чишмәң.<br> Уртак синең шатлык-кайгы, гамең<br> Ил белән, Удмуртиям!<br> Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br> Нурга күм офыкларны!<br> Насыйп ит бәхет, азатлык,<br> Куәтлә канатларны!<br> === '''УКРАИНА''' === '''''Українська мова'''''<br> Ще не вмерли України і слава, і воля,<br> Ще нам, браття українці, усміхнеться доля.<br> Згинуть наші воріженькi, як роса на сонці,<br> Запануєм і ми, браття, у своїй сторонці.<br> Душу й тіло ми положим за нашу свободу,<br> І покажем, що ми, браття, козацького роду.<br> Душу й тіло ми положим за нашу свободу,<br> І покажем, що ми, браття, козацького роду.<br> https://rutube.ru/video/3ce5095cedeaa7e6839563167f33cdf7/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Ukraine,_instrumental.oga https://rutube.ru/video/64685dd80af36b9a5a0936ab015720a6/ '''''Үзебезнең тәрҗемә'''''<br> Бар әле Украинаның ихтыяры һәм даны,<br> Язмыш ярлыкар әле без украин туганнарны.<br> Кояш нуры төшкән чыктай, юк булырлар дошманнар,<br> Туган ягыбызда без дә булырбыз әле паннар.<br> Азатлыгыбыз хакына булсын җан һәм тән фида,<br> Көч-куәтне күрсәтербез казак нәселе рухында.<br> Азатлыгыбыз хакына булсын җан һәм тән фида,<br> Көч-куәтне күрсәтербез казак нәселе рухында.<br> '''''Украина татарлары тәрҗемәсе'''''<br> И данлыклы, и ирекле Украина илебез,<br> Елмаеп карап торабыз, язмышларыбыз тигез.<br> Дошманнарыбыз кояшта чык сыман югалырлар,<br> Туганнар кебек яшәрләр илебездә халыклар.<br> Җаныбыз-тәнебез кебек кадерле ирегебез,<br> Казак нәселе куәтен дөньяга күрсәтербез.<br> Җаныбыз-тәнебез кебек кадерле ирегебез,<br> Казак нәселе куәтен дөньяга күрсәтербез.<br> === '''УРУГВАЙ''' === '''ORIENTALES, LA PATRIA O LA TUMBA!'''<br> '''''Мурга (эчке бәйрәм тантанасы) версиясе'''''<br> Orientales, la Patria o la Tumba!<br> Libertad o con gloria morir!<br> Orientales, la Patria o la Tumba!<br> Libertad o con gloria morir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Sabremos cumplir!<br> Sabremos cumplir!<br> Sabremos cumplir!<br> Libertad, libertad, Orientales!<br> Ese grito a la Patria salvó<br> Que a sus bravos en fieras batallas<br> De entusiasmo sublime inflamó.<br> Libertad, libertad, Orientales!<br> Ese grito a la Patria salvó<br> Que a sus bravos en fieras batallas<br> De entusiasmo sublime inflamó.<br> De este don sacrosanto la gloria<br> Merecimos tiranos temblad!<br> Tiranos temblad!<br> Tiranos temblad!<br> Oh! Libertad en la lid clamaremos,<br> Y muriendo, también libertad!<br> Libertad en la lid clamaremos,<br> Y muriendo, también libertad!<br> Y muriendo, también libertad!<br> También libertad!<br> También libertad!<br> Orientales, la Patria o la Tumba!<br> Libertad o con gloria morir!<br> Orientales, la Patria o la Tumba!<br> Libertad o con gloria morir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> https://zvyki.com/song/97399165/Gimn_-_Urugvaya/ https://wikiway.com/uruguay/gimn/ '''ВАТАНДАШЛАР, ТУГАН ИЛ ЙӘ ҮЛЕМ'''<br> Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br> Йә азатлык өчен шәһадәт!<br> Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br> Йә азатлык өчен шәһадәт! ─<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Яулыйк бергәләп!<br> Яулыйк бергәләп!<br> Яулыйк бергәләп!<br> Азатлык, азатлык, ватандашлар! ─<br> Бу аваз Ватанны коткарды,<br> Аяусыз сугышларда батырлар<br> Аңардан көч-куәт, рух алды.<br> Азатлык, азатлык, ватандашлар! ─<br> Бу аваз Ватанны коткарды,<br> Аяусыз сугышларда батырлар<br> Аңардан көч-куәт, рух алды.<br> Бу олы җиңүгә без лаеклы,<br> Без лаеклы, залим, калтыран!<br> Залим, калтыран!<br> Залим, калтыран!<br> Һәй! Җаннарыбыз азатлык дип ярсый,<br> Гомерлеккә азат булыйк без!<br> Җаннарыбыз азатлык дип ярсый,<br> Гомерлеккә азат булыйк без!<br> Гомерлеккә азат булыйк без!<br> Мәңгегә азат!<br> Мәңгегә азат!<br> Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br> Йә азатлык өчен шәһадәт!<br> Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br> Йә азатлык өчен шәһадәт! ─<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> '''Халыкара мәйданда 11 куплетлы Уругвай дәүләт гимнының иң кыска, җыйнак варианты гына кулланыла. Ә илнең үзендә гимнның “Мурга версиясе” дип аталган 4 минутлык башкарылышы гамәлдә. Биредә ил халкының XIX гасырдагы азатлык көрәше чагылыш тапкан.'''<br> === '''УЭЛЬС''' === Вализ телендә<br> '''HEN WLAD FY NHADAU'''<br> 1. Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,<br> Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri;<br> Ei gwrol ryfelwyr, gwladgarwyr tra mâd,<br> Tros ryddid gollasant eu gwaed.<br> Cytgan:<br> Gwlad, gwlad, pleidiol wyf i'm gwlad.<br> Tra mor yn fur i'r bur hoff bau,<br> O bydded i'r hen iaith barhau.<br> 2. Hen Cymru fynyddig, paradwys y bardd,<br> Pob dyffryn, pob clogwyn, i'm golwg sydd hardd;<br> Trwy deimlad gwladgarol, mor swynol yw si<br> Ei nentydd, afonydd, i mi.<br> Cytgan.<br> 3. Os treisiodd y gelyn fy ngwlad tan ei droed,<br> Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed,<br> Ni luddiwyd yr awen gan erchyll law brad,<br> Na thelyn berseiniol fy ngwlad.<br> Cytgan.<br> https://yandex.ru/video/preview/8950171051893717078 https://vk.com/video-38514064_456250360 '''АТА-БАБАМ ИЛЕ'''<br> 1. Ата-бабам иле миңа кадерле.<br> Бардлар, җырчылар данлыклы иле;<br> Кыю көрәшче, затлы ватандарлар<br> Ирек өчен кан койганнар.<br> Кушымта:<br> Илем, турылыклы мин аңа;<br> Саф-пакь диңгез Ватан сагында –<br> Борынгы тел яшәр тагын да.<br> 2. Бу үзән-таулар – оҗмах бардларына,<br> Күмелгән ил халкымның моңнарына,<br> Чишмә чылтыравы, дулкыннар шавы –<br> Һәр җырда алар шаңдавы.<br> Кушымта.<br> 3. Күпме дошман җиреңне таптап изгән,<br> Ә борынгы Кымру телебез исән;<br> Сатлык җан аңа һич комачау булмас,<br> Илемнең арфасы тынмас.<br> Кушымта.<br> Инглиз телендә<br> '''THE LAND OF MY FATHERS'''*<br> 1. The land of my fathers is dear unto me,<br> Old land where the minstrels are honored and free;<br> Its warring defenders so gallant and brave,<br> For freedom their life’s blood they gave.<br> Refrain:<br> Home, home, true am I to home,<br> While seas secure the land so pure,<br> O may the old language endure.<br> * '''Инглиз телендә гадәттә гимнның беренче куплеты гына башкарыла.'''<br> === '''ҮЗӘК АФРИКА ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === Француз телендә<br> '''LA RENAISSANCE'''<br> O Central Afrique, ô berceau des Bantous!<br> Reprends ton droit au respect, à la vie!<br> Longtemps soumis, longtemps brimé partous,<br> Mais de ce jour brisant la tyrannie.<br> Dans le travail, l'ordre et la dignité,<br> Tu reconquiers ton droit, ton unité,<br> Et pour franchir cette étape nouvelle,<br> De nos ancêtres la voix nous appelle.<br> Chorus:<br> Au travail! dans l'ordre et la dignité,<br> Dans le respect du droit dans l'unité,<br> Brisant la misère et la tyrannie,<br> Brandissant l’étendard de la Patrie.<br> Санго телендә<br> '''E ZINGO'''<br> Bêafrîka, mbeso tî âBantu<br> Kîri mo gbû gîgî tî mo-mvenî<br> Mo bâa pâsi na gbe tî âzo kûê<br> Me fadësô, mo ke na kürü gô<br> Mo sö benda, mo bûngbi kûê ôko<br> Na kusâra ngâ na nëngö-terê<br> Tî tö ndâ tî finî dutï tî ë sô<br> E mä gbegô tî-âkötarä tî ë<br> Chorus:<br> E gbû kua nzönî na nëngö-terê<br> E kpë ndiä nzönî na mängö-terê<br> E kinda wasïöbê, ë tomba pâsi<br> E yâa bandêra tî ködrö tî ë!<br> https://wikiway.com/car/gimn/ https://yandex.ru/video/preview/5774219819091910386 '''ЯҢАРЫШ'''<br> Үзәк Африка, банту бишеге!<br> Шәрәфле тормыш – бу ихтыярың!<br> Күптән көлкегә калган, изелеп,<br> Золым богавын ватып ташладың.<br> Хезмәт һәм тәртип аша – мәртәбә,<br> Хокуклар яулап, бердәм буласы.<br> Бу яңа авыр юлны үтәргә! –<br> Ата-бабаның гозер-нидасы.<br> Кушымта:<br> Бердәмлек белән тырыш хезмәттә<br> Яула хокуклар, иреш хөрмәткә;<br> Бетсен фәкыйрьлек, золым һәр җирдә,<br> Ватан байрагы, горур җилфердә!<br> === '''ҮЗБӘКСТАН''' === '''ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ МАДҲИЯСИ'''<br> 1. Серқуёш ҳур улкам, элга бахт, нажот,<br> Сен ўзинг дўстларга йўлдош, меҳрибон,<br> Меҳрибон!<br> Яшнагай то абад илму фан, ижод,<br> Шуҳратинг порласин токи бор жаҳон!<br> Хор:<br> Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,<br> Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!<br> Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,<br> Оламни маҳлиё айлаган диёр!<br> 2. Бағри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони,<br> Эркин, ёш авлодлар сенга зўр қанот,<br> Зўр қанот!<br> Истиқлол машъали, тинчлик посбони,<br> Ҳақсевар, она юрт, мангу бўл обод!<br> Хор.<br> https://rutube.ru/video/82b2bb82acaa431a44b77acb249903df/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Uzbekistan_anthem.ogg '''ҮЗБӘКСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ ДӘҮЛӘТ ГИМНЫ'''<br> 1. Кояшлы хөр илем, сиңа бәхет, нәҗат,<br> Син үзең дусларга юлдаш, миһербан,<br> Миһербан!<br> Гөрләп үссен мәңге гыйлем, фән, иҗат,<br> Шөһрәтең нурлансын, яктырсын бар җиһан!<br> Кушымта:<br> Алтын бу үзәннәр — җан Үзбәкстан,<br> Мирасың, рухың — бабалар мәрданы!<br> Бөеклек кодрәте ирешкән заман,<br> Бар галәм соклангыч сиңа, Ватаным!<br> 2. Ихласлы үзбәкнең үлемсез иманы,<br> Ирекле яшь буын — сиңа зур канат,<br> Зур канат!<br> Бәйсезлек мәшгале* саклар дөньяны,<br> Намуслы ана йорт, мәңге бул, чәчәк ат!<br> Кушымта. * '''Мәшгаль''' — факел.<br> '''Гимнның тарихы'''<br> Советлар Берлеге таркалгач, Үзбәкстан (Беларусь һәм Таҗикстан белән беррәттән) союздаш республика чорындагы гимнның көен саклап калды. Ә '''иске гимн''' “Сәлам сиңа, рус халкы, өлкән туганыбыз” дигән сүзләр белән башлана һәм аңарда шул замандагы рәсми идеология тулысынча чагыла иде.<br> Гимнга үзбәк телендәге яңа сүзләрнең ахыргы варианты 2006 елда расланды. Урыс теле Үзбәкстанда рәсми тел булып саналмаса да, 2019 елда гимнның әдәби тәрҗемәсе дә пәйда булды. Дәүләт җырының дүрт варианты яздырылган, алар шартлы рәвештә '''“Катгый”''', '''“Гадәти”''', '''“Яшьләр өчен”''' һәм '''“Сүзсез”''' дип атала. Гимнның икенче атамасы — '''Серқуёш ҳур улкам''' (Кояшлы хөр илем).<br> === '''ҮРДҮН''' === === '''ФАРЕР УТРАУЛАРЫ''' === '''TÚ ALFAGRA LAND MÍTT'''<br> I. Tú alfagra land mítt, mín dýrasta ogn!<br> á vetri so randhvítt, á sumri við logn,<br> tú tekur meg at tær so tætt í tín favn.<br> Tit oyggjar so mætar, Guð signi tað navn,<br> sum menn tykkum góvu, tá teir tykkum sóu.<br> Ja, Guð signi Føroyar, mítt land!<br> II. Hin roðin, sum skínur á sumri í líð,<br> hin ódnin, sum týnir mangt lív vetrartíð,<br> og myrkrið, sum fjalir mær bjartasta mál,<br> og ljósið, sum spælir mær sigur í sál:<br> alt streingir, ið tóna, sum vága og vóna,<br> at eg verji Føroyar, mítt land.<br> III. Eg nígi tí niður í bøn til tín, Guð:<br> Hin heilagi friður mær falli í lut!<br> Lat sál mína tváa sær í tíni dýrd!<br> So torir hon vága - av Gudi væl skírd -<br> at bera tað merkið, sum eyðkennir verkið,<br> ið varðveitir Føroyar, mítt land!<br> https://rutube.ru/video/c2e2119508c9749d50bbbd93d4aa4ba9/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tú_alfagra_land_mítt.ogg === '''ФИДЖИ''' === Инглиз телендә<br> '''God bless Fiji!'''<br> '''I.''' Blessing grant, oh God of nations, on the isles of Fiji,<br> As we stand united under noble banner blue.<br> And we honour and defend the cause of freedom ever,<br> Onward march together,<br> God bless Fiji!<br> '''''Chorus:'''''<br> For Fiji, ever Fiji, let our voices ring with pride,<br> For Fiji, ever Fiji, her name hail far and wide,<br> A land of freedom, hope and glory to endure what ever befall.<br> May God bless Fiji, forevermore!<br> '''II.''' Blessing grant, oh God of nations, on the isles of Fiji,<br> Shores of golden sand and sunshine, happiness and song.<br> Stand united, we of Fiji, fame and glory ever<br> Onward march together, God bless Fiji.<br> '''''Chorus.'''''<br> Фиджи телендә<br> '''Meda Dau Doka'''<br> '''I.''' Meda dau doka ka vinakata na vanua<br> E ra sa dau tiko kina na savasava<br> Rawa tu na gauna ni sautu na veilomani<br> Biu na i tovo tawa savasava<br> '''''Chorus:'''''<br> Me bula ga ko Viti ka me toro ga ki liu<br> Me ra turaga vinaka ko ira na i liuliu<br> Me ra liutaki na tamata e na veika vinaka<br> Me oti kina na i tovo ca<br> '''II.''' Bale ga vei kemuni na cauravou e Viti<br> Ni yavala me savasava na vanua<br> Ni kakua ni vosota na dukadukali<br> Ka me da sa qai biuta vakadua<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/ab42f472f1c7483b1e759836c4c36b3d/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fiji_National_Anthem.ogg === '''ФИЛИППИН''' === Пилипино телендә '''LUPANG HINIRANG'''<br> Bayang magiliw, perlas ng silanganan,<br> Alab ng puso, sa dibdib moy buhay<br> Lupang hinirang, duyan ka ng magiting<br> Sa manlulupig, di ka pasisiil.<br> Sa dagat at bundok,<br> Sa simoy at sa langit mong bughaw,<br> May dilag ang tula<br> At awit sa paglayang minamahal.<br> Ang kislap ng watawat moy<br> Tagumpay na nagniningning.<br> Ang bituin at araw niya<br> Kailan pa may di magdidilim<br> Lupa ng araw, ng luwalhatit pagsinta,<br> Buhay ay langit sa piling mo.<br> Aming ligaya na pag may mang-aapi,<br> Ang mamatay nang dahil sa iyo.<br> https://rutube.ru/video/0f4b8fb19219d148d3cabdc72dda113c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lupang_Hinirang_instrumental.ogg '''КҮҢЕЛ ТАРТКАН ИЛ'''<br> Сөекле Ватан, Шәрык энҗе бөртеге,<br> Дөрләп янучы йөрәгең бакыйлык.<br> Күңел тарткан ил, син кыюлар бишеге,<br> Илбасарларга бирелмәслек алып.<br> Диңгез дә, таулар да<br> Һәм һава да, һәм биек күкләр дә<br> Дан җырлыйлар сиңа,<br> Азатлыкка мәдхия-шигырьләрдә.<br> Синең байрагыңның очкыннары —<br> Бөек җиңүләрдән,<br> Ай-кояшы аның, йолдызлары —<br> Мәңгелек сүнмәс ямь.<br> Күмелгәнсең, Ватан, шәфәкъ нурларына,<br> Синең куеныңда тормыш — җәннәт;<br> Дошман аяк басса әгәр туфрагыңа,<br> Синең өчен үлем — мең ләззәт.<br> === '''ФИНЛЯНДИЯ''' === '''MAAMME'''<br> Oi maamme, Suomi, synnyinmaa,<br> soi, sana kultainen!<br> Ei laaksoa, ei kukkulaa,<br> ei vettä, rantaa rakkaampaa,<br> kuin kotimaa tää pohjoinen,<br> maa kallis isien.<br> Ei laaksoa, ei kukkulaa,<br> ei vettä, rantaa rakkaampaa,<br> kuin kotimaa tää pohjoinen,<br> maa kallis isien.<br> '''VÅRT LAND'''<br> Vårt land, vårt land, vårt fosterland,<br> ljud högt, o dyra ord!<br> Ej lyfts en höjd mot himlens rand,<br> ej sänks en dal, ej sköljs en strand,<br> mer älskad än vår bygd i nord,<br> än våra fäders jord!<br> Ej lyfts en höjd mot himlens rand,<br> ej sänks en dal, ej sköljs en strand,<br> mer älskad än vår bygd i nord,<br> än våra fäders jord!<br> https://rutube.ru/video/35ad5057d3cae595e07af2de5532dd5c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Maamme.ogg '''ТУГАН ЯГЫМ'''<br> Әй, Суоми, туган ягым,<br> Горур яңгырый атың!<br> Түбәләре күккә ашкан таулар,<br> Диңгез дулкыннары каккан ярлар –<br> Кайларда гына бар тагын,<br> Синдәгедәй якын!<br> Түбәләре күккә ашкан таулар,<br> Диңгез дулкыннары каккан ярлар –<br> Кайларда гына бар тагын,<br> Синдәгедәй якын!<br> '''НАШ КРАЙ РОДНОЙ'''<br> (''перевод Александра Блока'')<br> Наш край, наш край, наш край родной, —<br> О, звук, всех громче слов!<br> Чей кряж, растущий над землёй,<br> Чей брег, встающий над водой,<br> Любимей гор и берегов<br> Родной земли отцов?<br> Чей кряж, растущий над землёй,<br> Чей брег, встающий над водой,<br> Любимей гор и берегов<br> Родной земли отцов?<br> Финляндиянең һәрдаим кулланышта булган гимны башта швед телендә язылган булган. Аның тагын 10 куплеты бар. Шведлар халык санының биш процентын гына тәшкил итсәләр дә, швед теле Финляндиядә икенче дәүләт теле булып санала. Гимн бүгенгә кадәр дәүләт парламенты тарафыннан рәсми рәвештә расланмаган.<br> === '''ФРАНЦИЯ''' === '''LA MARSEILLAISE'''<br> Allons, enfants de la Patrie,<br> Le jour de gloire est arrivé,<br> Contre nous de la tyrannie<br> L’étendard sanglant est levé,<br> L’étendard sanglant est levé!<br> Entendez vous dans nos campagnes<br> Mugir ces féroces soldats?<br> Ils viennent jusque dans vos bras,<br> Égorger nos fils, nos compagnes!<br> Refrain:<br> ||: Aux armes citoyens!<br> Formez vos bataillons!<br> Marchons, marchons,<br> Qu’ un sang impur<br> Abreuve nos sillons. :||<br> https://rutube.ru/video/e1b71c870b43347417729879853978e4/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:La_Marseillaise.ogg '''МАРСЕЛЬЕЗА'''<br> Әйдәгез, Ил-Ватан уллары,<br> Данлы көннәр якынлашты,<br> Безгә каршы явыз тирания<br> Канлы байракларын асты,<br> Канлы байракларын асты!<br> Күрәсезме, безнең авылларда<br> Тупас солдатлар ни кыра? —<br> Безнең кул җиткәнне көтеп,<br> Йорт-җирләребездә узына!<br> Кушымта:<br> ||: Корал тотып кулга,<br> Басыгыз сафларга!<br> Алга, яуга —<br> Дошман каны<br> Аксын басуларга! :||<br> Гимнның тагын алты куплеты бар. Тәрҗемә иткәндә шигырьдәге бер гыйбарәне “йомшартырга” туры килде. Чынбарлыкта исә “...йорт-җирләребездә узына” дигән юлны “...җәмәгатебезне бугазлый” дип күчерәсе иде безнең телгә. Шигырьнең җиденче куплеты “балаларныкы” дип атала.<br> === '''ХӘБӘШСТАН''' === Амһара теле язуындагы текст<br> '''የዜግነት ክብር'''<br> የዜግነት ክብር በኢትዮጵያችን ፀንቶ<br> ታየ ህዝባዊነት ዳር እስከዳር በርቶ<br> ለሰላም ለፍትህ ለህዝቦች ነፃነት<br> በእኩልነት በፍቅር ቆመናል ባንድነት<br> መሰረተ ፅኑ ሰብዕናን ያልሻርን<br> ህዝቦች ነን ለስራ በስራ የኖርን<br> ድንቅ የባህል መድረክ ያኩሪ ቅርስ ባለቤት<br> የተፈጥሮ ፀጋ የጀግና ህዝብ እናት<br> እንጠብቅሻለን አለብን አደራ<br> ኢትዮጵያችን ኑሪ እኛም ባንቺ እንኩራ።<br> Латин транскрипциясе<br> '''YÄZÊGENNÄT KEBER'''<br> Yäzêgennät Keber Bä-Ityoppyachen Sänto<br> Tayyä Hezbawinnät Dar Eskädar Bärto.<br> Läsälam Läfeteh Lähezboch Näsannat;<br> Bäekkulennat Bäfeqer Qomänal Bäandennat.<br> Mäsärätä Senu Säbeenan Yalsharen;<br> Hezboch Nän Läsera Bäsera Yänoren.<br> Denq Yäbahel Mädräk Yäahuri Qers Baläbet;<br> Yätäfätro Sägga Yäakuri Qers Baläbet;<br> Ennetäbbeqeshallän Alläbben Adära;<br> Ityoppyachchen nuri Eññam Banchi Ennekura!<br> https://rutube.ru/video/443a1bc4465352f1c409e7cab1112285/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Wedefit_Gesgeshi_Widd_Innat_Ittyoppya.ogg Тәрҗемәсе<br> '''ВАТАНДАШЛЫКНЫ ХАКЛАУ'''<br> Без хаклыйбыз Хәбәшстанның ватандашларын,<br> Милли горурлык балкыта ил тарафларын. <br> Тату илдә хөкем сөрә гаделлек, ирек,<br> Тигезлектә, туганлыкта – безнең бердәмлек.<br> Бездә җәмгыять нигезе – кеше кадере,<br> Тырыш хезмәттә көн күрә илдә һәрбере;<br> Буыннан буынга күчә баба мирасы.<br> Саф табигать, күркәм халык Ватан-анасы,<br> Күз карасы күк саклау сине – бурычыбыз,<br> Мәңге яшә, Хәбәшстан, горурлыгыбыз!<br> '''Хәбәшстан (Эфиопия) – узган гасырлардагы колониализм чорында да үз бәйсезлеген саклап кала алган бердәнбер Африка иле.'''<br> Гимнның икенче исеме – '''Алга атла, сөекле Хәбәшстан-анабыз''' (амһара телендә – '''ወደፊት ገስግሺ ውድ እናት ኢትዮጵያ''', транскрипциясе – '''Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp’ya'''.<br> === '''ҺИНДОНЕЗИЯ''' === === '''ҺИНДСТАН''' === '''जनगणमन-अधिनायक (Jana-gaṇa-mana adhināyaka)'''<br> जनगणमन-अधिनायक जय हे<br> भारतभाग्यविधाता!<br> पंजाब सिन्ध गुजरात मराठा<br> द्राविड़ उत्कल बंग<br> विन्ध्य हिमाचल यमुना गंगा<br> उच्छलजलधितरंग<br> तव शुभ नामे जागे,<br> तव शुभ आशिष मागे<br> गाहे तव जयगाथा।<br> जनगणमंगलदायक जय हे<br> भारतभाग्यविधाता!<br> जय हे, जय हे, जय हे,<br> जय जय जय जय हे।।<br> '''''Укылышы:'''''<br> Jana-gaṇa-mana adhināyaka jaya hē<br> Bhārata-bhāgya-vidhātā.<br> Pañjāba-Sindha-Gujarāta-Marāṭhā,<br> Drāviṛa-Utkala Baṅga<br> Vindhya Himācala Yamunā Gaṅgā,<br> Ucchala jaladhi taraṅga<br> Tava śubha nāmē jāgē,<br> tava śubhāśīṣa māṅgē<br> gāhē tava jaya gāthā.<br> Jana gaṇa maṅgala-dāyaka jaya hē,<br> Bhārata bhāgya vidhātā.<br> Jaya hē, jaya hē, jaya hē,<br> jaya jaya jaya jaya hē.<br> https://rutube.ru/video/c14cec680a4f3167a2e0dd49fee0c304/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Jana_Gana_Mana_instrumental.ogg Дан сиңа, дан, халык уй-хыялын беркетүче,<br> Бһарат язмышын хәл итүче,<br> Пәнҗаб, Синдһа, Гөҗарат, Маратһа илһамы,<br> Дравид, Одиша, Бенгал җаны.<br> Исемең Виндһья, Һималай тауларында,<br> Ямуна һәм Ганг моңнарында,<br> Һәм тәкрарлый рухланып аны,<br> Дулкын кагып, Һинд океаны.<br> Син иминлек, өмет бирүче,<br> Дан сиңа, дан, халыкны бәхеткә илтүче,<br> Бһарат язмышын хәл итүче.<br> Дан сиңа, дан сиңа, шөһрәт-дан,<br> Дан сиңа, дан сиңа, Һиндстан!<br> '''“Халык уй-хыялын беркетүче”: мәгънәсе шулай аңлатыла торган “Jana gaṇa mana adhināẏaka” (जनगणमन-अधिनायक ) җыры — олы һәм күпхалыклы, күпмилләтле Һиндстанның дәүләт гимны. Аның көен һәм сүзләрен 1861-1941 елларда яшәгән язучы, шагыйрь, көйязар, рәссам һәм җырчы Рабиндранат Тагор һинди һәм бенгал телләрендә иҗат итеп калдырган (биредә текст – һинди телендә). Автор гимн текстын үзе үк инглиз теленә дә күчергән. Хәзерге заманда шигырь аңарда аталган төбәкләр һәм башка халыклар телләренә дә тәрҗемә ителгән.'''<br> === '''ҺОРВАТИЯ''' === '''Lijepa naša domovino'''<br> Lijepa naša domovino,<br> Oj, junačka zemljo mila,<br> Stare slave djedovino,<br> Da bi vazda sretna bila!<br> Mila kano si nam slavna,<br> Mila si nam ti jedina,<br> Mila kuda si nam ravna,<br> Mila kuda si planina!<br> Teci, Dravo, Savo, teci,<br> Nit' ti, Dunav, silu gubi,<br> Sinje more, svijetu reci<br> Da svoj narod Hrvat ljubi<br> Dok mu njive sunce grije,<br> Dok mu hrašće bura vije,<br> Dok mu mrtve grobak krije,<br> Dok mu živo srce bije!<br> https://rutube.ru/video/85c26af6f75f3e7abf217fd527511767/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lijepa_nasa_domovino_instrumental.ogg '''Безнең гүзәл Ватаныбыз'''<br> Безнең гүзәл Ватаныбыз,<br> Әй, каһарман, сөекле ил,<br> Ата-бабадан даныбыз,<br> Мәңгелеккә бул син имин.<br> Газиз синең данлы чагың,<br> Газиз синең бердәмлегең,<br> Газиз мәһабәт тауларың,<br> Газиз ямьле үзәнлегең.<br> Драва ага, Сава ага,<br> Дунай-елга көче арта,<br> Күк диңгез сөйли дөньяга:<br> Һорват Ватанын ярата —<br> Кояш җирне җылытканда,<br> Имәннәрне җил бөккәндә,<br> Адәм зат гүргә ашканда,<br> Йөрәк күкрәктә типкәндә.<br> === '''ЧАД''' === '''''Француз телендә'''''<br> '''La Tchadienne'''<br> '''''Refrain:'''''<br> Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage !<br> Tu as conquis ta terre et ton droit ;<br> Ta liberté naîtra de ton courage.<br> Lève les yeux, l'avenir est à Toi.<br> Ô mon Pays, que Dieu te prenne en garde,<br> Que tes voisins admirent tes enfants.<br> Joyeux, pacifique, avance en chantant,<br> Fidèle à tes anciens qui te regardent.<br> '''''Refrain.'''''<br> https://rutube.ru/video/185958eca0cca0bace02ba9e7dc5f890/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:La_Tchadienne_(instrumental).ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Чадлылар җыры'''<br> '''''Кушымта:'''''<br> Әй, Чад халкы, кузгал, кереш хезмәткә!<br> Хаклы хуҗа син үз җиреңә;<br> Азатлыгың туа синең җөрьәттән.<br> Ач күзләрең киләчәгеңә.<br> Илем, Аллаһ үзе синең сагыңда,<br> Таң калдырсын Җирне балаларың.<br> Күңелең күтәр, җырлап атла алга,<br> Сиңа карап, сөенсен картларың.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''Рәсми башкарыла торган беренче куплет, гимнның идеологик-рухландыргыч өлеше. Кушымтадан башлана, кушымта белән тәмамлана. Тагын өчесе бар. Болары илнең табигый һәм кеше хезмәте аша барлыкка килә торган байлыкларына, уңган кешеләренә, оста һөнәр ияләренә багышланган. Илнең төньягында утлап йөргән көтүләр, көньягындагы уңдырышлы кырлар-басулар, көтүчеләр, балыкчылар, сәүдәгәрләр, мөһәндисләр, галимнәр, шәкертләр һәм хәтта тауменәрләр дә телгә алына. Французча текст гарәп теленә тәрҗемә ителгән.'''<br> === '''ЧЕХ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Čeština'''''<br> '''Kde domov můj?'''<br> Kde domov můj? Kde domov můj? <br> Voda hučí po lučinách, <br> bory šumí po skalinách, <br> v sadě skví se jara květ, <br> zemský ráj to na pohled! <br> A to jest ta krásná země, <br> země česká, domov můj,<br> země česká, domov můj!<br> https://rutube.ru/video/2eada0ff6675f34e1f45ce520cafbfd7/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Czech_anthem.ogg '''''Tatarça-Zamanälif 2012'''''<br> Кайда минем туган йортым?<br> Qayda minem tuğan yortım?<br> Sular ağa bolınnarda,<br> Urman şawlıy taw-qıyada,<br> Şaw çäçäktä ul yazın –<br> Ocmaxlar qayda tağın!<br> Güzällektä tuğan yortım,<br> Çex cirendä uçağım,<br> Çex cirendä uçağım. <br> '''''Deutsch'''''<br> '''Wo ist mein Heim?'''<br> Wo ist mein Heim, mein Vaterland? <br> Wo durch Wiesen Bäche brausen, <br> Wo auf Felsen Wälder rauschen, <br> Wo ein Eden uns entzückt, <br> Wenn der Lenz die Fluren schmückt, <br> Dieses Land, so schön vor allen, <br> Böhmen ist mein Heimatland, <br> Böhmen ist mein Heimatland!<br> '''''Русский перевод'''''<br> '''Где он, мой дом?'''<br> Где он, мой дом, где он, дом мой?<br> Вода журчит там на лугах, <br> Боры шумят там на скалах<br> И сады цветут весной –<br> На поверку, рай земной! <br> Вот прекрасная Отчизна –<br> Земля чешская, дом мой,<br> Земля чешская, дом мой.<br> === '''ЧИЛИ''' === '''Himno nacional de Chile'''<br> Puro, Chile, es tu cielo azulado<br> Puras brisas te cruzan también.<br> Y tu campo de flores bordado<br> Es la copia feliz del Edén.<br> Majestuosa es la blanca montaña<br> Que te dio por baluarte el Señor<br> Que te dio por baluarte el Señor,<br> Y ese mar que tranquilo te baña<br> Te promete un futuro esplendor<br> Y ese mar que tranquilo te baña<br> Te promete un futuro esplendor.<br> '''''Coro:'''''<br> Dulce Patria, recibe los votos<br> Con que Chile en tus aras juró:<br> Que o la tumba serás de los libres<br> O el asilo contra la opresión<br> Que o la tumba serás de los libres<br> O el asilo contra la opresión<br> Que o la tumba serás de los libres<br> O el asilo contra la opresión<br> O el asilo contra la opresión<br> O el asilo contra la opresión.<br> https://rutube.ru/video/05d37ea9b6326509a72686eb83d5a08f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Chile.ogg '''Чили милли гимны'''<br> Саф-пакь Чили, синең күгең якты, зәңгәр,<br> Болыннарың чәчәк-чәчәк каймада,<br> Бөтерелә диңгездән искән җилләр —<br> Бар соң мондый оҗмах өлгесе кайда!<br> Ак түбәле бу мәһабәт тауларны —<br> Сагың итеп Хак иңдергән аларны,<br> Сак итеп Ходай иңдергән аларны.<br> Ярларыңа каккан тыныч дулкыннар<br> Вәгъдә итә мәңгелек гүзәл еллар,<br> Ярларыңа каккан тыныч дулкыннар<br> Вәгъдә итә мәңгелек гүзәл еллар.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Изге Ватан, Чили дога-антын<br> Кабул ит, багышлый кыз-улың:<br> “Йә булырсың азатлар зираты,<br> Йә золымнан сыеныр урын,<br> Йә булырсың азатлар зираты,<br> Йә золымнан сыеныр урын,<br> Йә булырсың азатлар зираты,<br> Йә золымнан сыеныр урын,<br> Йә золымнан сыеныр урын,<br> Йә золымнан сыеныр урын”.<br> '''Рәсми башкарыла торган рәвештәге җыелма өлеше. Гимн текстында җәмгысы алты куплет бар.'''<br> === '''ЧУАШСТАН''' === '''ТӐВAН ҪӖРШЫВ'''<br> Ҫурхи тӗнче вӑраннӑ чух,<br> Хаваслӑ кун шӑраннӑ чух,<br> Чун савӑнать: чӗре сикет,<br> Ҫӗршывӑм ҫинчен юрлас килет.<br> Хушса юрламалли:<br> Тӑван ҫӗршыв, тӑван ҫӗршыв,<br> Асран кайми юратнӑ ҫӗршыв.<br> Тӑван ҫӗршыв, тӑван ҫӗршыв,<br> Мухтав сана ҫуралнӑ ҫӗршыв.<br> Яшсем–херсем вылянӑ чух,<br> Атте–анне ӑс панӑ чух,<br> Чун савӑнать, чӗре сикет,<br> Татах та нумай пурнас килет.<br> Хушса юрламалли<br> Тӑвансемпе пӗрлешнӗ чух,<br> Чӑваш тӗнчи ҫӗкленнӗ чух,<br> Чун савӑнать: чӗре сикет,<br> Татах та хастар пулас килет.<br> Хушса юрламалли<br> https://rutube.ru/video/7d03d506bb9c8a2849c97b4f56f90fc7/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Chuvashia.ogg '''ТУГАН ҖИР'''<br> 1. Язгы дөнья уянган чак,<br> Һәвәс көннәр җылынган чак,<br> Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br> Ил турында җырлыйсы килә.<br> Кушымта:<br> Туган җирем, туган ягым,<br> Сөйгән илем, изге Анам.<br> Туган җирем, туган ягым,<br> Мактау сиңа, дан сиңа, дан!<br> 2. Яшь-җилкенчәк уйный-көлә,<br> Ата-ана үгет бирә,<br> Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br> Әле озак яшисе килә.<br> Кушымта.<br> 3. Туган-кардәш берләшкән чак,<br> Чуашлар күмәкләшкән чак,<br> Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br> Эшчән-уңган буласы килә.<br> Кушымта.<br> === '''ШВЕЙЦАРИЯ''' === '''Schweizerpsalm'''<br> Trittst im Morgenrot daher,<br> Seh’ ich dich im Strahlenmeer, <br> Dich, du Hocherhabener, Herrlicher! <br> Wenn der Alpen Firn sich rötet,<br> Betet, freie Schweizer betet.<br> Eure fromme Seele ahnt,<br> Eure fromme Seele ahnt –<br> Gott im hehren Vaterland!<br> Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br> Kommst im Abendglühn daher,<br> Find’ ich Dich im Sternenheer,<br> Dich, du Menschenfreundlicher, Liebender!<br> In des Himmels lichten Räumen<br> Kann ich froh und selig träumen;<br> Denn die fromme Seele ahnt,<br> Denn die fromme Seele ahnt –<br> Gott im hehren Vaterland!<br> Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br> Ziehst im Nebelflor daher,<br> Such’ ich Dich im Wolkenmeer,<br> Dich, du Unergründlicher, Ewiger!<br> Aus dem grauen Luftgebilde<br> Bricht die Sonne klar und milde,<br> Und die fromme Seele ahnt,<br> Und die fromme Seele ahnt –<br> Gott im hehren Vaterland!<br> Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br> Fährst im wilden Sturm daher,<br> Bist Du selbst uns Hort und Wehr,<br> Du, allmächtig Waltender, Rettender!<br> In Gewitternacht und Grauen<br> Laßt uns kindlich Ihm vertrauen! <br> Ja, die fromme Seele ahnt,<br> Ja, die fromme Seele ahnt –<br> Gott im hehren Vaterland!<br> Gott, den Herrn, im hehren Vaterland!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Swiss_Psalm.ogg<br> https://rutube.ru/video/8d215123ab75bce82a03a5ff144fa9b4/ Алман тексты тәрҗемәсе<br> '''Швейцария догасы'''<br> Килсәң таң шәфәгындә,<br> Күрәм нур диңгезендә,<br> Тәңрем, Сине – Кодрәт иясен! <br> Альп карлары алсулана,<br> Азат бәндәләр догада,<br> Һәм тәкъва җан инана,<br> Һәм тәкъва җан инана:<br> Ходай – изге Ватанда!<br> Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br> Кичке эңгер-меңгердә<br> Табам күкләр түрендә<br> Сине, Ярлыкаучы, Сөюче!<br> Хыялларда күккә ашып,<br> Шат күңелле уйга батып,<br> Тәкъва җаннар инана,<br> Тәкъва җаннар инана:<br> Ходай – изге Ватанда!<br> Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br> Күк өртелсә томанга,<br> Эзлим Сине болытта,<br> Акыл ирешмәслек, Бакый зат!<br> Соры пәрдәләрне ертып,<br> Ягымлы нур сипсә кояш,<br> Тәкъва җаннар инана,<br> Тәкъва җаннар инана:<br> Ходай – изге Ватанда!<br> Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br> Бураннар кар ураса,<br> Безгә терәк-ышаныч,<br> И Яралтучы, Коткаручы!<br> Яшен яшьнәп күк күкрәсә, <br> Сиңа гына сыгынабыз!<br> Һәм тәкъва җан инана,<br> Һәм тәкъва җан инана:<br> Ходай – изге Ватанда!<br> Хак Тәгалә – изге Ватанда!<br> '''Cantique suisse'''<br> Sur nos monts, quand le soleil<br> Annonce un brillant réveil,<br> Et prédit d’un plus beau jour Le retour,<br> Les beautés de la Patrie<br> Parlent à l’âme attendrie:<br> Au ciel montent plus joyeux,<br> Au ciel montent plus joyeux<br> Les accents d’un cœur pieux,<br> Les accents émus d’un cœur pieux.<br> Lorsqu’un doux rayon du soir<br> Joue encore dans le bois noir,<br> Le cœur se sent plus heureux près de Dieu.<br> Loin des vains bruits de la plaine<br> L’âme en paix est plus sereine;<br> Au ciel montent plus joyeux,<br> Au ciel montent plus joyeux<br> Les accents d’un cœur pieux,<br> Les accents émus d’un cœur pieux. <br> Lorsque dans la sombre nuit<br> La foudre éclate avec bruit,<br> Notre cœur pressent encore le Dieu fort.<br> Dans l’orage et la détresse, <br> Il est notre forteresse.<br> Offrons-Lui de cœurs pieux,<br> Offrons-Lui de cœurs pieux,<br> Dieu nous bénira des cieux,<br> Dieu nous bénira du hauts des cieux.<br> Des grands monts vient le secours,<br> Suisse! espère en Dieu toujours!<br> Garde la foi des aïeux, vis comme eux! <br> Sur l’autel de la partrie<br> Met tes biens, ton cœurs, ta vie! <br> C’est le trésor précieux, <br> C’est le trésor précieux<br> Que Dieu nous bénira des cieux,<br> Que Dieu nous bénira du hauts des cieux.<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Swiss_Psalm.ogg<br> https://yandex.ru/video/preview/5091516978263507943 Француз тексты тәрҗемәсе<br> '''Кояш таулар өстендә'''<br> Уяныгыз! дигәндә,<br> Мәсих кабат җиргә иңәр диеп,<br> Ватаныбыз күркәмлеге<br> Тәкъва җанга бирә хәбәр.<br> Һәм кабат күккә аша,<br> Һәм кабат күккә аша<br> Ихлас күңел догабыз,<br> Ихлас күңел түре догабыз.<br> Кичен шәфәкъ нурлары<br> Урманнарны яктыртса,<br> Тәңре хозурында без бәхетле.<br> Ыгы-зыгысыз үзәндә<br> Тыныч җаннар да борчусыз;<br> Һәм кабат күккә аша,<br> Һәм кабат күккә аша<br> Ихлас күңел догасы,<br> Ихлас күңел түре догасы.<br> Яшен яшьнәсә төнлә,<br> Күк күкрәсә, җил купса,<br> Йөрәк тоя Тәңре кодрәтен.<br> Ул, авырлыклар килгәндә,<br> Ышанычлы терәгебез.<br> Ачыйк тәкъва җанны Аңа,<br> Ачыйк тәкъва җанны Аңа,<br> Ярлыкагыл, диеп, Алла,<br> Ярлыкагыл, диеп, безне Алла.<br> Безнең иминлек – Күктән,<br> Илһам алыйк Тәңредән!<br> Ата-баба күк сакла динне!<br> Ватанга багышла җаның,<br> Тапкан малың, хезмәтеңне!<br> Бу – тиңдәшсез хәзинә,<br> Бу – тиңдәшсез хәзинә:<br> Бәхет Алладан иңә,<br> Безнең бәхет Алладан иңә.<br> Итальян телендәге текст '''Salmo svizzero''' дип атала.<br> Романш телендәге текст '''Psalm svizzer''' дип атала.<br> === '''ШВЕЦИЯ (дәүләт гимны)''' === '''Du Gamla Du Fria'''<br> Du gamla, du fria, du fjällhöga nord<br> Du tysta, du glädjerika sköna!<br> Jag hälsar dig, vänaste land uppå jord,<br> Din sol, din himmel, dina ängder gröna,<br> Din sol, din himmel, dina ängder gröna.<br> Du tronar på minnen från fornstora dar,<br> då ärat ditt namn flög över jorden.<br> Jag vet att du är och du blir vad du var.<br> Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden,<br> Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden.<br> https://rutube.ru/video/f2e644afbb38c128d45914c910fca2cf/ https://my.mail.ru/music/search/Гимн%20Швеции%20 https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Sweden.ogg '''Борынгы азат илем'''<br> Котып түрендә – борынгы үрләрең,<br> Тыныч иркенлектә җиһан гүзәле!<br> Сәлам, Ватаным, урман-күлләреңә,<br> Күгең, кояшың һәм үзәннәреңә,<br> Күгең, кояшың һәм үзәннәреңә.<br> Хәтер түрендә – ил булып үскәнең,<br> Даның танытып, җир гизеп үткәнең.<br> Изге теләгем: кодрәтле бул, илем!<br> Котып түрендә – яшәвем, үлемем,<br> Котып түрендә – яшәвем, үлемем.<br> === '''ШВЕЦИЯ (кыйрал гимны)''' === '''Kungssången'''<br> 1. Ur svenska hjärtans djup en gång<br> en samfälld och en enkel sång,<br> som går till konungen fram!<br> Var honom trofast och hans ätt,<br> gör kronan på hans hjässa lätt,<br> och all din tro till honom sätt,<br> du folk av frejdad stam!<br> 5. Du himlens Herre, med oss var,<br> som förr du med oss varit har,<br> och liva på vår strand<br> det gamla lynnets art igen<br> hos sveakungen och hans män.<br> Och låt din ande vila än<br> utöver nordanland!<br> https://yandex.ru/video/preview/5773466526456716945 '''Кыйрал җыры'''<br> 1. Шведлар йөрәге түреннән<br> гади генә бер җыр иңгән,<br> яд итеп кыйралын!<br> Бул син кыйралыңа тугры,<br> булсын аның таҗы нурлы,<br> аның нәселе данлыклы,<br> әй, ирекле кавем!<br> 5. Ашкач та күкләргә җаның,<br> газиз булсын сиңа халкың, —<br> һәм Свея җирендә<br> тормыш янә кабатлансын,<br> борынгы рух гел саклансын.<br> Синең җаның хозурлансын<br> Төньяк иле өстендә.<br> '''Королевская песня'''<br> ('''''Игорь Крайнюков тәрҗемәсе''''')<br> 1. В сердцах у шведов как-то раз<br> Родился гимн без пышных фраз,<br> Пусть к королю придёт.<br> Ему ты верностью плати,<br> Короны тяжесть сократи,<br> И с верою в него цвети,<br> Прославленный народ!<br> 5. И после смерти с нами будь,<br> Как прежде, укажи нам путь,<br> Едины мы с тобой.<br> Дух древний в нас с тобой сидит,<br> О свеях память он хранит…<br> Пускай душа твоя парит<br> Над северной землёй.<br> === '''ШОТЛАНДИЯ''' === Шотланд (гэль) телендә<br> '''FHLÙR NA H-ALBANN'''<br> O Fhlùr na h-Albann,<br> cuin a chì sinn<br> an seòrsa laoich<br> a sheas gu bàs 'son<br> am bileag feòir is fraoich,<br> a sheas an aghaidh<br> feachd uailleil Iomhair<br> 's a ruaig e dhachaidh<br> air chaochladh smaoin?<br> Na cnuic tha lomnochd<br> ‘s tha duilleach Foghair mar bhrat air làr,<br> am fearann caillte<br> dan tug na seòid ud gràdh,<br> a sheas an aghaidh<br> feachd uailleil Iomhair<br> 's a ruaig e dhachaigh<br> air chaochladh smaoin.<br> Tha 'n eachdraidh dùinte<br> ach air dìochuimhne chan fheum i bhith,<br> is faodaidh sinn èirigh<br> gu bhith nar Rìoghachd a-rìs<br> a sheas an aghaidh<br> feachd uailleil Iomhair<br> 's a ruaig e dhachaidh<br> air chaochladh smaoin<br> Инглиз телендә<br> '''FLOWER OF SCOTLAND'''<br> O flower of Scotland<br> When will we see<br> Your like again<br> That fought and died for<br> Your wee bit hill and glen<br> And stood against him<br> Proud Edward's army<br> And sent him homeward<br> Tae think again<br> The hills are bare now<br> And autumn leaves lie thick and still<br> O'er land that is lost now<br> Which those so dearly held<br> And stood against him<br> Proud Edward's army<br> And sent him homeward<br> Tae think again<br> Those days are passed now<br> And in the past they must remain<br> But we can still rise now<br> And be the nation again<br> And stood against him<br> Proud Edward's army<br> And sent him homeward<br> Tae think again<br> https://muz.zvukofon.com/track/1325741351-navan-o-fhluir-na-h-albann-o-flower-of-scotland https://yandex.ru/video/preview/17505676802856677467 '''ШОТЛАНД ЧӘЧӘГЕ'''<br> Шотланд Чәчәге,<br> кайчан кабат<br> күрербез илнең,<br> җан фида кылып,<br> Эдвардны җиңгән<br> Һилл-Гленн кебек булганын?<br> Баскынны ул куып<br> кире кайтарган, –<br> уйлансын дип.<br> Бу калкулыклар<br> шыр ялангач,<br> яфрак коела,<br> кайчандыр көзен<br> Эдвардны җиңеп,<br> югалган ил өстенә.<br> Баскынны ул куып<br> кире кайтарган, –<br> уйлансын дип.<br> Ул көннәр – күптән<br> үткән заман,<br> без әле кабат<br> күтәрелә алабыз –<br> Эдвардны җиңгән<br> шул кыю милләт булып.<br> Баскынны ул куып<br> кире кайтарган, –<br> уйлансын дип<br> '''ЭДВАРД II''' – XIV гасыр башында Шотландияне басып алырга дип сугыш башлаган һәм хәлиткеч яуда тар-мар ителгән инглиз кыйралы.<br> '''ҺИЛЛ-ГЛЕНН''' – Шотландиянең таулы һәм тигезлекле өлешләренең гомуми атамасы, халыкта Шотландия синонимы буларак та кулланыла.<br> === '''ШРИ ЛАНКА''' === Синһал телендә<br> ශ්‍රී ලංකා මාතා අප ශ්‍රී ලංකා<br> නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br> සුන්දර සිරිබරිනී<br> සුරැඳි අති ශෝභමාන ලංකා<br> ධාන්‍ය ධනය නෙක<br> මල් පලතුරු පිරි ජය භුමිය රම්‍යා<br> අප හට සැප සිරි සෙත සදනා<br> ජීවනයේ මාතා<br> පිළිගනු මැන අප භක්තී පූජා<br> නමෝ නමෝ මාතා අප ශ්‍රී ලංකා<br> නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br> ඔබ වේ අප විද්‍යා<br> ඔබ මය අප සත්‍යා<br> ඔබ වේ අප ශක්ති<br> අප හද තුළ භක්තී<br> ඔබ අප ආලෝකේ<br> අපගේ අනුප්‍රාණේ<br> ඔබ අප ජීවන වේ<br> අප මුක්තිය ඔබ වේ<br> නව ජීවන දෙමිනේ<br> නිතින අප පුබුදු කරන් මාතා<br> ඥාන වීර්ය වඩවමින රැගෙන<br> යනු මැන ජය භූමී කරා<br> එක මවකගෙ දරු කැල බැවිනා<br> යමු යමු වී නොපමා<br> ප්‍රේම වඩා සැම භේද දුරැර දා<br> නමෝ නමෝ මාතා අප ශ්‍රී ලංකා<br> නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br> Укылышы:<br> Śrī laṁkā mātā, apa Śrī laṁkā<br> Namō namō namō namō mātā<br> Sundara siribarinī<br> Suræn̆di ati shōbhamāna laṁkā<br> Dhānya dhanaya neka<br> Mal palaturu piri jaya bhumiya ramyā<br> Apa haṭa sæpa siri seta sadanā<br> Jīvanayē mātā<br> Piḷiganu mæna apa bhaktī pūjā<br> Namō namō mātā,<br> apa Śrī laṁkā<br> Namō namō namō namō mātā<br> Oba vē apa vidyā<br> Oba maya apa satyā<br> Oba vē apa shakti<br> Apa hada tuḷa bhaktī<br> Oba apa ālōkē<br> Apagē anuprāṇē<br> Oba apa jīvana vē<br> Apa muktiya oba vē<br> Nava jīvana demine<br> Nitina apa pubudu karan mātā<br> Gnāna vīrya vaḍavamina rægena<br> Yanu mæna jaya bhūmī karā<br> Eka mavakage daru kæla bævinā<br> Yamu yamu vī nopamā<br> Prēma vaḍā sæma bhēda duræra dā<br> Namō namō mātā, Apa Śrī laṁkā<br> Namō namō namō namō mātā<br> https://wikiway.com/sri-lanka/gimn/ https://rutube.ru/video/827057bc2f76af2803257956805de8e6/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sri_Lankan_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band_(2003).oga Дан-шөһрәт яула, Шри Ланка ана!<br> Сәлам сиңа, Анам, сәлам сиңа!<br> ................................ === '''ЭКВАДОР''' === '''¡SALVE, OH PATRIA!'''<br> Coro:<br> ¡Salve, oh Patria, mil veces!<br> ¡Oh Patria! ¡gloria a ti, gloria a ti!<br> Ya tu pecho, tu pecho, reboza<br> Gozo y paz ya tu pecho reboza;<br> Y tu frente, tu frente radiosa<br> Más que el sol contemplamos lucir,<br> Y tu frente, tu frente radiosa<br> Más que el sol contemplamos lucir.<br> 2. Los primeros los hijos del suelo<br> Que soberbio, el Pichincha decora<br> Te aclamaron por siempre señora<br> Y vertieron su sangre por ti.<br> Dios miró y a septó el holocausto<br> Y esa sangre fue germen fecundo<br> De otros héroes que atónito el mundo<br> Vió en tu torno a millares surgir,<br> a millares surgir, a millares surgir.<br> Coro:<br> ¡Salve, oh Patria, mil veces!<br> ¡Oh Patria! ¡gloria a ti, gloria a ti!<br> Ya tu pecho, tu pecho, reboza<br> Gozo y paz ya tu pecho reboza;<br> Y tu frente, tu frente radiosa<br> Más que el sol contemplamos lucir,<br> Y tu frente, tu frente radiosa<br> Más que el sol contemplamos lucir.<br> https://rutube.ru/video/ca28070b4983f2f40cf3090e3d08cc5c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Ecuador.ogg https://my.mail.ru/music/songs/гимн-республики-эквадор-с-1948-г-salve-oh-patria-3cef9729f8c79858a78d43bccaa03ba3 '''''Алты куплетлы гимнның халыкара шартларда башкару өчен рәсмиләштерелгән өлеше. Кушымтадан башлана һәм кушымта белән тәмамлана. Ярты минутлык увертюрасы бар.'''''<br> '''МЕҢ ЯШӘ, ВАТАН!'''<br> Кушымта:<br> Әй Ватан, мең яшә, әй Ватан!<br> Дан сиңа, сиңа дан!<br> Синең күкрәгеңдә, күкрәгеңдә —<br> Тынычлык һәм шатлык ил-көнгә;<br> Һәм синең балкышлы йөзеңнән<br> Кояштан күбрәк нур сибелә,<br> Һәм синең балкышлы йөзеңнән<br> Кояштан күбрәк нур сибелә.<br> 2. Җиребезнең тәүге азатлары,<br> Пичинчаның* мәшһүр уллары —<br> Синең өчен алар кан койган,<br> Сине хаким итеп таныткан.<br> Алла кабул иткән бу корбанны,<br> Кальбеңә яралгы булганны,<br> Дөньяны алар гаҗәпләндергән,<br> Көрәшкә меңнәрне күтәргән,<br> Меңнәрне күтәргән, меңнәрне күтәргән.<br> Кушымта.<br> * '''Пичинча''' — Эквадорда азатлык өчен күтәрелеш башланган провинция.<br> === '''ЭКВАТОР ГВИНЕЯСЫ''' === https://flag-gimn.ru/hymns/equatorial-guinea/ === '''ЭРИТРЕЯ''' === '''''Тигринья телендә'''''<br> ||: ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ፡<br> በዓል ደማ እናልቀሰ ተደምሲሱ፡<br> መስዋእታ ብሓርነት ተደቢሱ። :||<br> መዋእል ነኺሳ ኣብ ዕላማ፡<br> ትእምርቲ ጽንዓት ኰይኑ ስማ፡<br> ኤርትራ'ዛ ሓበን ውጹዓት፡<br> ኣመስኪራ ሓቂ ክምትዕወት።<br> ኤርትራ ኤርትራ፡<br> ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ።<br> ናጽነት ዘምጽኣ ልዑል ኒሕ፡<br> ንህንጻ ንልምዓት ክሰርሕ፡<br> ስልጣነ ከነልብሳ ግርማ፡<br> ሕድሪ'ለና ግምጃ ክንስልማ።<br> ||: ኤርትራ ኤርትራ፡<br> ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ። :||<br> '''''Гарәп телендә'''''<br> ||: إرتريا إرتريا إرتريا<br> قد دحرت بغيظهم أعداءها<br> وتوجت بالنصر تضحياتها :||<br> مع الأعداء قد مرت من عهود<br> غدا اسمها معجزة الصمود<br> فخر المكافحين في إرتريا<br> قد برهنت أن العلا لها<br> إرتريا إرتريا<br> تبوأت مكانها بين الأمم<br> بإصرارنا الذي جنى التحرير<br> سننجز البناء والتعمير<br> لتزدهر وتلبس الوقار<br> تعاهدنا أن تسمو إرتريا<br> ||: إرتريا إرتريا<br> تبوات مكانها بين الأمم :||<br> https://rutube.ru/video/02590c3f2d781252aaa4b5058918e486/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Eritrea_by_US_Navy_Band.ogg ||: Эритра, Эритра, Эритра,<br> Мәрхәмәтсез дошман тар-мар ителгән,<br> Һәм шәһадәт хөррият булып иңгән. :||<br> Һәрдаим тугры теләгенә,<br> Әйләнде ныклык үрнәгенә,<br> Горурлык терәге, Эритра<br> Хаклык өстенлеген раслап тора.<br> Эритра, Эритра,<br> Хак урынын Җир йөзендә ул кора.<br> Фидакарьлек илгә юл салды,<br> Ватан яңарышка юл алды,<br> Бурычы итеп алгарышын,<br> Уңган халык барысын булдыра.<br> ||: Эритра, Эритра,<br> Хак урынын Җир йөзендә ул кора. :||<br> === '''ЭСТОНИЯ''' === '''MU ISAMAA, MU ÕNN JA RÕÕM'''<br> Mu isamaa, mu õnn ja rõõm,<br> kui kaunis oled sa!<br> Ei leia mina iial teal<br> see suure, laia ilma peal,<br> mis mul nii armas oleks ka,<br> kui sa, mu isamaa!<br> Sa oled mind ju sünnitand<br> ja üles kasvatand;<br> sind tänan mina alati<br> ja jään sull’ truuiks surmani,<br> mul kõige armsam oled sa,<br> mu kallis isamaa!<br> Su üle Jumal valvaku,<br> mu armas isamaa!<br> Ta olgu sinu kaitseja<br> ja võtku rohkest õnnista,<br> mis iial ette võtad sa,<br> mu kallis isamaa!<br> https://rutube.ru/video/d1e3c09f9103115dae6e51b29b72dceb/ https://wikiway.com/estonia/gimn/ '''ИЛЕМ, БӘХЕТ-КУАНЫЧЫМ'''<br> Илем, бәхет-куанычым,<br> кадерлем, багалмам!<br> Дөнья гизеп эзләсәм дә,<br> Кая барып тезләнсәм дә,<br> синдәй гүзәлне табалмам,<br> әй сөекле Ватан!<br> Син тудырдың, син үстердең<br> анам кебек мине;<br> сиңа мәңге мин бурычлы,<br> гүргә кадәр турылыклы,<br> рәхмәт укып сөям сине,<br> газиз туган илем!<br> Нигъмәтеннән аермасын<br> Ходай сине, илем!<br> Хак Тәгалә ярлыкасын,<br> бөтен дөньяда хуплансын<br> һәр ниятең, изге эшең,<br> газиз туган илем!<br> === '''ЯМАЙКА''' === JAMAICA, LAND WE LOVE<br> '''I.''' Eternal Father, bless our land<br> Guard us with Thy mighty hand<br> Keep us free from evil powers<br> Be our light through countless hours<br> To our leaders, Great Defender,<br> Grant true wisdom from above<br> Justice, truth be ours forever<br> Jamaica, land we love<br Jamaica, Jamaica,<br> Jamaica, land we love.<br> '''II.''' Teach us true respect for all<br> Stir response to duty's call<br> Strengthen us the weak to cherish<br> Give us vision lest we perish<br> Knowledge send us, Heavenly Father,<br> Grant true wisdom from above<br> Justice, truth be ours forever<br> Jamaica, land we love<br> Jamaica, Jamaica,<br> Jamaica, land we love.<br> https://rutube.ru/video/42ecb4f460c891d5e3cef506788d3114/ https://wikiway.com/jamaica/gimn/ https://ru.wikipedia.org/wiki/Файл:%22Jamaica,_Land_We_Love%22,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga === '''ЯҢА ЗЕЛАНДИЯ''' === '''''Маори телендә '''''<br> '''AOTEAROA'''<br> 1. E Ihoā Atua,<br> O ngā iwi mātou rā,<br> Āta whakarangona;<br> Me aroha noa.<br> Kia hua ko te pai;<br> Kia tau tō atawhai;<br> Manaakitia mai<br> Aotearoa.<br> '''''Инглиз телендә'''''<br> '''GOD DEFEND NEW ZEALAND'''<br> 1. God of nations! at Thy feet<br> In the bonds of love we meet,<br> Hear our voices, we entreat,<br> God defend our Free Land.<br> Guard Pacific's triple star,<br> From the shafts of strife and war,<br> Make her praises heard afar,<br> God defend New Zealand!<br> https://rutube.ru/video/5559eb22df9b7b79051fdcb238bcf146/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:New_Zealand_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.wav '''АОТЕАРОА'''<br> Әй Тәңребез, Аллабыз,<br> Тик Сиңа табынабыз,<br> Таң иле милләте без —<br> Сиңа мәхәббәтебез.<br> Илне муллыкта яшәт,<br> Кайгырт һәм ярдәм күрсәт,<br> Сакла гел иминлектә<br> Аотеароаны.<br> '''Беренче куплеты, рәсми башкарыла торганы. Тагын дүрт куплеты бар.'''<br> === '''ЯПОНИЯ''' === '''日本語で ''(Nihongo de)'''''<br> '''君が代 (Kimi gayo)'''<br> きみがよは (Kimi gayo wa)<br> ちよにやちよに (Čiyoni, yačiyoni)<br> さざれいしの (Sazare iśi-no)<br> いわおとなりて (Iwao to narite)<br> こけのむすまで (Koke-no musu made)<br> https://rutube.ru/video/caf89205dab6b7616c57e46f1915db75/ https://my.mail.ru/music/search/君が代 https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kimi_ga_Yo_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Галиҗәнап хакимлеге'''<br> Мең еллар без бәхетле;<br> Нәселең булсын тәхетле<br> Вак ташлар<br> Кодрәтле тау-кыя булып киткәнче,<br> Итәкләрендә мүк үскәнче.<br> srf9cqc678lab3weih0yi61p26vy2mr Вена дәүләт операсы 0 1489090 5936333 5935429 2026-06-04T13:41:39Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5936333 wikitext text/x-wiki {{Универсаль калып}} '''Вена дәүләт операсы''' ({{lang-de|Wiener Staatsoper}}, 1918 елга кадәр ''Вена сарай операсы'') — [[Австрия|Австриядәге]] иң зур опера театры, дөньяның иң мөһим опера үзәкләренең берсе. == Тарих == [[Вена шәһәре|Венада]] сарай операсы XVII гасыр уртасында барлыкка килә, опера спектакльләре төрле театрларда бара<ref name="bse4">Большая советская энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 4. Брасос — Веш. 1971. 600 стр., илл.; 47 л. илл. и карт.</ref>. 1861 елда архитекторлар Август Зикард фон Зикардсбург һәм Эдуард ван дер Нюлль проекты буенча Вена операсы өчен махсус бина төзелә башлый. Опера театры бинасын тантаналы ачу 1869 елның 25 маенда<ref>{{статья|автор=|заглавие=Новый оперный театр в Вене|оригинал=|ссылка=http://elib.shpl.ru/ru/nodes/14580-60-21-fev-s-137-152#mode/inspect/page/14/zoom/8|автор издания=|издание=Всемирная иллюстрация|тип=|место=СПб.|издательство=|год=1870|месяц=|число=|том=|выпуск=|номер=60|страницы=150|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200629152305/http://elib.shpl.ru/ru/nodes/14580-60-21-fev-s-137-152#mode/inspect/page/14/zoom/8|archivedate=2020-06-29}}</ref> император парлары Франц Иосиф һәм Елизавета катнашында була, бу көнне [[Вольфганг Амадей Моцарт|Моцартның]] «Дон Жуан» операсын куялар. [[Файл:Staatsoper_(ca.1898).jpg|сулда|мини|192x192пкс|Вена дәүләт операсы. Рис. 1898 елгы]] 1918 елга кадәр театр Габсбурглар химаясендә була һәм Вена сарай опера театры ({{lang-de|Wiener Hof-Operntheater}}) исемен йөртә. 1920 нче елларда аны рәсми булмаган рәвештә дәүләтнеке дип атый башлыйлар, ләкин рәсми Вена дәүләт операсы ({{lang-de|Wiener Staatsoper}}) исемен ул бары тик 1938 елда, аншлюс башлангач кына ала. [[Икенче бөтендөнья сугышы]] вакытында Клеменс Краус, Вильгельм Фуртвенглер, Карл Бём [[Вольфганг Амадей Моцарт|Моцарт]], [[Людвиг ван Бетховен|Бетховен]], [[Cüzeppe Verdi|Верди]] әсәрләрен кую белән җитәкчелек итә. 1938 елда Рихард Штраустың «Дөнья көне» операсының премьерасы була, 1944 елга аның барлык опералары да куела<ref>''Полётова Л. А.'' Венская государственная опера // Большая российская энциклопедия, т.5, с. 133.</ref>. 1945 елның 6 мартында Америка бомбардировкасы нәтиҗәсендә театр бинасы өлешчә җимерелә. Торгызу эшләре 1955 елга кадәр дәвам итә<ref name="bse4" />, һәм 1955 елның 5 ноябрендә театр Бетховенның «Фиделио» спектакле (Карл Бём җитәкчелегендә) белән ачыла. Шул ук вакытта Вена операсында ел саен үткәрелә торган баллар традициясе яңартыла. == Җитәкчелек == Вена дәүләт операсы директорлары сыйфатында музыкантлар, режиссёрлар һәм, бигрәк тә XX гасырның икенче яртысында, профессиональ администраторлар чыгыш ясый. Тарихи традиция буенча алар административ функцияләрдән тыш сәнгать җитәкчелеге функциясен дә үтәгәннәр, аерым алганда, театр репертуарын билгеләгәннәр. Директор-музыкант шулай ук баш дирижёр (музыка җитәкчесе) вазифаларын да үтәгән. 1986 елдан директор-администратор һәм музыка җитәкчесе (ул ук баш дирижёр) вазифалары, кагыйдә буларак, бер затта бергә туры килмәгән. Вена операсын җитәкләгән күренекле музыкантлар арасында [[Gustav Maler|Густав Малер]] (1897—1907), Феликс Вайнгартнер (1908—1911 һәм 1935—1936), Франц Шальк (1919—1929, өстәвенә 1924 елга кадәр Рихард Штраус белән берлектә), Клеменс Краус (1929—1934), Карл Бём (1943—1945 һәм 1954—1956), Герберт фон Караян (1956—1964), Лорин Маазель (1982—1984) бар. 1986—1991 елларда театрның директоры К. Х. Дрезе, музыка җитәкчесе [[Клаудио Аббадо]] була. 1991—1992 елларда директор булып танылган җырчы Эберхард Вехтер була. 1992—2010 елларда директор Иоан Холендер<ref>{{Cite web|url=http://www.holender.at/pages/ioan-holender.php|title=Ioan Holender: Biografie|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141017151557/http://www.holender.at/pages/ioan-holender.php|archivedate=2014-10-17|author=|date=|publisher=|url-status=live}}</ref>, музыка җитәкчесе — Сэйдзи Одзава була. 2010 елдан 2020 елга кадәр Вена операсы директоры вазифасын Доминик Мейер, балетмейстер вазифасын Мануэль Легри башкара. Музыкаль җитәкчелекне 2010—2014 елларда дирижёр Франц Вельзер-Мёст башкарган. 2020 елдан Вена дәүләт операсының интенданты Богдан Рошчич була. Ул компаниягә балетмейстер Мартин Шлепферны һәм музыкаль директор-дирижёр Филипп Жорданны алып килә, алар үз вәкаләтләрен 2025 елдан соң төшерәләр. Шул ук вакытта Богдан Рошчич белән контракт 2030 елга кадәр озайтыла. == Искәрмәләр == <references /> == Әдәбият == * Stefan, Paul. Das neue Haus. Ein Halbjahrhundert Wiener Opernspiel und was voranging. — Wien/Leipzig: Strache, 1919. == Сылтамалар == * [http://www.wiener-staatsoper.at/ Театр сайты] * [http://ppjournal.ru/dostoprime4at/700-vienna-state-opera-austria Венская государственная опера: прошлое и настоящее]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305165954/http://ppjournal.ru/dostoprime4at/700-vienna-state-opera-austria |date=2016-03-05 }} {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]] [[Төркем:Әлифба буенча театрлар]] [[Төркем:Австрия театрлары]] rv4j4ht6gd2qbir1tzrv62prhuwcw6h Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/IV 4 1489095 5936487 5935472 2026-06-04T19:31:54Z Frhdkazan 3171 /* Таләпләр */ 5936487 wikitext text/x-wiki <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:IV_%22Минем_Татарстан%22_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> {{УК}} «'''[[Википедия:Бәйгеләр/Минем Татарстан|Минем Татарстан]]'''» сезонлы вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1-30.06.2026 арасында үтә. Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QV6W</nowiki></small> {{Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/IV/Таблица}} == Таләпләр == *Мәкаләләр ** Мәкалә [[:Төркем:Татарстан|Татарстан]] төркеменә керүче берәр тематик категорияләү ботагындагы төркемгә керә (ала). ** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. ** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). ** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' ** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''. * Мәкаләне бәйгегә кертү югарыдагы нигезләрне һәм [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|бәяләү тәртибен]] кабул итүне аңлата. * Сертификат һәм дипломнар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә (4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә), урыннар һәм призлар исә туплаган сыйфат баллары нигезендә билгеләнә. ** Булдырылган материалның бәйгегә кертелүе өчен катнашучы үзе җаваплы. Бәйле мәкаләнең бәхәс битенә бәйге калыбын урнаштыру һәм аны тиешлечә тутыру белән башкарыла. ** 12 һәм 6 айгача вики-тәҗрибәсе булган авторлар алган баллары *2 һәм *3 коэффициенты белән бәяләнә. ** Бәйгенең Татарча Википедиядәге [[#Дан аллеясе|Дан аллеясенә]] һәр елгы чыгарылышы дәвамында булдырылган мәкаләләр өчен иң күп баллар алган 3-5 катнашучы кертелә. * Казыйлар карары шикаять ителә алмый. === Тат.Википедиядә тематик агач ботаклары === <categorytree>Татарстан</categorytree> == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] == Ярдәм материаллары == * [[d:Q7158198#sitelinks-wikipedia|Күптелле Википедиядә төркемнәр]] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tatarstan?uselang=tt Мультимедиа саклагычы төркеме] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы == Бәяләү == <gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-МинемТатарстан-IV-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-МинемТатарстан-IV-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-МинемТатарстан-IV-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-МинемТатарстан-IV-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-МинемТатарстан-IV-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-МинемТатарстан-IV-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery> * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. === Процесс === * Бәйге тәмамлануга жюри кабул иткән мәкаләләр нигезендә башкарыла. * Техник исәпләү өчен җаваплысы — [[Фәрһад Фәткуллин]] ({{u|frhdkazan}}, Казан) * [https://www.youtube.com/watch?v=c3AW-hPtOVs Мәкаләне бәяләү процессы видеосы] <small>(«[[Википедия:Бәйгеләр/Минем Татарстан|Минем Татарстан 2020-2021]]» үрнәгендә)</small> * Процедура: *# Ярым-автоматик күләм-вакыт буенча пре-квалификацияләү һәм кулланучы битләренә катнашу калыпларын урнаштыру. <pre>{{"Минем Татарстан" айлыгы катнашучысы|чыгарылыш=IV}}</pre> *# Узганнар арасыннан, катнашучы ''булдырылган'' һәм ''тулыландырылган'' мәкаләләрдән очраклы рәвештә 2шәр мәкалә сайланыла һәм [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|Баллар бирү тәртибе]] нигезендә тирән тикшерелә (''яңа булдырылган мәкалә гадәттә күбрәк сыйфат балларны китерә ала!'') *# Катнашучы һәр бер категориягә керткән мәкаләләре өчен уртача балл исәпләнелә *# Уртача баллар бу категориядә булган квалификацион мәкаләләре санына тапкырлана, нәтиҗәләре кушыла. === Җәдвәл === (8) Тәҗрибә коэффициенты — бәйге башлануга вики-тәҗрибәсе 6 һәм 12 айдан ким булган яңа кулланучылардан таләп ителгән ихтыяр көчен тану өчен ясала. {| cellpadding=4 cellspacing="0" class="wikitable sortable" !№ !Кулланучы</br><small>User</small></br>(2) !Теркәлгәне</br><small>Registered</small></br>(3) !Квалификация яңа</br><small>Qualified New</small></br>(4) !Бәяләү яңа</br><small>Random mean New</small></br>(5) !Квалификация тулыл.</br><small>Qualified Improved</small></br>(6) !Бәяләү тулыл.</br><small>Random mean Improved</small></br>(7) !Тәҗрибә коэф</br><small>Experience coef.</small></br>(8) !Тулаем балл</br><small>Total Points</small></br><small>[(4)*(5)+(6)*(7)]*(8)</small> !Өлеше(%)</br><small>Contribution %</small> !Өлеше(сум)</br><small>Ozon.ru</small> |- |Σ |[[:Төркем:Проект:IV_"Минем_Татарстан"_мәкаләләре|?төркем]] |[[:Төркем:Проект:IV_"Минем_Татарстан"_мәкаләләре|?мәкалә]] |[https://fountain.toolforge.org/editathons/minemtatarstan-IV-new ?] |([[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле#IV_"Минем_Татарстан"_вики-марафоны бәяләү җәдвәле|#]]+[[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле#IV_"Минем_Татарстан"_вики-марафоны бәяләү җәдвәле|#]])/2=Ур.арифм. |[https://fountain.toolforge.org/editathons/minemtatarstan-IV-improved ?] |([[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле#IV_"Минем_Татарстан"_вики-марафоны бәяләү җәдвәле|#]]+[[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле#IV_"Минем_Татарстан"_вики-марафоны бәяләү җәдвәле|#]])/2=Ур.арифм. |<small>1-тәҗрибәле, 2-12 айгача, 3-6 айгача</small> |<!--Σ результатов в строках ниже -->{{#expr:{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}}} |100% |10000 |- |1 |{{u|?}} |[[:Төркем:Проект:IV_"Минем_Татарстан"_мәкаләләре — ?|катнашучы хисап язмасы]] |<!-- [4] -->? |<!-- [5] -->[[Бәхәс:?#II_Төмән_вики-марафоны бәяләү җәдвәле|?]] |<!-- [6] -->? |<!-- [7] -->[[Бәхәс:?#II_Төмән_вики-марафоны бәяләү җәдвәле|?]] |<!-- [8] 1-тәҗрибәле, 2 - 12 айгача, 3 - 6 айгача -->[[Special:CentralAuth/?|1-2-3?]] |<!-- [9] -->{{#expr:({{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}})*{{formatnum:?|R}}}} |<!-- [10] -->{{#expr:({{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}})*{{formatnum:?|R}}/?*100 round 2}} |<!-- [11] -->{{#expr:({{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}})*{{formatnum:?|R}}/?*10000 round 2}} |- |} == Шулай ук карагыз == <div style="margin-right:1em; float:right;"> {{Кнопка|:Төркем:Проект:IV_"Минем_Татарстан"_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре төркеме|class=mw-ui-progressive}} </div> * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/Минем_Татарстан/IV Бу биткә] {{*}} [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Төркем:Проект:IV_%22Минем_Татарстан%22_мәкаләләре Теркәлгән мәкаләләр төркеменә] [[Төркем:Проект:IV "Минем Татарстан" вики-марафоны]] ai0g6fqwhxhxh0lfgocx63e6rg1voti Википедия:Бәйгеләр/Минем Татарстан/Бәяләү җәдвәле 4 1489121 5936359 5935552 2026-06-04T15:01:24Z EmausBot 3807 Бот: икеле күчешне дөресләү → [[Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/2020-2021/Бәяләү җәдвәле]] 5936359 wikitext text/x-wiki #ЮНӘЛТҮ [[Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/2020-2021/Бәяләү җәдвәле]] gvzvkrnyqj7j2nzkyjowglgi9ym8h9h Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 4 1489146 5936468 5935657 2026-06-04T18:28:31Z Frhdkazan 3171 5936468 wikitext text/x-wiki <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> {{УК}} «'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]]'''» ел саен үтүче вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1.06-14.08.2026 арасында үтә. Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QdaQ</nowiki></small> {{Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026/Таблица}} == Таләпләр == *Мәкаләләр ** Бәйге чикләрендә '''''[[:Төркем:Фән|Фән]]''''' һәм '''''[[:Төркем:Техника|Техника]]''''' төркеменә яки астөркемнәренә караган (керә алган) мәкаләләрне булдыру, баету, аларны сурәтләү өчен фото-аудио-видео контентны йөкләү яки өстәү санала. ** '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. ** Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). ** Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' ** [[Википедия:Ботлар|Вики-бот]] ярдәмендә язылган һәм эчтәлеге статистик күрсәткечләр белән генә аерылган мәкалә '''булмаска тиеш'''. * Мәкаләне бәйгегә кертү югарыдагы нигезләрне һәм [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|бәяләү тәртибен]] кабул итүне аңлата. * Сертификат һәм дипломнар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә (4 мәкаләне булдырган/яхшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә), урыннар һәм призлар исә туплаган сыйфат баллары нигезендә билгеләнә. ** Булдырылган материалның бәйгегә кертелүе өчен катнашучы үзе җаваплы. Бәйле мәкаләнең бәхәс битенә бәйге калыбын урнаштыру һәм аны тиешлечә тутыру белән башкарыла. ** 12 һәм 6 айгача вики-тәҗрибәсе булган авторлар алган баллары *2 һәм *3 коэффициенты белән бәяләнә. ** Бәйгенең «[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики#Дан_аллеясе|Дан галереясе]]» җәдвәленә баллар буенча алдынгы 3-5 катнашучы хисап язмасы кертел кертелә. * Казыйлар карары шикаять ителә алмый. == Гамәлдәге материаллар == === Татарча Википедиядә "Фән" төркеме === <categorytree>Фән</categorytree> === Татарча Википедиядә "Техника" төркеме === <categorytree>Техника</categorytree> === Күптелле яки уртак проектларда === * күптелле Википедиянең [[d:Q1458083#sitelinks-wikipedia|Фән]] һәм [[d:Q1458045#sitelinks-wikipedia|Техника]] темасына багышланган төркемнәр җыентыклары * Медиа-файллар Викиҗыентыгының [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Science?uselang=tt Фән] һәм [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Technology?uselang=tt Техника] төркеме * ясалма интеллект укырлык Викимәгълүматта [https://www.wikidata.org/wiki/Q336?uselang=tt Фән] һәм [https://www.wikidata.org/wiki/Q2695280?uselang=tt Техника] элементы == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] == Бәяләү == <gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery> * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. === Процесс === * Бәйге тәмамлануга жюри кабул иткән мәкаләләр нигезендә башкарыла. * Техник исәпләү өчен җаваплысы — [[Фәрһад Фәткуллин]] ({{u|frhdkazan}}, Казан) * [https://www.youtube.com/watch?v=c3AW-hPtOVs Мәкаләне бәяләү процессы видеосы] <small>(«[[Википедия:Бәйгеләр/Минем Татарстан|Минем Татарстан 2020-2021]]» үрнәгендә)</small> * Процедура: *# Ярым-автоматик күләм-вакыт буенча пре-квалификацияләү һәм кулланучы битләренә катнашу калыпларын урнаштыру. <pre>{{ФәнТехВики катнашучысы|ел = 2026}}</pre> *# Узганнар арасыннан, катнашучы ''булдырылган'' һәм ''тулыландырылган'' мәкаләләрдән очраклы рәвештә 2шәр мәкалә сайланыла һәм [[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле|Баллар бирү тәртибе]] нигезендә тирән тикшерелә (''яңа булдырылган мәкалә гадәттә күбрәк сыйфат балларны китерә ала!'') *# Катнашучы һәр бер категориягә керткән мәкаләләре өчен уртача балл исәпләнелә *# Уртача баллар бу категориядә булган квалификацион мәкаләләре санына тапкырлана, нәтиҗәләре кушыла. === Җәдвәл === (8) Тәҗрибә коэффициенты — бәйге башлануга вики-тәҗрибәсе 6 һәм 12 айдан ким булган яңа кулланучылардан таләп ителгән ихтыяр көчен тану өчен ясала. {| cellpadding=4 cellspacing="0" class="wikitable sortable" !№ !Кулланучы</br><small>User</small></br>(2) !Теркәлгәне</br><small>Registered</small></br>(3) !Квалификация яңа</br><small>Qualified New</small></br>(4) !Бәяләү яңа</br><small>Random mean New</small></br>(5) !Квалификация тулыл.</br><small>Qualified Improved</small></br>(6) !Бәяләү тулыл.</br><small>Random mean Improved</small></br>(7) !Тәҗрибә коэф</br><small>Experience coef.</small></br>(8) !Тулаем балл</br><small>Total Points</small></br><small>[(4)*(5)+(6)*(7)]*(8)</small> !Өлеше(%)</br><small>Contribution %</small> !Өлеше(сум)</br><small>Ozon.ru</small> |- |Σ |[[:Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|?төркем]] |[[:Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|?мәкалә]] |[https://fountain.toolforge.org/editathons/fentexwiki-2026-new ?] |([[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле#ФәнТехВики 2026_марафоны бәяләү җәдвәле|#]]+[[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле#ФәнТехВики 2026_марафоны бәяләү җәдвәле|#]])/2=Ур.арифм. |[https://fountain.toolforge.org/editathons/fentexwiki-2026-improved ?] |([[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле#ФәнТехВики 2026_марафоны бәяләү җәдвәле|#]]+[[Википедия:Марафоннар/Бәяләү җәдвәле#ФәнТехВики 2026_марафоны бәяләү җәдвәле|#]])/2=Ур.арифм. |<small>1-тәҗрибәле, 2-12 айгача, 3-6 айгача</small> |<!--Σ результатов в строках ниже -->{{#expr:{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}}} |100% |10000 |- |1 |{{u|?}} |[[:Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре — ?|катнашучы хисап язмасы]] |<!-- [4] -->? |<!-- [5] -->[[Бәхәс:?#ФәнТехВики 2026_марафоны бәяләү җәдвәле|?]] |<!-- [6] -->? |<!-- [7] -->[[Бәхәс:?#ФәнТехВики 2026_марафоны бәяләү җәдвәле|?]] |<!-- [8] 1-тәҗрибәле, 2 - 12 айгача, 3 - 6 айгача -->[[Special:CentralAuth/?|1-2-3?]] |<!-- [9] -->{{#expr:({{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}})*{{formatnum:?|R}}}} |<!-- [10] -->{{#expr:({{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}})*{{formatnum:?|R}}/?*100 round 2}} |<!-- [11] -->{{#expr:({{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}}+{{formatnum:?|R}}*{{formatnum:?|R}})*{{formatnum:?|R}}/?*10000 round 2}} |- |} == Моны да карагыз == * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 Бу биткә] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] 5pyy74dzn88qc2yzk5bvlx9k6gn9zps 5936475 5936468 2026-06-04T18:52:59Z Il Nur 6874 5936475 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:TechnologyMarathon.png|250px]]</div> |subheader = «'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]]'''» ел саен үтүче вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1.06-14.08.2026 арасында үтә. <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QdaQ</nowiki></small> <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> __NOTOC__ |body = == Таләпләр == * Мәкаләләр # Бәйге чикләрендә '''''[[:Төркем:Фән|Фән]]''''' һәм '''''[[:Төркем:Техника|Техника]]''''' төркеменә яки астөркемнәренә караган (керә алган) мәкаләләрне булдыру, баету, аларны сурәтләү өчен фото-аудио-видео контентны йөкләү яки өстәү санала. # '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. # Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). # Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' # Мәкалә [[Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятле]] булырга тиеш, мәкаләнең [[Википедия:Абруйлы чыганаклар|чыганаклары]] күрсәтелергә тиеш. # Машина тәрҗемәсе булырга тиеш түгел. # Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган мәкалә калыбы урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> * Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, халыкара һәм аерым тел бүлегендәге урыннарга бәйле. * Урындагы жюри балларны кайгырта алуы өчен, баетылган/яңа мәкаләләр [[#Җәдвәл|түбәндәге таблицага]] урнаштыру сорала. * 4 мәкаләне булдырган/якшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә. * Казыйлар карары шикәят ителә алмый. == Бәяләү тәртибе == * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. * Күрсәтелгән таләпләргә туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 1 балл бирә; * Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3000 байт мәкаләләргә жюри 2 балл бирә; * 5000 байттан артык мәгълүмат өстәгән мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә; [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] арасыннан булса өстәмә 5 балл бирелә; * Башка Викилардан тәрҗемә юлы белән булдырыл'''ма'''ган яңа мәкалә өчен (чыганакларга таянып ясалган) баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. * Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар ясаган мәкаләләр өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Жюри рәисе — {{u|Fxan}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] (Казан) == Призлар == Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> }} == Җәдвәл == {{Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026/Таблица}} <!-- == Нәтиҗә == <gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery>--> == Гамәлдәге материаллар == === Татарча Википедиядә «Фән» төркеме === <categorytree>Фән</categorytree> === Татарча Википедиядә «Техника» төркеме === <categorytree>Техника</categorytree> === Күптелле яки уртак проектларда === * күптелле Википедиянең [[d:Q1458083#sitelinks-wikipedia|Фән]] һәм [[d:Q1458045#sitelinks-wikipedia|Техника]] темасына багышланган төркемнәр җыентыклары * Медиа-файллар Викиҗыентыгының [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Science?uselang=tt Фән] һәм [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Technology?uselang=tt Техника] төркеме * ясалма интеллект укырлык Викимәгълүматта [https://www.wikidata.org/wiki/Q336?uselang=tt Фән] һәм [https://www.wikidata.org/wiki/Q2695280?uselang=tt Техника] элементы == Моны да карагыз == * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 Бу биткә] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] pjr7qjclj4a71lmxtvrle4ogu1y4gqk 5936476 5936475 2026-06-04T18:53:58Z Il Nur 6874 5936476 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:TechnologyMarathon.png|250px]]</div> |subheader = «'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]]'''» ел саен үтүче вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1.06-14.08.2026 арасында үтә. <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QdaQ</nowiki></small> <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> __NOTOC__ |body = == Таләпләр == * Мәкаләләр # Бәйге чикләрендә '''''[[:Төркем:Фән|Фән]]''''' һәм '''''[[:Төркем:Техника|Техника]]''''' төркеменә яки астөркемнәренә караган (керә алган) мәкаләләрне булдыру, баету, аларны сурәтләү өчен фото-аудио-видео контентны йөкләү яки өстәү санала. # '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. # Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). # Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' # Мәкалә [[Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятле]] булырга тиеш, мәкаләнең [[Википедия:Абруйлы чыганаклар|чыганаклары]] күрсәтелергә тиеш. # Машина тәрҗемәсе булырга тиеш түгел. # Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган мәкалә калыбы урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> * Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, халыкара һәм аерым тел бүлегендәге урыннарга бәйле. * Урындагы жюри балларны кайгырта алуы өчен, баетылган/яңа мәкаләләр [[#Җәдвәл|түбәндәге таблицага]] урнаштыру сорала. * 4 мәкаләне булдырган/якшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә. * Казыйлар карары шикәят ителә алмый. == Бәяләү == * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. * Күрсәтелгән таләпләргә туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 1 балл бирә; * Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3000 байт мәкаләләргә жюри 2 балл бирә; * 5000 байттан артык мәгълүмат өстәгән мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә; [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] арасыннан булса өстәмә 5 балл бирелә; * Башка Викилардан тәрҗемә юлы белән булдырыл'''ма'''ган яңа мәкалә өчен (чыганакларга таянып ясалган) баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. * Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар ясаган мәкаләләр өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Жюри рәисе — {{u|Fxan}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] (Казан) == Призлар == Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> }} == Җәдвәл == {{Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026/Таблица}} <!-- == Нәтиҗә == <gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery>--> == Гамәлдәге материаллар == === Татарча Википедиядә «Фән» төркеме === <categorytree>Фән</categorytree> === Татарча Википедиядә «Техника» төркеме === <categorytree>Техника</categorytree> === Күптелле яки уртак проектларда === * күптелле Википедиянең [[d:Q1458083#sitelinks-wikipedia|Фән]] һәм [[d:Q1458045#sitelinks-wikipedia|Техника]] темасына багышланган төркемнәр җыентыклары * Медиа-файллар Викиҗыентыгының [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Science?uselang=tt Фән] һәм [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Technology?uselang=tt Техника] төркеме * ясалма интеллект укырлык Викимәгълүматта [https://www.wikidata.org/wiki/Q336?uselang=tt Фән] һәм [https://www.wikidata.org/wiki/Q2695280?uselang=tt Техника] элементы == Моны да карагыз == * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 Бу биткә] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] dmdc1cktqs88kr6fraqzwu50h4dvrsu 5936477 5936476 2026-06-04T18:55:51Z Il Nur 6874 /* Җәдвәл */ 5936477 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:TechnologyMarathon.png|250px]]</div> |subheader = «'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]]'''» ел саен үтүче вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1.06-14.08.2026 арасында үтә. <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QdaQ</nowiki></small> <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> __NOTOC__ |body = == Таләпләр == * Мәкаләләр # Бәйге чикләрендә '''''[[:Төркем:Фән|Фән]]''''' һәм '''''[[:Төркем:Техника|Техника]]''''' төркеменә яки астөркемнәренә караган (керә алган) мәкаләләрне булдыру, баету, аларны сурәтләү өчен фото-аудио-видео контентны йөкләү яки өстәү санала. # '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. # Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). # Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' # Мәкалә [[Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятле]] булырга тиеш, мәкаләнең [[Википедия:Абруйлы чыганаклар|чыганаклары]] күрсәтелергә тиеш. # Машина тәрҗемәсе булырга тиеш түгел. # Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган мәкалә калыбы урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> * Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, халыкара һәм аерым тел бүлегендәге урыннарга бәйле. * Урындагы жюри балларны кайгырта алуы өчен, баетылган/яңа мәкаләләр [[#Җәдвәл|түбәндәге таблицага]] урнаштыру сорала. * 4 мәкаләне булдырган/якшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә. * Казыйлар карары шикәят ителә алмый. == Бәяләү == * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. * Күрсәтелгән таләпләргә туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 1 балл бирә; * Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3000 байт мәкаләләргә жюри 2 балл бирә; * 5000 байттан артык мәгълүмат өстәгән мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә; [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] арасыннан булса өстәмә 5 балл бирелә; * Башка Викилардан тәрҗемә юлы белән булдырыл'''ма'''ган яңа мәкалә өчен (чыганакларга таянып ясалган) баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. * Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар ясаган мәкаләләр өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Жюри рәисе — {{u|Fxan}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] (Казан) == Призлар == Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> }} == Җәдвәл == Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен шушы таблицага теркәп тора аласыз</u>: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} <!-- == Нәтиҗә == <gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery>--> == Гамәлдәге материаллар == === Татарча Википедиядә «Фән» төркеме === <categorytree>Фән</categorytree> === Татарча Википедиядә «Техника» төркеме === <categorytree>Техника</categorytree> === Күптелле яки уртак проектларда === * күптелле Википедиянең [[d:Q1458083#sitelinks-wikipedia|Фән]] һәм [[d:Q1458045#sitelinks-wikipedia|Техника]] темасына багышланган төркемнәр җыентыклары * Медиа-файллар Викиҗыентыгының [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Science?uselang=tt Фән] һәм [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Technology?uselang=tt Техника] төркеме * ясалма интеллект укырлык Викимәгълүматта [https://www.wikidata.org/wiki/Q336?uselang=tt Фән] һәм [https://www.wikidata.org/wiki/Q2695280?uselang=tt Техника] элементы == Моны да карагыз == * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 Бу биткә] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] 9iybzjmar273l5hrcj2c6gk8a1kp1vf 5936478 5936477 2026-06-04T18:56:09Z Il Nur 6874 /* Җәдвәл */ 5936478 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:TechnologyMarathon.png|250px]]</div> |subheader = «'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]]'''» ел саен үтүче вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1.06-14.08.2026 арасында үтә. <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QdaQ</nowiki></small> <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> __NOTOC__ |body = == Таләпләр == * Мәкаләләр # Бәйге чикләрендә '''''[[:Төркем:Фән|Фән]]''''' һәм '''''[[:Төркем:Техника|Техника]]''''' төркеменә яки астөркемнәренә караган (керә алган) мәкаләләрне булдыру, баету, аларны сурәтләү өчен фото-аудио-видео контентны йөкләү яки өстәү санала. # '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. # Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). # Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' # Мәкалә [[Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятле]] булырга тиеш, мәкаләнең [[Википедия:Абруйлы чыганаклар|чыганаклары]] күрсәтелергә тиеш. # Машина тәрҗемәсе булырга тиеш түгел. # Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган мәкалә калыбы урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> * Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, халыкара һәм аерым тел бүлегендәге урыннарга бәйле. * Урындагы жюри балларны кайгырта алуы өчен, баетылган/яңа мәкаләләр [[#Җәдвәл|түбәндәге таблицага]] урнаштыру сорала. * 4 мәкаләне булдырган/якшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә. * Казыйлар карары шикәят ителә алмый. == Бәяләү == * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. * Күрсәтелгән таләпләргә туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 1 балл бирә; * Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3000 байт мәкаләләргә жюри 2 балл бирә; * 5000 байттан артык мәгълүмат өстәгән мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә; [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] арасыннан булса өстәмә 5 балл бирелә; * Башка Викилардан тәрҗемә юлы белән булдырыл'''ма'''ган яңа мәкалә өчен (чыганакларга таянып ясалган) баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. * Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар ясаган мәкаләләр өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Жюри рәисе — {{u|Fxan}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] (Казан) == Призлар == Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> }} == Җәдвәл == Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен шушы таблицага теркәп тора аласыз</u>: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} == Нәтиҗә == <!--<gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery>--> == Гамәлдәге материаллар == === Татарча Википедиядә «Фән» төркеме === <categorytree>Фән</categorytree> === Татарча Википедиядә «Техника» төркеме === <categorytree>Техника</categorytree> === Күптелле яки уртак проектларда === * күптелле Википедиянең [[d:Q1458083#sitelinks-wikipedia|Фән]] һәм [[d:Q1458045#sitelinks-wikipedia|Техника]] темасына багышланган төркемнәр җыентыклары * Медиа-файллар Викиҗыентыгының [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Science?uselang=tt Фән] һәм [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Technology?uselang=tt Техника] төркеме * ясалма интеллект укырлык Викимәгълүматта [https://www.wikidata.org/wiki/Q336?uselang=tt Фән] һәм [https://www.wikidata.org/wiki/Q2695280?uselang=tt Техника] элементы == Моны да карагыз == * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 Бу биткә] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] j0liu7hhypni0blvsfdsoy2o37eh4uq 5936479 5936478 2026-06-04T18:56:54Z Il Nur 6874 5936479 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:TechnologyMarathon.png|250px]]</div> |subheader = «'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]]'''» ел саен үтүче вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1.06-14.08.2026 арасында үтә. <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QdaQ</nowiki></small> <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> __NOTOC__ |body = == Таләпләр == * Мәкаләләр # Бәйге чикләрендә '''''[[:Төркем:Фән|Фән]]''''' һәм '''''[[:Төркем:Техника|Техника]]''''' төркеменә яки астөркемнәренә караган (керә алган) мәкаләләрне булдыру, баету, аларны сурәтләү өчен фото-аудио-видео контентны йөкләү яки өстәү санала. # '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. # Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). # Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' # Мәкалә [[Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятле]] булырга тиеш, мәкаләнең [[Википедия:Абруйлы чыганаклар|чыганаклары]] күрсәтелергә тиеш. # Машина тәрҗемәсе булырга тиеш түгел. # Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган мәкалә калыбы урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> * Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, халыкара һәм аерым тел бүлегендәге урыннарга бәйле. * Урындагы жюри балларны кайгырта алуы өчен, баетылган/яңа мәкаләләр [[#Җәдвәл|түбәндәге таблицага]] урнаштыру сорала. * 4 мәкаләне булдырган/якшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә. * Казыйлар карары шикәят ителә алмый. == Бәяләү == * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. * Күрсәтелгән таләпләргә туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 1 балл бирә; * Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3000 байт мәкаләләргә жюри 2 балл бирә; * 5000 байттан артык мәгълүмат өстәгән мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә; [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] арасыннан булса өстәмә 5 балл бирелә; * Башка Викилардан тәрҗемә юлы белән булдырыл'''ма'''ган яңа мәкалә өчен (чыганакларга таянып ясалган) баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. * Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар ясаган мәкаләләр өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Жюри рәисе — {{u|Fxan}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] (Казан) == Призлар == Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> }} == Җәдвәл == Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен шушы таблицага теркәп тора аласыз</u>: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} == Нәтиҗә == <!--<gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery>--> == Гамәлдәге материаллар == === Татарча Википедиядә «Фән» төркеме === <categorytree>Фән</categorytree> === Татарча Википедиядә «Техника» төркеме === <categorytree>Техника</categorytree> === Күптелле яки уртак проектларда === * күптелле Википедиянең [[d:Q1458083#sitelinks-wikipedia|Фән]] һәм [[d:Q1458045#sitelinks-wikipedia|Техника]] темасына багышланган төркемнәр җыентыклары * Медиа-файллар Викиҗыентыгының [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Science?uselang=tt Фән] һәм [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Technology?uselang=tt Техника] төркеме * ясалма интеллект укырлык Викимәгълүматта [https://www.wikidata.org/wiki/Q336?uselang=tt Фән] һәм [https://www.wikidata.org/wiki/Q2695280?uselang=tt Техника] элементы == Моны да карагыз == * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 Бу биткә] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] sukno40l18k8cd4lgp6zcphs5apz1cg 5936480 5936479 2026-06-04T18:57:53Z Il Nur 6874 5936480 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:TechnologyMarathon.png|250px]]</div> |subheader = «'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]]'''» ел саен үтүче вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1.06-14.08.2026 арасында үтә. <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QdaQ</nowiki></small> <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> __NOTOC__ |body = == Таләпләр == * Мәкаләләр # Бәйге чикләрендә '''''[[:Төркем:Фән|Фән]]''''' һәм '''''[[:Төркем:Техника|Техника]]''''' төркеменә яки астөркемнәренә караган (керә алган) мәкаләләрне булдыру, баету, аларны сурәтләү өчен фото-аудио-видео контентны йөкләү яки өстәү санала. # '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. # Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). # Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' # Мәкалә [[Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятле]] булырга тиеш, мәкаләнең [[Википедия:Абруйлы чыганаклар|чыганаклары]] күрсәтелергә тиеш. # Машина тәрҗемәсе булырга тиеш түгел. # Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган мәкалә калыбы урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> * Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, халыкара һәм аерым тел бүлегендәге урыннарга бәйле. * Урындагы жюри балларны кайгырта алуы өчен, баетылган/яңа мәкаләләр [[#Җәдвәл|түбәндәге таблицага]] урнаштыру сорала. * 4 мәкаләне булдырган/якшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә. * Казыйлар карары шикәят ителә алмый. * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. == Бәяләү == * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. * Күрсәтелгән таләпләргә туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 1 балл бирә; * Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3000 байт мәкаләләргә жюри 2 балл бирә; * 5000 байттан артык мәгълүмат өстәгән мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә; [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] арасыннан булса өстәмә 5 балл бирелә; * Башка Викилардан тәрҗемә юлы белән булдырыл'''ма'''ган яңа мәкалә өчен (чыганакларга таянып ясалган) баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. * Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар ясаган мәкаләләр өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Жюри рәисе — {{u|Fxan}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] (Казан) == Призлар == Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> }} == Җәдвәл == Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен шушы таблицага теркәп тора аласыз</u>: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} == Нәтиҗә == <!--<gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery>--> == Гамәлдәге материаллар == === Татарча Википедиядә «Фән» төркеме === <categorytree>Фән</categorytree> === Татарча Википедиядә «Техника» төркеме === <categorytree>Техника</categorytree> === Күптелле яки уртак проектларда === * күптелле Википедиянең [[d:Q1458083#sitelinks-wikipedia|Фән]] һәм [[d:Q1458045#sitelinks-wikipedia|Техника]] темасына багышланган төркемнәр җыентыклары * Медиа-файллар Викиҗыентыгының [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Science?uselang=tt Фән] һәм [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Technology?uselang=tt Техника] төркеме * ясалма интеллект укырлык Викимәгълүматта [https://www.wikidata.org/wiki/Q336?uselang=tt Фән] һәм [https://www.wikidata.org/wiki/Q2695280?uselang=tt Техника] элементы == Моны да карагыз == * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 Бу биткә] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] ot056t7z3gv0lviyr3kyxtoqnmrte0c 5936481 5936480 2026-06-04T18:58:11Z Il Nur 6874 5936481 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Файл:TechnologyMarathon.png|250px]]</div> |subheader = «'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики|ФәнТехВики]]'''» ел саен үтүче вики-марафонының дүртенче (IV) чыгарылышы, 1.06-14.08.2026 арасында үтә. <p><small>Бу битнең кыска адресы <nowiki>https://w.wiki/QdaQ</nowiki></small> <div style="margin-right:1em; float:right;">{{Кнопка|url=https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре|Марафон мәкаләләре статистикасы|class=mw-ui-destructive }}</div> __NOTOC__ |body = == Таләпләр == * Мәкаләләр # Бәйге чикләрендә '''''[[:Төркем:Фән|Фән]]''''' һәм '''''[[:Төркем:Техника|Техника]]''''' төркеменә яки астөркемнәренә караган (керә алган) мәкаләләрне булдыру, баету, аларны сурәтләү өчен фото-аудио-видео контентны йөкләү яки өстәү санала. # '''Бәйге барышы дәвамында''' булдырылган яки тулыландырылган булырга тиеш. Башка тел бүлекләрендәге тематик мәкаләләрне [[Википедия:Бәйгеләр/Татар җирләре җәмгыяте/2021/Белешмәләр#Тәрҗемә итү коралы|тәрҗемә итү коралы]] ярдәмендә татарчалаштыру санала. # Өстәлгән материал күләме кимендә мәгънәле '''3000 байт''' (<small>мәкалә тарихыннан карап була</small>). # Татарча Википедиянең '''[[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге тәртипләрен]] бозмаска тиеш''' # Мәкалә [[Википедия:Әһәмиятлелек|әһәмиятле]] булырга тиеш, мәкаләнең [[Википедия:Абруйлы чыганаклар|чыганаклары]] күрсәтелергә тиеш. # Машина тәрҗемәсе булырга тиеш түгел. # Бәхәс битенә кимендә түбәндәгечә тутырылган мәкалә калыбы урнаштырыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> * Призлар, диплом һәм сертификатлар квалификацион мәкаләләр саны өчен бирелә, халыкара һәм аерым тел бүлегендәге урыннарга бәйле. * Урындагы жюри балларны кайгырта алуы өчен, баетылган/яңа мәкаләләр [[#Җәдвәл|түбәндәге таблицага]] урнаштыру сорала. * 4 мәкаләне булдырган/якшырткан катнашучылар финалистлар арасына керә. * Казыйлар карары шикәят ителә алмый. * Бүләкләү өчен жюри җаваплы. == Бәяләү == * Исәпләнүгә марафон темасына туры килүче, [[Википедия:Кагыйдәләр һәм киңәшләр|гамәлдәге вики-тәртипләрне]] бозмаган, [[Википедия:Татар Википедиясе теле|әдәби телнең белешмә-энциклопедик стиле нормаларына туры килгән эчтәлек]] кенә кертелә. * Күрсәтелгән таләпләргә туры килгән өстәлгән материал күләме кимендә 3000 байт булган мәкаләләргә жюри 1 балл бирә; * Катнашучы белдергән теманы сыйфатлы итеп ачкан, материалны [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән, кимендә 3000 байт мәкаләләргә жюри 2 балл бирә; * 5000 байттан артык мәгълүмат өстәгән мәкаләләргә, һәм катнашучы белдергән теманы тулысынча ачкан, материалны сыйфатлы итеп [[Википедия:Викиләштерү|викиләштергән]] һәм сурәтләгән мәкаләләргә жюри 3 балл бирә; [[Википедия:Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле мәкаләләр/Киңәйтелгән|Һәрбер тел бүлегендә булырга тиешле 10 мең мәкалә]] арасыннан булса өстәмә 5 балл бирелә; * Башка Викилардан тәрҗемә юлы белән булдырыл'''ма'''ган яңа мәкалә өчен (чыганакларга таянып ясалган) баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. * Теркәлү вакыты ярты елдан ким булган катнашучылар ясаган мәкаләләр өчен баллар коэффициентын ике тапкыр арттыру каралган. == Оештыручылар == <gallery mode=packed widths="80px" heights="100px"> Файл:Татнетны үстерү фонды.png|[[Татнетны үстерү фонды]] File:Баннер-Союза-татарских-порталов-1024x341.jpg|[[Татар порталлары берлеге]] File:Black square.jpg|[[YASALMA|«YASALMA» халыкара татар программистлары берләшмәсе]] File:Tatar Wikimedia Community User Group Tulip Text tt globe tilted hat.png|[[Википедия:Татарча язучы викимедистлар төркеме|Татарча Википедия волонтёрлары]] </gallery> * Жюри рәисе — {{u|Il Nur}} (Казан) * Жюри рәисе — {{u|Fxan}} (Казан) * Техник бит-коралларны булдыручы — [[Фәрһад Фәткуллин]] (Казан) == Призлар == Призлар фонды 10 000 сум <small>(Ozon.ru бүләк сертификатлары [[#Җәдвәл|тупланылган сыйфат баллары]] нигезендә таратыла)</small> }} == Җәдвәл == Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен шушы таблицага теркәп тора аласыз</u>: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} == Нәтиҗә == <!--<gallery mode=packed widths="60px" heights="100px"> Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-certificate.pdf|Катнашучы сертификаты (EN) Файл:TT-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (TT) Файл:RU-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (RU) Файл:EN-ФәнТехВики-2026-ttwp-diploma.pdf|Финалист дипломы (EN) </gallery>--> == Гамәлдәге материаллар == === Татарча Википедиядә «Фән» төркеме === <categorytree>Фән</categorytree> === Татарча Википедиядә «Техника» төркеме === <categorytree>Техника</categorytree> === Күптелле яки уртак проектларда === * күптелле Википедиянең [[d:Q1458083#sitelinks-wikipedia|Фән]] һәм [[d:Q1458045#sitelinks-wikipedia|Техника]] темасына багышланган төркемнәр җыентыклары * Медиа-файллар Викиҗыентыгының [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Science?uselang=tt Фән] һәм [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Technology?uselang=tt Техника] төркеме * ясалма интеллект укырлык Викимәгълүматта [https://www.wikidata.org/wiki/Q336?uselang=tt Фән] һәм [https://www.wikidata.org/wiki/Q2695280?uselang=tt Техника] элементы == Моны да карагыз == * Мөрәҗәгатьләр статистикасы: [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=tt.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-10&pages=Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026 Бу биткә] * [[Татар энциклопедиясе]]нә керүче '''''[[Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге|мәкаләләр исемлеге]]''''' * https://miss-search.toolforge.org/ - башка телләрдән тематик тәрҗемә итү өчен мәкаләләр табу коралы [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] i62q41qa0islkgccmcv4kwe20mjigha Әхмәди (Удмуртия) 0 1489156 5936428 5936225 2026-06-04T17:46:35Z Il Nur 6874 /* Дин */ 5936428 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Әхмәди''' ({{Lang-udm|Кӧльыёмувыр}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] [[Балезино районы]]ндагы татар авылы. Ул Юнда авыл җирлеге составына керә . == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәгеннән турыдан көньяк-көнбатышка таба якынча 18 километр ераклыкта, Юнда елгасы башында таулыкта урнашкан. Бу таулык ташлы булганнан удмуртча Кӧльыёмувыр дип атала.<ref name="ЖЖ">[https://rbvekpros.livejournal.com/46612.html «Сто лет одиночества». Ахмади, Удмуртия, 2008.]</ref> == Сәгать поясы == Әхмәди авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары күчеп утыралар. 1678 елда Кистем авылы нигезләнә. 1830 елларда [[Кистем]]нән күчеп утыручылар Әхмәди авылын нигезлиләр.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> Күрше авыллардан (Варыж, Ворцы) берничә [[бисермән]] гаиләсе дә килеп төпләнә,<ref name="ЖЖ" /> соңрак татарлашып бетәләр.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. - Вятка, 1892.] </ref> 1840 елда Варыж авылыннан татарлар да Әхмәди авылына күченәләр.<ref name="ТЭ" /> 1980 елларга кадәр татар авыл клубы, 2011 елга кадәр башлангыч мәктәп эшләгән.<ref name="ТЭ" /> == Халык саны == {{Население|Ахмади (Удмуртия)}} ; Милли составы 2002 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча, [[татарлар]] 150 кешенең 85%-ын тәшкил иткән<ref>{{Cite web|url=http://lingvarium.org/russia/BD/02c__Udmurtia.xls|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004231936/http://lingvarium.org/russia/BD/02c__Udmurtia.xls|archivedate=2021-10-04|author=[[Коряков, Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|accessdate=2021-01-22}}</ref>. == Дин == XX йөз башында Әхмәди авылында гыйбадәтханә эшли, 1908 елда башлангыч мөселман мәктәбе һәм мәчет ачыла. 1930—1950 елларда мәчет ябыла, 2000 елда бина иске булу сәбәпле сүтелә, 2008 елда аның урынында яңа мәчет ачыла.<ref name="ТЭ" /> Революцияга чаклы авылда мулла булып та, укытучы булып та [[Татарстан|Казан ягыннан]] килгән Бикбовлар торган.<ref name="ЖЖ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://rodnaya-vyatka.ru/places/85653 «Родная Вятка». 2011—2026.] {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Балезино районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] 0lvfwpvjivyn3cv6t0ylr9hn6vd1a2g Радик Сабиров 0 1489164 5936319 5936318 2026-06-04T11:59:23Z ~2026-20951-15 60255 5936319 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]<nowiki/>ның (2014-2019) һәм [[Шәһри Казан]]<nowiki/>ның (2019-2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына]] укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да авылдашы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2013 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]<nowiki/>н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәррире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы "[[Без бергә]]" газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә – татарым да бетәме?] == Сылтамалар == <references /> {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] bcojntucp0w054m4ycynkiher5p59xf 5936321 5936319 2026-06-04T12:11:20Z ~2026-20951-15 60255 5936321 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]<nowiki/>ның (2014-2019) һәм [[Шәһри Казан]]<nowiki/>ның (2019-2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына]] укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2013 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]<nowiki/>н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәррире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы "[[Без бергә]]" газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә – татарым да бетәме?] == Сылтамалар == <references /> {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] ehwbqv1e9wojm3h6arha26wi2qg33b7 5936323 5936321 2026-06-04T12:56:07Z ~2026-20951-15 60255 5936323 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]<nowiki/>ның (2014-2019) һәм [[Шәһри Казан]]<nowiki/>ның (2019-2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына]] укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2013 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]<nowiki/>н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәррире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы "[[Без бергә]]" газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә – татарым да бетәме?] == Сылтамалар == <references /> {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан университетын тәмамлаучылар]] 0eojgeqem43girroa21ltqdwwnrbnvl 5936326 5936323 2026-06-04T12:57:55Z ~2026-20951-15 60255 5936326 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]<nowiki/>ның (2014-2019) һәм [[Шәһри Казан]]<nowiki/>ның (2019-2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына]] укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2013 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]<nowiki/>н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәррире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы "[[Без бергә]]" газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә – татарым да бетәме?] == Сылтамалар == <references /> {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]] q9pvddjkpx56iyyehkrh2gh84afm870 5936327 5936326 2026-06-04T13:02:41Z ~2026-20951-15 60255 5936327 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]ның (2014-2019) һәм [[Шәһри Казан]]ның (2019-2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына]] укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2013 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәррире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы "[[Без бергә]]" газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә – татарым да бетәме?] == Сылтамалар == <references /> {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]] crjluadpdpf2l882e05d5x5p6gcx7q3 5936340 5936327 2026-06-04T14:25:33Z ~2026-20951-15 60255 /* Тәрҗемәи хәл */ 5936340 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]ның (2014-2019) һәм [[Шәһри Казан]]ның (2019-2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына]] укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Көчле оештыручы буларак декан урынбасары итеп билгеләнә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2011 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref>[https://www.business-gazeta.ru/article/703782 БО, 04.06. «Тиражи сокращались, он переживал»: простились с 47-летним главредом «Шәһри Казан»] 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәррире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы "[[Без бергә]]" газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә – татарым да бетәме?] == Сылтамалар == <references /> {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]] 3bh7v5sd9fsmaepjnv7e9y1ucmnx0pb 5936342 5936340 2026-06-04T14:29:59Z ~2026-20951-15 60255 5936342 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}} — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]ның (2014-2019) һәм [[Шәһри Казан]]ның (2019-2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына]] укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Көчле оештыручы буларак декан урынбасары итеп билгеләнә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2011 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref><ref>[https://www.business-gazeta.ru/article/703782 БО, 04.06. «Тиражи сокращались, он переживал»: простились с 47-летним главредом «Шәһри Казан»]</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәррире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы "[[Без бергә]]" газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында. == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә – татарым да бетәме?] == Сылтамалар == <references /> {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]] cc7gm2ldbfztun5das3ni8rfe0goxiz 5936344 5936342 2026-06-04T14:34:53Z ~2026-20951-15 60255 /* Тәрҗемәи хәл */ 5936344 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}} — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]ның (2014-2019) һәм [[Шәһри Казан]]ның (2019-2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына]] укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Көчле оештыручы буларак декан урынбасары итеп билгеләнә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2011 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref><ref>[https://www.business-gazeta.ru/article/703782 БО, 04.06.2026: «Тиражи сокращались, он переживал»: простились с 47-летним главредом «Шәһри Казан»]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.business-gazeta.ru/article/39131|title=БО, 19.04.2011: Ильшат Гафуров сменил декана татфака. После пикета…|accessdate={{subst:бүген}}}}</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәрире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы "[[Без бергә]]" газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында. == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә – татарым да бетәме?] == Сылтамалар == <references /> {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]] 4teztue3aysthl9lecc5s6i79enquaz 5936393 5936344 2026-06-04T17:13:36Z Il Nur 6874 5936393 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}} '''Радик Сабиров''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}} — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]ның (2014—2019) һәм [[Шәһри Казан]]ның (2019—2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]на укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Көчле оештыручы буларак декан урынбасары итеп билгеләнә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2011 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref><ref>[https://www.business-gazeta.ru/article/703782 БО, 04.06.2026: «Тиражи сокращались, он переживал»: простились с 47-летним главредом «Шәһри Казан»]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.business-gazeta.ru/article/39131|title=БО, 19.04.2011: Ильшат Гафуров сменил декана татфака. После пикета…|accessdate={{subst:бүген}}}}</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәрире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы «[[Без бергә]]» газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында. == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә — татарым да бетәме?] == Сылтамалар == {{Искәрмәләр}} {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]] 213evzswhgab0vko45sw1o1vm0yex5e 5936560 5936393 2026-06-05T10:25:05Z Әмир 15082 {{Фш|}} 5936560 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}}{{Фш|Сабиров}} '''Радик Сабиров''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}} — журналист, әдәбиятчы-галим, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Идел журналы]]ның (2014—2019) һәм [[Шәһри Казан]]ның (2019—2026) баш мөхәрире. == Тәрҗемәи хәл == Радик Рәшит улы Сабиров 1979 елның 18 маенда Татарстанның [[Аксубай районы]]нда, [[Яңа Үзи]] авылында туа. 1996 елда [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]на укырга керә. 2001 елда тәмамлый. [[2004 ел]]да якташы [[Хәсән Туфан]] иҗатына багышлап фәнни хезмәт язып, кандидатлык диссертациясен яклый. 2004 елдан Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында эшли. Башта ассистент, аннары өлкән укытучы, доцент буларак студентларга белем бирә. Көчле оештыручы буларак декан урынбасары итеп билгеләнә. Шул ук вакытта спорт журналисты буларак таныла. [[Безнең спорт]] газетасын оештыра. 2011 елда [[КФУ]] җитәкчелеге ябылуга дучар иткән [[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]н яклап урамга пикетка чыга, студентларны да шуңа өнди. Бу адымга барган бердәнбер укытучы була. Шул сәбәпле университеттагы эшен югалта.<ref>''Азатлык'', 03.06.2026: [https://www.azatliq.org/a/33771869.html Журналист, татфакны яклаган мөгаллим Радик Сабиров вафат]</ref><ref>[https://www.business-gazeta.ru/article/703782 БО, 04.06.2026: «Тиражи сокращались, он переживал»: простились с 47-летним главредом «Шәһри Казан»]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.business-gazeta.ru/article/39131|title=БО, 19.04.2011: Ильшат Гафуров сменил декана татфака. После пикета…|accessdate={{subst:бүген}}}}</ref> 2014 елдан [[«Идел» журналы]]н җитәкли, 2019 елның 20 июненнән [[«Шәһри Казан»]] газетасының баш мөхәрире була. Шул ук вакытта редакция нигезендә чыгып килүче һәм Русия төбәкләренә таратылучы «[[Без бергә]]» газетын чыгаруны да үз өстенә ала. 2026 елның 2 июнендә кинәттән вафат була. Кабере — туган авылы [[Яңа Үзи]] зиратында. == Чыганаклар == * [https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем»] * ''Р. Сабиров''. [https://www.azatliq.org/a/3549097.html Татфагым бетә — татарым да бетәме?] == Сылтамалар == {{Искәрмәләр}} {{СОРТИРОВКА_ПО_УМОЛЧАНИЮ:Сабиров, Радик }} [[Төркем:Аксубай районында туганнар]] [[Төркем:Татар журналистлары]] [[Төркем:Татар әдәбият галимнәре]] [[Төркем:Казан университеты укытучылары]] [[Төркем:Филология фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]] avpfgekatl3igcmtv73840adnvj25pu Бәхәс:Түбән Чулман (милли парк) 1 1489165 5936343 2026-06-04T14:31:06Z Баныу 35185 Яңа бит: «{{ТИМ|ru|Нижняя Кама (национальный парк)}}» 5936343 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|ru|Нижняя Кама (национальный парк)}} bf3heont5d9y6qxuhfv4w6lndx7orwa 5936365 5936343 2026-06-04T15:32:49Z Frhdkazan 3171 + {{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район= Алабуга районы |кулланучы= Баныу}} 5936365 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|ru|Нижняя Кама (национальный парк)}} {{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район= Алабуга районы |кулланучы= Баныу}} 5o0yvxnmgie4iayzbe3xmulfk17ylyf Бәхәс:Радик Сабиров 1 1489166 5936364 2026-06-04T15:26:51Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «{{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район= Аксубай районы |кулланучы= ~2026-25450-89}}» 5936364 wikitext text/x-wiki {{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район= Аксубай районы |кулланучы= ~2026-25450-89}} 1poq1dd4oqwcn2ovufsjticqkbv2yhq Калып:Potd/2026-06-05 10 1489167 5936366 2026-06-04T15:37:55Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «St. Bonifatius, Wiesbaden, Choir 20200613 6.jpg» 5936366 wikitext text/x-wiki St. Bonifatius, Wiesbaden, Choir 20200613 6.jpg lwshrlb25q104jbwwjigprri3qxxjsn Калып:Motd/2026-06-05 10 1489168 5936368 2026-06-04T15:42:20Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «Wyndford Demolition.webm» 5936368 wikitext text/x-wiki Wyndford Demolition.webm bh447n2agb7ayczjwxgaqknj971nlyk Гурзишур 0 1489169 5936387 2026-06-04T16:52:02Z Il Nur 6874 Яңа бит: «{{ТП}} '''Гурзишур''' (''Гурзишур Пүчинкәсе'',<ref name="ТЭ" /> {{Lang-udm|Гурзишур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Глазов районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар-бисермән авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] рай...» 5936387 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Гурзишур''' (''Гурзишур Пүчинкәсе'',<ref name="ТЭ" /> {{Lang-udm|Гурзишур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Глазов районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар-бисермән авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәгеннән төньяк-көнчыгышка таба турыдан якынча 23 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Гурзишур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> Халкын дәүләт крестьяннары катлавына кергән эшчеләр тәшкил иткән.<ref>«Книга Вятских Родов» В. А. Старостина. Реестр селений на 1891 год.</ref> Гурзи авылының берничә исеме бар: Гурзя, Гурзешур, поч. Гудзишур, Гурзин.<ref name="ЛВ">[https://lostvillages.udsu.ru/media/documents/%D0%93%D1%83%D1%80%D0%B7%D0%B8.pdf Атлас исчезнувших деревень Удмуртии. Гурзишур.]</ref> Беренче тапкыр «Гурзя» авылы 1782 елның IV ревизиясендә телгә алына, анда территориаль яктан Глазов өязенә, [[Бисермәннәр|Нократ бисемәннәре]] өлешенә, Леом ягына караган. Бу вакыт авылда керәшен бисемәннәр: дүрт ир-ат һәм бер хатын-кыз яшәгән. Авылны [[Үрьякала]] авылыннан чыккан кешеләр нигезләгәннәр.<ref name="ЛВ" /> 1811 елның VI ревизия мәгълүматлары буенча Гурзя авылында керәшеннәр, ясаклы крестьяннар — 12, чукынмаган ир-атлар — 10 кеше яшәгән. 1816 елның VII ревизия мәгълүматлары буенча ясаклы крестьяннар, чукындырылган ир-атлар саны — 13, хатын-кызлар саны — 15. 1834 елның VIII ревизия мәгълүматларына караганда йомышлы һәм ясаклы крестьяннар катлавындагы бисермәннәр яшәгән, керәшеннәр һәм чукынмаганнар саны белән ир-атлар — 28, хатын-кызлар — 34 кеше булган.<ref name="ЛВ" /> В. А. Старостин үзенең «Нократ нәселләре китабы» дигән китабында 1891 елда Гузеншур (Гудзишур) авылы һәм халкы реестрында 21 йортны билгели, анда 211 кеше яшәгән дип күрсәтә. Авылның бар халкы да Бияновларга гына караган. Яшәүчеләрнең төп шөгыле, кәсебе читкә китеп эшләп йөрү булган.<ref name="ЛВ" /> Нократ губернасының 1892 елгы статистика материалларында Гудзишурда бисермән һәм татар чыгышлы дәүләт крестьяннары яшәгән дип бирелә. Бисермән йортлары — 14, татар йортлары 7 була. Бисермәннәр 80 ир-ат, һәм 72 хатын-кыз, татар халкының ир-атлары 31, хатын-кызлары 28 кеше булган.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. - Вятка, 1892.]</ref> Авылдагы татарлар ислам диненә күчкән бисермәннәрдән торган, үзләрен бисемрән дип билгеләгәннәрнең дә бер өлеше мөселман була.<ref name="ЛВ" /> 1920 елда Гурзи авылында 34 йорт теркәлә, шуларның 25е бисемәннеке, 9ы татарныкы. Барлыгы 252 кеше яшәгән. 1924 елда 24 йорт, 171 кеше калган.<ref name="ЛВ" /><ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/85920 Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. - Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.]</ref> 1930 еллар башында авылда «Кызыл юл» колхозы оештырыла. 1932 елның 1 мартыннан авыл Мундей авыл советы составына керә, 1935 елның 10 апреленнән 1955 елның 1 сентябренә кадәр Карсовай районы Мундей авыл советы составында була. 1955 елның 1 сентябреннән 1965 елның 1 июнендә кадәр Карсовай районының Люк авыл советы составында була. 1965 елның 1 июненнән авыл Балезино районының Карсовай авыл советы составына керә. 1971 елның 1 июленнән авылны Балезино районының Курегово авыл советы составына кертәләр.<ref name="ЛВ" /> 1970 еллар ахырында Гурзи авылы исәптән төшерелә.<ref name="ТЭ" /> Авыл халкы Коротаево, Карсовай, Балезино авылларына, Глазов шәһәренә күчеп китә.<ref name="ЛВ" /> УАССР Югары Советы Президиумының 1989 елның 25 маендагы Указы нигезендә Курегов авыл советы Глазов районына тапшырыла. Шуңа күрә Гурзи авылының барлык җир биләмәләре бүгенге көндә Глазов районы чикләрендә урнашкан.<ref name="ЛВ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. * Климов К. М. Удмуртское народное искусство. — Ижевск: Удмуртия, 1988. — 199 с. * Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Х. Вятская губерния. Санкт-Петербург: Типография Министерства внутренних дел, 1876. * Материалы по статистике Вятской губернии. Том VIII. Глазовский уезд. Часть II. Подворная опись. Вятка. 1892 г. * Справочник по административно-территориальному делению Удмуртии. 1917—1991 гг. — Ижевск: Удмуртия, 1995. — 744 с. * Книга Памяти [Текст] = Буре ваён книга; Т. 4: Воины г. Глазова, Глазовского, Красногорского, Юкаменского, Ярского районов Удмуртской Республики, погибшие в боях, умершие от ран, пропавшие без вести в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. / Рос. Федерация, Удмурт. Респ.; [респ. редкол.: А. М. Лисина (пред.) и др.; сост. А. В. Логинов и др.]. — Ижевск: Удмуртия, 1994. — 447, [1] с. * Похозяйственная книга основных производственных показателей хозяйств колхозников 1946—1948 гг. сельхозартели «Красный путь» д. Гурзи. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Балезино районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] 5xxsjfdax1qz4kff7aiyumlrnyoku72 5936389 5936387 2026-06-04T16:54:45Z Il Nur 6874 /* Тарихы */ 5936389 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Гурзишур''' (''Гурзишур Пүчинкәсе'',<ref name="ТЭ" /> {{Lang-udm|Гурзишур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Глазов районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар-бисермән авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәгеннән төньяк-көнчыгышка таба турыдан якынча 23 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Гурзишур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> Гурзи авылының берничә исеме теркәлә: Гурзя, Гурзешур, поч. Гудзишур, Гурзин.<ref name="ЛВ">[https://lostvillages.udsu.ru/media/documents/%D0%93%D1%83%D1%80%D0%B7%D0%B8.pdf Атлас исчезнувших деревень Удмуртии. Гурзишур.]</ref> Беренче тапкыр «Гурзя» авылы 1782 елның IV ревизиясендә телгә алына, анда территориаль яктан Глазов өязенә, [[Бисермәннәр|Нократ бисемәннәре]] өлешенә, Леом ягына караган. Бу вакыт авылда керәшен бисемәннәр: дүрт ир-ат һәм бер хатын-кыз яшәгән. Авылны [[Үрьякала]] авылыннан чыккан кешеләр нигезләгәннәр.<ref name="ЛВ" /> 1811 елның VI ревизия мәгълүматлары буенча Гурзя авылында керәшеннәр, ясаклы крестьяннар — 12, чукынмаган ир-атлар — 10 кеше яшәгән. 1816 елның VII ревизия мәгълүматлары буенча ясаклы крестьяннар, чукындырылган ир-атлар саны — 13, хатын-кызлар саны — 15. 1834 елның VIII ревизия мәгълүматларына караганда йомышлы һәм ясаклы крестьяннар катлавындагы бисермәннәр яшәгән, керәшеннәр һәм чукынмаганнар саны белән ир-атлар — 28, хатын-кызлар — 34 кеше булган.<ref name="ЛВ" /> В. А. Старостин үзенең «Нократ нәселләре китабы» дигән китабында 1891 елда Гузеншур (Гудзишур) авылы һәм халкы реестрында 21 йортны билгели, анда 211 кеше яшәгән дип күрсәтә. Авылның бар халкы да Бияновларга гына караган. Яшәүчеләрнең төп шөгыле, кәсебе читкә китеп эшләп йөрү булган.<ref name="ЛВ" /> Нократ губернасының 1892 елгы статистика материалларында Гудзишурда бисермән һәм татар чыгышлы дәүләт крестьяннары яшәгән дип бирелә. Бисермән йортлары — 14, татар йортлары 7 була. Бисермәннәр 80 ир-ат, һәм 72 хатын-кыз, татар халкының ир-атлары 31, хатын-кызлары 28 кеше булган.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. - Вятка, 1892.]</ref> Авылдагы татарлар ислам диненә күчкән бисермәннәрдән торган, үзләрен бисемрән дип билгеләгәннәрнең дә бер өлеше мөселман була.<ref name="ЛВ" /> 1920 елда Гурзи авылында 34 йорт теркәлә, шуларның 25е бисемәннеке, 9ы татарныкы. Барлыгы 252 кеше яшәгән. 1924 елда 24 йорт, 171 кеше калган.<ref name="ЛВ" /><ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/85920 Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. - Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.]</ref> 1930 еллар башында авылда «Кызыл юл» колхозы оештырыла. 1932 елның 1 мартыннан авыл Мундей авыл советы составына керә, 1935 елның 10 апреленнән 1955 елның 1 сентябренә кадәр Карсовай районы Мундей авыл советы составында була. 1955 елның 1 сентябреннән 1965 елның 1 июнендә кадәр Карсовай районының Люк авыл советы составында була. 1965 елның 1 июненнән авыл Балезино районының Карсовай авыл советы составына керә. 1971 елның 1 июленнән авылны Балезино районының Курегово авыл советы составына кертәләр.<ref name="ЛВ" /> 1970 еллар ахырында Гурзи авылы исәптән төшерелә.<ref name="ТЭ" /> Авыл халкы Коротаево, Карсовай, Балезино авылларына, Глазов шәһәренә күчеп китә.<ref name="ЛВ" /> УАССР Югары Советы Президиумының 1989 елның 25 маендагы Указы нигезендә Курегов авыл советы Глазов районына тапшырыла. Шуңа күрә Гурзи авылының барлык җир биләмәләре бүгенге көндә Глазов районы чикләрендә урнашкан.<ref name="ЛВ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. * Климов К. М. Удмуртское народное искусство. — Ижевск: Удмуртия, 1988. — 199 с. * Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Х. Вятская губерния. Санкт-Петербург: Типография Министерства внутренних дел, 1876. * Материалы по статистике Вятской губернии. Том VIII. Глазовский уезд. Часть II. Подворная опись. Вятка. 1892 г. * Справочник по административно-территориальному делению Удмуртии. 1917—1991 гг. — Ижевск: Удмуртия, 1995. — 744 с. * Книга Памяти [Текст] = Буре ваён книга; Т. 4: Воины г. Глазова, Глазовского, Красногорского, Юкаменского, Ярского районов Удмуртской Республики, погибшие в боях, умершие от ран, пропавшие без вести в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. / Рос. Федерация, Удмурт. Респ.; [респ. редкол.: А. М. Лисина (пред.) и др.; сост. А. В. Логинов и др.]. — Ижевск: Удмуртия, 1994. — 447, [1] с. * Похозяйственная книга основных производственных показателей хозяйств колхозников 1946—1948 гг. сельхозартели «Красный путь» д. Гурзи. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Балезино районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] 50cdy3t76p20cf3jnyvyf44setxr1j2 5936466 5936389 2026-06-04T18:27:51Z Il Nur 6874 /* Географиясе */ 5936466 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Гурзишур''' (''Гурзишур Пүчинкәсе'',<ref name="ТЭ" /> {{Lang-udm|Гурзишур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Глазов районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар-бисермән авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]]дан төньяк-көнчыгышка таба турыдан якынча 23 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Гурзишур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> Гурзи авылының берничә исеме теркәлә: Гурзя, Гурзешур, поч. Гудзишур, Гурзин.<ref name="ЛВ">[https://lostvillages.udsu.ru/media/documents/%D0%93%D1%83%D1%80%D0%B7%D0%B8.pdf Атлас исчезнувших деревень Удмуртии. Гурзишур.]</ref> Беренче тапкыр «Гурзя» авылы 1782 елның IV ревизиясендә телгә алына, анда территориаль яктан Глазов өязенә, [[Бисермәннәр|Нократ бисемәннәре]] өлешенә, Леом ягына караган. Бу вакыт авылда керәшен бисемәннәр: дүрт ир-ат һәм бер хатын-кыз яшәгән. Авылны [[Үрьякала]] авылыннан чыккан кешеләр нигезләгәннәр.<ref name="ЛВ" /> 1811 елның VI ревизия мәгълүматлары буенча Гурзя авылында керәшеннәр, ясаклы крестьяннар — 12, чукынмаган ир-атлар — 10 кеше яшәгән. 1816 елның VII ревизия мәгълүматлары буенча ясаклы крестьяннар, чукындырылган ир-атлар саны — 13, хатын-кызлар саны — 15. 1834 елның VIII ревизия мәгълүматларына караганда йомышлы һәм ясаклы крестьяннар катлавындагы бисермәннәр яшәгән, керәшеннәр һәм чукынмаганнар саны белән ир-атлар — 28, хатын-кызлар — 34 кеше булган.<ref name="ЛВ" /> В. А. Старостин үзенең «Нократ нәселләре китабы» дигән китабында 1891 елда Гузеншур (Гудзишур) авылы һәм халкы реестрында 21 йортны билгели, анда 211 кеше яшәгән дип күрсәтә. Авылның бар халкы да Бияновларга гына караган. Яшәүчеләрнең төп шөгыле, кәсебе читкә китеп эшләп йөрү булган.<ref name="ЛВ" /> Нократ губернасының 1892 елгы статистика материалларында Гудзишурда бисермән һәм татар чыгышлы дәүләт крестьяннары яшәгән дип бирелә. Бисермән йортлары — 14, татар йортлары 7 була. Бисермәннәр 80 ир-ат, һәм 72 хатын-кыз, татар халкының ир-атлары 31, хатын-кызлары 28 кеше булган.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. - Вятка, 1892.]</ref> Авылдагы татарлар ислам диненә күчкән бисермәннәрдән торган, үзләрен бисемрән дип билгеләгәннәрнең дә бер өлеше мөселман була.<ref name="ЛВ" /> 1920 елда Гурзи авылында 34 йорт теркәлә, шуларның 25е бисемәннеке, 9ы татарныкы. Барлыгы 252 кеше яшәгән. 1924 елда 24 йорт, 171 кеше калган.<ref name="ЛВ" /><ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/85920 Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. - Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.]</ref> 1930 еллар башында авылда «Кызыл юл» колхозы оештырыла. 1932 елның 1 мартыннан авыл Мундей авыл советы составына керә, 1935 елның 10 апреленнән 1955 елның 1 сентябренә кадәр Карсовай районы Мундей авыл советы составында була. 1955 елның 1 сентябреннән 1965 елның 1 июнендә кадәр Карсовай районының Люк авыл советы составында була. 1965 елның 1 июненнән авыл Балезино районының Карсовай авыл советы составына керә. 1971 елның 1 июленнән авылны Балезино районының Курегово авыл советы составына кертәләр.<ref name="ЛВ" /> 1970 еллар ахырында Гурзи авылы исәптән төшерелә.<ref name="ТЭ" /> Авыл халкы Коротаево, Карсовай, Балезино авылларына, Глазов шәһәренә күчеп китә.<ref name="ЛВ" /> УАССР Югары Советы Президиумының 1989 елның 25 маендагы Указы нигезендә Курегов авыл советы Глазов районына тапшырыла. Шуңа күрә Гурзи авылының барлык җир биләмәләре бүгенге көндә Глазов районы чикләрендә урнашкан.<ref name="ЛВ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. * Климов К. М. Удмуртское народное искусство. — Ижевск: Удмуртия, 1988. — 199 с. * Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Х. Вятская губерния. Санкт-Петербург: Типография Министерства внутренних дел, 1876. * Материалы по статистике Вятской губернии. Том VIII. Глазовский уезд. Часть II. Подворная опись. Вятка. 1892 г. * Справочник по административно-территориальному делению Удмуртии. 1917—1991 гг. — Ижевск: Удмуртия, 1995. — 744 с. * Книга Памяти [Текст] = Буре ваён книга; Т. 4: Воины г. Глазова, Глазовского, Красногорского, Юкаменского, Ярского районов Удмуртской Республики, погибшие в боях, умершие от ран, пропавшие без вести в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. / Рос. Федерация, Удмурт. Респ.; [респ. редкол.: А. М. Лисина (пред.) и др.; сост. А. В. Логинов и др.]. — Ижевск: Удмуртия, 1994. — 447, [1] с. * Похозяйственная книга основных производственных показателей хозяйств колхозников 1946—1948 гг. сельхозартели «Красный путь» д. Гурзи. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Балезино районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] slalqeek2k4zrftf9j2scmzrylfqxaf 5936467 5936466 2026-06-04T18:28:16Z Il Nur 6874 5936467 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Гурзишур''' (''Гурзишур Пүчинкәсе'',<ref name="ТЭ" /> {{Lang-udm|Гурзишур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Глазов районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар-бисермән авылы. Балезино районына караган.<ref name="ТЭ" /> == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]]дан төньяк-көнчыгышка таба турыдан якынча 23 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Гурзишур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> Гурзи авылының берничә исеме теркәлә: Гурзя, Гурзешур, поч. Гудзишур, Гурзин.<ref name="ЛВ">[https://lostvillages.udsu.ru/media/documents/%D0%93%D1%83%D1%80%D0%B7%D0%B8.pdf Атлас исчезнувших деревень Удмуртии. Гурзишур.]</ref> Беренче тапкыр «Гурзя» авылы 1782 елның IV ревизиясендә телгә алына, анда территориаль яктан Глазов өязенә, [[Бисермәннәр|Нократ бисемәннәре]] өлешенә, Леом ягына караган. Бу вакыт авылда керәшен бисемәннәр: дүрт ир-ат һәм бер хатын-кыз яшәгән. Авылны [[Үрьякала]] авылыннан чыккан кешеләр нигезләгәннәр.<ref name="ЛВ" /> 1811 елның VI ревизия мәгълүматлары буенча Гурзя авылында керәшеннәр, ясаклы крестьяннар — 12, чукынмаган ир-атлар — 10 кеше яшәгән. 1816 елның VII ревизия мәгълүматлары буенча ясаклы крестьяннар, чукындырылган ир-атлар саны — 13, хатын-кызлар саны — 15. 1834 елның VIII ревизия мәгълүматларына караганда йомышлы һәм ясаклы крестьяннар катлавындагы бисермәннәр яшәгән, керәшеннәр һәм чукынмаганнар саны белән ир-атлар — 28, хатын-кызлар — 34 кеше булган.<ref name="ЛВ" /> В. А. Старостин үзенең «Нократ нәселләре китабы» дигән китабында 1891 елда Гузеншур (Гудзишур) авылы һәм халкы реестрында 21 йортны билгели, анда 211 кеше яшәгән дип күрсәтә. Авылның бар халкы да Бияновларга гына караган. Яшәүчеләрнең төп шөгыле, кәсебе читкә китеп эшләп йөрү булган.<ref name="ЛВ" /> Нократ губернасының 1892 елгы статистика материалларында Гудзишурда бисермән һәм татар чыгышлы дәүләт крестьяннары яшәгән дип бирелә. Бисермән йортлары — 14, татар йортлары 7 була. Бисермәннәр 80 ир-ат, һәм 72 хатын-кыз, татар халкының ир-атлары 31, хатын-кызлары 28 кеше булган.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. - Вятка, 1892.]</ref> Авылдагы татарлар ислам диненә күчкән бисермәннәрдән торган, үзләрен бисемрән дип билгеләгәннәрнең дә бер өлеше мөселман була.<ref name="ЛВ" /> 1920 елда Гурзи авылында 34 йорт теркәлә, шуларның 25е бисемәннеке, 9ы татарныкы. Барлыгы 252 кеше яшәгән. 1924 елда 24 йорт, 171 кеше калган.<ref name="ЛВ" /><ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/85920 Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. - Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.]</ref> 1930 еллар башында авылда «Кызыл юл» колхозы оештырыла. 1932 елның 1 мартыннан авыл Мундей авыл советы составына керә, 1935 елның 10 апреленнән 1955 елның 1 сентябренә кадәр Карсовай районы Мундей авыл советы составында була. 1955 елның 1 сентябреннән 1965 елның 1 июнендә кадәр Карсовай районының Люк авыл советы составында була. 1965 елның 1 июненнән авыл Балезино районының Карсовай авыл советы составына керә. 1971 елның 1 июленнән авылны Балезино районының Курегово авыл советы составына кертәләр.<ref name="ЛВ" /> 1970 еллар ахырында Гурзи авылы исәптән төшерелә.<ref name="ТЭ" /> Авыл халкы Коротаево, Карсовай, Балезино авылларына, Глазов шәһәренә күчеп китә.<ref name="ЛВ" /> УАССР Югары Советы Президиумының 1989 елның 25 маендагы Указы нигезендә Курегов авыл советы Глазов районына тапшырыла. Шуңа күрә Гурзи авылының барлык җир биләмәләре бүгенге көндә Глазов районы чикләрендә урнашкан.<ref name="ЛВ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. * Климов К. М. Удмуртское народное искусство. — Ижевск: Удмуртия, 1988. — 199 с. * Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Х. Вятская губерния. Санкт-Петербург: Типография Министерства внутренних дел, 1876. * Материалы по статистике Вятской губернии. Том VIII. Глазовский уезд. Часть II. Подворная опись. Вятка. 1892 г. * Справочник по административно-территориальному делению Удмуртии. 1917—1991 гг. — Ижевск: Удмуртия, 1995. — 744 с. * Книга Памяти [Текст] = Буре ваён книга; Т. 4: Воины г. Глазова, Глазовского, Красногорского, Юкаменского, Ярского районов Удмуртской Республики, погибшие в боях, умершие от ран, пропавшие без вести в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. / Рос. Федерация, Удмурт. Респ.; [респ. редкол.: А. М. Лисина (пред.) и др.; сост. А. В. Логинов и др.]. — Ижевск: Удмуртия, 1994. — 447, [1] с. * Похозяйственная книга основных производственных показателей хозяйств колхозников 1946—1948 гг. сельхозартели «Красный путь» д. Гурзи. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Балезино районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] gq879lk3uhsp26flcc3g3jr0eewrh2b Гурзишур Пүчинкәсе 0 1489170 5936388 2026-06-04T16:52:25Z Il Nur 6874 [[Гурзишур]] битенә юнәлтү 5936388 wikitext text/x-wiki #юнәлтү[[Гурзишур]] 96dq3jcc7nts0bi8gsvcs1npqoo1lo8 Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/127 10 1489171 5936395 2026-06-04T17:20:50Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл:Керешу.png|300px|thumb|right|[[Уяв]] бәйрәмендә чуаш көрәше]] '''[[Чуаш көрәше]]''', (''билбаулы чуаш көрәше'', {{lang-cv|чӑваш кӗрешӗвӗ, чăваш наци кĕрешĕвĕ, кӗрешӳ}}; {{lang-ru|национальная борьба керешу}}) ― [[Чуашстан]]ның яңартылган милли [[спорт]] төре, ул Бөтенроссия спорт төрләр...» 5936395 wikitext text/x-wiki [[Файл:Керешу.png|300px|thumb|right|[[Уяв]] бәйрәмендә чуаш көрәше]] '''[[Чуаш көрәше]]''', (''билбаулы чуаш көрәше'', {{lang-cv|чӑваш кӗрешӗвӗ, чăваш наци кĕрешĕвĕ, кӗрешӳ}}; {{lang-ru|национальная борьба керешу}}) ― [[Чуашстан]]ның яңартылган милли [[спорт]] төре, ул Бөтенроссия спорт төрләре реестрына кертелгән, бу спорт төре белән 10 меңгә якын кеше шөгыльләнә. РФ Президенты каршындагы Милли спорт төрләрен үстерү буенча эшче төркемне җитәкләгән Чуаш Республикасы Президенты (1994—2010 елларда) [[Николай Фёдоров]] инициативасы белән спортның милли төре буларак танылган. Бу билбаулы ярыш күп гасырлык тарихка ия һәм баштан ук хәрби максатлар өчен мөстәкыйль сугышчан сәнгать буларак үскән. Чуаш көрәше, гореф-гадәтләр һәм йолалар белән беррәттән, [[чуашлар|чуаш халкының]] милли мәдәниятен тәшкил итә. Аның [[Билбаулы көрәш|билбау көрәшенең]] башка төрләреннән аермасы ― аяклар белән актив эшләү һәм ыргыту техникасы. Чуаш көрәше буенча беренче чемпионат [[1995 ел]]да уздырылган. Чуаш милли көрәше 2006 елда Бөтенроссия спорт төрләре реестрына кертелеп, гомумроссия дәрәҗәсендә танылу алган. Реестрга кертү эшендә Чуаш Республикасының беренче Президенты [[Николай Фёдоров|Н. В. Федоров]] ярдәм иткән. Бу көрәшне үстерү өчен Чуаш милли көрәше федерациясе җаваплы. 2022 елдан башлап, Чуашстан Республикасы спорт министрлыгы инициативасы белән, республиканың спорт мәктәпләренең 64 тренер-укытучысы чуаш көрәше буенча квалификация күтәрү курсларында белем алган. 98rq98ihjnlfdy2tghimvfltpz79kyb Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/128 10 1489172 5936396 2026-06-04T17:23:46Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл:Saipan at Night.jpg|300px|thumb|Төнге Сайпан]] '''[[Сайпан|Сайпа́н]]''' ({{lang-en|Saipan}}) — [[Тын океан]]дагы [[Мариан утраулары]] архипелагында зурлыгы буенча икенче утрау, [[Төньяк Мариан утраулары]]ның [[башкала]]сы һәм иң зур утравы. Сайпан муниципалитеты составына керә. Сайпан...» 5936396 wikitext text/x-wiki [[Файл:Saipan at Night.jpg|300px|thumb|Төнге Сайпан]] '''[[Сайпан|Сайпа́н]]''' ({{lang-en|Saipan}}) — [[Тын океан]]дагы [[Мариан утраулары]] архипелагында зурлыгы буенча икенче утрау, [[Төньяк Мариан утраулары]]ның [[башкала]]сы һәм иң зур утравы. Сайпан муниципалитеты составына керә. Сайпан утравы [[Мариан утраулары]] архипелагының көньяк өлешендә урнашкан. [[Тын океан]] сулары белән юыла. Утраудан 9,3 км көньяк-көнбатышта Тиниан утравы, 117 км төньякта Анатахан утравы, 184 км көньяк-көнбатышта [[Гуам]] утравы урнашкан. Иң якын материк, [[Евразия]], 2800 км ераклыкта урнашкан. Якындагы Тиниан утравыннан Сайпан киңлеге 9,3 км булган Сайпан бугазы белән аерыла. Сайпан утравы катнаш [[вулкан]] һәм мәрҗән утрауларыннан барлыкка килгән. Утрауның көнбатыш өлешендә комлы пляжлар урнашкан, яр буе рифлары зур [[лагуна]] хасил итә. Сайпанның көнчыгыш ягы кыялы һәм текә, риф белән әйләндереп алынган. Сайпанның озынлыгы якынча 23 км, киңлеге — 10 км. Утрауның иң биек ноктасы Тапочау тавының ({{lang-en|Mount Tapochau}}) биеклеге 474 метрга җитә һәм, [[Мариан утраулары]]ның күп кенә тауларыннан аермалы буларак, сүнгән [[вулкан]] түгел, [[известьташ]] ясалмасы булып тора. Төньякка таба 3,2 км ераклыкта Ачугао тавы ({{lang-en|Mount Achugao}}), ул вулкан конусының калдыгы булып тора, аның эоцен үзәге хәзерге түбәдән төньяктарак урнашкан. Сайпанның мәйданы 115,38 км<sup>2</sup> тәшкил итә. Сайпан утравының көнчыгыш ягы [[Мариан иңкүлеге]]нә төшүнең башы булып тора. 9an9az26vok7d9f67zu53uea7y96si1 Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/129 10 1489173 5936401 2026-06-04T17:27:46Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл:Rustem_Skibin_(cropped).JPG|300px|thumb|right|]] '''[[Рөстәм Скибин]]''' (''Рөстәм Владимир улы Скибин'', {{lang-crh|Rustem Vladimir oğlu Skibin}}, {{lang-uk|Рустем Володимирович Скибін}}, {{lang-ru|Рустем Владимирович Скибин}}; ''[[1976 ел]]ның [[6 апрель|6 апреле]], [[СССР]], [[Үзбәкстан ССР]], [[Сәмәрканд өлкәсе]], Сәмәр...» 5936401 wikitext text/x-wiki [[Файл:Rustem_Skibin_(cropped).JPG|300px|thumb|right|]] '''[[Рөстәм Скибин]]''' (''Рөстәм Владимир улы Скибин'', {{lang-crh|Rustem Vladimir oğlu Skibin}}, {{lang-uk|Рустем Володимирович Скибін}}, {{lang-ru|Рустем Владимирович Скибин}}; ''[[1976 ел]]ның [[6 апрель|6 апреле]], [[СССР]], [[Үзбәкстан ССР]], [[Сәмәрканд өлкәсе]], [[Сәмәрканд]]'') ― [[Кырым татарлары|кырымтатар]] рәссамы һәм керамика остасы. Украинаның атказанган халык иҗаты остасы (2020). Кырымтатар рәссамнары ассоциациясе әгъзасы. 1976 елның 6 апрелендә [[Сәмәрканд]]та туган. 1944 елда Кырымның көньяк ярыннан [[Кырым татарлары сөргене|депортацияләнгән]] бабасы Кореиздан, әбисе ― Мисхордан булган. Әтисе ― яртылаш [[украиннар|украин]], яртылаш [[алманнар|немец]], әнисе ― [[Кырым татарлары|Кырым татары]]. 1991 елда А. Абдурасулов исемендәге Сәмәрканд сәнгать училищесына укырга кергән, шул вакытта беренче тапкыр [[Кырым]]да булган. 1996 елдан 2000 елга кадәр [[Симферополь]]дәге «Таврика» керамика предприятиесендә баш рәссам булып эшләгән. 2000 елдан ― Кырымтатар рәссамнары ассоциациясе әгъзасы. 2000 елда [[Акмәсҗит районы| Симферополь районының]] Акрополис авылында «El-Cheber» (тәрҗемәдә — «Осталар иле») студиясен булдырган, ул 2015 елда иҗтимагый оешма буларак теркәлгән. Мамут Чурлу (1946―2025) җыйган Кырым татарлары чигүләреннән орнаментлар коллекциясе нигезендә керамик эшләнмәләрнең полихромлы бизәкләү стилен булдырган. kx9liipb476b206bh4tlxna8reh8k8d Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/130 10 1489174 5936404 2026-06-04T17:29:42Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл:DNA_transcription.png|мини|300x300пкс|ДНК транскрипциясе схемасы]] '''[[Ген]]''' ({{Lang-grc|γένος}} — нәсел) — классик [[генетика]]да — организмның билгеле бер үзенчәлеге яки функциясе турында мәгълүмат алып торган, һәм [[нәселдәнлек]]нең структура һәм функция берәмлеге булг...» 5936404 wikitext text/x-wiki [[Файл:DNA_transcription.png|мини|300x300пкс|ДНК транскрипциясе схемасы]] '''[[Ген]]''' ({{Lang-grc|γένος}} — нәсел) — классик [[генетика]]да — организмның билгеле бер үзенчәлеге яки функциясе турында мәгълүмат алып торган, һәм [[нәселдәнлек]]нең структура һәм функция берәмлеге булган нәсел факторы. Бу сыйфатта «ген» термины 1907-нче елда Дания [[Ботаника|ботанигы]], үсемлек [[физиология|физиологы]] һәм [[Генетика|генетик]] Вилһельм Йоханнсен тарафыннан кертелгән . Нуклеин кислоталары нәселдәнлек мәгълүматын йөртүче буларак ачылганнан соң, генның билгеләмәсе үзгәрә, һәм ул полипептидта яки функциональ РНКда мономерларның эзлеклелеген күрсәтүче [[Дезоксирибонуклеин кислотасы|ДНК]] өлешен (кайбер [[вируслар]]да — [[Рибонуклеин әчелеге|РНК]] өлешен) билгели. Геннарның структурасы һәм функциясе турында мәгълүмат тупланганлыктан, «ген» төшенчәсенең үсеше дәвам итә, ләкин хәзерге вакытта генның барлык тикшерүчеләрне канәгатьләндерерлек универсаль билгеләмәсе юк. Генның заманча төшенчәсе түбәндәгечә: ген — ДНК эзлеклелеге, аның компонент сегментлары физик яктан мәҗбүри бәйләнешле түгел. Бу ДНК эзлеклелегендә аксым яки РНК рәвешендәге бер яки берничә продукт турында мәгълүмат бар. Генның продуктлары генетик көйләү челтәрләренең бер өлеше булып эшли, аларның нәтиҗәләре фенотип дәрәҗәсендә тормышка ашырыла. Организмның геннар җыелмасы генотипны тәшкил итә. Генотип, экологик һәм үсеш факторлары белән бергә, фенотипны билгели. Геннарның токымга күчүе фенотипик сыйфатларны мирас итеп алу өчен нигез булып тора. Күпчелек биологик сыйфатлар күпгенлы, ягъни күп геннар тәэсирендә төзелә. Геннар ДНК эзлеклелеген үзгәртә торган мутацияләр нәтиҗәсендә үзгәрергә мөмкин. Популяциядәге мутацияләр аркасында геннар аллель дип аталган төрле вариантларда бар. Генның төрле аллельләре аксымның төрле версияләрен кодлаштыра ала, алар фенотипта чагылырга мөмкин. Геннар, ген булмаган ДНК өлкәләре белән берлектә, организмның барлык нәсел материалларын күрсәтүче геномны тәшкил итә. 7mha6oq21zyb0eb6588rk441gctipe1 Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/131 10 1489175 5936407 2026-06-04T17:32:32Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл:Biei-tree2_2003.jpg|уңда|200px]] '''[[Тирәк]]''', '''тупыл''', '''тополь''' ({{Lang-la|Populus}}) — талчалар семьялыгыннан яфрак коючан агачлар ыругы. Якынча 110 төре билгеле, [[Евразия]], [[Төньяк Америка]] һәм [[Төньяк Африка]]да таралганнар. [[Татарстан]] территориясендә 4 төре үсә. Тирәк а...» 5936407 wikitext text/x-wiki [[Файл:Biei-tree2_2003.jpg|уңда|200px]] '''[[Тирәк]]''', '''тупыл''', '''тополь''' ({{Lang-la|Populus}}) — талчалар семьялыгыннан яфрак коючан агачлар ыругы. Якынча 110 төре билгеле, [[Евразия]], [[Төньяк Америка]] һәм [[Төньяк Африка]]да таралганнар. [[Татарстан]] территориясендә 4 төре үсә. Тирәк агачының озынлыгы 40-45 метр (кайвакыт 60 метрга кадәр үсә), ә диаметры 1 метрдан артык. Яшь агачларның кабыклары шома, аксыл яшел яки кара көрән; кайбер карт агачларның тышчалары шома булып кала, ә кайберләре кытыршы һәм тирән ярыклар белән каплана. Ботаклары, талдан аермалы буларак, юан. Яфраклары ботакта спираль рәвешендә урнашкан, һәм формасы белән аерыла, кайберләре өчпочмак, түгәрәк яки йөрәк формасында (күбрәк), озын саплы. Яфраклар бер үк зурлыкта түгел: читтәге ботакларда алар кечкенә, ә уртадагы ботакларда зуррак. Тирәкнең тамыр системасы бик нык үсеш ала, ләкин тамырларның иң нык үскәннәре югары катламда була. Чәчкәләре ике өйле (бер өйлеләр сирәк була) һәм яз башында яфраклардан иртәрәк барлыкка киләләр. [[Чәчәкләр|Чәчкәләре]] башакка охшаш чәчкәлеккә җыелган. Тополь орлыгы вак, озынлыгы 1-3 мм, һәм мамык кебек, нәфис җепләргә беркетелгән. 40-60 ел дәвамында бик тиз үсә, аннан соң үсеш сүрелә. Агачның гомер озынлыгы 60-150 ел тирәсе. Табигатьтә күп төр тирәк агачлары елга буенда һәм дымлы кыялыкларда очрый. Ә культуралы рәвештә утыртылган агач теләсә кайсы җирдә үсә. Бу агач сазлыкта үсми, чөнки андый җирдә тамырлары белән сулый алмый dimtrkn0giyy2voh9dfuwskofdepyd4 5936408 5936407 2026-06-04T17:33:08Z Il Nur 6874 5936408 wikitext text/x-wiki [[Файл:Biei-tree2_2003.jpg|уңда|200px]] '''[[Тирәк]]''', '''тупыл''', '''тополь''' ({{Lang-la|Populus}}) — талчалар семьялыгыннан яфрак коючан агачлар ыругы. Якынча 110 төре билгеле, [[Евразия]], [[Төньяк Америка]] һәм [[Төньяк Африка]]да таралганнар. [[Татарстан]] территориясендә 4 төре үсә. Тирәк агачының озынлыгы 40-45 метр (кайвакыт 60 метрга кадәр үсә), ә диаметры 1 метрдан артык. Яшь агачларның кабыклары шома, аксыл яшел яки кара көрән; кайбер карт агачларның тышчалары шома булып кала, ә кайберләре кытыршы һәм тирән ярыклар белән каплана. Ботаклары, талдан аермалы буларак, юан. Яфраклары ботакта спираль рәвешендә урнашкан, һәм формасы белән аерыла, кайберләре өчпочмак, түгәрәк яки йөрәк формасында (күбрәк), озын саплы. [[Яфрак]]лар бер үк зурлыкта түгел: читтәге ботакларда алар кечкенә, ә уртадагы ботакларда зуррак. Тирәкнең тамыр системасы бик нык үсеш ала, ләкин тамырларның иң нык үскәннәре югары катламда була. [[Чәчкә]]ләре ике өйле (бер өйлеләр сирәк була) һәм яз башында яфраклардан иртәрәк барлыкка киләләр. [[Чәчәкләр|Чәчкәләре]] башакка охшаш чәчкәлеккә җыелган. Тополь орлыгы вак, озынлыгы 1-3 мм, һәм мамык кебек, нәфис җепләргә беркетелгән. 40-60 ел дәвамында бик тиз үсә, аннан соң үсеш сүрелә. Агачның гомер озынлыгы 60-150 ел тирәсе. Табигатьтә күп төр тирәк агачлары елга буенда һәм дымлы кыялыкларда очрый. Ә культуралы рәвештә утыртылган агач теләсә кайсы җирдә үсә. Бу агач сазлыкта үсми, чөнки андый җирдә тамырлары белән сулый алмый 59jej7ncwhndtu90u0xoflyad4mrf7o Калып:Баш бит/Сайланган мәкалә/132 10 1489176 5936412 2026-06-04T17:35:58Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл:Dendrobates_pumilio.jpg|уңда|мини|300x300пкс| Үрмәләүче бака агуы агулы уклар ясау өчен кулланылган]] '''[[Койрыксызлар|Койрыксыз амфибияләр]]''', яки '''койрыксызлар''' {{L6e|la|Anura}} — [[Җир-су хайваннары|амфибияләрнең]] иң зур отряды, барлык амфибияләрнең якынча 88 % тәшкил итә....» 5936412 wikitext text/x-wiki [[Файл:Dendrobates_pumilio.jpg|уңда|мини|300x300пкс| Үрмәләүче бака агуы агулы уклар ясау өчен кулланылган]] '''[[Койрыксызлар|Койрыксыз амфибияләр]]''', яки '''койрыксызлар''' {{L6e|la|Anura}} — [[Җир-су хайваннары|амфибияләрнең]] иң зур отряды, барлык амфибияләрнең якынча 88 % тәшкил итә. 7,400 дән артык хәзерге заман төрен һәм 84 казылма төрне берләштерә. Отряд вәкилләрен еш кына бакалар дип атыйлар, ләкин тар мәгънәдә бакалар дип [[Бакалар|чын бакалар]] семьялыгы вәкилләре генә (Ranidae) атала. Койрыксыз амфибияләрнең личинкалары — чукмарбашлар. Койрыксызларның борынгы вәкилләре урта [[Юра периоды|Юра]] дәверенең бат ярусы утырмаларыннан (165 млн ел элек) билгеле, әмма аларга хас үзенчәлекле казылма формалар түбән [[Триас|Триас чорыннан]] башлап тасвирланган. Хәзерге вакытта койрыксызлар бөтен [[Җир|Җир шарында]] — [[Тропик урман|тропиклардан]] алып субарктик регионнарга кадәр таралган; иң күп төрлелеге [[Тропик урман|тропик яңгыр урманнарында]] тупланган. Өлкән затларның зурлыгы 7 мм дан (''Paedophryne amauensis'') 32 см га кадәр (''бака-голиаф''). Отряд вәкилләре төпле гәүдәле. Алар калкып торган күзләргә, икегә аерылган телгә һәм гәүдә астына бөгелгән очлыкларга ия; койрыклары юк (атамалары да шуннан). Койрыксызларның яшәү тирәлегенә үсешнең барлык стадияләрендә төче сулыклар, ә олы затлар өчен коры җир, агач ябалдашлары һәм җир асты өннәре керә. Койрыксызларның төп хәрәкәтләре сикерүдән гыйбарәт, әмма төрле төрләр өстәмә ысуллар үзләштергән: йөрү һәм йөгерү, йөзү, агачка үрмәләү, «очу». Койрыксызларның тиреләре бизләргә бай, кайбер төрләрнең тире матдәләре бик агулы. Кайбер төрләрдә биз төркемнәре сөялләрне хәтерләтә. Гадәттә «[[сөял]]ле» төрләрне гөберле бака, ә шомаларын бакалар дип атыйлар. Бу аерма төрле төрләр арасындагы филогенетик якынлыкны чагылдырмый торган бердәнбер тышкы билгегә нигезләнгәнгәнлектән, кайбер гөберле бакалар бакаларга башка гөберле бакаларга караганда эволюцион якынрак һәм киресенчә. Койрыксызларның төсләре яшеренә торган көрән, яшькелт һәм соры төстән алып, ачык кызыл, сары һәм кара төсләргә кадәр була, һәм кагыйдә буларак, ачык төсләр агу турында сигнал бирә (яки агулыга салышырга ярдәм итә). Койрыксызларның тиресе суүткәрүчән, ләкин төрле җайлашулар аларга коры җир шартларында дым югалтуны булдырмаска мөмкинлек бирә. ng0px554z5b5j1o64d3my1idk4xaaea Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/170 10 1489177 5936418 2026-06-04T17:40:27Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл: Татар чишмәсе (Гагаузия).jpg|300px|thumb|right|]] '''[[Татар чишмәсе (Гагаузия)|Татар чишмәсе]]''' ({{lang-gag|Tatar çöşmesi}}), шулай ук ''Нугай чишмәсе'' ― [[Молдова Республикасы]] көньягындагы автономияле төбәк [[Гагаузия]] автономияле территориаль берәмлеге составындагы Комрат...» 5936418 wikitext text/x-wiki [[Файл: Татар чишмәсе (Гагаузия).jpg|300px|thumb|right|]] '''[[Татар чишмәсе (Гагаузия)|Татар чишмәсе]]''' ({{lang-gag|Tatar çöşmesi}}), шулай ук ''Нугай чишмәсе'' ― [[Молдова Республикасы]] көньягындагы автономияле төбәк [[Гагаузия]] автономияле территориаль берәмлеге составындагы Комрат районы Авдарма авылында урнашкан тарихи истәлекле урын, мәдәни-тарихи комплек. Бу мөһим табигый объект авылның [[туризм|туристларны]] җәлеп итүчәнлеген арттыру проекты кысаларында 2013 елда төзекләндерелгән. Проектны гамәлгә ашыру нәтиҗәсендә чишмәгә керү иркен һәм уңайлы, бу аның туристлык җәлеп итүчәнлеген сизелерлек арттырган һәм җирле халыкка һәм авыл кунакларына ял итү өчен уңайлы шартлар тудырган. Авыл [[1563 ел]]да [[Аккирмән Урдасы|Буҗак Урдасы]] [[Буҗак татарлары|татарлары]] тарафыннан нигезләнгән. Башта Авдарма авылы Лунга үзәнлегендә, Лунга елгасы ага торган урында урнашкан булган. Ул вакытта бу җирләрдә [[Буҗак татарлары]] яшәгән. Алар [[терлекчелек]] белән шөгыльләнгән, шуңа күрә алар бу җирне утрак тормыш өчен сайлаган. Бүген бу урын «Yözakay» дип атала. Андагы «Татар чишмәсе» дип аталган чишмәнең ике култыгы бар: берсеннән салкын су, икенчесеннән бераз җылы су ага. Күренеп тора, алар балчык торбалар белән берләштерелгән. Татарлар, рус-төрек сугышыннан соң, кайчан да булса алар артыннан кайтырга өметләнеп, [[алтын]] яшереп куйганнар, дип сөйлиләр. Алтынны беркем дә тапмаган. Татар чишмәсе каршында калкулык бар, аның түбәсендә борынгы заманнардан зур калын [[Армут|груша]] агачы үскән (биеклеге 10 метрдан артык, ябалдашының диаметры 9 метрдан артык, яше ― 220 ел чамасы). Әлеге агач 2003 елда Молдова Республикасының «Кызыл китабына» кертелгән һәм закон белән сакланган (2019 елның җәендә көчле җилләр нәтиҗәсендә груша агачы ауган. Агач торган урын койма белән әйләндереп алынган һәм бу агачтан ике үсенте утыртылган. d7v83hxvxwwpwnz05uf941wnrcxmuqh Калып:Баш бит/Сез беләсезме/81 10 1489178 5936422 2026-06-04T17:43:08Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл:Habibullah'ı sevmek.jpg|150px|right|Хиҗаблы кыз бала]] * 2025 елдан [[Россия]]нең өч төбәгендә ([[Владимир өлкәсе|Владимир]], [[Тула өлкәсе| Тула]] өлкәләре, [[Хант-Манси — Югра автономияле округы|Югра]]) мәктәпләрдә [[хиҗаб]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Никаб|никаб|d|Q210583}}, яулык кию тыел...» 5936422 wikitext text/x-wiki [[Файл:Habibullah'ı sevmek.jpg|150px|right|Хиҗаблы кыз бала]] * 2025 елдан [[Россия]]нең өч төбәгендә ([[Владимир өлкәсе|Владимир]], [[Тула өлкәсе| Тула]] өлкәләре, [[Хант-Манси — Югра автономияле округы|Югра]]) мәктәпләрдә [[хиҗаб]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Никаб|никаб|d|Q210583}}, яулык кию тыелган. * Прокурор булып эшләгән, [[рус теле]]ндә язучы '''[[Мөхәммәт Огузов |абаза шагыйренә]]''' 5 [[Кавказ]] республикасының «халык шагыйре» исеме бирелгән. * '''[[Чуаш көрәше]]''' буенча беренче чемпионат [[1995 ел]]да уздырылган. * [[Япония]] тарихында беренче тапкыр '''[[Әрфия Әри|төрки чыгышлы сәясәтче]]''' депутат һәм министр урынбасары булган. * Ремонттан соң ачылган '''[[Ык күпере (1970)|Ык елгасы аша салынган күпердән]]''' беренче булып җигүле атта [[кияү]] белән [[кәләш]] үткән. * [[1989 ел]]дан бирле [[Мөслим районы]] [[Түбән Табын]] һәм [[Мөслим (Мөслим районы)|Мөслим]] авыллары арасында '''[[Фәиз Хуҗин|йөгерү буенча ике тапкыр СССР чемпионы]]''' истәлегенә кросс үткәрелә. * 1944—1947 елларда [[Төньяк Казакъстан өлкәсе|Төньяк Казахстан өлкә]] Советы Башкарма комитеты рәисе булып '''[[Кәрим Мостафин|татар кешесе]]''' торган. * 2025 елның 4 ноябрендә [[Нью-Йорк]] мэры сайлауларында шәһәр тарихында беренче тапкыр [[мэр]] итеп '''[[Зоһран Мамдани|мөселман]]''' сайлана. f7qivaeb9y56e2341tykqyenayr81ei Калып:Баш бит/Сез беләсезме/82 10 1489179 5936424 2026-06-04T17:43:29Z Il Nur 6874 Яңа бит: «[[Файл:Bridge crossing over the Ik River.jpg|150px|right|Илнең иң «озын» күпере]] * [[Россия|Илнең]] иң «озын» '''[[Ык күпере (1948)|күпере]]''' капиталь ремонтына 975 млн сум тотылган. * [[Эчкен татарлары]]ннан чыккан '''[[Макс Гатау|татар совет шагыйре]]''' исеме фронтта һәлак булган язучыларның Та...» 5936424 wikitext text/x-wiki [[Файл:Bridge crossing over the Ik River.jpg|150px|right|Илнең иң «озын» күпере]] * [[Россия|Илнең]] иң «озын» '''[[Ык күпере (1948)|күпере]]''' капиталь ремонтына 975 млн сум тотылган. * [[Эчкен татарлары]]ннан чыккан '''[[Макс Гатау|татар совет шагыйре]]''' исеме фронтта һәлак булган язучыларның Татарстан Язучылар берлеге бинасында урнаштырылган мемориаль тактага уеп язылган 31 исем арасында бар. * '''[[Чаяннар|Чаян]]''' сүзе гомум [[кыпчак теле|кыпчак телендәге]] чайан сүзеннән үсеш ала, ул «чаян, рак; кәлтә; кыргаяк; шөпшә» сүзләрен аңлата торган булган. * '''[[Ким Сафиуллин|Чаллыда яшәүче татар рәссамы]]''' Республикада беренче булып керәч плитә өслеген яндыру алымы белән бизәк төшерү техникасын үзләштерә. * Уфадагы «[[Госмания мәдрәсәсе (Уфа)|Госмания]]» мәдрәсәсенә '''[[Хәйрулла Госманов|нигез салучы татар]]''' җәдиди мәктәпләр өчен [[татар теле]]ндә [[гарәп теле]] дәреслеген башлап төзегән авторларның берсе. * [[2025 ел]]ның [[1 ноябрь|1 ноябрендә]] [[Сембер өлкәсе]]нең [[Сөнгәләй]] шәһәрендә '''[[Сөнгәләй мәчете|беренче мәчет]]''' ачыла. * '''[[Франс Хәлилов|Хәлиловлар]]''' гаиләсеннән 12 кеше [[Мәскәү]]дә Тимирязев исемендәге авыл хуҗалыгы академиясен тәмамлаган. * '''[[Николай Афанасьев|Совет Армиясе баш хәрби прокуроры]]''' хәрби юстиция органнарында эшен 19 яшендә ат каракларын тотудан башлаган. bou8i66n40g0rod3ttuqdbi78m8t4em Эшмәкәрлек 0 1489180 5936430 2026-06-04T17:50:35Z Fxan 36462 «[[:ru:Special:Redirect/revision/152749735|Предпринимательство]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 5936430 wikitext text/x-wiki '''Эшкуарлык''' (Эшмәкәрлек, '''эшкуарлык эшчәнлеге''' ) - милеккә ия булудан, товарлар сатудан, эшләр башкарудан яки хезмәтләр күрсәтүдән системалы рәвештә [[табыш]] алуга юнәлтелгән, үз [[Риск|куркынычы]] белән башкарыла торган эшчәнлек. Эшкуарлык эшчәнлеген алып бару гадәттә дәүләт теркәлүен таләп итә, ләкин критерийлар һәм шартлар илдән илгә сизелерлек аерылып торырга мөмкин. [[Россия]] законнары буенча, эшкуарлык [[Юридик зат|юридик зат тарафыннан]] яки билгеләнгән тәртиптә теркәлгәннән соң турыдан-туры физик зат (шәхси эшкуар) тарафыннан гамәлгә ашырылырга мөмкин. Эшмәкәрлек — табыш алуга юнәлтелгән мөстәкыйль инициативалы икътисади эшчәнлек ул. Россиядә базар мөнәсәбәтләренең үсүе байтак кешене икътисади үзешчәнлеккә этәрде. Күпчелек очракта бу эшмәкәрлек эшчәнлеге белән шөгыльләнә башлаучыларның ничек тә булса яшәргә, үзгәргән тормышның катлаулы шартларында югалып калмаска, социаль-икътисади мөнәсәбәтләрнең яңа структурасында үз урынын алырга омтылышы белән бәйле иде. Барысы да уңышка ирешә, һәр эшмәкәр үз бизнесын саклап кала һәм ишәйтә алмады. Хәзер эшмәкәрлекнең әһәмияте арта бара: эшмәкәрлек иреге җитештерүчеләрнең иҗади көчләрен уңышлы хәл итеп кенә калмый, ил икътисадының нәтиҗәле үсешен дә тәэмин итә. Икътисадчылар эшмәкәрлек сәләтен «җитештерүнең дүртенче факторы» дип атыйлар, башка барлык факторларны (җир, хезмәт, капитал) уңышлы берләштерү һәм алардан файдалану өчен аның әһәмиятен ассызыклап күрсәтәләр. Эшмәкәр җитештергән бар нәрсә (товар, хезмәт күрсәтү) җәмгыять куллануы өчен билгеләнгән. Эшмәкәрлектә икътисади һәм социаль аспектларның тыгыз бәйләнешен аерып күрсәтү зарур. Эшмәкәр продукция җитештерә һәм, табыш алуга омтылып, җитештерүнең яңа мөмкинлекләрен эзләп таба (икътисади аспект), хезмәт эшчәнлеге процессында кешеләрнең тормыш эшчәнлеге шартлары һәм иҗтимагый мөнәсәбәтләр яңартыла (социаль аспект). [[Эшкуар]] еш кына новатор, яңа идеяләр, технологияләр, товарлар, хезмәтләр чыганагы буларак кабул ителә<ref name="Schumpeter">{{Китап|автор=Schumpeter, Joseph A., 1883-1950,|isbn=0-585-46039-6, 978-0-585-46039-0|archivedate=2020-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200624190000/https://www.worldcat.org/oclc/52758517}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.conferenceboard.ca/(X(1)S(0jpcvewkdqettdqjlap0vmtd))/hcp/provincial/innovation/ambition.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1|title=Entrepreneurial Ambition - Innovation Provincial Rankings - How Canada Performs|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419115820/https://www.conferenceboard.ca/(X(1)S(0jpcvewkdqettdqjlap0vmtd))/hcp/provincial/innovation/ambition.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1|archivedate=2021-04-19|work=www.conferenceboard.ca|accessdate=2022-12-29}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Предпринимательство : [арх. 4 января 2023] / Г. Б. Клейнер // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017. * Баумоль У. Микротеория инновационного предпринимательства = The Microtheory of Innovative Entrepreneurship (2010). — М.: Изд-во Института Гайдара, 2013. — 432с. * Уильямсон О. Экономические институты капитализма = The Economic Institutions of Capitalism. — Лениздат. — 1996. * [[Төркем:Җитештерү шартлары]] [[Төркем:Бизнес]] cw1oynzlvmum3ddiu3q6ccoz3s0zcgs 5936431 5936430 2026-06-04T17:50:47Z Fxan 36462 Fxan [[Эшкуарлык]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[Эшмәкәрлек]] 5936430 wikitext text/x-wiki '''Эшкуарлык''' (Эшмәкәрлек, '''эшкуарлык эшчәнлеге''' ) - милеккә ия булудан, товарлар сатудан, эшләр башкарудан яки хезмәтләр күрсәтүдән системалы рәвештә [[табыш]] алуга юнәлтелгән, үз [[Риск|куркынычы]] белән башкарыла торган эшчәнлек. Эшкуарлык эшчәнлеген алып бару гадәттә дәүләт теркәлүен таләп итә, ләкин критерийлар һәм шартлар илдән илгә сизелерлек аерылып торырга мөмкин. [[Россия]] законнары буенча, эшкуарлык [[Юридик зат|юридик зат тарафыннан]] яки билгеләнгән тәртиптә теркәлгәннән соң турыдан-туры физик зат (шәхси эшкуар) тарафыннан гамәлгә ашырылырга мөмкин. Эшмәкәрлек — табыш алуга юнәлтелгән мөстәкыйль инициативалы икътисади эшчәнлек ул. Россиядә базар мөнәсәбәтләренең үсүе байтак кешене икътисади үзешчәнлеккә этәрде. Күпчелек очракта бу эшмәкәрлек эшчәнлеге белән шөгыльләнә башлаучыларның ничек тә булса яшәргә, үзгәргән тормышның катлаулы шартларында югалып калмаска, социаль-икътисади мөнәсәбәтләрнең яңа структурасында үз урынын алырга омтылышы белән бәйле иде. Барысы да уңышка ирешә, һәр эшмәкәр үз бизнесын саклап кала һәм ишәйтә алмады. Хәзер эшмәкәрлекнең әһәмияте арта бара: эшмәкәрлек иреге җитештерүчеләрнең иҗади көчләрен уңышлы хәл итеп кенә калмый, ил икътисадының нәтиҗәле үсешен дә тәэмин итә. Икътисадчылар эшмәкәрлек сәләтен «җитештерүнең дүртенче факторы» дип атыйлар, башка барлык факторларны (җир, хезмәт, капитал) уңышлы берләштерү һәм алардан файдалану өчен аның әһәмиятен ассызыклап күрсәтәләр. Эшмәкәр җитештергән бар нәрсә (товар, хезмәт күрсәтү) җәмгыять куллануы өчен билгеләнгән. Эшмәкәрлектә икътисади һәм социаль аспектларның тыгыз бәйләнешен аерып күрсәтү зарур. Эшмәкәр продукция җитештерә һәм, табыш алуга омтылып, җитештерүнең яңа мөмкинлекләрен эзләп таба (икътисади аспект), хезмәт эшчәнлеге процессында кешеләрнең тормыш эшчәнлеге шартлары һәм иҗтимагый мөнәсәбәтләр яңартыла (социаль аспект). [[Эшкуар]] еш кына новатор, яңа идеяләр, технологияләр, товарлар, хезмәтләр чыганагы буларак кабул ителә<ref name="Schumpeter">{{Китап|автор=Schumpeter, Joseph A., 1883-1950,|isbn=0-585-46039-6, 978-0-585-46039-0|archivedate=2020-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200624190000/https://www.worldcat.org/oclc/52758517}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.conferenceboard.ca/(X(1)S(0jpcvewkdqettdqjlap0vmtd))/hcp/provincial/innovation/ambition.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1|title=Entrepreneurial Ambition - Innovation Provincial Rankings - How Canada Performs|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419115820/https://www.conferenceboard.ca/(X(1)S(0jpcvewkdqettdqjlap0vmtd))/hcp/provincial/innovation/ambition.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1|archivedate=2021-04-19|work=www.conferenceboard.ca|accessdate=2022-12-29}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Предпринимательство : [арх. 4 января 2023] / Г. Б. Клейнер // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017. * Баумоль У. Микротеория инновационного предпринимательства = The Microtheory of Innovative Entrepreneurship (2010). — М.: Изд-во Института Гайдара, 2013. — 432с. * Уильямсон О. Экономические институты капитализма = The Economic Institutions of Capitalism. — Лениздат. — 1996. * [[Төркем:Җитештерү шартлары]] [[Төркем:Бизнес]] cw1oynzlvmum3ddiu3q6ccoz3s0zcgs 5936433 5936431 2026-06-04T17:51:15Z Fxan 36462 5936433 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Эшкуарлык''' (''эшмәкәрлек'', ''эшкуарлык эшчәнлеге''') — милеккә ия булудан, товарлар сатудан, эшләр башкарудан яки хезмәтләр күрсәтүдән системалы рәвештә [[табыш]] алуга юнәлтелгән, үз [[Риск|куркынычы]] белән башкарыла торган эшчәнлек. Эшкуарлык эшчәнлеген алып бару гадәттә дәүләт теркәлүен таләп итә, ләкин критерийлар һәм шартлар илдән илгә сизелерлек аерылып торырга мөмкин. [[Россия]] законнары буенча, эшкуарлык [[Юридик зат|юридик зат тарафыннан]] яки билгеләнгән тәртиптә теркәлгәннән соң турыдан-туры физик зат (шәхси эшкуар) тарафыннан гамәлгә ашырылырга мөмкин. Эшмәкәрлек — табыш алуга юнәлтелгән мөстәкыйль инициативалы икътисади эшчәнлек ул. Россиядә базар мөнәсәбәтләренең үсүе байтак кешене икътисади үзешчәнлеккә этәрде. Күпчелек очракта бу эшмәкәрлек эшчәнлеге белән шөгыльләнә башлаучыларның ничек тә булса яшәргә, үзгәргән тормышның катлаулы шартларында югалып калмаска, социаль-икътисади мөнәсәбәтләрнең яңа структурасында үз урынын алырга омтылышы белән бәйле иде. Барысы да уңышка ирешә, һәр эшмәкәр үз бизнесын саклап кала һәм ишәйтә алмады. Хәзер эшмәкәрлекнең әһәмияте арта бара: эшмәкәрлек иреге җитештерүчеләрнең иҗади көчләрен уңышлы хәл итеп кенә калмый, ил икътисадының нәтиҗәле үсешен дә тәэмин итә. Икътисадчылар эшмәкәрлек сәләтен «җитештерүнең дүртенче факторы» дип атыйлар, башка барлык факторларны (җир, хезмәт, капитал) уңышлы берләштерү һәм алардан файдалану өчен аның әһәмиятен ассызыклап күрсәтәләр. Эшмәкәр җитештергән бар нәрсә (товар, хезмәт күрсәтү) җәмгыять куллануы өчен билгеләнгән. Эшмәкәрлектә икътисади һәм социаль аспектларның тыгыз бәйләнешен аерып күрсәтү зарур. Эшмәкәр продукция җитештерә һәм, табыш алуга омтылып, җитештерүнең яңа мөмкинлекләрен эзләп таба (икътисади аспект), хезмәт эшчәнлеге процессында кешеләрнең тормыш эшчәнлеге шартлары һәм иҗтимагый мөнәсәбәтләр яңартыла (социаль аспект). [[Эшкуар]] еш кына новатор, яңа идеяләр, технологияләр, товарлар, хезмәтләр чыганагы буларак кабул ителә<ref name="Schumpeter">{{Китап|автор=Schumpeter, Joseph A., 1883-1950,|isbn=0-585-46039-6, 978-0-585-46039-0|archivedate=2020-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200624190000/https://www.worldcat.org/oclc/52758517}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.conferenceboard.ca/(X(1)S(0jpcvewkdqettdqjlap0vmtd))/hcp/provincial/innovation/ambition.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1|title=Entrepreneurial Ambition - Innovation Provincial Rankings - How Canada Performs|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419115820/https://www.conferenceboard.ca/(X(1)S(0jpcvewkdqettdqjlap0vmtd))/hcp/provincial/innovation/ambition.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1|archivedate=2021-04-19|work=www.conferenceboard.ca|accessdate=2022-12-29}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Предпринимательство : [арх. 4 января 2023] / Г. Б. Клейнер // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017. * Баумоль У. Микротеория инновационного предпринимательства = The Microtheory of Innovative Entrepreneurship (2010). — М.: Изд-во Института Гайдара, 2013. — 432с. * Уильямсон О. Экономические институты капитализма = The Economic Institutions of Capitalism. — Лениздат. — 1996. [[Төркем:Җитештерү шартлары]] [[Төркем:Бизнес]] 9t7oa9a9fun7jpcfmaklzcw6fjl2fw3 5936434 5936433 2026-06-04T17:53:59Z Fxan 36462 5936434 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Harisharan Devgan with Sanjeev Kapoor.jpg|250px|thumb|right|]] '''Эшкуарлык''' (''эшмәкәрлек'', ''эшкуарлык эшчәнлеге'') — милеккә ия булудан, товарлар сатудан, эшләр башкарудан яки хезмәтләр күрсәтүдән системалы рәвештә [[табыш]] алуга юнәлтелгән, үз [[Риск|куркынычы]] белән башкарыла торган эшчәнлек. Эшкуарлык эшчәнлеген алып бару гадәттә дәүләт теркәлүен таләп итә, ләкин критерийлар һәм шартлар илдән илгә сизелерлек аерылып торырга мөмкин. [[Россия]] законнары буенча, эшкуарлык [[Юридик зат|юридик зат тарафыннан]] яки билгеләнгән тәртиптә теркәлгәннән соң турыдан-туры физик зат (шәхси эшкуар) тарафыннан гамәлгә ашырылырга мөмкин. Эшмәкәрлек — табыш алуга юнәлтелгән мөстәкыйль инициативалы икътисади эшчәнлек ул. Россиядә базар мөнәсәбәтләренең үсүе байтак кешене икътисади үзешчәнлеккә этәрде. Күпчелек очракта бу эшмәкәрлек эшчәнлеге белән шөгыльләнә башлаучыларның ничек тә булса яшәргә, үзгәргән тормышның катлаулы шартларында югалып калмаска, социаль-икътисади мөнәсәбәтләрнең яңа структурасында үз урынын алырга омтылышы белән бәйле иде. Барысы да уңышка ирешә, һәр эшмәкәр үз бизнесын саклап кала һәм ишәйтә алмады. Хәзер эшмәкәрлекнең әһәмияте арта бара: эшмәкәрлек иреге җитештерүчеләрнең иҗади көчләрен уңышлы хәл итеп кенә калмый, ил икътисадының нәтиҗәле үсешен дә тәэмин итә. Икътисадчылар эшмәкәрлек сәләтен «җитештерүнең дүртенче факторы» дип атыйлар, башка барлык факторларны (җир, хезмәт, капитал) уңышлы берләштерү һәм алардан файдалану өчен аның әһәмиятен ассызыклап күрсәтәләр. Эшмәкәр җитештергән бар нәрсә (товар, хезмәт күрсәтү) җәмгыять куллануы өчен билгеләнгән. Эшмәкәрлектә икътисади һәм социаль аспектларның тыгыз бәйләнешен аерып күрсәтү зарур. Эшмәкәр продукция җитештерә һәм, табыш алуга омтылып, җитештерүнең яңа мөмкинлекләрен эзләп таба (икътисади аспект), хезмәт эшчәнлеге процессында кешеләрнең тормыш эшчәнлеге шартлары һәм иҗтимагый мөнәсәбәтләр яңартыла (социаль аспект). [[Эшкуар]] еш кына новатор, яңа идеяләр, технологияләр, товарлар, хезмәтләр чыганагы буларак кабул ителә<ref name="Schumpeter">{{Китап|автор=Schumpeter, Joseph A., 1883-1950,|isbn=0-585-46039-6, 978-0-585-46039-0|archivedate=2020-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200624190000/https://www.worldcat.org/oclc/52758517}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.conferenceboard.ca/(X(1)S(0jpcvewkdqettdqjlap0vmtd))/hcp/provincial/innovation/ambition.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1|title=Entrepreneurial Ambition - Innovation Provincial Rankings - How Canada Performs|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419115820/https://www.conferenceboard.ca/(X(1)S(0jpcvewkdqettdqjlap0vmtd))/hcp/provincial/innovation/ambition.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1|archivedate=2021-04-19|work=www.conferenceboard.ca|accessdate=2022-12-29}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Предпринимательство : [арх. 4 января 2023] / Г. Б. Клейнер // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017. * Баумоль У. Микротеория инновационного предпринимательства = The Microtheory of Innovative Entrepreneurship (2010). — М.: Изд-во Института Гайдара, 2013. — 432с. * Уильямсон О. Экономические институты капитализма = The Economic Institutions of Capitalism. — Лениздат. — 1996. [[Төркем:Җитештерү шартлары]] [[Төркем:Бизнес]] 6k0cwgrlawee1gbkj3ulz2nvb69ng3n Эшкуарлык 0 1489181 5936432 2026-06-04T17:50:47Z Fxan 36462 Fxan [[Эшкуарлык]] битенең исемен үзгәртте. Яңа исеме: [[Эшмәкәрлек]] 5936432 wikitext text/x-wiki #ЮНӘЛТҮ [[Эшмәкәрлек]] b1f6ri3palkl1mprc5bbem1b8vai7sd Акционерлык җәмгыяте 0 1489182 5936440 2026-06-04T18:00:44Z Fxan 36462 «[[:ru:Special:Redirect/revision/152090731|Акционерное общество]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 5936440 wikitext text/x-wiki '''Акционерлык җәмгыяте''' ( '''АҖ''' ) - устав капиталы билгеле бер сандагы [[Aksiä (iqtisad)|акцияләргә]] (өлешләргә) бүленгән бизнес оешмасы ( корпорация)<ref name="БРЭ">{{БРЭ}}</ref>, ул аларның хуҗаларына кире сатып алу, [[Dividend|дивидендлар]] алу һәм компаниянең икътисади/эшлекле сәясәтен билгеләү, директорларны билгеләү турында карарлар кабул итү, тиешле куркынычлар йөген күтәрү һ.б. хокукларын бирә.<ref>{{Cite web|url=https://mfc74.ru/bankrotstvo/prava-i-obyazannosti-aktsionera.html|title=Права и обязанности акционера (Банкротство)|work=mfc74.ru|accessdate=2022-06-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://shareholder-guide.vtb.ru/rights-and-opportunities/rights-and-obligations|title=Права и обязанности акционеров – Права и возможности акционеров – Путеводитель акционера ВТБ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220521223612/https://shareholder-guide.vtb.ru/rights-and-opportunities/rights-and-obligations|archivedate=2022-05-21|language=ru|work=shareholder-guide.vtb.ru|accessdate=2022-06-21}}</ref> Акционерлар җәмгыяте — коммерция оешмасының тагын бер рәвеше. Җәмгыятьнең устав капиталы акционерлар ж,әм- гыятенең үз акционерлары алдындагы йөкләмәләрен аныклаган акцияләр санына бүленә. ҖЧҖдәге кебек үк, гамәлгә куючылар гражданнар да, юридик затлар да була ала. Акционерлар ждмгыяте ачык була ала (ААҖ), ул чакта чыгарыла торган акцияләргә ачык язылу уздырырга, акцияләрне ирекле сатарга мөмкин. Ябык акционерлар җәмгыятендә (ЯАҖ) акцияләр, кагыйдә буларак, акцияләр җәмгыятьтә катнашучылар арасында бүленә, чыгарыла торган акцияләргә язылу һәм аларны ирекле сату алып барылмый. Ачык акционер җәмгыятенең устав капиталы кимендә 1000 минималь хезмәт хакы күләмен тәшкил итәргә тиеш, ә ябык акционер җәмгыятенең — кимендә 100. Акционерлар җәмгыятеннән үз акцияләреңне сатып чыгарга мөмкин. Акционерлар җәмгыятендә катнашучылар (акционерлар) җәмгыять йөкләмәләре буенча җаваплы булмый, ә зыян күрү куркынычы аларда булган акцияләр бәясе чикләрендә генә була. Акционерлар җәмгыяте һәм җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьнең уңай һәм тискәре яклары гаять охшаш. [[Файл:Stora_Kopparberg_1288.jpg|сулда|мини|200x200пкс|1288 елга караган Stora акциясе]] <ref>{{Cite web|url=https://www.euronext.com/listings/nyse-paris|title=«History of Paris stock exchanges»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304035903/https://www.euronext.com/listings/nyse-paris|archivedate=2016-03-04|accessdate=2020-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sebastienpouget.com/wp-content/uploads/sites/218/2015/07/shareholderLawsuit.pdf|title="Shareholder Lawsuit"|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305102603/http://www.sebastienpouget.com/wp-content/uploads/sites/218/2015/07/shareholderLawsuit.pdf|archivedate=2016-03-05|accessdate=2016-03-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/9e3b2740-7ec2-11e5-a1fe-567b37f80b64|title=Founders’ vision keeps engine running|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200526011830/https://www.ft.com/content/9e3b2740-7ec2-11e5-a1fe-567b37f80b64|archivedate=2020-05-26|author=Brian Groom|date=2015-11-10|language=en|publisher=www.ft.com|accessdate=2020-04-09}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} [[Төркем:Юридик шәхесләр]] [[Төркем:Акционерлар җәмгыятьләре]] re4jrugw85mrp5ymvces1j78hgwariv 5936441 5936440 2026-06-04T18:01:18Z Fxan 36462 5936441 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Stora_Kopparberg_1288.jpg|мини|200x200пкс|1288 елга караган Stora акциясе]] '''Акционерлык җәмгыяте''' ('''АҖ''') — устав капиталы билгеле бер сандагы [[Aksiä (iqtisad)|акцияләргә]] (өлешләргә) бүленгән бизнес оешмасы (корпорация)<ref name="БРЭ">{{БРЭ}}</ref>, ул аларның хуҗаларына кире сатып алу, [[Dividend|дивидендлар]] алу һәм компаниянең икътисади/эшлекле сәясәтен билгеләү, директорларны билгеләү турында карарлар кабул итү, тиешле куркынычлар йөген күтәрү һәм башкалар хокукларын бирә.<ref>{{Cite web|url=https://mfc74.ru/bankrotstvo/prava-i-obyazannosti-aktsionera.html|title=Права и обязанности акционера (Банкротство)|work=mfc74.ru|accessdate=2022-06-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://shareholder-guide.vtb.ru/rights-and-opportunities/rights-and-obligations|title=Права и обязанности акционеров – Права и возможности акционеров – Путеводитель акционера ВТБ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220521223612/https://shareholder-guide.vtb.ru/rights-and-opportunities/rights-and-obligations|archivedate=2022-05-21|language=ru|work=shareholder-guide.vtb.ru|accessdate=2022-06-21}}</ref> Акционерлар җәмгыяте — коммерция оешмасының тагын бер рәвеше. Җәмгыятьнең устав капиталы акционерлар ж,әм- гыятенең үз акционерлары алдындагы йөкләмәләрен аныклаган акцияләр санына бүленә. ҖЧҖдәге кебек үк, гамәлгә куючылар гражданнар да, юридик затлар да була ала. Акционерлар ждмгыяте ачык була ала (ААҖ), ул чакта чыгарыла торган акцияләргә ачык язылу уздырырга, акцияләрне ирекле сатарга мөмкин. Ябык акционерлар җәмгыятендә (ЯАҖ) акцияләр, кагыйдә буларак, акцияләр җәмгыятьтә катнашучылар арасында бүленә, чыгарыла торган акцияләргә язылу һәм аларны ирекле сату алып барылмый. Ачык акционер җәмгыятенең устав капиталы кимендә 1000 минималь хезмәт хакы күләмен тәшкил итәргә тиеш, ә ябык акционер җәмгыятенең — кимендә 100. Акционерлар җәмгыятеннән үз акцияләреңне сатып чыгарга мөмкин. Акционерлар җәмгыятендә катнашучылар (акционерлар) җәмгыять йөкләмәләре буенча җаваплы булмый, ә зыян күрү куркынычы аларда булган акцияләр бәясе чикләрендә генә була. Акционерлар җәмгыяте һәм җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьнең уңай һәм тискәре яклары гаять охшаш.<ref>{{Cite web|url=https://www.euronext.com/listings/nyse-paris|title=«History of Paris stock exchanges»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304035903/https://www.euronext.com/listings/nyse-paris|archivedate=2016-03-04|accessdate=2020-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sebastienpouget.com/wp-content/uploads/sites/218/2015/07/shareholderLawsuit.pdf|title="Shareholder Lawsuit"|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305102603/http://www.sebastienpouget.com/wp-content/uploads/sites/218/2015/07/shareholderLawsuit.pdf|archivedate=2016-03-05|accessdate=2016-03-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/9e3b2740-7ec2-11e5-a1fe-567b37f80b64|title=Founders’ vision keeps engine running|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200526011830/https://www.ft.com/content/9e3b2740-7ec2-11e5-a1fe-567b37f80b64|archivedate=2020-05-26|author=Brian Groom|date=2015-11-10|language=en|publisher=www.ft.com|accessdate=2020-04-09}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} [[Төркем:Юридик шәхесләр]] [[Төркем:Акционерлар җәмгыятьләре]] 9sf2xrpwp1nz4k0c1sfdkd26rgvn43g 5936442 5936441 2026-06-04T18:01:43Z Fxan 36462 5936442 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Stora_Kopparberg_1288.jpg|мини|200x200пкс|1288 елга караган Stora акциясе]] '''Акционерлык җәмгыяте''' ('''АҖ''') — устав капиталы билгеле бер сандагы [[Aksiä (iqtisad)|акцияләргә]] (өлешләргә) бүленгән бизнес оешмасы (корпорация)<ref name="БРЭ">{{БРЭ}}</ref>, ул аларның хуҗаларына кире сатып алу, [[Dividend|дивидендлар]] алу һәм компаниянең икътисади/эшлекле сәясәтен билгеләү, директорларны билгеләү турында карарлар кабул итү, тиешле куркынычлар йөген күтәрү һәм башкалар хокукларын бирә.<ref>{{Cite web|url=https://mfc74.ru/bankrotstvo/prava-i-obyazannosti-aktsionera.html|title=Права и обязанности акционера (Банкротство)|work=mfc74.ru|accessdate=2022-06-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://shareholder-guide.vtb.ru/rights-and-opportunities/rights-and-obligations|title=Права и обязанности акционеров – Права и возможности акционеров – Путеводитель акционера ВТБ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220521223612/https://shareholder-guide.vtb.ru/rights-and-opportunities/rights-and-obligations|archivedate=2022-05-21|language=ru|work=shareholder-guide.vtb.ru|accessdate=2022-06-21}}</ref> Акционерлар җәмгыяте — коммерция оешмасының тагын бер рәвеше. Җәмгыятьнең устав капиталы акционерлар ж,әм- гыятенең үз акционерлары алдындагы йөкләмәләрен аныклаган акцияләр санына бүленә. ҖЧҖдәге кебек үк, гамәлгә куючылар гражданнар да, юридик затлар да була ала. Акционерлар ждмгыяте ачык була ала (ААҖ), ул чакта чыгарыла торган акцияләргә ачык язылу уздырырга, акцияләрне ирекле сатарга мөмкин. Ябык акционерлар җәмгыятендә (ЯАҖ) акцияләр, кагыйдә буларак, акцияләр җәмгыятьтә катнашучылар арасында бүленә, чыгарыла торган акцияләргә язылу һәм аларны ирекле сату алып барылмый.<ref>{{Cite web|url=https://www.euronext.com/listings/nyse-paris|title=«History of Paris stock exchanges»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304035903/https://www.euronext.com/listings/nyse-paris|archivedate=2016-03-04|accessdate=2020-04-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sebastienpouget.com/wp-content/uploads/sites/218/2015/07/shareholderLawsuit.pdf|title="Shareholder Lawsuit"|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305102603/http://www.sebastienpouget.com/wp-content/uploads/sites/218/2015/07/shareholderLawsuit.pdf|archivedate=2016-03-05|accessdate=2016-03-02}}</ref> Ачык акционер җәмгыятенең устав капиталы кимендә 1000 минималь хезмәт хакы күләмен тәшкил итәргә тиеш, ә ябык акционер җәмгыятенең — кимендә 100. Акционерлар җәмгыятеннән үз акцияләреңне сатып чыгарга мөмкин. Акционерлар җәмгыятендә катнашучылар (акционерлар) җәмгыять йөкләмәләре буенча җаваплы булмый, ә зыян күрү куркынычы аларда булган акцияләр бәясе чикләрендә генә була. Акционерлар җәмгыяте һәм җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьнең уңай һәм тискәре яклары гаять охшаш.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/9e3b2740-7ec2-11e5-a1fe-567b37f80b64|title=Founders’ vision keeps engine running|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200526011830/https://www.ft.com/content/9e3b2740-7ec2-11e5-a1fe-567b37f80b64|archivedate=2020-05-26|author=Brian Groom|date=2015-11-10|language=en|publisher=www.ft.com|accessdate=2020-04-09}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} [[Төркем:Юридик шәхесләр]] [[Төркем:Акционерлар җәмгыятьләре]] dskzmp8jtsw2esh9xtozi0ylclhsz8a Менеджер 0 1489183 5936443 2026-06-04T18:03:28Z Fxan 36462 «[[:ru:Special:Redirect/revision/152087979|Менеджер]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 5936443 wikitext text/x-wiki [[Файл:Female_sales_manager_Sri_Lanka.JPG|мини|300x300пкс|Шри-Ланкада хатын-кыз сату менеджеры]] '''Менеджер''' ( англисизм, {{Lang1-en|manage}} — "идарә итәргә" сүзеннән), '''җитәкче''', '''менеджер''' — коммерция (сәүдә һәм башка) [[Предприятие|предприятиесенең]], оешмасының билгеле бер өлкәсендә процесслар һәм персонал ( ''бюджет хезмәткәрләре'' ) белән идарә итү белән шөгыльләнүче белгеч. Менеджер коммерция предприятиесенең (оешмасының) хуҗасы булырга мөмкин, ләкин еш кына хезмәткәр була. Менеджер гадәттә үзе эшләгән предприятиедә (оешмада) вазыйфаи зат һәм компаниянең яки предприятиенең урта һәм өлкән җитәкчелек командасы әгъзасы. Менеджерның төп үзенчәлеге - буйсынучыларның булуы. Менеджерның төп функциясе - планлаштыру, оештыру, мотивация һәм контроль процессларын үз эченә алган идарә итү. Идарә ителә торган субъектларның зурлыгына һәм санына карап, идарә итү дәрәҗәләре аерылып тора, һәм шуңа күрә менеджерлар аерылып тора. == Төрләре == Менеджер — производство һәм товар әйләнеше белән идарә итүче белгеч, ялланган идарәче ул. Әмма эре предприятиеләрдә менеджерларның вазифалары бүленә, үзенә күрә бер пирамида хасыйл итә — аның нигезендә түбән буын менеджерлары, аннан өстәрәк — урта буын, ә иң өстә — иң югары менеджерлар. Түбән буын менеджерлары — участок, цех башлыгы яки бригадир — турыдан-туры эшчеләр белән җитәкчелек итә һәм үз бүлекчәсе эше өчен җавап бирә. Урта буын менеджеры — директорның җитештерү яки финанс, яисә тәэминат һәм сату һ.б. буенча урынбасары — түбән буын менеджерлары эшенә җитәкчелек итә һәм үз участогын контрольдә тота. Ниһаять, иң югары менеджер, инглизчә топ-менеджер — вазифасы буенча генераль директор, президент (яисә вице-президент) яки компания идарәсе рәисе — урта буын менеджерларына җитәкчелек итә һәм бөтен предприятие эше өчен җавап бирә. [[Төркем:Һөнәрләр]] [[Төркем:Менеджерлар]] c0cbsqwx5n47sdctn959wz0lkj3lss6 5936444 5936443 2026-06-04T18:04:37Z Fxan 36462 чыганак 5936444 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Female_sales_manager_Sri_Lanka.JPG|мини|300x300пкс|Шри-Ланкада хатын-кыз сату менеджеры]] '''Менеджер''' (англисизм, {{Lang1-en|manage}} — «идарә итәргә» сүзеннән), '''җитәкче''', '''менеджер''' — коммерция (сәүдә һәм башка) [[Предприятие|предприятиесенең]], оешмасының билгеле бер өлкәсендә процесслар һәм персонал (''бюджет хезмәткәрләре'') белән идарә итү белән шөгыльләнүче белгеч. Менеджер коммерция предприятиесенең (оешмасының) хуҗасы булырга мөмкин, ләкин еш кына хезмәткәр була. Менеджер гадәттә үзе эшләгән предприятиедә (оешмада) вазыйфаи зат һәм компаниянең яки предприятиенең урта һәм өлкән җитәкчелек командасы әгъзасы. Менеджерның төп үзенчәлеге — буйсынучыларның булуы. Менеджерның төп функциясе — планлаштыру, оештыру, мотивация һәм контроль процессларын үз эченә алган идарә итү. Идарә ителә торган субъектларның зурлыгына һәм санына карап, идарә итү дәрәҗәләре аерылып тора, һәм шуңа күрә менеджерлар аерылып тора.<ref>{{Cite book|last=DuBrin, Andrew J.|title=Essentials of management|date=2009|publisher=Thomson Business & Economics|isbn=978-0-324-35389-1|edition=8th|location=Mason, OH|oclc=227205643}}</ref> == Төрләре == Менеджер — производство һәм товар әйләнеше белән идарә итүче белгеч, ялланган идарәче ул.<ref>{{Cite web |title=What Is Evidence-Based Management? – Center for Evidence-Based Management |url=https://cebma.org/faq/evidence-based-management/ |access-date=2022-03-03 |language=en-US}}</ref> Әмма эре предприятиеләрдә менеджерларның вазифалары бүленә, үзенә күрә бер пирамида хасыйл итә — аның нигезендә түбән буын менеджерлары, аннан өстәрәк — урта буын, ә иң өстә — иң югары менеджерлар. Түбән буын менеджерлары — участок, цех башлыгы яки бригадир — турыдан-туры эшчеләр белән җитәкчелек итә һәм үз бүлекчәсе эше өчен җавап бирә.<ref>Deslandes G., (2014), “Management in Xenophon's Philosophy: a Retrospective Analysis”, 38th Annual Research Conference, Philosophy of Management, 2014, July 14–16, Chicago</ref> Урта буын менеджеры — директорның җитештерү яки финанс, яисә тәэминат һәм сату һәм башкалар буенча урынбасары — түбән буын менеджерлары эшенә җитәкчелек итә һәм үз участогын контрольдә тота.<ref>{{cite web | title=Management - Etymology, Origin & Meaning | url=https://www.etymonline.com/word/management }}</ref> Ниһаять, иң югары менеджер, инглизчә топ-менеджер — вазифасы буенча генераль директор, президент (яисә вице-президент) яки компания идарәсе рәисе — урта буын менеджерларына җитәкчелек итә һәм бөтен предприятие эше өчен җавап бирә.<ref>{{cite web |last1=Real Academia Española |first1=Diccionario de la lengua española |title=manejar {{!}} Diccionario de la lengua española |url=https://dle.rae.es/manejar |language=es}}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Һөнәрләр]] [[Төркем:Менеджерлар]] qcbfd2lybq2dmp6to9pp7vddlaft314 5936445 5936444 2026-06-04T18:04:48Z Fxan 36462 5936445 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Менеджер''' (англисизм, {{Lang1-en|manage}} — «идарә итәргә» сүзеннән), '''җитәкче''', '''менеджер''' — коммерция (сәүдә һәм башка) [[Предприятие|предприятиесенең]], оешмасының билгеле бер өлкәсендә процесслар һәм персонал (''бюджет хезмәткәрләре'') белән идарә итү белән шөгыльләнүче белгеч. Менеджер коммерция предприятиесенең (оешмасының) хуҗасы булырга мөмкин, ләкин еш кына хезмәткәр була. Менеджер гадәттә үзе эшләгән предприятиедә (оешмада) вазыйфаи зат һәм компаниянең яки предприятиенең урта һәм өлкән җитәкчелек командасы әгъзасы. Менеджерның төп үзенчәлеге — буйсынучыларның булуы. Менеджерның төп функциясе — планлаштыру, оештыру, мотивация һәм контроль процессларын үз эченә алган идарә итү. Идарә ителә торган субъектларның зурлыгына һәм санына карап, идарә итү дәрәҗәләре аерылып тора, һәм шуңа күрә менеджерлар аерылып тора.<ref>{{Cite book|last=DuBrin, Andrew J.|title=Essentials of management|date=2009|publisher=Thomson Business & Economics|isbn=978-0-324-35389-1|edition=8th|location=Mason, OH|oclc=227205643}}</ref> == Төрләре == Менеджер — производство һәм товар әйләнеше белән идарә итүче белгеч, ялланган идарәче ул.<ref>{{Cite web |title=What Is Evidence-Based Management? – Center for Evidence-Based Management |url=https://cebma.org/faq/evidence-based-management/ |access-date=2022-03-03 |language=en-US}}</ref> Әмма эре предприятиеләрдә менеджерларның вазифалары бүленә, үзенә күрә бер пирамида хасыйл итә — аның нигезендә түбән буын менеджерлары, аннан өстәрәк — урта буын, ә иң өстә — иң югары менеджерлар. Түбән буын менеджерлары — участок, цех башлыгы яки бригадир — турыдан-туры эшчеләр белән җитәкчелек итә һәм үз бүлекчәсе эше өчен җавап бирә.<ref>Deslandes G., (2014), “Management in Xenophon's Philosophy: a Retrospective Analysis”, 38th Annual Research Conference, Philosophy of Management, 2014, July 14–16, Chicago</ref> Урта буын менеджеры — директорның җитештерү яки финанс, яисә тәэминат һәм сату һәм башкалар буенча урынбасары — түбән буын менеджерлары эшенә җитәкчелек итә һәм үз участогын контрольдә тота.<ref>{{cite web | title=Management - Etymology, Origin & Meaning | url=https://www.etymonline.com/word/management }}</ref> Ниһаять, иң югары менеджер, инглизчә топ-менеджер — вазифасы буенча генераль директор, президент (яисә вице-президент) яки компания идарәсе рәисе — урта буын менеджерларына җитәкчелек итә һәм бөтен предприятие эше өчен җавап бирә.<ref>{{cite web |last1=Real Academia Española |first1=Diccionario de la lengua española |title=manejar {{!}} Diccionario de la lengua española |url=https://dle.rae.es/manejar |language=es}}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Һөнәрләр]] [[Төркем:Менеджерлар]] kbacmt4y0zfo9d5eklfm2qvq02vo7o3 Дәүләт бюджеты 0 1489184 5936448 2026-06-04T18:07:36Z Fxan 36462 «[[:ru:Special:Redirect/revision/152030158|Государственный бюджет]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 5936448 wikitext text/x-wiki '''Дәүләт бюджеты''' - илнең финанс документы, барлык ведомстволар, дәүләт хезмәтләре, дәүләт программалары һ.б. өчен финанс сметалары җыелмасы. Ул дәүләт казнасы тарафыннан канәгатьләндерелергә тиешле ихтыяҗларны, шулай ук дәүләт казнасына көтелгән керемнәрнең чыганакларын һәм күләмен билгели. Дәүләт бюджеты — дәүләт керемнәренең һәм алынган акчаларны дәүләт чыгымнарының барлык төрләрен каплауга файдалануның җыелма планы. Бюджет парламент тарафыннан раслана, ә хөкүмәт аның үтәлеше өчен җавап бирә. Россия хөкүмәте чыгымнарында төп урыннарны түбәндәгеләр били: милли оборона, хокук саклау эшчәнлеге, куркынычсызлыкны тәэмин итү һәм суд хакимияте, дәүләт идарәсе, хуҗалыкның төрле тармаклары икътисади үсеше, дәүләт бурычына хезмәт күрсәтү, социаль тәэминат. Дәүләт керемнәренең төп чыганаклары — салым керемнәре. Бюджет аша дәүләт җәмгыять булдырган муллыкны җитештерүчеләрдән башка төркемнәргә яңадан бүлә. Дәүләт, бюджеттан файдаланып, икътисадка җитди йогынты ясарга, җитештерүне һәм социаль процессларны кызыксындырырга мөмкин. Бу йогынтының төп этәргече — салым салуны һәм дәүләт чыгымнарын көйләү. == Керемнәр һәм чыгымнар == Дәүләт бюджеты керемнәре - гамәлдәге классификациягә һәм гамәлдәге законнарга туры китереп, бушлай һәм кире кайтарып булмый торган рәвештә алынган акчалата акчалар <ref name=":1">Фролова Т.А. [http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm Доходы государственного бюджета] {{Wayback|url=http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm}}//Финансы и кредит: конспект лекций — Таганрог: ТТИ ЮФУ, 2007</ref> . Дәүләт керемнәре <ref name="inventech">{{Cite web|url=http://www.inventech.ru/lib/macro/macro-0043/|title=Государственный бюджет: доходы и расходы|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205042954/http://inventech.ru/lib/macro/macro-0043/|archivedate=2010-12-05|accessdate=2010-11-30}}</ref> аша барлыкка килә: * үзәк һәм җирле хөкүмәтләр тарафыннан салынган [[Салым|салымнар]] ; * салым булмаган керемнәр, алар тышкы икътисади эшчәнлектән алынган керемнәрдән, шулай ук дәүләт милкендәге милектән алынган керемнәрдән гыйбарәт; * максатчан бюджет фондларының керемнәре. Дәүләт бюджеты чыгымнары - дәүләт һәм җирле үзидарә органнарының бурычларын һәм функцияләрен финанс яктан тәэмин итүгә юнәлтелгән акча ресурслары <ref name=":1">Фролова Т.А. [http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm Доходы государственного бюджета] {{Wayback|url=http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm|date=20141229232945}}//Финансы и кредит: конспект лекций — Таганрог: ТТИ ЮФУ, 2007</ref> . == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр|40em}} [[Төркем:Финанс]] 97ml2ka1ip122g3u6vw42xrwg3simkm 5936449 5936448 2026-06-04T18:08:48Z Fxan 36462 5936449 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Дәүләт бюджеты''' — илнең финанс документы, барлык ведомстволар, дәүләт хезмәтләре, дәүләт программалары һәм башкалар өчен финанс сметалары җыелмасы. Ул дәүләт казнасы тарафыннан канәгатьләндерелергә тиешле ихтыяҗларны, шулай ук дәүләт казнасына көтелгән керемнәрнең чыганакларын һәм күләмен билгели.<ref name="Dincecco-2021" /> Дәүләт бюджеты — дәүләт керемнәренең һәм алынган акчаларны дәүләт чыгымнарының барлык төрләрен каплауга файдалануның җыелма планы. Бюджет парламент тарафыннан раслана, ә хөкүмәт аның үтәлеше өчен җавап бирә. Россия хөкүмәте чыгымнарында төп урыннарны түбәндәгеләр били: милли оборона, хокук саклау эшчәнлеге, куркынычсызлыкны тәэмин итү һәм суд хакимияте, дәүләт идарәсе, хуҗалыкның төрле тармаклары икътисади үсеше, дәүләт бурычына хезмәт күрсәтү, социаль тәэминат. Дәүләт керемнәренең төп чыганаклары — салым керемнәре.<ref name="Dincecco-2021">{{Cite web|last=Dincecco|first=Mark |date=2021-08-06|title=The Budgetary Origins of Fiscal Military Prowess |url=https://broadstreet.blog/2021/08/06/the-budgetary-origins-of-fiscal-military-prowess/|access-date=2021-08-08|website=Broadstreet|language=en-US}}</ref> Бюджет аша дәүләт җәмгыять булдырган муллыкны җитештерүчеләрдән башка төркемнәргә яңадан бүлә. Дәүләт, бюджеттан файдаланып, икътисадка җитди йогынты ясарга, җитештерүне һәм социаль процессларны кызыксындырырга мөмкин. Бу йогынтының төп этәргече — салым салуны һәм дәүләт чыгымнарын көйләү.<ref name="Cox-2021">{{Cite journal|last1=Cox|first1=Gary W.|last2=Dincecco|first2=Mark|date=2021|title=The Budgetary Origins of Fiscal-Military Prowess|journal=The Journal of Politics|volume=83|issue=3|pages=851–866|doi=10.1086/711130|s2cid=234661635|issn=0022-3816}}</ref> == Керемнәр һәм чыгымнар == Дәүләт бюджеты керемнәре — гамәлдәге классификациягә һәм гамәлдәге законнарга туры китереп, бушлай һәм кире кайтарып булмый торган рәвештә алынган акчалата акчалар<ref name=":1">Фролова Т. А. [http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm Доходы государственного бюджета] {{Wayback|url=http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm}}//Финансы и кредит: конспект лекций — Таганрог: ТТИ ЮФУ, 2007</ref> . Дәүләт керемнәре<ref name="inventech">{{Cite web|url=http://www.inventech.ru/lib/macro/macro-0043/|title=Государственный бюджет: доходы и расходы|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205042954/http://inventech.ru/lib/macro/macro-0043/|archivedate=2010-12-05|accessdate=2010-11-30}}</ref> аша барлыкка килә: * үзәк һәм җирле хөкүмәтләр тарафыннан салынган [[Салым|салымнар]] ; * салым булмаган керемнәр, алар тышкы икътисади эшчәнлектән алынган керемнәрдән, шулай ук дәүләт милкендәге милектән алынган керемнәрдән гыйбарәт; * максатчан бюджет фондларының керемнәре. Дәүләт бюджеты чыгымнары — дәүләт һәм җирле үзидарә органнарының бурычларын һәм функцияләрен финанс яктан тәэмин итүгә юнәлтелгән акча ресурслары<ref name=":2">Фролова Т. А. [http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm Доходы государственного бюджета] {{Wayback|url=http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm|date=20141229232945}}//Финансы и кредит: конспект лекций — Таганрог: ТТИ ЮФУ, 2007</ref> . == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр|40em}} [[Төркем:Финанс]] 0wg0k0genvrmbj1bgem1mi53oxooihv 5936507 5936449 2026-06-05T01:54:00Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5936507 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Дәүләт бюджеты''' — илнең финанс документы, барлык ведомстволар, дәүләт хезмәтләре, дәүләт программалары һәм башкалар өчен финанс сметалары җыелмасы. Ул дәүләт казнасы тарафыннан канәгатьләндерелергә тиешле ихтыяҗларны, шулай ук дәүләт казнасына көтелгән керемнәрнең чыганакларын һәм күләмен билгели.<ref name="Dincecco-2021" /> Дәүләт бюджеты — дәүләт керемнәренең һәм алынган акчаларны дәүләт чыгымнарының барлык төрләрен каплауга файдалануның җыелма планы. Бюджет парламент тарафыннан раслана, ә хөкүмәт аның үтәлеше өчен җавап бирә. Россия хөкүмәте чыгымнарында төп урыннарны түбәндәгеләр били: милли оборона, хокук саклау эшчәнлеге, куркынычсызлыкны тәэмин итү һәм суд хакимияте, дәүләт идарәсе, хуҗалыкның төрле тармаклары икътисади үсеше, дәүләт бурычына хезмәт күрсәтү, социаль тәэминат. Дәүләт керемнәренең төп чыганаклары — салым керемнәре.<ref name="Dincecco-2021">{{Cite web|last=Dincecco|first=Mark |date=2021-08-06|title=The Budgetary Origins of Fiscal Military Prowess |url=https://broadstreet.blog/2021/08/06/the-budgetary-origins-of-fiscal-military-prowess/|access-date=2021-08-08|website=Broadstreet|language=en-US}}</ref> Бюджет аша дәүләт җәмгыять булдырган муллыкны җитештерүчеләрдән башка төркемнәргә яңадан бүлә. Дәүләт, бюджеттан файдаланып, икътисадка җитди йогынты ясарга, җитештерүне һәм социаль процессларны кызыксындырырга мөмкин. Бу йогынтының төп этәргече — салым салуны һәм дәүләт чыгымнарын көйләү.<ref name="Cox-2021">{{Cite journal|last1=Cox|first1=Gary W.|last2=Dincecco|first2=Mark|date=2021|title=The Budgetary Origins of Fiscal-Military Prowess|journal=The Journal of Politics|volume=83|issue=3|pages=851–866|doi=10.1086/711130|s2cid=234661635|issn=0022-3816}}</ref> == Керемнәр һәм чыгымнар == Дәүләт бюджеты керемнәре — гамәлдәге классификациягә һәм гамәлдәге законнарга туры китереп, бушлай һәм кире кайтарып булмый торган рәвештә алынган акчалата акчалар<ref name=":1">Фролова Т. А. [http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm Доходы государственного бюджета] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607221328/http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm |date=2023-06-07 }}//Финансы и кредит: конспект лекций — Таганрог: ТТИ ЮФУ, 2007</ref> . Дәүләт керемнәре<ref name="inventech">{{Cite web|url=http://www.inventech.ru/lib/macro/macro-0043/|title=Государственный бюджет: доходы и расходы|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205042954/http://inventech.ru/lib/macro/macro-0043/|archivedate=2010-12-05|accessdate=2010-11-30}}</ref> аша барлыкка килә: * үзәк һәм җирле хөкүмәтләр тарафыннан салынган [[Салым|салымнар]] ; * салым булмаган керемнәр, алар тышкы икътисади эшчәнлектән алынган керемнәрдән, шулай ук дәүләт милкендәге милектән алынган керемнәрдән гыйбарәт; * максатчан бюджет фондларының керемнәре. Дәүләт бюджеты чыгымнары — дәүләт һәм җирле үзидарә органнарының бурычларын һәм функцияләрен финанс яктан тәэмин итүгә юнәлтелгән акча ресурслары<ref name=":2">Фролова Т. А. [http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm Доходы государственного бюджета] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141229232945/http://www.aup.ru/books/m171/3_7.htm |date=2014-12-29 }}//Финансы и кредит: конспект лекций — Таганрог: ТТИ ЮФУ, 2007</ref> . == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр|40em}} [[Төркем:Финанс]] 43scszjk2xsahjh8lzwqfa51vhr0vc8 Финанслар 0 1489185 5936451 2026-06-04T18:11:21Z Fxan 36462 «[[:ru:Special:Redirect/revision/152858581|Финансы]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 5936451 wikitext text/x-wiki '''Финанс''' ( {{Lang-fr|finances}}[[Россия]] фәнни һәм белем бирү әдәбиятында ( '''[[акча]]''', '''акча''' ) үзәкләштерелгән һәм үзәкләштерелмәгән акча фондларын формалаштыру, бүлү һәм куллану процессында барлыкка килә торган [[Икътисад|икътисади]] мөнәсәбәтләр җыелмасы буларак билгеләнә {{Sfn|БСЭ|1977}} {{Sfn|СЭС|2006}} . Финансның төп элементы - ''ресурсларны бүлү'' категориясе. Бу категория борынгы һәм кешелек җәмгыяте барлыкка килгәннән бирле бар. Мәсәлән, башлангыч җәмгыятьтә аучылар мамонтны үтергәннәр һәм аны ауда турыдан-туры катнашмаган кабиләнең калган өлеше (хатын-кызлар, өлкәннәр һәм балалар) белән бүлешкәннәр. Ресурсларны бүлүгә нигезләнгән бу мөнәсәбәтләр системасы кешелек җәмгыяте формалашуына өлеш керткән, ансыз цивилизация һәм дәүләтчелек барлыкка килү мөмкин булмас иде. Хәзерге хөкүмәттә финанс ресурслары хәзер уртак, ләкин аларны бүлү системасы иң мөһиме булып кала. Бүлү финанс ресурсларын алуның бушлай характерын аңлатмый; киресенчә, ул төрле ресурслар алмашу, бартер төре буларак аңлашыла. Мәсәлән, пенсионер еллар буе хезмәт куйган һәм дәүләтнең социаль фондларына взнослар керткән, һәм билгеле бер яшькә җиткәч, дәүләт булачак пенсионерларның яңа взносларын бүлә һәм аларны хәзерге пенсионерларга түли. Күп кенә тарихи шәхесләр бүленеш төшенчәсен гаделлек, тигезлек яки, киресенчә, тигезсезлек кебек категорияләргә карата фаразлыйлар, бу финанс теориясендә ресурслар бүленеше терминының күп төрле аңлатмалары формалашуга китерә. Финанс (киң мәгънәдә) — акчадан файдалану процессында икътисади мөнәсәбәтләр җыелмасы. Мәсәлән, банктан кредит алганда, хезмәткәргә эш хакы түләгәндә, бюджетка түләүләр күчергәндә, иминиятләштерү кертемнәре түләгәндә тиешле оешмалар белән финанс мөнәсәбәтләре барлыкка килә. Икътисадта финанслар уртак җәмәгать продуктын һәм милли керемне бүлү һәм яңадан бүлү инструменты буларак кулланыла. Мәсәлән, матди җитештерү тармакларында алынучы керем өлешчә предприятиедә (табышның бер өлеше) һәм аның хезмәткәрләрендә (эш хакы) кала, өлешчә бюджетка (төрле салымнар) керә. Дәүләттә акча ресурслары туплана, аннары ул хуҗалыкның җитештерүчән булмаган тармакларына, идарә ихтыяҗларына һ.б. бүлеп бирелә. Йорт хуҗалыклары акчаны, тулаем алганда, туздырганнан күбрәк ала һәм, кагыйдә буларак, беркадәр саклык акчасына ия була. Фирмалар һәм хөкүмәт органнары уртача алганга караганда күбрәк туздыралар һәм үз эшчәнлекләрен киңәйтү өчен акчага мохтаҗлык сизәләр. Әйтик, предприятие табышы — финанс ресурсларының эчке чыганагы исәбенә гадәттә акчага ихтыяҗның 70% ы чамасы каплана. Җитмәгәнен фирма эзләргә мәҗбүр була. [[Файл:Massysm_Quentin_—_The_Moneylender_and_his_Wife_—_1514.jpg|сулда|мини|255x255пкс|<center> Квентин Массис . Акча алмаштыручы һәм аның хатыны. 1514. [[Лувр музее|Лувр.]]</center>]] [[Төркем:Финанс]] 5a3dtjnesn0z0gjt3nju4mgq2i5tq4r 5936452 5936451 2026-06-04T18:13:21Z Fxan 36462 чыганак 5936452 wikitext text/x-wiki [[Файл:Massysm_Quentin_—_The_Moneylender_and_his_Wife_—_1514.jpg||мини|255x255пкс|<center> Квентин Массис . Акча алмаштыручы һәм аның хатыны. 1514. [[Лувр музее|Лувр.]]</center>]] '''Финанс''' ({{Lang-fr|finances}}[[Россия]] фәнни һәм белем бирү әдәбиятында ('''[[акча]]''', '''акча''') үзәкләштерелгән һәм үзәкләштерелмәгән акча фондларын формалаштыру, бүлү һәм куллану процессында барлыкка килә торган [[Икътисад|икътисади]] мөнәсәбәтләр җыелмасы буларак билгеләнә<ref>[https://www.ucas.com/explore/subjects/finance «Finance»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131091501/https://www.ucas.com/explore/subjects/finance |date=31 January 2023}}, [[UCAS]] Subject Guide.</ref><ref>Anthony P. Carnevale, Ban Cheah, Andrew R. Hanson (2015). [https://1gyhoq479ufd3yna29x7ubjn-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Economic-Value-of-College-Majors-Full-Report-web-FINAL.pdf «The Economic Value of College Majors»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108144220/https://1gyhoq479ufd3yna29x7ubjn-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Economic-Value-of-College-Majors-Full-Report-web-FINAL.pdf |date=8 November 2022}}. [[Georgetown University]].</ref>. Финансның төп элементы — ''ресурсларны бүлү'' категориясе. Бу категория борынгы һәм кешелек җәмгыяте барлыкка килгәннән бирле бар. Мәсәлән, башлангыч җәмгыятьтә аучылар мамонтны үтергәннәр һәм аны ауда турыдан-туры катнашмаган кабиләнең калган өлеше (хатын-кызлар, өлкәннәр һәм балалар) белән бүлешкәннәр. Ресурсларны бүлүгә нигезләнгән бу мөнәсәбәтләр системасы кешелек җәмгыяте формалашуына өлеш керткән, ансыз цивилизация һәм дәүләтчелек барлыкка килү мөмкин булмас иде. Хәзерге хөкүмәттә финанс ресурслары хәзер уртак, ләкин аларны бүлү системасы иң мөһиме булып кала. Бүлү финанс ресурсларын алуның бушлай характерын аңлатмый; киресенчә, ул төрле ресурслар алмашу, бартер төре буларак аңлашыла. Мәсәлән, пенсионер еллар буе хезмәт куйган һәм дәүләтнең социаль фондларына взнослар керткән, һәм билгеле бер яшькә җиткәч, дәүләт булачак пенсионерларның яңа взносларын бүлә һәм аларны хәзерге пенсионерларга түли. Күп кенә тарихи шәхесләр бүленеш төшенчәсен гаделлек, тигезлек яки, киресенчә, тигезсезлек кебек категорияләргә карата фаразлыйлар, бу финанс теориясендә ресурслар бүленеше терминының күп төрле аңлатмалары формалашуга китерә.<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=Michael |last2=Price |first2=John |title=Monetized time-space: derivatives – money's 'new imaginary'? |journal=Economy and Society |date=2000 |volume=29 |issue=2 |pages=264–284 |doi=10.1080/030851400360497 |s2cid=145739812 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |access-date=3 June 2022 |archive-date=20 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320050529/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Финанс (киң мәгънәдә) — акчадан файдалану процессында икътисади мөнәсәбәтләр җыелмасы. Мәсәлән, банктан кредит алганда, хезмәткәргә эш хакы түләгәндә, бюджетка түләүләр күчергәндә, иминиятләштерү кертемнәре түләгәндә тиешле оешмалар белән финанс мөнәсәбәтләре барлыкка килә. Икътисадта финанслар уртак җәмәгать продуктын һәм милли керемне бүлү һәм яңадан бүлү инструменты буларак кулланыла. Мәсәлән, матди җитештерү тармакларында алынучы керем өлешчә предприятиедә (табышның бер өлеше) һәм аның хезмәткәрләрендә (эш хакы) кала, өлешчә бюджетка (төрле салымнар) керә. Дәүләттә акча ресурслары туплана, аннары ул хуҗалыкның җитештерүчән булмаган тармакларына, идарә ихтыяҗларына һәм башкалар бүлеп бирелә. Йорт хуҗалыклары акчаны, тулаем алганда, туздырганнан күбрәк ала һәм, кагыйдә буларак, беркадәр саклык акчасына ия була. Фирмалар һәм хөкүмәт органнары уртача алганга караганда күбрәк туздыралар һәм үз эшчәнлекләрен киңәйтү өчен акчага мохтаҗлык сизәләр. Әйтик, предприятие табышы — финанс ресурсларының эчке чыганагы исәбенә гадәттә акчага ихтыяҗның 70 % ы чамасы каплана. Җитмәгәнен фирма эзләргә мәҗбүр була.<ref>See [[Aswath Damodaran]], [http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif Corporate Finance: First Principles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017190714/http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif |date=2016-10-17 }}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Финанс]] a0azcjqf2khbfej571opdcj7q8lbq9r 5936453 5936452 2026-06-04T18:13:31Z Fxan 36462 5936453 wikitext text/x-wiki {{УК}}[[Файл:Massysm_Quentin_—_The_Moneylender_and_his_Wife_—_1514.jpg||мини|255x255пкс|<center> Квентин Массис . Акча алмаштыручы һәм аның хатыны. 1514. [[Лувр музее|Лувр.]]</center>]] '''Финанс''' ({{Lang-fr|finances}}[[Россия]] фәнни һәм белем бирү әдәбиятында ('''[[акча]]''', '''акча''') үзәкләштерелгән һәм үзәкләштерелмәгән акча фондларын формалаштыру, бүлү һәм куллану процессында барлыкка килә торган [[Икътисад|икътисади]] мөнәсәбәтләр җыелмасы буларак билгеләнә<ref>[https://www.ucas.com/explore/subjects/finance «Finance»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131091501/https://www.ucas.com/explore/subjects/finance |date=31 January 2023}}, [[UCAS]] Subject Guide.</ref><ref>Anthony P. Carnevale, Ban Cheah, Andrew R. Hanson (2015). [https://1gyhoq479ufd3yna29x7ubjn-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Economic-Value-of-College-Majors-Full-Report-web-FINAL.pdf «The Economic Value of College Majors»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108144220/https://1gyhoq479ufd3yna29x7ubjn-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Economic-Value-of-College-Majors-Full-Report-web-FINAL.pdf |date=8 November 2022}}. [[Georgetown University]].</ref>. Финансның төп элементы — ''ресурсларны бүлү'' категориясе. Бу категория борынгы һәм кешелек җәмгыяте барлыкка килгәннән бирле бар. Мәсәлән, башлангыч җәмгыятьтә аучылар мамонтны үтергәннәр һәм аны ауда турыдан-туры катнашмаган кабиләнең калган өлеше (хатын-кызлар, өлкәннәр һәм балалар) белән бүлешкәннәр. Ресурсларны бүлүгә нигезләнгән бу мөнәсәбәтләр системасы кешелек җәмгыяте формалашуына өлеш керткән, ансыз цивилизация һәм дәүләтчелек барлыкка килү мөмкин булмас иде. Хәзерге хөкүмәттә финанс ресурслары хәзер уртак, ләкин аларны бүлү системасы иң мөһиме булып кала. Бүлү финанс ресурсларын алуның бушлай характерын аңлатмый; киресенчә, ул төрле ресурслар алмашу, бартер төре буларак аңлашыла. Мәсәлән, пенсионер еллар буе хезмәт куйган һәм дәүләтнең социаль фондларына взнослар керткән, һәм билгеле бер яшькә җиткәч, дәүләт булачак пенсионерларның яңа взносларын бүлә һәм аларны хәзерге пенсионерларга түли. Күп кенә тарихи шәхесләр бүленеш төшенчәсен гаделлек, тигезлек яки, киресенчә, тигезсезлек кебек категорияләргә карата фаразлыйлар, бу финанс теориясендә ресурслар бүленеше терминының күп төрле аңлатмалары формалашуга китерә.<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=Michael |last2=Price |first2=John |title=Monetized time-space: derivatives – money's 'new imaginary'? |journal=Economy and Society |date=2000 |volume=29 |issue=2 |pages=264–284 |doi=10.1080/030851400360497 |s2cid=145739812 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |access-date=3 June 2022 |archive-date=20 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320050529/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Финанс (киң мәгънәдә) — акчадан файдалану процессында икътисади мөнәсәбәтләр җыелмасы. Мәсәлән, банктан кредит алганда, хезмәткәргә эш хакы түләгәндә, бюджетка түләүләр күчергәндә, иминиятләштерү кертемнәре түләгәндә тиешле оешмалар белән финанс мөнәсәбәтләре барлыкка килә. Икътисадта финанслар уртак җәмәгать продуктын һәм милли керемне бүлү һәм яңадан бүлү инструменты буларак кулланыла. Мәсәлән, матди җитештерү тармакларында алынучы керем өлешчә предприятиедә (табышның бер өлеше) һәм аның хезмәткәрләрендә (эш хакы) кала, өлешчә бюджетка (төрле салымнар) керә. Дәүләттә акча ресурслары туплана, аннары ул хуҗалыкның җитештерүчән булмаган тармакларына, идарә ихтыяҗларына һәм башкалар бүлеп бирелә. Йорт хуҗалыклары акчаны, тулаем алганда, туздырганнан күбрәк ала һәм, кагыйдә буларак, беркадәр саклык акчасына ия була. Фирмалар һәм хөкүмәт органнары уртача алганга караганда күбрәк туздыралар һәм үз эшчәнлекләрен киңәйтү өчен акчага мохтаҗлык сизәләр. Әйтик, предприятие табышы — финанс ресурсларының эчке чыганагы исәбенә гадәттә акчага ихтыяҗның 70 % ы чамасы каплана. Җитмәгәнен фирма эзләргә мәҗбүр була.<ref>See [[Aswath Damodaran]], [http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif Corporate Finance: First Principles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017190714/http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif |date=2016-10-17 }}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Финанс]] 0jhe93crlrtjf7xi07w1xn0z49ofp0p 5936454 5936453 2026-06-04T18:14:07Z Fxan 36462 88 5936454 wikitext text/x-wiki {{УК}}[[Файл:Massysm_Quentin_—_The_Moneylender_and_his_Wife_—_1514.jpg||мини|255x255пкс|<center> Квентин Массис . Акча алмаштыручы һәм аның хатыны. 1514. [[Лувр музее|Лувр.]]</center>]] '''Финанс''' ({{Lang-fr|finances}}[[Россия]] фәнни һәм белем бирү әдәбиятында ('''[[акча]]''', '''акча''') үзәкләштерелгән һәм үзәкләштерелмәгән акча фондларын формалаштыру, бүлү һәм куллану процессында барлыкка килә торган [[Икътисад|икътисади]] мөнәсәбәтләр җыелмасы буларак билгеләнә<ref>[https://www.ucas.com/explore/subjects/finance «Finance»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131091501/https://www.ucas.com/explore/subjects/finance |date=31 January 2023}}, [[UCAS]] Subject Guide.</ref><ref>Anthony P. Carnevale, Ban Cheah, Andrew R. Hanson (2015). [https://1gyhoq479ufd3yna29x7ubjn-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Economic-Value-of-College-Majors-Full-Report-web-FINAL.pdf «The Economic Value of College Majors»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108144220/https://1gyhoq479ufd3yna29x7ubjn-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Economic-Value-of-College-Majors-Full-Report-web-FINAL.pdf |date=8 November 2022}}. [[Georgetown University]].</ref>. Финансның төп элементы — ''ресурсларны бүлү'' категориясе. Бу категория борынгы һәм кешелек җәмгыяте барлыкка килгәннән бирле бар. Мәсәлән, башлангыч җәмгыятьтә аучылар мамонтны үтергәннәр һәм аны ауда турыдан-туры катнашмаган кабиләнең калган өлеше (хатын-кызлар, өлкәннәр һәм балалар) белән бүлешкәннәр. Ресурсларны бүлүгә нигезләнгән бу мөнәсәбәтләр системасы кешелек җәмгыяте формалашуына өлеш керткән, ансыз цивилизация һәм дәүләтчелек барлыкка килү мөмкин булмас иде. Хәзерге хөкүмәттә финанс ресурслары хәзер уртак, ләкин аларны бүлү системасы иң мөһиме булып кала. Бүлү финанс ресурсларын алуның бушлай характерын аңлатмый; киресенчә, ул төрле ресурслар алмашу, бартер төре буларак аңлашыла. Мәсәлән, пенсионер еллар буе хезмәт куйган һәм дәүләтнең социаль фондларына взнослар керткән, һәм билгеле бер яшькә җиткәч, дәүләт булачак пенсионерларның яңа взносларын бүлә һәм аларны хәзерге пенсионерларга түли. Күп кенә тарихи шәхесләр бүленеш төшенчәсен гаделлек, тигезлек яки, киресенчә, тигезсезлек кебек категорияләргә карата фаразлыйлар, бу финанс теориясендә ресурслар бүленеше терминының күп төрле аңлатмалары формалашуга китерә.<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=Michael |last2=Price |first2=John |title=Monetized time-space: derivatives – money's 'new imaginary'? |journal=Economy and Society |date=2000 |volume=29 |issue=2 |pages=264–284 |doi=10.1080/030851400360497 |s2cid=145739812 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |access-date=3 June 2022 |archive-date=20 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320050529/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Финанс (киң мәгънәдә) — акчадан файдалану процессында икътисади мөнәсәбәтләр җыелмасы. Мәсәлән, банктан кредит алганда, хезмәткәргә эш хакы түләгәндә, бюджетка түләүләр күчергәндә, иминиятләштерү кертемнәре түләгәндә тиешле оешмалар белән финанс мөнәсәбәтләре барлыкка килә. Икътисадта финанслар уртак җәмәгать продуктын һәм милли керемне бүлү һәм яңадан бүлү инструменты буларак кулланыла. Мәсәлән, матди җитештерү тармакларында алынучы керем өлешчә предприятиедә (табышның бер өлеше) һәм аның хезмәткәрләрендә (эш хакы) кала, өлешчә бюджетка (төрле салымнар) керә. Дәүләттә акча ресурслары туплана, аннары ул хуҗалыкның җитештерүчән булмаган тармакларына, идарә ихтыяҗларына һәм башкалар бүлеп бирелә. Йорт хуҗалыклары акчаны, тулаем алганда, туздырганнан күбрәк ала һәм, кагыйдә буларак, беркадәр саклык акчасына ия була. Фирмалар һәм хөкүмәт органнары уртача алганга караганда күбрәк туздыралар һәм үз эшчәнлекләрен киңәйтү өчен акчага мохтаҗлык сизәләр. Әйтик, предприятие табышы — финанс ресурсларының эчке чыганагы исәбенә гадәттә акчага ихтыяҗның 70 % ы чамасы каплана. Җитмәгәнен фирма эзләргә мәҗбүр була.<ref>See [[Aswath Damodaran]], [http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif Corporate Finance: First Principles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017190714/http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif |date=2016-10-17 }}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Финанс]] d2dxuj5nwkbufzg847mnzblb2xobrb2 5936455 5936454 2026-06-04T18:14:36Z Fxan 36462 5936455 wikitext text/x-wiki {{УК}}[[Файл:Massysm_Quentin_—_The_Moneylender_and_his_Wife_—_1514.jpg||мини|255x255пкс|<center> Квентин Массис . Акча алмаштыручы һәм аның хатыны. 1514. [[Лувр музее|Лувр.]]</center>]] '''Финанс''' ({{Lang-fr|finances}}) — үзәкләштерелгән һәм үзәкләштерелмәгән акча фондларын формалаштыру, бүлү һәм куллану процессында барлыкка килә торган [[Икътисад|икътисади]] мөнәсәбәтләр җыелмасы буларак билгеләнә<ref>[https://www.ucas.com/explore/subjects/finance «Finance»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131091501/https://www.ucas.com/explore/subjects/finance |date=31 January 2023}}, [[UCAS]] Subject Guide.</ref><ref>Anthony P. Carnevale, Ban Cheah, Andrew R. Hanson (2015). [https://1gyhoq479ufd3yna29x7ubjn-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Economic-Value-of-College-Majors-Full-Report-web-FINAL.pdf «The Economic Value of College Majors»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108144220/https://1gyhoq479ufd3yna29x7ubjn-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/The-Economic-Value-of-College-Majors-Full-Report-web-FINAL.pdf |date=8 November 2022}}. [[Georgetown University]].</ref>. Финансның төп элементы — ''ресурсларны бүлү'' категориясе. Бу категория борынгы һәм кешелек җәмгыяте барлыкка килгәннән бирле бар. Мәсәлән, башлангыч җәмгыятьтә аучылар мамонтны үтергәннәр һәм аны ауда турыдан-туры катнашмаган кабиләнең калган өлеше (хатын-кызлар, өлкәннәр һәм балалар) белән бүлешкәннәр. Ресурсларны бүлүгә нигезләнгән бу мөнәсәбәтләр системасы кешелек җәмгыяте формалашуына өлеш керткән, ансыз цивилизация һәм дәүләтчелек барлыкка килү мөмкин булмас иде. Хәзерге хөкүмәттә финанс ресурслары хәзер уртак, ләкин аларны бүлү системасы иң мөһиме булып кала. Бүлү финанс ресурсларын алуның бушлай характерын аңлатмый; киресенчә, ул төрле ресурслар алмашу, бартер төре буларак аңлашыла. Мәсәлән, пенсионер еллар буе хезмәт куйган һәм дәүләтнең социаль фондларына взнослар керткән, һәм билгеле бер яшькә җиткәч, дәүләт булачак пенсионерларның яңа взносларын бүлә һәм аларны хәзерге пенсионерларга түли. Күп кенә тарихи шәхесләр бүленеш төшенчәсен гаделлек, тигезлек яки, киресенчә, тигезсезлек кебек категорияләргә карата фаразлыйлар, бу финанс теориясендә ресурслар бүленеше терминының күп төрле аңлатмалары формалашуга китерә.<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=Michael |last2=Price |first2=John |title=Monetized time-space: derivatives – money's 'new imaginary'? |journal=Economy and Society |date=2000 |volume=29 |issue=2 |pages=264–284 |doi=10.1080/030851400360497 |s2cid=145739812 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |access-date=3 June 2022 |archive-date=20 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320050529/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Финанс (киң мәгънәдә) — акчадан файдалану процессында икътисади мөнәсәбәтләр җыелмасы. Мәсәлән, банктан кредит алганда, хезмәткәргә эш хакы түләгәндә, бюджетка түләүләр күчергәндә, иминиятләштерү кертемнәре түләгәндә тиешле оешмалар белән финанс мөнәсәбәтләре барлыкка килә. Икътисадта финанслар уртак җәмәгать продуктын һәм милли керемне бүлү һәм яңадан бүлү инструменты буларак кулланыла. Мәсәлән, матди җитештерү тармакларында алынучы керем өлешчә предприятиедә (табышның бер өлеше) һәм аның хезмәткәрләрендә (эш хакы) кала, өлешчә бюджетка (төрле салымнар) керә. Дәүләттә акча ресурслары туплана, аннары ул хуҗалыкның җитештерүчән булмаган тармакларына, идарә ихтыяҗларына һәм башкалар бүлеп бирелә. Йорт хуҗалыклары акчаны, тулаем алганда, туздырганнан күбрәк ала һәм, кагыйдә буларак, беркадәр саклык акчасына ия була. Фирмалар һәм хөкүмәт органнары уртача алганга караганда күбрәк туздыралар һәм үз эшчәнлекләрен киңәйтү өчен акчага мохтаҗлык сизәләр. Әйтик, предприятие табышы — финанс ресурсларының эчке чыганагы исәбенә гадәттә акчага ихтыяҗның 70 % ы чамасы каплана. Җитмәгәнен фирма эзләргә мәҗбүр була.<ref>See [[Aswath Damodaran]], [http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif Corporate Finance: First Principles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017190714/http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif |date=2016-10-17 }}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} [[Төркем:Финанс]] f5jphm78kbo8ibify5yyqfmw8e6vddi Унсекшурский 0 1489186 5936462 2026-06-04T18:25:12Z Il Nur 6874 Яңа бит: «{{ТП}} '''Унсекшурский''<ref name="ТЭ" /> (''Такапи, Токипи'', {{Lang-udm|Унсекшур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Балезино районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәге...» 5936462 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Унсекшурский''<ref name="ТЭ" /> (''Такапи, Токипи'', {{Lang-udm|Унсекшур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Балезино районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәгеннән төньякка таба турыдан якынча 12 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Унсекшур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> 1678 елда Кистем авылы нигезләнә.<ref name="ТЭ" /> Беренче тапкыр 1859 елда телгә алына, бу вакытта биредә 1 йортта 10 татар кешеесе яшәгән<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/118568 Вятская губерния. Список населенных мест по сведениям 1859-1873 годов. СПб, 1876.]</ref> 1884 елда йортлар саны 5кә җитә, 28 татар яшәгән.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. - Вятка, 1892.]</ref> 1914 елда – биш хуҗалык, 42 яшәүче (барысы да татарлар).<ref name="ТЭ" /> 1924 елда биш хуҗалык, 38 яшәүче (барысы да татарлар).<ref>Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. - Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.</ref> 1930 еллар ахырында бетерелә.<ref name="ТЭ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Глазов районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] pc6vhq257fbf16edf22i6c6wnb2rrge 5936463 5936462 2026-06-04T18:25:23Z Il Nur 6874 5936463 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Унсекшурский'''<ref name="ТЭ" /> (''Такапи, Токипи'', {{Lang-udm|Унсекшур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Балезино районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәгеннән төньякка таба турыдан якынча 12 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Унсекшур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> 1678 елда Кистем авылы нигезләнә.<ref name="ТЭ" /> Беренче тапкыр 1859 елда телгә алына, бу вакытта биредә 1 йортта 10 татар кешеесе яшәгән<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/118568 Вятская губерния. Список населенных мест по сведениям 1859—1873 годов. СПб, 1876.]</ref> 1884 елда йортлар саны 5кә җитә, 28 татар яшәгән.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. — Вятка, 1892.]</ref> 1914 елда — биш хуҗалык, 42 яшәүче (барысы да татарлар).<ref name="ТЭ" /> 1924 елда биш хуҗалык, 38 яшәүче (барысы да татарлар).<ref>Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. — Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.</ref> 1930 еллар ахырында бетерелә.<ref name="ТЭ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Глазов районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] scty0lyw2sy8z6ag4jjs65ajc4kqdg0 5936464 5936463 2026-06-04T18:26:21Z Il Nur 6874 /* Тарихы */ 5936464 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Унсекшурский'''<ref name="ТЭ" /> (''Такапи, Токипи'', {{Lang-udm|Унсекшур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Балезино районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәгеннән төньякка таба турыдан якынча 12 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Унсекшур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> 1678 елда Кистем авылы нигезләнә.<ref name="ТЭ" /> 1850-елларда Кистемнән күчеп утыручылар Унсекшур авылын нигезлиләр. Беренче тапкыр 1859 елда телгә алына, бу вакытта биредә 1 йортта 10 татар кешесе яшәгән<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/118568 Вятская губерния. Список населенных мест по сведениям 1859—1873 годов. СПб, 1876.]</ref> 1884 елда йортлар саны 5кә җитә, 28 татар яшәгән.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. — Вятка, 1892.]</ref> 1914 елда — биш хуҗалык, 42 яшәүче (барысы да татарлар).<ref name="ТЭ" /> 1924 елда биш хуҗалык, 38 яшәүче (барысы да татарлар).<ref>Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. — Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.</ref> 1930 еллар ахырында бетерелә.<ref name="ТЭ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Глазов районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] rmfi81nsazywc7r4cds9e9c5r2z177l 5936469 5936464 2026-06-04T18:29:48Z Il Nur 6874 /* Тарихы */ 5936469 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Унсекшурский'''<ref name="ТЭ" /> (''Такапи, Токипи'', {{Lang-udm|Унсекшур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Балезино районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәгеннән төньякка таба турыдан якынча 12 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Унсекшур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> 1678 елда Кистем, Үрьякал авыллары нигезләнә.<ref name="ТЭ" /> 1850-елларда [[Үрьякала]]дан күчеп утыручылар Унсекшур авылын нигезлиләр. Беренче тапкыр 1859 елда телгә алына, бу вакытта биредә 1 йортта 10 татар кешесе яшәгән<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/118568 Вятская губерния. Список населенных мест по сведениям 1859—1873 годов. СПб, 1876.]</ref> 1884 елда йортлар саны 5кә җитә, 28 татар яшәгән.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. — Вятка, 1892.]</ref> 1914 елда — биш хуҗалык, 42 яшәүче (барысы да татарлар).<ref name="ТЭ" /> 1924 елда биш хуҗалык, 38 яшәүче (барысы да татарлар).<ref>Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. — Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.</ref> 1930 еллар ахырында бетерелә.<ref name="ТЭ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Глазов районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] i2xucso9pxgv39inzkz4th129wo5aps 5936471 5936469 2026-06-04T18:32:51Z Il Nur 6874 5936471 wikitext text/x-wiki {{ТП}} '''Унсекшурский'''<ref name="ТЭ" /> (''Такапи, Токипи'', {{Lang-udm|Унсекшур}}) — [[Удмуртия|Удмуртиянең]] хәзерге [[Балезино районы]] территориясендә урнашкан булган юкка чыккан татар авылы. == Географиясе == Авыл республиканың төньяк-көнчыгышында, [[Балезино]] район үзәгеннән төньякка таба турыдан якынча 12 километр ераклыкта урнашкан. == Сәгать поясы == Унсекшур авылы, бөтен Удмуртия кебек үк, МСК+1 сәгать зонасында урнашкан. Кулланыла торган вакытның UTC-ка карата күчеше +4:0 тәшкил итә.<ref>Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3 июня 2011).</ref> == Тарихы == 1670 елларда район территориясенә [[Нократ (Слабутски районы)|Карино]] авылыннан (хәзер Киров өлкәсенең Слободской районы) чүпче (нократ) татарлары һәм [[бисермәннәр]] күчеп утыралар.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/balezinskij-rajon Tatarica. Татар энциклопедиясе.]</ref> 1678 елда Кистем, Үрьякал авыллары нигезләнә.<ref name="ТЭ" /> 1850-елларда [[Үрьякала]]дан күчеп утыручылар Унсекшур авылын нигезлиләр. Беренче тапкыр 1859 елда телгә алына, бу вакытта биредә 1 йортта 10 татар кешесе яшәгән<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/places/118568 Вятская губерния. Список населенных мест по сведениям 1859—1873 годов. СПб, 1876.]</ref> 1884 елда йортлар саны 5кә җитә, 28 татар яшәгән.<ref>[https://rodnaya-vyatka.ru/matstat-vyatka/pages/source/82 Материалы по статистике Вятской губернии. Т. 8. Глазовский уезд. Ч. 2. Подворная опись. — Вятка, 1892.]</ref> 1914 елда — биш хуҗалык, 42 яшәүче (барысы да татарлар).<ref name="ТЭ" /> 1924 елда биш хуҗалык, 38 яшәүче (барысы да татарлар).<ref>Список населенных пунктов Вотской автономной области / Вот. обл. план. комис. — Ижевск : Изд. Вот. обисполкома, 1924.</ref> 1930 еллар ахырында бетерелә.<ref name="ТЭ" /> == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * Пислегин Н. В., Чураков В. С. Населенные пункты Удмуртского Прикамья XVII — середины XIX в. / УдмФИЦ УрО РАН. — Ижевск, 2020. — 784 с. {{Удмуртия татар авыллары}} [[Төркем:Балезино районы торак пунктлары]] [[Төркем:Удмуртия татар авыллары]] 2vy683o48c2lf4rj4l73lnubszxgs3o Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026/Таблица 4 1489187 5936465 2026-06-04T18:27:20Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «[[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] == Катнашучылар һәм өлеше таблицасы == [https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре Караулар статистикасы] һәм призлар тапш...» 5936465 wikitext text/x-wiki [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] == Катнашучылар һәм өлеше таблицасы == [https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре Караулар статистикасы] һәм призлар тапшыру өчен квалификацион өлешне сыйфат баллары нигезендә [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026#Җәдвәл|техник бәяләү процессы]] бәхәс битендә түбәндәгечә тутырылган [[Калып:ФәнТехВики мәкаләсе|мәкалә калыбы]] ярдәмендә башкарыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен шушы таблицага теркәп тора аласыз: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} gqzkoe2ji98056k3ivcrqb0tz6hxvzf 5936470 5936465 2026-06-04T18:30:29Z Frhdkazan 3171 /* Катнашучылар һәм өлеше таблицасы */ 5936470 wikitext text/x-wiki [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] == Катнашучылар һәм өлеше таблицасы == [https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре Караулар статистикасы] һәм призлар тапшыру максаты өчен [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026#Таләпләр|квалификацион өлешне]] сыйфат баллары нигезендә [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026#Процесс|техник бәяләү процессы]] бәхәс битендә түбәндәгечә тутырылган [[Калып:ФәнТехВики мәкаләсе|мәкалә калыбы]] ярдәмендә башкарыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен шушы таблицага теркәп тора аласыз: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} qxaeaujceocl03mt07ruhkib4a0im8g 5936472 5936470 2026-06-04T18:35:41Z Frhdkazan 3171 5936472 wikitext text/x-wiki [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] == Катнашучылар һәм өлеше таблицасы == [https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре Караулар статистикасы] һәм призлар тапшыру максаты өчен [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026#Таләпләр|квалификацион өлешне]] сыйфат баллары нигезендә [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026#Процесс|техник бәяләү процессы]] бәхәс битендә түбәндәгечә тутырылган [[Калып:ФәнТехВики мәкаләсе|мәкалә калыбы]] ярдәмендә башкарыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен <u>'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026/Таблица|шушы таблицага теркәп тора аласыз]]'''</u>: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} 6uxn49bipe7azvyf725l4d6q08myfk5 5936474 5936472 2026-06-04T18:51:20Z Il Nur 6874 5936474 wikitext text/x-wiki [[Төркем:Проект:ФәнТехВики 2026]] == Катнашучылар һәм өлеше таблицасы == [https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:ФәнТехВики_2026_мәкаләләре Караулар статистикасы] һәм призлар тапшыру максаты өчен [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026#Таләпләр|квалификацион өлешне]] сыйфат баллары нигезендә [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026#Бәяләү|техник бәяләү процессы]] бәхәс битендә түбәндәгечә тутырылган [[Калып:ФәнТехВики мәкаләсе|мәкалә калыбы]] ярдәмендә башкарыла: <pre>{{ФәнТехВики мәкаләсе |ел = 2026 |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз }}</pre> Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен <u>'''[[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026/Таблица|шушы таблицага теркәп тора аласыз]]'''</u>: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|Баныу}} |[[Диңгез архитектурасы]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} qpz5d4k4ugxs7careydw0p9r47hhyy7 Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/IV/Таблица 4 1489188 5936483 2026-06-04T19:04:44Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «[[Төркем:Проект:IV "Минем Татарстан" вики-марафоны]] == Катнашучылар һәм өлеше таблицасы == [https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:IV_%22Минем_Татарстан%22_мәкаләләре Караулар стат...» 5936483 wikitext text/x-wiki [[Төркем:Проект:IV "Минем Татарстан" вики-марафоны]] == Катнашучылар һәм өлеше таблицасы == [https://pageviews.wmcloud.org/massviews/?platform=all-access&agent=user&source=category&range=latest-10&subjectpage=1&subcategories=0&sort=views&direction=1&view=list&target=https://tt.wikipedia.org/wiki/Төркем:Проект:IV_%22Минем_Татарстан%22_мәкаләләре Караулар статистикасы] һәм призлар тапшыру максаты өчен [[Википедия:Марафоннар/ФәнТехВики/2026#Таләпләр|квалификацион өлешне]] сыйфат баллары нигезендә [[Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/IV#Бәяләү|техник бәяләү процессы]] бәхәс битендә түбәндәгечә тутырылган [[Калып:"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|мәкалә калыбы]] ярдәмендә башкарыла: <pre>{{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район= ... районы |кулланучы= Викимедиа хисап язмагыз}}</pre> Марафонда катнашучыларга һәм карап торучыларга үз өлешегезне күрсәтү өчен <u>'''[[Википедия:Марафоннар/Минем Татарстан/IV/Таблица|шушы таблицага теркәп тора аласыз]]'''</u>: {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Катнашучы ! Мәкаләләр ! Исәп ! Баллар ! Урын |- |{{u|~2026-20951-15 }} |[[Радик Сабиров]]{{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|Баныу}} |[[Түбән Чулман (милли парк)]] {{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|Фәрһад}} |[[Прикосновение (иҗади проект)]] {{*}}[[]] {{*}} |1 | | |- |{{u|}} |[[]] {{*}}[[]] {{*}} |# | | |- |} 7779yvbhia9drc56hc9oj9flp2wjswq Бәхәс:Рәшит Рәхмәти Арат 1 1489189 5936526 2026-06-05T06:38:57Z Баныу 35185 Яңа бит: «{{язам|Баныу|06.06.2026}}» 5936526 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|06.06.2026}} 7swyuc6h0ngcj20zic6dhgc4qyqu2m8 5936527 5936526 2026-06-05T06:39:21Z Баныу 35185 5936527 wikitext text/x-wiki {{язам|Баныу|05.06.2026}} fnb7mlsdiv4m98chgdum08kifavglws 5936528 5936527 2026-06-05T06:39:54Z Баныу 35185 Битнең эчтәлеге тулысынча сөртелгән 5936528 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Файл:А.Г.Валиев.jpg 6 1489190 5936546 2026-06-05T08:21:04Z Әмир 15082 {{Ирексез лицензияле сурәт |тасвир = Азат Вәлиев (1937) |чыганак = https://www.республика21век.рф/2025/01/07/достойный-сын-татарстанской-земли/ |ясау вакыты = билгесез |автор = билгесез }} {{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ |мәкалә = Азат Вәлиев (1937) |максат = сурәтләү өчен |алмаштыру мөмкинлеге = бар |өстәмә мәгълүмат = юк }} [[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]] 5936546 wikitext text/x-wiki == Тасвирлама == {{Ирексез лицензияле сурәт |тасвир = Азат Вәлиев (1937) |чыганак = https://www.республика21век.рф/2025/01/07/достойный-сын-татарстанской-земли/ |ясау вакыты = билгесез |автор = билгесез }} {{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ |мәкалә = Азат Вәлиев (1937) |максат = сурәтләү өчен |алмаштыру мөмкинлеге = бар |өстәмә мәгълүмат = юк }} [[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]] a4jrb33a432yimekce1ykpovsmpz7z8 Азат Вәлиев (1937) 0 1489191 5936547 2026-06-05T08:21:36Z Әмир 15082 яңа бит ясау 5936547 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Азат Вәлиев | рәсем = А.Г.Валиев.jpg | рәсем зурлыгы = 200px | alt = | рәсем язуы = | тулы исем = Азат Габбәс улы Вәлиев | һөнәр = төзүче-шахтер, идарә җитәкчесе | туу датасы = 11.09.1937 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Тельман районы |Норлат районында}}, [[Яңа Әмзә]] | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/> {{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = татар | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр = {{Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале}} [[Файл:Медаль «За доблестный труд.png|40px|Фидакарь хезмәт өчен медале (2025)]] [[Файл:Honored Builder of the Russian Federation (badge).png|20px|РФ атказанган төзүчесе (1993)]] [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган төзүчесе (2003)]] | сайт = | башка мәгълүмат = }}{{Фш|Вәлиев}} '''Азат Вәлиев''', Азат Габбәс улы Вәлиев (''Азат Габбасович Валиев; [[1937 ел]]ның [[11 сентябрь|11 сентябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Тельман районы]], [[Яңа Әмзә]]'') — төзүче-шахтер, хуҗалык-идарә эшлеклесе, хәйрияче. 1993 елдан 2022 елга кадәр «Махсуслаштырылган җир асты эшләре идарәсе» ААҖ генераль директоры<ref>[https://companium.ru/id/1227700067836-supr-69 ООО СУПР №69]</ref>. Россия Федерациясенең (1993) һәм [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе|Татарстанның]] (2003) атказанган, Мәскәү шәһәренең мактаулы (2007) төзүчесе. Россия Тау фәннәре академиясенең хакыйкый әгъзасы. == Тәрҗемәи хәле == 1937 елның 11 сентябрендә Татарстан АССР [[Тельман районы|Тельман]] (1958 елдан [[Октябрь районы (Татарстан) |Октябрь]], 1997 елдан [[Норлат районы |Норлат]]) районы [[Яңа Әмзә]] авылында туган. Әтисе Габбәс, әнисе Маһруй<ref>[https://nurlat.tatarstan.ru/tat/index.htm/news/2120993.htm Нурлатта туып-үскән башкалада яшәүче танылган төзүче Азат Вәлиев үзенең юбилеен билгеләп үтә.] Нурлат муниципаль районы, 11.09.2022</ref>. 1945—1952 елларда Яңа Әмзә башлангыч мәктәбендә, 1952—1955 елларда [[Биләр районы]] [[Яңа Әлмәт]] урта мәктәбендә белем алган. 1956—1959 елларда Совет Армиясендә [[армия|хәрби хезмәттә]] булган. Армиядән соң, [[Тула өлкәсе]]нә китеп, үзләштерелә башлаган зур күмер бассейнына эшкә урнашкан. 1959—1964 елларда «Красногвардейскуголь» трестының 10нчы шахтасында күмер казу участогында шахтер һәм «Тулшахтастрой» трестының Спецшахтаподземстрой идарәсендә җир асты шахтеры булып эшләгән. Вакыт-вакыт Мәскәүнең җир асты коммуникацияләрен ремонтлауда ярдәм итү өчен башкалага командировкаларга җибәрелгән. 1964 елда [[Мәскәү]]дә Юл һәм күпер төзелеше Баш идарәсенә (Мосинжстрой) эшкә урнашкан. Алты елда шахтерлар бригадирыннан идарә башлыгына кадәр үскән. Мәскәүдә техник училище, аннары Мәскәү тау институтын тәмамлаган. Ул җитәкләгән төзелеш идарәсе тоннель казу буенча махсуслаша башлаган. 1993 елның гыйнварында үзе җитәкләгән төзелеш идарәсен «Махсуслаштырылган җир асты эшләре идарәсе» ААҖ ({{lang-ru|Специализированное управление подземных работ, ОАО СУПР}}) итеп үзгәртүгә ирешкән, ААҖ генераль директоры булган<ref>[https://stroi.mos.ru/organization-personalities/12 Валиев Азат Габбасович.] stroi.mos.ru</ref>. Азат Вәлиев җитәкчелегендә АҖ авыр вакытларны уңышлы гына җиңеп чыгып, үз командасын саклап калган. Соңгы елларга кадәр компаниядә якынча 800 кеше эшләгән, һәм участок белән идарә итү тулысынча компьютерлаштырылган. Ул Мәскәү һәм төбәк муниципалитетлары ихтыяҗлары өчен күп тармаклы җир асты эшләрен башкарган, диаметрлары 2-4 метр булган тоннельләр, шахта коелары төзегән, магистраль җылыту торбаларын, канализация линияләрен, су агызу торбаларын, җир асты коммуналь коллекторларын, җир асты парковка гаражларын, җәяүлеләр кичү юлларын һәм төрле койма корылмаларын урнаштырган. СУПР ААҖ иң тирәндәге һәм иң катлаулы катны — җир өслегеннән 7 метрдан 25 метрга кадәр түбәнрәк катны үзләштергән. Соңгы эш урыны — 69нчы Махсуслаштырылган Җир асты эшләре идарәсе (Мәскәү) генераль директоры киңәшчесе, Азат Вәлиев — танылган хәйрияче. Ул [[Колшәриф мәчете|Кол Шәриф мәчете]] төзелешен, [[Казан кремле|Казан Кремлендәге]] [[Ару хәбәр чиркәве (Казан кремле)|Благовещение кафедраль соборын]] торгызуны финанслаган, Мәскәүдә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Коткаручы Мәсих кафедраль соборы (Мәскәү)|Коткаручы Мәсих кафедраль соборын|d|Q194474}} төзүдә, Троица-Сергий Варницкий монастырен, Коломнадагы Изге Троица чиркәвен торгызуда, Римда православие чиркәве төзелешендә катнашкан, шулай ук Мәскәүдәге татар җәмгыятенә актив ярдәм күрсәтә<ref>[https://www.республика21век.рф/2025/01/07/достойный-сын-татарстанской-земли/ Достойный сын татарстанской земли.] республика21век.рф, 07.01.2025{{ref-ru}}</ref>. * Генераль подрядчы буларак, СУПР Мәскәүдә Новокузнецкий проспектындагы бөек татар шагыйре [[Габдулла Тукай]]га ясалган [[Габдулла Тукай һәйкәле (Мәскәү)|һәйкәлне]] урнаштыруны һәм башкала үзәгендәге җәмәгать бакчасын төзекләндерүне үз өстенә алган<ref>[https://m.ok.ru/group/52605568876688/topic/155107883194512 Азату Валиеву вречен памятный знак Тукая.] ПОЛПРЕДСТВО РЕСПУБЛИКИ ТАТАРСТАН (г. Москва), 8.09.2022</ref>. * СУПР бүлекчәләренең берсе тулысынча яңарткан, заманча вентиляция системалары белән җиһазландырылган, җир асты гаражы булган якты дүрт катлы бинага Мәскәүдәге Татарстан Республикасы Вәкиллеге урнашкан. * Мәскәүдә герой-шагыйрь [[Муса Җәлил]]гә [[Муса Җәлил һәйкәле (Мәскәү, Зябликово)|һәйкәл]] ачуда хәйрия ярдәме күрсәткән. * Туган авылы [[Яңа Әмзә]]дә мәчет һәм яңа клуб төзелешенә ярдәм иткән һ.б. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * 1987 — Юл һәм күпер төзелеше Баш идарәсенең (Главмосинжстрой) мактаулы төзүчесе * 1989 — Хезмәт ветераны * 1993 — Россия Федерациясенең атказанган төзүчесе — ''Мәскәү шәһәрендә сәнәгать, торак һәм социаль объектлар төзелеше өлкәсендәге хезмәтләре өчен'' <ref>[http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?doc_itself=&nd=102023903&page=1&rdk=0#I0 О присвоении почетных званий Российской Федерации. Указ Президента РФ № 798 от 1.06.1993]</ref> * 2003 — [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе|Татарстан Республикасының атказанган төзүчесе]] * 2005 – [[«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале]] — ''Татарстан Республикасының социаль-икътисадый потенциалын ныгытуга, милләтара һәм конфессияара тынычлык һәм татулыкка, мәдәни һәм рухи мирасны саклауга һәм арттыруга зур өлеш керткәне, һөнәри һәм иҗтимагый эшчәнлектәге югары казанышлары өчен'' <ref>[https://tatar-congress.org/ru/blog/rustam-minnihanov-v-moskve-vruchil-medali-v-chest-100-letiya-tassr/ Рустам Минниханов в Москве вручил медали в честь 100-летия ТАССР.] [[БТК|Всемирный конгресс татар,]] 04.12.2020</ref> * 2007 — Мәскәү шәһәренең мактаулы төзүчесе * «Россия шахтеры» алтын билгесе кавалеры * Нурлат шәһәренең мактаулы гражданы 1990-еллар башында Мәскәү шәһәре хакимияте Азат Вәлиевка [[Социалистик Хезмәт Герое]] дигән абруйлы исем бирү өчен барлык кирәкле документларны әзерләгән булган. Моңа бары тик дәүләтнең җимерелүе генә комачаулаган. == Шәхси тормышы == Гаиләле. Хатыны Рузалия, Башкортстаннан. Уллары Булат, Ринат. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == ;Мәкаләләр * ''Римма Садыкова, Аниса Бахтиева''. [https://echovek.ru/ru/article/sadykova-r-b-bahtieva-yu-komplektovanie-dokumentami-lichnogo-proishozhdeniya-centralnogo Комплектование документами личного происхождения ЦГА ИПД РТ.] [[Гасырлар авазы (журнал)|«Гасырлар авазы»]], № ¾ (68/69), 2012 г. — Стр.268-269. ISSN 2073-7475 == Сылтамалар == * ''[[Ринат Мөхәммәдиев|Ринат Мухамадиев]]''. [https://nurlat-tat.ru/news/novosti/urozenec-nurlata-stroitel-stolicy-azat-valiev-otmecaet-svoi-iubilei Уроженец Нурлата — строитель столицы Азат Валиев отмечает свой юбилей.] Новости Нурлата, 11.09.2022 {{Тышкы сылтамалар}} {{DEFAULTSORT:Вәлиев, Азат}} [[Төркем:«Казанның меңьеллыгы хөрмәтенә» медале белән бүләкләнүчеләр]] [[Төркем:Мәскәү дәүләт тау университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Норлатның мактаулы гражданнары]] [[Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] [[Төркем:Татарстанның атказанган төзүчеләре]] [[Төркем:РФ атказанган төзүчеләре]] hrwfvd1bux6hfwq9399dksedv4dx020 5936568 5936547 2026-06-05T10:51:44Z Әмир 15082 /* Кызыклы факт */ викиләштерү 5936568 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Азат Вәлиев | рәсем = А.Г.Валиев.jpg | рәсем зурлыгы = 200px | alt = | рәсем язуы = | тулы исем = Азат Габбәс улы Вәлиев | һөнәр = төзүче-шахтер, идарә җитәкчесе | туу датасы = 11.09.1937 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Тельман районы |Норлат районында}}, [[Яңа Әмзә]] | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/> {{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = татар | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр = {{Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале}} [[Файл:Медаль «За доблестный труд.png|40px|Фидакарь хезмәт өчен медале (2025)]] [[Файл:Honored Builder of the Russian Federation (badge).png|20px|РФ атказанган төзүчесе (1993)]] [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган төзүчесе (2003)]] | сайт = | башка мәгълүмат = }}{{Фш|Вәлиев}} '''Азат Вәлиев''', Азат Габбәс улы Вәлиев (''Азат Габбасович Валиев; [[1937 ел]]ның [[11 сентябрь|11 сентябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Тельман районы]], [[Яңа Әмзә]]'') — төзүче-шахтер, хуҗалык-идарә эшлеклесе, хәйрияче. 1993 елдан 2022 елга кадәр «Махсуслаштырылган җир асты эшләре идарәсе» ААҖ генераль директоры<ref>[https://companium.ru/id/1227700067836-supr-69 ООО СУПР №69]</ref>. Россия Федерациясенең (1993) һәм [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе|Татарстанның]] (2003) атказанган, Мәскәү шәһәренең мактаулы (2007) төзүчесе. Россия Тау фәннәре академиясенең хакыйкый әгъзасы. == Тәрҗемәи хәле == 1937 елның 11 сентябрендә Татарстан АССР [[Тельман районы|Тельман]] (1958 елдан [[Октябрь районы (Татарстан) |Октябрь]], 1997 елдан [[Норлат районы |Норлат]]) районы [[Яңа Әмзә]] авылында туган. Әтисе Габбәс, әнисе Маһруй<ref>[https://nurlat.tatarstan.ru/tat/index.htm/news/2120993.htm Нурлатта туып-үскән башкалада яшәүче танылган төзүче Азат Вәлиев үзенең юбилеен билгеләп үтә.] Нурлат муниципаль районы, 11.09.2022</ref>. 1945—1952 елларда Яңа Әмзә башлангыч мәктәбендә, 1952—1955 елларда [[Биләр районы]] [[Яңа Әлмәт]] урта мәктәбендә белем алган. 1956—1959 елларда Совет Армиясендә [[армия|хәрби хезмәттә]] булган. Армиядән соң, [[Тула өлкәсе]]нә китеп, үзләштерелә башлаган зур күмер бассейнына эшкә урнашкан. 1959—1964 елларда «Красногвардейскуголь» трестының 10нчы шахтасында күмер казу участогында шахтер һәм «Тулшахтастрой» трестының Спецшахтаподземстрой идарәсендә җир асты шахтеры булып эшләгән. Вакыт-вакыт Мәскәүнең җир асты коммуникацияләрен ремонтлауда ярдәм итү өчен башкалага командировкаларга җибәрелгән. 1964 елда [[Мәскәү]]дә Юл һәм күпер төзелеше Баш идарәсенә (Мосинжстрой) эшкә урнашкан. Алты елда шахтерлар бригадирыннан идарә башлыгына кадәр үскән. Мәскәүдә техник училище, аннары Мәскәү тау институтын тәмамлаган. Ул җитәкләгән төзелеш идарәсе тоннель казу буенча махсуслаша башлаган. 1993 елның гыйнварында үзе җитәкләгән төзелеш идарәсен «Махсуслаштырылган җир асты эшләре идарәсе» ААҖ ({{lang-ru|Специализированное управление подземных работ, ОАО СУПР}}) итеп үзгәртүгә ирешкән, ААҖ генераль директоры булган<ref>[https://stroi.mos.ru/organization-personalities/12 Валиев Азат Габбасович.] stroi.mos.ru</ref>. Азат Вәлиев җитәкчелегендә АҖ авыр вакытларны уңышлы гына җиңеп чыгып, үз командасын саклап калган. Соңгы елларга кадәр компаниядә якынча 800 кеше эшләгән, һәм участок белән идарә итү тулысынча компьютерлаштырылган. Ул Мәскәү һәм төбәк муниципалитетлары ихтыяҗлары өчен күп тармаклы җир асты эшләрен башкарган, диаметрлары 2-4 метр булган тоннельләр, шахта коелары төзегән, магистраль җылыту торбаларын, канализация линияләрен, су агызу торбаларын, җир асты коммуналь коллекторларын, җир асты парковка гаражларын, җәяүлеләр кичү юлларын һәм төрле койма корылмаларын урнаштырган. СУПР ААҖ иң тирәндәге һәм иң катлаулы катны — җир өслегеннән 7 метрдан 25 метрга кадәр түбәнрәк катны үзләштергән. Соңгы эш урыны — 69нчы Махсуслаштырылган Җир асты эшләре идарәсе (Мәскәү) генераль директоры киңәшчесе, Азат Вәлиев — танылган хәйрияче. Ул [[Колшәриф мәчете|Кол Шәриф мәчете]] төзелешен, [[Казан кремле|Казан Кремлендәге]] [[Ару хәбәр чиркәве (Казан кремле)|Благовещение кафедраль соборын]] торгызуны финанслаган, Мәскәүдә {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Коткаручы Мәсих кафедраль соборы (Мәскәү)|Коткаручы Мәсих кафедраль соборын|d|Q194474}} төзүдә, Троица-Сергий Варницкий монастырен, Коломнадагы Изге Троица чиркәвен торгызуда, Римда православие чиркәве төзелешендә катнашкан, шулай ук Мәскәүдәге татар җәмгыятенә актив ярдәм күрсәтә<ref>[https://www.республика21век.рф/2025/01/07/достойный-сын-татарстанской-земли/ Достойный сын татарстанской земли.] республика21век.рф, 07.01.2025{{ref-ru}}</ref>. * Генераль подрядчы буларак, СУПР Мәскәүдә Новокузнецкий проспектындагы бөек татар шагыйре [[Габдулла Тукай]]га ясалган [[Габдулла Тукай һәйкәле (Мәскәү)|һәйкәлне]] урнаштыруны һәм башкала үзәгендәге җәмәгать бакчасын төзекләндерүне үз өстенә алган<ref>[https://m.ok.ru/group/52605568876688/topic/155107883194512 Азату Валиеву вречен памятный знак Тукая.] ПОЛПРЕДСТВО РЕСПУБЛИКИ ТАТАРСТАН (г. Москва), 8.09.2022</ref>. * СУПР бүлекчәләренең берсе тулысынча яңарткан, заманча вентиляция системалары белән җиһазландырылган, җир асты гаражы булган якты дүрт катлы бинага Мәскәүдәге Татарстан Республикасы Вәкиллеге урнашкан. * Мәскәүдә герой-шагыйрь [[Муса Җәлил]]гә [[Муса Җәлил һәйкәле (Мәскәү, Зябликово)|һәйкәл]] ачуда хәйрия ярдәме күрсәткән. * Туган авылы [[Яңа Әмзә]]дә мәчет һәм яңа клуб төзелешенә ярдәм иткән һ.б. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * 1987 — Юл һәм күпер төзелеше Баш идарәсенең (Главмосинжстрой) мактаулы төзүчесе * 1989 — Хезмәт ветераны * 1993 — Россия Федерациясенең атказанган төзүчесе — ''Мәскәү шәһәрендә сәнәгать, торак һәм социаль объектлар төзелеше өлкәсендәге хезмәтләре өчен'' <ref>[http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?doc_itself=&nd=102023903&page=1&rdk=0#I0 О присвоении почетных званий Российской Федерации. Указ Президента РФ № 798 от 1.06.1993]</ref> * 2003 — [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе|Татарстан Республикасының атказанган төзүчесе]] * 2005 – [[«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале]] — ''Татарстан Республикасының социаль-икътисадый потенциалын ныгытуга, милләтара һәм конфессияара тынычлык һәм татулыкка, мәдәни һәм рухи мирасны саклауга һәм арттыруга зур өлеш керткәне, һөнәри һәм иҗтимагый эшчәнлектәге югары казанышлары өчен'' <ref>[https://tatar-congress.org/ru/blog/rustam-minnihanov-v-moskve-vruchil-medali-v-chest-100-letiya-tassr/ Рустам Минниханов в Москве вручил медали в честь 100-летия ТАССР.] [[БТК|Всемирный конгресс татар,]] 04.12.2020</ref> * 2007 — Мәскәү шәһәренең мактаулы төзүчесе * «Россия шахтеры» алтын билгесе кавалеры * Нурлат шәһәренең мактаулы гражданы == Кызыклы факт == 1990-еллар башында Мәскәү шәһәре хакимияте Азат Вәлиевка [[Социалистик Хезмәт Герое]] дигән абруйлы исем бирү өчен барлык кирәкле документларны әзерләгән булган. Моңа бары тик [[ССРБ таркалуы|дәүләтнең җимерелүе]] генә комачаулаган<ref>''[[Ринат Мөхәммәдиев|Ринат Мухамадиев]]''. [https://nurlat-tat.ru/news/novosti/urozenec-nurlata-stroitel-stolicy-azat-valiev-otmecaet-svoi-iubilei Уроженец Нурлата — строитель столицы Азат Валиев отмечает свой юбилей.] Новости Нурлата, 11.09.2022</ref>. == Шәхси тормышы == Гаиләле. Хатыны Рузалия, Башкортстаннан. Уллары Булат, Ринат. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == ;Мәкаләләр * ''Римма Садыкова, Аниса Бахтиева''. [https://echovek.ru/ru/article/sadykova-r-b-bahtieva-yu-komplektovanie-dokumentami-lichnogo-proishozhdeniya-centralnogo Комплектование документами личного происхождения ЦГА ИПД РТ.] [[Гасырлар авазы (журнал)|«Гасырлар авазы»]], № ¾ (68/69), 2012 г. — Стр.268-269. ISSN 2073-7475 == Сылтамалар == * ''[[Ринат Мөхәммәдиев|Ринат Мухамадиев]]''. [https://nurlat-tat.ru/news/novosti/urozenec-nurlata-stroitel-stolicy-azat-valiev-otmecaet-svoi-iubilei Уроженец Нурлата — строитель столицы Азат Валиев отмечает свой юбилей.] Новости Нурлата, 11.09.2022 {{Тышкы сылтамалар}} {{DEFAULTSORT:Вәлиев, Азат}} [[Төркем:«Казанның меңьеллыгы хөрмәтенә» медале белән бүләкләнүчеләр]] [[Төркем:Мәскәү дәүләт тау университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Норлатның мактаулы гражданнары]] [[Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] [[Төркем:Татарстанның атказанган төзүчеләре]] [[Төркем:РФ атказанган төзүчеләре]] kvq0vz0f045dusvp833t794414b5ryt Төркем:Мәскәү дәүләт тау университетын тәмамлаучылар 14 1489192 5936548 2026-06-05T08:22:15Z Әмир 15082 төркем ясау 5936548 wikitext text/x-wiki [[Төркем:Мәскәү вузларын тәмамлаучылар]] e2y1i25xjpehtkshg54hxl0f6mfgwyv Азат Вәлиев 0 1489193 5936564 2026-06-05T10:36:05Z Әмир 15082 яңа бит ясау 5936564 wikitext text/x-wiki {{Фш|Вәлиев}} '''Азат Вәлиев''': * [[Азат Вәлиев (1937)]], ААҖ генераль директоры (''[[Мәскәү]]''). * [[Азат Вәлиев (1980)]], район башлыгы. {{күп мәгънәле}} 0jl7l4ms6hvdzvq9rs28kn3sskzk4mg