Мирсәет Солтангалиев

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tt">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>ttwiki</dbname>
    <base>https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Махсус</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Бәхәс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кулланучы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кулланучы бәхәсе</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия бәхәсе</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл бәхәсе</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаВики бәхәсе</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Калып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Калып бәхәсе</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ярдәм</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Ярдәм бәхәсе</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Төркем</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Төркем бәхәсе</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал бәхәсе</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Мирсәет Солтангалиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16041</id>
    <revision>
      <id>5987104</id>
      <parentid>5517740</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T17:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{Фш|}}</comment>
      <origin>5987104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15188" sha1="267p0ujtoseps9ctkhczd055852p543" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем                  = Мирсәет Солтангалиев
| рәсем                 = SultanGaliyev0011.jpg
| рәсем_зурлыгы         =
| alt                   = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы            =
| тулы исем             =
| һөнәр                 = җәмгыять эшлеклесе, инкыйлабчы
| туу датасы            = 13.07.1892
| туу җире              = [[Кырмыскалы авылы]], [[Уфа губерниясе]]
| гражданлык            = 
| милләт                = татар
| үлем датасы           = 28.01.1940
| үлем җире             = [[Мәскәү]], [[Лефортово төрмәсе]]
| әти                   =
| әни                   =
| ир                    =
| хатын                 =
| балалар               =
| бүләк һәм премияләр   =
| сайт                  =
| башка мәгълүмат       =
}}{{Фш|Солтангалиев}}
'''Мирсәет Солтангалиев''', Мирсәет Хәйдәргали улы Солтангалиев (''[[1892 ел|1892]], [[Кырмыскалы]] авылы, [[Уфа губерниясе]], бүгенге көндә [[Башкортстан]]ның Кырмыскалы районы – [[28 гыйнвар]], [[1940 ел]], Мәскәү'') – атаклы совет сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе. Мөселман халыклары арасыннан [[Сталин]] чорындагы иң югары дәрәҗәдә торган большевик-җитәкче.

== Тәрҗемәи хәле ==
Стәрлетамак өязендә рус теле укытучысы гаиләсендә туа. Мирсәет алты яшьтән укый башлый һәм башлангыч мәктәпне Мактау кәгазе белән тәмамлый. [[1907 ел]]да, бик зур конкурс үтеп, [[Казан]]дагы [[Татар укытучылар мәктәбе|Татарская учительская школа]]га (семинариягә) укырга керә. [[1911 ел]]да аны бик яхшы билгеләренә тәмамлый. Мирсәет русчадан татарчага әсәрләр тәрҗемә итеп, гәҗит-журналларда бастыра. Димәк, гонорар акчасы өс-башны рәтләргә ярап тора. Казаннан соң ук Башкортстанда, [[Ырынбур]]да балалар укыта. [[Баку]]га күчкәч, редакцияләрдә эшли. [[Февраль инкыйлабы]]ннан соң [[Санкт-Петербург]]га юл тота.

[[1917]] елның 1-11 маенда Мәскәүдә Бөтенроссия мөселманнарының съезды булып, анда Бөтенроссия мөселманнар советы ([[Милли Шура]]) сайлана. Аның җитәкчесе Ә.Т.Цаликов советның секретаре итеп Солтангалиевне чакыра. Бу аңа инкыйлаби эшчәнлек өчен киң юллар ача. Мәсәлән, ул II Бөтенроссия мөселманнары съездында делегат булып катнаша. Ә [[1918]] елның гыйнвар башында Солтангалиевне Эчке Россия һәм [[Себер]] мөселманнары эше буенча комиссариат рәисе итеп билгелиләр. Шул ук вакытта ул губерна Мөселман комиссариаты рәисе итеп тә куела. 1917 елның июлендә М.Солтангалиев [[РСДРП]]га керә. Хакимияткә килү белән, большевиклар «Россия халыкларының хокук декларациясе»н игълан иттеләр. Декларациядә «Россия халыкларына ирекле рәвештә үз язмышларын үзләре хәл итәргә, теләкләре булса, хәтта аерым дәүләт тә төзергә хокук бирелә» диелә. «Россия һәм Көнчыгыш мөселманнары — хезмәт ияләренә» мөрәҗәгатендә большевиклар халыкка «алтын таулары» вәгъдә итәләр. Мәсәлән, «Моннан алып сезнең динегез һәм гадәтләрегез, сезнең милли һәм мәдәни учреждениеләрегез ирекле һәм кагылгысыз» дип әйтелә.

Бу бик табигый, большевикларның шул ук шовинист икәнлекләрен белмәгән М.Солтангалиев аларга ышана һәм милли мәсьәләләрне бары тик большевистик платформа нигезендә хәл итеп була дип уйлый. Бу, мөгаен, аның иң зур ялгышларыннан берсе булгандыр. Мәсәлән, ул иске армиядә булган мөселман оешмаларын таратуда катнаша, [[Идел-Урал Штаты]]н Россия составында республика төзүгә каршы чыга, хәтта аның җитәкчеләрен кулга алуны оештыра. Мирсәет Солтангалиев хәрби мәсьәләләрдә дә үзен уңай яктан күрсәтә, [[Мулланур Вахитов]] һәлак булгач, [[Үзәк мөселман хәрби коллегиясе]]н җитәкли, татарлардан [[Кызыл Армия]] частьлары оештыра, ике армиянең хәрби советы әгъзасы була.

1920 елның 25 маенда РСФСР Халык Комиссарлары Советы утырышында аны Милли мәсьәләләр буенча халык комиссариатының коллегия әгъзасы итеп сайлыйлар. М.Солтангалиев җитәкчелек иткән Үзәк мөселман комиссариаты, [[Татарстан ACCP]] төзелгәннән соң, милли мәсьәләләр эше буенча Россия комиссариатының Татарстан бүлеге итеп үзгәртелә. Аны якыннан белмәгән чакта Солтангалиев [[Сталин]]ны хөрмәт итә. Сталин да белемле, киң эрудицияле, оештыру сәләтенә ия булганы өчен Солтангалиевкә югары бәя бирә. Сталин үзенә каршы чыгучыларны бервакытта да онытмый һәм аларны гафу итми. Мәсәлән, Солтангалиевтән котылу өчен, аны Мәскәүдән (димәк, олы сәясәттән читләштерү өчен) җибәрү өчен, Сталин аны Кавказ артындагы бер төбәккә эшкә билгели. Әмма автономияле республикалар җитәкчелеге моңа катгый каршы чыгалар һәм Сталинга вакытлыча чигенергә туры килә. Билгеле ки, Сталин СССРны төрле «ранжирдагы» республикалардан (союздаш, автономияләр) төзүне көн тәртибенә куя. Ә Солтангалиев барлык республикалар да бер үк хокуклардан файдаланырга тиеш дип чыга. Партиянең XII съездында да (ул [[1923]] елның 17-25 апрелендә уза) М.Солтангалиев үзенең тәкъдимен кабатлый һәм: «Җирле [[милләтчелек]] дигән нәрсә рус державачыл [[шовинизм]]ына каршы җавап формасында гына туа һәм ул милләтчелек түгел, бәлки шовинизмга каршы көрәшнең чагылышы гына булып тора», — ди. Бу кыю чыгышы һәм мантыйгы Сталинны чыгырыннан чыгара һәм ул аны башта сәяси, аннан соң физик яктан юк итәргә дигән карарга килә һәм шул «эшкә» тотына. Съезд үтеп тугыз көн тулуга, [[Үзәк Комитет]]ның партколлегиясе «Солтангалиев эше»н тикшереп (бу 4 майда була), аны партиядән чыгара һәм барлык дәүләт эшләреннән азат итә. Протоколга ышансаң, янәсе, Солтангалиев әлеге коллегия эшенә катнашкан һәм «үз эшенә» аңлатма биргән. Чынлыкта ул бу хакта белми дә. Бу утырыштан соң М.Солтангалиевне кулга алалар һәм Лубянка төрмәсенә ябалар. Тик [[Ленин]]ның бераз терелә башлавы гына Сталинны шиккә сала һәм ул Солтангалиевне төрмәдән чыгарырга куша.

[[1923]] елның 9-12 сентябрендә Мәскәүдә РКП(б)ның Дүртенче киңәшмәсе уза һәм анда да «Солтангалиев эше» карала һәм аңа «Совет хакимиятенең дошманы» дигән исем тагыла, ә киңәшмәнең стенограммасы урыннардагы партия оешмаларына җибәрелә. Бу «түбән звеноларны өркетү өчен» эшләнә. Мәсәлән, шул ук елның 19-21 июлендә Казанда [[ГПУ]]ның нәчәлниге Шварц җитәкчелегендәге коммунистлар җыелышы үтә һәм ул Сталин линиясен яклау турында карар чыгара. Югарыда әйтелгәннәрдән чыгып, мондый нәтиҗә ясарга була: M.Солтангалиев — инкыйлаб вакытында, гражданнар сугышы елларында Совет хакимиятен яклау өчен искиткеч күп көч куйган, бөтен энергиясен биргән кеше. Ьәм әнә шул шәхесне хакимият башында торган большевиклар соң дәрәҗәдә җәберлиләр. Моның өчен Сталин гына түгел, бөтен партия гаепле. Әлбәттә, төрмәдән чыккач, Солтангалиев чит илгә күчеп китә алыр иде ([[Зәки Вәлиди]], [[Гаяз Исхакый]] һ.б. кебек), әмма ул аңлы рәвештә башка юлны сайлый. Мөгаен, киләчәк буыннар мине дөрес аңларлар дип уйлагандыр. Ә чынбарлык шуннан гыйбарәт: [[1928 ел]]да яңадан «Солтангалиев эше» куертыла, һәм Мирсәет Хәйдәргали улын яңадан кулга алалар. Бу юлы ул «халыкара империализм агенты» дип гаепләнә. Шул чакта бик күп [[татар]], [[башкорт]], [[кырым татарлары]]ның (мәсәлән, [[Вәли Ибраимов]], [[Измаил Фирдәүс]]) иң белемле, алдынгы карашлы уллары, кызлары кулга алына, юк ителә - репрессиягә дучар ителә. Масштабы ягыннан ул 1937-1938 еллардагы вандализмны да арттырып җибәрә. [[1930]] елда М.Солтангалиевне үлем җәзасына хөкем итәләр. Ә ярты елдан соң бу карар 10 елга төрмәдә утыруга алмаштырыла. [[1934]] елда аны вакытыннан элек азат итәләр. Ләкин [[1937]] елда Мирсәет Солтангалиевне тагын төрмәгә ябалар һәм бик нык кыйныйлар. Һәм [[1940]] елның 28 гыйнварында аталар (хатыны һәм ике баласы да төрмәдә һәлак булалар). Шулай итеп, Сталин үзенең иң көчле идеологик оппонентларының берсеннән котыла. М.Солтангалиевнең юкка гаепләнүе, үлемгә хөкем ителә.

Язучы [[Ринат Мөхәммәдиев]]нең &quot;Сират күпере&quot; әсәре Мирсәет Солтангалиевнең тормыш юлына багышланган.

== Истәлек ==
Казанның тарихи үзәгендәге мәйдан 1992 елда аның исеме белән аталган. Стела Башкортстан Республикасы Кармаскалы авылында урнаштырылган.

Язучы [[Ринат Мөхәммәдиев]]нең &quot;Сират күпере&quot; әсәре Мирсәет Солтангалиевнең тормыш юлына багышланган.&lt;ref&gt;Мөхәммәдиев Р. Сират күпере: роман. – Казан, 1992. – 528 б.&lt;/ref&gt;

[[Әлҗәзаир]] язучысы Хабиб Тенгур (Habib Tengour) Солтангалиев турында [[француз теле]]ндә роман язган.&lt;ref&gt;Tengour H. Sultan Galiev ou la rupture de stocks; cahies 1972-1977. - 132 p.&lt;/ref&gt;

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;

== Әдәбият ==

* [[Мәхмүт Әхмәтҗанов|Әхмәтҗанов М.Р.]] XX гасырның бөек улы һәм фаҗигале шәхес // [http://www.tatknigafund.ru/books/1105/read#page33 Яманны юлдаш итмә: мәкаләләр, очерклар, эсселар. Татарстан китап нəшрияты, 2007 ел.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513111553/http://www.tatknigafund.ru/books/1105/read#page33 |date=2016-05-13 }}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
* [[«Унбиш җитәкче хаты»]]

{{DEFAULTSORT:Солтангалиев, Мирсәет}}
[[Төркем:Татар сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Татар революционерлары]]
[[Төркем:Репрессияләнгән татарлар]]
[[Төркем:Социалистлар]]
[[Төркем:Марксизм теоретиклары]]
[[Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары]]</text>
      <sha1>267p0ujtoseps9ctkhczd055852p543</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Татарстан язучылар берлеге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21248</id>
    <revision>
      <id>5987162</id>
      <parentid>5977581</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T08:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23381" sha1="3ux3ax7rrv7q9z1d8rk4jfmkygq05vl" xml:space="preserve">{{TwinCYR|Tatar yazuçılar berlege}}
{{УК}}
[[Рәсем:ТР-Язучылар Берлеге.jpg|thumb|right|Татар язучылары [[Арча]]да [[Галиәсгар Камал]]га һәйкәл ачу вакытында]]
'''Татарстан язучылар берлеге''', 2025 елның 3 октябреннән ― «Россия Язучылар берлеге» гомумроссия иҗтимагый оешмасының Татарстан республика бүлекчәсе ({{lang-ru|Татарстанское республиканское отделение Общероссийской общественной организации «Союз писателей России»}})&lt;ref name=&quot;:sprf&quot;&gt;[https://sprf.ru/news/1229  Важное историческое событие: Союз писателей Татарстана вошел в состав Союза писателей России.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251017172339/https://sprf.ru/news/1229 |date=2025-10-17 }} Официальный сайт Союза писателей России, 3.10.2025&lt;/ref&gt;
— [[Татарстан]] профессиональ язучылар оешмасы. Берлек [[1936 ел]]да оешкан. 2025 елның 3 октябренә берлектә 316 язучы булган. 2025 елның 3 октябреннән {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Россия язучылар берлеге||ru|Союз писателей России}} составында.

== Максатлары ==
Язучылар берлегенең бүгенге көндәге вазифасы да татар язучыларының яңа буынын тәрбияләү, талантлы яшьләрне барлау, аларны үз вакытында күреп алу, дөрес юнәлешләр биреп, үзебезнең меңьеллык татар әдәбияты үрнәкләрендә иҗатка тарту. Язучылар берлеге әгъзасы итеп кабул ителгәч, аларга мөмкин булган социаль-көнкүреш ярдәмен күрсәтү.

== Тарих ==
[[Бөек Ватан сугышы]]ннан соң, 1960нчы елларда 100 кеше исәпләнгән. 

Соңгы елларда татар язучылары арасында буыннар алмашуы бара. 320 язучының 180не [[пенсия]] яшендә, ә 140ы чагыштырмача урта яшьләрдә. Каләм ияләренең уртача яше – 59 тирәсе. 

==== Россия язучылар берлеге составына кертелү ====
Татарстан язучылар берлегенең РФ язучылар берлеге составына керү турында карар 2025 елның 3 октябрь көнендә, [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Тинчурин театры]] бинасында үткәрелгән оешманың чираттан тыш җыенында кабул ителде. Залда утыручы 179 делегат арасыннан бары тик 3 кеше генә оешмаларны берләштерүгә каршы тавыш биргән, берсе тыелып калган&lt;ref&gt;[https://mkam.business-gazeta.ru/news/684387 Татарстанские литераторы вошли в союз писателей России, возглавляемый Мединским.]{{Deadlink|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Бизнес-Онлайн, 3.10.2025&lt;/ref&gt;. Моңа кадәр, Татарстан язучылар берлеге РФ берлегенә буйсынмаган бердәнбер оешма булган.

== Бүлекчәләре ==
* [[1963 ел]]дан [[Әлмәт язучылар оешмасы]]
* [[1980 ел]]дан [[Чаллы язучылар оешмасы]]&lt;ref&gt;Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.millattashlar.ru/index.php/%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7_%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B8 «Милләттәшләр» сайтында]&lt;/ref&gt;

== Татарстан Язучылар берлегенең съездлары ==
* I съезд - (25-29 июль [[1934 ел|1934]] ел) Берлек идәрәсе рәисе итеп [[Кави Нәҗми]] сайлана.&lt;ref&gt;Совет Татарстаны язучылары. Казан. Татарстан китап нәшрияты, 1986.&lt;/ref&gt;
* XV съезд -
* XVI съезд - 
* XVII съезд ― [[2012 ел]]да үткәрелә, съездда Татарстан Язучылар берлегенең рәисе итеп [[Рәфис Корбан]] сайлана.
* XVIII съезд ― 2016 елда күпчелек тавыш белән яңа рәис итеп [[Данил Салихов]] сайлана.
* XIX съезд ― 2021 елда күпчелек тавыш белән (231 язучының 122се аңа тавыш биргән) яңа рәис итеп [[Ркаил Зәйдулла]] сайлана&lt;ref&gt;[https://sptatar.com/tatarstan-yazuchylar-berlegene-koryltae-bara/    Татарстан Язучылар берлегенең XIX Корылтае бара.] [[ТР язучылар берлеге]] сайты, 03.03.2021&lt;/ref&gt;.
* XX съезд ― [[2025 ел]]ның [[27 март]]ында [[Казан]]да ([[Корстон-Казан|«Корстон»]]) узган Язучылар берлеге корылтаенда яңа срокка Татарстан язучылар берлеге рәисе итеп [[Ркаил Зәйдулла]] сайланган. 194 тавыштан 167 кеше Ркаил Зәйдулла өчен тавыш биргән (Корылтай эшендә Берлекнең барлыгы 301 әгъзасыннан 213е катнашкан)&lt;ref&gt;''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/rkail-zaidulla-tatarstan-yazucylar-berlege-raise-itep-sailandy-5902279 Ркаил Зәйдулла Татарстан язучылар берлеге рәисе итеп сайланды.] [[Татар-информ]], 27.03..2025&lt;/ref&gt;.
* '''Чираттан тыш''' съезд ― [[2025 ел]]ның [[3 октябрь|3 октябрендә]] узган. «Россия Язучылар берлеге» гомумроссия иҗтимагый оешмасы (җитәкчесе [[Владимир Мединский]]) һәм аның төбәк бүлекчәсе (рәисе [[Татьяна Сушенцова]]), Россия язучылары берлегенең Татарстан бүлеге (рәисе [[Николай Алешков]]) белән кушылу / берләшү турында карар кабул ителгән&lt;ref&gt;[https://sptatar.com/tatarstan-yazuchylar-berlege-rossiya-yazuchylar-berlege-bel-n-kushylu-turynda-karar-kabul-itte/ Татарстан Язучылар берлеге Россия Язучылар берлеге белән кушылу турында карар кабул итте.] [[Татарстан Язучылар берлеге]]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;''Юлай Низаев.'' [https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-yazucylar-berlege-rossiya-yazucylar-berlege-belan-kusylu-turynda-karar-kabul-itte-5912037  Татарстан Язучылар берлеге Россия Язучылар берлеге белән кушылу турында карар кабул итте.] [[Татар-информ]], 5.10.2025&lt;/ref&gt;. Нигез итеп, Татарстан язучыларының Россия язучылар берлегенең структур бүлекчәсе булуы теркәлгән Устав кабул ителгән&lt;ref name=&quot;:sprf&quot;  /&gt;.

== Шәхесләр ==
=== Берлек рәисләре ===
* [[1934 ел|1934]]-[[1937 ел|1937]] [[Кави Нәҗми]]
* [[1937 ел|1937]] [[Ләбиб Гыйльми]]
* [[1937 ел|1937]] [[Мирсәй Әмир]]
* [[1938 ел|1938]]-[[1939 ел|1939]] И. Вахитов
* [[1939 ел|1939]]-[[1942 ел|1942]] [[Муса Җәлил]]
* [[1942 ел|1942]]-[[1944 ел|1944]] [[Таҗи Гыйззәт]]
* [[1945 ел|1945]]-[[1950 ел|1950]] [[Әхмәт Ерикәй]]
* [[1950 ел|1950]]-[[1953 ел|1953]] [[Гариф Гобәй]]
* [[1953 ел|1953]]-[[1958 ел|1958]] [[Гомәр Бәширов]]
* [[1958 ел|1958]]-[[1961 ел|1961]] [[Афзал Шамов]]
* [[1961 ел|1961]]-[[1968 ел|1968]] [[Мирсәй Әмир]]
* [[1968 ел|1968]]-[[1971 ел|1971]] [[Ибраһим Гази]]
* [[1971 ел|1971]]-[[1974 ел|1974]] [[Зәки Нури]]
* [[1974 ел|1974]]-[[1984 ел|1984]] [[Гариф Ахунов]]
* [[1984 ел|1984]]-[[1989 ел|1989]] [[Туфан Миңнуллин]]
* [[1989 ел|1989]]-[[1999 ел|1999]] [[Ринат Мөхәммәдиев]]
* [[1999 ел|1999]]-[[2005 ел|2005]] [[Фоат Галимуллин]]
* [[2005 ел|2005]]-[[2012 ел|2012]] [[Илфак Ибраһимов]]
* [[2012 ел|2012]]-[[2016 ел|2016]] [[Рафис Корбан]]
* [[2016 ел|2016]]-[[2021 ел|2021]] [[Данил Салихов]]
* [[2021 ел|2021]]―{{CURRENTYEAR}} [[Ркаил Зәйдулла]]&lt;ref&gt;[https://www.azatliq.org/a/31130841.html  Ркаил Зәйдулла Татарстан язучылар берлеге рәисе итеп сайланды.] [[Азатлык радиосы]], 3.03.2021&lt;/ref&gt;.

=== Аерым танылган әгъзалары ===
{{seealso|Төркем:Татарстан язучылар берлеге әгъзалары|Төркем:Татарстан язучылары}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P463 wd:Q13207330. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569,label:Исем,p69,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! туу датасы
! Исем
! әлма-матер
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-12-13
| [[Рәмзи Илялов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''
| [[Учительская газета]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2097006|Sovetsky Sport]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q19911272|サヴェーツキー・パトリオート]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11420727|Ministry for State Security]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-08-11
|-
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-04-22
| [[Марат Әмирханов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| [[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]&lt;br/&gt;[[Сөембикә (журнал)]]
| [[:commons:Category:Marat Amirhanov|Marat Amirhanov]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-11-11
| [[Роза Хәбибуллина (1934)|Роза Хәбибуллина]]
| [[Мөслим лицее]]&lt;br/&gt;[[Казан федераль университетының Алабуга институты]]
| [[Мөслим лицее]]&lt;br/&gt;[[Татарстанның Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәге]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-05-01
| [[Вакыйф Нуруллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Казан утлары (журнал)|Казан утлары]]&lt;br/&gt;[[Татарстан китап нәшрияты]]&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасының милли музее]]&lt;br/&gt;[[Казань (журнал)|Казань]]
| 
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-03-23
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-12-20
| [[Фәтхулла Абдуллин]]
| ''[[:d:Q1822284|Ташкент дәүләт транспорт университеты]]''
| [[Кама таңнары (әдәби берләшмә)|Кама таңнары]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-01
| [[Ягъсуф Шәфыйков]]
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-03-26
| [[Рабит Батулла]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]''&lt;br/&gt;[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]]&lt;br/&gt;[[Татарстан (телерадиокомпания)]]&lt;br/&gt;[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Rabit Batulla|Rabit Batulla]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-02-08
| [[Мәхмүт Газизов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-09-14
|-
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-08-04
| [[Равил Фәйзуллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]
| [[Казан утлары (журнал)|Казан утлары]]&lt;br/&gt;[[Әлмәт язучылар оешмасы]]
| [[:commons:Category:Ravil Fayzullin|Ravil Fayzullin]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-10-28
| [[Вәсимә Хәйруллина]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-05-01
| [[Мирсәй Гариф]]
| ''[[:d:Q1736331|Томск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-02-10
| [[Солтан Шәмси]]
| [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[Татарстан китап нәшрияты]]&lt;br/&gt;[[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]]&lt;br/&gt;[[Казан утлары (журнал)|Казан утлары]]&lt;br/&gt;[[Идел (әлманах)|Идел]]&lt;br/&gt;[[Татарстан (журнал)|Татарстан]]
| [[:commons:Category:Sultan Shamsi|Sultan Shamsi]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-10-02
| [[Илсур Хөснетдинов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-09-16
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947
| [[Әнвәр Хәйри]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]&lt;br/&gt;[[Мирас (журнал)|Мирас]]&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасының Милли китапханәсе|Татарстан Республикасы Милли китапханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-07-20
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-04-26
| [[Рафаил Газизов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-12-23
| [[Әхәт Гаффар]]
| 
| 
| [[:commons:Category:Ahat Gaffar|Ahat Gaffar]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-01-01
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-05-09
| [[Габделәхәт Хәбибуллин]]
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-08-29
| [[Нурия Сәйяр]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-08-20
| [[Ринат Нуруллин]]
| [[Казан дәүләт аграр университеты]]
| [[Казан дәүләт энергетика университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q113411164|Министерство мелиорации и водного хозяйства Татарской АССР]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4207833|РФА Казан физика-техника институты]]''&lt;br/&gt;[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт аграр университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q30263963|Institute of Mechanics and Engineering]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-07-17
| [[Рәдиф Сәгъди]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]&lt;br/&gt;[[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]&lt;br/&gt;Татарстан язучылар берлеге
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-07-17
| [[Диләвәр Османов (1959)|Диләвәр Османов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-12-05
| [[Резедә Шәрипова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-01-19
| [[Наил Ишмөхәммәтов]]
| ''[[:d:Q2333459|De Crypte]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-12-14
| [[Нәфисә Сабирҗанова]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-07-20
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-12-11
| [[Искәндәр Сираҗи]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[Татарстан (телерадиокомпания)]]&lt;br/&gt;[[«Шәһри Казан» газетасы]]&lt;br/&gt;[[«Мәдәни Җомга» газетасы|«Мәдәни Җомга»]]&lt;br/&gt;[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]&lt;br/&gt;[[Татарстан яшьләре (газета)|«Татарстан яшьләре»]]&lt;br/&gt;[[Акчарлак (газета)|Акчарлак]]&lt;br/&gt;[[«Идел» журналы]]&lt;br/&gt;[[«Сираҗи сүзе» газетасы]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-11-27
| [[Айгөл Әхмәтгалиева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Мәгърифәт (газета)|Мәгърифәт]]&lt;br/&gt;[[Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты]]&lt;br/&gt;[[«Мәйдан» журналы]]&lt;br/&gt;[[Казан утлары (журнал)|Казан утлары]]&lt;br/&gt;[[Чаллы дәүләт татар драма театры|Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры]]
| [[:commons:Category:Aigul Ahmetgalieva|Aigul Ahmetgalieva]]
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-02-05
| [[Сөмбел Гаффарова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан федераль университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]
| [[Сөембикә (журнал)]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989
| [[Эльвира Һадиева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
&lt;small&gt;{{искәрмәләр}}&lt;/small&gt;

== Сылтамалар ==
* [https://sptatar.com/  sptatar.com — Татарстан Республикасы Язучылар Берлегенең рәсми сайты]
* [http://www.azatliq.org/content/article/1874036.html Язучылар берлеге кемгә кирәк? — Азатлык радиосының түгәрәк өстәл сөйләшүе]
* [http://www.intertat.ru/clauses/22/10436/ Илфак Ибраһимов: “Язучылар арасында буыннар алмашуы бара”]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{Бу темага Татнетта|сүз%20төзмә= Татарстан%20язучылар%20берлеге |сүз+төзмә= Татарстан+язучылар+берлеге |süz%20tözmä = Tatarstan%20yazuçılar%20berlege}}

== Шулай ук карагыз ==
{{Портал|Әдәбият}}
* [[Гөлүсә Батталова]]
{{Татнетны үстерү фонды}}


{{Rq|stub|wikify}}

[[Төркем:Татар язучылары]]
[[Төркем:Әдәби оешмалар]]
[[Төркем:Иҗтимагый оешмалар]]
[[Төркем:Татарстан язучылар берлеге әгъзалары]]
[[Төркем:Казан оешмалары]]
[[Төркем:Язучылар берлекләре]]</text>
      <sha1>3ux3ax7rrv7q9z1d8rk4jfmkygq05vl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барселона (футбол клубы, Барселона)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23070</id>
    <revision>
      <id>5987124</id>
      <parentid>5981011</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T21:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4722" sha1="g14slr00o57w2dtuy5tlg85vp0ic94u" xml:space="preserve">&lt;small&gt;{{мәгънәләр|Барселона (мәгънәләр)}}&lt;/small&gt;{{Футбол клубы}}
'''«Барсело́на»''' ([[Испан теле|исп.]] һәм [[Каталон теле|кат.]] ''Futbol Club Barcelona'') футбол клубы — [[Барселона]] шәһәренең спорт оешмасы. [[Испаниянең Премьер Лигасы]]нда уйный.
[[Файл:Messi Training.jpg|280px|мини|уңда|Барселонаның төп һөҗүмчесе - [[Лионель Месси]]]]
Дөньяның иң көчле, танылган, мәшһүр такымнарның берсе.

[[1899]] елда нигезләнгән, [[Каталония]] символына әйләнгән, шуңа күрә Барселона шигаре: &quot;Такымга караганда күбрәк&quot;  (''Més que un club'' ).

Барселона, Реал Мадрид, Атлетико Билбао вәкилләре - Примера ярышына нигез салучылар.

[[Испания]] югары дивизионнан китмәгән өч такымның берсе.

Өй стадионы - мәшһүр &quot;[[Камп Ноу]]&quot; - [[Аурупа]]да иң сыйдырышлы стадион - 	99 354 кеше. Нәкъ монда [[2009]] елда [[Рубин|Казан такымы Рубин]] җиңелмәс Барселона такымын 2:1 исәбе белән җиңә. Ләкин Рубинга җиңелүгә карамастан, нәкъ [[2009]] елда Барселона уникаль казанышка ирешә: барлык мөмкин булган ярышларда җиңә: [[Испания]] чемпионаты, Кубогы, Суперкубогы, [[Чемпионнар лигасы]], УЕФА Суперкубогы, Такымнар дөнья чемпионаты.

[[2014]] елдан баш тренеры - Луис Энрике.
== Клуб әгъзалары ==
{{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?assumedOffice WHERE {
  ?item p:P54 ?posheld.
  ?posheld ps:P54 wd:Q7156.
  ?posheld pq:P580 ?assumedOffice.
  MINUS { ?posheld pq:P582 ?endTime. }
}
ORDER BY ?assumedOffice
|columns=label
|sort=label
|autolist=fallback
|row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек
|skip_table=1
|col_count=3
}}
* ''[[:d:Q105681392|Alejandro Balde]]''
* ''[[:d:Q16063229|Andreas Christensen]]''
* ''[[:d:Q123186203|Andrés Cuenca]]''
* ''[[:d:Q66743376|Ansu Fati]]''
* ''[[:d:Q45179405|Anthony Gordon]]''
* ''[[:d:Q60452465|Catarina Macario]]''
* ''[[:d:Q104784108|Chadi Riad]]''
* ''[[:d:Q2470385|Cristian Gabriel Chávez]]''
* ''[[:d:Q19560313|Dani Olmo]]''
* ''[[:d:Q59938996|Eric García]]''
* ''[[:d:Q117312887|Fermín López]]''
* ''[[:d:Q44297797|Ferran Torres]]''
* ''[[:d:Q19898898|Frenkie de Jong]]''
* ''[[:d:Q108111889|Gavi]]''
* ''[[:d:Q121943745|Gerard Martín]]''
* ''[[:d:Q118876190|Héctor Fort]]''
* ''[[:d:Q77237821|Iñaki Peña]]''
* ''[[:d:Q1389401|Jaime Alfonso Ruiz]]''
* ''[[:d:Q104835054|Jimer Fory]]''
* ''[[:d:Q110258306|Joan Garcia]]''
* ''[[:d:Q133876886|Jofre Torrents]]''
* ''[[:d:Q21621620|José Arnaiz]]''
* ''[[:d:Q6298063|João Cancelo]]''
* ''[[:d:Q47170176|Jules Koundé]]''
* ''[[:d:Q56424307|Karim Adeyemi]]''
* ''[[:d:Q113704154|Lamine Yamal]]''
* ''[[:d:Q121982284|Marc Bernal]]''
* ''[[:d:Q114085673|Marc Casadó]]''
* ''[[:d:Q160472|Marc-André ter Stegen]]''
* ''[[:d:Q22951255|Marcus Rashford]]''
* ''[[:d:Q1037444|Marvin Ávila]]''
* ''[[:d:Q118473161|Pau Cubarsí]]''
* ''[[:d:Q66606355|Pedri]]''
* ''[[:d:Q28861547|Raphinha]]''
* ''[[:d:Q5478192|Renato Tapia]]''
* ''[[:d:Q50315237|Riqui Puig]]''
* ''[[:d:Q19301771|Romà Bancells i Chavales]]''
* ''[[:d:Q56332606|Ronald Araújo]]''
* ''[[:d:Q109659531|Roony Bardghji]]''
* ''[[:d:Q14623217|Sergi Samper]]''
* ''[[:d:Q128214524|Toni Fernández]]''
* ''[[:d:Q113976796|Víctor Barberà]]''
* ''[[:d:Q188997|Wojciech Szczęsny]]''
* ''[[:d:Q136221128|Xavi Espart]]''
{{Wikidata list end}}
== Казанышлар ==

* Чемпионнар лигасы - [[1992]], [[2006]], [[2009]], [[2011]]
* УЕФА кубоклары ияләре кубогы - 1979, 1982, 1989, 1997
* УЕФА суперкубогы - 1992, 1997, 2009, 2011
* Такымнар дөнья чемпионаты - 2009, 2011
* Испания чемпионы - 22 тапкыр
== Сылтамалар ==
* [http://www.fcbarcelona.cat/ Рәсми сайт] {{ref-en}} {{ref-es}}
* {{wikidata|p2013|}} Facebookта
* {{wikidata|p2003|}} Instagramда
* {{wikidata|p2002|}} twitterда
{{Rq|stub}}

[[Төркем:Испания футбол клублары]]
[[Төркем:Әлифба буенча футбол клублары]]</text>
      <sha1>g14slr00o57w2dtuy5tlg85vp0ic94u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Әстерхан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23416</id>
    <revision>
      <id>5987121</id>
      <parentid>5980956</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T21:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157000" sha1="e1n85vbww5dermi9afap0b9i2r6bsz3" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Әстерхан (мәгънәләр)}}
{{TwinCYR|Ästerxan}}
{{ТП/ВМ
 |халәт = шәһәр
 |татар исеме = Әстерхан
 |чын исем = &lt;/div&gt;[[Рәсем:Panarama astrakhan 2009.jpg|395px|Вид на 17-ю пристань с Новогоо моста]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Вид на центр города с Нового моста&lt;/small&gt;
 |ил = Россия
 |герб = Coat_of_Arms_of_Astrakhan.png
 |байрак = Flag_of_Astrakhan.png
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_dir = N|lat_deg = 46|lat_min = 20|lat_sec = 0
  |lon_dir = E|lon_deg = 48|lon_min = 01|lon_sec = 0
  |CoordAddon             = type:city(501300)_region:RU
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы = 250
 |төбәк харитасы зурлыгы = 
 |район харитасы зурлыгы = 
 |төбәк төре = 
 |төбәк = Әстерхан өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = 
 |район = 
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = 
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = XIV
 |элеккеге исемнәр = Хаҗитархан
 |халәт бирле = 1717
 |мәйдан = 500
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 130
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = {{үсү}} 520 700 &lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls Таблица 2. Численность населения районов и городских населённых пунктов субъектов Российской Федерации]&lt;/ref&gt;
  |исәп елы = 2010
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = руслар, татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = 
 |DST = 
 |телефон коды = 8512 (851)
 |почта индексы = 414000
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = http://xacitarxan.narod.ru/
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 | add1n                   = Кардәш шәһәрләр
 | add1                    = {{wikidata|p190}}	
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Әстерхан''' (иске исемнәре: &lt;big&gt;حاجی‌ ترخان&lt;/big&gt;, ''Хаҗитархан, Әҗдаркан, Аштархан, Әчтерхан'' һ. б.)– [[Идел]]нең тамагында урнашкан шәһәр. [[Әстерхан өлкәсе]] башкаласы.

Әстерханда халыкның 79,3%ын [[руслар]], 7,7% [[татарлар]], 4,2% [[казакълар]] тәшкил итә.
Шәһәр Каспий буе түбәнчелегенең 11 утравында, Идел тамагының өске өлешендә урнашкан. Төп өлеш иделнең сул ярында урнашкан, уң якта 20% халык яши. Идел аша 2 күпер салынган. Барлык күперләр саны – 30. Әстерхан Идел буйлап 45 чакрымга сузылган.

Шәһәрдә биш югары уку йорты (Дәүләт техник университеты, Медицина академиясе, Дәүләт педагогия институты, Сарытау юридик институты филиалы, Рыбный институт), шулай ук ике театр (рус һәм татар) белән дәүләт консерваториясе, картиналар галереясы һәм биш дәүләт музее бар.&lt;ref&gt;[http://xacitarxan.narod.ru/astarxantessorati.htm Әстерхан тәэссораты]&lt;/ref&gt;

[[2022 ел]]ның [[15 ноябрь|15 ноябреннән]] — '''«[[Хезмәт даны шәһәре]]»'''&lt;ref&gt;[http://prezident.org/articles/ukaz-prezidenta-rf-829-ot-15-nojabrja-2022-goda-15-11-2022.html  Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести»]&lt;/ref&gt;.
==Тарихи мәгълүмат ==
[[1552 ел]]ның 12 октябрендә [[Иван Грозный]] [[Казан ханлыгы]]н яулап алганнан соң, аның башкисәрләре 1554 елны Әстерханга яу белән чыгалар. Алар су юлы белән аска төшәләр дә, тар гына участокта Иделгә хуҗа булып, Кремльне сугышып кулга төшерәләр. Җиңелгән Друбиш хан хәзерге Царев елгасы (елга буенча хан чигенгәнгә күрә бу суны Царев суы дип йөртә башлыйлар) буенча [[Дагстан]]га кача. Бу әле Әстерханны тулысынча алу булмый. Рус хөкүмәте 1554-1558 елларда Хаҗитархан киңлекләрен, мал-мөлкәтен үзләштерә.&lt;ref&gt;[http://www.vatantat.ru/page6563.htm Әстерханга1000 елмы? Наилә ПОТЕЕВА-ФАТЫЙХОВА]{{Deadlink|date=November 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Хаҗитархан рус кулына төшкәнче үк Иделнең ике ягында да бер үк вакытта яшәп килгән. Сул якта [[нугай татарлары]]ның кышкы ставкалары, Караван сарай булып, ике якны тоташтыручы кичү эшләгән. Су аз вакытта кышын ул туңа торган булган. Әстерханның сул ягында: хәзерге Кремль урынында татар Кремле булып, анда мәчетләр эшләп килгән (алар җимертелеп, өсләренә хәзерге чиркәүләр салынган), Кремльдә әүлияләр, изгеләр күмелгән булган. Кара Дауыт әүлиянең кабере хәзер дә Кремльдә саклана, тик инде ул, христиан дине изгеләре рәтенә күчерелеп, кабер өсте дә үзгәртелгән. Облвоенкомат урынында элек Девичий монастырь иде. Хаҗитархан тарихы исә монда [[Дәрбиш Гали]] ханның (Хаҗитархан елъязмасына ул Друбиш Али дип тә кереп китә) ставкасы, хан мәчете булган дип күрсәтә. Кремль тирәсендә урнашкан Аккош күле (ул элеккеге Иделнең бер кисәге) алдында &quot;Газпром&quot; үзенә мәһабәт, зур замана бинасы төзеп куйды. Бина нигезен төзе¬гәндә борынгы мөселман каберләре килеп чыккан. Татар базары Идел ярында урнашып, аңа килеп туктаган сәүдәгәрләр Хаҗитарханга Татар капкасы аша уза торган булганнар. Татар базары түбәсе (калкулык) өстендә Иван Золотоус чиркәве бар, анда элек хан мәчете һәм хан каберлекләре булган. Чиркәү эчендә хәзер дә 3 мөселман кабере урыны билгеле. Хрис¬тиан дине руханилары бер кабер урынына, атап килгән мөселманнарны, монда Фатыйма әүлия күмелгән, калган икесенең исемнәрен белмибез, дип бер почмакка китереп бастыралар. Кайбер татарлар бу урынга килеп, нәзер әйтеп, аннан чиркәүгә кереп садака да салалар.

==Һинд сәүдә өй яны==
[[Файл:Indpodvorje.jpg|thumb|250px|right|Истәлек тактасы]]
'''Һинд сәүдә өй яны''' — Әстерханда булган [[XVII гасыр]] архитектур-тарихи һәйкәл. Тарихи һәйкәлнең хәзерге бинасы Һиндлеләр өй янының башлангыч халәтенә охшамаган, бу күп янкорылмалар белән торак бина булып тора, алар бинаның башлангыч кыяфәтен деформацияләгәннәр.&lt;br/&gt;
Беренче мәртәбә Һиндлеләр сәүдә янында [[1625 ел]] [[Ключарёв елъязмасы]]нда искә алына: «1625 елда Фарсылар, Әрмәннәр һәм Һиндлеләр кунакханә өй яннарын төзегәннәр: Әрмән, Фарсы һәм Һиндле, Азия йоласы буенча Спасски монастыреннан ерак түгел».&lt;ref&gt;Кирилл Васильев [http://cdtnkfyf.ucoz.ru/_ld/0/5_1900__.pdf Ключаревская летопись: история о начале и возобновлении Астрахани, случившихся в ней происшествиях, об архиереях в оной бывших, а также о воеводах, градоначальниках и губернаторах.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130421231530/http://cdtnkfyf.ucoz.ru/_ld/0/5_1900__.pdf |date=2013-04-21 }} — Астрахань: Тип. Губернского Правления, 1887. — 89 с.&lt;/ref&gt; 1671—1672 ел Разин фетнәсе вакытында Һиндле сәүдә корылмалары яндырылган булган һәм 1673 елда янә төзелгән булганнар. 1809 елда бина [[классицизм]] стиленда реконструкцияләнгән булган. XIX гасырда Һиндлеләр Әстерханда сәүдә эшен бетергәннәр.&lt;ref name=&quot;nkj&quot;&gt;[[Даркевич, Владислав Петрович|В. П. Даркевич]] [http://www.old.nkj.ru/11/9710/11710024.html «Астрахань — ворота на Восток»]{{Deadlink|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2018|bot=InternetArchiveBot}}//[[Наука и жизнь]], № 10, 1997 г. ([http://publ.lib.ru/ARCHIVES/N/%27%27Nauka_i_jizn%27%27%27/%27%27Nauka_i_jizn%27%27%27,1997,N10.%5Bdjv%5D.zip копия]{{Deadlink|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}}) Автор — [[доктор исторических наук]], ведущий научный сотрудник [[Институт археологии РАН|Института археологии РАН]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;astraheritage&quot;&gt;Васькин Н. «[http://astraheritage.ru/node/12 Заселение Астраханского края] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508013349/http://astraheritage.ru/node/12 |date=2012-05-08 }}». — Волгоград.: Нижне-Волжское изд., 1973.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oldevrasia&quot;&gt;[http://oldevrasia.ru/library/100-velikikh-zagadok-Indii/81 Индийцы в Астрахани]//Н. Н. Непомнящий. 100 великих загадок Индии. М.: Книга по Требованию, 2010 г.&lt;/ref&gt;

==Әстерхан татар халкы==
Әстерханның [[татарлар]] күмәкләп яши торган борынгы [[Тияк бистәсе]] бар. 
Кайчандыр Тияк гөрләп торган. Бистәнең унбиш җирендә унбиш мәчеттә азан әйткәннәр. Буйдан-буйга сузылган Менжинский урамы буйлап трамвайлар йөргән. 
Хәзерге Тиякнең урамнары чакыр-чокырлы. Өйләре күбесенчә электән калган кечкенә агач йортлар тезелеп. Татарлар өчен икенче истәлекле урын – әле дә сафтагы '''Татар базары'''.&lt;ref&gt;http://xacitarxan.narod.ru/soenbike.htm&lt;/ref&gt;

XX гасыр башында Әстерхан бөтен Түбән Идел буена мәгърифәт нуры чәчкән. 1906-1914 елларда монда дистәләрчә татарча газета-журнал чыккан. [[Идел (Әстерхан)|“Идел”]], “Прогресс дәлиле”, “Мизан”, “Халык” шундыйлардан. [[1907 ел]]да татар театры барлыкка килгән. Аннан “Вулкан” театры үскән. Мөселманнарның мәчетләре, даруханәләре. Тияктәге “Кызыл Шәрык” бинасында татарча кинолар күрсәтелгән. 1928 елда шунда [[Һади Такташ]] эшчеләргә төнге сәгать 3кә кадәр үзенең әсәрләрен укыган. Мөхәррире [[Габдрахман Гомәри]], җаваплы сәркатибе [[Сәгыйть Рәмиев]] булган “Идел” газетасына 1911 елда [[Тукай]] да килеп киткән.

==Әстерханда туып-үскән танылган шәхесләр==
* [[Сара Байкина]] (1895-1972)
* [[Алекс Баттлер]] (Рәфикъ Галиев)
* [[Хәлил Галимҗанов]] (1950―2021), медицина фәннәре докторы (1998), Әстерхан дәүләт медицина университеты ректоры (2007―2018).
* [[Мәрзия Давытова]]
* [[Ринат Дасаев]]
* [[Абдулла Дубин]]
* [[Ибраһим Дубин]] (1921-96)
* [[Альберт Җәлилов (1983)|Альберт Җәлилов]] (1983), опера җырчысы (баритон), [[Татарстан Республикасының атказанган артисты]] (2018).
* [[Газиз Иделле]]
* [[Гали Ильясов (актер)]]
* [[Дилүс Ильясов]], актер.
* [[Миңлегали Ильясов]]
* [[Камал III]] (1900-1968)
* [[Исмаил Йосыпов]] (1922-92)
* [[Габдулла Капкаев]] (1897-1946), [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]] актеры. 
* [[Гөлсем Мөхәммәдова]]
* [[Лия Рамазанова]], медицина фәннәре докторы (2011), Россия Федерациясенең атказанган табибы (2024).
* [[Зиннур Нурмөхәммәтов]] (1941-2003)
* [[Зәйнәп Садриева]] (1914-1991)
* [[Дамир Сатретдинов]] (1972), полиция генерал-майоры (2021), [[Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы|ТР буенча эчке эшләр министры]] (2024 елдан).
* [[Зәйни Солтан]]
* [[Җиһанша Фәйзуллин]] (1904-85)
* [[Сания Фәйзуллина (1929)]], педагогика фәннәре докторы, профессор (Ташкент).
* [[Люция Абдуллаева]] (1944), [[Ырынбур татар театры]] актрисасы, РФ атказанган артисты (''[[1995 ел|1995]]'').
* [[Динара Гыйматова]] (1986), спортчы ([[нәфис гимнастика]]), тренер.
* [[Габдрахман Минский]] (1906—1983), язучы.
* [[Ренат Дәүләтьяров]] (1961), кинорежиссер, кинопродюсер һәм сценарий авторы. Россия продюсерлары гильдиясе президенты.
* [[Карина Сабирова]] (1998), Россия гандболчысы.

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3927. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1597&quot; | 1597
| ''[[:d:Q4202881|Иосиф (митрополит Астраханский)]]''
| 
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1671&quot; | 1671-05-21
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1703&quot; | 1703-02-22
| ''[[:d:Q557575|Vasily Trediakovsky]]''
| ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''
| [[шагыйрь]]&lt;br/&gt;[[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1768&quot; | 1768-08-06
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1732&quot; | 1732-01-05&lt;br/&gt;1732-01-16
| ''[[:d:Q4513023|Ivan Ivanovich Cherkasov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1811&quot; | 1811-10-29&lt;br/&gt;1811-11-10
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1737&quot; | 1737-11-30
| ''[[:d:Q1341087|Georg Andreas Weise]]''
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q161944|диякын]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q955464|parson]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1792&quot; | 1792-06-16
| [[Магдебург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1740&quot; | 1740
| ''[[:d:Q4216706|Hovanes Kasparov]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1814&quot; | 1814
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1745&quot; | 1745-02-03
| [[Семен Баратаев]]
| 
| [[офицер]]
| 
| data-sort-value=&quot;1798&quot; | 1798-12-30
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1746&quot; | 1746-02-01
| ''[[:d:Q135512393|Олимпия Посьет де Россье]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1812&quot; | 1812-01-18
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1770&quot; | 1770
| ''[[:d:Q1551156|Wargee]]''
| 
| [[язучы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1777&quot; | 1777
| ''[[:d:Q20511074|Պողոս Մելիքյանց]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1848&quot; | 1848
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1778&quot; | 1778-11-10
| ''[[:d:Q110319993|Daniel Ludwig Schumacher]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1861&quot; | 1861-08-23
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1779&quot; | 1779-06-22&lt;br/&gt;1779-07-03&lt;br/&gt;1780
| ''[[:d:Q16648693|Aleksandr Yermolayev]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3621491|археолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2004963|numismatist]]''
| [[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]
| data-sort-value=&quot;1828&quot; | 1828-06-10
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1785&quot; | 1785-10-11
| ''[[:d:Q4073270|Dmitry Akhsharumov]]''
| ''[[:d:Q4349855|Беренче кадет корпусы]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1837&quot; | 1837-01-13
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1786&quot; | 1786-05-11
| ''[[:d:Q4372329|Aleksandr Popov]]''
| ''[[:d:Q4129767|Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе]]''
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;1859&quot; | 1859-05-22
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1792&quot; | 1792
| [[Александр Агафи]]
| [[Казан Император университеты]]
| [[язучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1816&quot; | 1816
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1793&quot; | 1793-07-19
| ''[[:d:Q4201181|Innocenty]]''
| [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-04-15
| ''[[:d:Q4249157|Куряжский монастырь]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1794&quot; | 1794-06-20
| [[Иван Симонов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''
| [[Казан Император университеты]]
| data-sort-value=&quot;1855&quot; | 1855-01-10&lt;br/&gt;1855-01-09
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1795&quot; | 1795-01-14&lt;br/&gt;1795-01-25
| ''[[:d:Q16145925|Harutyun Alamdaryan]]''
| ''[[:d:Q20512148|Աղաբաբյան դպրոց]]''&lt;br/&gt;[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]
| [[шагыйрь]]&lt;br/&gt;[[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6996689|Нерсисән мәктәбе]]''
| data-sort-value=&quot;1834&quot; | 1834-05-25&lt;br/&gt;1834-05-24&lt;br/&gt;1834-06-05
| ''[[:d:Q1347765|Nakhichevan-on-Don]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1796&quot; | 1796-09-11
| ''[[:d:Q105724841|Varvara Alyabyeva]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1860&quot; | 1860-03-11
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1803&quot; | 1803
| ''[[:d:Q15063906|Ivan Agafonov]]''
| ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]''
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-02-25
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1804&quot; | 1804-06-13
| ''[[:d:Q4182888|Dmitriy Zavalishin]]''
| ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]''
| ''[[:d:Q4178004|publicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4991371|солдат]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-02-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1808&quot; | 1808-09-08
| ''[[:d:Q4182886|Hippolytus Zavalishin]]''
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1371378|этнолог]]''
| 
| No/unknown value
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value=&quot;1812&quot; | 1812-04-12
| [[Лазарь Будагов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-12-30
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1814&quot; | 1814-10-02
| ''[[:d:Q20508757|Michayel Patkanyan]]''
| ''[[:d:Q20512148|Աղաբաբյան դպրոց]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''
| [[Драматурглар|драматург]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q47492700|theatre maker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]
| ''[[:d:Q6996689|Нерсисән мәктәбе]]''
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-05-01
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
|-
| data-sort-value=&quot;1823&quot; | 1823-06-10
| ''[[:d:Q4427181|Ivan Sokolov]]''
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-11-19
| [[Харьков]]
|-
| data-sort-value=&quot;1826&quot; | 1826-09-18
| ''[[:d:Q56307730|Тетюшинов, Григорий Васильевич]]''
| 
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-10-09
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1826&quot; | 1826-04-11
| ''[[:d:Q56308231|Егор Никитич Аннаев]]''
| 
| ''[[:d:Q9031604|mercander]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-08-06
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value=&quot;1827&quot; | 1827-06-26
| ''[[:d:Q63703167|Գրիգոր Աղափիրյան]]''
| 
| [[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1831&quot; | 1831-07-14&lt;br/&gt;1831-07-31
| [[Илья Ульянов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-01-12&lt;br/&gt;1886-01-24
| [[Сембер]]
|-
| data-sort-value=&quot;1838&quot; | 1838
| ''[[:d:Q4055998|Avraamij (Letnickij)]]''
| [[Казан руханилар академиясе]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1893&quot; | 1893-11-05
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value=&quot;1845&quot; | 1845-09-01
| ''[[:d:Q104702690|Mikhail Dmitrievsky]]''
| [[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| ''[[:d:Q19613126|Alekseevskoye real college]]''
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-03-29
| [[Пермь]]
|-
| data-sort-value=&quot;1851&quot; | 1851
| ''[[:d:Q4223624|Stanislava Klimashevskaya]]''
| 
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1851&quot; | 1851
| ''[[:d:Q20624295|V. M. Jonov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-11-02
| [[Буча (шәһәр)|Буча]]
|-
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-03-06
| ''[[:d:Q40356|Joseph Deniker]]''
| ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''
| ''[[:d:Q16755977|раса назариясе назариячесе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|антрополог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2374149|ботаник]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q182436|китапханәче]]''
| ''[[:d:Q838691|Muséum national d'histoire naturelle]]''
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-03-18
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-08-31
| ''[[:d:Q18009089|Elizaveta Shebueva]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-04-26
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1854&quot; | 1854-08-27
| ''[[:d:Q30345651|Pavel Samgin]]''
| ''[[:d:Q1974517|Pavel Military School]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-02-03
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1855&quot; | 1855-06-23
| ''[[:d:Q3326714|Lidiya Tseraskaya]]''
| 
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''
| ''[[:d:Q1853182|Sternberg Astronomical Institute]]''
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-12-22
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1855&quot; | 1855
| ''[[:d:Q4528466|I. V. Shcheglov]]''
| 
| ''[[:d:Q901402|географ]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-05-25
| [[Кяхта]]
|-
| data-sort-value=&quot;1857&quot; | 1857
| ''[[:d:Q4498037|Vladimir Khlebnikov]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| ''[[:d:Q2365484|Astrakhan Nature Reserve]]''
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-03-20
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1857&quot; | 1857
| ''[[:d:Q65008129|Լազար Թումաս]]''
| ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| ''[[:d:Q3368718|патолог]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]
| ''[[:d:Q4223876|Clinical Infectious Disease Hospital named after S.P. Botkin]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895
| [[Варшава]]
|-
| data-sort-value=&quot;1858&quot; | 1858-02-18
| ''[[:d:Q2471242|Alexander Nikolsky]]''
| ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''
| ''[[:d:Q350979|зоолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16271064|герпетолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2025062|Zoological Museum of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-12-08
| [[Харьков]]
|-
| data-sort-value=&quot;1858&quot; | 1858-06-09
| ''[[:d:Q4283918|Aleksandr Maslennikov]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[адвокат]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-11-25
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value=&quot;1858&quot; | 1858-04-11
| ''[[:d:Q51667928|Aleksandr Mikhailovich Bykov]]''
| 
| [[офицер]]
| 
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937
| [[Батум]]
|-
| data-sort-value=&quot;1859&quot; | 1859-11-16
| ''[[:d:Q16371720|Արտեմ Կոտելնիկով]]''
| 
| [[Jurnalist|журналист]]
| 
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-06-07
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1861&quot; | 1861-08-26
| [[Сергей Коржинский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;[[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
| [[Казан Император университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q112055113|Museum of Botanical Garden of V.L. Komarov Botanical Institute]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]''&lt;br/&gt;[[РФАнең В. Л. Комаров исемендәге Ботаника институтының Ботаник урманы|Питырбур ботаника бакчасы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3162406|Siberian Botanic Garden]]''
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-11-18
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1861&quot; | 1861
| ''[[:d:Q88476108|Sofya Krukovskaya]]''
| ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]''
| ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]&lt;br/&gt;[[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q182436|китапханәче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-02-02
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-06-11
| ''[[:d:Q15081103|Mitrofan Sveshnikov]]''
| ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''
| [[галим]]&lt;br/&gt;[[хокук белгече]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| No/unknown value
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-02-15
| ''[[:d:Q47044776|Sergey Frangulov]]''
| ''[[:d:Q24935277|Петропавел ирләр укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1863&quot; | 1863
| ''[[:d:Q48961307|Берви Василий Васильевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-03
| [[Донецк]]
|-
| data-sort-value=&quot;1863&quot; | 1863-02-12
| [[Александр Агабабов]]
| [[Казан Император университеты]]
| [[профессор]]
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-06-11
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1866&quot; | 1866
| ''[[:d:Q55203578|Əbdürrəhman Umarov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933
| [[Архангельск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value=&quot;1867&quot; | 1867-01-18
| [[Габдрахман Гомәри]]
| [[Мәрҗания мәдрәсәсе]]
| [[язучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933
| ''[[:d:Q21401754|Malye Korely]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1867&quot; | 1867
| ''[[:d:Q109485265|Adolf Germogem Nikolayevich Shtylko]]''
| 
| ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-03-21
| ''[[:d:Q20508494|Nadezhda Papayan]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[җырчы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-01-19
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-04-14
| ''[[:d:Q4099466|Georgy Burdzhalov]]''
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-12-10
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-07-12
| [[Владимир Здравосмыслов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-12-25
| [[Лемго]]
|-
| data-sort-value=&quot;1871&quot; | 1871-03-12
| ''[[:d:Q4525687|Aleksandr Schmidt]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4061451|Александр лицее]]''&lt;br/&gt;[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6974177|National Library of Uzbekistan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-08-09
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value=&quot;1872&quot; | 1872-12-21
| ''[[:d:Q18634741|Nikolay Nikolaevitsj Palmov]]''
| ''[[:d:Q1973040|Киев руханилар академиясе]]''
| [[рухани]]
| 
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-02-11
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1872&quot; | 1872-03-08
| ''[[:d:Q111547494|Владимир Владимирович Винер]]''
| ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| ''[[:d:Q1781198|агроном]]''
| ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4520891|Шатиловская сельскохозяйственная опытная станция]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]''&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт аграр университеты]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-09-08
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1875&quot; | 1875-10-06&lt;br/&gt;1878
| ''[[:d:Q7035758|Nikolai Bayev]]''
| ''[[:d:Q58036807|Санкт-Петербург граждан инженерлары институты (1842-1917)]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13582652|төзелеш инженеры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-08-05&lt;br/&gt;1953
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value=&quot;1875&quot; | 1875-01-21
| ''[[:d:Q20510063|Vakhan F.  Totomiant͡s]]''
| ''[[:d:Q20754971|Брүссел ирекле университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-05-09
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value=&quot;1875&quot; | 1875
| ''[[:d:Q94684513|Andreĭ Nikolaevich Donskov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951
| [[Белград]]
|-
| data-sort-value=&quot;1876&quot; | 1876
| ''[[:d:Q16645038|Pavel Mikhaĭlovich Dogadin]]''
| 
| ''[[:d:Q10732476|сәнгать әсәрләре коллекционеры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919
| [[Россия империясе]]
|-
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-02-23
| ''[[:d:Q313275|Boris Kustodiev]]''
| ''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-05-28
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-11-18
| ''[[:d:Q12160390|Iwan Serhijowytsch Teletow]]''
| 
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-05-30
| [[Харьков]]
|-
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-03-18
| [[Абдулхәмид Җанибәков]]
| 
| ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-04-27
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880-01-07
| ''[[:d:Q4099468|Arshak Bourjalyan]]''
| ''[[:d:Q56478969|Әстерхан реаль укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q55648029|La Chauve-Souris]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4453424|Korsh Theatre]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q597655|Сундукән исемендәге Әрмән театры]]''
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-09-04
| [[Tbilisi|Тбилиси]]&lt;br/&gt;[[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880-01-22
| ''[[:d:Q13053989|Margarit Babalyan]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-12-26
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881
| ''[[:d:Q133514790|Adam Desch]]''
| 
| ''[[:d:Q2259532|ecclesiastic]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-10-07
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-11-01
| ''[[:d:Q13050729|Aleksandr Karapetyan]]''
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q2373326|Yerevan Opera Theater]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21532472|Yerevan Dancing Art State College]]''
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-07-16
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-04-14
| ''[[:d:Q16394315|Nadezhda Kardian]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[җырчы]]&lt;br/&gt;[[укытучы]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2033155|Комитас исемендәге Ереван дәүләт консерваториясе]]''
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-09-20
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-04-18
| ''[[:d:Q21293034|Feodor Zakharov]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-08-28
| [[Манхэттэн]]
|-
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-10-07
| ''[[:d:Q28599081|Alexander Zelensky]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942
| [[Йошкар-Ола]]
|-
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883-04-01
| ''[[:d:Q931154|Mikhail Trilisser]]''
| 
| ''[[:d:Q392651|махсус агент]]''
| ''[[:d:Q203023|Cheka]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q836763|State Political Directorate]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18363484|Joint State Political Directorate]]''
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-02-02
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883-10-25
| ''[[:d:Q19907822|Бравин, Николай Михайлович]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-07-10
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-07-18
| ''[[:d:Q4164047|Vladimir Dogadin]]''
| ''[[:d:Q16680888|Николай мөһәндисләр укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q151197|хәрби инженер]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-02-16
| ''[[:d:Q4513036|Nikolay Cherkasov]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| ''[[:d:Q2334387|Михайловский театры]]''
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-02-09&lt;br/&gt;1944-01-22
| [[Алматы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-04-02
| ''[[:d:Q122891473|Gustaf Aminoff]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-05-11
| [[Һельсинки|Һелсинки]]
|-
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-06-13
| ''[[:d:Q133635426|Bagrat Amaroff]]''
| 
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885-09-25&lt;br/&gt;1885-10-07
| [[Александр Тарасов-Родионов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12144794|прозачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''&lt;br/&gt;[[офицер]]
| 
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-09-03
| ''[[:d:Q1018007|Бутово полигоны]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885
| ''[[:d:Q16614939|Wiera Libierowska]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 20th century
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885-01-28
| ''[[:d:Q21641424|Aleksey Malyshev]]''
| ''[[:d:Q4113309|Vladimir Military School]]''
| ''[[:d:Q2095549|очучы]]''
| 
| No/unknown value
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885
| ''[[:d:Q95265804|Vjačeslav Kol'cov]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-11-07
| ''[[:d:Q29790852|Vladimir Sarabianov]]''
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]
| [[Правда (газета)|«Правда» газетасы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-03-04
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-02-16
| ''[[:d:Q122904195|Anna Aminoff]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-08-21
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887
| ''[[:d:Q16371157|Mahammad Sadig Akhundov]]''
| 
| ''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940s
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-01-22
| ''[[:d:Q30242556|Maria Goricheva]]''
| 
| ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-01-19
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888
| ''[[:d:Q98952344|Михаил Фридланд]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q71134636|ортопед]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-11-13
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-01-10
| ''[[:d:Q138584316|Нина Петровна Ковальдьи]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-10-10
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-03-24
| ''[[:d:Q12110486|Vladimir Klimov]]''
| ''[[:d:Q608690|Kyiv Art School]]''
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-12-29
| [[Ирпинь|Ирпин]]
|-
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889
| [[Эрнест Крүгер]]
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q530989|Балтыйк заводы]]''
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-08-18
| [[Казан интенсив күзәтүле махсус типтагы психиатрия хастаханәсе|Интенсив күзәтүле махсуслаштырылган типтагы Казан психиатрия хастаханәсе]]
|-
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889
| ''[[:d:Q54964239|Федоров Іван Герасимович]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-05-22
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-07-14&lt;br/&gt;1890
| ''[[:d:Q28039752|Marija Nablocka]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-10-06&lt;br/&gt;1969
| [[Любляна]]
|-
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-09-01
| ''[[:d:Q15649404|Oreste Rosenfeld]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-04-04
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-06-01
| [[Валерия Барсова]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-12-13
| [[Сочи]]
|-
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-12-16
| ''[[:d:Q4152857|Boris Gusman]]''
| 
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-05-03
| [[Вожаёль]]
|-
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-01-17
| [[Зәйни Солтанов]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[язучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-05-05
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895
| ''[[:d:Q21093477|Ilja Gert]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-02-21
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-12-14
| [[Сара Байкина]]
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]&lt;br/&gt;[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]&lt;br/&gt;[[Кырымтатар академия музыкаль драма театры]]&lt;br/&gt;[[Әндиҗан театры]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-10-03
| ''[[:d:Q106092718|Maria Korska]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-12-14&lt;br/&gt;1982-12-14
| [[Варшава]]
|-
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-12-22
| ''[[:d:Q131305696|Анна Ивановна Ворожеева]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-11-30
| [[Алматы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896
| ''[[:d:Q20507702|Ստեփան Չալաբյան]]''
| 
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921
| [[Әрмән Совет Социалистик Республикасы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896-03-24
| [[Гавриил Непряхин]]
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт медицина университеты]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-03-20
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896
| ''[[:d:Q69765904|Клементьев, Пётр Николаевич]]''
| ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''
| ''[[:d:Q2095549|очучы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27732138|glider pilot]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-09-11
| ''[[:d:Q4143428|Uzun-Syrt mountain]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896-10-02
| ''[[:d:Q84725618|Рождественский, Пётр Алексеевич]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| 
| 
| No/unknown value
| [[Пермь]]
|-
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897
| ''[[:d:Q4524704|Шишенин, Гавриил Данилович]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| ''[[:d:Q12090790|military leader]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-11-24
| [[Краснодар крае]]
|-
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-08-25
| ''[[:d:Q19616232|Pyotr Ionov]]''
| 
| ''[[:d:Q462390|доцент]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-12-21
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-06-25
| ''[[:d:Q39387851|Ilya Ioff]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2374149|ботаник]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|зоолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q39372574|protistologist]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-04-07
| [[Ставрополь]]
|-
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897
| ''[[:d:Q129091407|Ekaterina Stepanovna Neizvestnova-Zhadina]]''
| ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]''
| ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''
| ''[[:d:Q129091889|Новинская комплексная гидрологическая станция]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q129092090|Окская биологичечская станция]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4193891|Россия ФА Зоология  институты]]''
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-01-01
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-08-20
| ''[[:d:Q893749|Boris Lisunov]]''
| ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''
| ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''&lt;br/&gt;[[офицер]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q3543800|Харкау авиация завыты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q899438|Tashkent Mechanical Plant]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4313339|People's Commissariat of Aviation Industry of the USSR]]''
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-11-03
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-10-14
| ''[[:d:Q4365355|Viktor Plotnikov]]''
| ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-03-21
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-03-14
| ''[[:d:Q4537587|Яманов, Алексей Александрович]]''
| 
| [[укытучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-05-09
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-05-01
| ''[[:d:Q20069651|Салминов, Михаил Фёдорович]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| [[укытучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-01-29
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-05-01
| ''[[:d:Q468614|Pelageya Polubarinova-Kochina]]''
| ''[[:d:Q21095326|Pokrowski Gymnasium]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''
| [[математик]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q4201677|Institute for Problems in Mechanics of the Russian Academy of Sciences]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4139127|The Voeikov Main Geophysical Observatory]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4201472|РФА СБ Һидродинамика институты]]''
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-07-03
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-07-05
| ''[[:d:Q4097753|Leonid Aleksandrovitsj Boegarev]]''
| ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]''
| ''[[:d:Q18576582|металлург]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-09-07
| [[Гөлчәһрә Байкина]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-08-24
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-08-26
| ''[[:d:Q109486635|Корнилов, Александр Дмитриевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-07-29
| ''[[:d:Q112992222|Лазарев, Александр Павлович]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-05-16
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-02-11
| ''[[:d:Q13174334|ヴァシーリー・ヴァシーリェヴィッチ・ツェリコフスキー]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-02-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-03-09
| [[Гали Ильясов (актер)|Гали Ильясов]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]&lt;br/&gt;[[Мәскәү татар театры|Мәскәү үзәк татар эшче театры]]&lt;br/&gt;[[Республика татар күчмә театры]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2454186|Norillag]]''&lt;br/&gt;[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-09-13
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-01-12
| [[Камал III]]
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-07-27
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-10-31
| ''[[:d:Q25894112|Mammadhuseyn Asadov]]''
| 
| ''[[:d:Q5121444|разведчик]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-11-21
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-11-03
| ''[[:d:Q1967513|Lev Sverdlin]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| ''[[:d:Q4146968|Мейерхольд ис. дәүләт театры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-08-29
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-11-25
| [[Мәрзия Давытова]]
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| [[Азәрбайҗан дәүләт академия милли драма театры|Азербайҗан дәүләт академия драма театры]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-01-06
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-09-24
| ''[[:d:Q18243636|Sergey Kovalyov]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[офицер]]
| 
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-01-15
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-04-15
| ''[[:d:Q30344981|Лазарь Давидович Эзов]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-05-12
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-07-14
| ''[[:d:Q47453163|Nikolay Popov]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-07-31
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-11-26
| ''[[:d:Q58426146|Piotr Polonski]]''
| 
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-05-31
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901
| ''[[:d:Q97640823|Viktor Puganov]]''
| 
| [[офицер]]
| 
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-06-24
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-03-26
| ''[[:d:Q4276041|Maria Maksakova, Sr.]]''
| 
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6051619|публицист]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-08-11
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902
| ''[[:d:Q22086781|Symeon Shimin]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-10-27
| ''[[:d:Q30346366|Vladimir Dalinger]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-02-12
| [[Караганда|Караганды]]
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-06-07
| ''[[:d:Q4072146|Zakhariy Atlas]]''
| ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-10-11
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903
| ''[[:d:Q4508090|Чеботарёв, Николай Николаевич]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-06-20
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-12-22
| ''[[:d:Q15064600|Vasilij Nikolaevič Boltinskij]]''
| ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| ''[[:d:Q10272925|agricultural engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-01-02
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-01-18
| ''[[:d:Q15075022|Недоговоров, Виктор Леонтьевич]]''
| 
| [[офицер]]
| 
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-10-12
| [[Смоленск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-06-02
| ''[[:d:Q16717116|Соколов Іван Георгійович]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-02-22
| [[Львов]]
|-
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-11-04
| ''[[:d:Q30609456|Klara Nezvanova]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-06-20
| [[Ярославль]]
|-
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-04-08
| ''[[:d:Q4089293|Antonina Bogdanova]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-08-18
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-03-11
| [[Җиһанша Фәйзуллин]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-09-29
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-02-25
| ''[[:d:Q20507928|Valerian Surabekov]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-02-01
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-11-21
| ''[[:d:Q48855334|Michał Krajewski]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1340643|төзүче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q327321|ташчы]]''&lt;br/&gt;[[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-06-05
| [[Польша]]
|-
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904
| ''[[:d:Q71165033|Esfir Ioffe]]''
| 
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-12-27
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-03-17
| ''[[:d:Q136299930|Aleksey Yudin]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-04-09
| ''[[:d:Q12136326|Оржеховський Орест Адріанович]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-09-20
| [[Киев]]
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-12-26
| [[Газиз Иделле]]
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-07-27
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-03-14
| ''[[:d:Q15075134|Valeriy Aleksandrovitsj Soetirin]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-01-06
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-10-20&lt;br/&gt;1905
| ''[[:d:Q23656260|Nikolai Nikolaevich Obolensky]]''
| 
| [[шагыйрь]]
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-09-10
| [[Ницца]]
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905
| ''[[:d:Q39083242|Обносов, Пётр Степанович]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983
| [[Дүшәнбе]]
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905
| ''[[:d:Q47005661|Zinaida Gabrielyants]]''
| 
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| ''[[:d:Q4407739|Musical Comedy Theatre]]''
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-07-12
| ''[[:d:Q47453405|Pyotr Kondakov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-12-27
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-04-06
| ''[[:d:Q4061978|Giennadij Aleksiejenko]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-11-21
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-03-03
| ''[[:d:Q20029139|Jakow Inoczkin]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-12-31
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-08-25
| ''[[:d:Q2360907|Rostislav Zakharov]]''
| [[Рус балеты академиясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q805221|балет артисты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6051619|публицист]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q136237943|ballet director]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3029406|opera director]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5716684|биюче]]''
| ''[[:d:Q207028|Мария театры]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-01-15
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-02-18
| ''[[:d:Q21094320|Гребёнкин, Фёдор Алексеевич]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[укытучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-02
| [[Мәскәү өлкәсе]]
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-05-07
| ''[[:d:Q50891147|Valeriya Dementyeva]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4273678|Moscow Art Theatre 2nd]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4304021|Мәскәү сәнгать театры]]''
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-10-20
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-01-05
| ''[[:d:Q124771176|Mikhail Gundyaev]]''
| [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]
| [[рухани]]
| ''[[:d:Q644102|Transfiguration Cathedral]]''
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-10-13
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-26
| ''[[:d:Q937407|Eugen Kapp]]''
| ''[[:d:Q1370342|Эстония музыка һәм театр академиясе]]''
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-10-29
| [[Таллинн]]
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-07-13
| ''[[:d:Q4124709|Amiel Rafailovitsj Volpert]]''
| 
| [[галим]]
| ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4101972|VNIIRT]]''
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-21
| ''[[:d:Q4166599|Sangadzji-Garja Odzjakaevitsj Dordzjin]]''
| 
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''&lt;br/&gt;[[композитор]]
| 
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-09-30
| [[Абакан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-06&lt;br/&gt;1908-05-19
| ''[[:d:Q4176093|Alexei Yepishev]]''
| ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4991371|солдат]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-09-15
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-06-16
| ''[[:d:Q4231003|Pavel Konovalov]]''
| [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-01-30
| [[Ружанки (Любуш воеводалыгы)]]
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908
| ''[[:d:Q4392272|Mark Redkin]]''
| 
| [[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q33231|фотограф]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q957729|фотокорреспондент]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-12-15
| ''[[:d:Q4424753|Pavel Mikhaylovich Smirnov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-01-21
| [[Городище районы (Волгоград өлкәсе)|Городище районы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-09-28
| ''[[:d:Q47453501|Михаил Михайлович Адров]]''
| 
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-03-12
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-01-24
| ''[[:d:Q51668329|Борис Павлович Кириллов]]''
| 
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-05-10
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-02-24
| ''[[:d:Q120263549|Ernest Annenberg]]''
| 
| ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980s
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-06-01
| ''[[:d:Q4224321|Boris Klyuzner]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[композитор]]
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-05-21
| ''[[:d:Q260832|Комарово]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-04-19
| ''[[:d:Q4271412|Ivan Lyubeznov]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]''
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-03-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-10-29
| ''[[:d:Q4444206|Vâčeslav Vsevolodovič Strokov]]''
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|зоолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3578589|әйләнә-тирә мохит саклаучысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''
| ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-07-06
| [[Можайск]]
|-
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-04-08
| ''[[:d:Q4529954|Eduard Ezov]]''
| 
| ''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-07-20
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-11-06
| ''[[:d:Q21534224|Pavel Khalileev]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-09-04
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-08-02
| ''[[:d:Q60834666|Ладушкин, Илья Иванович]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-10-15
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-05-19
| ''[[:d:Q4245351|Joseph Kuzmin]]''
| ''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-01-12
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-07-15
| ''[[:d:Q15061227|Vladimir Shaposhnikov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-06-25
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-07-13
| ''[[:d:Q18044713|Pavel Vyshkind]]''
| 
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-01-11
| [[Түбән Новгород]]
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-09-12
| ''[[:d:Q20611501|Sergei Yakushev]]''
| 
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| ''[[:d:Q2496140|Самат Оргын ис. Азәрбайҗан дәүләт урыс драма театры]]''
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-04-30
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910
| ''[[:d:Q43476004|Mikhail Gavrilov]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-08
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-05-18
| ''[[:d:Q55102129|Поличкин, Александр Петрович]]''
| 
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-02-06
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-06-09
| ''[[:d:Q4104503|Aleksandr Vasilyev]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-02-06
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-10-07&lt;br/&gt;1911-10-20&lt;br/&gt;1911-11-12
| ''[[:d:Q4226510|Mikhail Kozell]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-07-26
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-01-30
| ''[[:d:Q4508302|Viktor Chekmaryov]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-08-22
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-09-20
| ''[[:d:Q51669754|Сергей Дмитриевич Котов]]''
| ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-08-20
| ''[[:d:Q4121964|Somoniyon]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911
| ''[[:d:Q60829372|Болдырев, Валериан Абрамович]]''
| 
| ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911
| ''[[:d:Q139376407|Антонина Николаевна Павлова]]''
| 
| ''[[:d:Q33394058|manual worker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q25626431|grinder]]''
| 
| No/unknown value
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-06-25
| ''[[:d:Q893647|Boris Urlapov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-06-11
| ''[[:d:Q4135740|Georgy Georgyants]]''
| ''[[:d:Q20574293|Baku Choreography Academy]]''
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]
| ''[[:d:Q3653111|Сарытау академия опера һәм балет театры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3354568|Галишир Нәваи ис. дәүләт академия Зур театры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q48623|Азәрбайҗан дәүләт академия опера һәм балет театры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2373326|Yerevan Opera Theater]]''
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-03-21
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-02-19
| ''[[:d:Q4462187|Siergiej Trapieznikow]]''
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-03-12
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-09-10
| ''[[:d:Q17562624|Sergey Averyanov]]''
| ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-12-17
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-12-06
| ''[[:d:Q21152733|Ivan Alekseevitsj Svistoenov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-03-21
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-01-03
| [[Мәрьям Атлас]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006
| ''[[:d:Q4102813|Валентиновка]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-10-14
| ''[[:d:Q51669250|Николай Николаевич Зиновьев]]''
| 
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|сценарист]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-09-22
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-12-20
| ''[[:d:Q63724461|Avgustin (Sudoplatov)]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1423891|дин хезмәтчесе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-07-27
| [[Сергиев Посад]]
|-
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-04-24
| ''[[:d:Q107399623|Кулагин, Виталий Александрович]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-10-15
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-11-25
| ''[[:d:Q4063378|Piotr Alberti]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-10-07
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913
| ''[[:d:Q4063847|Pavel Alyoshkin]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-02-06
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-04-05
| ''[[:d:Q15070748|Viktor Kulikov]]''
| 
| ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-05-23
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914
| ''[[:d:Q20511616|Sergey Shahumyan]]''
| ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Комсомол]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4201575|Marx-Engels-Lenin Institute]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-10-25
| [[Зәйнәп Садриева]]
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-10-30
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-01-28
| ''[[:d:Q39083015|Некрасов, Евгений Николаевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-09-09
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-08-06
| ''[[:d:Q60974905|Boris Marisov]]''
| 
| [[менеджер]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-04-20
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-10-26
| ''[[:d:Q89188902|Mariia Yakivna Vynokurova]]''
| ''[[:d:Q4496368|Kharkiv State School of Art]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-09-10
| [[Харьков]]
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-08-11
| ''[[:d:Q4071571|Астафуров, Константин Алексеевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-02-11
| [[Краснодар крае]]
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-05-06
| ''[[:d:Q4079344|Nikolay Batashev]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-10-18
| [[Киев]]
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-10-23
| [[Валерий Марисов]]
| ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-01-18
| [[Ижау]]
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-10-04
| ''[[:d:Q12173746|Marko Illich Yankovskyi]]''
| ''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-04-27
| [[Акмәсҗит]]
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-03-23
| ''[[:d:Q15079446|Сергеев, Анатолий Андреевич]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-02-06
| ''[[:d:Q1351046|Мариямполе]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915
| ''[[:d:Q42296116|Жарков-Волжский, Василий Сергеевич]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-08-09
| ''[[:d:Q120833075|Vladimirs Gluhovs]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-01-17
| [[Рига]]
|-
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-09-14
| ''[[:d:Q4065464|German Andreyev]]''
| 
| [[офицер]]
| 
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-01-23
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-06-20
| ''[[:d:Q4218321|Vera Leontevna Kasjoetova]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-04-18
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-09-30
| ''[[:d:Q4372387|Andrey Popov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-06
| [[Волгоград]]
|-
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-05-25
| ''[[:d:Q19918470|Ягудина, Сиюм Илязетдиновна]]''
| ''[[:d:Q16705025|Ташкент дәүләт аграр университеты]]''
| ''[[:d:Q1781198|агроном]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-10-24
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-04-30
| ''[[:d:Q60694450|Tat'yana Kravchenko]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[укытучы]]
| ''[[:d:Q1515426|Украина милли музыка академиясе]]''
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-01-14
| ''[[:d:Q112988209|Скоков, Николай Николаевич]]''
| 
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-04-25
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-06-04
| ''[[:d:Q4056604|Sergey Aganov]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-02-01
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-04-10
| ''[[:d:Q4503452|Valentina Tsvetkova]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-11-27
| [[Ялта]]
|-
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-05-08
| ''[[:d:Q4079018|Nikolay Baskakov]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-10-14
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-05-19
| ''[[:d:Q4372435|Viktor Popov]]''
| ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-09-01
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-03-11
| ''[[:d:Q15067004|Aleksandr Fjodorovitsj Zemkov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-11-09
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-03-15
| ''[[:d:Q15088523|Рязанцев, Алексей Павлович]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-07-08
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-10-20
| ''[[:d:Q23656612|Tigran Turpayev]]''
| ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''
| ''[[:d:Q4201691|Россия фәннәр академиясенең Алексей Николаевич Северцов исемендәге Экология һәм эволюция мәсьәләләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4201427|Koltzov Institute of Developmental Biology]]''
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-10-26
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-02-11
| ''[[:d:Q4097957|Viktor Budaragin]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2095549|очучы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-01-06
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-07-14
| ''[[:d:Q4226501|Vladimir Kozel]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-12-31
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-02-29
| ''[[:d:Q4422054|Boris Skokov]]''
| 
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-11-20
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-09-08
| ''[[:d:Q4503736|Людмила Селиковская]]''
| ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4146678|Гнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| ''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]''
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-07-04
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-10-06
| ''[[:d:Q16365869|Jahangir Bagirov]]''
| ''[[:d:Q52223|Ташкент югары гомумхәрби җитәкчелек укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-06-05
| ''[[:d:Q4081563|Belaya]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-03-01
| ''[[:d:Q56307383|Окунев, Юрий Абрамович]]''
| [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[язучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-04-04
| [[Волгоград]]
|-
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-10-18
| ''[[:d:Q97804726|Георгій Аляксандравіч Суджаеў]]''
| ''[[:d:Q2510885|Беларус дәүләт тыйб университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q25536448|Міністэрства аховы здароўя БССР]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6468414|Belarus Red Cross]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q30281756|Belarusian Research Institute for Epidemiology and Microbiology]]''
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-02-27
| [[Минск]]
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-07-21
| ''[[:d:Q4360739|Vladimir Petrov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-09-28
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-08-17
| ''[[:d:Q12168073|Eugen Härms]]''
| ''[[:d:Q12376207|Tallinn Technical School]]''
| ''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-03-12
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-08-21
| ''[[:d:Q15072351|Мергасов, Владимир Вадимович]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| [[укытучы]]
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-03-14
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-04-21
| ''[[:d:Q126691045|Aleksandra Levşina]]''
| 
| [[галим]]
| ''[[:d:Q12837101|AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutu]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-05-10
| ''[[:d:Q324162|Wieńczysław Gliński]]''
| 
| ''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15214752|кабари әртисе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-07-08
| [[Варшава]]
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-05-16
| [[Ибраһим Дубин]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-05-18
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-10-10
| ''[[:d:Q12559098|Aleksandr Aleksandrovitsj Presnjakov]]''
| ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1513804|Каныш Сәтбаев исемендәге Казакъ илкүләм техника университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-12-18
| ''[[:d:Q18235304|Аблуков, Александр Михайлович]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-02-11
| [[Сембер]]
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-06-21
| ''[[:d:Q29867063|Boris Yampolsky]]''
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12144794|прозачы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-02-12
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-02-13
| ''[[:d:Q108752156|Бабий, Виктор Степанович]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-01-03
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-04-22
| ''[[:d:Q111439045|Борис Михайлович Шаховский]]''
| 
| [[шагыйрь]]&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-07-30
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-01-02
| [[Исмаил Йосыпов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-05-20
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-08-28
| ''[[:d:Q4076226|Yuri Balabin]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q254651|штурман]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-01-16
| [[Волгоград]]
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-05-07
| ''[[:d:Q4248765|Vladimir Kurochkin]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-03-19
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-10-07
| ''[[:d:Q15067300|Sergey Ivanov]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-01-31
| [[Сембер]]
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-07-24
| ''[[:d:Q15073160|Oleg Moiseev]]''
| 
| ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-11-25
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-07-09
| ''[[:d:Q15076570|Wladimir Stepanowitsch Nowikow]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-07-11
| [[Волгоград өлкәсе]]
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-01-28
| [[Әнвәр Нагаев]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1020606|театр рәссам-бизәүчесе]]''
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-12-11
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-12-26
| [[Дилүс Ильясов]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-08-16
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-06-16
| ''[[:d:Q42295645|Yuri Selensky]]''
| 
| [[язучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-07-22
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-08-09
| ''[[:d:Q4084404|Ilya Berezin]]''
| ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-06-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-08-04
| ''[[:d:Q4104719|Boris Sergeevitsj Vasilev-Kitin]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-05-06
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-10-08
| ''[[:d:Q4194131|Mikhail Zotov]]''
| 
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995
| [[Тольятти]]
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-04-29
| ''[[:d:Q4361891|Vadim Peunov]]''
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| [[язучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-01-19
| [[Сиверскодонецк|Северодонетск]]
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923
| ''[[:d:Q12546546|Zoelicha Nigmetovna Sabitova]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993
| [[Караганда|Караганды]]
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-10-12
| ''[[:d:Q12547750|Ихаров Қуанғали]]''
| 
| [[диңгезче]]
| 
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-09-25
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-08-16
| ''[[:d:Q16662837|Nikolay Kashirsky]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q4146755|Мәскәү опереттасы дәүләт академия театры]]''
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-02-04
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923
| [[Ефим Черняк]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16308156|инглиз теле һәм әдәбияте белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q193391|дипломат]]''
| ''[[:d:Q4201528|ССҖБ ФА тарих институты]]''
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013
| [[Америка Кушма Штатлары]]
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-10-07
| ''[[:d:Q3753178|Fridrikh Maryutin]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-09-09
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-09-18
| ''[[:d:Q4218173|Mikhail Kashirsky]]''
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-12-22
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-09-29
| ''[[:d:Q17746504|Nikolay Krasnov]]''
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| [[инженер]]
| ''[[:d:Q4294709|Ministry of Medium Machine Building]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-07-16
| [[Обнинск]]
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-11-21
| ''[[:d:Q27826742|Marat Moesaevitsj Gaziev]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''
| ''[[:d:Q195208|Stanislavski and Nemirovich-Danchenko Moscow Academic Music Theatre]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q115035|Perm Opera and Ballet Theatre]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4351540|Пирем дәүләт хореография көллияте]]''
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-08-28
| [[Кишинёв]]
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
| ''[[:d:Q29359029|Oleg Aleksandrovitsj Kolomoytsev]]''
| 
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-07-14
| [[Краснодар]]
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-12-21
| ''[[:d:Q113251422|Лебединский, Олег Сергеевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-10-28
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-01-19
| ''[[:d:Q117037379|Виктор Михайлович Котельников]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-09-09
| ''[[:d:Q117050917|Իվան Ալամդարով]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-04-17
| ''[[:d:Q24351816|Nikolay Polivin]]''
| 
| [[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-01-23
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-08-18&lt;br/&gt;1929-08-18
| ''[[:d:Q4071348|Sergey Konstantinovitsj Aslanov]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-08-17
| [[Фәрит Рәхмүкев|Фәрит Рехмуков]]
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-01-07
| ''[[:d:Q85681740|Фролов, Юрий Анисимович]]''
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-07-16
| [[Киев]]
|-
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-08-02
| ''[[:d:Q106493295|Нестеренко Володимир Павлович]]''
| 
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| ''[[:d:Q12104646|Zhytomyr Regional Ukrainian Music and Drama Theatre Ivan Kocherga]]''
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-04
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-01-21
| ''[[:d:Q12552439|Mayya Zhyghaeva]]''
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-02-20
| [[Алматы]]
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-03-18
| ''[[:d:Q20891985|Mark Tiourine]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-07-30
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-08-20
| ''[[:d:Q50289101|Semion Kazarov]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[галим]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4258700|Lenenergo]]''
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-10-30
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-05-18
| ''[[:d:Q4074567|Vasiliy Stepanovitsj Baboesjkin]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-05-26
| [[Саликам]]
|-
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-07-08
| ''[[:d:Q4077420|Georgy Bannikov]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-04-01
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-02-10
| ''[[:d:Q4143994|Lev Gorelik]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q9334029|сатирик]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-10-14
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-09-02
| ''[[:d:Q4452399|Juriy Semjonovitsj Tatarinov]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-01-27
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-07-17
| ''[[:d:Q23071520|Kłara Abaszyna]]''
| ''[[:d:Q4331493|Odesa School of Theatre Arts]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
| ''[[:d:Q4071724|Әстерхан драм театры]]''
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-09-20
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-01-08
| ''[[:d:Q93584224|Nina Popova]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-05-11
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-05-06
| ''[[:d:Q21065079|Georgy Zhemchuzhin]]''
| 
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-04-09
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-08-25
| [[Наҗия Теркулова|Нәҗия Теркулова]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[җырчы]]
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-10-14
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-12-06
| ''[[:d:Q32362336|Лескевич, Виктор Иосифович]]''
| 
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-06-04
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-01-02
| ''[[:d:Q39040055|Lyudmila Tikhomirova]]''
| 
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-11-21
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-01-29
| ''[[:d:Q40006795|I. A.  Rogov]]''
| ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-08-10
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-03-27
| ''[[:d:Q55103870|Vyacheslav Timoshin]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q4407739|Musical Comedy Theatre]]''
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-10-08
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-11-10
| [[Габдерәхим Мөслинкин]]
| ''[[:d:Q125558396|Высшее военно-морское училище инженеров оружия]]''
| 
| ''[[:d:Q43456|Совет армиясе]]''&lt;br/&gt;[[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q30274115|Бөтенрәсәй медицина техникасы фәнни-тикшеренү институты]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-02-11
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-10-06
| ''[[:d:Q4131160|Viktor Gavrilov]]''
| ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''
| ''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-06-25
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-07-31
| ''[[:d:Q70251438|Богомолов, Борис Павлович]]''
| 
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-11-12
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-01-19
| ''[[:d:Q4222365|Vladimir Kitayev]]''
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-09-01
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-12-16
| ''[[:d:Q4269574|Vladimir Lunyov]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q737127|TsNIIMash]]''
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-11-01
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-01-20
| ''[[:d:Q4421745|Владимир Скворцов]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[математик]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
| ''[[:d:Q18117383|Yury Gert]]''
| [[Вологда дәүләт педагогика университеты]]
| [[язучы]]
| 
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-06-29
| [[Кливленд]]
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-10-18
| ''[[:d:Q18278571|David Tyoply]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-10-01
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-02-06
| ''[[:d:Q24351927|Вячаслаў Цімафеевіч Горын]]''
| ''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q41798395|Scientific and Practical Center of the National Academy of Sciences of Belarus on Animal Husbandry]]''
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-10-02
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-04-04
| [[Равил Батыров]]
| ''[[:d:Q4146801|Үзбәкстан дәүләт сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|сценарист]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-12-26
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-07-23
| ''[[:d:Q60734285|Nikita Bogdanov]]''
| ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''
| ''[[:d:Q4135690|Geological Institute of the Russian Academy of Sciences]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q63349592|Institute of Lithosphere]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-12-14
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-10-01
| ''[[:d:Q85984817|Nikolai Styazhkin]]''
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]
| 
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-03-07
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-11-19
| ''[[:d:Q4087114|Vladimir Biryukov]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-01-06
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-09-13
| ''[[:d:Q4293339|Tamara Milashkina]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q266569|рәссам-мультипликатор]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-01-10
| [[Вена шәһәре|Вена]]
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-08-01
| ''[[:d:Q17914001|Yuri Konobeev]]''
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q976613|Obninsk Institute for Nuclear Power Engineering]]''
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-12-17
| [[Обнинск]]
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-02-11
| ''[[:d:Q131765446|Жданов Владимир Фомич]]''
| ''[[:d:Q22080031|Сарытау өлкә сәнгать көллияте]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
| ''[[:d:Q304839|Abay Opera House]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-10-09
| ''[[:d:Q18640627|Leonid Sheynkman]]''
| 
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q41583|тренер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q22122536|boxing trainer]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-01-13
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-03-27
| ''[[:d:Q113005014|Vsevolod Egorov]]''
| 
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-08-31
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-10-15
| ''[[:d:Q4415801|Vladimir Semyonov]]''
| 
| [[композитор]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-12
| ''[[:d:Q22919438|Adolf Iosifovitsj Sapozjnikov]]''
| 
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-12-01
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-12-30
| ''[[:d:Q70254479|Адров, Валерий Михайлович]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-12-06
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-12-28
| ''[[:d:Q123594057|Լևոն Բաբայան]]''
| 
| ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-08-01
| ''[[:d:Q125472128|Борис Сергеевич Рожков]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-11-20
| ''[[:d:Q137584719|Станислав Гронский]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-12-25
| [[Краснодар]]
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-09-04
| ''[[:d:Q21183585|Kirill Nikonov]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''&lt;br/&gt;[[фәлсәфәче]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q178333|Pavol Jozef Šafárik University in Košice]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4392982|Religiovedeniie (Religious Studies)]]''
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-10-11
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-10-29
| ''[[:d:Q120281124|Демахин, Юрий Васильевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-03-29
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-09-05
| ''[[:d:Q19843980|Gennadij Glinin]]''
| 
| [[галим]]
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-05-17
| ''[[:d:Q4236960|Violetta Kosheva]]''
| [[Волгоград дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940
| ''[[:d:Q4237800|Boris Krasilnikov]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-05-05
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-03-26
| [[Абдулла Дубин]]
| 
| ''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1371378|этнолог]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-07-06
| ''[[:d:Q4082973|Felix Beloyartsev]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| [[хирург]]
| ''[[:d:Q4201752|Institute of Theoretical and Experimental Biophysics]]''
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-12-17
| [[Пущино]]
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-08-21
| ''[[:d:Q15060711|Ярилин, Александр Александрович]]''
| ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]''
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-08-27
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-09-18
| ''[[:d:Q42296787|Vyacheslav Andreev]]''
| 
| ''[[:d:Q169470|физик]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-09-03
| ''[[:d:Q47452774|Александр Евгеньевич Чучин]]''
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-08-04
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-09-30
| ''[[:d:Q94647764|Viktor Pogozhev]]''
| 
| ''[[:d:Q16004431|competitive diver]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-11-30
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-07-11
| ''[[:d:Q12161222|Тимошко, Тамара Михайловна]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-07-27
| ''[[:d:Q15081062|Виктор Севастьянов]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-12-13
| [[Йошкар-Ола]]
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-02-21
| ''[[:d:Q19619198|Yury Markin]]''
| 
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q486748|пианист]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-12-19
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-05-02
| ''[[:d:Q76152327|Alexander Terentiev]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-11-22
| ''[[:d:Q4393364|Vladimir Repik]]''
| 
| [[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q33231|фотограф]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-03-31
| ''[[:d:Q2619304|Brovary Raion]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-10-08
| [[Люция Абдуллаева]]
| 
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]&lt;br/&gt;[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]&lt;br/&gt;[[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-03-19
| ''[[:d:Q1997837|Vladimir Andreev]]''
| 
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-11-17
| ''[[:d:Q4251919|Михаил Лабунец]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''&lt;br/&gt;[[Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты]]
| 
| ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-04-30
| [[Новочеркасск]]
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-11-16
| ''[[:d:Q17154782|Yury Suzdaltsev]]''
| 
| ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-07-01
| ''[[:d:Q51670346|Виктория Анатольевна Ларионова]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-12-10
| [[Алекс Баттлер]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1191132|Нагоя университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-11-18
| ''[[:d:Q7910847|Valentina Battler]]''
| 
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''&lt;br/&gt;[[язучы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-12-12
| ''[[:d:Q15065967|Rasjid Dominov]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-06-05
| ''[[:d:Q20051206|Aleksandr Abramov]]''
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[математик]]
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-05-24
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-09-25
| ''[[:d:Q30889384|Shamil Sirazhetdinov]]''
| 
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12347522|этнограф]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946
| ''[[:d:Q99514994|Rashid Raufovich Dominov]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-08-07
| ''[[:d:Q133263790|Рөстәм Абдуллаев]]''
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''&lt;br/&gt;[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]&lt;br/&gt;[[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4336189|Orenburg State Institute of Arts]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-02-23
| ''[[:d:Q893662|Boris Kuznetsov]]''
| ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]''
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-05-03
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-09-01
| ''[[:d:Q4293021|Yury Mikitenko]]''
| 
| [[язучы]]
| ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]''
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-01-06
| [[Элиста]]
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947
| ''[[:d:Q12561582|Сағын-герей Байменов]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-07-14
| ''[[:d:Q25778314|Tatyana Dmitrievna Zinchenko]]''
| 
| ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''
| ''[[:d:Q4201826|РФА Идел бассейны экологиясе институты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-12-19
| ''[[:d:Q4167007|Vladimir Dorokhin]]''
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2675537|music teacher]]''&lt;br/&gt;[[композитор]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-05-28
| ''[[:d:Q4429217|Oleg Michaylovitsj Sorokin]]''
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| [[композитор]]
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-01-24
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-10-10
| ''[[:d:Q4469202|German Ugryumov]]''
| ''[[:d:Q1412751|Azerbaijan Higher Military Naval School]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-05-31
| ''[[:d:Q4495489|Khankala]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-05-15
| ''[[:d:Q5617564|Vladimir Jarmolenko]]''
| ''[[:d:Q2092640|Lithuanian University of Health Sciences]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q193391|дипломат]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-06-29
| ''[[:d:Q12104208|Lev Etinher]]''
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
| [[композитор]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-04-08
| ''[[:d:Q12166425|Vladimir Fursov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| Әстерхан
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-10-02
| ''[[:d:Q19909418|Vyacheslav Zaytsev]]''
| 
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17281153|авыл хуҗалыгы фәннәре докторы]]''&lt;br/&gt;[[профессор]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-04-29
| ''[[:d:Q15064664|Leonid Botsjkarjov]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-11-11
| ''[[:d:Q99194321|Яўген Аляксандравіч Якаўлеў]]''
| ''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| ''[[:d:Q56254249|Віцебскграмадзянпраект]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q59860915|Нацыянальны дызайн-цэнтр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17043275|Інстытут будаўніцтва і архітэктуры АН БССР]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q56877922|Белдзіпрамясамалпрам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2621941|Belarusfilm]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-13
| ''[[:d:Q131310141|Васюков, Владимир Львович]]''
| ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-07-26
| ''[[:d:Q441381|Lyudmila Maslakova]]''
| 
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-10-29
| ''[[:d:Q4348755|Igor Penya]]''
| 
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952
| ''[[:d:Q135034684|Vitalij Èdmundovič Ozolin‘š]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-04-20
| ''[[:d:Q139376146|Алла Андреевна Засухина]]''
| 
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q42331265|гимнастика тренеры]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-10-23
| ''[[:d:Q21088196|Valery Alekseyev]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q201788|тарихчы]]''&lt;br/&gt;[[фәлсәфәче]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-03-12
| ''[[:d:Q27919823|Mikhail Sukharev]]''
| 
| ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-02-05
| ''[[:d:Q60055530|Aleksandr Klykanov]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-01-16
| ''[[:d:Q1976565|Vasili Zhupikov]]''
| ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]''
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-06-07
| [[Подольск]]
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-02-21
| ''[[:d:Q21856995|Sergey Karpenko]]''
| ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]''
| [[галим]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q201788|тарихчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-09-23
| ''[[:d:Q86607210|Куличенко, Александр Николаевич]]''
| ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]''
| 
| ''[[:d:Q19909110|Microbe]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q113409182|Ставропольский противочумный институт]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4439013|Ставрополь дәүләт медицина университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-05-18
| ''[[:d:Q4493906|Aleksandr Fedorov]]''
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-02-15
| ''[[:d:Q60677526|Anatoly Petrov]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-06-13
| [[Ринат Дасаев|Dasaev Rinat]]
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2445218|goalkeeper coach]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-04-01
| ''[[:d:Q32362576|Vitalij Pisjtsjalnikov]]''
| 
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| ''[[:d:Q112494461|Aleksandr Aleksandrovič Čerëmin]]''
| 
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-07-02
| ''[[:d:Q120637902|Sergei Bendt]]''
| 
| [[шагыйрь]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-03-15
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-12-18
| ''[[:d:Q4154098|Nikolay Daykhes]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-05-05
| ''[[:d:Q28703197|Абраменко Ирина Викторовна]]''
| 
| [[галим]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-06-08
| ''[[:d:Q4307871|Ruslan Muratov]]''
| ''[[:d:Q4071723|М.П. Мусоргский ис. Әстерхан музыка көллияте]]''&lt;br/&gt;[[Әстерхан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-01-03
| ''[[:d:Q108665190|Aleksandr Ponomaryov]]''
| ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q47492700|theatre maker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|сценарист]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-04-18
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-08-17
| [[Ренат Дәүләтьяров]]
| 
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|сценарист]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-12-12
| ''[[:d:Q4250269|Лев Израилевич Кушнир]]''
| [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-08-17
| ''[[:d:Q4382720|Sergey Pryadkin]]''
| 
| ''[[:d:Q1130252|sporting director]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-08-24
| ''[[:d:Q117477877|Anatoli Tainkin]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-05-08
| ''[[:d:Q52554838|Бутин, Александр Валерианович]]''
| ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]''
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-05-01
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-06-10
| ''[[:d:Q60835555|Aleksandr Bashkin]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]&lt;br/&gt;[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4397991|Бөтенрусия дәүләт юстиция университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-10-26
| ''[[:d:Q60445162|Leonid Ogul]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-06-19
| ''[[:d:Q19910730|Oleg Polumordvinov]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-02-14
| ''[[:d:Q4125209|Sergey Vorobyov]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-05-09
| ''[[:d:Q4150484|Aleksandr Gruzdev]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11481802|dub actor]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-06-28
| ''[[:d:Q4087112|Vitaly Biryukov]]''
| ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-01-11
| ''[[:d:Q15071041|Sergey Lebedev]]''
| ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''
| [[офицер]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-01-24
| ''[[:d:Q1048828|Andrei Belyanin]]''
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12144794|прозачы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-06-10
| ''[[:d:Q3738800|Galina Beloglazova]]''
| 
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-11-13
| ''[[:d:Q4311956|Igor Nadzhiev]]''
| ''[[:d:Q4071723|М.П. Мусоргский ис. Әстерхан музыка көллияте]]''
| [[композитор]]&lt;br/&gt;[[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968
| ''[[:d:Q133065656|Sergey Ardin]]''
| 
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-06-01
| ''[[:d:Q18031619|Oleg Tselovalnikov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-12-25
| ''[[:d:Q60050689|Shipitsin Andrej Olegovich]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-09-28
| ''[[:d:Q133590788|Vadislav Nekljaev]]''
| 
| [[Jurnalist|журналист]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-10-08
| ''[[:d:Q28665566|Aleksey Vodovozov]]''
| ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| ''[[:d:Q8246794|блогер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q39631|табиб]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2419397|терапевт]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4459623|таксикулыг]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1201260|хәрби табиб]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15143191|science communicator]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17433421|фәнни журналис]]''
| ''[[:d:Q658909|Lenta.ru]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q923077|Radio RSN]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-05-30
| ''[[:d:Q32362411|Aleksandr Krotov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-07-05
| ''[[:d:Q55102685|Oleg Olegovitsj Ponoekalin-Soevorov]]''
| 
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|сценарист]]''&lt;br/&gt;[[Клоун|кылавын]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-03-19
| ''[[:d:Q84721940|Козулев, Дмитрий Владимирович]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-03-26
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-06-08
| ''[[:d:Q2025119|Lev Voronin]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-04-03
| [[Анастасия Заворотнюк]]
| ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''&lt;br/&gt;[[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-05-29
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-09-12
| ''[[:d:Q4198612|Mikhail Izmaylov]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-07-07
| [[Дмитрий Кобылкин]]
| ''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;[[инженер]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12094958|геофизик]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-09-23
| ''[[:d:Q15079217|Oleg Pakholkov]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-03-24
| ''[[:d:Q107097476|Валерий Солодчук]]''
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-03-21
| ''[[:d:Q1517429|Oleg Shein]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]&lt;br/&gt;[[хокук белгече]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q482980|автор]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-04-26
| ''[[:d:Q4104049|Варфоломей (Петров)]]''
| 
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-08-05
| ''[[:d:Q4151668|Pjotr Anatoljewitsch Guschwin]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-01-30
| ''[[:d:Q4403748|Aleksandr Savvin]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''&lt;br/&gt;[[фәлсәфәче]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q19829999|культуролог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-08-23
| ''[[:d:Q21638471|Алена Губанова]]''
| ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-09-15
| ''[[:d:Q56000855|Elena Nikitina]]''
| 
| [[язучы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974
| ''[[:d:Q4233338|Karen Kornienko]]''
| 
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q486748|пианист]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-09-04
| ''[[:d:Q16486978|Jan Bokszczanin]]''
| ''[[:d:Q1340262|Фредерик Шопен исемендәге музыкаль унверситет]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q860527|University of North Texas]]''
| ''[[:d:Q765778|органист]]''&lt;br/&gt;[[профессор]]
| ''[[:d:Q1340262|Фредерик Шопен исемендәге музыкаль унверситет]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q9371175|Warsaw Chamber Opera]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-02-27
| ''[[:d:Q22919484|Игорь Мартынов]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-08-13
| ''[[:d:Q108905091|Rinat Ayupov]]''
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-12-01
| ''[[:d:Q2272984|Sergey Lagodinsky]]''
| ''[[:d:Q49127|Җон Кеннеди ис. идарә итү мәктәбе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4127363|Yale World Fellows]]''
| [[хокук белгече]]&lt;br/&gt;[[адвокат]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| ''[[:d:Q125490673|Maxim Dubinin]]''
| 
| ''[[:d:Q62515196|OpenStreetMap contributor]]''
| ''[[:d:Q61740238|NextGIS]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-09-01
| ''[[:d:Q2024854|Pavel Bashkin]]''
| ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]''
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| ''[[:d:Q4096348|HC Meshkov Brest]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-07-09
| ''[[:d:Q2375843|Dmitri Dyuzhev]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-06-18
| ''[[:d:Q13845588|Antoni]]''
| ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]''
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-02-07
| ''[[:d:Q4149791|Aleksandr Gritsenko]]''
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-07-08
| [[Ступино]]
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-07-29
| ''[[:d:Q6959587|Nail Magzhanov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-08-02
| ''[[:d:Q7938410|Vladimir Komarov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-01-30
| ''[[:d:Q18217535|Artyom Kulikov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-05-09
| ''[[:d:Q4341594|Olga Andreevna Pavlovets]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-01-23
| ''[[:d:Q20355096|Grigory Melkonyants]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''&lt;br/&gt;[[хокук белгече]]
| ''[[:d:Q1434266|Golos]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-09-09
| ''[[:d:Q26776909|Danil Chernov]]''
| 
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-05-27
| ''[[:d:Q84725613|Куатбаев, Галим Мухамбетгалиевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-03-01
| ''[[:d:Q856410|Шатой районы]]''
|-
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-11
| ''[[:d:Q119814258|أندريه أندريفيتش سيزوف]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-07-04
| ''[[:d:Q861053|Yelena Shalamova]]''
| 
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-07-01
| ''[[:d:Q942234|Yelena Dmitriyeva]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-07-03
| ''[[:d:Q4351646|Irina Perova]]''
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-02-27
| ''[[:d:Q11729180|Julia Kalinovskaya]]''
| 
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-02-25
| ''[[:d:Q20687636|Artem Yachmennikov]]''
| [[Рус балеты академиясе]]
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-12-14
| ''[[:d:Q50281030|Waldemar Feifer]]''
| 
| ''[[:d:Q7042855|монтажчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q222344|кинооператор]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-06-30
| [[Альберт Җәлилов (1983)|Альберт Җәлилов]]
| [[Әстерхан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-06
| ''[[:d:Q265486|Emiliya Turey]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-07-17
| ''[[:d:Q3427984|Oxana Koroleva]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-04
| ''[[:d:Q10481596|Sergei Troyan]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-01-12
| ''[[:d:Q16942313|Aleksandra Tomnikova]]''
| ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''
| ''[[:d:Q13382566|каноэда ишүче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-02-01
| ''[[:d:Q39388715|Агафонова, Екатерина Андреевна]]''
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q1479649|REN TV]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| ''[[:d:Q133079680|Witali Blum]]''
| 
| ''[[:d:Q7888586|мөһәндис-химик]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-07-19
| ''[[:d:Q6386|Darya Pishchalnikova]]''
| 
| ''[[:d:Q13381689|discus thrower]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-10-28
| ''[[:d:Q4172904|Aleksandr Yevdokimov]]''
| 
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-05-09
| ''[[:d:Q6740177|Maksim Gleykin]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-04-17
| ''[[:d:Q22283634|Valentin Buzmakov]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-11-18
| [[Динара Гыйматова|Dinara Gimatova]]
| 
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-02-27
| ''[[:d:Q4715492|Aleksandr Golubev]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986
| ''[[:d:Q111723713|Lilly Jørstad]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q279724|University of Tromsø – The Arctic University of Norway]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1782545|Conservatorio Luigi Cherubini]]''
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-04-01
| ''[[:d:Q119789536|Yulia Volkodav]]''
| 
| ''[[:d:Q8246794|блогер]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q96045115|copywriter]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''&lt;br/&gt;[[язучы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-05-15
| ''[[:d:Q125592011|Roman Fomin]]''
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-04-24
| ''[[:d:Q135395384|Kornelia Mango]]''
| 
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-11-13
| ''[[:d:Q4270846|Aleksandra Lychaguina]]''
| 
| ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-07-21
| ''[[:d:Q4715327|Aleksandr Nikolayevich Ivanov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-04-04
| ''[[:d:Q7453805|Sergei Sinyayev]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-09-27
| ''[[:d:Q18246854|Alexey Nekrasov]]''
| 
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-08-21
| ''[[:d:Q22283687|Yury Orlov]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-03-25
| ''[[:d:Q27929570|Anna Botova]]''
| [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-05-14
| ''[[:d:Q97658974|Anton Anosov]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-03-25
| ''[[:d:Q108708548|Aleksei Leonov]]''
| 
| ''[[:d:Q890527|archer]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-02-02
| ''[[:d:Q514709|Gulnafis Aitmukhambetova]]''
| 
| ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-07-06
| ''[[:d:Q1163940|Daniil Shishkaryov]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-03-22
| ''[[:d:Q15924927|Inal Aflitulin]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-02-24
| ''[[:d:Q39083608|LeBwa]]''
| 
| ''[[:d:Q4379701|professional gamer]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-12-08
| ''[[:d:Q114701720|Алексей Николаевич Калмыков]]''
| 
| [[офицер]]
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-04-11
| [[Мариуполь]]
|-
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-05-01
| ''[[:d:Q128789102|Anna Goldes]]''
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q47541952|продюсер]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-06-05
| ''[[:d:Q20987651|Natalia Sokolovskaya]]''
| 
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q486748|пианист]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-02-09
| ''[[:d:Q106689611|Vyacheslav Makarov]]''
| 
| ''[[:d:Q245068|кәмитче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''&lt;br/&gt;[[җырчы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q33999|актёр]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-04-30
| [[Азамат Айталиев]]
| 
| ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8246794|блогер]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989
| ''[[:d:Q133396086|Ekaterina Panina]]''
| 
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-03-25
| ''[[:d:Q7035086|Nikita Mertsalov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-12-08
| ''[[:d:Q8053126|Yevgeni Igorevich Panfilov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-03-04
| ''[[:d:Q4715069|Aleksandr Bolonin]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-12-02
| ''[[:d:Q6415245|Kirill Lapidus]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-05-21
| ''[[:d:Q6740130|Maksim Aleksandrovich Potapov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-04-14
| ''[[:d:Q7380996|Ruslan Gazzayev]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-02-25
| ''[[:d:Q8061581|Yuri Pugachyov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-06-29
| ''[[:d:Q16233940|Sergey Kudinov]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-09-21
| ''[[:d:Q16234263|Vladislav Tselovalnikov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-02-21
| ''[[:d:Q18164892|Nikita Godenov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-09-09
| ''[[:d:Q28498209|Jaroslav Kiselev]]''
| 
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-07-31
| ''[[:d:Q51735086|Sergey Semyonov]]''
| 
| ''[[:d:Q23038345|википедияче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-10-05
| ''[[:d:Q106074094|Kristina Tarasova]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-05-20
| ''[[:d:Q55819697|Yulia Khavronina]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-07-10
| ''[[:d:Q60463595|Oksana Voevodina]]''
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-02-14
| ''[[:d:Q7943805|Vyacheslav Krotov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-02-19
| ''[[:d:Q20745201|Maria Rachiteleva]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-12-31
| ''[[:d:Q104056057|Denis Vasilev]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-02-10
| ''[[:d:Q21101790|Anna Andreevna Kornetskaya]]''
| 
| ''[[:d:Q23892384|trampoline gymnast]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-09-25
| ''[[:d:Q43478321|Ekaterina Matlashova]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-09-05
| ''[[:d:Q24450599|Aleksei Pavlishin]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-11-29
| ''[[:d:Q20982864|Nikolai Yastrebov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-06-25
| ''[[:d:Q28935100|Karina Sisenova]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-01-14
| ''[[:d:Q96646839|Aleksandr Ermakov]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-09-29
| [[Луара Айрапетян]]
| 
| [[җырчы]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-03-13
| ''[[:d:Q19972663|Dauren Shadiyev]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-03-25
| ''[[:d:Q21093433|Darya Gerzanich]]''
| 
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-07-20
| ''[[:d:Q27049357|Aleksandr Butenko]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-03-23
| [[Карина Сабирова]]
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-05-23
| ''[[:d:Q56285022|Dmitri Saganovich]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-06-22
| ''[[:d:Q24450601|Dmitri Lesnikov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-02-13
| ''[[:d:Q43479605|Anna Shaposhnikova]]''
| 
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-03-06
| ''[[:d:Q56754163|Milana Tazhenova]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-11-01
| ''[[:d:Q63308580|Vladislav Yampolsky]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-02-25
| ''[[:d:Q136756839|Святлана Крамнёва]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-07-24
| ''[[:d:Q50807717|Ilya Azyavin]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-06-06
| ''[[:d:Q52634484|Danila Vedernikov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-07-31
| ''[[:d:Q63310322|Artur Karpov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-12-20
| ''[[:d:Q133284847|Timur Magomedov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-01-21
| ''[[:d:Q120279729|Polina Łukina]]''
| 
| ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-04-17
| ''[[:d:Q128210365|Artyom Kasimov]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-10-21
| ''[[:d:Q139470405|Анна Артёмовна Раздолгина]]''
| 
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-03-24
| ''[[:d:Q125549470|Anton Roshchin]]''
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Гөлсем Мөхәммәдова]]
| 
| 
| 
| 
| [[Казан]]
|-
| 
| ''[[:d:Q15992722|Яковлев, Андрей Яковлевич]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q65173563|Мануил Сеферов]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Габдрахман Минский]]
| 
| 
| 
| 
| [[Казан]]
|-
| 
| ''[[:d:Q120859153|Հովսեփ Հովհաննիսյան]]''
| 
| ''[[:d:Q175151|басмаханәсе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862
| [[Санкт-Петербург]]
|}
{{Wikidata list end}}

== Татар матбугаты ==
{{Wikidata list|sparql=SELECT DISTINCT ?item WHERE {
  
  
  OPTIONAL {  }
  ?item wdt:P407 wd:Q25285.
  OPTIONAL {  }
  ?item wdt:P131 wd:Q3927.
  
}  ORDER BY DESC (?itemLabel)
|columns=label
|sort=label
|autolist=fallback
|row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек
|skip_table=1
|col_count=3
}}
* [[Туп (журнал)|«Туп»]]
* [[Азат халык (гәҗит)|Азат халык]]
* [[Азат ханым (журнал)|Азат ханым]]
* [[Борһане тәрәкъкый (гәҗит)|Борһане тәрәкъкый]]
* [[Идел (газета, 1990–2019)|Идел]]
* [[Ирек (гәҗит, Әстерхан)|Ирек]]
* [[Ислах (гәҗит)|Ислах]]
* [[Кызыл Идел (гәҗит, Әстерхан)|Кызыл Идел]]
* [[Кызыл ил (гәҗит)|Кызыл ил]]
* [[Көч (гәҗит)|Көч]]
* [[Ленин байрагы (гәҗит, Әстерхан)|Ленин байрагы]]
* [[Мизан (гәҗит)|Мизан]]
* [[Мәгариф (журнал, Әстерхан)|Мәгариф]]
* [[Сарай (гәҗит)|Сарай]]
* [[Тартыш (гәҗит)|Тартыш]]
* [[Хак (гәҗит)|Хак]]
* [[Халык (гәҗит)|Халык]]
* [[Халык мәгарифе (журнал)|Халык мәгарифе]]
* [[Хәмият (гәҗит)|Хәмият]]
* [[Ялкын (гәҗит)|Ялкын]]
* [[Яшь коммунар (гәҗит, Әстерхан)|Яшь коммунар]]
* [[Әстерхан дәүләт татар драма театры (журнал)|Әстерхан дәүләт татар драма театры]]
{{Wikidata list end}}

==Мәчетләр==
{{төп мәкалә|Әстерхан өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте}}
{{төп мәкалә|Хәҗитархан шәһәренең тарихый мәсҗидләре}}
&lt;gallery&gt;File:Астрахань. Черная мечеть.jpg|«[[Кара мәчет (Әстерхан)|Кара мәчет]]»
File:Астрахань. Красная мечеть.JPG|«[[Үзәк мәчет (Әстерхан)|Кызыл (Үзәк) мәчет]]»
File:Астрахань. Белая мечеть.JPG|«[[Ак мәчет (Әстерхан)|Ак мәчет]]»
File:Нугай мәчете (Әстерхан).JPG|[[Нугай мәчете (Әстерхан)|Нугай мәчете]] 
File:Персидская мечеть в Астрахани.jpg|Фарсы мәчете
File:Бакы-мечеть (Криушинская).jpg|Бакы (Криуши) мәчете
&lt;/gallery&gt;
== Моны да карагыз ==
* [[Габдулла Тукай һәйкәле (Әстерхан)|Габдулла Тукай һәйкәле]] (2013)
* [[Муса Җәлил һәйкәле (Әстерхан)|Муса Җәлил һәйкәле]] (2017)

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Әстерхан өлкәсе}}{{Россиянең зур шәһәрләре}}{{Татарлар саны буенча Россия торак пунктлары}}{{Габдулла Тукай}}

[[Төркем:Әстерхан өлкәсе]]
[[Төркем:Әстерхан өлкәсе шәһәрләре]]
[[Төркем:Россия субъектлары башкалалары]]
[[Төркем:Әстерхан]]
[[Төркем:Хезмәт даны шәһәрләре]]
[[Төркем:Алтын Урда шәһәрләре]]</text>
      <sha1>e1n85vbww5dermi9afap0b9i2r6bsz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Габриэль Гарсиа Маркес</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28501</id>
    <revision>
      <id>5987120</id>
      <parentid>2728818</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T20:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7110" sha1="7oujn2g0qctq6vq6xkwcike8ubw5tjl" xml:space="preserve">{{Язучы
 |Исем              =  Габриэль Гарсиа Маркес
 |Оригинал телендә  =   Gabriel García Márquez
 |Фото              = Gabriel Garcia Marquez, 2009.jpg
 |Киңлек            = 
 |Рәсем язуы        = 
 |Тугач бирелгән исеме = 
 |Псевдонимнар      = 
 |Туу датасы        = 8.3.1927
 |Туу урыны         = [[Аратака]], [[Колумбия]]
 |Үлем датасы       = 17.4.2014
 |Үлем урыны        = [[Мехико]], [[Мексика]]
 |Ватандашлык       = [[Колумбия]]
 |Эшчәнлек төре     = язучы-прозаик, журналист, матбагачы
 |Иҗат итү еллары   = 
 |Юнәлеш            = 
 |Жанр              = [[тылсым реализмы]]
 |Иҗат итү теле     = [[испан теле|испан]]
 |Дебют             = 
 |Премияләр         =[[Әдәбият буенча Нобель премиясе]]
 |Бүләкләр          = 
 |Имза              = 
 |Сайт              = 
}}
'''Габриэль Хосе де ла Конкордиа «Габо» Гарсиа Маркес''' ({{lang-es|Gabriel José de la Concordia &quot;Gabo&quot; García Márquez}}, әйтелеше:[ɡaˈβɾjel ɡarˈsia ˈmarkes], [[1927 ел]]ның [[6 марты]], [[Аракатака]], [[Колумбия]] - [[2014]]) – атаклы Колумбия язучы-прозаигы, журналист, матбагачы һәм сәяси эшлекле, [[1982 ел]]да [[Әдәбият буенча Нобель премиясе]] лауреаты. «[[Тылсым реализмы]]» дигән әдәби юнәлештә яза.
== Биография ==
Габриэль Гарсиа Маркес [[1927 ел]]ның [[6 март]]ында [[Колумбия]]дә, Магдалена департаментындагы [[Аракатака]] шәһәрендә туа. Балачагында әнисе ягыннан әбисе һәм бабасында тәрбияләнә. Нәкъ менә шул кешеләр булачак язучыны аның иҗатында киләчәктә бик мөһим элементка әйләнәчәк халык ышанулары һәм тел үзенчәлекләре белән таныштыралар.

[[1940 ел]]да, 12 яшендә Габриэль стипендия ала һәм [[Богота]]дан 30 чакрым ераклыкта урнашкан [[Сипакира]] шәһәренең иезуит көллиятендә укый башлый. [[1946 ел]]да, ата-анасының басымы астында Богота Милли университетының юридик факультетына укырга керә. Шул чакта ул булачак хатыны Мерседес Барча Пардо белән дә таныша.

Үзенең укуын [[1950 ел]]да вакытыннан алда туктатып, ул үзенең тормышын журналистика һәм әдәбиятка багышларга карар кыла. Аңа бигрәк тә [[Эрнест Хемингуэй]], [[Уильям Фолкнер]], [[Джеймс Джойс]] һәм [[Вирджиния Вульф]], [[Франц Кафка]] кебек әдипләр йогынты ясый.

[[1954 ел]]дан соң Маркес «Эль Эспектадор» газетасында кечкенә мәкаләләр һәм фильмнарга рецензияләр язып, хезмәт итә. Хәбәрче сыйфатында аны [[Италия]], [[Польша]], [[Франса|Франция]], [[Венесуэла]] һәм [[АКШ]]ка җибәрәләр. [[1957 ел]]да 30 яшьлек Гарсиа Маркес [[VI Бөтендөнья яшьләр һәм студентлар фестивале|Мәскәү яшьләр һәм студентлар фестивалендә]] {{коммент|мөхбир|корреспондент}} була. Аның моның турында истәлекләре «ССРБ: кока-колага рекламасыз 22 400 000 квадрат чакрым!» дигән эсседа бирелгән. [[1959 ел]]да [[Нью-Йорк]]та Маркесның улы туа.

Параллель рәвештә Гарсиа Маркес хикәяләр һәм киносценарийлар иҗат итеп, язучылык белән дә шөгыльләнә. [[1961 ел]]да аның «Полковникка беркем дә язмый» (''El coronel no tiene quien le escriba'') повесте, [[1966 ел]]да «Хәерсез сәгать» (''La mala hora'') романы чыга. Ә бөтендөньяга билгеле булуны аңа «Йөз ел ялгызлык» романы китерә. ([[1967 ел|1967]]).

[[1989 ел]]да табиблар язучының үпкәләрендә яман шеш табалар. [[1992 ел]]да операция ясагач, авыру бетә. Ләкин язучыда сәламәтлек белән кыенлыклар дәвам итә. [[1999 ел]]гы медицина тикшерүеннән соң анда [[яман шеш]]нең башка формасы – лимфома табыла. Шуннан соң язучыга АКШ һәм Мексикада ике катлаулы операция һәм озак дәвалану курсы кичерергә туры килә.

[[2002 ел]]да Гарсиа Маркес биографик трилогиясенең беренче китабын — «Тормыш турында сөйләр өчен яшәү» нәшер итә, ул испан телеиспан телле дөньяда бестселлерга әйләнә һәм ул «тылсым реализмы» жанрында язылган.

[[2006 ел]]ның 26 гыйнварында Маркес [[Фрей Бетто]], [[Эдуардо Галеано]], [[Пабло Миланес]], [[Эрнесто Сабато]] һәм башкалар белән бергә [[Пуэрто-Рико]]га бәйсезлек бирүне таләп итеп чыгыш ясый.

Габриэль Гарсиа Маркес 2014 елның 17 апрелендә [[Мехико]]дагы вилласында вафат булган.

== Сылтамалар ==
* [http://scepsis.ru/authors/id_173.html Габриэль Гарсиа Маркес в библиотеке журнала «Скепсис»] {{ref-ru}}
* [http://www.colombia.su/Cultura/gabo.html Габриель Гарсиа Маркес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100122063559/http://www.colombia.su/Cultura/gabo.html |date=2010-01-22 }} {{ref-ru}}
* [http://n-t.ru/nl/lt/garcia.htm Гарсия Маркес, Габриэль], n-t.ru {{ref-ru}}

{{DEFAULTSORT:Гарсиа Маркес, Габриэль}}
[[Төркем:Габриэль Гарсиа Маркес]]
[[Төркем:Колумбия язучылары]]</text>
      <sha1>7oujn2g0qctq6vq6xkwcike8ubw5tjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Физика өлкәсендә Нобель премиясе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37573</id>
    <revision>
      <id>5987126</id>
      <parentid>5982372</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T01:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27803" sha1="htwohv2441dighvjittiruphxpeavx5" xml:space="preserve">{{УК}}
[[Файл:Wilhelm Conrad Röntgen (1845--1923).jpg|left|200px|thumb|[[Вильгельм Рентген]], физика өлкәсендә беренче [[Нобель премиясе]] иясе]]
'''Физика өлкәсендә [[Нобель премиясе]]''' ({{lang-en|Nobel Prize in Physics}}) — [[физика]] фәне өлкәсендә тапшырыла торган абруйлы премия. Бүләк ел саен, [[10 декабрь]] көнне ([[Альфред Нобель]] вафат булган көнне) [[Стокһольм]] шәһәрендә тапшырыла. Премия лауреатын Нобель комитеты билгели.

== Таләпләр ==
Нобель фонды уставы буенча, яңа кандидатларны түбәндәгеләр тәкъдим итә ала:
* [[Король Швед фәннәр академиясе]] әгъзалары.
* Физика һәм химия өлкәләрендә Нобель комитетлары әгъзалары.
* Физика һәм химия өлкәләрендә Нобель премиясе лауреатлары.
* Нобель фонды уставы билгеләгән галимнәр.

== Лауреатлар исемлеге ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q38104. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q38104/p585
|columns=p166/Q38104/p585:Ел,label:Исем,p569,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! Исем
! туу датасы
! үлем датасы
|-
| 1937
| [[Җорҗ Паҗет Томсон]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-05-03
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-09-10
|-
| 1926
| [[Жаң-Баптист Перең]]
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-09-30
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-04-17
|-
| 1983
| [[Субраманьян Чандрасекар]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-10-19
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-08-21
|-
| 2013
| [[Франсуа Аңлер]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-11-06
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-06-18
|-
| 1992
| [[Жорж Шарпак]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-08-01
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-09-29
|-
| 1947
| [[Эдвард Виктор Әплтон]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-09-06
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-04-21
|-
| 1972
| [[Җон Роберт Шриффер]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-05-31
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-07-27
|-
| 1988
| [[Җәк Стейнбергер]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-05-25
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-12-12
|-
| 2007
| [[Альбер Ферт]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-03-07
| 
|-
| 1958
| [[Игорь Тамм]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-07-08
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-04-12
|-
| 2002
| [[Масатоши Кошиба]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-09-19
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-11-12
|-
| 1949
| [[Хидеки Юкава]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-01-23
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-09-08
|-
| 1970
| [[Луи Неел]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-11-22
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-11-17
|-
| 1971
| [[Деннис Габор]]
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-06-05
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-02-08
|-
| 1963
| [[Юҗин Вигнер]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-11-17
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-01-01
|-
| 1967
| ''[[:d:Q155794|Hans Bethe]]''
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-07-02
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-03-06
|-
| 1993
| [[Рассел Алан Һалс]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-11-28
| 
|-
| 1912
| [[Нилс Густаф Дален]]
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-11-30
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-12-09
|-
| 1917
| [[Чарлз Гловер Баркла]]
| data-sort-value=&quot;1877&quot; | 1877-06-07
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-10-23
|-
| 1927
| [[Чарлз Томсон Риз Вилсон]]
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-02-14
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-11-15
|-
| 1956
| [[Вильям Шокли]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-02-13
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-08-12
|-
| 1944
| [[Исидор Айзек Раби]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-07-29
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-01-11
|-
| 1928
| [[Овен Вилланс Ричардсон]]
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-04-26
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-02-15
|-
| 1936
| [[Карл Девид Андерсон]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-09-03
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-01-11
|-
| 1939
| [[Эрнест Лоуренс]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-08-08
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-08-27
|-
| 1924
| [[Манне Сигбан]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-12-03
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-09-24
|-
| 1978
| [[Роберт Вудро Вилсон]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-01-10
| 
|-
| 1946
| [[Перси Вильямс Бриҗман]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-04-21
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-08-20
|-
| 1997
| [[Стивен Чу]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-02-28
| 
|-
| 1969
| [[Мюррей Гел-Мән]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-09-15
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-05-24
|-
| 1978
| [[Петр Капица]]
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-06-26
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-04-08
|-
| 1978
| [[Арно Аллан Пензиас]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-04-26
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-01-22
|-
| 1959
| [[Эмилио Сегре]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-02-01
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-04-22
|-
| 2002
| [[Реймонд Девис]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-10-14
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-05-31
|-
| 1950
| [[Сесил Фрәңк Павелл]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-12-05
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-08-09
|-
| 1968
| ''[[:d:Q178344|Luis Walter Alvarez]]''
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-06-13
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-09-01
|-
| 1979
| [[Стивен Вайнберг]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-05-03
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-07-23
|-
| 2006
| [[Җорҗ Смут]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-02-20
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-09-18
|-
| 1973
| [[Лео Эсаки]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-03-12
| 
|-
| 1973
| [[Браян Девид Җозефсон]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-01-04
| 
|-
| 1957
| [[Яң Ченниң]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-10-01
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-10-18
|-
| 2000
| [[Җәк Килби]]
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-11-08
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-06-20
|-
| 1952
| [[Эдвард Миллс Парселл]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-08-30
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-03-07
|-
| 2000
| [[Жорес Алфёров]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-03-15
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-03-01
|-
| 1951
| [[Эрнест Волтон]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-10-06
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-06-25
|-
| 1959
| [[Овен Чемберлен]]
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-07-10
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-02-28
|-
| 1957
| [[Ли Җэңдао|Ли Җыңдао]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-11-24
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-08-04
|-
| 1948
| [[Патрик Бләкет]]
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-11-18
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-07-13
|-
| 1965
| [[Шинъичиро Томонага]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-03-31
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-07-08
|-
| 1964
| [[Чарлз Һард Таунс]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-07-28
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-01-27
|-
| 1955
| [[Поликарп Куш]]
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-01-26
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-03-20
|-
| 1956
| [[Волтер Һаузер Брәттейн]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-02-10
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-10-13
|-
| 1999
| [[Герард т Һоофт]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-07-05
| 
|-
| 1965
| [[Җулиан Швиңер]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-02-12
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-07-16
|-
| 2002
| [[Риккардо Җаккони]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-10-06
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-12-09
|-
| 1955
| [[Виллис Ләм]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-07-12
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-05-15
|-
| 1984
| [[Карло Руббиа]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-03-31
| 
|-
| 1991
| [[Пьер-Жил де Жен]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-10-24
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-05-18
|-
| 1990
| [[Җером Айзек Фридман]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-03-28
| 
|-
| 2008
| [[Йоичиро Намбу]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-01-18
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-07-05
|-
| 2003
| [[Алексей Абрикосов (1928)]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-06-25
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-03-29
|-
| 1953
| [[Фриц Зернике]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-07-16
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-03-10
|-
| 1977
| [[Невилл Фрәнсис Мотт]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-09-30
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-08-08
|-
| 1988
| [[Мелвин Шварц]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-11-02
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-08-28
|-
| 1981
| [[Николас Бломберген]]
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-03-11
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-09-05
|-
| 1974
| [[Әнтони Һьюиш]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-05-11
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-09-13
|-
| 1998
| [[Роберт Беттс Лафлин]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-11-01
| 
|-
| 1990
| [[Һенри Вей Кендалл]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-12-09
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-02-15
|-
| 1981
| [[Артур Леонард Шавлов]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-05-05
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-04-28
|-
| 1997
| [[Клод Коен-Таннуҗи]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-04-01
| 
|-
| 1975
| [[Җеймс Рейнвотер]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-12-09
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-05-31
|-
| 1997
| [[Вильям Дениел Филлипс]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-11-05
| 
|-
| 1974
| [[Мартин Райл]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-09-27
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-14
|-
| 1977
| [[Филип Воррен Әндерсон]]
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-12-13
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-03-29
|-
| 1995
| [[Фредерик Райнес]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-03-16
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-08-26
|-
| 1976
| [[Бөртон Рихтер]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-03-22
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-07-18
|-
| 2013
| [[Питер Һиггс]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-05-29
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-04-08
|-
| 1993
| [[Җозеф Һутон Тейлор]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-03-29
| 
|-
| 1973
| [[Ивар Евер]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-04-05
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-06-20
|-
| 1994
| [[Бертрам Брокһауз]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-07-15
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-10-13
|-
| 1988
| [[Леон Макс Ледерман]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-07-15
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-10-03
|-
| 1958
| [[Илья Франк]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-10-10&lt;br/&gt;1908-10-23
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-06-22
|-
| 1996
| [[Роберт Колмен Ричардсон]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-06-26
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-02-19
|-
| 1981
| [[Кай Сигбан]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-04-20
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-07-20
|-
| 1976
| [[Сәмүел Тиң]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-01-27
| 
|-
| 2003
| [[Әнтони Җеймс Леггетт]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-03-26
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-03-08
|-
| 1980
| [[Җеймс Вотсон Кронин]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-09-29
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-08-25
|-
| 1982
| [[Кеннет Вилсон]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-06-08
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-06-15
|-
| 1977
| [[Җон Һасбрук ван Флек]]
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-03-13
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-10-27
|-
| 2020
| ''[[:d:Q193803|Roger Penrose]]''
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-08-08
| 
|-
| 2011
| [[Браян Шмидт]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-02-24
| 
|-
| 1990
| [[Ричард Эдвард Тейлор]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-11-02
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-02-22
|-
| 1994
| [[Клиффорд Шалл]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-09-23
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-03-31
|-
| 1996
| [[Девид Моррис Ли]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-01-20
| 
|-
| 1998
| [[Дениел Тсуи]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-02-28
| 
|-
| 1999
| [[Мартинус Велтман]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-06-27
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-01-04
|-
| 2008
| [[Макото Кобаяши]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-04-07
| 
|-
| 2008
| [[Тошихиде Маскава]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-02-07
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-07-23
|-
| 2001
| [[Эрик Аллин Корнелл]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-12-19
| 
|-
| 2001
| [[Карл Виман]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-03-26
| 
|-
| 2005
| [[Җон Һолл]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-08-21
| 
|-
| 1996
| [[Дуглас Ошерофф]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-08-01
| 
|-
| 1980
| [[Вал Логсден Фитч]]
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-03-10
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-02-05&lt;br/&gt;2015-02-04
|-
| 2017
| [[Кип Торн]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-06-01
| 
|-
| 2022
| ''[[:d:Q364997|Alain Aspect]]''
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-06-15
| 
|-
| 2024-10-08
| ''[[:d:Q391237|John Hopfield]]''
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-07-15
| 
|-
| 2020
| ''[[:d:Q493956|Andrea M. Ghez]]''
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-06-16
| 
|-
| 2025
| ''[[:d:Q555849|John Clarke]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-02-10
| 
|-
| 2018
| [[Жерар Муру]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-06-22
| 
|-
| 2023
| ''[[:d:Q565544|Anne L'Huillier]]''
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-08-16
| 
|-
| 2018
| [[Артур Әшкин]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-09-02
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-09-21
|-
| 2015
| [[Артур Макдональд]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-08-29
| 
|-
| 2016
| [[Дейвид Таулесс]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-09-21
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-04-06
|-
| 2019
| ''[[:d:Q728331|Jim Peebles]]''
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-04-25
| 
|-
| 2014
| [[Шуҗи Накамура]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-05-22
| 
|-
| 2016
| [[Данкан Һолдейн]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-09-14
| 
|-
| 2021
| ''[[:d:Q1235614|Giorgio Parisi]]''
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-08-04
| 
|-
| 2022
| ''[[:d:Q1365270|John Clauser]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-12-01
| 
|-
| 2014
| [[Исаму Акасаки]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-01-30
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-01
|-
| 2016
| [[Җон Майкл Костерлиц]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-06-22
| 
|-
| 2017
| [[Райнер Вайсс]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-09-29
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-08-25
|-
| 2021
| ''[[:d:Q3675789|Syukuro Manabe]]''
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-09-21
| 
|-
| 2014
| [[Хироши Амано]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-09-11
| 
|-
| 2015
| [[Такааки Каҗита]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-03-09
| 
|-
| 2017
| [[Бәри Бериш]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-01-27
| 
|-
| 2025
| ''[[:d:Q26703310|Michel Devoret]]''
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-03-05
| 
|-
| 2025
| ''[[:d:Q28976188|John M. Martinis]]''
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| 
|-
| 2018
| [[Донна Стрикленд]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-05-27
| 
|-
| 2023
| ''[[:d:Q57020342|Pierre Agostini]]''
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-07-23
| 
|-
| 1921
| [[Альберт Эйнштейн|Алберт Эйнштейн]]
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-03-14
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-04-18
|-
| 1956&lt;br/&gt;1972
| [[Җон Бардин]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-23
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-01-30
|-
| 1922
| [[Nils Bor|Нилс Бор]]
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885-10-07
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-11-18
|-
| 1903
| [[Мария Склодовская-Кюри]]
| data-sort-value=&quot;1867&quot; | 1867-11-07
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-07-04
|-
| 1938
| [[Enriko Fermi|Энрико Ферми]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-09-29
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-11-28
|-
| 1918
| [[Макс Планк]]
| data-sort-value=&quot;1858&quot; | 1858-04-23
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-10-04
|-
| 1933
| [[Erwin Şrödinger|Эрвин Шрөдингер]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-08-12
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-01-04
|-
| 2009
| [[Чарлз Као]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-11-04
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-09-23
|-
| 1979
| [[Мөхәммәт Габдессәлам]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-01-29
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-11-21
|-
| 1901
| [[Вилһелм Конрад Рөнтген|Вильгельм Конрад Рентген]]
| data-sort-value=&quot;1845&quot; | 1845-03-27
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-02-10
|-
| 1909
| [[Гульельмо Маркони]]
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-04-25
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-07-20
|-
| 1903
| [[Пьер Күри]]
| data-sort-value=&quot;1859&quot; | 1859-05-15
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-04-19
|-
| 1965
| [[Ричард Фейнман|Ричард Файнмен]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-05-11
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-02-15
|-
| 2004
| [[Девид Гросс]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-02-19
| 
|-
| 1932
| [[Werner Heyzenberg|Вернер Һайзенберг]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-12-05
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-02-01
|-
| 1903
| [[Antuan Añri Bekkerel|Антуан Аңри Беккерел]]
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-12-15
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-08-25
|-
| 1902
| [[Hendrik Anton Lorens|Һендрик Антон Лоренс]]
| data-sort-value=&quot;1853&quot; | 1853-07-18
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-02-04
|-
| 1961
| [[Рудольф Мөссбавер]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-01-31
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-09-14
|-
| 1983
| [[Вильям Әлфред Фаулер]]
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-08-09
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-03-14
|-
| 1906
| [[Cozef Con Tomson|Җозеф Җон Томсон]]
| data-sort-value=&quot;1856&quot; | 1856-12-18
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-08-30
|-
| 1933
| [[Pol Dirak|Поль Дирак]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-08-08
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-20
|-
| 1970
| [[Һаннес Альвен]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-30
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-04-02
|-
| 1905
| [[Филипп Ленард]]
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-06-07
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-05-20
|-
| 1925
| [[Җеймс Франк]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-08-26
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-05-21
|-
| 1914
| [[Макс фон Лаве]]
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-10-09
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-04-24
|-
| 1911
| [[Wilhelm Win|Вилһелм Вин]]
| data-sort-value=&quot;1864&quot; | 1864-01-13
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-08-30
|-
| 1925
| [[Густав Һерц]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-07-22
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-10-30
|-
| 1943
| [[Отто Штерн]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-02-17
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-08-17
|-
| 1909
| [[Карл Фердинанд Браун]]
| data-sort-value=&quot;1850&quot; | 1850-06-06
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-04-20
|-
| 1919
| [[Йоһаннес Штарк]]
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-04-15
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-06-21
|-
| 1963
| [[Мария Гөпперт-Маер]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-06-28
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-02-20
|-
| 2007
| [[Петер Грүнберг]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-05-18
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-04-07
|-
| 1989
| [[Вольфгаң Пауль]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-08-10
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-12-07
|-
| 1954
| [[Макс Борн]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-12-11
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-01-05
|-
| 1930
| [[Чандрасекара Венката Раман]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-11-07
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-11-21
|-
| 2012
| [[Дэвид Уайнлэнд]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-02-24
| 
|-
| 1913
| [[Heyke Kamerling Onnes]]
| data-sort-value=&quot;1853&quot; | 1853-09-21
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-02-21
|-
| 1951
| [[Җон Кокрофт]]
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-05-27
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-09-18
|-
| 2005
| [[Рой Глаубер]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-09-01
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-12-26
|-
| 2020
| ''[[:d:Q65807|Reinhard Genzel]]''
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-03-24
| 
|-
| 1945
| [[Wolfgang Pauli|Вольфганг Паули]]
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-04-25
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-12-15
|-
| 1989
| [[Һанс Георг Демелт]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-09-09
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-03-07
|-
| 2005
| [[Теодор Һенш]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-10-30
| 
|-
| 1998
| [[Һорст Штөрмер]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-04-06
| 
|-
| 2000
| [[Һерберт Крөмер]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-08-25
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-03-08
|-
| 1986
| [[Эрнст Руска]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-12-25
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-05-27
|-
| 1966
| ''[[:d:Q71023|Alfred Kastler]]''
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-05-03
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-01-07
|-
| 1985
| [[Клаус фон Клитциң]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-06-28
| 
|-
| 2009
| [[Виллард Бойл]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-08-19
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-05-07
|-
| 2009
| [[Җорҗ Элвуд Смит]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-05-10
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-05-28
|-
| 2001
| [[Вольфгаң Кеттерле]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-10-21
| 
|-
| 1954
| [[Вальтер Боте]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-01-08
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-02-08
|-
| 1987
| [[Йоһаннес Георг Беднорц]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-05-16
| 
|-
| 1986
| [[Герд Бинниг]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-07-20
| 
|-
| 1963
| [[Һанс Енсен]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-06-25
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-02-11
|-
| 1958
| [[Павел Черенков]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-07-28
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-01-06
|-
| 1936
| [[Виктор Франц Һесс]]
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883-06-24
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-12-17
|-
| 2022
| ''[[:d:Q78610|Anton Zeilinger]]''
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-05-20
| 
|-
| 1902
| [[Piter Zeeman|Питер Зееман]]
| data-sort-value=&quot;1865&quot; | 1865-05-25
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-10-09
|-
| 1935
| [[Җеймс Чәдвик]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-10-20
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-07-24
|-
| 1960
| [[Дональд Артур Глейзер]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-09-21
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-02-28
|-
| 1972
| [[Леон Купер]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-02-28
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-10-23
|-
| 1904
| [[Con Wilyam Strett (3-nçe baron Reley)|Con William Strett Reley]]
| data-sort-value=&quot;1842&quot; | 1842-11-12
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-06-30
|-
| 1929
| [[Lui de Broyl|Луи де Бройль]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-08-15
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-03-19
|-
| 1964
| [[Александр Прохоров]]
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-07-11
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-01-08
|-
| 1964
| [[Николай Басов]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-12-14
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-07-01
|-
| 2023
| ''[[:d:Q86970|Ferenc Krausz]]''
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-05-17
| 
|-
| 2024-10-08
| ''[[:d:Q92894|Geoffrey Hinton]]''
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-12-06
| 
|-
| 1975
| [[Оге Нилс Бор]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-06-19
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-09-08
|-
| 2010
| [[Андрей Гейм]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-10-21
| 
|-
| 2006
| [[Җон Мәзер]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-08-07
| 
|-
| 2003
| [[Виталий Гинзбург]]
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-10-04
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-11-08
|-
| 1984
| [[Симон ван дер Мер]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-11-24
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-03-04
|-
| 2011
| [[Адам Рисс]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-12-16
| 
|-
| 2010
| [[Константин Новоселов]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-08-23
| 
|-
| 2011
| [[Сол Перлмуттер]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-09-22
| 
|-
| 2004
| [[Һью Девид Политцер]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-08-31
| 
|-
| 1995
| [[Мартин Льюис Пөрл]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-06-24
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-09-30
|-
| 1989
| [[Норман Фостер Рәмзи]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-08-27
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-11-04
|-
| 1979
| [[Шелдон Ли Гләшоу]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-12-05
| 
|-
| 1975
| [[Бен Рой Моттелсон]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-07-09
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-05-13
|-
| 2004
| [[Фрәңк Вилчек]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-05-15
| 
|-
| 2021
| ''[[:d:Q109370|Klaus Hasselmann]]''
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-10-25
| 
|-
| 2012
| [[Серж Һарош]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-09-11
| 
|-
| 1987
| [[Карл Александер Мүллер]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-04-20
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-01-09
|-
| 1952
| [[Феликс Блох]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-10-23
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-09-10
|-
| 1920
| [[Шарль-Эдуар Гийом]]
| data-sort-value=&quot;1861&quot; | 1861-02-15
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-06-13
|-
| 1986
| [[Һайнрих Рорер]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-06-06
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-05-16
|-
| 2019
| ''[[:d:Q123975|Michel Mayor]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-01-12
| 
|-
| 2019
| ''[[:d:Q124013|Didier Queloz]]''
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-02-23
| 
|-
| 1907
| [[Albert Abraham Maykelson]]
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-12-19
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-05-09
|-
| 1927
| [[Artur Kompton]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-09-10
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-03-15
|-
| 1961
| [[Роберт Һофтштадтер]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-02-05
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-11-17
|-
| 1923
| [[Роберт Әндрүс Милликен]]
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-03-22
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-12-19
|-
| 1910
| [[Yohannes Diderik Van der Waals|Йоһаннес Дидерик ван дер Ваальс]]
| data-sort-value=&quot;1837&quot; | 1837-11-23
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-03-08
|-
| 1915
| [[Вильям Лоренс Брәгг]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-03-31
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-07-01
|-
| 1937
| [[Клинтон Девиссон]]
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881-10-22
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-02-01
|-
| 1908
| [[Габриел Липпман]]
| data-sort-value=&quot;1845&quot; | 1845-08-16
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-07-13
|-
| 1962
| [[Лев Ландау]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-01-09
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-04-01
|-
| 1915
| [[Вильям Һенри Брәгг]]
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-07-02
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-03-12
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/ Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116180111/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/ |date=2009-01-16 }} {{ref-en}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Шулай ук кара ==
{{Портал|Физика}}

[[Төркем:Физика]]
[[Төркем:Нобель премиясе]]</text>
      <sha1>htwohv2441dighvjittiruphxpeavx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987127</id>
      <parentid>5987126</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T01:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27803" sha1="oy3wgyf0f1p7qqy299q77sgr53z3nrp" xml:space="preserve">{{УК}}
[[Файл:Wilhelm Conrad Röntgen (1845--1923).jpg|left|200px|thumb|[[Вильгельм Рентген]], физика өлкәсендә беренче [[Нобель премиясе]] иясе]]
'''Физика өлкәсендә [[Нобель премиясе]]''' ({{lang-en|Nobel Prize in Physics}}) — [[физика]] фәне өлкәсендә тапшырыла торган абруйлы премия. Бүләк ел саен, [[10 декабрь]] көнне ([[Альфред Нобель]] вафат булган көнне) [[Стокһольм]] шәһәрендә тапшырыла. Премия лауреатын Нобель комитеты билгели.

== Таләпләр ==
Нобель фонды уставы буенча, яңа кандидатларны түбәндәгеләр тәкъдим итә ала:
* [[Король Швед фәннәр академиясе]] әгъзалары.
* Физика һәм химия өлкәләрендә Нобель комитетлары әгъзалары.
* Физика һәм химия өлкәләрендә Нобель премиясе лауреатлары.
* Нобель фонды уставы билгеләгән галимнәр.

== Лауреатлар исемлеге ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q38104. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q38104/p585
|columns=p166/Q38104/p585:Ел,label:Исем,p569,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! Исем
! туу датасы
! үлем датасы
|-
| 2005
| [[Җон Һолл]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-08-21
| 
|-
| 1996
| [[Дуглас Ошерофф]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-08-01
| 
|-
| 1980
| [[Вал Логсден Фитч]]
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-03-10
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-02-05&lt;br/&gt;2015-02-04
|-
| 2017
| [[Кип Торн]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-06-01
| 
|-
| 2022
| ''[[:d:Q364997|Alain Aspect]]''
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-06-15
| 
|-
| 2024-10-08
| ''[[:d:Q391237|John Hopfield]]''
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-07-15
| 
|-
| 2020
| ''[[:d:Q493956|Andrea M. Ghez]]''
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-06-16
| 
|-
| 2025
| ''[[:d:Q555849|John Clarke]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-02-10
| 
|-
| 2018
| [[Жерар Муру]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-06-22
| 
|-
| 2023
| ''[[:d:Q565544|Anne L'Huillier]]''
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-08-16
| 
|-
| 2018
| [[Артур Әшкин]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-09-02
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-09-21
|-
| 2015
| [[Артур Макдональд]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-08-29
| 
|-
| 2016
| [[Дейвид Таулесс]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-09-21
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-04-06
|-
| 2019
| ''[[:d:Q728331|Jim Peebles]]''
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-04-25
| 
|-
| 2014
| [[Шуҗи Накамура]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-05-22
| 
|-
| 2016
| [[Данкан Һолдейн]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-09-14
| 
|-
| 2021
| ''[[:d:Q1235614|Giorgio Parisi]]''
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-08-04
| 
|-
| 2022
| ''[[:d:Q1365270|John Clauser]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-12-01
| 
|-
| 2014
| [[Исаму Акасаки]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-01-30
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-01
|-
| 2016
| [[Җон Майкл Костерлиц]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-06-22
| 
|-
| 2017
| [[Райнер Вайсс]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-09-29
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-08-25
|-
| 2021
| ''[[:d:Q3675789|Syukuro Manabe]]''
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-09-21
| 
|-
| 2014
| [[Хироши Амано]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-09-11
| 
|-
| 2015
| [[Такааки Каҗита]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-03-09
| 
|-
| 2017
| [[Бәри Бериш]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-01-27
| 
|-
| 2025
| ''[[:d:Q26703310|Michel Devoret]]''
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-03-05
| 
|-
| 2025
| ''[[:d:Q28976188|John M. Martinis]]''
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| 
|-
| 2018
| [[Донна Стрикленд]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-05-27
| 
|-
| 2023
| ''[[:d:Q57020342|Pierre Agostini]]''
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-07-23
| 
|-
| 1921
| [[Альберт Эйнштейн|Алберт Эйнштейн]]
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-03-14
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-04-18
|-
| 1956&lt;br/&gt;1972
| [[Җон Бардин]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-23
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-01-30
|-
| 1922
| [[Nils Bor|Нилс Бор]]
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885-10-07
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-11-18
|-
| 1903
| [[Мария Склодовская-Кюри]]
| data-sort-value=&quot;1867&quot; | 1867-11-07
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-07-04
|-
| 1938
| [[Enriko Fermi|Энрико Ферми]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-09-29
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-11-28
|-
| 1918
| [[Макс Планк]]
| data-sort-value=&quot;1858&quot; | 1858-04-23
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-10-04
|-
| 1933
| [[Erwin Şrödinger|Эрвин Шрөдингер]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-08-12
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-01-04
|-
| 2009
| [[Чарлз Као]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-11-04
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-09-23
|-
| 1979
| [[Мөхәммәт Габдессәлам]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-01-29
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-11-21
|-
| 1901
| [[Вилһелм Конрад Рөнтген|Вильгельм Конрад Рентген]]
| data-sort-value=&quot;1845&quot; | 1845-03-27
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-02-10
|-
| 1909
| [[Гульельмо Маркони]]
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-04-25
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-07-20
|-
| 1903
| [[Пьер Күри]]
| data-sort-value=&quot;1859&quot; | 1859-05-15
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-04-19
|-
| 1965
| [[Ричард Фейнман|Ричард Файнмен]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-05-11
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-02-15
|-
| 2004
| [[Девид Гросс]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-02-19
| 
|-
| 1932
| [[Werner Heyzenberg|Вернер Һайзенберг]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-12-05
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-02-01
|-
| 1903
| [[Antuan Añri Bekkerel|Антуан Аңри Беккерел]]
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-12-15
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-08-25
|-
| 1902
| [[Hendrik Anton Lorens|Һендрик Антон Лоренс]]
| data-sort-value=&quot;1853&quot; | 1853-07-18
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-02-04
|-
| 1961
| [[Рудольф Мөссбавер]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-01-31
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-09-14
|-
| 1983
| [[Вильям Әлфред Фаулер]]
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-08-09
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-03-14
|-
| 1906
| [[Cozef Con Tomson|Җозеф Җон Томсон]]
| data-sort-value=&quot;1856&quot; | 1856-12-18
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-08-30
|-
| 1933
| [[Pol Dirak|Поль Дирак]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-08-08
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-20
|-
| 1970
| [[Һаннес Альвен]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-30
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-04-02
|-
| 1905
| [[Филипп Ленард]]
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-06-07
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-05-20
|-
| 1925
| [[Җеймс Франк]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-08-26
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-05-21
|-
| 1914
| [[Макс фон Лаве]]
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-10-09
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-04-24
|-
| 1911
| [[Wilhelm Win|Вилһелм Вин]]
| data-sort-value=&quot;1864&quot; | 1864-01-13
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-08-30
|-
| 1925
| [[Густав Һерц]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-07-22
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-10-30
|-
| 1943
| [[Отто Штерн]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-02-17
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-08-17
|-
| 1909
| [[Карл Фердинанд Браун]]
| data-sort-value=&quot;1850&quot; | 1850-06-06
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-04-20
|-
| 1919
| [[Йоһаннес Штарк]]
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-04-15
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-06-21
|-
| 1963
| [[Мария Гөпперт-Маер]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-06-28
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-02-20
|-
| 2007
| [[Петер Грүнберг]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-05-18
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-04-07
|-
| 1989
| [[Вольфгаң Пауль]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-08-10
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-12-07
|-
| 1954
| [[Макс Борн]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-12-11
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-01-05
|-
| 1930
| [[Чандрасекара Венката Раман]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-11-07
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-11-21
|-
| 2012
| [[Дэвид Уайнлэнд]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-02-24
| 
|-
| 1913
| [[Heyke Kamerling Onnes]]
| data-sort-value=&quot;1853&quot; | 1853-09-21
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-02-21
|-
| 1951
| [[Җон Кокрофт]]
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-05-27
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-09-18
|-
| 2005
| [[Рой Глаубер]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-09-01
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-12-26
|-
| 2020
| ''[[:d:Q65807|Reinhard Genzel]]''
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-03-24
| 
|-
| 1945
| [[Wolfgang Pauli|Вольфганг Паули]]
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-04-25
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-12-15
|-
| 1989
| [[Һанс Георг Демелт]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-09-09
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-03-07
|-
| 2005
| [[Теодор Һенш]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-10-30
| 
|-
| 1998
| [[Һорст Штөрмер]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-04-06
| 
|-
| 2000
| [[Һерберт Крөмер]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-08-25
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-03-08
|-
| 1986
| [[Эрнст Руска]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-12-25
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-05-27
|-
| 1966
| ''[[:d:Q71023|Alfred Kastler]]''
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-05-03
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-01-07
|-
| 1985
| [[Клаус фон Клитциң]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-06-28
| 
|-
| 2009
| [[Виллард Бойл]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-08-19
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-05-07
|-
| 2009
| [[Җорҗ Элвуд Смит]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-05-10
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-05-28
|-
| 2001
| [[Вольфгаң Кеттерле]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-10-21
| 
|-
| 1954
| [[Вальтер Боте]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-01-08
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-02-08
|-
| 1987
| [[Йоһаннес Георг Беднорц]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-05-16
| 
|-
| 1986
| [[Герд Бинниг]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-07-20
| 
|-
| 1963
| [[Һанс Енсен]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-06-25
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-02-11
|-
| 1958
| [[Павел Черенков]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-07-28
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-01-06
|-
| 1936
| [[Виктор Франц Һесс]]
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883-06-24
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-12-17
|-
| 2022
| ''[[:d:Q78610|Anton Zeilinger]]''
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-05-20
| 
|-
| 1902
| [[Piter Zeeman|Питер Зееман]]
| data-sort-value=&quot;1865&quot; | 1865-05-25
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-10-09
|-
| 1935
| [[Җеймс Чәдвик]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-10-20
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-07-24
|-
| 1960
| [[Дональд Артур Глейзер]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-09-21
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-02-28
|-
| 1972
| [[Леон Купер]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-02-28
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-10-23
|-
| 1904
| [[Con Wilyam Strett (3-nçe baron Reley)|Con William Strett Reley]]
| data-sort-value=&quot;1842&quot; | 1842-11-12
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-06-30
|-
| 1929
| [[Lui de Broyl|Луи де Бройль]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-08-15
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-03-19
|-
| 1964
| [[Александр Прохоров]]
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-07-11
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-01-08
|-
| 1964
| [[Николай Басов]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-12-14
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-07-01
|-
| 2023
| ''[[:d:Q86970|Ferenc Krausz]]''
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-05-17
| 
|-
| 2024-10-08
| ''[[:d:Q92894|Geoffrey Hinton]]''
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-12-06
| 
|-
| 1975
| [[Оге Нилс Бор]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-06-19
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-09-08
|-
| 2010
| [[Андрей Гейм]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-10-21
| 
|-
| 2006
| [[Җон Мәзер]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-08-07
| 
|-
| 2003
| [[Виталий Гинзбург]]
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-10-04
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-11-08
|-
| 1984
| [[Симон ван дер Мер]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-11-24
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-03-04
|-
| 2011
| [[Адам Рисс]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-12-16
| 
|-
| 2010
| [[Константин Новоселов]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-08-23
| 
|-
| 2011
| [[Сол Перлмуттер]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-09-22
| 
|-
| 2004
| [[Һью Девид Политцер]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-08-31
| 
|-
| 1995
| [[Мартин Льюис Пөрл]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-06-24
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-09-30
|-
| 1989
| [[Норман Фостер Рәмзи]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-08-27
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-11-04
|-
| 1979
| [[Шелдон Ли Гләшоу]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-12-05
| 
|-
| 1975
| [[Бен Рой Моттелсон]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-07-09
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-05-13
|-
| 2004
| [[Фрәңк Вилчек]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-05-15
| 
|-
| 2021
| ''[[:d:Q109370|Klaus Hasselmann]]''
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-10-25
| 
|-
| 2012
| [[Серж Һарош]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-09-11
| 
|-
| 1987
| [[Карл Александер Мүллер]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-04-20
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-01-09
|-
| 1952
| [[Феликс Блох]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-10-23
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-09-10
|-
| 1920
| [[Шарль-Эдуар Гийом]]
| data-sort-value=&quot;1861&quot; | 1861-02-15
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-06-13
|-
| 1986
| [[Һайнрих Рорер]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-06-06
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-05-16
|-
| 2019
| ''[[:d:Q123975|Michel Mayor]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-01-12
| 
|-
| 2019
| ''[[:d:Q124013|Didier Queloz]]''
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-02-23
| 
|-
| 1907
| [[Albert Abraham Maykelson]]
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-12-19
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-05-09
|-
| 1927
| [[Artur Kompton]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-09-10
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-03-15
|-
| 1961
| [[Роберт Һофтштадтер]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-02-05
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-11-17
|-
| 1923
| [[Роберт Әндрүс Милликен]]
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-03-22
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-12-19
|-
| 1910
| [[Yohannes Diderik Van der Waals|Йоһаннес Дидерик ван дер Ваальс]]
| data-sort-value=&quot;1837&quot; | 1837-11-23
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-03-08
|-
| 1915
| [[Вильям Лоренс Брәгг]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-03-31
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-07-01
|-
| 1937
| [[Клинтон Девиссон]]
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881-10-22
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-02-01
|-
| 1908
| [[Габриел Липпман]]
| data-sort-value=&quot;1845&quot; | 1845-08-16
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-07-13
|-
| 1962
| [[Лев Ландау]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-01-09
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-04-01
|-
| 1915
| [[Вильям Һенри Брәгг]]
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-07-02
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-03-12
|-
| 1937
| [[Җорҗ Паҗет Томсон]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-05-03
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-09-10
|-
| 1926
| [[Жаң-Баптист Перең]]
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-09-30
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-04-17
|-
| 1983
| [[Субраманьян Чандрасекар]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-10-19
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-08-21
|-
| 2013
| [[Франсуа Аңлер]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-11-06
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-06-18
|-
| 1992
| [[Жорж Шарпак]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-08-01
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-09-29
|-
| 1947
| [[Эдвард Виктор Әплтон]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-09-06
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-04-21
|-
| 1972
| [[Җон Роберт Шриффер]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-05-31
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-07-27
|-
| 1988
| [[Җәк Стейнбергер]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-05-25
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-12-12
|-
| 2007
| [[Альбер Ферт]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-03-07
| 
|-
| 1958
| [[Игорь Тамм]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-07-08
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-04-12
|-
| 2002
| [[Масатоши Кошиба]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-09-19
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-11-12
|-
| 1949
| [[Хидеки Юкава]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-01-23
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-09-08
|-
| 1970
| [[Луи Неел]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-11-22
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-11-17
|-
| 1971
| [[Деннис Габор]]
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-06-05
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-02-08
|-
| 1963
| [[Юҗин Вигнер]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-11-17
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-01-01
|-
| 1967
| ''[[:d:Q155794|Hans Bethe]]''
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-07-02
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-03-06
|-
| 1993
| [[Рассел Алан Һалс]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-11-28
| 
|-
| 1912
| [[Нилс Густаф Дален]]
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-11-30
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-12-09
|-
| 1917
| [[Чарлз Гловер Баркла]]
| data-sort-value=&quot;1877&quot; | 1877-06-07
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-10-23
|-
| 1927
| [[Чарлз Томсон Риз Вилсон]]
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-02-14
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-11-15
|-
| 1956
| [[Вильям Шокли]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-02-13
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-08-12
|-
| 1944
| [[Исидор Айзек Раби]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-07-29
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-01-11
|-
| 1928
| [[Овен Вилланс Ричардсон]]
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-04-26
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-02-15
|-
| 1936
| [[Карл Девид Андерсон]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-09-03
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-01-11
|-
| 1939
| [[Эрнест Лоуренс]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-08-08
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-08-27
|-
| 1924
| [[Манне Сигбан]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-12-03
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-09-24
|-
| 1978
| [[Роберт Вудро Вилсон]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-01-10
| 
|-
| 1946
| [[Перси Вильямс Бриҗман]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-04-21
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-08-20
|-
| 1997
| [[Стивен Чу]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-02-28
| 
|-
| 1969
| [[Мюррей Гел-Мән]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-09-15
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-05-24
|-
| 1978
| [[Петр Капица]]
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-06-26
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-04-08
|-
| 1978
| [[Арно Аллан Пензиас]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-04-26
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-01-22
|-
| 1959
| [[Эмилио Сегре]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-02-01
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-04-22
|-
| 2002
| [[Реймонд Девис]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-10-14
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-05-31
|-
| 1950
| [[Сесил Фрәңк Павелл]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-12-05
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-08-09
|-
| 1968
| ''[[:d:Q178344|Luis Walter Alvarez]]''
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-06-13
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-09-01
|-
| 1979
| [[Стивен Вайнберг]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-05-03
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-07-23
|-
| 2006
| [[Җорҗ Смут]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-02-20
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-09-18
|-
| 1973
| [[Лео Эсаки]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-03-12
| 
|-
| 1973
| [[Браян Девид Җозефсон]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-01-04
| 
|-
| 1957
| [[Яң Ченниң]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-10-01
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-10-18
|-
| 2000
| [[Җәк Килби]]
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-11-08
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-06-20
|-
| 1952
| [[Эдвард Миллс Парселл]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-08-30
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-03-07
|-
| 2000
| [[Жорес Алфёров]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-03-15
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-03-01
|-
| 1951
| [[Эрнест Волтон]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-10-06
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-06-25
|-
| 1959
| [[Овен Чемберлен]]
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-07-10
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-02-28
|-
| 1957
| [[Ли Җэңдао|Ли Җыңдао]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-11-24
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-08-04
|-
| 1948
| [[Патрик Бләкет]]
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-11-18
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-07-13
|-
| 1965
| [[Шинъичиро Томонага]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-03-31
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-07-08
|-
| 1964
| [[Чарлз Һард Таунс]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-07-28
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-01-27
|-
| 1955
| [[Поликарп Куш]]
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-01-26
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-03-20
|-
| 1956
| [[Волтер Һаузер Брәттейн]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-02-10
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-10-13
|-
| 1999
| [[Герард т Һоофт]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-07-05
| 
|-
| 1965
| [[Җулиан Швиңер]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-02-12
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-07-16
|-
| 2002
| [[Риккардо Җаккони]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-10-06
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-12-09
|-
| 1955
| [[Виллис Ләм]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-07-12
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-05-15
|-
| 1984
| [[Карло Руббиа]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-03-31
| 
|-
| 1991
| [[Пьер-Жил де Жен]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-10-24
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-05-18
|-
| 1990
| [[Җером Айзек Фридман]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-03-28
| 
|-
| 2008
| [[Йоичиро Намбу]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-01-18
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-07-05
|-
| 2003
| [[Алексей Абрикосов (1928)]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-06-25
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-03-29
|-
| 1953
| [[Фриц Зернике]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-07-16
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-03-10
|-
| 1977
| [[Невилл Фрәнсис Мотт]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-09-30
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-08-08
|-
| 1988
| [[Мелвин Шварц]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-11-02
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-08-28
|-
| 1981
| [[Николас Бломберген]]
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-03-11
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-09-05
|-
| 1974
| [[Әнтони Һьюиш]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-05-11
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-09-13
|-
| 1998
| [[Роберт Беттс Лафлин]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-11-01
| 
|-
| 1990
| [[Һенри Вей Кендалл]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-12-09
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-02-15
|-
| 1981
| [[Артур Леонард Шавлов]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-05-05
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-04-28
|-
| 1997
| [[Клод Коен-Таннуҗи]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-04-01
| 
|-
| 1975
| [[Җеймс Рейнвотер]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-12-09
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-05-31
|-
| 1997
| [[Вильям Дениел Филлипс]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-11-05
| 
|-
| 1974
| [[Мартин Райл]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-09-27
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-14
|-
| 1977
| [[Филип Воррен Әндерсон]]
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-12-13
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-03-29
|-
| 1995
| [[Фредерик Райнес]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-03-16
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-08-26
|-
| 1976
| [[Бөртон Рихтер]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-03-22
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-07-18
|-
| 2013
| [[Питер Һиггс]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-05-29
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-04-08
|-
| 1993
| [[Җозеф Һутон Тейлор]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-03-29
| 
|-
| 1973
| [[Ивар Евер]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-04-05
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-06-20
|-
| 1994
| [[Бертрам Брокһауз]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-07-15
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-10-13
|-
| 1988
| [[Леон Макс Ледерман]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-07-15
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-10-03
|-
| 1958
| [[Илья Франк]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-10-10&lt;br/&gt;1908-10-23
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-06-22
|-
| 1996
| [[Роберт Колмен Ричардсон]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-06-26
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-02-19
|-
| 1981
| [[Кай Сигбан]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-04-20
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-07-20
|-
| 1976
| [[Сәмүел Тиң]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-01-27
| 
|-
| 2003
| [[Әнтони Җеймс Леггетт]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-03-26
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-03-08
|-
| 1980
| [[Җеймс Вотсон Кронин]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-09-29
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-08-25
|-
| 1982
| [[Кеннет Вилсон]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-06-08
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-06-15
|-
| 1977
| [[Җон Һасбрук ван Флек]]
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-03-13
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-10-27
|-
| 2020
| ''[[:d:Q193803|Roger Penrose]]''
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-08-08
| 
|-
| 2011
| [[Браян Шмидт]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-02-24
| 
|-
| 1990
| [[Ричард Эдвард Тейлор]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-11-02
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-02-22
|-
| 1994
| [[Клиффорд Шалл]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-09-23
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-03-31
|-
| 1996
| [[Девид Моррис Ли]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-01-20
| 
|-
| 1998
| [[Дениел Тсуи]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-02-28
| 
|-
| 1999
| [[Мартинус Велтман]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-06-27
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-01-04
|-
| 2008
| [[Макото Кобаяши]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-04-07
| 
|-
| 2008
| [[Тошихиде Маскава]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-02-07
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-07-23
|-
| 2001
| [[Эрик Аллин Корнелл]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-12-19
| 
|-
| 2001
| [[Карл Виман]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-03-26
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/ Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116180111/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/ |date=2009-01-16 }} {{ref-en}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Шулай ук кара ==
{{Портал|Физика}}

[[Төркем:Физика]]
[[Төркем:Нобель премиясе]]</text>
      <sha1>oy3wgyf0f1p7qqy299q77sgr53z3nrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олы Талкыш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39337</id>
    <revision>
      <id>5987094</id>
      <parentid>4876134</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T14:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6291" sha1="efqhqv3au9r3dzzwuzhr8gndnit8rwj" xml:space="preserve">{{ТП
|халәт         = село
|татар исеме    = Олы Талкыш
|чын исем       = Олы Талкыш
|ил             = Россия
|герб           = 
|байрак         = 
|герб киңлеге   = 
|байрак киңлеге = 
|lat_deg  = 55
|lat_min  = 21
|lat_sec  = 0
|lon_deg  = 51
|lon_min  = 4
|lon_sec  = 48
|CoordAddon     = type:city(17800)_region:RU
|CoordScale     = 250000
|ЯндексХарита  = 
|ил харитасы зурлыгы  =250
|төбәк харитасы зурлыгы  =250
|район харитасы зурлыгы  =250
|төбәк төре     = Республика
|төбәк          = Татарстан
|төбәк җәдвәлдә = Татарстан
|район төре      = муниципаль район
|район        = Чистай районы
|район җәдвәлдә= 
|җәмгыять төре=
|җәмгыять       = 
|җәмгыять таблицада        = 
|ил харитасы        = 
|төбәк харитасы    = 
|эчке бүленеш       = 
|башлык төре        = 
|башлык        = 
|нигезләү датасы = 1710
|беренче телгә алу  = 
|элеккеге исемнәр   = 
|мәйдан         = 
|биеклек төре       = 
|ТП мәркәзе биеклеге = 
|климат         = dfb — дымлы континенталь
|рәсми тел      = 
|халык саны     = 420
|исәп елы       = 2002
|халык тыгызлыгы  = 
|агломерация      = 
|милли состав     = 
|дини состав      = 
|этнохороним      = 
|сәгать кушагы        = +4
|DST        = 
|телефон коды   = 
|почта индексы  = 422967
|почта индекслары        = 
|автомобиль коды        = 16, 116
|Commons-та төркем        = 
|сайт        = 
|сайт теле        = 
|сайт теле2       = 
|сайт теле3        = 
|сайт теле4        = 
|сайт теле5        = 
|add1n         = 
|add1        = 
|add2n        = Русча топонимы
|add2       = Большой Толкиш
|add3n        = 
|add3        = 

| add3n = ОКАТО
| add3  = 92259000005

| add4n = ОКТМО
| add4  = 92659409101
}}
'''Олы Талкыш''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Чистай районы]]ндагы авыл.
== Географиясе ==
Олы Талкыш Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан көньяк-көнчыгышка таба 134 чакрым, ә район үзәге Чистайдан көньяк-көнчыгышка таба 28 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Тарих ==
[[1710 ел]]да нигезләнгән.
== Демография ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=60%
| colspan=13 | Халык саны
|- class='shadow'
|[[1859 ел|1859]]
|[[1897 ел|1897]]
|[[1908 ел|1908]]
|[[1920 ел|1920]]
|[[1926 ел|1926]]
|[[1938 ел|1938]]
|[[1949 ел|1949]]
|[[1958 ел|1958]]
|[[1970 ел|1970]]
|[[1979 ел|1979]]
|[[1989 ел|1989]]
|[[2002 ел|2002]]
|[[2010 ел|2010]]
|-
|1116
|1923
|2298
|2234
|1976
|1800
|1005
|807
|780
|745
|487
|420
|
|}
Төп милләтләр ([[1989 ел]]гы җанисәп буенча): [[руслар]].


2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 310 кеше яши&lt;ref name=16t&gt;[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[урыслар]] — 93,87%,
[[татарлар]] — 4,19%,
башка халыклар — 1,94%&lt;ref name=16t /&gt;.

== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18768116. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-01-29
| [[Михаил Афанасьев]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
| [[мэр]]
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}
== Климат ==
{{temperatura12-y-cyrillic|-10.9|-10.9|-5.8|4.5|13.4|18.5|20.4|17.8|12.1|4.4|-4.8|-10.2|4.0}}
Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb&lt;ref&gt;[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]&lt;/ref&gt;. Уртача еллык һава температурасы 4.0&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]&lt;/ref&gt;
== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}
== Чыганаклар ==
* Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
{{Чистай районы}}</text>
      <sha1>efqhqv3au9r3dzzwuzhr8gndnit8rwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акбаш (Татарстан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39429</id>
    <revision>
      <id>5987095</id>
      <parentid>5840365</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T14:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{берләштерү|29.01.2021|Акбаш (Татарстан, берләштерү)}} + == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}}  == Моны да карагыз ==</comment>
      <origin>5987095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7016" sha1="sj9kgau76o8sk1akrxzcbcvjk8fa2hq" xml:space="preserve">{{берләштерү|29.01.2021|Акбаш (Татарстан, берләштерү)}}
{{мәгънәләр|Акбаш (мәгънәләр)}}
{{ТП
|халәт     = село
|татар исеме  = Акбаш
|чын исем    = Акбаш
|ил       = Русия
|герб      = 
|байрак     = 
|герб киңлеге  = 
|байрак киңлеге = 
|lat_deg = 54
|lat_min = 31
|lat_sec = 12
|lon_deg = 53
|lon_min = 13
|lon_sec = 48
|CoordAddon   = type:city(17800)_region:RU
|CoordScale   = 250000
|ЯндексХарита = 
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы =300
|район харитасы зурлыгы =250
|төбәк төре   = Республика
|төбәк     = Татарстан
|төбәк җәдвәлдә = Татарстан
|район төре   = муниципаль район
|район    = Ютазы районы
|район җәдвәлдә= 
|җәмгыять төре=
|җәмгыять    = 
|җәмгыять таблицада    = 
|ил харитасы    = 
|төбәк харитасы  = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык төре    = 
|башлык    = 
|нигезләү датасы = XVII гасыр
|беренче телгә алу = 
|элеккеге исемнәр  = 
|мәйдан     = 
|биеклек төре    = 
|ТП мәркәзе биеклеге = 
|климат     = dfb — дымлы континенталь
|рәсми тел   = 
|халык саны   = 538
|исәп елы    = 2002
|халык тыгызлыгы = 
|агломерация   = 
|милли состав   = 
|дини состав   = 
|этнохороним   = 
|сәгать кушагы    = +3
|DST    = 
|телефон коды  = 
|почта индексы = 423958
|почта индекслары    = 
|автомобиль коды    = 16, 116
|Commons-та төркем    = 
|сайт    = 
|сайт теле    = 
|сайт теле2    = 
|сайт теле3    = 
|сайт теле4    = 
|сайт теле5    = 
|add1n     = 
|add1    = 
|add2n    = Русча топонимы
|add2    = Акбаш
|add3n    = 
|add3    =

| add3n = ОКАТО
| add3  = 92254000004

| add4n = ОКТМО
| add4  = 92654402101
}}
'''Акбаш''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Ютазы районы]]ндагы авыл.
 
== Географиясе ==
Акбаш Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан көньяк-көнчыгышка таба 297 чакрым, ә район үзәге Урыссудан  18 чакрым көньяк-көнбатыштарак урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Тарих ==
{{төп мәкалә|Акбаш авылы тарихы}}
[[XVII йөз]]дә нигезләнгән [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)|Акбаш елгасы]] буенда урнашкан. Авылдан ерак түгел &quot;Урдалы тау&quot; дип исемләнгән табигать байлыгы булып саналган урын бар. Революциягә кадәрге чыганакларда ''Ташкичү'' исеме белән дә билгеле. 18-19 йөзләрдә халкы [[типтәрләр]] һәм [[башкортлар (катлау)|башкорт-вотчинниклар]] катлауларына бүленгән. Авыл халкы күбесенчә игенчелек, терлек үрчетү белән шөгыльләнә.

1808 елда Акбашта беренче мәчет, 1867 нче елда – икенче. 20 йөз башында волость идарәсе урнаша, земство почта станциясе, су тегермәне эшләгән.

== Демография ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=60%
| colspan=12 | Халык саны
|- class='shadow'
|[[1859 ел|1859]]
|[[1886 ел|1886]]
|[[1897 ел|1897]]
|[[1926 ел|1926]]
|[[1938 ел|1938]]
|[[1949 ел|1949]]
|[[1958 ел|1958]]
|[[1970 ел|1970]]
|[[1979 ел|1979]]
|[[1989 ел|1989]]
|[[2002 ел|2002]]
|[[2010 ел|2010]]
|-
|1015
|1431
|1682
|1506
|1379
|1056
|752
|850
|669
|462
|538
|
|}
Төп милләтләр ([[1989 ел]]гы җанисәп буенча): [[татарлар]].

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 415 кеше яши&lt;ref name=16t&gt;[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[татарлар]] — 94,70%,
башка халыклар — 4,34%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 0,96%&lt;ref name=16t /&gt;.

== Климат ==
{{temperatura12-y-cyrillic|-11.2|-11|-5.8|4.6|13.8|19.1|20.9|18.3|12.5|4.5|-4.8|-10.4|4.2}}
Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb&lt;ref&gt;[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]&lt;/ref&gt;. Уртача еллык һава температурасы 4.2&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]&lt;/ref&gt;

== Акбашта туган танылган шәхесләр ==
* [[Зәки Тимерҗанов]] (1926-2013), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4059381. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}ф
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Ютазы районы}}</text>
      <sha1>sj9kgau76o8sk1akrxzcbcvjk8fa2hq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987096</id>
      <parentid>5987095</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T14:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7644" sha1="lbni0weyqe5b47uf7neauny4jr8s4ky" xml:space="preserve">{{берләштерү|29.01.2021|Акбаш (Татарстан, берләштерү)}}
{{мәгънәләр|Акбаш (мәгънәләр)}}
{{ТП
|халәт     = село
|татар исеме  = Акбаш
|чын исем    = Акбаш
|ил       = Русия
|герб      = 
|байрак     = 
|герб киңлеге  = 
|байрак киңлеге = 
|lat_deg = 54
|lat_min = 31
|lat_sec = 12
|lon_deg = 53
|lon_min = 13
|lon_sec = 48
|CoordAddon   = type:city(17800)_region:RU
|CoordScale   = 250000
|ЯндексХарита = 
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы =300
|район харитасы зурлыгы =250
|төбәк төре   = Республика
|төбәк     = Татарстан
|төбәк җәдвәлдә = Татарстан
|район төре   = муниципаль район
|район    = Ютазы районы
|район җәдвәлдә= 
|җәмгыять төре=
|җәмгыять    = 
|җәмгыять таблицада    = 
|ил харитасы    = 
|төбәк харитасы  = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык төре    = 
|башлык    = 
|нигезләү датасы = XVII гасыр
|беренче телгә алу = 
|элеккеге исемнәр  = 
|мәйдан     = 
|биеклек төре    = 
|ТП мәркәзе биеклеге = 
|климат     = dfb — дымлы континенталь
|рәсми тел   = 
|халык саны   = 538
|исәп елы    = 2002
|халык тыгызлыгы = 
|агломерация   = 
|милли состав   = 
|дини состав   = 
|этнохороним   = 
|сәгать кушагы    = +3
|DST    = 
|телефон коды  = 
|почта индексы = 423958
|почта индекслары    = 
|автомобиль коды    = 16, 116
|Commons-та төркем    = 
|сайт    = 
|сайт теле    = 
|сайт теле2    = 
|сайт теле3    = 
|сайт теле4    = 
|сайт теле5    = 
|add1n     = 
|add1    = 
|add2n    = Русча топонимы
|add2    = Акбаш
|add3n    = 
|add3    =

| add3n = ОКАТО
| add3  = 92254000004

| add4n = ОКТМО
| add4  = 92654402101
}}
'''Акбаш''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Ютазы районы]]ндагы авыл.
 
== Географиясе ==
Акбаш Татарстанның башкаласы [[Казан]]нан көньяк-көнчыгышка таба 297 чакрым, ә район үзәге Урыссудан  18 чакрым көньяк-көнбатыштарак урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Тарих ==
{{төп мәкалә|Акбаш авылы тарихы}}
[[XVII йөз]]дә нигезләнгән [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)|Акбаш елгасы]] буенда урнашкан. Авылдан ерак түгел &quot;Урдалы тау&quot; дип исемләнгән табигать байлыгы булып саналган урын бар. Революциягә кадәрге чыганакларда ''Ташкичү'' исеме белән дә билгеле. 18-19 йөзләрдә халкы [[типтәрләр]] һәм [[башкортлар (катлау)|башкорт-вотчинниклар]] катлауларына бүленгән. Авыл халкы күбесенчә игенчелек, терлек үрчетү белән шөгыльләнә.

1808 елда Акбашта беренче мәчет, 1867 нче елда – икенче. 20 йөз башында волость идарәсе урнаша, земство почта станциясе, су тегермәне эшләгән.

== Демография ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=60%
| colspan=12 | Халык саны
|- class='shadow'
|[[1859 ел|1859]]
|[[1886 ел|1886]]
|[[1897 ел|1897]]
|[[1926 ел|1926]]
|[[1938 ел|1938]]
|[[1949 ел|1949]]
|[[1958 ел|1958]]
|[[1970 ел|1970]]
|[[1979 ел|1979]]
|[[1989 ел|1989]]
|[[2002 ел|2002]]
|[[2010 ел|2010]]
|-
|1015
|1431
|1682
|1506
|1379
|1056
|752
|850
|669
|462
|538
|
|}
Төп милләтләр ([[1989 ел]]гы җанисәп буенча): [[татарлар]].

2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 415 кеше яши&lt;ref name=16t&gt;[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[татарлар]] — 94,70%,
башка халыклар — 4,34%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 0,96%&lt;ref name=16t /&gt;.

== Климат ==
{{temperatura12-y-cyrillic|-11.2|-11|-5.8|4.6|13.8|19.1|20.9|18.3|12.5|4.5|-4.8|-10.4|4.2}}
Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb&lt;ref&gt;[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]&lt;/ref&gt;. Уртача еллык һава температурасы 4.2&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]&lt;/ref&gt;

== Акбашта туган танылган шәхесләр ==
* [[Зәки Тимерҗанов]] (1926-2013), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4059381. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-12-05
| [[Сәхаутдин Миңлекәй]]
| [[Гобәйдия мәдрәсәсе|«Гобәйдия» мәдрәсәсе]]
| ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]
| 
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-01-17
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-01-20
| [[Зәки Тимерҗанов|Зәки Тимерҗаныв]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-03-31
| [[Норлат]]
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Ютазы районы}}</text>
      <sha1>lbni0weyqe5b47uf7neauny4jr8s4ky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Габдрахман Рәсүлев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43561</id>
    <revision>
      <id>5987119</id>
      <parentid>4104921</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T20:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8040" sha1="j4arvb31onwahh85fha64gz9arsvh5e" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Габдрахман Рәсүлев
| рәсем = 
| рәсем_зурлыгы =
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы =
| тулы исем = Габдрахман Зәйнулла улы Рәсүлев
| һөнәр = дин әһеле, мөфти
| туу датасы = 10.11.1889
| туу җире = Верхнеуральск өязе, [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] авылы
| гражданлык = 
| милләт = 
| үлем датасы = 6.7.1950
| үлем җире = [[Уфа]]
| әти = [[Зәйнулла Рәсүлев]]
| әни =
| ир =
| хатын =
| балалар = 
| бүләк һәм премияләр =
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}

{{фш|Рәсүлев}}

'''Габдрахман Зәйнулла улы Рәсүлев''' — күренекле дин әһеле, [[мөфти]] ([[1936]]-[[1950]]). [[Үзәк диния нәзарәте]] архивында аның турында «замананың голәмәләре белән нык бәйләнештә була», дип язылган.

Габдрахман Рәсүлевнең Ислам дөньясында танылуында [[Зәйнулла Рәсүлев|атасының]] күренекле [[ишан]] булуы да зур роль уйнаган дип санала. Совет хөкүмәте аның чагыштырмача бәйсез эшчәнлегенә түзеп торырга мәҗбүр булган.

== Тәрҗемәи хәле ==
Габдрахман Рәсүлев Верхнеуральск өязенең [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] исемле зур татар авылында күренекле ишан [[Зәйнулла Рәсүлев]] гаиләсендә [[1889 ел]]ның [[10 ноябрь]] көнне туа.&lt;ref&gt;[http://rdum.info/manhistory/bcnjhbz/bcnjhbz_88.html Девятый муфтий ЦДУМ РОССИИ Габдрахман Расулев (годы жизни: 1889-1950 гг.; муфтий с 1936 по 1950 гг.)]&lt;/ref&gt; Атасы [[1884 ел]]да [[Троицк|Троицки шәһәре]]нең 5нче мәчетенә икенче имам итеп билгеләнә. Габдрахман атасы җитәкләгән «Рәсүлия» мәдрәсәсендә белем ала, [[1901 ел]]да шунда укытучы, [[1903 ел]]да [[мөдәррис]] (директор) итеп билгеләнә. Бу мәдрәсәдә [[Мәҗит Гафури]] белем ала, инкыйлабтан соң мәдрәсә Татар-башкорт педагогика техникумы итеп үзгәртелә.

[[Россия ватандашлар сугышы|Ватандашлар сугышыннан]] соң ― [[Чиләбе өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте|Урал өлкәсе мөхтәсибәтенең]] имам-мөхтәсибе.

[[1936 ел]]да, [[Риза Фәхретдин|Риза хәзрәт Фәхретдинов]] вафат булгач, Рәсүлев сайлаусыз гына мөфтилек вазифасын башкарырга тотына.

[[1943 ел]]да армия өчен халыктан акча җыела. Мөфтинең бу турыда хәбәр итеп [[Сталин]]га тилиграм җибәрүе һәм җавап та алуы билгеле.&lt;ref&gt;[http://www.islam.ru/content/history/1488 Г. Расулев: «Мы, учёные Ислама и духовные деятели, призываем мусульман к единодушной защите любимой Родины»]&lt;/ref&gt; Диния Нәзарәтенең тугызынчы мөфтие булган Г. Рәсүлевнең эшчәнлеге шактый кызыклы һәм нәтиҗәле була. Г. Рәсүлев сугыш елларында барлыкка килгән мөмкинлекләрдән файдаланырга тырыша. Бу елларда исә дини тормыш җанлана башлый, яңа мәчетләр, дини оешмалар ачыла.

[[СССР]]да дүрт Диния Нәзарәте барлыкка килгәч, [[1945 ел]]да хөкүмәт тарафыннан, мөфтиятләрнең эшләрен бер-берсенә туры китереп кору максаты белән, бердәм дини идарә төзү мәсьәләсе дә кузгалтыла. Мондый фикернең барлыкка килүенә мөфтиятләрнең төрле программа белән эш итүләре һәм, нәтиҗәдә, хаҗ сәфәрен оештырганда, чит ил кунакларын каршылаганда һ.б. очракларда төрле кыенлыклар килеп чыгу сәбәп була. Бу уңайдан Дини культлар эше буенча Советның Башкортстандагы вәкиле Кәримов, Мәскәүдәге җитәкчеләре кушуы буенча, мөфти Рәсүлев белән очрашып, аның фикерләрен сорашкан. Әлеге идея мөфтидә зур кызыксыну тудыра һәм ул, Мәскәүдә әлеге дини идарә оеша калса, үзен аның җитәкчесе итеп куярга тәкъдим итә. Гомумән, Г.Рәсүлев бу фикерне Уфа Диния Нәзарәтен Мәскәүгә күчереп, аның статусын күтәрү дип кабул иткән.

Мөфти бәйсез эш йөртергә тырышкан. Дини культлар эше буенча Советның Башкортстандагы вәкиле язган: “Элеккеге мөфти Рәсүлев үзенең гамәлләре белән теркәлмәгән дини жәмгыятьләрнең һәм төркемнәрнең күбәеп китүенә мөмкинлек бирде,... ул бернинди тикшерүсез “таныклыклар”, ягъни кичекмәстән башкарылырга тиешле дини кануннарны үтәргә хокуклар бирде, бөтен дини төркемнәрне еллык календарьлар белән тәэмин итеп торды”. Габдрахман Рәсүлев үз кулы белән “мәчетсез муллаларга” 917 таныклык тапшырган. 1945 һәм 1947 елларда хаҗ сәфәренә чыга.

[[1950 ел]]ның [[6 июль|6 июлендә]] мөфти Габдрахман Рәсүлев вафат була. Совет хөкүмәтенең дингә каршы көрәше кабат мөфти Г.Рәсүлев вафат булгач көчәеп китә.
[[Уфа мөселман зыяраты|Уфаның мөселман зираты]]нда җирләнгән.

== Шулай ук карагыз ==
{{Портал|Шәхесләр}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* [http://tat.e-islam.ru/books/public/history/ Татарстан Җөмһүрияте мөселманнарының Диния Нәзарәте тарихы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061011150456/http://tat.e-islam.ru/books/public/history/ |date=2006-10-11 }}
* [http://kraeved.opck.org/biblioteka/ural/islam_na_urale/islam_na_urale.pdf «Ислам Уралда». 300 бит {{ref-ru}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123112424/http://kraeved.opck.org/biblioteka/ural/islam_na_urale/islam_na_urale.pdf |date=2018-11-23 }}

{{рәсемнәр юк}}

{{DEFAULTSORT:Рәсүлев, Габдрахман}}
[[Төркем:Татар дин әһелләре]]
[[Төркем:Мөфтиләр]]
[[Төркем:Россия мөфтиләре]]</text>
      <sha1>j4arvb31onwahh85fha64gz9arsvh5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чиркәвеч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50215</id>
    <revision>
      <id>5987144</id>
      <parentid>5967817</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7451" sha1="5rrx4y2hk19323h2zzqf5ljj4rubvdv" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Чиркәвеч
 |чын исем = 
 |ил = Россия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 87
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Чиркәвеч'''&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt; (''Югары Ташкичү'', кайбер чыганаклар буенча ''Кәмәнәк''&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;НТ&quot;&gt;{{Cite web |url=http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html |title=Пенза өлкәсе татар авыллары. |accessdate=2012-12-05 |archivedate=2012-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002235826/http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/penza-olkasenen-issa-raionynda-sabantui-uzdy-5857844 Пенза өлкәсенең Исса районында Сабантуй узды]&lt;/ref&gt;, {{lang-ru|Кильмаевка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; 

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән көньякка таба 6 км һәм район үзәгеннән көньяк-көнбатышка таба 13 км ераклыкта Коры Чиркәвеч елгасы ярында урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Атамасы ==

Авылның рәсми рус атамасы [[Мордва телләре|мордвача]]дан ''келема'' – «кичү» дигәнне аңлата. Шунысы кызык, авыл халкының өлкән буыны авылны Кәмәнәк дип атый, бу атамада русча «Каменка» (ташлы) сүзе күренә, ә Коры Широкоис елгасын Чиркәвеч дип атыйлар.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Тарихы ==
Инсар йомышлы мордвалары нигез салган&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;. 1720 елда алпавыт, темников татары Гаврила Федорович Дәүләткилдиевнең Югары Таш Кичү авылы була. 1782 елда авылда 89 йортта 525 кеше яшәгән. 1784 елгы картада Ташкичү авылы һәм Югары Ташкичү авыллары бер авыл итеп күрсәтелгән. Күрәсең, татарлар 1784 һәм 1864 еллар арасында күчеп килгәннәр. 1896 елда Килмай авылында (Югары Таш Кичү) – 66 йорт булган. 1911 елда Пенза губернасы Инсар өязе Исса волостенә караган, бер җәмгыять, 91 qjhn, мәчет, татар мәктәбе, җил тегермәне, 2 кибет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халык саны ==
{{ Население | Кильмаевка }}

== Дин ==

XX гасыр башында мәчет, мәдрәсә эшләгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>5rrx4y2hk19323h2zzqf5ljj4rubvdv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987145</id>
      <parentid>5987144</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7404" sha1="5pg4ebwk9wzhnz530t3sfxdnarav1zr" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Чиркәвеч
 |чын исем = 
 |ил = Россия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 87
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Чиркәвеч'''&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt; (''Югары Ташкичү'', ''Кәмәнәк''&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;НТ&quot;&gt;{{Cite web |url=http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html |title=Пенза өлкәсе татар авыллары. |accessdate=2012-12-05 |archivedate=2012-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002235826/http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/penza-olkasenen-issa-raionynda-sabantui-uzdy-5857844 Пенза өлкәсенең Исса районында Сабантуй узды]&lt;/ref&gt;, {{lang-ru|Кильмаевка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; 

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән көньякка таба 6 км һәм район үзәгеннән көньяк-көнбатышка таба 13 км ераклыкта Коры Чиркәвеч елгасы ярында урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Атамасы ==

Авылның рәсми рус атамасы [[Мордва телләре|мордвача]]дан ''келема'' – «кичү» дигәнне аңлата. Шунысы кызык, авыл халкының өлкән буыны авылны Кәмәнәк дип атый, бу атамада русча «Каменка» (ташлы) сүзе күренә, ә Коры Широкоис елгасын Чиркәвеч дип атыйлар.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Тарихы ==
Инсар йомышлы мордвалары нигез салган&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;. 1720 елда алпавыт, темников татары Гаврила Федорович Дәүләткилдиевнең Югары Таш Кичү авылы була. 1782 елда авылда 89 йортта 525 кеше яшәгән. 1784 елгы картада Ташкичү авылы һәм Югары Ташкичү авыллары бер авыл итеп күрсәтелгән. Күрәсең, татарлар 1784 һәм 1864 еллар арасында күчеп килгәннәр. 1896 елда Килмай авылында (Югары Таш Кичү) – 66 йорт булган. 1911 елда Пенза губернасы Инсар өязе Исса волостенә караган, бер җәмгыять, 91 qjhn, мәчет, татар мәктәбе, җил тегермәне, 2 кибет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халык саны ==
{{ Население | Кильмаевка }}

== Дин ==

XX гасыр башында мәчет, мәдрәсә эшләгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>5pg4ebwk9wzhnz530t3sfxdnarav1zr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987146</id>
      <parentid>5987145</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ җитешсезлекләр</comment>
      <origin>5987146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7408" sha1="hjb21l7rbnulksdt01899xidb33onbz" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Чиркәвеч
 |чын исем = 
 |ил = Россия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 87
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Чиркәвеч'''&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt; (''Югары Ташкичү'', ''Кәмәнәк''&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;НТ&quot;&gt;{{Cite web |url=http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html |title=Пенза өлкәсе татар авыллары. |accessdate=2012-12-05 |archivedate=2012-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002235826/http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/penza-olkasenen-issa-raionynda-sabantui-uzdy-5857844 Пенза өлкәсенең Исса районында Сабантуй узды]&lt;/ref&gt;, {{lang-ru|Кильмаевка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; 

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән көньякка таба 6 км һәм район үзәгеннән көньяк-көнбатышка таба 13 км ераклыкта Коры Чиркәвеч елгасы ярында урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Атамасы ==

Авылның рәсми рус атамасы [[Мордва телләре|мордвача]]дан ''келема'' – «кичү» дигәнне аңлата. Шунысы кызык, авыл халкының өлкән буыны авылны Кәмәнәк дип атый, бу атамада русча «Каменка» (ташлы) сүзе күренә, ә Коры Широкоис елгасын Чиркәвеч дип атыйлар.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Тарихы ==
Инсар йомышлы мордвалары нигез салган&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;. 1720 елда алпавыт, темников татары Гаврила Федорович Дәүләткилдиевнең Югары Таш Кичү авылы була. 1782 елда авылда 89 йортта 525 кеше яшәгән. 1784 елгы картада Ташкичү авылы һәм Югары Ташкичү авыллары бер авыл итеп күрсәтелгән. Күрәсең, татарлар 1784 һәм 1864 еллар арасында күчеп килгәннәр. 1896 елда Килмай авылында (Югары Таш Кичү) – 66 йорт булган. 1911 елда Пенза губернасы Инсар өязе Исса волостенә караган, бер җәмгыять, 91 йорт, мәчет, татар мәктәбе, җил тегермәне, 2 кибет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халык саны ==
{{ Население | Кильмаевка }}

== Дин ==

XX гасыр башында мәчет, мәдрәсә эшләгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>hjb21l7rbnulksdt01899xidb33onbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Салман (Пенза өлкәсе)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50216</id>
    <revision>
      <id>5987135</id>
      <parentid>5966587</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T05:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8010" sha1="m4ngw2i1fa8ercc48a36e5mc52eg6kt" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Салман 
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 288
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}{{мәгънәләр|Салман}}

'''Салман''' (''Югары Салман, Кәмәнәк, Югары Ташкичү''{{lang-ru|Большая Салмовка, Верхняя Салмовка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

XVII гасыр ахырында Салман елгасы буенда Салман-Чишмә авылы буларак нигез салына, мөгаен, Инсар өязенең йомышлы темников татарлары тарафыннан нигезләнгәндер.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt; Алар монда XVI йөз ахырыннан — XVII йөз башна кадәр күзәтү һәм саклау хезмәтен үтәгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt; Озакламый күршегә алпавыт үз крестьяннарын урнаштыра. 1718 елда алпавытлар Иван һәм Василий Голосеиннар була. 1723 елгы ревизия буенча алпавыт крестьяннарыннан тыш йомышлы татарлар да күрсәтелә. 1745 елда Салман авылында бер сарай кешеләре — 5 ревизия кешесе, алпавыт крестьяннары — 3 җан, татар морзаларыннан җибәрелгән крестьяннар — 63 җан була. 1785 елда Пенза губернасының Инсар өязендә, княгиня Прасковия Васильевна Тугушевага (89 ревизия җаны) караган. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы. 1896 елда — 88 йорт.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;

1877 елда мәчет булган. XIX гасыр ахырында православие динен тотучылар Леплейка авылы чиркәве мәхәлләсендә булалар. 1911 елда — бер община, 86 йорт, мәчет, татар мәктәбе, җил тегермәне-2 кибет эшләгән.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ Население | Верхняя Салмовка }}

Авылда [[2004 ел]]да 102 йортта 288 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Дин ==

XIX гасыр уртасыннан мәчет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

XX йөз башында авылда мәчет һәм мәдрәсә була. 1995 елда яңа мәчет ачыла.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;

== Социаль тармак ==

1994 елдан Югары Салман авылында үзешчән сәнгать коллективы эшли, Сабан туе үткәрелә.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>m4ngw2i1fa8ercc48a36e5mc52eg6kt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987136</id>
      <parentid>5987135</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T05:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8012" sha1="nb6wpvct6mc7tqs4h1u3pmqouskced1" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Салман 
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 288
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}{{мәгънәләр|Салман}}

'''Салман''' (''Югары Салман, Кәмәнәк, Югары Ташкичү'', {{lang-ru|Большая Салмовка, Верхняя Салмовка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

XVII гасыр ахырында Салман елгасы буенда Салман-Чишмә авылы буларак нигез салына, мөгаен, Инсар өязенең йомышлы темников татарлары тарафыннан нигезләнгәндер.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt; Алар монда XVI йөз ахырыннан — XVII йөз башна кадәр күзәтү һәм саклау хезмәтен үтәгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt; Озакламый күршегә алпавыт үз крестьяннарын урнаштыра. 1718 елда алпавытлар Иван һәм Василий Голосеиннар була. 1723 елгы ревизия буенча алпавыт крестьяннарыннан тыш йомышлы татарлар да күрсәтелә. 1745 елда Салман авылында бер сарай кешеләре — 5 ревизия кешесе, алпавыт крестьяннары — 3 җан, татар морзаларыннан җибәрелгән крестьяннар — 63 җан була. 1785 елда Пенза губернасының Инсар өязендә, княгиня Прасковия Васильевна Тугушевага (89 ревизия җаны) караган. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы. 1896 елда — 88 йорт.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;

1877 елда мәчет булган. XIX гасыр ахырында православие динен тотучылар Леплейка авылы чиркәве мәхәлләсендә булалар. 1911 елда — бер община, 86 йорт, мәчет, татар мәктәбе, җил тегермәне-2 кибет эшләгән.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ Население | Верхняя Салмовка }}

Авылда [[2004 ел]]да 102 йортта 288 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Дин ==

XIX гасыр уртасыннан мәчет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

XX йөз башында авылда мәчет һәм мәдрәсә була. 1995 елда яңа мәчет ачыла.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;

== Социаль тармак ==

1994 елдан Югары Салман авылында үзешчән сәнгать коллективы эшли, Сабан туе үткәрелә.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>nb6wpvct6mc7tqs4h1u3pmqouskced1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987139</id>
      <parentid>5987136</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8013" sha1="d73t461vnhtluwepmtu10j59dl6z252" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Салман 
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 288
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}{{мәгънәләр|Салман}}

'''Салман''' (''Югары Салман, Кәмәнәк, Югары Ташкичү'', {{lang-ru|Большая Салмовка, Верхняя Салмовка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

XVII гасыр ахырында Салман елгасы буенда Салман-Чишмә авылы буларак нигез салына, мөгаен, Инсар өязенең йомышлы темников татарлары тарафыннан нигезләнгәндер.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt; Алар монда XVI йөз ахырыннан — XVII йөз башна кадәр күзәтү һәм саклау хезмәтен үтәгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt; Озакламый күршегә алпавыт үз крестьяннарын урнаштыра. 1718 елда алпавытлар Иван һәм Василий Голосеиннар була. 1723 елгы ревизия буенча алпавыт крестьяннарыннан тыш йомышлы татарлар да күрсәтелә. 1745 елда Салман авылында бер сарай кешеләре — 5 ревизия кешесе, алпавыт крестьяннары — 3 җан, татар морзаларыннан җибәрелгән крестьяннар — 63 җан була. 1785 елда Пенза губернасының Инсар өязендә, княгиня Прасковия Васильевна Тугушевага (89 ревизия җаны) караган. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы. 1896 елда — 88 йорт.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;

1877 елда мәчет булган. XIX гасыр ахырында православие динен тотучылар Леплейка авылы чиркәве мәхәлләсендә булалар. 1911 елда — бер община, 86 йорт, мәчет, татар мәктәбе, җил тегермәне, 2 кибет эшләгән.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ Население | Верхняя Салмовка }}

Авылда [[2004 ел]]да 102 йортта 288 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Дин ==

XIX гасыр уртасыннан мәчет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

XX йөз башында авылда мәчет һәм мәдрәсә була. 1995 елда яңа мәчет ачыла.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;

== Социаль тармак ==

1994 елдан Югары Салман авылында үзешчән сәнгать коллективы эшли, Сабан туе үткәрелә.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>d73t461vnhtluwepmtu10j59dl6z252</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Плетневка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50217</id>
    <revision>
      <id>5987150</id>
      <parentid>5965517</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6322" sha1="5fwu0vo4nzw4t6eelec3s3l6mom3o11" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме =
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 
  |исәп елы = 
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}{{мәгънәләр|Плетневка}}

'''Плетневка''' (''Түбән Ташкичү'', {{lang-ru|Плетневка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 1 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 10 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

Инсар өязенең йомышлы темников татарлары тарафыннан XVII йөзнең икенче яртысында Пензадан Инсарга барганда түбән таш кичү аша узучыларны контрольдә тоту пункты буларак нигез салына.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt; 1864 елда — мәчет, 1877 елда — мәчет һәм мәдрәсә эшләгән. 1896 елда — 49 йорт, тегермән була. 1911 елда — Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы, бер җәмгыять, 50 йорт исәпләнгән.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ Население | Плетневка (Иссинский район) }}

== Дин ==

XX йөз башында авылда мәчет һәм мәдрәсә була..&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>5fwu0vo4nzw4t6eelec3s3l6mom3o11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987151</id>
      <parentid>5987150</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дин */</comment>
      <origin>5987151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6321" sha1="63wlltrqthh8vu8a3pfwftokgey8km8" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме =
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 
  |исәп елы = 
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}{{мәгънәләр|Плетневка}}

'''Плетневка''' (''Түбән Ташкичү'', {{lang-ru|Плетневка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 1 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 10 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

Инсар өязенең йомышлы темников татарлары тарафыннан XVII йөзнең икенче яртысында Пензадан Инсарга барганда түбән таш кичү аша узучыларны контрольдә тоту пункты буларак нигез салына.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt; 1864 елда — мәчет, 1877 елда — мәчет һәм мәдрәсә эшләгән. 1896 елда — 49 йорт, тегермән була. 1911 елда — Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы, бер җәмгыять, 50 йорт исәпләнгән.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ Население | Плетневка (Иссинский район) }}

== Дин ==

XX йөз башында авылда мәчет һәм мәдрәсә була.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>63wlltrqthh8vu8a3pfwftokgey8km8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кикино</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50218</id>
    <revision>
      <id>5987156</id>
      <parentid>5969741</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Танылган шәхесләр */</comment>
      <origin>5987156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4210" sha1="dmpg6rqe5fle2lwcxyt5bftid4k4ne2" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Кикин
 |чын исем = 
 |ил = Россия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
 |lat_deg =53 |lat_min =8|lat_sec =16
  |lon_deg =43 |lon_min =46 |lon_sec =33
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Каменка районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 1805
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = http://kikino.ucoz.ru/
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = Русча атама
|add2       = Кикино
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Кикин''' ({{lang-ru|Кикино}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Каменка районы]]на керүче татар авылы.  
Кикин - «[[Алтавыл]]»ның иң зурысы. [[2004 ел]]да 582 йортта 1805 кеше яшәгән.

Авылны риваятьләр буенча Арыслан Полкаев нигезләгән. Авылдагы халык, тагын 6 авылны санап, [[Болгарлар|болгар]] токымлы булып санала. Бу авыллар: [[Кыти иле]], [[Ногай (Пенза өлкәсе)|Нугай]] , [[Мәкъсүт]], Кикино, [[Кабылкин]], [[Телятино]].

1975 елдан авыл составына [[Отчаянка]] авылы кертелгән.
==Урамнар==
* Шабай оч урамы
* Каргалы урамы
* Чигану урам
* Котылдым урамы
* Кәби угылы
* Түбән урам
* Нижури
* Кәрүшә
* Мостакай оч

Урам исемнәре рәсмиләштерелгән. 
==Танылган шәхесләр==

* [[Муса Бигиев]]
* [[Заһир Бигиев]]

==Икътисад==
Кәмил Девликамов хуҗалыгы 350 мең га җир эшкәртә. Көненә 500 тонна [[минераль су]] чыгара торган заводы «Куака». Фермада 2 меж болан асрый.&lt;ref&gt;[http://www.azatliq.org/content/article/24527888.html?s=1 Авыл эшкуарлары: &quot;Инвестор кертү зыянга булды&quot;]&lt;/ref&gt;
==Видео==
* [http://www.youtube.com/watch?v=aT67_ByzY_Q &quot;Халкым минем...&quot;: Кикин авылы (Пенза өлкәсе)]
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
* [https://web.archive.org/web/20121002235826/http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html Пенза өлкәсе татар авыллары]

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Пенза өлкәсе татар авыллары]]


{{Penza-geo-stub}}</text>
      <sha1>dmpg6rqe5fle2lwcxyt5bftid4k4ne2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мачали (Каменка районы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50221</id>
    <revision>
      <id>5987157</id>
      <parentid>5964145</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T07:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Танылган шәхесләр */</comment>
      <origin>5987157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6835" sha1="20z8zrh073xkiby4zriwiuxkt8kwpmf" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Мочали}}
{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме =Мачали
 |ил = Россия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
   |lat_deg = 53 |lat_min = 8|lat_sec = 19
 |lon_deg = 43 |lon_min = 38 |lon_sec = 56
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Каменка районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 912
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = http://mochschool.narod.ru
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = Латин татар
 |add1                    = Maçali 
|add2n        = Русча атама
|add2       = Мочалейка
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Мачали''' ({{lang-ru|Мочалейка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Каменка районы]]ндагы, [[Алтавыл]]га керүче татар авылы.

Авылда [[2004 ел]]да 402 йортта 912 кеше яшәгән. 2011 елда 358 хуҗалыкта 809 кеше.

==Тарихи белешмә==
Авылны [[рәшәтен]]леләр нигезләгән. 
[[1812 ел сугышы]]нда мачалилар батырлыклар күрсәткән. Аеруча Алтынбай Акҗигитов, Баюш Дәүләткилдиев. 1824 елда [[Александр I]] [[Пенза губернасы]]на сәяхәт иткәндә, махсус Мачалида туктала. Аңа татар милли бәйгеләре күрсәтелә. Наполеонга каршы сугыш ветераннары Патша исеменә үтенечләрен җиткерәләр. Таләпләре шундый була: татар авыллары өчен аерым вулыс ясарга; Мачалида базар һәм башлангыч мәктәп ачарга. Чыннан да, 1826 елда Мачалида вулыс идарәсе ачыла. Аңа якын тирәдәге барлык татар авыллары, «Алтавыл» кертелә.&lt;ref&gt;[http://mishar-hanum.livejournal.com/17640.html &quot;История татар Каменского района&quot; И.Гуркин]{{Deadlink|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Мачали мәктәбе==
Инкыйлабка кадәр биредә вулыс үзәге, казна мәктәбе урнашкан була. 1912 елда ачылган мәктәптә 40 укучы белем алган. Рус телен укыткан өчен бер елдан соң мәктәпкә ут төртәләр. [[Бөек Октябрь инкыйлабы|Октябрь революциясеннән]] соң [[1918 ел]]да Мачалида 5 мәктәп ачыла, урам саен бер, ул мәктәпләр чын мәгънәсендә мәктәпләр булмый, чөнки балаларны чиратлашып җыеп авыл йортларында укытканнар. Мачали вулысы беткәч, вулыс бинасын мәктәпкә тапшыралар. Күп еллар шул мәктәпкә якын тирәдәге татар авылларыннан урта белемне алу өчен укырга йөриләр. Классларда 30 дан артык бала укый. Кызганычка бүгенге көннәрдә мәктәптә балалар бик азайды, чынында сүз тора ничек мәктәпне һәм авылны саклап калу турында.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Каменка районындагы Мачали урта мәктәбенә 100 ел! |url=http://penza-tatarlari.ru/tat/?page=news&amp;id=59 |access-date=2012-04-29 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304212911/http://penza-tatarlari.ru/tat/?page=news&amp;id=59 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

Мачали халкык, [[алтавыл]]дагы башка авыллар белән бергәләп, [[Болгарлар|болгар]] токымлы булып санала. Бу авыллар: [[Качкару]], [[Рәшәтен]], Мачали, [[Кикино]], [[Кабылкин]], [[Тәләтен]], [[Ятмис]].

==Танылган шәхесләр==

* [[Азиз Акҗигитов]], Советлар берлеге каһарманы.
* [[Закир Тинчурин]], [[ТАССР]] дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесе.
* [[Нәзиф Гилдиев]], Пенза татарлары «Якташлар» җәмгыяте элекке рәисе. Пенза татарлары тарихчысы.
* [[Хәсән Шабанов]], шагыйрь, Мачалида беренче совет мәктәбен оештыра.

Заманында Мачали мәдрәсәсендә беренче татар романчысы [[Муса Акъегет]] укыган.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
* [https://web.archive.org/web/20121002235826/http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html Пенза өлкәсе татар авыллары]
* [http://www.azatliq.org/content/article/815511.html Maçali awılı mäktäbenä Azis Akjigitov isemen birdelär]

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Пенза өлкәсе татар авыллары]]</text>
      <sha1>20z8zrh073xkiby4zriwiuxkt8kwpmf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Актүбә</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52313</id>
    <revision>
      <id>5987105</id>
      <parentid>4462193</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T17:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Шәхесләр */  өстәмә</comment>
      <origin>5987105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8327" sha1="2fn17ozbrfwokpjbpz6qrt88lyj1rwl" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Актүбә (мәгънәләр)}}
{{ТП
 |халәт = шәһәр
 |татар исеме = Актүбә
 |чын исем = 
 |ил = Казакъстан
 |герб =Aktobe_seal_-_2.png
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге =
  |lat_dir =N |lat_deg = 50 |lat_min = 16 |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = 57 |lon_min = 13 |lon_sec = 
  |CoordAddon = type:city(931000)_region:RU
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =
 |төбәк харитасы зурлыгы = 
 |район харитасы зурлыгы = 
 |төбәк төре = 
 |төбәк = Актүбә өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = 
 |башлык төре = 
 |башлык = 
 |район = 
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = 
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 1869
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 1880
 |мәйдан = 235
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны =345 687
  |исәп елы = 2009
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = 
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = 
 |DST = 
 |телефон коды = 7132
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 030000
 |автомобил коды = D,04
 |Commons-та төркем = Aktobe
 |сайт =http://www.akimataktobe.gov.kz/
}}
[[Рәсем:Nurdaulet Aktobe.jpg|right|thumb|250px|«Нурдәүләт» комплексы]]
[[Рәсем:Aktobe Central mosque (exterior).jpg|right|thumb|250px|[[Актүбә үзәк мәчете]]]]

'''Актүбә''' ({{lang-kk|Ақтөбе}}, {{lang-ru|Актюбинск}}) — [[Казакъстан]]ның көнбатышында, Европа өлешендә урнашкан шәһәр, [[Актүбә өлкәсе]]нең мәркәзе. Илнең сәнәгый, эшлекле һәм мәдәни үзәкләренең берсе. 
== География ==
Актүбә [[Җаек]]ның сул кушылдыгы — [[Илек]]нең сул ярында урнашкан.
=== Климат ===
* Уртача еллык температура — +5,3&amp;nbsp;°C
* Уртача еллык җил тизлеге — 2,4 м/с
* Уртача еллык һава дымлылыгы — 68%
&lt;div style=&quot;width:92%&quot;&gt;
{{Шәһәр климаты
|Шәһәр=Актүбә
|Чыганак=[http://pogoda.ru.net/climate/35229.htm Погода и климат]
| Гый_ур=-12.3         | Гый_ур_явым=25
| Фев_ур=-11.9         | Фев_ур_явым=23
| Мар_ур=-5.4          | Мар_ур_явым=26
| Апр_ур=7.0           | Апр_ур_явым=31
| Май_ур=14.9          | Май_ур_явым=34
| Июн_ур=20.9          | Июн_ур_явым=35
| Июл_ур=22.7          | Июл_ур_явым=29
| Авг_ур=20.7          | Авг_ур_явым=27
| Сен_ур=14.0          | Сен_ур_явым=19
| Окт_ур=5.7           | Окт_ур_явым=27
| Ноя_ур=-3.2           | Ноя_ур_явым=28
| Дек_ур=-9.7          | Дек_ур_явым=29
| Ел_ур=5.3           | Ел_ур_явым=333
| Гый_ур_мин=-16.5     | Гый_ур_макс=-8.1
| Фев_ур_мин=-16.3     | Фев_ур_макс=-7.1
| Мар_ур_мин=-9.8      | Мар_ур_макс=-0.4
| Апр_ур_мин=1.4       | Апр_ур_макс=13.3
| Май_ур_мин=7.9       | Май_ур_макс=22.0
| Июн_ур_мин=13.4      | Июн_ур_макс=28.2
| Июл_ур_мин=15.6      | Июл_ур_макс=29.9
| Авг_ур_мин=13.5      | Авг_ур_макс=28.3
| Сен_ур_мин=7.4       | Сен_ур_макс=21.7
| Окт_ур_мин=0.6       | Окт_ур_макс=12.1
| Ноя_ур_мин=-6.5      | Ноя_ур_макс=0.7
| Дек_ур_мин=-13.6     | Дек_ур_макс=-5.7
| Ел_ур_мин=-0.2      | Ел_ур_макс=11.2
| Гый_а_макс=4.5       | Гый_а_мин=-48.5
| Фев_а_макс=5.3       | Фев_а_мин=-45.0
| Мар_а_макс=23.6      | Мар_а_мин=-37.0
| Апр_а_макс=30.9      | Апр_а_мин=-18.9
| Май_а_макс=39.0      | Май_а_мин=-7.6
| Июн_а_макс=39.9      | Июн_а_мин=-0.9
| Июл_а_макс=42.2      | Июл_а_мин=4.1
| Авг_а_макс=42.9      | Авг_а_мин=0.7
| Сен_а_макс=38.3      | Сен_а_мин=-7.9
| Окт_а_макс=29.7      | Окт_а_мин=-26.3
| Ноя_а_макс=17.0      | Ноя_а_мин=-35.0
| Дек_а_макс=11.2      | Дек_а_мин=-41.5
| Ел_а_макс=42.9      | Ел_а_мин=-48.5
|}}
&lt;/div&gt;
== Тарих ==
Тургай өлкәсенең Актүбә өяз шәһәренә [[1891 ел]]да Актүбә ныгытмасы урынында нигез салганнар. Ә ул исә [[1869 ел]]да барлыкка килде. Шәһәрдә татар бистәсе булды. XX гасырның башында шәһәр аша [[Ырынбур]]-[[Тоз-Түбә|Илецк]]-Актүбә-[[Кызылурда]]-[[Төркистан (шәһәр)|Төркистан]]-[[Ташкәнт]] тимер юлы (1905 ел) үткән. [[1932 ел]]да шәһәр Актүбә өлкәсенең мәркәзе булган.

== Халык ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=64%	
|--- class='bright'
! [[1959]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php&lt;/ref&gt; !! [[1970]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php&lt;/ref&gt; !! [[1979]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg1.php&lt;/ref&gt; !! [[1989]]&lt;ref&gt;http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php&lt;/ref&gt; !! [[1999]]&lt;ref name=&quot;stat.kz&quot;&gt;{{Citation |title=Перепись населения Республики Казахстан 2009 года. Население Республики Казахстан (том 1) |url=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%80%D1%83%D1%81%201%20%D1%82%D0%BE%D0%BC.pdf |access-date=2013-11-05 |archive-date=2013-02-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EkePwOI3?url=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%80%D1%83%D1%81%201%20%D1%82%D0%BE%D0%BC.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; !! [[2009]]&lt;ref name=&quot;stat.kz&quot;/&gt;
|--- class='bright'
| 96 680 || 149 914 || 190 569 || 253 532 || 253 088 || 345 687
|}

Шәһәрдә [[казакълар]] (68,72 %), [[руслар]] (19,58 %), [[украиннар]] (5,69 %), [[татарлар]] (2,21 %) һәм башка халыклар яшиләр. Халык исәбе 367 мең кеше тәшкил итә, ә шәһәр хакимияте буйсынган 5 авыл округының халкы белән — 416 мең кеше ([[2012]]).
== Дин ==
==== Ислам ====
* [[Актүбә үзәк мәчете]]. Проект авторы — [[Айвар Саттаров]] (''[[Казан]]'').
== Шәхесләр ==
* [[Гөлмира Солтангалиева]] (1959), тарих фәннәре докторы (2003), профессор (2007).

== Кызыклы фактлар ==
[[2012 ел]]ның июль аенда шәһәрдә [[Татарстан]]ның премьер-министры [[Илдар Халиков]] катнашуы белән республика сабантуе үткәрелде&lt;ref&gt;[http://inform.kz/rus/article/2479614 В Актобе открылся республиканский праздник «Сабантуй» с участием гостей из России] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121226075845/http://inform.kz/rus/article/2479614 |date=2012-12-26 }} {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:Казакъстан өлкә үзәкләре]]
[[Төркем:Актүбә]]</text>
      <sha1>2fn17ozbrfwokpjbpz6qrt88lyj1rwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Галлий</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111526</id>
    <revision>
      <id>5987122</id>
      <parentid>3865605</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T21:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10291" sha1="qou8ippwlxnux63usr5gdm68m13kob1" xml:space="preserve">{{Химик элемент|prev=[[Цинк]]|next=[[Германий]]|Галлий / Gallium (Ga) |31|&lt;!-- Матдәнең тышкы күренеше--&gt;|69,723 (1)|&lt;!-- Атом радиусы--&gt;|&lt;!-- Ионизация энергиясе--&gt;|&lt;!-- Электрон конфигурациясе--&gt;|&lt;!-- Ковалент радиусы--&gt;|&lt;!-- Ион радиусы--&gt;|&lt;!-- Электр тискәрелеге--&gt;|&lt;!--Электрод потенциалы--&gt;|&lt;!-- Оксидлашу дәрәҗәсе--&gt;|5,91|&lt;!-- Моляр җылы сыешлыгы--&gt;|&lt;!-- Җылы үткәрүчелек--&gt;|&lt;!-- Эрү температурасы--&gt;|29,8|2403|&lt;!-- Парга әйләнү җылылыгы--&gt;|&lt;!-- Моляр күләм--&gt;|&lt;!-- Рәшәткә төзелеше--&gt;||&lt;!-- Рәшәткә параметрлары--&gt;|&lt;!--&lt;!--Дебай температурасы--&gt;}}
'''Галлий''' ({{lang-lat|Gallium}}, Ga) — [[Менделеевның периодик таблицасы]]ның 4 период,  13 төркем элементы. Тәртип номеры - 31. Атом номеры 31. Гади матдә '''галлий''' — йомшак уалучан [[Металлар|металл]], көмөшсу-ак (башка мәглүматлар буенча ачык-соры) [[төс]] белән зәңгәрсу төстә.

== Символы ==
Галлий элементының символы — Ga (''Галлий'' дип укыла).

== Тарихы ==
Галлийның барлыгы Д. И. Менделеев тарафыннан фәнни яктан фаразланган булган. 1869 елда химик элементларның периодик системасын төзегәндә, ул үзе ачкан периодик законга нигезләнеп, өченче төркемдә билгесез элементлар — алюминий һәм кремний аналогларына (экааллюминий һәм экасицилий) вакантлы урын калдырган була.&lt;ref&gt;{{Книга|автор=К. А. Гемпел|заглавие=Справочник по редким металлам|ссылка=https://books.google.com.ua/books?id=Htb_AgAAQBAJ&amp;pg=PA164&amp;dq=%D0%B4%D0%B5+%D0%91%D1%83%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BD+%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B9&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj2qsmS85fYAhUhEJoKHaWFBF4Q6AEIRjAG#v=onepage&amp;q&amp;f=false|издательство=Рипол Классик|год=2013|страниц=935|isbn=9785458283069}}&lt;/ref&gt;

Атап әйткәндә, 1870 елдың 11 декабрендә (иске стиль буенча 29 ноябрьдә) чыккан мәкаләдә Менделеев экааллюминий атом авырлыгы — 68-гә, чагыштырма авырлыгы 6 г/см&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;якын. Металл торышында металл җиңел эриячәк, дип күрсәтә&lt;ref&gt;{{Мәкалә|автор=Менделеев Д. И.|заглавие=Естественная система элементов и применение её к указанию свойств неоткрытых элементов|издание=Журнал Русского химического общества|год=1871|том=III|страницы=25—56|ссылка=http://www.knigafund.ru/books/56718/read#page31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140317224410/http://www.knigafund.ru/books/56718/read#page31|archivedate=2014-03-17}}&lt;/ref&gt;.Бераздан галлий француз химигы Эмиль Лекок де Буабодран тарафыннан ачыла, гади матдә рәвешендә бүлеп алына һәм өйрәнелә.

Менделеев басылып чыккан докладтан яңа элементның тасвирламасының элегрәк ул тасвирлаган экаалюминийга туры килүен ачыклый. Бу хакта ул Лекок де Буабодранга хат юллаган, ул яңа металлның чын тыгызлыгы 4,7 г/см&lt;nowiki&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;/nowiki&gt; түгел, 5,9—6,0 булырга тиеш дип белдергән. Тикшерү Менделеевның хаклыгын күрсәтә.

&lt;blockquote class=&quot;ts-Начало_цитаты-quote&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ts-Конец_цитаты-source&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Исеменең килеп сыгышы ==
Поль Эмиль Лекок де Буабодран элементны үзенең Ватаны Франция хөрмәтенә латин атамасына ярашлы— Галлия (''{{Lang|la|Gallia}}'')&lt;ref&gt;{{Китап|автор=Тамара Аросева|заглавие=Инженерные науки. Учебное пособие по языку специальности|ссылка=https://books.google.com.ua/books?id=Rk48DwAAQBAJ&amp;pg=PA78&amp;dq=%D0%B4%D0%B5+%D0%91%D1%83%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BD+%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B9&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj2qsmS85fYAhUhEJoKHaWFBF4Q6AEILzAC#v=onepage&amp;q&amp;f=false|издательство=Litres|год=2017-11-01|страниц=233|isbn=9785457841086}}&lt;/ref&gt; дип атый. Элементның Франция хөрмәтенә, аның исеме Римдагыча аталуы турында хәбәр халыкта зур куаныч уята.

== Табигатьтә ==
Галлийның Җир кабыгында уртача нисбәте −19 г/т. Галлий — ике геохимик табигатькә ия булган типик элемент. Аның төп токым барлыкка китерүче элементлары (Al, Fe һ.б.) белән кристаллохимия үзенчәлекләре якын булу һәм алар белән изоморфизм мөмкинлеге киң булу сәбәпле, кларкының ярыйсы зурлыгына карамастан, зур тупланулар барлыкка китерми. Түбәндәге минералларда галлий күп очрый:[[:ru:Сфалерит|сфалерит]] (0—0,1 %), [[:ru:Магнетит|магнетит]] (0—0,003 %), [[:ru:Касситерит|касситерит]] (0—0,005 %), [[:ru:Гранат (минерал)|гранат]] (0—0,003 %), [[:ru:Берилл|берилл]] (0—0,003 %), [[:ru:Турмалин|турмалин]] (0—0,01 %), [[:ru:Сподумен|сподумен]] (0,001—0,07 %), [[:ru:Флогопит|флогопит]] (0,001—0,005 %), [[:ru:Биотит|биотит]] (0—0,1 %), [[:ru:Мусковит|мусковит]] (0—0,01 %), [[:ru:Серицит|серицит]] (0—0,005 %), [[:ru:Лепидолит|лепидолит]] (0,001—0,03 %), [[:ru:Хлорит|хлорит]] (0—0,001 %), [[:ru:Полевые шпаты|кыр шпатлары]] (0—0,01 %), [[:ru:Нефелин|нефелин]] (0—0,1 %), [[:ru:Гекманит|гекманит]] (0,01—0,07 %), [[:ru:Натролит|натролит]] (0—0,1 %). Диңгез суында галлий концентрациясе 3{{e|−5}} мг/л&lt;ref&gt;J.P. Riley and Skirrow G. Chemical Oceanography V. I, 1965&lt;/ref&gt;.

=== Ятмалары ===
Галлий ятмалары Көньяк-Көнбатыш Африкада, Рәсәйдә, БДБ илләрендә билгеле.

== Әдәбият ==
* Галлий// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 5-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Шека И. А, Чаус И. С, Мнтюрева Т. Т. Галлий. К., 1963;
* еремин Н. И. Галлий. М., 1964;
* Рустамов П. Г. Халькогениды галлия. Баку, 1967;
* Дымов А. М., Савостин А. П. Аналитическая химия галлия. М., 1968;
* Иванова Р. В. Химия и технология галлия. М., 1973;
* Коган Б. И., Вершковская О. В., Славиковская И. М. Галлий. Геология, применение, экономика. М., 1973;
* Яценко С. П. Галлий. Взаимодействие с металлами. М., 1974;
* Процессы экстракции и сорбции в химической технологии галлия. Алма-Ата, 1985;
* Химия и технология редких и рассеянных элементов. Под ред. К. А. Большакова, 2 изд., т. 1, М., 1976, с. 223—244;
* Федоров П. И., Мохосоев М. В.. Алексеев Ф. П. Химия галлия, индия и таллия. Новосиб., 1977.

== Чыганаклар ==
* Atomic Weights of the Elements 2001, [http://www.iupac.org/publications/pac/2003/7508/7508x1107.html Pure Appl. Chem. 75(8), 1107—1122, 2003]. Retrieved June 30, 2005. Atomic weights of elements with atomic numbers from 1-109 taken from this source.{{ref-en}}
* [http://www.iupac.org/news/archives/2005/atomic-weights_revised05.html IUPAC Standard Atomic Weights Revised] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305062433/http://www.iupac.org/news/archives/2005/atomic-weights_revised05.html |date=2008-03-05 }} (2005).{{ref-en}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/literature/text/2341876 Галлий//Большая российская энциклопедия]{{Deadlink|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ga/key.html Галлий на Webelements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061209072409/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ga/key.html |date=2006-12-09 }}
* [http://n-t.org/ri/ps/pb031.htm Галлий в Популярной библиотеке химических элементов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060213012022/http://n-t.org/ri/ps/pb031.htm |date=2006-02-13 }}

{{Менделеев таблицасы}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

[[Төркем:Химик элементлар]]</text>
      <sha1>qou8ippwlxnux63usr5gdm68m13kob1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Актүбә өлкәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117089</id>
    <revision>
      <id>5987106</id>
      <parentid>4404146</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T17:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Өлкәдә туган күренекле шәхесләр */ өстәмә</comment>
      <origin>5987106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1524" sha1="aq53r2kb7iv53p5ekrhxelq24ym8zo0" xml:space="preserve">{{АТБВМ}}
'''Актүбә өлкәсе''' ({{lang-kk|Ақтөбе облысы}}) — [[Казакъстан]]ның [[Көнбатыш Казакъстан|көнбатыш өлешендә]] урнашкан өлкә. Мәйданы буенча, [[Караганда өлкәсе]]нннән кала, икенче урынында тора. [[1932 ел]]ның [[10 март]]ында нигезләнгән.

Административ үзәге – [[Актүбә]] шәһәре, [[1891 ел]]да нигезләнгән.

== Административ бүленеше ==
[[File:Aktobe, administrative divisions - kz (Cyrl-Arab) - colored.png|400x400px|thumb]]

=== Идарә-җир төзелеше ===
Өлкә 12 административ районнан гыйбарәт. Өлкәгә 7 шәһәр ([[Алга]], [[Жем]], [[Кандыагаш]], [[Темир]], [[Хромтау]], [[Шалкар]], [[Эмба]]) һәм 4 [[шәһәр тибындагы бистә]] керә. Мәркәзе — Актүбә шәһәре.

== Өлкәдә туган күренекле шәхесләр ==
* [[Гали Закиров (1928)|Гали Закиров]] (1928), педагог.
* [[Рауль Мирхәйдәров]] (''1941, Мартук''), татар язучысы.
* [[Гөлмира Солтангалиева]] (1959), тарих фәннәре докторы (2003), профессор (2007).
{{Актүбә өлкәсе}}
{{Казакъстан}}

[[Төркем:Актүбә өлкәсе|*]]</text>
      <sha1>aq53r2kb7iv53p5ekrhxelq24ym8zo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баймак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119442</id>
    <revision>
      <id>5987143</id>
      <parentid>5969777</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16592" sha1="toqk8cvg8rntt0zhfxakufvimcsa03w" xml:space="preserve">{{ТП
|халәт = шәһәр
|татар исеме = Баймак
|чын исем = [[Башкорт теле|баш.]] ''Баймаҡ''
|сурәт = Баймак.JPG
|ил = Русия
|герб = 
|байрак = 
|герб киңлеге = 
|байрак киңлеге = 
|lat_deg = 52|lat_min = 35|lat_sec = 00
 |lon_deg = 58|lon_min = 19|lon_sec = 00
  |CoordAddon = type:city(67800)_region:RU
|CoordScale = 
|ЯндексХарита = 
|ил харитасы зурлыгы = 
|төбәк харитасы зурлыгы = 
|район харитасы зурлыгы = 
|төбәк төре = Республика
|төбәк = Башкортстан
|төбәк җәдвәлдә = 
|район төре = 
|район = 
|район җәдвәлдә = 
|җәмгыять төре = 
|җәмгыять = 
|җәмгыять таблицада = 
|ил харитасы =
|төбәк харитасы = 
|район харитасы =
|эчке бүленеш = 
|башлык төре = шәһәр башлыгы
|башлык = -
|нигезләү датасы = 1748
|беренче телгә алу = 
|элеккеге исемнәр = 
|халәт = шәһәр ([[1938 ел]]дан)
|мәйдан = 139
|шәһәр = 
|биеклек төре = 
|ТП мәркәзе биеклеге = 500
|климат = уртача
|рәсми тел = 
|халык саны = {{кимү}} 17 534
|исәп елы = 2013
|халык тыгызлыгы = 
|агломерация = 
|милли состав = башкортлар, руслар, татарлар
|дини состав = 
|этнохороним = 
|сәгать кушагы = 
|DST = 
|телефон коды = 34751
|почта индексы = 
|почта индекслары = 453630
|автомобил коды = 
|Commons-та төркем = Baimak
|сайт = http://baimak.ru/
}}

'''Баймак''' ({{lang-ru|Баймак}}, {{lang-ba|Баймаҡ}}) — шәһәр, [[Баймак районы]]ның административ үзәге (1930 елдан алып). [[Башкортстан]]ның Урал аръягының көньягында, [[Уфа]]дан көньяк-көнчыгышка 489 км һәм [[Сибай]] тимер юл станциясеннән көньяк-көнбатышка таба 35 км ераклыкта [[Таналык]] елгасы буенда урнашкан. Мәйданы — 139 км². Халкы (мең кеше): 1920 елда — 2,5; 1939 — 11,3; 1959 — 10,6; 1989 — 15,8; 2002 — 17,2; 2010 — 17,7. Милли составы (2002): [[башкортлар]] — 69,8%, [[руслар]] — 23,1%, [[татарлар]] — 5,1%.

== Тарихи белешмә ==
[[File:Баймак.JPG|thumb|290px|left| Баймак (2014)]]
1844—50 елларда [[Верхнеурал өязе]] Бөрҗән вулысы Буранбай (Асыл) авылы башкортлары үз җирләрендә Таналык авылы буларак нигез һала. Башка мәгълүматләр буенча, 18 гасыр уртасында Таналык елгасы буенда [[Кананикольск]] заводы һәм Преображенск заводының металл базасы буларак Таналык-Баймак (икенче исеме вулыс старшинасы Баймак Бикбулатов исеменнән) исеме белән нигезләнгән. Башкорт ихтилалы (1755—56) вакытында яндырыла, 1850 елда Бөрҗән вулысы Буранбай (Асыл) авылы кешеләре тарафыннан тергезелә. 1866 елда ауыл Таналык (Баймак) исеме белән теркәлгән, 23 йортта 131 кеше яшәгән, малчылык белән шөгыльләнгәннәр. 19 гасырның 70 че елларда биредә сибелмә алтын яткылыклары эшкәртелә башлагач, руслар күчеп утырган. 1900 елда Таналык исеме белән исәпкә алынган (31 йортта 172 кеше). Мәчет, рус-башкорт мәктәбе булган, ярминкәләр үткәрелгән.

1912 елда авыл тирәсендә Таналык-Баймак заводы төзелгән. 1920 елда Таналык һәм Баймак авыллары теркәлгән, алар 1925-30 елларда бер Баймак авылы кушылган. 1928 елдан алып эшчеләр бистәсе, 1930 ел — Баймак-Таналык районының, 1933 елда — Баймак районының административ үзәге. 1938 елда хәзерге статусын ала; Баймак эченә Әбделмөэмин авылы кергән.

==Икътисад==
Баймак “Баймакгазспецстрой” ЯАҖ, икмәк заводы, ит-консерва комбинаты, катнаш мал азыгы заводы, “Башкиргеология” ААЙ экспедициясе, ПМК һ.б. эшли. Баймак аша [[Сермән]] – [[Амангилде (Әбҗәлил районы)|Амангилде]] - Баймак, [[Магнитогорски]] - Ира автомобиль юллары үтә.
==Мәгариф һәм мәдәният==
Баймак 2 ПУ, 5 гомумбелем бирү мәктәбе (ш. ис. Баймак урта мәктәбе №1), 2 лицей-интернат, 6 мәктәпкәчә белем бирү учреждениесе, балалар сәнгать мәктәбе, ДЮСШ; үзәк район хастаханәсе; мәдәниәт сарае, Баймак башкорт халык театры, китапханә, Баймак музее, Баймак җәмигъ мәчете бар. Шәһәрдә 8 халык һәм 2 үрнәкле үзешчән сәнгать коллективы, Баймак халык курайчылар ансамбле эшли. “Баймакский вестник”, “Һакмар” газетасы чыга. Шәһәрдә 10 га якын мәдәни мирас объекты урнашкан: шәһәр хастаханәсе бинасы (19 гасыр ахырында төзелгән), сәүдәгәр Кабанов йорты (1908—13), Баймак заводы корпусы (1913), [[Мирхәйдәр Фәйзи]]гә ([[1958]] елда куелган), Таналык-Баймак эшче депутатлары советының беренче рәисе Л.А.Азановка (1968), [[Шәһит Ходайбирдин|Ш.Ә.Ходайбирдин]]га ([[1975]]) һәйкәлләр һ.б.

== Күренекле шәхесләр ==
* [[Абрек Абзгильдин]] (1937―2013), ТР халык (1995), РФ атказанган (2002) рәссамы, ТАССР (1986), РФ (2002) атказанган сәнгать эшлеклесе, [[Тукай премиясе]] лауреаты (1997).
* [[Чулпан Аскарова]] (1973), хореограф. [[Салават Юлаев премиясе]] лауреаты (2025).
* [[Наил Гаетбай]] (1949), драматург. БР атказанган сәнгать эшлеклесе (1993), РФ атказанган мәдәният хезмәткәре (2011).
* [[Даниил Журавлёв]] (1900―1974), артиллерия генерал―полковнигы (1944).
* [[Азат Җиһаншин (1971)|Азат Җиһаншин]] (1971), театр режиссеры, [[БР атказанган артисты]], [[Шәехзадә Бабич премиясе|Ш. Бабич премиясе]] лауреаты.
* [[Сөендек Сәетов]] (1934—2020), театр белгече, драматург, сәнгать фәннәре кандидаты (1981). РСФСР (1987), БАССР (1979) атказанган сәнгать эшлеклесе.
* [[Азамат Тимеров]] (1969), җырчы, БР халык артисты (2006).


{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q104374. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20:үлем урыны}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-12-25
| ''[[:d:Q4181771|Daniil Zhuravlyov]]''
| 
| ''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-09-16
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-07-08
| ''[[:d:Q39085185|Симонов, Павел Васильевич]]''
| ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-04-18
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-05-01
| [[Бәшир Рәмиев]]
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''&lt;br/&gt;[[инженер]]
| ''[[:d:Q136000124|Центральный научно-исследовательский институт связи]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4502950|TsNIRTI]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4314496|Ėnergeticheskiĭ institut im. G.M. Krzhizhanovskogo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21660538|Electronic Computing Technology Scientific-Research Center]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q86662475|НПП Рубин]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-05-16
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918
| ''[[:d:Q107208072|Әбсәләмов Фәхри Хөсәйен улы]]''
| 
| ''[[:d:Q1250916|сугышчы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920
| ''[[:d:Q107428363|Чурилов Иван Ефимович]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-10-18
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-03-03
| ''[[:d:Q97496746|Потапов, Александр Иванович]]''
| ''[[:d:Q3608706|Крывый Риһ милли университеты]]''
| 
| ''[[:d:Q4534112|Southern Mining and Processing Combine]]''
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-12-10
| [[Сөендек Сәетов]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]&lt;br/&gt;[[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''&lt;br/&gt;[[Драматурглар|драматург]]
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-03-26
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-03-01&lt;br/&gt;1934-03-01
| [[Абрек Абзгилдин]]
| ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-12-24
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-09-18
| ''[[:d:Q4401204|Raissa Ruus]]''
| 
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q41583|тренер]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-01-14
| [[Таллинн]]
|-
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-01-11
| ''[[:d:Q116167410|Йәркәй Яхшыдәүләтов]]''
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q16535915|Bashkortostan]]''
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-09-08
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-06-20
| [[Наил Гаетбай]]
| [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]]&lt;br/&gt;[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[шагыйрь]]&lt;br/&gt;[[язучы]]&lt;br/&gt;[[Драматурглар|драматург]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-09-08
| ''[[:d:Q106390981|Уралбаев Радий Рәүеф улы]]''
| 
| [[инженер]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-01-30
| ''[[:d:Q20606828|Әминев Зәкирйән Ғәлимйән улы]]''
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''&lt;br/&gt;[[хокук белгече]]
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-11-08
| [[Гүзәл Маликова]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-01-13
| ''[[:d:Q116689365|Ишбирҙин Хәлил Әнүәр улы]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q5716684|биюче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-02-14
| [[Азамат Тимеров]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-04-28
| [[Андрей Назаров]]
| ''[[:d:Q1046493|Narkhoz University]]''&lt;br/&gt;[[Башкортстан Республикаcы Башлыгы каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясе]]&lt;br/&gt;[[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-08-22
| [[Илүзә Ногманова]]
| ''[[:d:Q4080164|Башкортстан дәүләт хореография көллияте]]''&lt;br/&gt;[[Рус балеты академиясе]]
| ''[[:d:Q5716684|биюче]]''
| [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-11-03
| [[Чулпан Аскарова]]
| 
| ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-05-04
| ''[[:d:Q110620469|Биксурин Азат Нуриман улы]]''
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| 
| 
| 
|-
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-06-13
| ''[[:d:Q134489396|Сәлихова Гүзәл Салауат ҡыҙы]]''
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}== Чыганаклар ==
* [http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/read/8-statya/1447-bajma-ala Башкорт энциклопедиясе]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ba}}

{{Башкортстан}}
{{Башкортлар саны буенча Русия торак пунктлары}}

[[Төркем:Башкортстан шәһәрләре]]
[[Төркем:Башкортстанның район үзәкләре]]
[[Төркем:Баймак районы торак пунктлары]]
[[Төркем:Баймак]]</text>
      <sha1>toqk8cvg8rntt0zhfxakufvimcsa03w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арча зираты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154857</id>
    <revision>
      <id>5987092</id>
      <parentid>5980541</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T13:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44175" sha1="29l64aem12w628himm703x1gaveqgny" xml:space="preserve">{{Ук}}
'''Арча зираты''' ({{lang-ru|Арское кладбище}}) — Казан шәһәренең үзәк некрополе. Вахитов районыныда урнашкан.

Зират чиркәве — [[1796 ел]]да төзелгән Ярославль могҗиза тудыручылар чиркәве — совет вакытында бердәнбер ябылмаган чиркәү. Чиркәү манарасы [[1844 ел]]да Фома Петонди проекты буенча төзелгән.

== Тарих ==
Беренче тапкыр 1766 елда телгән алынган. Беренче мәгълүм булган күмелүләр 1774 елның 12 һәм 13 июнендә уздырылганнар — биредә [[Казан кирмәне]] һәм посады [[Казан өчен бәрелеш (1774)|штурмы]] вакытында һәлак булган Пугачёв гаскәренең баш күтәрүчеләрне һәм пугачөвчылар белән бәрелешләрдә һәлак булган шәһәрлеләрне җирләгәннәр.

Зират территориясе акрынлап үскән, праваслау булмаган диннәр вәкилләре һәм хәрби җирләүләре өчен өлешләре дә барлыкка килгәннәр. Тора-бара аерым булган өлешләре бердәм некропеоленә берләштерелгәннәр.

== Арча зиратында күмелгән мәшһүр кешеләр ==
{{seealso|Төркем:Арча зиратында җирләнгәннәр}}
* [[Александр Васильченко]] (1911—1960) — [[Советлар Берлеге каһарманы]].
* [[Михаил Девятаев]] (8.7.1917 — 23.11.2002) — [[Советлар Берлеге каһарманы]], бомбага тотучыны тартып алган һәм нәкъ шул бомбага тотучыда фашист концлагереннән качкан совет хәрби әсирләр төркеме җитәкчесе.
* [[Василий Джугашвили]] (21.3.1921 — 19.3.1962) — хәрби башлык, аваиациянең генерал-лейтенанты, Мәскәү хәрби округының ХҺК сәргаскәре (1948-52), [[Иосиф Сталин]]ның улы. (2002 елда Сталин мәете [[Мәскәү]]нең Троекуров зиратында яңадан күмелә).
* [[Нәҗип Җиһанов]] (15.1.1911 — 2.6.1988) — атаклы татар композиторы, Советлар Берлегенең һәм ТАССРның халык артисты, Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе, ике тапкыр икенче дәрәҗә Сталин премиясе һәм ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты. Социалистик Хезмәт Каһарманы (1981).
* [[Галимҗан Ибраһимов]] (12.3.1887 — 21.1.1938) — репрессияләнгән татар әдәбияты классигы, күренекле җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе. 
* [[Александр Ключарёв]] (19.2.1906 — 30.3.1972) — күренекле композитор, Г. Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе (1970).
* [[Михаил Коринфский]] (1788—1851) — рус мигъмары.
* [[Рәшит Мусин]] (12.11.1927 — 2.10.1982) —  дәүләт һәм партиянең күренекле эшлеклесе, [[КПССның Татарстан өлкә комитеты]]ның беренче сәркатибе (1979 —1982).
* [[Николай Лобачевский]] (20.11(1.12).1792 — 12(24).2.1856) —  рус математигы.
* [[Рәшит Нәҗметдинов]] (15.12.1912 — 3.6.1974) — шаһмат буенча халыкара дәрәҗәдәге оста.
* [[Николай Никольский]] (7 (19).5.[[1878]] — 2.10.[[1961]]) — тарих фәннәре докторы; [[Хыпар|беренче чуаш гәҗите]]нең нигезләүчесе.
* [[Фома Петонди]] (1797 — 13(26).7.1874) — рус архитекторы, Казанда күп йортлар салган мигъмарчы.
* [[Николай Фешин]] (1881—1955) — рәссам. АКШ-та вафат булды, Казанда 1976 елда яңадан күмелгән.
* [[Карл Фукс]] (6(18).9.1776 — 12(24).4.1846) —  алман табибы, ботаник, этнограф, тарихчы, археолог һәм нумизмат.
* [[Эмилиан Адамюк]] (23.6.1839 — 18.09.1906) — поляк чыгышлы русияле офтальмолог, Казан офтальмология мәктәбенә һәм Казан офтальмология хастаханәсенә нигез салучы.

=== Автоматик исемлек ===
{{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P119 wd:Q4070070. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p570
|columns=label:исем,description:тасвирлама,p373,p106,p569,p19,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! исем
! тасвирлама
! Викиҗыентыктагы төркем
! һөнәр төре
! туу датасы
! туу урыны
! үлем датасы
|-
| [[Иван Жарков]]
| 
| 
| ''[[:d:Q215536|сәүдәгәр]]''
| data-sort-value=&quot;1742&quot; | 1742
| 
| data-sort-value=&quot;1813&quot; | 1813-05-01
|-
| [[Павел де Бособр]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1777&quot; | 1777
| No/unknown value
| data-sort-value=&quot;1823&quot; | 1823-12-23
|-
| ''[[:d:Q125483956|Firs Yushkov]]''
| 
| 
| [[хокук белгече]]&lt;br/&gt;[[укытучы]]
| data-sort-value=&quot;1811&quot; | 1811
| ''[[:d:Q4123713|Vologodsky Uyezd]]''
| data-sort-value=&quot;1847&quot; | 1847-11-24
|-
| [[Николай Лобачевский|Николай Лобачевски]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolai Lobachevsky|Nikolai Lobachevsky]]
| [[математик]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| data-sort-value=&quot;1792&quot; | 1792-11-20
| [[Түбән Новгород]]
| data-sort-value=&quot;1856&quot; | 1856-02-12
|-
| [[Иван Гвоздев]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1821&quot; | 1821
| ''[[:d:Q18771405|Voskresenovka]]''
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873-08-06
|-
| [[Иван Знаменский]]
| 
| 
| [[язучы]]
| data-sort-value=&quot;1853&quot; | 1853
| No/unknown value
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-08-23
|-
| [[Иван Добротворский]]
| 
| 
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| data-sort-value=&quot;1832&quot; | 1832-06-10
| 
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883-09-07
|-
| [[Виктор Пасхалов]]
| 
| [[:commons:Category:Viktor Pashalov|Viktor Pashalov]]
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q486748|пианист]]''
| data-sort-value=&quot;1841&quot; | 1841-04-18
| [[Сарытау]]
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885-03-01
|-
| [[Николай Виноградов (1831)|Николай Виноградов]]
| 
| 
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| data-sort-value=&quot;1831&quot; | 1831
| [[Выкса]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886
|-
| [[Николай Ильминский]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolay Ilminsky|Nikolay Ilminsky]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q219477|мисиянир]]''
| data-sort-value=&quot;1822&quot; | 1822-04-23&lt;br/&gt;1822-05-05
| [[Пенза]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-12-27
|-
| ''[[:d:Q43190540|Alexander Ostovsky]]''
| 
| [[:commons:Category:Aleksandr Ostovsky|Aleksandr Ostovsky]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| data-sort-value=&quot;1842&quot; | 1842
| 
| data-sort-value=&quot;1893&quot; | 1893
|-
| [[Дмитрий Гусев]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1845&quot; | 1845
| ''[[:d:Q19904964|Иванырс]]''
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-10-19
|-
| [[Василий Тимофеев (1836)|Василий Тимофеев]]
| православие миссионеры
| 
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
| data-sort-value=&quot;1836&quot; | 1836
| [[Чиябаш]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-12-14
|-
| [[Николай Булич]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolay Bulich|Nikolay Bulich]]
| ''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13418253|филолог]]''&lt;br/&gt;[[фәлсәфәче]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''
| data-sort-value=&quot;1824&quot; | 1824-02-03
| [[Курган]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-05-24
|-
| [[Иван Журавлев (XIX гасыр)|Иван Журавлев]]
| 
| 
| 
| No/unknown value
| No/unknown value
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-05-17
|-
| [[Иосиф Готвальд]]
| шәркыятьче галим (1813-1897)
| [[:commons:Category:Iosif Gotwald|Iosif Gotwald]]
| ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
| data-sort-value=&quot;1813&quot; | 1813-10-13
| [[Рацибуж|Рачибуж]]
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-08-07
|-
| [[Владимир Бечко-Друзин]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1824&quot; | 1824
| [[Россия империясе]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-04-23
|-
| ''[[:d:Q104721860|Andrey Volkov]]''
| 
| 
| ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''&lt;br/&gt;[[фәлсәфәче]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| data-sort-value=&quot;1844&quot; | 1844
| [[Россия империясе]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902
|-
| [[Александр Гусев (1845)|Александр Гусев]]
| 
| 
| [[галим]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q123819727|Orthodox theologian]]''
| data-sort-value=&quot;1845&quot; | 1845-08-23
| [[Тверь губернасы]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-07-08
|-
| [[Александр Штукенберг]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Shtukenberg|Alexander Shtukenberg]]
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''
| data-sort-value=&quot;1844&quot; | 1844-09-07
| [[Вышний Волочёк|Вышний Волочёк шәһәре]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-03-31
|-
| [[Эмилиан Адамюк|Эмилиан Адамүк]]
| 
| [[:commons:Category:Emilian Adamyuk|Emilian Adamyuk]]
| ''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]''
| data-sort-value=&quot;1839&quot; | 1839-06-11
| ''[[:d:Q850714|Белск-Подләски]]''
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-09-05
|-
| [[Александр Владимирский (1821)|Александр Владимирский]]
| 
| [[:commons:Category:Aleksandr Vladimirskiy|Aleksandr Vladimirskiy]]
| ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''
| data-sort-value=&quot;1821&quot; | 1821
| [[Нижгар өязе]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-04-29
|-
| [[Николай Любимов|Николай Лүбимов]]
| 
| 
| [[галим]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3368718|патолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| data-sort-value=&quot;1852&quot; | 1852-05-09
| [[Уфа]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-02-20
|-
| [[Сергей Дьяченко]]
| 
| [[:commons:Category:Sergey Dyachenko (mayor)|Sergey Dyachenko (mayor)]]
| ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''
| data-sort-value=&quot;1846&quot; | 1846-10-04
| [[Харьков]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-01
|-
| ''[[:d:Q107359606|Павел Замятнин]]''
| 
| [[:commons:Category:Zamyatnin Pavel Irinarchovich|Zamyatnin Pavel Irinarchovich]]
| ''[[:d:Q66711686|railway engineer]]''
| data-sort-value=&quot;1846&quot; | 1846-03-01
| 
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-07-24
|-
| [[Степан Смоленский|Степан Смоленски]]
| 
| 
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q158852|дирижёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| data-sort-value=&quot;1848&quot; | 1848-10-20&lt;br/&gt;1848-10-08
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-08-02&lt;br/&gt;1909-07-20
|-
| [[Михаил Кандаратский]]
| 
| 
| [[хирург]]
| data-sort-value=&quot;1854&quot; | 1854-11-07
| [[Зөя (Яшел Үзән районы)|Зөя]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-10-20
|-
| ''[[:d:Q127168986|Эммануил Пёльцам]]''
| 
| [[:commons:Category:Emmanuil Pöltsam|Emmanuil Pöltsam]]
| ''[[:d:Q350979|зоолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2114844|taxidermist]]''
| data-sort-value=&quot;1837&quot; | 1837-12-11
| [[Тарту]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-04-24
|-
| [[Николай Ивановский|Николай Ивановски]]
| 
| 
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''
| data-sort-value=&quot;1840&quot; | 1840
| [[Архангельск губернасы]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-10-26
|-
| [[Федор Казин|Фөдор Казин]]
| 
| [[:commons:Category:Fedor Kazin|Fedor Kazin]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1858&quot; | 1858-07-26
| [[Казан губернасы]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-03-02
|-
| [[Андрей Пионтковский (1862)|Андрей Пионтковский]]
| РИ хокук белгече, криминалист (1862-1915)
| [[:commons:Category:Andrey Antonovich Piontkovsky|Andrey Antonovich Piontkovsky]]
| ''[[:d:Q1726903|criminal investigator]]''&lt;br/&gt;[[хокук белгече]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q723682|dean]]''
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-07-03
| ''[[:d:Q4458065|Тирасполь өязе]]''
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-12-25
|-
| [[Михаил Богословский (1844)|Михаил Богословский]]
| 
| 
| [[укытучы]]
| data-sort-value=&quot;1844&quot; | 1844-01-11
| ''[[:d:Q21854675|Ekstal]]''
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-07-04
|-
| [[Владимир Черняев]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1893&quot; | 1893-01-04
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-03-21
|-
| [[Александр Соловьев (1853)|Александр Соловьев]]
| Россия империясе сәясәтчесе
| [[:commons:Category:Alexander Solovyov|Alexander Solovyov]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;[[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2516866|нәшир]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''
| data-sort-value=&quot;1853&quot; | 1853-11-18
| [[Россия империясе]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-12-03
|-
| [[Яков Богородский|Яков Богородски]]
| 
| [[:commons:Category:Jakov Bogorodsky|Jakov Bogorodsky]]
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1841&quot; | 1841-10-14
| ''[[:d:Q4089732|Bogorodskoe, Voskresensky District]]''
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-07-31
|-
| [[Николай Бобровников]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1854&quot; | 1854
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-02-02
|-
| [[Николай Катанов]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolai Katanov|Nikolai Katanov]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12347522|этнограф]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2004963|numismatist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-05-18&lt;br/&gt;1862-05-06
| [[Янәсәй губернасы]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-03-09&lt;br/&gt;1922-03-10
|-
| [[Семен Зимницкий|Семөн Зимниски]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873-12-12
| ''[[:d:Q1965458|Россия Федерациясенең Смоленск өлкәсе Хиславичи шәһәр төрендәге бистәсе]]''
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-12-10
|-
| ''[[:d:Q111745444|Михаил Пильнов]]''
| РИ һәм ССРБ дерматовенерологы (1874-1930)
| [[:commons:Category:Mikhail Pilnov|Mikhail Pilnov]]
| ''[[:d:Q25543366|dermatovenereologist]]''
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-09-24
| [[Ырынбур]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-12-01
|-
| [[Дмитрий Егоров]]
| 
| [[:commons:Category:Dmitry Egorov|Dmitry Egorov]]
| [[математик]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-08-10&lt;br/&gt;1869-12-02&lt;br/&gt;1869-12-10
| [[Мәскәү]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-09-10
|-
| [[Николай Ашмарин]]
| 
| 
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''&lt;br/&gt;[[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-09-22
| [[Ядернә]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-08-26
|-
| [[Андрей Яблоков]]
| 
| 
| [[язучы]]
| data-sort-value=&quot;1855&quot; | 1855
| 
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-03-31
|-
| ''[[:d:Q11714104|Исаак Алуф]]''
| РСДРП әгъзасы, ССРБ табибы-невропатолог (1883-1935), медицина фәннәре докторы, профессор
| [[:commons:Category:Isaak Aluf|Isaak Aluf]]
| [[галим]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q39631|табиб]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q783906|невролог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885-11-30&lt;br/&gt;1883-11-30
| [[Полоцк|Полатск]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-07-20
|-
| [[Виктор Несмелов]]
| 
| [[:commons:Category:Viktor Nesmelov|Viktor Nesmelov]]
| ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''&lt;br/&gt;[[фәлсәфәче]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| data-sort-value=&quot;1863&quot; | 1863-01-01&lt;br/&gt;1863-01-13
| ''[[:d:Q4108169|Vertunovka]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-06-30
|-
| [[Хуҗа Бәдигый]]
| 
| [[:commons:Category:Khodzha Badygov|Khodzha Badygov]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13418253|филолог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-12-24
| [[Бөрсет]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-11-17
|-
| [[Нургали Надиев]]
| татар мөгаллиме (1882-1940)
| [[:commons:Category:Nurgali Nadeev|Nurgali Nadeev]]
| [[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-08-20
| [[Селәү|Сөләү]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-06-21
|-
| [[Владимир Петляков]]
| 
| [[:commons:Category:Vladimir Petlyakov|Vladimir Petlyakov]]
| ''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''&lt;br/&gt;[[инженер]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2095549|очучы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-06-15
| [[Ростов-на-Дону]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-01-12
|-
| [[Михаил Покровский (1869)|Михаил Покровский]]
| 
| 
| ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| data-sort-value=&quot;1868&quot; | 1868-12-21
| [[Тула]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-08-10
|-
| [[Дмитрий Петрушевский]]
| 
| [[:commons:Category:Dmitry Petrushevsky|Dmitry Petrushevsky]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3332711|медиевист]]''
| data-sort-value=&quot;1863&quot; | 1863-09-01
| ''[[:d:Q4225200|Кобрынове]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-12-12
|-
| [[Михаил Франк]]
| 
| [[:commons:Category:Mikhail Frank|Mikhail Frank]]
| [[математик]]
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-11-29
| [[Мәскәү]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-09-09
|-
| [[Сергей Зыбин]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862-10-21
| [[Мәскәү]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-06-30
|-
| [[Глеб Бонч-Осмоловский]]
| 
| [[:commons:Category:Gleb Bonch-Osmolovsky|Gleb Bonch-Osmolovsky]]
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-10-22&lt;br/&gt;1890
| [[Блонь]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-11-01
|-
| [[Алексей Богородский]]
| 
| [[:commons:Category:Aleksey Bogorodsky|Aleksey Bogorodsky]]
| 
| data-sort-value=&quot;1870&quot; | 1870-11-08
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-09-08
|-
| ''[[:d:Q4111343|Вера Вильковиская]]''
| 
| [[:commons:Category:Vera Vilkoviskaya|Vera Vilkoviskaya]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-04-03
|-
| [[Михаил Зевахин]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-09-12
| [[Яраң өязе]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-01-13
|-
| ''[[:d:Q112992119|Щербаков, Николай Тимофеевич]]''
| 
| [[:commons:Category:Nikolay Scherbakov|Nikolay Scherbakov]]
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-05-01
| [[Мәскәү]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-07-08
|-
| [[Андрей Агафонов]]
| 
| [[:commons:Category:Andrey Fyodorovich Agafonov|Andrey Fyodorovich Agafonov]]
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-11-25
| [[Самар]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-06-20
|-
| [[Николай Чеботарёв]]
| 
| 
| [[математик]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''&lt;br/&gt;[[галим]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q978044|executive]]''
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894-06-03
| [[Каманича]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-07-02
|-
| ''[[:d:Q48955496|Fyodor Krasavin]]''
| 
| [[:commons:Category:Fyodor Krasavin|Fyodor Krasavin]]
| ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896-02-21
| ''[[:d:Q20674608|Тимонино (Любиман кӀошт)]]''
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-10-11
|-
| [[Лев Галлер]]
| 
| [[:commons:Category:Lev Galler|Lev Galler]]
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883-11-17
| [[Выборг]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-07-12
|-
| [[Сергий (Королев)|Сергий Королөв]]
| 
| [[:commons:Category:Sergius (Korolov)|Sergius (Korolov)]]
| ''[[:d:Q49476|баш әскаф]]''&lt;br/&gt;[[рухани]]
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881-01-18
| [[Мәскәү]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-12-18
|-
| [[Николай Фешин]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolai Ivanovich Fechin|Nikolai Ivanovich Fechin]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20857490|pastellist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10373653|рәссам-акварелист]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1281618|сынчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881-11-26&lt;br/&gt;1881-12-09
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-10-05
|-
| [[Петр Дульский]]
| сәнгать белгече, рәссам, музей эшлеклесе, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1940)
| [[:commons:Category:Pyotr Dulskiy|Pyotr Dulskiy]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q47090899|музей эшлеклесе]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
| data-sort-value=&quot;1879&quot; | 1879-03-23
| ''[[:d:Q423258|Orhei]]''
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-03-08
|-
| ''[[:d:Q135476249|Алексей Васильев]]''
| 
| [[:commons:Category:Aleksey Vasilyev (chemist)|Aleksey Vasilyev (chemist)]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-04-04
| [[Ыргыз (авыл)|Ыргыз]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-04-10
|-
| [[Александр Васильченко]]
| 
| [[:commons:Category:Aleksandr Vasilchenko|Aleksandr Vasilchenko]]
| ''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-11-23
| ''[[:d:Q4439620|Staraya Bezginka]]''
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-11-08
|-
| [[Павел Гурьянов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-12-15
| [[Ширбәт]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-06-16
|-
| [[Иван Домрачев]]
| 
| 
| [[хирург]]
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-10-26
| [[Әҗем (Киров өлкәсе)|Әҗем]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-04-28
|-
| [[Бруно Зернит]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-08-09
| ''[[:d:Q1023755|Скривери]]''
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-12-06
|-
| ''[[:d:Q131730115|Владимир Лаптев]]''
| нәкышьче, график, бизәүче-рәссам
| [[:commons:Category:Vladimir Lukich Laptev|Vladimir Lukich Laptev]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q33231|фотограф]]''&lt;br/&gt;[[Jurnalist|журналист]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-04-05
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-12-09
|-
| [[Сергей Фильченков|Сергей Филченков]]
| 
| [[:commons:Category:Sergey Filchenkov|Sergey Filchenkov]]
| 
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-03-18
| ''[[:d:Q19988342|Воробьи]]''
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-11-30
|-
| [[Елизавета Ласточкина]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1869&quot; | 1869-06-05
| ''[[:d:Q158903|Шуша]]''
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-01-01
|-
| [[Анатолий Чехов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-05-02
| [[Менделеевск]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-06-06
|-
| [[Николай Максимов (1911)|Николай Максимов]]
| 
| [[:commons:Category:Nikolay Ivanovich Maksimov|Nikolay Ivanovich Maksimov]]
| ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]''
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-05-19
| ''[[:d:Q18173084|Semilei]]''
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-05-05
|-
| [[Владимир Баранов (1889)|Владимир Баранов]]
| 
| 
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-02-21
| [[Олы Нырты]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-08-03
|-
| [[Александр Арбузов]]
| 
| [[:commons:Category:Aleksandr Arbuzov|Aleksandr Arbuzov]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1877&quot; | 1877-08-31
| [[Арбузов-Баран|Арбузов-Бәрән]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-01-21
|-
| [[Товий Эпштейн]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-12-15
| [[Даугавпилс]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969
|-
| [[Михаил Родных]]
| 
| [[:commons:Category:Mikhail Rodnykh|Mikhail Rodnykh]]
| 
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-11-05
| [[Воронеж]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-12-28
|-
| [[Федор Савельев|Фөдор Савельев]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-12-25
| [[Яңа Чишмә вулысы]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-11-19
|-
| [[Анатолий Сибиркин|Анатоли Сибиркин]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907
| [[Мәскәү]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-10
|-
| [[Николай Якушенко]]
| 
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| data-sort-value=&quot;1897&quot; | 1897-11-29
| [[Калуга]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-02-07
|-
| [[Александр Ключарёв|Александр Ключарев]]
| ССРБ композиторы, музыка-җәмәгать эшлеклесе, фольклорчы (1906-1972)
| [[:commons:Category:Aleksandr Klucharyov|Aleksandr Klucharyov]]
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-02-19
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-03-30
|-
| [[Александр Курынов]]
| 
| [[:commons:Category:Aleksandr Kurynov|Aleksandr Kurynov]]
| ''[[:d:Q13381376|авыл атлетикачы]]''
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-07-18
| ''[[:d:Q4477458|Уршелски]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-11-30
|-
| [[Гани Сафиуллин]]
| Сәвитләр Берлеге Каһарманы
| [[:commons:Category:Ganiy Safiullin|Ganiy Safiullin]]
| ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-07-01
| [[Арча районы]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-10-14
|-
| [[Борис Машковцев]]
| 
| [[:commons:Category:Boris Mashkovtsev|Boris Mashkovtsev]]
| 
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-07-09
| [[Биштау]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-11-23
|-
| [[Рәшит Нәҗметдинов|Рәшит Нәҗметдинев]]
| 
| [[:commons:Category:Rashid Nezhmetdinov|Rashid Nezhmetdinov]]
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16402890|шашист]]''
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-12-15
| [[Актүбә]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-06-03
|-
| [[Николай Аржанов]]
| Сәвитләр Берлеге Каһарманы
| [[:commons:Category:Nikolay Arzhanov|Nikolay Arzhanov]]
| ''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]''
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-03-10
| ''[[:d:Q19685711|Вокшево]]''
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-02-07
|-
| [[Моисей Иткин]]
| 
| 
| [[инженер]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-02-25
| [[Калышки]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-08-21
|-
| [[Михаил Нужин]]
| 
| [[:commons:Category:Mikhail Nuzhin|Mikhail Nuzhin]]
| 
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-10-21
| ''[[:d:Q28526674|Ostrozhka]]''
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-08-11
|-
| [[Павел Саначин]]
| 
| 
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-07-12
| [[Бөрсет]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-05-05
|-
| [[Владимир Лушников]]
| 
| [[:commons:Category:Vladimir Lushnikov|Vladimir Lushnikov]]
| 
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-05-29
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-03-31
|-
| [[Нәҗип Җиһанов]]
| татар композиторы
| [[:commons:Category:Nazib Zhiganov|Nazib Zhiganov]]
| [[композитор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-01-02
| [[Җаек (шәһәр)|Җаек]]
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-06-02
|-
| [[Семен Коновалов]]
| Советлар Берлеге Каһарманы
| [[:commons:Category:Semyon Konovalov|Semyon Konovalov]]
| 
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-02-15
| [[Югары Ослан районы]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-04-04
|-
| ''[[:d:Q21787573|Вассиан Порфирьев]]''
| 
| 
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-12-10
| [[Мәскәү]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-02-22
|-
| [[Борис Арбузов]]
| 
| 
| ''[[:d:Q593644|химик]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-10-22&lt;br/&gt;1903
| [[Пулавы]]
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-11-06
|-
| [[Павел Аксёнов]]
| 
| [[:commons:Category:Pavel Aksyonov|Pavel Aksyonov]]
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q61889739|партия эшлеклесе]]''
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-01-28
| ''[[:d:Q20672571|Покровское]]''
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-05-07
|-
| ''[[:d:Q4292717|Геннадий Мигачёв]]''
| 
| 
| [[язучы]]&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-04-26
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-05-12
|-
| [[Александр Ступишин]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-06-26
| [[Псков]]
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-12-14
|-
| [[Иван Кобяков]]
| Сәвитләр Берлеге Каһарманы
| 
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-01-21
| ''[[:d:Q21336957|Чырвоная Слабада]]''
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-12-02
|-
| [[Сергей Абуладзе]]
| 
| 
| [[хирург]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-10-04
| [[Бишкәк]]
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-11-09
|-
| [[Юрий Бабанов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-12-12
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-10-30
|-
| [[Герман Качин]]
| 
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-11-29
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-07-13
|-
| [[Александр Бондаренко]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-09-09
| ''[[:d:Q4423595|Слободышче]]''
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-08-20
|-
| [[Сергей Лывин]]
| нәкышьче (1923-2000), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960), ТАССРның халык рәссамы (1973)
| [[:commons:Category:Sergey Lyvin|Sergey Lyvin]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-09-29
| [[Чирмеш (Питрәч районы)|Черемыш]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-03-18
|-
| [[Михаил Девятаев]]
| Сәвитләр Берлеге Каһарманы
| [[:commons:Category:Mikhail Devyatayev|Mikhail Devyatayev]]
| [[язучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2095549|очучы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-07-08
| [[Тәрби]]
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-11-24
|-
| [[Әнвәр Баһаветдинов]]
| 
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-11-27
| [[Кама Тамагы районы]]
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-10-25
|-
| [[Ирина Студенцова|Ирина Студенсова]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-05-01
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-12-17
|-
| [[Сергей Князев|Сергей Кнәзев]]
| 
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-09-12
| ''[[:d:Q19906685|Nizhne Kurmoyarskaya]]''
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-12-31
|-
| [[Василий Игнатьев|Васили Игнатьев]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-03-12
| ''[[:d:Q19670666|Zagoski]]''
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-03-20
|-
| [[Петр Бетев]]
| 
| 
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-12-20
| [[Петропавел|Кызылъяр]]
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-03-26
|-
| [[Марат Вахитов|Марат Вахитев]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-06-26
| [[Минзәлә|Минзәлә шәһәре]]
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002-07-08
|-
| [[Елизавета Белогорская]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-08-19
| [[Иркутск]]
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-01-01
|-
| [[Маргарита Беляева]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-12-30
| [[Чистай]]
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-11-10
|-
| [[Михаил Боголюбов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-09-06
| [[Гәреч (Кострома өлкәсе)|Гәреч]]
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-06-18
|-
| [[Николай Бурмистров]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-12-25
| [[Чулпан (Арча районы)|Чулпан]]
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-02-29
|-
| [[Анна Гацулина]]
| 
| [[:commons:Category:Anna Gatsulina|Anna Gatsulina]]
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-09-22
| [[Волгоград]]
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-07-07
|-
| [[Вячеслав Алемасов]]
| 
| [[:commons:Category:Vyacheslav Alemasov|Vyacheslav Alemasov]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-07-11
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-06-15
|-
| [[Юрий Нәзмиев]]
| 
| 
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-08-19
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-07-27
|-
| [[Владимир Крупин]]
| 
| 
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''&lt;br/&gt;[[хирург]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-07-21&lt;br/&gt;1925-07-25
| [[Тәтеш]]
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-10-03&lt;br/&gt;2006-10-06
|-
| [[Алексей Дедков]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-04-01
| [[Дятьково|Дәтково]]
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-11-29
|-
| [[Геннадий Паушкин]]
| 
| [[:commons:Category:Gennadiy Paushkin|Gennadiy Paushkin]]
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''&lt;br/&gt;[[язучы]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-02-28
| [[Бишбалта бистәсе]]
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-10-15
|-
| [[Билсур Габделхәев]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-10-29
| ''[[:d:Q27579070|Txistoprudni]]''
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-03-18
|-
| [[Галина Ишкова]]
| 
| [[:commons:Category:Galina Ishkova|Galina Ishkova]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-08-24
| ''[[:d:Q25739834|Юдиха]]''
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-12-01
|-
| [[Петр Полушкин]]
| 
| [[:commons:Category:Pyotr Polushkin|Pyotr Polushkin]]
| 
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-07-14
| [[Баранчински]]
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-09-19
|-
| [[Николай Калашников]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-08-06
| ''[[:d:Q4218581|Kvasnikovka (Saratov oblast)]]''
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-07-19
|-
| [[Андрей Банников]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-08-25
| [[Алатыр]]
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-07-25&lt;br/&gt;2010-06-25
|-
| [[Анатолий Басов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-01-18
| [[Киев]]
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-08-07
|-
| [[Владимир Булыгин (1916)|Владимир Булыгин]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1916&quot; | 1916-04-17
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-01-23
|-
| [[Владимир Богоявленский]]
| терапевт, медицина фәннәре докторы (1972), профессор (1972), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1976)
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-03-18
| [[Шостка]]
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-05-06
|-
| [[Пётр Старостин]]
| 
| 
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3621491|археолог]]''
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-07-24
| ''[[:d:Q24072187|Пӱнчэҥер (Марий Тӱрек кундем)]]''
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-07-03
|-
| [[Владимир Праченко]]
| 
| 
| [[укытучы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12377274|trumpeter]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-21
| [[Алексеевка (шәһәр, Белгород өлкәсе)|Алексеевка]]
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-08-29
|-
| [[Виталий Тимерәсов|Витали Тимерәсев]]
| 
| 
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-09-06
| [[Аксубай районы]]
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-05-20
|-
| [[Сәйяр Айдаров]]
| 
| 
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-06-25
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-01-02
|-
| [[Александр Салагаев]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Leonidovich Salagaev|Alexander Leonidovich Salagaev]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''&lt;br/&gt;[[профессор]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-03-17
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-07-18
|-
| [[Юрий Благов (1937)|Юрий Благов]]
| 
| 
| ''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-02-10&lt;br/&gt;1937
| [[Югары Ослан]]
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-10-23
|-
| [[Виктор Игошкин]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-10-05
| ''[[:d:Q18801655|Сосновка]]''
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-02-19
|-
| [[Александр Машин]]
| 
| 
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-07-30
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-02-04
|-
| [[Юрий Борисенко]]
| 
| 
| [[укытучы]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-10-09
| [[Амурдагы Комсомольск]]
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-07-05
|-
| [[Алексей Богданов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-10-28
| ''[[:d:Q4466097|Turki]]''
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-07-27
|-
| [[Михаил Рокицкий]]
| 
| 
| ''[[:d:Q15401884|медицина галиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q39631|табиб]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-09-28
| [[Санкт-Петербург]]
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-11-26
|-
| [[Василий Лихачев]]
| 
| [[:commons:Category:Vasily Likhachev|Vasily Likhachev]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q193391|дипломат]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-01-05
| [[Түбән Новгород]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-04-08
|-
| [[Виктор Малков]]
| 
| 
| [[галим]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-10-08
| ''[[:d:Q4086804|Биләр]]''
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-06-24
|-
| [[Владимир Булатов]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-12-27
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-02-20
|-
| [[Андрей Визел]]
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-10-19
| [[Санкт-Петербург]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-11-14
|-
| [[Әлфия Борнашева]]
| пианист, педагог, ТАССР, ТР һәм РФның атказанган сәнгать эшлеклесе (1942-2021)
| 
| ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q486748|пианист]]''
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-05-09
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-05-10
|-
| [[Дамир Динниулов]]
| 
| [[:commons:Category:Damir Dinniulov|Damir Dinniulov]]
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-12-23
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-06-04
|-
| [[Ирина Дубинина]]
| 
| 
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| data-sort-value=&quot;1923&quot; | 1923-11-28
| [[Воронеж]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-01-12
|-
| ''[[:d:Q112134475|Андрей Вазанов]]''
| 
| [[:commons:Category:Andrey Vazanov|Andrey Vazanov]]
| 
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-07-24
| [[Казан]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-03-25
|-
| [[Рафил Ногманов]]
| 
| [[:commons:Category:Rafil Nugumanov|Rafil Nugumanov]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-07-01
| [[Салтыйган (Кайбыч районы)|Салтыйган]]
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-01-02
|}
{{Wikidata list end}}

== Галерея ==
&lt;gallery perrow=4 widths=&quot;210px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;

Файл:Церковь Ярославских чудотворцев (г. Казань) - 1.JPG|Ярославль могҗиза тудыручылар чиркәве
&lt;/gallery&gt;

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Казан истәлекле урыннары}}

[[Төркем:Казан зиратлары]]</text>
      <sha1>29l64aem12w628himm703x1gaveqgny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шәмши Калдаяков</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168762</id>
    <revision>
      <id>5987107</id>
      <parentid>4248726</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T17:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә</comment>
      <origin>5987107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15434" sha1="bjs6v20023j7zojp99sduej77jd3all" xml:space="preserve">{{ Музыкант
 | Исем                = Шәмши Калдаяков
 | Имза                = S'a'ms'i Qaldai'aqov
 | Фото                = Ш.Калдаяков.jpg
 | Рәсем асты язуы     = &lt;small&gt;Ш. Калдаяков (''картина'')&lt;/small&gt;
 | Фон                 = 
 | Тугандагы исеме     = Җәмшид Калдаяков
 | Тулы исеме          = Шәмши Хәнәфия улы Калдаяков
 | Туу көне          = 15.08.1930
 | Туу урыны           = [[Казакъстан АССР]] Шымкент өлкәсе Отырар районы Темирлановка авылы
 | Үлү көне            = 29.02.1992
 | Үлү урыны           = [[Алматы]]

 | Еллар               = 1950-1990
 | Дәүләт              = {{байраклаштыру|РСФСР}}→&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|ССРБ}} 
 | Милләт              = [[казакъ]]
 | Һөнәрләр            = композитор
 | Моң                 = эстрада
 | Кораллар            = эскрипкә, домра
 | Жанрлар             = вальс, марш, лирик җыр
 | Псевдонимнар        = «Вальс короле»
 | Коллективлар        = 
 | Хезмәттәшлек        = 
 | Лейбллар            = 
 | Бүләкләр            = [[Файл:Hero Work KZ.jpg|20px|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы (2022; вафатыннан соң)]]&lt;br/&gt;Казакъстан дәүләт премиясе (2010)
 | Сайт                = 
 }}
'''Шәмши Калдаяков''' (Җәмшид&lt;ref&gt;Җәмшид - туганда бирелгән исеме&lt;/ref&gt;  Хәнәфия улы Калдаяков&lt;ref&gt;Фамилиясе әтисенең кушаматыннан (Калды аяк – аяктагы миң)&lt;/ref&gt;, {{lang-kz|S'a'ms'i Qaldai'aqov}}) — казакъ композиторы, Казакъстан ССР халык артисты ([[1991]]), Казакъстан ССРның Ленин комсомолы премиясе лауреаты ([[1963]]), Казакъстан дәүләт премиясе лауреаты ([[2010]]). «Менің Қазақстаным» ([[1956]]) җыры Казакъстанның дәүләт гимны статусы алды ([[2005]]).&lt;ref&gt;Гимн сүзләрен шагыйрь Жумекен Нәҗметдинов (1935—1983) язган&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Азатлык радиосы&quot;&gt;[http://rus.azattyq.org/content/shamshi_kaldayakov_festival/24717856.html Азатлык радиосы]&lt;/ref&gt;. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|d|Q2035898}} (2022, вафатыннан соң). 

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:Ш.Калдаяков 1.jpg|200px|thumb|right|Ш. Калдаяков дискы]]
[[Файл:Ш.Калдаяков 2.jpg|200px|thumb|right|Яшь вакыты]]
[[Файл:Ш.Калдаяков 3.jpg|200px|thumb|right|Ш. Калдаяков]]
[[1930 ел]]ның [[15 август]]ында [[РСФСР]] [[Казакъстан АССР]] Шымкент өлкәсе (хәзерге [[Көньяк-Казакъстан өлкәсе]] Отырар районы ) Кызылком районы Темирлановка [[авыл]]ында туган. Әтисе тимерче, домрада әйбәт уйнаган, акын булып киткән, әнисе яхшы җырлаган. Шәмши кечкенәдән мандолинада уйнаган. Үсмер чагыннан җырлар яза башлаган.&lt;br/&gt;
[[Бөек Ватан сугышы|Сугыш]] елларында, үсмер чагында тракторда эшли. Сарыагачтагы Капланбәк зооветеринария техникумын тәмамлый ([[1950]]). [[Актүбә өлкәсе]]нә зоотехник итеп эшкә җибәрелә. [[1951]]-[[1954 ел]]ларда [[Сахалин]]да  [[әрме|хәрби хезмәтне]] үтә. [[әрме|Армия]]дән катйкач, [[Ташкәнт]] музыка укуханәсенә укырга керә ([[1955]]). Укып бетермичә, [[Алматы]]га күчә, [[1956]]-[[1962 ел]]ларда Курмангазы исемендәге дәүләт консерваториясендә (''композиторлык классы'', проф. В.В. Великанов) укый (өзеклек белән).
Консерваториядән куылып, яңадан укуын дәвам иткән арада, Казакъ дәүләт университетында журналистика факультетының 2 курсын бетерергә өлгерә.

== Иҗаты ==
[[1950 ел]]дан иҗат белән ныклап шөгыльләнә башлый. 300 әсәр (шуның эчендә 55 лирик җыр) язган, иң популярлары «Aq su'nqarym» (Ак шоңкарым/ Ак лачыным), «Qara ko'z» (Кара күз), «Qai'yqta» (Каекта/Көймәдә), «Aq banti'k»,  «Qyz sag'ynys'y» (Кыз сагынычы) (''Майра Аймановага багышлана''), «Sag'ynys'ym menin'» (Сагынычым минем) (''Сагыныш Медетбековага багышлап язылган''), «Әниемә», «[[Сырдәрья]] чибәре»&lt;ref&gt;{{Citation |title=Шәмші Қалдаяқов: «Мені іздеп келген аяғыңнан айналайын» |url=http://old.abai.kz/content/shemshi-kaldayakov-meni-izdep-kelgen-ayagynnan-ainalaiyn |access-date=2015-06-09 |archive-date=2015-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151027181801/http://old.abai.kz/content/shemshi-kaldayakov-meni-izdep-kelgen-ayagynnan-ainalaiyn |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; {{ref-kz}}

Күп җырлары вальс көенә язылган: «Qy'anys' valsi» (Куаныч вальсы), «Qai'dasyn» (Кайда син), «Baqyt qy's'ag'ynda» (Бәхет кочагында), «Syg'an serenadasy» (Чегән серенадасы) һ.б. Ш. Калдаяков җырлары — искиткеч моңлы, яңгыравык аһәңле, сокландыргыч лирик әсәрләр. Иҗат уңышы дип [[казакъ]] [[эстрада]] [[җыр]]ларын милли колорит белән бәйли белүен атарга мөмкин. Әүвәлге [[казакъ]] [[музыка]] традицияләрен заманча таләпләргә яраклаштыра алуы аның җырларына [[1960]]-[[1970 ел]]ларда зур танылу китерә дә. Тормыш сөючәнлек, киләчәккә ышаныч, бераз моңсулык та булган җырларын [[Казакъстан]]ның атаклы җырчылары [[Ришат Абдуллин]], [[Бибигөл Түләгәнова]], [[Роза Рымбаева]], «Әниемә» җырын [[Флёра Сөләйманова]] башкара. 
 
== «[[Казакъстан гимны|Минем Казакъстаным]]» (гимн) ==
[[Файл:Kazakhstan National Anthem.png|200px|thumb|right|[[Казакъстан]] [[дәүләт гимны]]]]
[[1950 ел]]ларда [[чирәм җир]]ләрне үзләштерү башлана һәм  [[Казакъстан ССР|җөмһүриятнең]] [[төньяк]] районнарын [[РСФСР]] составына кертү  мөмкинлеге турында сүзләр йөри. Ш. Калдаяков [[1956 ел]]да  «Menin' Qazaqstanym» ([[Казакъстан гимны|Минем Казакъстаным]]) дигән патриотик җырын яза. Аны Җамал Омарова башкаруында [[радио]]дан еш тапшыра башлагач, җыр бигрәк тә популярлаша.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Помни про сайтында |url=http://pomnipro.ru/memorypage34033/biography |access-date=2015-06-09 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190148/http://pomnipro.ru/memorypage34033/biography |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

«Менiң Қазақстаным» [[2005 ел]]да [[Казакъстан]]ның [[дәүләт гимны]] статусын ала. [[2006 ел]]ның [[11 гыйнвар]]ында «Ак Урда» резиденциясендә Казакъстан президенты [[Нурсолтан Назарбаев]] инаугурациясе вакытында беренче мәртәбә Казакъстанның дәүләт гимны сыйфатында яңгырый. Гимн авторларының берсе дип Нурсолтан Назарбаев санала, чөнки совет чоры текстына үз кулы белән төзәтмәләр керткән, дип исәпләнә.&lt;ref name=&quot;Азатлык радиосы&quot;/&gt;

Халык яратып башкара торган җырлары өчен автор кыенлыклар кичерә, [[КПСС|фирка]]-хакимият башындагылар  аның җырларын куркыныч дип табалар. [[1974 ел]]да [[Алматы]]дан 18 елга китеп торырга мәҗбүр була.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* Казакъстан ССРның Ленин комсомолы премиясе лауреаты ([[1965]]).
* Казакъстан ССРның атказанган мәдәният хезмәткәре ([[1980]]).
* Казакъстан ССРның халык артисты ([[1991]], [[29 декабрь]]).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Нур сайтында |url=http://music.nur.kz/artist_bio-87986-shamshi-kaldayakov |access-date=2015-06-09 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011607/http://music.nur.kz/artist_bio-87986-shamshi-kaldayakov |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* Казакъстанның Дәүләт премиясе ([[2010]], ''вафатыннан соң'') – «Baqyt qu's'ag'ynda» (Бәхет кочагында) җырлар җыентыгы өчен.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Gazeta.kz медиа порталында |url=http://articles.gazeta.kz/art.asp?aid=323968 |access-date=2015-06-09 |archive-date=2014-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140726194754/http://articles.gazeta.kz/art.asp?aid=323968 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* Казакъстанның Хезмәт Каһарманы (2022; вафатыннан соң) ― ''казакъ халкының музыка сәнгатен үстерүдәге зур хезмәтләре өчен'' &lt;ref&gt;''Анастасия Стативкина''. [https://www.zakon.kz/kultura-shoubiz/6017153-shamshi-kaldaiakovu-posmertno-prisvoili-zvanie-kazakstannyn-enbek-eri.html Шамши Калдаякову посмертно присвоили звание «Қазақстанның Еңбек Ері».] zakon.kz, 15.06.2022{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. 
== Хәтер ==
* [[1992 ел]]дан Шәмши Калдаяков исемендәге  [[Казакъстан|җөмһүрият]] конкурс-фестивале ([[2010 ел]]дан Шәмши Калдаяков исемендәге «Минем Казакъстаным» халыкара җыр фестивале) уздырыла.&lt;ref&gt;[http://rus.azattyq.org/content/shamshi_kaldayakov_festival/24717856.html Азатлык радиосы сайтында]&lt;/ref&gt;
* [[Актүбә]], [[Шымкент]], [[Нурсолтан]], [[Алматы]]да урамнарга исеме бирелгән.
* [[Алматы]]да концерт залына исеме бирелгән.&lt;ref&gt;[http://www.elim.kz/article/304/  Казакълар шәҗәрәсе сайты]{{Deadlink|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Шымкент]]та һәйкәл куелган ([[2006]]).
* [[Шымкент]]та 80 еллык юбилеена яңа һәйкәл һәм «Шәмши дөньясы» дигән комплекс төзелә ([[2010]]).
* [[Актүбә өлкәсе]] Каргалы районы Александровка авылы исемен Шәмши Калдаяков авылы итеп үзгәртәләр ([[2007]]).
* Шәмши Калдаяков турында документаль фильм төшерелгән (''реж. Түләгән Әхмәтов'').&lt;ref&gt;[http://www.KTK.kz/ru/news/video/2013/06/19/23169  KTK.kz сайтында]&lt;/ref&gt;

== Кызыклы факт ==
Вальс мотивларын дала җыр-әйтешләре белән бәйли белүе тыңлаучыларга ошаса да, нәкъ шуны сәбәп итеп, аны [[Алматы]] консерваториясеннән чыгаралар. Яңадан укуын дәвам итеп караса  да, консерваторияне тәмамлый алмый. Соңыннан, консерватория белеме юк дип, халыкның сөекле композиторын композиторлар берлегенә кабул итмиләр, [[Мәскәү]] аның гаризасын 3 мәртәбә кире бора. Әлеге исемне, вафатыннан соң, [[Казакъстан|җөмһүрият]] бәйсезлек алгач кына бирәләр.

== Дискография ==
* [[2005]] — Шәмши Калдаяков. «Атаклы җырлары җыентыгы».
* [[2006]] — «Менiн Қазақстаным» (2 CD).
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.people.su/47682   Шәмши Калдаяков people.su сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027193255/http://www.people.su/47682 |date=2015-10-27 }}
* [http://music.nur.kz/artist_photos-87986-shamshi-kaldayakov&amp;id=33572   Ш. Калдаяков  биографиясе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305034229/http://music.nur.kz/artist_photos-87986-shamshi-kaldayakov%26id%3D33572 |date=2016-03-05 }}
* [http://www.diapazon.kz/aktobe/aktobe-face/21664-shamshi-ne-vljubljalsja-v-cyganku.html  Хатыны Җәмилә апай белән әңгәмә] {{ref-ru}}
* [http://old.abai.kz/content/shemshi-kaldayakov-meni-izdep-kelgen-ayagynnan-ainalaiyn Шәмші Қалдаяқов: «Мені іздеп келген аяғыңнан айналайын»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027181801/http://old.abai.kz/content/shemshi-kaldayakov-meni-izdep-kelgen-ayagynnan-ainalaiyn |date=2015-10-27 }}{{ref-kz}}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Калдаяков, Шәмши}}
[[Төркем:Казакъстан ССР атказанган мәдәният хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Казакъстан ССР халык артистлары]]
[[Төркем:Казакъстан Дәүләт премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:ССРБ композиторлары]]
[[Төркем:Казакъ композиторлары]]
[[Төркем:Казакъстан композиторлары]]
[[Төркем:Казакъстанның Хезмәт Каһарманнары]]</text>
      <sha1>bjs6v20023j7zojp99sduej77jd3all</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алибәк Днишев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169400</id>
    <revision>
      <id>5987109</id>
      <parentid>4116439</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T17:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә</comment>
      <origin>5987109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10609" sha1="i6eslm2xfx1wd92o715kg69nqr3aspl" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Алибәк Днишев&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{lang-kk|Әлібек Мұсаұлы Дінішев}}&lt;/small&gt;
| рәсем = А.Днишев.jpg
| рәсем_зурлыгы = 250px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = А.М. Днишев
| тулы исем = Алибәк Муса улы Днишев
| һөнәр = җырчы (''тенор'')
| туу датасы = 30.07.1951
| туу җире = {{туу җире|Алматы|Алматыда}} 
| гражданлык = {{байраклаштыру|ССРБ}}→&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|Казакъстан}}
| милләт = казакъ-татар
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = Муса
| әни = Камилә
| ир = 
| хатын = Марина
| балалар = ике кызы
| бүләк һәм премияләр = [[Файл:Hero Work KZ.jpg|20px|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы (2021)]]&lt;br/&gt;[[Файл:People Artist of the USSR1.jpg|25px|ССРБ халык артисты - 1986]] [[Файл:VLKSM-Prize-Medal-front.png|20px|Ленин комсомолы премиясе - 1979]]
| сайт =
| башка мәгълүмат = 
}}

'''Алибәк Днишев''', Алибәк Муса улы Дни́шев ({{Lang-kk|Әлібек Мұсаұлы Дінішев}}) — [[Казакъстан|казакъ]] опера җырчысы (''тенор''), педагог. [[Казакъ ССР халык артисты|Казакъ ССР]] (''[[1979 ел|1979]]''), [[ССРБ халык артисты|ССРБ]]  (''[[1986 ел|1986]]'') халык артисты. [[ВЛКСМ|Ленин комсомолы]] премиясе лауреаты (''[[1979 ел|1979]]''). {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|d|Q2035898}} (2021).  

== Тәрҗемәи хәле ==
[[1951 ел]]ның [[30 июль|30 июлендә]] [[Алматы]]да туган. Башлангыч музыкаль белемне аккордеон классы буенча музыка мәктәбендә ала. [[Пётр Чайковский]] исемендәге [[Алматы]] музыка укуханәсенең дирижёр-хор факультетын тәмамлый. [[Ленинград]] дәүләт консерваториясенә кабул ителми. Курмангазы исемендәге Казакъ милли консерваториясенең вокал классын (''педагог Надия Шәрипова'') тәмамлый ([[1976]]). III курста укыганда Михаил Глинка исемендәге Бөтенсоюз вокалчылар бәйгесендә, [[Александр Пушкин]] сүзләренә Михаил Глинканың «Я помню чудное мгновенье» (''Хәтерлимен гүзәл бер мизгелне'') романсын башкарып, I премияне ала. &lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;125&quot;&gt;&lt;/span&gt;

== Иҗат юлы ==

[[1970 ел]]лар башында туганнан туганы Сагнай Абдуллин (''бәрмә уен коралларында уйнаучы'') белән бергә «Җидегән» ВИА сында җырлый. 

[[1976 ел]]дан Җамбыл исемндәге Казакъ дәүләт филармониясе солисты. 

[[1978 ел]]дан [[Абай]] исемендәге Казакъ дәүләт академия опера һәм балет театры солисты. &lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;141&quot;&gt;&lt;/span&gt;

== Иҗаты ==

Концертларда катнаша.

[[Аурупа]]ның иң абруйлы залларында камера концерты белән чыгыш ясый, [[Мәскәүнең Зур театры]] спектакльләрендә катнаша. .

[[СССР|ССРБ]] [[шәһәр]]ләрендә һәм чит илләрдә ([[Чехословакия]], [[Әлҗәзаир|Алжир]], [[Перу]], [[Куба]], [[Португалия]], [[Финляндия]], [[Швеция]], [[Марокко]], [[Гыйрак]], [[Болгария]] һ.б.). гастрольләр оештыра.

[[1997 ел]]да «Алибәк Днишев театры һәм вокал академиясе»н нигезли. .

[[2006 ел]]дан «Раннила-Казакъстан» АҖ идарәсе рәисе.

Казакъстан ССР Югары советының 11- чакырылыш депутаты. 

== Гаиләсе ==
Днишевлар нәселе [[Көнбатыш]] [[Казакъстан]]нан, Җаек [[шәһәр]]е янындагы Казталовка авылыннан. Алибәкнең әтисе Муса гыйлемле кеше була. [[Бөек Ватан сугышы]]нда  «Отан» газетасының хәрби хәбәрчесе булган. Сугыштан соң  «Мәдиниет және тұрмыс» (''Мәдәният һәм тормыш'') журналын нигезли (''хәзерге исеме'' «Парасат») һәм озак еллар баш мөхәррире булып тора. Берара Казакъстан ССР мәдәният министры урынбасары вазифасын үти. &lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;184&quot;&gt;&lt;/span&gt;

Әнисе - Камилә Абдуллина, [[татар]], атаклы опера җырчылары игезәк [[Ришат Абдуллин|Ришат]] һәм [[Мөслим Абдуллин]]нарның кыз туганы. [[Ришат Абдуллин|&lt;nowiki/&gt;]].

Зур гаиләдә Алибәк кече, дүртенче бала була. Гаиләдә һәрвакыт җыр-музыка яңгырап тора. &lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;190&quot;&gt;&lt;/span&gt;

Хатыны  — Мария (Марина) Искәндәр кызы Днишева, кыз фамилиясе Тынышпаева, сурдопедагог,  Мухамеджан Тынышпаев оныгы. Ике кызлары бар. 

== Иҗаты ==
Алибәк Днишевның башкару алымы тавыш матурлыгы, нечкә лирика белән аерылып тора.

Репертуарында  — камера шәлкемнәре, опера партияләре:  «Дударай» Е. Брусиловский, «Чирәм җир турында җыр» [[Еркегали Рәхмәдиев|Е.]][[Еркегали Рәхмәдиев|Рахмадиев]], «Май төне » Н. Римский—Корсаков.  ''Ленский'' («Евгений Онегин» [[Пётр Чайковский|П.]][[Пётр Чайковский|Чайковский]]), ''Владимир'' («Кенәз Игорь» А. Бородин), ''Айдар'' («Абай» Ә. Жубанов һәм [[Латыйф Хәмиди|Л.]][[Латыйф Хәмиди|Хамиди]]) һ.б. арияләрен башкара.

Камера музыкасыннан тыш, А.Днишев казакъ халык җырларын да, Совет композиторлары әсәрләрен дә, романслар да башкара.  Матвей Блантерның «В лесу прифронтовом», «Лучше нету того цвету», «Грустные ивы», «Незабытая песня», «Колыбельная», «В городском саду», «Московские окна», «Песенка влюблённого» җырларын яздырган.

Итальян  һәм испан телендә дә җырлый.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* М. Глинка исемендәге Бөтенсоюз вокалчылар конкурсы ([[1975]], [[Тбилиси]]) — 1-нче премия.
* Казакъстан ССР халык артисты ([[1979]])
* [[ССРБ халык артисты]] ([[1986]])
* 2021 — {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|d|Q2035898}} — ''Ватан мәдәниятен үстерүдәге һәм музыка сәнгатен популярлаштырудагы аерым казанышлары өчен һәм тууына 70 ел тулу уңаеннан''&lt;ref&gt;[https://www.akorda.kz/ru/o-prisvoenii-dnishevu-am-vysshey-stepeni-otlichiya-zvaniya-kazakstannyn-enbek-eri-2964651 Указ Президента РК О присвоении звания «Қазақстанның Еңбек Ері»] {{Wayback|url=https://www.akorda.kz/ru/o-prisvoenii-dnishevu-am-vysshey-stepeni-otlichiya-zvaniya-kazakstannyn-enbek-eri-2964651 |date=20210730080131 }}30 июля 2021 года официальный сайт Президента Республики Казахстан //www.akorda.kz/ru&lt;/ref&gt;
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE-%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C/%D0%94%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%20%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA%20%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%20%281951%29/ Тәрҗемәи хәле]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

&lt;div data-cx-weight=&quot;114&quot; data-cx-state=&quot;source&quot; data-source=&quot;284&quot; class=&quot;references-small &quot; id=&quot;cx284&quot; style=&quot;&quot; contenteditable=&quot;true&quot;&gt;
&lt;references /&gt;
&lt;/div&gt;
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Днишев, Алибәк}}
[[Төркем:Казакъстан ССР халык артистлары]]
[[Төркем:ССРБ халык артистлары]]
[[Төркем:ССРБ җырчылары]]
[[Төркем:Казакъстан җырчылары]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:30 июль көнне туганнар]]
[[Төркем:1951 елда туганнар]]
[[Төркем:Алматыда туганнар]]
[[Төркем:Әнисе татар, әтисе башка милләттән булган шәхесләр]]
[[Төркем:Казакъстанның Хезмәт Каһарманнары]]</text>
      <sha1>i6eslm2xfx1wd92o715kg69nqr3aspl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Татарстан Республикасының Атказанган артисты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189874</id>
    <revision>
      <id>5987110</id>
      <parentid>5980714</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T17:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62305" sha1="ephmzlsvd6dnbb24ap35nrpfao7lf8s" xml:space="preserve">{{УК}}

'''Татарстан Республикасының Атказанган артисты''' ({{lang-ru|{{Label|Q4187936|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4187936|lang=en}}}}) — {{Татарстан республикасы байрагы}} дәүләт бүләге, {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Татарстан Республикасының мактаулы исемнәре|мактаулы исемнәренең|ru|Почётные звания Татарстана}} берсе. 

== Тарих ==
[[Файл:Honored Worker of the Tatar ASSR.png|100px|thumb|left|{{тәрҗемә ителмәгән 5|Татар АССР атказанган артисты||ru|Заслуженный артист Татарской АССР}} билгесе]]
[[1926 ел]]ның [[28 гыйнвар]] көнендә {{тәрҗемә ителмәгән 5|Татар АССР атказанган артисты||ru|Заслуженный артист Татарской АССР}} буларак булдырылган. 

[[Татарстан Рәисе]] ([[1991 ел]]га кадәр — [[ТАССР ЮШ]] Президумы, [[2023 ел]]га кадәр — [[Татарстан Республикасы Президенты]]) тарафыннан бирелә.

Бүләкләнүчеләр саны — 585 кеше (1997),&lt;ref&gt;[[Татар энциклопедия сүзлеге]]&lt;/ref&gt; 925 кеше (1.01.2015).

== Бүләкләнү нигезе == 
''җәмәгатьчелеккә танылган югары сәнгать образлары, спектакльләр, кинофильмнар, телеспектакльләр, телефильмнар, концерт, эстрада, цирк программалары, [[музыка]]ль, телевизион һәм [[радио]] әсәрләре иҗат иткән, [[сәнгать]] өлкәсендә кимендә 10 ел эшләүче югары профессиональ артистларга, режиссерларга, балетмейстерларга, дирижерларга, хормейстерларга, музыкаль башкаручыларга һәм башка сәнгать әһелләренә'' бирелә.&lt;ref&gt;[http://kitaphane.tatarstan.ru/file/Гос%20награды%20рТ.pdf Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре турында]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Татарстан Республикасы ияләре (1992-) ==
{{seealso|Калып:Татарстан Республикасының Атказанган артистлары|Төркем:Татарстанның атказанган артистлары}}
{{notice|Түбәндәге исемлек – [[Википедия җәмгыяте|төрле вики-волонтёрларының]] бөтендөнья [[Викимәгълүмат]] белем базасына төркәп барган бүләк ияләренең автоматик тутырылган исемлеге. Ул һичшиксез тулы түгел. [[Ярдәм:Башлаучыларга ярдәм|Викины үз кылыгызга алыгыз]], ''җитмәгән мәкаләләрне'' языгыз! Татар телле [[белем]] дөньясын үзләштерү, куллану, [[Википедия:Үстерү планы|баету һәм ныгытуга]] өлешегез өчен рәхмәтләр явып торсын үзегезгә.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q4187936. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q4187936/p585
|columns=p166/Q4187936/p585:Ел,label:исем,p569,p19,p69,p373:медиа,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! медиа
! үлем датасы
|-
| 
| [[Фәридә Әхмәтшина]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-05-17
| [[Бакалы]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Альфред Якшимбетов]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-01-10
| [[Иске Акколай]]
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q135633696|Дмитрий Язов]]''
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-03-17
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Dmitry Yazov|Dmitry Yazov]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q135636998|Калаганова, Елена Александровна]]''
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-10-14
| [[Ижау]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Elena Kalaganova|Elena Kalaganova]]
| 
|-
| 
| [[Сөмбел Билалова]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-07-13
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]&lt;br/&gt;[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| 
| 
|-
| 2025
| [[Татьяна Ефремова]]
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-06-21
| [[Осиново (Татарстан)|Усаклы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Ләйсән Нургалиева]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-04-24
| [[Чаллы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| 
| 
|-
| 
| [[Вагнер Карвальо]]
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Динар Бәдретдинов]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-10-04
| [[Оломоуц|Оломоутс]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Айдар Хәкимов]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-12-03
| [[Казан]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Булат Хисмәтов]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985
| [[Казан]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 2020
| [[Сиринә Зәйнетдинова]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-01-08
| [[Норлат районы]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2023
| [[Гүзәл Идрисова]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-05-25
| [[Чаллы]]
| [[Яр Чаллы педагогика көллияте]]
| 
| 
|-
| 2018
| [[Илназ Баһ]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-11-27
| [[Арча районы]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Илдар Хәтмуллин]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-11-26
| [[Арый]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Рәзил Камалов]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-05-22
| [[Чургылды]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2011
| [[Чулпан Әхмәтҗанова]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-02-24
| [[Казан]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Сәгыйть Гыйбашев]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-08-19
| [[Свердловск өлкәсе]]
| [[Казан музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Рәсим Низамов]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-12-01
| [[Төрек-Тәмте]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Люция Мусина]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-08-03
| [[Туктар Урдалысы]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Лилия Бикмаева]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-02-20
| [[Чаллы]]
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| 
| 
|-
| 
| [[Илнур Гомәров]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-07
| [[Яңа Чишмә]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;[[ТИСБИ]]
| 
| 
|-
| 
| [[Илнар Миранов]]
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992-10-11
| [[Бик-Карамалы]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Альберт Вәлиуллин]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| [[Чаллы]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Илгизәр Исламов]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-11-16
| [[Зөбәер]]
| [[Казан музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Айнур Баянов]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-10-25
| [[Имәнлекүл]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]&lt;br/&gt;[[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[МакSим]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-06-10
| [[Казан]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[:commons:Category:MakSim|MakSim]]
| 
|-
| 
| [[Алсу Сафина|Алсу Абрамова]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-06-27
| [[Бөгелмә]]
| 
| [[:commons:Category:Alsou Abramova|Alsou Abramova]]
| 
|-
| 
| [[Гүзәл Уразова]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-01-08
| [[Барда|Барда авылы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Динә Гарипова]]
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-03-25
| [[Яшел Үзән]]
| 
| [[:commons:Category:Dina Garipova|Dina Garipova]]
| 
|-
| 
| [[Марат Бәшәров]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-08-22
| [[Мәскәү]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Marat Basharov|Marat Basharov]]
| 
|-
| 
| [[Владимир Васильев (1978)|Владимир Васильев]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-11-23
| [[Чаллы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Vladimir Vasilyev (singer)|Vladimir Vasilyev (singer)]]
| 
|-
| 
| [[Хәлимә Искәндәрова|Хәлимә Искәндәрева]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-05-19
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Khalima Iskanderova|Khalima Iskanderova]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q4226452|Николай Козак]]''
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-12-26
| ''[[:d:Q1025851|Новояворивск]]''
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Камил Ларин]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-11-10
| [[Волгоград]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Kamil Larin|Kamil Larin]]
| 
|-
| 2017
| [[Мәликә Разакова|Мәликə Разакова]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-11-01
| [[Каршы (шәһәр)|Каршы]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| 
| 
|-
| 
| [[Вәсилә Фәттахова|Вәсилә Фәттах]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-12-31
| [[Белорет]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-01-26
|-
| 
| [[Салават Фәтхетдинов|Салават Фәтхетдинев]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-01-10
| [[Аксәет]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Salavat Fathutdinov|Salavat Fathutdinov]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q4530040|Вадим Эйленкриг]]''
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-05-04
| [[Мәскәү]]
| 
| 
| 
|-
| 2018
| [[Ландыш Нигъмәтҗанова]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-06-04
| [[Чаллы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Нәзифә Кадыйрова|Нәзифә Кадыйрыва]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-04-13
| [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
| 
| 
|-
| 
| [[Аида Гарифуллина]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-09-30
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q686522|University of Music and Performing Arts Vienna]]''
| [[:commons:Category:Aida Garifullina|Aida Garifullina]]
| 
|-
| 
| [[Луара Шакирҗанова]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-09
| [[Күлле Киме]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| [[:commons:Category:Luara Shakirzhanova|Luara Shakirzhanova]]
| 
|-
| 2012
| [[Мансур Шиһапов]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-05-01
| [[Яншык (Татарстан)]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Mansur Shigapov|Mansur Shigapov]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-12-09
|-
| 2015
| [[Раяз Фасихов]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-07-08
| [[Балтач районы (Татарстан)|Балтач районы]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Марат Шәрипов]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-03-26
| [[Ямакай]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Хәния Фәрхи]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-05-30
| [[Югары Салаюа]]
| 
| [[:commons:Category:Haniya Farhi|Haniya Farhi]]
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-07-27
|-
| 2021
| [[Илсөя Бәдретдинова]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-02-04
| [[Иске Шөгер]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]&lt;br/&gt;[[Лениногорск музыка-сәнгать педагогика көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| 
| 
|-
| 1993
| [[Асаф Вәлиев]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-06-26
| [[Актаныш]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;[[Минзәлә педагогика көллияте]]
| [[:commons:Category:Asaf Valiev|Asaf Valiev]]
| 
|-
| 2003
| [[Илдус Габдрахманов]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-05-27
| [[Апас районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ildus Gabdrakhmanov|Ildus Gabdrakhmanov]]
| 
|-
| No/unknown value
| [[Гөлнора Гатина]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987
| [[Түрәкурган]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3912936|П. И. Чайковский исемендәге Акмәчет музыка укуханәсе]]''
| 
| 
|-
| 
| [[Гөлнара Тимерҗанова]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-05-29
| [[Чалкак]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Казан музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 2016
| [[Филүс Каһиров]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-11-02
| [[Бүздәк районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Идрис Кәлимуллин]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-03-30
| [[Шәммәт]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| 
| 
|-
| 1996
| [[Лидия Әхмәтова]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-10-17
| [[Кайбыч районы]]
| [[Иске Тәрбит урта мәктәбе]]&lt;br/&gt;[[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Lidia Akhmetova|Lidia Akhmetova]]
| 
|-
| 2007
| [[Рафил Сәгъдуллин]]
| data-sort-value=&quot;1964&quot; | 1964-01-18
| [[Ташчишмә]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Rafil Sagdullin|Rafil Sagdullin]]
| 
|-
| 
| [[Фирдүс Тямаев]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-02-03
| [[Норлат районы]]
| 
| 
| 
|-
| 2022-04-26
| [[Радик Юлъякшин]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-05-17
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| [[:commons:Category:Radik Yuliakshin|Radik Yuliakshin]]
| 
|-
| 
| [[Александр Карпеев]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-02-22
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Karpeev|Alexander Karpeev]]
| 
|-
| 
| [[Зөфәр Билалов]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-01-05
| [[Олы Елга (Балык Бистәсе районы)|Олы Елга]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Зәйнәп Фәрхетдинова]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-08-17
| ''[[:d:Q4238469|Krasnogorsk]]''
| 
| [[:commons:Category:Zaynab Farhetdinova|Zaynab Farhetdinova]]
| 
|-
| 2023
| [[Динар Хөснетдинов]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-05-18
| [[Чаллы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Мулланур Вахитов исемендәге 2нче гимназия (Яр Чаллы)]]
| 
| 
|-
| 2007
| [[Радик Зөфәр улы Бариев|Радик Бариев]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-06-30
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Radik Bariev (actor)|Radik Bariev (actor)]]
| 
|-
| 
| [[Нурлан Канетов]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-03-12
| [[Җаек (шәһәр)|Җаек]]
| ''[[:d:Q86676557|Алматинское хореографическое училище имени А. Селезнёва]]''&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Nurlan Kanetov|Nurlan Kanetov]]
| 
|-
| 2021
| [[Айгөл Хәйруллина]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-03-29
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Казан музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Тәслимә Низами]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-08-23
| [[Туктар (Саба районы)|Туктар]]
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q39391027|Венера Протасова]]''
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-01-24
| [[Дүшәнбе]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Шәмси Закиров]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-02-11
| [[Шәдче]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 1998
| [[Илсур Сафин (1962)|Илсур Сафин]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-08-11
| [[Югары Балтай]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Дмитрий Антонов (флейтачы)|Дмитрий Антонов]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-01-02
| 
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2007&quot; | 2007-07-23
|-
| 
| ''[[:d:Q52909588|Алексей Тихомиров]]''
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-07-07
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 1998
| [[Гөлдания Хәйруллина]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-09-04
| [[Саклаубаш]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 1993
| [[Кирам Сатиев]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-07-21
| [[Актаныш районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Kiram Satiev|Kiram Satiev]]
| 
|-
| 2019
| [[Ришат Төхвәтуллин]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-03-03
| [[Карамалы-Гобәй]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| 
| 
|-
| 2010
| [[Олег Фазылҗанов]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-03-10
| [[Балык Бистәсе районы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Oleg Fazylzyanov|Oleg Fazylzyanov]]
| 
|-
| 2017
| [[Булат Нигъмәтуллин (1973)|Булат Нигъмәтуллин]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-03-21
| [[Йошкар-Ола]]
| ''[[:d:Q4366456|Идел буе дәүләт технология университеты]]''
| 
| 
|-
| 1994
| [[Фән Вәлиәхмәтов]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-01-18
| [[Шаран районы|Шаран райуны]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-10-12
|-
| 
| [[Булат Сәлахов]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-03-21
| [[Алан (Арча районы)|Алан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Bulat Salyakhov|Bulat Salyakhov]]
| 
|-
| 
| [[Мәдинә Гайнуллина]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-09-23
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2025
| [[Раушан Мөхәммәтҗанов]]
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-07-29
| [[Yar Çallı]]&lt;br/&gt;[[Чаллы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2007
| [[Чулпан Закирова]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-07-24
| [[Казан]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| 
| 
|-
| 
| [[Әлфия Айдарская]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-05-25
| [[Казан]]
| [[Рус балеты академиясе]]
| [[:commons:Category:Alfiya Aydarskaya|Alfiya Aydarskaya]]
| 
|-
| 2003
| [[Венера Шакирова]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-10-11
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 1999
| [[Азат Хәлимов]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-09-08
| [[Юдино (Казан)|Юдино]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 2019
| [[Айдар Тимербаев]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971
| [[Татар Икшермәсе]]
| 
| 
| 
|-
| 1992
| [[Роза Салихова (1948)|Роза Салихова]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-10-20
| [[Усы (Актаныш районы)|Усы]]
| [[Әлмәт музыка көллияте|Ф.З. Яруллин исемендәге Әлмәт музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 1998
| [[Зөлфия Шакирова]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-06-05
| [[Югары Аташ]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]&lt;br/&gt;[[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Лилия Муллагалиева]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-09-29
| [[Зөбәер]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2017
| [[Вадим Захаров (1986)|Вадим Захаров]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-06-24
| [[Пчеловод]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2021
| [[Әнвәр Нургалиев]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-01-28
| [[Әүрезтамак]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]&lt;br/&gt;[[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Символ Гайнетдинов]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-03-26
| [[Яңа Кабан (Кызыл Кама районы)|Яңа Кабан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Алсу Әбүлханова|Алсу Әбелханова]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-12-14
| [[Воркута]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2016
| [[Газинур Фарухшин]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-03-14
| [[Ирмәш (Актаныш районы)]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 1995
| [[Гөлүсә Гайнетдинова]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-06-03
| [[Габдрахман (Әлмәт районы)|Габдрахман]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Раушания Юкачева]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-02-18
| [[Күн (торак пункты)|Күн]]
| ''[[:d:Q4207836|Казан мәгълүмат технологияләре һәм элемтә техникумы]]''&lt;br/&gt;[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Raushaniya Yukachyova|Raushaniya Yukachyova]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-07-17
|-
| 
| [[Рима Ключарева]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-02-16
| [[Туймазы]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2008
| [[Рушания Таһирова]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-07-16
| [[Әдәмсә]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2006
| [[Рәфикъ Каюмов]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-08-02
| [[Кара Чишмә]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 1996
| [[Фирая Әкбәрова]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-06-02
| [[Кызыл Байрак (Югары Ослан районы)]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Firaya Akberova|Firaya Akberova]]
| 
|-
| 
| [[Гүзәл Гайнуллина]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-21
| [[Сарман]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2025
| [[Сәидә Мөхәммәтҗанова]]
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-01-12
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Фәридә Сафина]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-03-20
| [[Сарман]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]&lt;br/&gt;[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Farida Safina|Farida Safina]]
| 
|-
| 
| [[Әхнәф Исрафилов]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-01-01
| [[Минзәлә районы]]
| 
| 
| 
|-
| 2023
| [[Алсу Шакирова]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-01-23
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Alsu Shakirova|Alsu Shakirova]]
| 
|-
| 
| [[Гүзәл Шакирова (актриса)|Гүзәл Шакирова]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-11-04
| [[Чаллы]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Guzel Shakirova|Guzel Shakirova]]
| 
|-
| 
| [[Әминә Галиева]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-05
| [[Актаныш]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| 
| 
|-
| 2002
| [[Җәмилә Әсфәндиярова]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-01-03
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 1996
| [[Николай Юкачев]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-12-03
| [[Нырты]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-10-03
|-
| 
| [[Наилә Ибраһимова]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-08-05
| [[Атабай (Лаеш районы)]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nailya Ibragimova|Nailya Ibragimova]]
| 
|-
| 
| [[Илнур Закиров]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-01-17
| [[Күшәр]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Ilnur Zakirov|Ilnur Zakirov]]
| 
|-
| 2010
| [[Гөлшат Шәрәпова]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-01-01
| [[Түбән Әлки]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 2017
| [[Алинә Шәрипҗанова]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-11-21
| [[Ершов (шәһәр)]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]&lt;br/&gt;[[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Рөстәм Асаев]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-09-20
| [[Болышлы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Зөфәр Сафин (1968)|Зөфәр Сафин]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-01-27
| [[Акбулат (Татарстан)|Акбулат]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Zufar Safin|Zufar Safin]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-05-21
|-
| 2023
| [[Винарис Ильегет]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-03-11
| [[Пермь]]
| [[Пермь дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2023
| [[Илфак Хафизов]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-02-15
| [[Түбән Табын]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан федераль университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]
| 
| 
|-
| 2012-12-15
| [[Фәрит Гафиятуллин]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-04-03
| [[Зур Сәрдек]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Farid Gafiyatullin|Farid Gafiyatullin]]
| 
|-
| 2016
| [[Шамил Галиев (1967)|Шамил Галиев]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-02-03
| [[Татар Янтыгы]]
| 
| 
| 
|-
| 2014
| [[Фирүзә Хәлдәрова]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Гөлнара Вәлиева (1971)|Гөлнара Вәлиева]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-06-07
| [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
| 
| 
| 
|-
| 2013
| [[Ринат Вәлиев (1971)|Ринат Вәлиев]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-03-09
| [[Грибан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Ризван Хәкимов]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-12-26
| [[Исмаил (Дүртөйле районы)|Исмаил]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| 
| 
|-
| 2025
| [[Илнат Фәрхуллин]]
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-09-10
| [[Мамалай (Татарстан)|Мамалаево]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Альберт Җәлилов (1983)|Альберт Җәлилов]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-06-30
| [[Әстерхан]]
| [[Әстерхан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Римма Гайсина]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-10-19&lt;br/&gt;1971-05-09
| [[Зәй районы]]
| 
| 
| 
|-
| 2025
| [[Илнур Гайфуллин]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-08-02
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q4080164|Башкортстан дәүләт хореография көллияте]]''
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== ТАССР/ТССР ияләре (1926-1991) == 
{{seealso|Төркем:ТАССР атказанган артистлары}}
{{notice|Түбәндәге исемлек – [[Википедия җәмгыяте|төрле вики-волонтёрларының]] бөтендөнья [[Викимәгълүмат]] белем базасына төркәп барган бүләк ияләренең автоматик тутырылган исемлеге. Ул һичшиксез тулы түгел. [[Ярдәм:Башлаучыларга ярдәм|Викины үз кылыгызга алыгыз]], ''җитмәгән мәкаләләрне'' языгыз! Татар телле [[белем]] дөньясын үзләштерү, куллану, [[Википедия:Үстерү планы|баету һәм ныгытуга]] өлешегез өчен рәхмәтләр явып торсын үзегезгә.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q55788438. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q55788438/p585
|columns=p166/Q55788438/p585:Ел,label:исем,p569,p19,p69,p373:медиа,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! медиа
! үлем датасы
|-
| 
| [[Усман Әлмиев|Госман Әлмиев]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-04-24
| [[Акъегет (Яшел Үзән районы)|Акъегет]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Usman Almeev|Usman Almeev]]
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-04-14
|-
| 
| [[Ренат Ибраһимов]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-11-20
| [[Львов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Ibragimov|Renat Ibragimov]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-05-14
|-
| 
| [[Зөләйха Хисмәтуллина]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-11-22
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-02-24
|-
| 
| [[Хәлил Әбҗәлилов|Хәлил Әбҗәлилев]]
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896-09-29
| ''[[:d:Q4336208|Ырынбур өязе]]''
| 
| [[:commons:Category:Khalil Abzhalilov|Khalil Abzhalilov]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-03-18
|-
| 1926
| [[Кәрим Тинчурин]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-09-15
| [[Аккүл-Тараклы]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[:commons:Category:Karim Tinchurin|Karim Tinchurin]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-11-15
|-
| 
| [[Азат Аббасов]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-01-19
| [[Алабуга]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-10-11
|-
| 1980
| [[Григорий Ройтфарб]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-11-07
| [[Житомир]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12104638|Виктор Косенко исемендәге Житомир музыка укуханәсе]]''
| 
| 
|-
| 1962
| [[Әлфия Авзалова|Әлфия Әфзалова]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-01-15
| [[Актаныш]]
| [[Казан музыка көллияте]]
| [[:commons:Category:Alfiya Avzalova|Alfiya Avzalova]]
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-06-15
|-
| 
| [[Шәүкәт Биктимеров]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-10-28
| [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Shaukat Biktemirov|Shaukat Biktemirov]]
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-05-28
|-
| 
| [[Ирина Бржевская]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-12-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-04-17
|-
| 
| [[Рәшит Ваһапов]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-07
| [[Актук]]
| 
| [[:commons:Category:Rashid Vagapov|Rashid Vagapov]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-12-14
|-
| 1982
| ''[[:d:Q4137132|Ринат Мифтахов]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-05
| [[Чаллы (Кама Тамагы районы)]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-08-04
|-
| 
| [[Фёдор Григорьев]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-02-21
| ''[[:d:Q21337253|Липница]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-08-13
|-
| 
| [[Наил Дунаев]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-05-03
| [[Зәй районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nail Dunaev|Nail Dunaev]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-10-30
|-
| 
| [[Вера Минкина]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-09-09
| [[Чистай өязе]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Vera Minkina|Vera Minkina]]
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-09-20
|-
| 1977
| [[Владимир Праченко]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-21
| [[Алексеевка (шәһәр, Белгород өлкәсе)|Алексеевка]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q18786111|К. Э. Раутио исемендәге Петрозаводск музыка колледжы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-08-29
|-
| 
| [[Сара Садыйкова]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-11-01
| [[Казан]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Sara Sadykova|Sara Sadykova]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-06-07
|-
| 
| [[Владимир Серебряков|Владимир Серебрәков]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-03-08
| [[Түбән Новгород]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-06-10
|-
| 1957
| ''[[:d:Q4458287|Вера Титова]]''
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-09-28
| [[Казаклар (Алексеевск районы)|Сабакай]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-03-25
|-
| 1991
| [[Салават Фәтхетдинов|Салават Фәтхетдинев]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-01-10
| [[Аксәет]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Salavat Fathutdinov|Salavat Fathutdinov]]
| 
|-
| 
| [[Илһам Шакиров]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-02-15
| [[Яңа Бүләк (Тукай районы)|Яңа Бүләк]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Ilgam Shakirov|Ilgam Shakirov]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-01-16
|-
| 
| [[Шамил Бариев]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-11-14
| [[Олы Арташ (Саба районы)]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| [[:commons:Category:Shamil Bariev|Shamil Bariev]]
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-03-11
|-
| 
| [[Фуат Халитов|Фуат Халитев]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-02-18
| [[5 нче полиция бүлеге (Казан)|5 нче пүлисә бүлеге]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-16
|-
| 
| ''[[:d:Q12108477|Людмила Кара-Гяур]]''
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-05-01
| [[Шахты]]
| ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''
| 
| 
|-
| 1991
| [[Айдар Хафиз|Ай­дар Ха­физ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-05-20
| [[Күн (торак пункты)|Күн]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Aydar Hafizov|Aydar Hafizov]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-12-13
|-
| 1957
| [[Айрат Арсланов (артист)|Айрат Арсланов]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-04-10
| [[Ахун (Бүздәк районы)|Ахун]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''&lt;br/&gt;[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-04-23
|-
| 1970
| [[Габдулла Рәхимкулов]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-02-15
| [[Кече Шәйморза]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-10-09
|-
| 
| [[Илдус Хәниф улы Әхмәтҗанов|Илдус Әхмәтҗанов]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-19
| [[Татар Кандызы]]
| 
| [[:commons:Category:Ildus Akhmetzhanov|Ildus Akhmetzhanov]]
| 
|-
| 
| [[Ирек Баһманов]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-01-06
| [[Әлмәт]]
| 
| [[:commons:Category:Irek Bagmanov|Irek Bagmanov]]
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-11-22
|-
| 
| [[Мөнирә Булатова]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-05-19
| [[Архангельск]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-05-31
|-
| 1977
| [[Таһир Якупов]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-05-13
| [[Казан]]
| [[80 нче мәктәп (Казан)|80 нче мәктәп]]
| [[:commons:Category:Tagir Yakupov|Tagir Yakupov]]
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-10-01
|-
| 1956
| [[Фуат Таһиров]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-03-31
| [[Шуширмә]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-05-12
|-
| 
| [[Фәхри Насретдинов|Фәхри Нәсретдинев]]
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-10-23
| [[Шәмбалыкчы]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986
|-
| 
| [[Хәлим Җәлалов]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-04-27
| [[Олы Солтан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Halim Zalyalov|Halim Zalyalov]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-07-05
|-
| 1987
| [[Хәмдүнә Тимергалиева]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-05-24
| [[Котлыяр]]
| 
| [[:commons:Category:Hamduna Timergalieva|Hamduna Timergalieva]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-09-14
|-
| 1969
| [[Эмиль Җәләлетдинов]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-07-02
| [[Сәмәрканд]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Emil Zalaldinov|Emil Zalaldinov]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-03-19
|-
| 1974
| [[Әзһәр Шакиров|Әзһәр Шакирев]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-02-22
| [[Азнакай районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Azgar Shakirov|Azgar Shakirov]]
| 
|-
| 1991
| [[Әсхәт Хисмәтов]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-01-01
| [[Түбән Әлки]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ashat Hismatov|Ashat Hismatov]]
| 
|-
| 
| [[Николай Провоторов]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-12-17
| [[Самар губернасы]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-02-16
|-
| 
| [[Зәйни Солтанов]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-01-17
| [[Әстерхан]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[:commons:Category:Zayni Sultanov|Zayni Sultanov]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-05-05
|-
| 
| [[Мөхтәр Мутин]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-01-02
| [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-07-03
|-
| 
| [[Гөлсем Исәнголова]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-06-10
| [[Дәүләткол (Мәләвез районы)|Дәүләткол]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Нинель Юлтыева|Нинель Юлтый]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-02-03
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-11-23
|-
| 1991
| [[Георгий Ибушев]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-09-20
| [[Владимир (Мамадыш районы)|Владимир (Кече Бөрсет)]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Georgiy Ibushev|Georgiy Ibushev]]
| 
|-
| 
| [[Идеал Ишбүләков|Идеал Ишбүләкев]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-12-26
| [[Каршы (шәһәр)|Каршы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-02-15
|-
| 
| [[Мәрьям Рахманкулова|Мәрьям Рахманколова]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-11-20
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Maryam Rakhmankulova|Maryam Rakhmankulova]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-02-08
|-
| 
| [[Венера Шәрипова]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-12-27
| [[Ширабад]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-12-08
|-
| 
| [[Сәхибҗамал Гыйззәтуллина-Волжская|Сәхибҗамал Гыйззәтуллина]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-05-15
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Sakhibzhamal Gizzatullina-Volzhskaya|Sakhibzhamal Gizzatullina-Volzhskaya]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-04-06
|-
| 1982
| [[Алсу Гайнуллина]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-02-24
| [[Иске Чүпрәле]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Alsu Gainullina|Alsu Gainullina]]
| 
|-
| 
| [[Наилә Гәрәева]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-11-18
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]
| [[:commons:Category:Nailya Garaeva|Nailya Garaeva]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-11-28
|-
| 1976
| [[Нәҗибә Ихсанова]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-01-25
| [[Тымытык районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Najiba Ikhsanova|Najiba Ikhsanova]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-03-12
|-
| 1976
| [[Дамирә Кузаева]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-05-16
| [[Төнгүк]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-12-20
|-
| 
| [[Гай Таһиров]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-01-08
| 
| 
| [[:commons:Category:Gay Tagirov|Gay Tagirov]]
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-09-16
|-
| 1983
| [[Флёра Сөләйманова]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-03-10
| [[Иске Барыш]]&lt;br/&gt;[[Кама Тамагы районы]]
| 
| [[:commons:Category:Flyora Suleymanova|Flyora Suleymanova]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-09-14
|-
| 1971
| [[Асия Хәйруллина]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-07-15
| [[Түбән Барыш|Ясаклы Бураш]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-11-04
|-
| 
| ''[[:d:Q21600041|Вера Улик]]''
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-01-30
| [[Киев]]
| ''[[:d:Q4220226|И. К. Карпенко-Карый исемендәге Киев илкүләм театр, кино һәм телевидение университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-08-28
|-
| 1945
| [[Барый Әхтәмов]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-06-19
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]''
| [[:commons:Category:Gabdulbari Ahtyamov|Gabdulbari Ahtyamov]]
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999-01-17
|-
| 1939
| [[Нәфыйга Арапова]]
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-04-30
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Nafiga Arapova|Nafiga Arapova]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-04-13
|-
| 
| [[Феодосия Дембицкая]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-05-01
| [[Таганрог]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-03-28
|-
| 1989
| [[Айдар Фәйзрахманов]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-01-30
| [[Урта Бирәзә]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 1991
| [[Зөһрә Шәрифуллина]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-12-20
| [[Сарман]]
| [[Түбән Кама музыка көллияте|Салих Сәйдәшев исемендәге Түбән Кама музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Раилә Гарипова]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-11-22
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| [[:commons:Category:Railya Garipova|Railya Garipova]]
| 
|-
| 
| [[Екатерина Ковелькова]]
| data-sort-value=&quot;1876&quot; | 1876-12-21
| [[Казан]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-02-07
|-
| 
| [[Мөхит Кичүбаев]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-08-16
| [[Сыскы]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-06-24
|-
| 1981
| [[Дания Нуруллина]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-08-23
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Daniya Nurullina|Daniya Nurullina]]
| 
|-
| 1986
| [[Зөлфирә Зарипова]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-06-15
| [[Яңа Бәрәскә]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Геннадий Васько]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-07-29
| ''[[:d:Q4222729|Кыянытсә]]''
| ''[[:d:Q4496334|Харкау милли сәнгать институты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4331411|Әдис милли музыка академиясе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-11-28
|-
| 
| [[Александр Калаганов]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-03-10
| [[Каманича]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Kalaganov|Aleksandr Kalaganov]]
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-02-22
|-
| 
| ''[[:d:Q50220844|Александр Литвинов]]''
| data-sort-value=&quot;1861&quot; | 1861-06-10
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Litvinov (conductor)|Aleksandr Litvinov (conductor)]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-05-25
|-
| 1973
| [[Юнона Карева]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-07-07
| [[Харьков]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-05-27
|-
| No/unknown value
| [[Галия Нигъмәтуллина]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-01-02
| [[Орски|Ыр]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-01-04
|-
| 1957
| [[Рокыя Кушловская]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901
| [[Казан]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-05-31
|-
| 1957
| [[Зәйнәп Камалова]]
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-04-16
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Zaynap Kamalova|Zaynap Kamalova]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-02-12
|-
| 
| [[Мөбарәк Батталов]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-05-15
| [[Урта Тигәнәле]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-12-08
|-
| 1973
| [[Исламия Мәхмүтова]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-12-01
| [[Югары Әлки]]
| 
| [[:commons:Category:Islamiya Makhmutova|Islamiya Makhmutova]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-12-03
|-
| 1950
| [[Сәлах Хөсни]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-10-05
| [[Тыба|Көрәле]]
| 
| [[:commons:Category:Salah Husni|Salah Husni]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-05-11
|-
| 
| [[Гөлзадә Сафиуллина]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-09-08
| [[Шекә]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
| [[:commons:Category:Gulzada Safiullina|Gulzada Safiullina]]
| 
|-
| 1984
| [[Рузия Мотыйгуллина]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-03-03
| [[Югары Әлки]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 1944
| [[Сәет Булатов]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-05-23
| [[Сембер]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-07-16
|-
| 1984
| [[Инсаф Фәхретдинов]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-04-27
| [[Губаха]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| [[:commons:Category:Insaf Fahretdinov|Insaf Fahretdinov]]
| 
|-
| 1950
| [[Шәфыйка Котдусова]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-03-05
| [[Акъяр]]
| ''[[:d:Q3912936|П. И. Чайковский исемендәге Акмәчет музыка укуханәсе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-04-18
|-
| 
| [[Анна Гацулина]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-09-22
| [[Волгоград]]
| 
| [[:commons:Category:Anna Gatsulina|Anna Gatsulina]]
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-07-07
|-
| 1980
| [[Рафаэль Сәхабиев]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-07-08
| [[Түбән Кама районы]]
| 
| [[:commons:Category:Rafael Sahabiev|Rafael Sahabiev]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-11-29
|-
| 
| [[Гөлсем Сөләйманова]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-02-24
| [[Казан]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-06-14
|-
| 1982
| [[Илдар Хәйруллин (1950)|Илдар Хәйруллин]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-06
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ildar Khairullin (actor)|Ildar Khairullin (actor)]]
| 
|-
| 
| [[Владимир Федотов (1950)|Владимир Федотов]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-01-13
| [[Октябрьск]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Vladimir Sergeevich Fedotov|Vladimir Sergeevich Fedotov]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q109410307|Гета Бәширова]]''
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-05-31
| [[Хуҗанд|Хуҗант]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-01-04
|-
| 
| ''[[:d:Q112285814|Владимир Яковлев]]''
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-01-10
| [[Яңа Шахтинск]]
| [[Рус балеты академиясе]]
| [[:commons:Category:Vladimir Yakovlev (artist)|Vladimir Yakovlev (artist)]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q113320172|Евгений Кара-Гяур]]''
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-12-25
| [[Одесса]]
| ''[[:d:Q4220226|И. К. Карпенко-Карый исемендәге Киев илкүләм театр, кино һәм телевидение университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-02-10
|-
| 1976
| [[Флера Хәмитова]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-05-02
| [[Казан]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан педагогика көллияте]]
| 
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-05-31
|-
| 1990
| [[Искәндәр Биктаһиров]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-12
| [[Югары Чыгтай]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[:commons:Category:Iskander Biktagirov|Iskander Biktagirov]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-12-24
|-
| 1945
| [[Нәҗип Гайнуллин]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-02-15
| [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-07-14
|-
| 
| [[Замир Мостафин]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-09-18
| [[Мерәс (Актаныш районы)]]
| ''[[:d:Q62018260|Дәүләт цирк һәм эстрада сәнгате укуханәсе]]''
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре}}
{{Казанда узучы чаралар}}

[[Төркем:Татарстанның мактаулы исемнәре]]</text>
      <sha1>ephmzlsvd6dnbb24ap35nrpfao7lf8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Татарстан Республикасының Халык артисты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190461</id>
    <revision>
      <id>5987133</id>
      <parentid>5981407</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T05:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68786" sha1="4zkdafd4iigphzoyv957lkoq29llwnl" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Татарстан Республикасының Халык артисты''' ({{lang-ru|{{Label|Q4313318|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4313318|lang=en}}}}) — {{Татарстан республикасы байрагы}} дәүләт бүләге, {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Татарстан Республикасының мактаулы исемнәре|мактаулы исемнәренең|ru|Почётные звания Татарстана}} берсе. 

== Тарихы ==
[[Файл:People's Artist of the Tatar ASSR.jpg|100px|thumb|left|{{тәрҗемә ителмәгән 5|Татар АССР халык артисты||d|Q49517688}} билгесе]]
[[1940 ел]]да {{тәрҗемә ителмәгән 5|Татар АССР халык артисты||d|Q49517688}} буларак [[ТАССР ЮШ]] указы нигезендә булдырылган. [[1991 ел]]дан соң яңа исем белән [[Татарстан Президенты]] тарафыннан бирелә, [[2004 ел]]да рәсмиләштерелә.

Бүләкләнүчеләр саны — 250 кеше (1998),&lt;ref&gt;[[Татар энциклопедия сүзлеге]]&lt;/ref&gt; 395 кеше (1.01.2015).

== Бүләкләнү нигезе ==
Югары осталыкка ия булган, күренекле сәнгать образлары, спектакльләр, кинофильмнар, телеспектакльләр, телефильмнар, концерт, эстрада, цирк программалары, музыкаль, телевизион һәм радио әсәрләре иҗат иткән һәм республиканың сәнгати мәдәниятенә зур өлеш керткән, җәмәгатьчелеккә киң танылган артистларга, режиссерларга, балетмейстерларга, дирижерларга, хормейстерларга, музыкаль башкаручыларга һәм башка сәнгать әһелләренә. «[[Татарстан Республикасының Атказанган артисты|Татарстан Республикасының Атказанган артисты»]] яисә «[[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе»]] дигән мактаулы исемнәр бирелгәннән соң, кагыйдә буларак, кимендә 10 ел узгач бирелә (беренче партияләрне башкаручы балет артистларына кимендә биш ел узгач бирелә).&lt;ref&gt;[http://kitaphane.tatarstan.ru/file/Гос%20награды%20рТ.pdf Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре турында]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Татарстан Республикасы ияләре (1992-) ==
{{seealso|Калып:Татарстан Республикасының Халык артисты|Төркем:Татарстанның халык артистлары}}

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q4313318. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q4313318/p585
|columns=p166/Q4313318/p585:Ел,label:исем,p569,p19,p69,p373:медиа,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! медиа
! үлем датасы
|-
| 
| [[Тәслимә Фәйзуллина]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-07-17
| [[Дүсән]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
| [[:commons:Category:Taslima Fayzullina|Taslima Fayzullina]]
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-10-13
|-
| 
| [[Рамил Курамшин]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-07-16
| [[Кучкай Пажары]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-12-18
|-
| 2006
| [[Кирам Сатиев]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-07-21
| [[Актаныш районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Kiram Satiev|Kiram Satiev]]
| 
|-
| 2024
| [[Ришат Төхвәтуллин]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-03-03
| [[Карамалы-Гобәй]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Рәмзия Безус]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-01-02
| [[Сарман районы]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Ramziya Bezus|Ramziya Bezus]]
| 
|-
| 2023
| [[Олег Фазылҗанов]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-03-10
| [[Балык Бистәсе районы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Oleg Fazylzyanov|Oleg Fazylzyanov]]
| 
|-
| 
| [[Фәрит Шиһапов]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-08-05
| [[Сарман районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-12-02
|-
| 
| [[Фоат Әбүбәкеров|Фуат Әбүбәкерев]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-11-02
| [[Нәмәнгән]]
| 
| [[:commons:Category:Fuat Abubakirov|Fuat Abubakirov]]
| 
|-
| 
| [[Фәез Бәдриев]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-12-19
| [[Бикбау]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-01-17
|-
| 
| [[Зөһрә Бәйрәшева]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-10-08
| [[Касыйм (шәһәр)|Касыйм]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-08-02
|-
| 
| [[Фән Вәлиәхмәтов]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-01-18
| [[Шаран районы|Шаран райуны]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-10-12
|-
| 
| [[Гөлзадә Сафиуллина]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-09-08
| [[Шекә]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
| [[:commons:Category:Gulzada Safiullina|Gulzada Safiullina]]
| 
|-
| 2009
| [[Булат Сәлахов]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-03-21
| [[Алан (Арча районы)|Алан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Bulat Salyakhov|Bulat Salyakhov]]
| 
|-
| 
| [[Лариса Башкирова]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-04-17
| [[Гәнҗә]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Флюра Бикмурзина]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-07-01
| [[Иске Салман]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Нуриәхмәт Сафин]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-12-15
| [[Кыр Шонталысы (Татарстан)|Кыр Шонталысы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Мирсәет Сөнгатуллин]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Инсаф Фәхретдинов]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-04-27
| [[Губаха]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| [[:commons:Category:Insaf Fahretdinov|Insaf Fahretdinov]]
| 
|-
| 
| [[Чулпан Закирова]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-07-24
| [[Казан]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| 
| 
|-
| 2022
| [[Зифа Нагаева]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-03-01
| [[Иске Итекәй]]
| [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Һаҗәр Шәкүрова]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-06-26
| [[Саба районы]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-06-26
|-
| 
| [[Владимир Степанов (артист)|Владимир Степанов]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-08-09
| [[Новосибирск]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-03-19
|-
| 2016
| [[Венера Шакирова]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-10-11
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2016
| [[Резидә Шәрәфиева]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-01-10&lt;br/&gt;1966
| [[Наратлы Кичү]]
| [[Минзәлә педагогика көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025
|-
| 
| [[Рәфыйк Таһиров]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Азат Хөсәенов (1958)|Азат Хөсәенов]]
| 
| 
| 
| [[:commons:Category:Azat Timershaeh|Azat Timershaeh]]
| 
|-
| 
| [[Рөстәм Галиев (1960)|Рөстәм Галиев]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-08-27
| [[Киекле]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| 
| 
|-
| 1995
| [[Айдар Әхмәтов]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-04-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]''
| 
| 
|-
| 1998
| [[Роза Салихова (1948)|Роза Салихова]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-10-20
| [[Усы (Актаныш районы)|Усы]]
| [[Әлмәт музыка көллияте|Ф.З. Яруллин исемендәге Әлмәт музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Нурдия Җүрәева]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-06-02
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q89584058|Юзефина Сокольская]]''
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945
| 
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 2012
| [[Зөлфия Шакирова]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-06-05
| [[Югары Аташ]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]&lt;br/&gt;[[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 2023
| [[Вадим Захаров (1986)|Вадим Захаров]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-06-24
| [[Пчеловод]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Виталий Агапов]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Владимир Федотов (1950)|Владимир Федотов]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-01-13
| [[Октябрьск]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Vladimir Sergeevich Fedotov|Vladimir Sergeevich Fedotov]]
| 
|-
| 2001
| ''[[:d:Q106447045|Viktor Dering]]''
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-08-14
| [[Харбин]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-05-18
|-
| 
| [[Гамил Әсхәдуллин]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-03-19
| [[Түбән Кама районы]]&lt;br/&gt;[[Шәңгәлче]]
| [[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Рөстәм Маликов]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-07-20
| [[Бикбау]]
| 
| [[:commons:Category:Rustam Malikov|Rustam Malikov]]
| 
|-
| 
| [[Галина Окунева-Ластовка]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-01-01
| [[Семенсола]]
| 
| 
| 
|-
| 2025
| [[Алсу Әбүлханова|Алсу Әбелханова]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-12-14
| [[Воркута]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2007
| [[Гөлүсә Гайнетдинова]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-06-03
| [[Габдрахман (Әлмәт районы)|Габдрахман]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Рабига Сибгатуллина]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-01-27
| [[Иске Иябаш]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Раушания Юкачева]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-02-18
| [[Күн (торак пункты)|Күн]]
| ''[[:d:Q4207836|Казан мәгълүмат технологияләре һәм элемтә техникумы]]''&lt;br/&gt;[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Raushaniya Yukachyova|Raushaniya Yukachyova]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-07-17
|-
| 2018
| [[Рәфикъ Каюмов]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-08-02
| [[Кара Чишмә]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2012
| [[Фирая Әкбәрова]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-06-02
| [[Кызыл Байрак (Югары Ослан районы)]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Firaya Akberova|Firaya Akberova]]
| 
|-
| 
| [[Фирзәр Мортазин]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-01-21
| [[Кайбыч]]
| [[Лениногорск музыка-сәнгать педагогика көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Фәридә Сафина]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-03-20
| [[Сарман]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт мәдәният институты]]&lt;br/&gt;[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Farida Safina|Farida Safina]]
| 
|-
| 2008
| [[Җәмилә Әсфәндиярова]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-01-03
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Наилә Ибраһимова]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-08-05
| [[Атабай (Лаеш районы)]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nailya Ibragimova|Nailya Ibragimova]]
| 
|-
| 2022
| [[Гөлшат Шәрәпова]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-01-01
| [[Түбән Әлки]]
| [[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 2023
| [[Алинә Шәрипҗанова]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-11-21
| [[Ершов (шәһәр)]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]&lt;br/&gt;[[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]]
| 
| 
|-
| 2022
| [[Рөстәм Асаев]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-09-20
| [[Болышлы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q120733971|Евгений Михайлов]]''
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973
| 
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Evgeny Vladimirovich Mikhailov|Evgeny Vladimirovich Mikhailov]]
| 
|-
| 2023
| [[Фирүзә Хәлдәрова]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 2000
| [[Искәндәр Биктаһиров]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-12
| [[Югары Чыгтай]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[:commons:Category:Iskander Biktagirov|Iskander Biktagirov]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-12-24
|-
| 2013
| [[Фәрит Хатыйпов (1948)|Фәрит Хатыйпов]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-01-01
| [[Югары Кибәхуҗа]]
| [[Казан музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Мнир Соколов]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-05-26
| [[Иваново]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Марат Сираҗетдинов (1948)|Марат Сираҗетдинов]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948
| [[Уфа]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-03-26
|-
| 2025
| [[Фәридә Әхмәтшина]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-05-17
| [[Бакалы]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Альфред Якшимбетов]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-01-10
| [[Иске Акколай]]
| 
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q135634326|Nina Kalaganova]]''
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-06-11
| [[Ижау]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| [[:commons:Category:Nina Kalaganova|Nina Kalaganova]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q135635661|Меркушин, Михаил Алексеевич]]''
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-12-18
| [[Заволжье (шәһәр)]]
| ''[[:d:Q28803918|Nizhogordskoe teatrlnoye yschlishe Evatigneev]]''&lt;br/&gt;[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[:commons:Category:Mikhail Merkushin|Mikhail Merkushin]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q135636977|Казанцев, Вячеслав Васильевич]]''
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-08-20
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Vyacheslav Kazantsev|Vyacheslav Kazantsev]]
| 
|-
| 
| [[Илья Славутский]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-01-29
| [[Озёрск (Чиләбе өлкәсе)|Озёрск]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| 
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q136816928|Тухватуллин, Ришат Айратович]]''
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-03-03
| [[Карамалы-Гобәй]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Шамил Әхмәтҗанов]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-03-07
| [[Курса-Почмак]]
| [[Казан музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Рәсим Низамов]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-12-01
| [[Төрек-Тәмте]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Алсу Сафина|Алсу Абрамова]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-06-27
| [[Бөгелмә]]
| 
| [[:commons:Category:Alsou Abramova|Alsou Abramova]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q739505|Denis Matsuev]]''
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-06-11
| [[Иркутск]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Denis Matsuev|Denis Matsuev]]
| 
|-
| 
| [[Ренат Ибраһимов]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-11-20
| [[Львов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Ibragimov|Renat Ibragimov]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-05-14
|-
| 1992
| [[Зөләйха Хисмәтуллина]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-11-22
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-02-24
|-
| 
| [[Гүзәл Уразова]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-01-08
| [[Барда|Барда авылы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Илдар Абдразаков]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-26
| [[Уфа]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| [[:commons:Category:Ildar Abdrazakov|Ildar Abdrazakov]]
| 
|-
| 1978
| [[Владимир Андреев (1930)|Владимир Андреев]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-08-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Andreev|Vladimir Andreev]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-08-29
|-
| 
| [[Альберт Әсәдуллин]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-09-01
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| [[:commons:Category:Albert Asadullin|Albert Asadullin]]
| 
|-
| 
| [[Әнвәр Бакиров (1920)|Әнвәр Бакиров]]
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-07-07
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-08-10
|-
| 
| [[Владимир Васильев (1978)|Владимир Васильев]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-11-23
| [[Чаллы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Vladimir Vasilyev (singer)|Vladimir Vasilyev (singer)]]
| 
|-
| 
| [[Илсөяр Газетдинова]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951
| [[Исмаил (Дүртөйле районы)|Исмаил]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Айдар Галимов]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-02-23
| [[Мәдәният (Бакай-Ата районы)|Мәдәният]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| [[:commons:Category:Aidar Galimov|Aidar Galimov]]
| 
|-
| 
| [[Фидан Гафаров]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-10-12
| [[Яңа Уртай]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
| 
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-04-27
|-
| 
| [[Ренат Еникиев]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-06-13
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Enikeev|Renat Enikeev]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-03-13
|-
| 
| [[Фәррух Закиров]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-04-16
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q21674834|Үзбәкстан дәүләт консерваториясе]]''
| [[:commons:Category:Farrukh Zokirov|Farrukh Zokirov]]
| 
|-
| 
| [[Нурия Ирсаева]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-10-13
| [[Канбәк]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Хәлимә Искәндәрова|Хәлимә Искәндәрева]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-05-19
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Khalima Iskanderova|Khalima Iskanderova]]
| 
|-
| 2003
| [[Надежда Кадышева]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-06-01
| [[Горкино]]
| ''[[:d:Q4146899|М.М. Ипполитов-Иванов исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институты]]''
| [[:commons:Category:Nadezhda Kadysheva|Nadezhda Kadysheva]]
| 
|-
| 
| [[Рәшит Кәлимуллин]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-05-06
| [[Яшел Үзән]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Rashid Kalimullin|Rashid Kalimullin]]
| 
|-
| 
| [[Георгий Ковтун]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-02-19
| [[Одесса]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| 
| 
|-
| 2001
| [[Игорь Лацанич]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-07-11
| [[Ужгород|Ужһород]]
| ''[[:d:Q1992023|Львов милли музыка академиясе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-07-17
|-
| 
| [[Лариса Маслова]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-25
| [[Вольск]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Александр Сладковский]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-10-20
| [[Таганрог]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Alexander Sladkovsky|Alexander Sladkovsky]]
| 
|-
| 
| [[Салават Фәтхетдинов|Салават Фәтхетдинев]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-01-10
| [[Аксәет]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Salavat Fathutdinov|Salavat Fathutdinov]]
| 
|-
| 
| [[Зөфәр Хәйретдинов]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-08-05
| [[Татар Казысы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Илһам Шакиров]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-02-15
| [[Яңа Бүләк (Тукай районы)|Яңа Бүләк]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Ilgam Shakirov|Ilgam Shakirov]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-01-16
|-
| 
| [[Галина Юрченко]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-09-22
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Фуат Халитов|Фуат Халитев]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-02-18
| [[5 нче полиция бүлеге (Казан)|5 нче пүлисә бүлеге]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-16
|-
| 
| [[Рем Урасин]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-05-15
| [[Казан]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Rem Urasin|Rem Urasin]]
| 
|-
| 2001
| [[Айдар Хафиз|Ай­дар Ха­физ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-05-20
| [[Күн (торак пункты)|Күн]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Aydar Hafizov|Aydar Hafizov]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-12-13
|-
| 1996
| [[Габдулла Рәхимкулов]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-02-15
| [[Кече Шәйморза]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-10-09
|-
| 
| [[Зилә Сөнгатуллина]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-07-30
| [[Югары Кыйгы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Zilya Sungatullina|Zilya Sungatullina]]
| 
|-
| 
| [[Илдус Хәниф улы Әхмәтҗанов|Илдус Әхмәтҗанов]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-19
| [[Татар Кандызы]]
| 
| [[:commons:Category:Ildus Akhmetzhanov|Ildus Akhmetzhanov]]
| 
|-
| 2021
| [[Илһам Вәлиев]]
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-07-19
| [[Имәнлекүл]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]&lt;br/&gt;[[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
| 
| 
|-
| 
| [[Луара Шакирҗанова]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-09
| [[Күлле Киме]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| [[:commons:Category:Luara Shakirzhanova|Luara Shakirzhanova]]
| 
|-
| 
| [[Люция Хәмитова|Люция Хәмитева]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-07-12
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Мирсәет Яруллин]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-07-12
| [[Мамадыш районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-04-06
|-
| 
| [[Нәфкать Нигъмәтуллин]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-11-16
| [[Уракай (Яңавыл районы)|Уракай]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Рамил Төхфәтуллин]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-10-02
| [[Галиәсгар Камал урамы (Казан)|Галиәсгар Камал урамы]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Ramil Tuhvatullin|Ramil Tuhvatullin]]
| 
|-
| 
| [[Фасил Әхмәтов|Фасил Әхмәтев]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-05-23
| [[Салтык Ерыклы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-09-06
|-
| 
| [[Фәнәвил Галиев]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-01-04
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Хәлим Җәлалов]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-04-27
| [[Олы Солтан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Halim Zalyalov|Halim Zalyalov]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-07-05
|-
| 2000
| [[Әзһәр Шакиров|Әзһәр Шакирев]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-02-22
| [[Азнакай районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Azgar Shakirov|Azgar Shakirov]]
| 
|-
| 
| [[Әсхәт Хисмәтов]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-01-01
| [[Түбән Әлки]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ashat Hismatov|Ashat Hismatov]]
| 
|-
| 
| [[Нурҗамал Үсәнбаева]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-06-04
| [[Арыс]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Леонид Любовский]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-02-24
| ''[[:d:Q13520833|Камьянка]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Leonid Lyubovsky|Leonid Lyubovsky]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-09-10
|-
| 
| [[Марат Шәрипов]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-03-26
| [[Ямакай]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Идрис Газиев]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-04-21
| [[Корманай]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| [[:commons:Category:Idris Gaziev|Idris Gaziev]]
| 
|-
| 1992
| [[Рубин Абдуллин]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-08-19
| [[Йошкар-Ола]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Хәния Фәрхи]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-05-30
| [[Югары Салаюа]]
| 
| [[:commons:Category:Haniya Farhi|Haniya Farhi]]
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-07-27
|-
| 
| [[Сәвия Сираева]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-01-05
| [[Иске Исай|Ишморат]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Ризидә Фәхруллина]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-04-01
| [[Югары Манчар]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Нинель Юлтыева|Нинель Юлтый]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-02-03
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-11-23
|-
| 
| [[Георгий Ибушев]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-09-20
| [[Владимир (Мамадыш районы)|Владимир (Кече Бөрсет)]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Georgiy Ibushev|Georgiy Ibushev]]
| 
|-
| 
| [[Анатолий Луппов]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-06-02
| [[Пачи (Киров өлкәсе)|Пачи]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Anatoly Luppov|Anatoly Luppov]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-08-08
|-
| 
| [[Шамил Рәхмәтуллин (1930)|Шамил Рәхмәтуллин]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-09-01
| ''[[:d:Q20026935|Пашня (Томскан область)]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-04-22
|-
| 
| [[Альбина Шаһиморатова]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-10-17
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Albina Shagimuratova|Albina Shagimuratova]]
| 
|-
| 
| [[Рәхилә Мифтахова]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-10-07
| [[Хуҗайлы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-01-08
|-
| 
| [[Бахытжан Смагулов]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-11-04
| [[Чар (Казакъстан)|Чар]]
| 
| 
| 
|-
| 2006
| [[Резеда Әхиярова]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-06-01
| 
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]&lt;br/&gt;[[Казан музыка көллияте]]
| [[:commons:Category:Rezeda Akhiyarova|Rezeda Akhiyarova]]
| 
|-
| 
| [[Венера Ганиева]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-03-24
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Venera Ganeeva|Venera Ganeeva]]
| 
|-
| 2000
| [[Асаф Вәлиев]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-06-26
| [[Актаныш]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]&lt;br/&gt;[[Минзәлә педагогика көллияте]]
| [[:commons:Category:Asaf Valiev|Asaf Valiev]]
| 
|-
| 
| [[Рөстәм Вәлиев (1961)|Рөстәм Вәлиев]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-10-27
| [[Самар]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-03-05
|-
| 2014
| [[Илдус Габдрахманов]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-05-27
| [[Апас районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ildus Gabdrakhmanov|Ildus Gabdrakhmanov]]
| 
|-
| 
| [[Миңгол Галиев|Мингол Галиев]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-08-27
| [[Мамадыш районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Mingol Galeev|Mingol Galeev]]
| 
|-
| 
| [[Рөстәм Закиров]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-05-11
| [[Урта Пошалым]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Галина Казанцева]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-11-12
| [[Маҗын]]
| [[Мулланур Вахитов исемендәге 2нче гимназия (Яр Чаллы)]]&lt;br/&gt;[[Әлмәт музыка көллияте|Ф.З. Яруллин исемендәге Әлмәт музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 2023
| [[Филүс Каһиров]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-11-02
| [[Бүздәк районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 2004
| [[Лидия Әхмәтова]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-10-17
| [[Кайбыч районы]]
| [[Иске Тәрбит урта мәктәбе]]&lt;br/&gt;[[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан музыка көллияте]]&lt;br/&gt;[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Lidia Akhmetova|Lidia Akhmetova]]
| 
|-
| 
| [[Алмаз Монасыйпов]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-07-11
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Almaz Monasypov|Almaz Monasypov]]
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-07-24
|-
| 
| [[Шамил Монасыйпов]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-10-31
| [[Камьянске]]
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
| 
| 
|-
| 
| [[Габделфәт Сафин]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-10-11
| [[Симетбаш]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Миләүшә Таминдарова]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-05-13
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Milyausha Tamindarova|Milyausha Tamindarova]]
| 
|-
| 2006
| [[Флёра Сөләйманова]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-03-10
| [[Иске Барыш]]&lt;br/&gt;[[Кама Тамагы районы]]
| 
| [[:commons:Category:Flyora Suleymanova|Flyora Suleymanova]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-09-14
|-
| 
| [[Клара Хәйретдинова]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-07-27
| [[Өнсә]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 2003
| [[Зөләйха Хәкимҗанова]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-30
| [[Ярлы Түбә]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Альберт Әсәдуллин (виолончелист)|Альберт Әсәдуллин]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-10-16
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-07-11
|-
| 
| [[Әхмәт Әхәди]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-03-30
| [[Атаконыс (Җетесай районы)]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Ahmed Agadi|Ahmed Agadi]]
| 
|-
| 
| [[Александр Славутский]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-11-27
| [[Чиләбе]]
| ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Slavutskiy|Aleksandr Slavutskiy]]
| 
|-
| 
| [[Ризидә Галимова]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-10-26
| [[Чистай]]
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
| 
| 
|-
| 
| [[Александр Карпеев]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-02-22
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Alexander Karpeev|Alexander Karpeev]]
| 
|-
| 
| [[Зөфәр Билалов]]
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-01-05
| [[Олы Елга (Балык Бистәсе районы)|Олы Елга]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Зәйнәп Фәрхетдинова]]
| data-sort-value=&quot;1967&quot; | 1967-08-17
| ''[[:d:Q4238469|Krasnogorsk]]''
| 
| [[:commons:Category:Zaynab Farhetdinova|Zaynab Farhetdinova]]
| 
|-
| 
| [[Михаил Казаков (1976)|Михаил Казаков]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-15
| [[Мәләкәс (Сембер өлкәсе)|Мәләкәс]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Айдар Фәйзрахманов]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-01-30
| [[Урта Бирәзә]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| 
| 
|-
| 1997
| [[Зөһрә Шәрифуллина]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-12-20
| [[Сарман]]
| [[Түбән Кама музыка көллияте|Салих Сәйдәшев исемендәге Түбән Кама музыка көллияте]]
| 
| 
|-
| 
| [[Радик Зөфәр улы Бариев|Радик Бариев]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-06-30
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Radik Bariev (actor)|Radik Bariev (actor)]]
| 
|-
| 
| [[Валерий Казанцев|Валери Казанцев]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-02-04
| ''[[:d:Q4109156|Verkhovye]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-02-05
|-
| 
| [[Наҗия Теркулова|Нәҗия Теркулова]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-08-25
| [[Әстерхан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-10-14
|-
| 
| [[Юрий Ичетовкин]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-09-27
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
| ''[[:d:Q4154225|Ерак Көнчыгыш дәүләт сәнгать институты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-07-11
|-
| 
| [[Тимергали Зиннуров]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-11-18
| [[Лаеш районы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Ганс Сәйфуллин]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-02-26
| [[Баулы]]
| 
| 
| 
|-
| 2007
| [[Зөлфирә Зарипова]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-06-15
| [[Яңа Бәрәскә]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Фуат Зарипов]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-02-04
| [[Чыбыклы]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Галина Ишкова]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-08-24
| ''[[:d:Q25739834|Юдиха]]''
| 
| [[:commons:Category:Galina Ishkova|Galina Ishkova]]
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-12-01
|-
| 
| [[Александр Калаганов]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-03-10
| [[Каманича]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Kalaganov|Aleksandr Kalaganov]]
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-02-22
|-
| 
| [[Шәмси Закиров]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-02-11
| [[Шәдче]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 2008
| [[Илсур Сафин (1962)|Илсур Сафин]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-08-11
| [[Югары Балтай]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Ләлә Миңнуллина]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-08-21
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== ТАССР/ТССР ияләре (1926-1991) == 
{{seealso|Төркем:ТАССР халык артистлары}}
{{notice|Түбәндәге исемлек – [[Википедия җәмгыяте|төрле вики-волонтёрларының]] бөтендөнья [[Викимәгълүмат]] белем базасына төркәп барган бүләк ияләренең автоматик тутырылган исемлеге. Ул һичшиксез тулы түгел. [[Ярдәм:Башлаучыларга ярдәм|Викины үз кылыгызга алыгыз]], ''җитмәгән мәкаләләрне'' языгыз! Татар телле [[белем]] дөньясын үзләштерү, куллану, [[Википедия:Үстерү планы|баету һәм ныгытуга]] өлешегез өчен рәхмәтләр явып торсын үзегезгә.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q49517688. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q49517688/p585
|columns=p166/Q49517688/p585:Ел,label:исем,p569,p19,p69,p373:медиа,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! медиа
! үлем датасы
|-
| 
| [[Усман Әлмиев|Госман Әлмиев]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-04-24
| [[Акъегет (Яшел Үзән районы)|Акъегет]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Usman Almeev|Usman Almeev]]
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-04-14
|-
| 
| [[Ренат Ибраһимов]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-11-20
| [[Львов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Ibragimov|Renat Ibragimov]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-05-14
|-
| 
| [[Натан Рахлин]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-12-28
| ''[[:d:Q148990|Сновск]]''
| ''[[:d:Q1515426|Украина милли музыка академиясе]]''
| [[:commons:Category:Natan Rakhlin|Natan Rakhlin]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-06-28
|-
| 
| [[Фоат Мансуров|Фуат Мансуров]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-01-10
| [[Алматы]]
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Fuat Mansurov|Fuat Mansurov]]
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-06-12
|-
| 
| [[Хәлил Әбҗәлилов|Хәлил Әбҗәлилев]]
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896-09-29
| ''[[:d:Q4336208|Ырынбур өязе]]''
| 
| [[:commons:Category:Khalil Abzhalilov|Khalil Abzhalilov]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-03-18
|-
| 
| [[Салих Сәйдәшев]]
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 1900-12-03
| [[Казан]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[:commons:Category:Salikh Saydashev|Salikh Saydashev]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-12-16
|-
| 1987
| [[Григорий Ройтфарб]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-11-07
| [[Житомир]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12104638|Виктор Косенко исемендәге Житомир музыка укуханәсе]]''
| 
| 
|-
| 1970
| [[Әлфия Авзалова|Әлфия Әфзалова]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-01-15
| [[Актаныш]]
| [[Казан музыка көллияте]]
| [[:commons:Category:Alfiya Avzalova|Alfiya Avzalova]]
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-06-15
|-
| 1978
| [[Владимир Андреев (1930)|Владимир Андреев]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-08-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Andreev|Vladimir Andreev]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-08-29
|-
| 
| [[Шәүкәт Биктимеров]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-10-28
| [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Shaukat Biktemirov|Shaukat Biktemirov]]
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-05-28
|-
| 
| [[Рәшит Ваһапов]]
| data-sort-value=&quot;1908&quot; | 1908-05-07
| [[Актук]]
| 
| [[:commons:Category:Rashid Vagapov|Rashid Vagapov]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-12-14
|-
| 1988
| ''[[:d:Q4137132|Ринат Мифтахов]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-05
| [[Чаллы (Кама Тамагы районы)]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-08-04
|-
| 
| [[Фёдор Григорьев]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-02-21
| ''[[:d:Q21337253|Липница]]''
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-08-13
|-
| 
| [[Наил Дунаев]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-05-03
| [[Зәй районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nail Dunaev|Nail Dunaev]]
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-10-30
|-
| 
| [[Вера Минкина]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-09-09
| [[Чистай өязе]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Vera Minkina|Vera Minkina]]
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-09-20
|-
| 
| [[Мансур Мозаффаров]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-03-06
| [[Казан]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1966&quot; | 1966-11-20
|-
| 1985
| [[Владимир Праченко]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-01-21
| [[Алексеевка (шәһәр, Белгород өлкәсе)|Алексеевка]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q18786111|К. Э. Раутио исемендәге Петрозаводск музыка колледжы]]''
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-08-29
|-
| 
| [[Геннадий Прытков]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-01-25
| [[Либәшәү (Алексеевск районы)|Либәшәү]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Gennadiy Prytkov|Gennadiy Prytkov]]
| 
|-
| 
| [[Сара Садыйкова]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-11-01
| [[Казан]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Sara Sadykova|Sara Sadykova]]
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-06-07
|-
| 
| [[Ринат Таҗетдинов|Ринат Таҗетдинев]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-01-01
| [[Кече Чынлы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Rinat Tazetdinov|Rinat Tazetdinov]]
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-10-16
|-
| 
| [[Илһам Шакиров]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-02-15
| [[Яңа Бүләк (Тукай районы)|Яңа Бүләк]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Ilgam Shakirov|Ilgam Shakirov]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-01-16
|-
| 
| [[Габдулла Шамуков]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-12-11
| [[Әсән (Чардаклы районы)|Әсән]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| [[:commons:Category:Gabdulla Shamukov|Gabdulla Shamukov]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-12-21
|-
| 
| [[Җәүдәт Фәйзи]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910
| [[Ырынбур]]
| 
| [[:commons:Category:Dzhaudat Fayzi|Dzhaudat Fayzi]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973
|-
| 
| ''[[:d:Q12108477|Людмила Кара-Гяур]]''
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-05-01
| [[Шахты]]
| ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''
| 
| 
|-
| 1979
| [[Айрат Арсланов (артист)|Айрат Арсланов]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-04-10
| [[Ахун (Бүздәк районы)|Ахун]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''&lt;br/&gt;[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-04-23
|-
| 
| [[Галия Кайбицкая]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905-05-21
| [[Җаек (шәһәр)|Җаек]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Galiya Kaybitskaya|Galiya Kaybitskaya]]
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-05-16
|-
| 1951
| [[Гөлсем Камская]]
| data-sort-value=&quot;1901&quot; | 1901-03-25
| [[Казан]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-12-08
|-
| 
| [[Зилә Сөнгатуллина]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-07-30
| [[Югары Кыйгы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Zilya Sungatullina|Zilya Sungatullina]]
| 
|-
| 1984
| [[Зөһрә Сәхәбиева]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-04-27
| [[Салих-Тукай]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Ирек Баһманов]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-01-06
| [[Әлмәт]]
| 
| [[:commons:Category:Irek Bagmanov|Irek Bagmanov]]
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-11-22
|-
| 1980
| [[Люция Фарсина]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-09-30
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005-03-04
|-
| 
| [[Равил Шәрәфиев]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-04-05
| [[Балык Бистәсе районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ravil Sharafeev|Ravil Sharafeev]]
| 
|-
| 1975
| [[Фуат Таһиров]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-03-31
| [[Шуширмә]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-05-12
|-
| 1991
| [[Хәмдүнә Тимергалиева]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-05-24
| [[Котлыяр]]
| 
| [[:commons:Category:Hamduna Timergalieva|Hamduna Timergalieva]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-09-14
|-
| 1973
| [[Эмиль Җәләлетдинов]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-07-02
| [[Сәмәрканд]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Emil Zalaldinov|Emil Zalaldinov]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-03-19
|-
| 
| [[Әнвәр Гобәйдуллин]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-10-18
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Зәйни Солтанов]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-01-17
| [[Әстерхан]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[:commons:Category:Zayni Sultanov|Zayni Sultanov]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-05-05
|-
| 
| [[Заһит Хәбибуллин]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-10-03
| [[Орски|Ыр]]
| 
| [[:commons:Category:Zagid Habibullin|Zagid Habibullin]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-11-20
|-
| 
| [[Шәхсәнәм Әсфәндиярова]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-02-08
| [[Тирмез]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-10-27
|-
| 
| [[Григорий Ардаров]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-03-28
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-02-17
|-
| 
| [[Хәйдәр Бигичев]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-06-16
| [[Чүмбәли]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Haidar Bigichev|Haidar Bigichev]]
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-11-13
|-
| 
| [[Гөлсем Исәнголова]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-06-10
| [[Дәүләткол (Мәләвез районы)|Дәүләткол]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Идеал Ишбүләков|Идеал Ишбүләкев]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-12-26
| [[Каршы (шәһәр)|Каршы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-02-15
|-
| 
| [[Венера Шәрипова]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-12-27
| [[Ширабад]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-12-08
|-
| 
| [[Атаҗан Ходайшукуров]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-10-04
| [[Түрткүл|Дүрткүл]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-12-22
|-
| 1986
| [[Алсу Гайнуллина]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-02-24
| [[Иске Чүпрәле]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Alsu Gainullina|Alsu Gainullina]]
| 
|-
| 1976
| [[Наилә Гәрәева]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-11-18
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]
| [[:commons:Category:Nailya Garaeva|Nailya Garaeva]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-11-28
|-
| 1982
| [[Нәҗибә Ихсанова]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-01-25
| [[Тымытык районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Najiba Ikhsanova|Najiba Ikhsanova]]
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-03-12
|-
| 1984
| [[Дамирә Кузаева]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-05-16
| [[Төнгүк]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-12-20
|-
| 
| [[Римма Ибраһимова]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-07-15
| [[Түбән Кенә]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| 
| 
|-
| 
| [[Хәсби Фазлуллин]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-12-16
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Рауза Хәйретдинова|Рауза Хәйретдинева]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-11-03
| [[Яңа Ырга]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-11-15
|-
| 
| [[Наил Әюпов]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-01-13
| [[Мөслим районы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nail Ayupov|Nail Ayupov]]
| data-sort-value=&quot;2008&quot; | 2008-06-18
|-
| 1970
| ''[[:d:Q21600041|Вера Улик]]''
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-01-30
| [[Киев]]
| ''[[:d:Q4220226|И. К. Карпенко-Карый исемендәге Киев илкүләм театр, кино һәм телевидение университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-08-28
|-
| 
| [[Наил Шәйхетдинов]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-03-01
| [[Чирмешән районы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nail Shaykhutdinov|Nail Shaykhutdinov]]
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-01-25
|-
| 
| [[Вафирә Гыйззәтуллина]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-02-13
| [[Менделеевск районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| 
|-
| 1939
| [[Нәгыймә Таҗдарова]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-05-23
| [[Утар-Аты]]
| 
| [[:commons:Category:Nagima Tazhdarova|Nagima Tazhdarova]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-03-16
|-
| 
| [[Пётр Маслов]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-08-24
| [[Тәмте (Кама Тамагы районы)|Тәмте]]
| ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-09-24
|-
| 
| [[Раилә Гарипова]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-11-22
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| [[:commons:Category:Railya Garipova|Railya Garipova]]
| 
|-
| 1957
| [[Мөхит Кичүбаев]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-08-16
| [[Сыскы]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-06-24
|-
| 
| [[Галия Булатова]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906-06-24
| [[Түбән Әлки]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-09-13
|-
| 1991
| [[Дания Нуруллина]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-08-23
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Daniya Nurullina|Daniya Nurullina]]
| 
|-
| 1981
| [[Әлфия Заһидуллина]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-09-07
| [[Кукан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-06-26
|-
| 
| [[Камил Мөхәммәтшакир улы Вәлиев|Камил Вәлиев]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-09-20
| [[Туймазы районы]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-06-18
|-
| 
| [[Габделгазиз Зыятдинов|Габделгазиз Зыятдинев]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904-07-15
| [[Чуалкип]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1991&quot; | 1991-10-28
|-
| 
| [[Галимә Ибраһимова]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-12-08
| [[Түбән Шүләңгер]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| 
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-03-26
|-
| 
| [[Мәҗит Илдар]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-01-10
| [[Семеново (Баймак районы)|Сәмән]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-06-29
|-
| 1991
| [[Рафаэль Ильясов|Рафаил Ильясов]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-04-28
| [[Түбән Чәке]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]&lt;br/&gt;[[Казан музыка көллияте]]
| [[:commons:Category:Rafael Ilyasov|Rafael Ilyasov]]
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-12-09
|-
| 
| [[Александр Калаганов]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-03-10
| [[Каманича]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Kalaganov|Aleksandr Kalaganov]]
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-02-22
|-
| 
| [[Галина Калашникова]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936&lt;br/&gt;1940&lt;br/&gt;1941
| [[Владивосток]]
| [[Рус балеты академиясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-06-23
|-
| 
| [[Ренат Салаватов]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-11-05
| [[Чимкәнт]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''&lt;br/&gt;[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Salavatov|Renat Salavatov]]
| 
|-
| 
| [[Ирина Хәкимова]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-03-29
| [[Йөрүзән (шәһәр)]]
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Галия Нигъмәтуллина]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-01-02
| [[Орски|Ыр]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-01-04
|-
| 
| [[Фатыйма Камалова]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-12-12
| [[Ырынбур]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-01-09
|-
| 1964
| [[Рәисә Билалова|Рәисә  Билалова]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-02-23
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-10-06
|-
| 
| [[Исламия Мәхмүтова]]
| data-sort-value=&quot;1939&quot; | 1939-12-01
| [[Югары Әлки]]
| 
| [[:commons:Category:Islamiya Makhmutova|Islamiya Makhmutova]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-12-03
|-
| 
| [[Мәрзия Миңлебаева]]
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-08-12
| [[Ижау]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-08-20
|-
| 
| [[Хәким Сәлимҗанов]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-02-25
| [[Орски|Ыр]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Khakim Salimzhanov|Khakim Salimzhanov]]
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-11-11
|-
| 1991
| [[Рузия Мотыйгуллина]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-03-03
| [[Югары Әлки]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| 
|-
| 
| [[Виталий Бортяков]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-11-15
| [[Яшел Үзән]]
| ''[[:d:Q4351540|Пирем дәүләт хореография көллияте]]''
| 
| 
|-
| 1987
| [[Рафаэль Сәхабиев]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-07-08
| [[Түбән Кама районы]]
| 
| [[:commons:Category:Rafael Sahabiev|Rafael Sahabiev]]
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-11-29
|-
| 
| [[Исмай Шәмсетдинов]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| 
| [[Гөлсем Сөләйманова]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-02-24
| [[Казан]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-06-14
|-
| 1991
| [[Илдар Хәйруллин (1950)|Илдар Хәйруллин]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-06
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ildar Khairullin (actor)|Ildar Khairullin (actor)]]
| 
|-
| 
| ''[[:d:Q120277562|Вадим Кешнер]]''
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-03-22
| [[Казан]]
| 
| [[:commons:Category:Vadim Keshner|Vadim Keshner]]
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-04-14
|-
| 1950
| [[Нәҗип Гайнуллин]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-02-15
| [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-07-14
|-
| 
| ''[[:d:Q136816859|Трескин, Эдуард Германович]]''
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-04-01
| [[Казан]]
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Шәхесләр|Татарстан}}
{{Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре}}
{{Казанда узучы чаралар}}

[[Төркем:Татарстанның мактаулы исемнәре]]</text>
      <sha1>4zkdafd4iigphzoyv957lkoq29llwnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бөекбританиядә Һинд дине</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203074</id>
    <revision>
      <id>5987091</id>
      <parentid>5857214</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T13:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37470" sha1="rym52te0kkxcli4td8hpjnixwua23dz" xml:space="preserve">{{УК}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Тарихи Һинд дине халкы
|-
! '''Ел'''
! '''Сан'''
|-
| '''1961'''
| '''30 000'''
|-
| '''1971'''
| '''138 000'''
|-
| '''1981'''
| '''278 000'''
|-
| '''1991'''
| '''397 000'''
|-
| '''2001'''
| '''558 810'''
|-
| '''2011'''
| '''835 394'''	
|}

''Берләшкән Корольлектә төбәкләр буенча Һинд дине турында мәгълүмат карау өчен: [[Англиядә Һинд дине]], [[Шотландиядә Һинд дине]], [[Уэльста Һинд дине]] һәм [[Төньяк Ирландиядә Һинд дине]] '' бүлекләрен карагыз.

[[Һинд дине]] Берләшкән Корольлектә 19-ынчы гасырдан бирле бар, чөнки вакытында Һиндстан [[Британия Империясе]]нең өлеше булган. Англия һәм Уэльс 2011 ел халык санын алу буенча, 817 000 яшәүче (1.5%) үзләрен Һинд дине тарафдарлары дип атаган.&lt;ref name=census2011uk&gt;{{cite web|last1=UK Government|title=Religion in England and Wales 2011|url=http://www.ons.gov.uk/ons/search/index.html?pageSize=50&amp;sortBy=none&amp;sortDirection=none&amp;newquery=hindu|publisher=Office of National Statistics (11 December 2012)|accessdate=September 7, 2014|archivedate=2015-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924130324/http://www.ons.gov.uk/ons/search/index.html?pageSize=50&amp;sortBy=none&amp;sortDirection=none&amp;newquery=hindu}}&lt;/ref&gt;

Һинд дине тарафдарлары Берләшкән Корольлектә 2011 ел Берләшкән Корольлектә халык санын алу буенча сан буенча дүртенче дини төркем булган, Христианлыктан (59%), Динсезләрдән (25%), һәм Исламнан (5%) соң.&lt;ref name=census2011uk/&gt; Көньяк Азия чыгышлы кешеләр арасында, Берләшкән Корольлектә Һинд дине тарафдарлары (27%) Көньяк Азия мөселманнарыннан соң (57%) зурлык буенча икенче төркем һәм алар Көньяк Азия Сикхларыннан (14%) күбрәк (2011 ел Берләшкән Корольлек Халык санын алу).&lt;ref name=&quot;EW Census 2011&quot;/&gt;

Берләшкән Корольлектә 2001 елда 101 Һинд дине гыйбадәтханәсе булган, моны 2001 елда 614 Мөселман мәсҗеде һәм 193 Сикх гыйбадәтханәсе белән чагыштырып була.&lt;ref&gt;R. Gale and C. Peach, ''Muslims, Hindus, and Sikhs in the New Religious Landscape of England'', Geographical Review, 93/4 (2003), pp. 469-490&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Ел'''
! '''Процент'''
! '''Артыш'''
|-
| '''1971'''
| '''0.25%'''
|
|-
| '''1981'''
| '''0.49%'''
| style=&quot;background: lightgreen&quot; | '''+0.24%'''	 
|-
| '''1991'''
| '''0.69%'''
| style=&quot;background: lightgreen&quot; | '''+0.20%'''	
|-
| '''2001'''
| '''0.95%'''
| style=&quot;background: lightgreen&quot; | '''+0.26%'''	 
|-
| '''2011'''
| '''1.32%'''
| style=&quot;background: lightgreen&quot; | '''+0.37%'''	 	
|}

==Британия Һинд дине тарафдарлары==
Британия Һинд дине халкына турыдан-туры Һиндстан суб-кыйтгасыннан килгәннәр, башка илләргә күчеп соңрак Берләшкән Корольлектә яши башлаган Һинд дине тарафдарларының токымнары һәм Берләшкән Корольлектә туган һәм үскән кешеләр. Берләшкән Корольлектә өченче яки дүртенче буын Һинд дине тарафдарларын очрату гадәти хәл.
Берләшкән Корольлеккә Һинд дине тарафдарларының өч төп дулкыны булган һәм иң күп санлы Һинд дине миграциясе II Бөтендөнья Сугышыннан соң булган.&lt;ref name=sfhindu&gt;{{cite book | last=Fredman | first=Sandra | title=Discrimination law | publisher=Oxford University Press | location=Oxford England New York | year=2011 | isbn=978-0-19-958442-0 | page=81}}&lt;/ref&gt; Беренче дулкын 1947 елда Британиянең бәйсезлеге һәм бүленүе вакытында булган. Шулай ук, 1960 еллар башында Консерватор Сәламәтлек Саклау Министры Рт Хон Енох Пауэлл Һиндстан суб-кыйтгасыннан күп докторлар рекрутлаган.&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/bbc/8128957/Enoch-Powell-was-not-an-out-and-out-racist.html 'Enoch Powell was not an out-and-out racist']&lt;/ref&gt; Икенче дулкын 1970-енче елларда булган, күбесенчә Көнчыгыш Африкадан, бигрәк тә [[Уганда]]дан Азиялеләрне куудан соң.&lt;ref name=sfhindu/&gt;&lt;ref&gt;http://www.ibtimes.com/uganda-legacy-idi-amins-expulsion-asians-1972-214289&lt;/ref&gt; Соңрак, җәмәгатьләргә [[Гайяна]]дан, [[Тринидад һәм Тобаго]]дан, [[Маврикий]]дан һәм [[Фиджи]]дан кешеләр килгәннәр. Миграциянең соңгы дулкыны 1990 елларда булган, бу Берләшкән Корольлекнең иммиграция сәясәте булган, Берләшкән Корольлектә укырга һәм иммиграцияләргә җиңел булып киткән. Бу дулкын вакытында шулай ук Шри Ланкадан Тамил качаклары һәм Һиндстаннан табибларны һәм программа тәэминаты инженерларын кертеп һөнәр ияләре кергән.&lt;ref name=sfhindu/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable floatright&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Берләшкән Корольлектә &lt;br&gt; Дин буенча халык агымнары&lt;ref name=census2011uk/&gt;&lt;ref name=gp2003/&gt;
|-
| Year || style=&quot;background: orange&quot; | '''Һинд дине тарафдарлары''' || style=&quot;background: green&quot; | Мөселманнар || style=&quot;background: yellow&quot; | Сикхлар
|-
| 1961 || 30,000 || 50,000 || 16,000
|-
| 1971 || 138,000 || 226,000 || 72,000
|-
| 1981 || 278,000 || 553,000 || 144,000
|-
| 1991 || 397,000 || 950,000 || 206,000
|-
| 2001 || 558,810 || 1,600,000 || 340,000
|-
| 2011 || 835,394 || 2,707,000 || 423,000
|}
Англиядә һәм Уэльста чагыштыру саннары төшенчәләрендә сөйләшкәндә, 2011 ел халык санын алу буенча, 806 000-ле Һинд дине халкы зурлык буенча икенче төркем, алар 1 628 000 Көньяк Азия мөселманнарыннан соң килә.&lt;ref name=&quot;EW Census 2011&quot;&gt;{{cite web|title=2011 Census: KS209EW Religion, local authorities in England and Wales (Excel sheet 270Kb)|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks209ew.xls|publisher=Office for National Statistics|accessdate=7 July 2014|format=xls|archivedate=2013-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130126035854/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks209ew.xls}}&lt;/ref&gt; Бу 1991 ел халык санын алуга караганда үсешне чагылдыра, ул вакытта Англиядә һәм Уэльста Һинд дине халкы саны 397 000 булган, моны 703 000 Көньяк Азия Мөселманы һәм 206 000 Көньяк Азия Сикхы чагыштырырга була.&lt;ref name=gp2003&gt;R. Gale and C. Peach, Muslims, Hindus, and Sikhs in the New Religious Landscape of England, Geographical Review, 93/4 (2003), pp. 469-490&lt;/ref&gt;

2011 ел халык санын алу буенча, Берләшкән Корольлектә яшәүче 817 000 Һинд дине тарафдарларының яртысы диярлек [[Лондон]] метрополия өлкәсе резидентлары булган.&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=956 Minority religions mainly in London]. National Statistics. Accessed 3 May 2015.&lt;/ref&gt; Барлык буын Британия Һинд дине тарафдарларының якынча 300 000-е Берләшкән Корольлектә туган булган.&lt;ref name=&quot;sfhindu&quot;/&gt;

Берләшкән Корольлекнең Һинд дине халкы күбесенчә шәһәр халкы һәм һөнәри һәм менеджер позицияләрендә күп.&lt;ref name=rb6&gt;Robert Berkeley, [http://www.runnymedetrust.org/uploads/publications/pdfs/ConnectingBritishHindus-2006.pdf Connecting British Hindus - An enquiry into the identity and public policy engagement of British Hindus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414230058/http://www.runnymedetrust.org/uploads/publications/pdfs/ConnectingBritishHindus-2006.pdf |date=2016-04-14 }} Runnymede Trust, Hindu Forum of Britain (2006)&lt;/ref&gt; Гомуми халыкка караганда Һинду ир кешеләре күбрәк сәүдәгәрләр булып китә, һәм Һинд дине ир кешеләрнең дә, хатыннарның да гомуми халыкка караганда югары белемлеләр күбрәк.&lt;ref name=rb6/&gt; Берләшкән Корольлекнең Милли Статистика Офисы буенча, Британиядә барлык этник азчылыклардан 2011 елда Британия Һинд дине тарафдарларының иң югары икътисади эшчәнлек дәрәҗәсе иде,&lt;ref&gt;[http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171776_310454.pdf Full story: What does the Census tell us about religion in 2011?] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160108071649/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171776_310454.pdf |date=2016-01-08 }} Office of National Statistics, UK Government (May 2013)&lt;/ref&gt; һәм 2006 елда урта [[нетто]] керемнәре 206 000 Британия фунты иде, моны Британия Христианнары өчен урта нетто 223 000 Британия фунты белән чагыштырырга була.&lt;ref&gt;Karen Rowlingson, [http://www.birmingham.ac.uk/Documents/research/SocialSciences/Key-Facts-Background-Paper-BPCIV.pdf Policy Commission on the Distribution of Wealth]  University of Birmingham (2012)&lt;/ref&gt; 20-ел период дәвамында Британия Һинд дине тарафдарларының ярлылык дәрәҗәсе өченче иң түбән булган (Британия Христианнарыннан һәм Британия Яһүдләреннән соң),&lt;ref&gt;Anthony Heath and Yaojun Li (2015), [http://csi.nuff.ox.ac.uk/wp-content/uploads/2015/03/religion-and-poverty-working-paper.pdf Review of the relationship between religion and poverty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150505063032/http://csi.nuff.ox.ac.uk/wp-content/uploads/2015/03/religion-and-poverty-working-paper.pdf |date=2015-05-05 }}, Nuffield College, Oxford and University of Manchester&lt;/ref&gt; һәм 0,5%-та иң түбән арест, мәхкәмәгә тартылу яки төрмәгә ябылу дәрәҗәсе (Британия яһүдләреннән соң - 0,3%), бу Берләшкән Корольлегенең Юстиция Министрлыгы күзәтеп барган барлык этник төркемнәр арасында.&lt;ref&gt;Gavin Berman &amp; Aliyah Dar (July 2013), [http://www.parliament.uk/briefing-papers/sn04334.pdf Prison Population Statistics] 1991-2012, Social and General Statistics, Ministry of Justice, ONS, UK Government&lt;/ref&gt;

==Гыйбадәтханәләр һәм Оешмалар==
{{multiple image
 | direction = vertical
 | align = left
 | width = 220
 | footer = Англиядә иң зур [[Һинд дине гыйбадәтханәсе]], төньяк-көнбатыш Лондонда.
 | image1 = Neasden Temple, London.jpg
 | image2 = Neasden Hindu Temple - geograph.org.uk - 16040.jpg
 }}
Дерби Университеты игъланы буенча Берләшкән Корольлектә Һинд дине тарафдарлары арасында шактый лингвистик һәм [[теософик]] аермалар бар, гәрчә аларның уртак Һинд диненең ышанулары, ритуаллары һәм фестивальләре булса да.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Weller | first=Paul | title=Religious diversity in the UK : contours and issues | publisher=Continuum | location=London u.a | year=2008 | isbn=978-0-8264-9898-4}}&lt;/ref&gt; Берләшкән Корольлекнең Милли Һинд дине Гыйбадәтханәләре Шурасы һәм Һинду Шурасы милли зонтик оешмалар арасында. Берләшкән Корольлектә җәмәгать чараларын һәм иҗтимагый эшләрен оештыра торган төбәк оешмалары бар, мәсәлән, Бирмингемның Һинду Шурасы.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Weller | first=Paul | title=Religions in the UK 2007-2010 | publisher=Multi-Faith Centre at the University of Derby | location=Derby | year=2011 | isbn=978-0-901437-30-3}}&lt;/ref&gt;

Бөтен Берләшкән Корольлектә эшләүче оешмаларга Берләшкән Корольлекнең Һинду Гыйбадәтханәләрнең Милли Шурасы керә, ул иң иске бөтен Берләшкән Корольлектә эшли торган оешма. Аңа 300 [[Һинд дине гыйбадәтханәсе]] һәм Һинду Дине Оешмасы керә.&lt;ref&gt;[http://www.nchtuk.org] National Council of Hindu Temples UK, accessed 3 August 2009&lt;/ref&gt; [[Берләшкән Корольлекнең Һинду Шурасы]] төрле [[Һинду деноминация]]нең 400 кушылган мәдәни һәм дини оешмасының вәкиле булып тора, боларга гыйбадәтханәләр һәм якынча 300 әгъза оешмасы белән [[Британиянең Һинду Форумы]] керә.&lt;ref&gt;[http://hinducouncil.net/index.php/about-us/affiliate-members Affiliates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130212070705/http://www.hinducouncil.net/index.php/about-us/affiliate-members |date=2013-02-12 }} Hindu Council UK, accessed 4 August 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hfb.org.uk/Default.aspx?sID=18&amp;lID=0 About us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520054616/http://www.hfb.org.uk/Default.aspx?sID=18&amp;lID=0 |date=2018-05-20 }} About us, accessed 12 December 2008&lt;/ref&gt;

Берләшкән Корольлектә 2012 елда 150 Һинд дине Гыйбадәтханәсе бар.&lt;ref&gt;[http://www.nchtuk.org/index.php/extensions/hindu-temples-in-the-uk LIST OF HINDU TEMPLES IN THE UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520055011/http://www.nchtuk.org/index.php/extensions/hindu-temples-in-the-uk |date=2018-05-20 }} National Council of Hindu Temples (UK), accessed 3 May 2015&lt;/ref&gt; Лондон даирәсендә генә 30 гыйбадәтханә булган.&lt;ref&gt;[http://allhindutemples.com/?multi_city=London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226013844/http://allhindutemples.com/?multi_city=London |date=2014-02-26 }} 30 Temples in the London area&lt;/ref&gt; Слоу Һинду Гыйбадәтханәсе Слоу Һинду Мәдәни Җәмгыяте тарафыннан төзелгән булган - формаль рәвештә 1981 елда ачылган булган - ул Британия утрауларында максатлы рәвештә төзелгән беренче Һинд дине гыйбадәтханәсе булган. Шулай да Берләшкән Корольлектә беренче Һинд дине гыйбадәтханәсе 1920-енче еллар ахырында Лондонда Эрлс Сарай Яны тирәсендә төзелгән булган һәм якынча дүрт ел эшләгән.&lt;ref&gt;Bimal Krishnadas (edited by), Directory of Hindu Temples in the UK, 2004-2006, page 7, published by the National Council of Hindu Trmples (UK), Leicester.&lt;/ref&gt;

Берләшкән Корольлектә күп Һинду оешмалары бар, шулар арасында [[Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (International Society for Krishna Consciousness)]] (ISKCON), (Зур Лондонда) [[Нисден]]да [[BAPS Сваминараян]], [[Чинмая Миссиясе]], [[Рамакришна Миссиясе]] һәм [[Сатья Саи Баба Оешмасы]] һәрберсенең күпсанлы тарафдарлары бар. Һинду белем бирү оешмасы SHYAM [[Бхагавад Гита]]ны, [[Рамаяна]]ны, [[Шримад Бхагаватам]], [[Ведалар]]ны һәм [[Упанишада]]ларны өйрәтә.&lt;ref&gt;[http://www.gitaclass.org]&lt;/ref&gt;  Берләшкән Корольлектә иң популяр ышануларга Веданта монизм, Веданта монотеистик һәм төрле сампрадаялар керә.&lt;ref&gt;Paul Weller, [http://www2.derby.ac.uk/multifaith-new/hinduism/51-a-short-introduction-to-hinduism Hindu Origins and Key Organisations in the UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150716055719/http://www2.derby.ac.uk/multifaith-new/hinduism/51-a-short-introduction-to-hinduism |date=2015-07-16 }} University of Derby, United Kingdom&lt;/ref&gt; Берләшкән Корольлекнең 1%-тан азрагы үзләрен Илаһи Тормыш Җәмгыяте, Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте һәм башка оешмалар тарафдарлары дип игълан итә.&lt;ref&gt;Paul Weller, [http://www2.derby.ac.uk/multifaith-new/other-faiths/77-some-other-religious-groups-in-the-uk-key-information- Some ‘Other’ Religious Groups in the UK: Key Information]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} University of Derby, United Kingdom&lt;/ref&gt;

==Фестивальләр һәм җәмәгать чаралары==
[[File:United Kingdom Leicester Belgrave Rd Diwali Lights 2006.jpg|thumb|[[Лестер]]да, Берләшкән Корольлектә Дивали декорацияләре.&lt;ref name=bbcd&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-leicestershire-24796541 Leicester Diwali celebrations draw large crowds] BBC News (3 November 2013)&lt;/ref&gt;]]
Берләшкән Корольлектә Һиндулар төп фестивальләрне бәйрәм итәләр, мәсәлән, [[Дивали]] Бәйрәмен.&lt;ref name=bbcd/&gt; Өйләр һәм кибетләр бәйрәм утлары һәм [[ладду]] һәм [[барфи]] кебек татлы бүләкләр белән бизәлә. Биюләр һәм кичәләр кебек җәмәгать чараларында Һинд дине тарафдарлары һәм Һинд дине тарафдарлары булмаганнар бергә катнашалар. [[Лестер]]да ел саен Һиндстаннан тыш иң зур Дивали бәйрәме үткәрелә.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.leicester.gov.uk/diwali/|title=Diwali – The Festival of Light|work=Leicester City Council|accessdate=2018-04-02|archivedate=2013-04-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130401061333/http://www.leicester.gov.uk/diwali/}}&lt;/ref&gt;

Дивали Бәйрәме киңрәк Британия җәмәгате тарафыннан бәйрәм ителә башлады.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Roy|first=Amit|title=Dazzle at downing, colour at commons|url=http://www.mid-day.com/news/2011/oct/251011-Dazzle-at-downing-colour-at-commons.htm|accessdate=3 November 2013|newspaper=Mumbai Miday|date=25 October 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104191637/http://www.mid-day.com/news/2011/oct/251011-Dazzle-at-downing-colour-at-commons.htm |date=2013-11-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Transcript of the Prime Minister's Diwali reception speech|url=https://www.gov.uk/government/speeches/transcript-of-the-prime-ministers-diwali-reception-speech|work=Gov.UK|publisher=Government of the United Kingdom|accessdate=3 November 2013}}&lt;/ref&gt; [[Принц Чарльз]] Дивали бәйрәменә Берләшкән Корольлекнең иң мәшһүрләрдән Һинду гыйбадәтханәсенә - [[Нисден]]да Сваминараян Гыйбадәтханәсенә барган.&lt;ref&gt;{{cite news|last=PTI|title=Prince Charles, Camilla celebrate Diwali in UK|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-10/uk/27962079_1_royal-couple-diwali-celebrations-temple|accessdate=3 November 2013|newspaper=Times of India|date=10 November 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104183044/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-10/uk/27962079_1_royal-couple-diwali-celebrations-temple |date=2013-11-04 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-10/uk/27962079_1_royal-couple-diwali-celebrations-temple |access-date=2018-04-02 |archive-date=2013-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104183044/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-10/uk/27962079_1_royal-couple-diwali-celebrations-temple |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Their Royal Highnesses The Prince of Wales and The Duchess of Cornwall Celebrate Diwali at BAPS Shri Swaminarayan Mandir, London|url=http://www.mandir.org/news&amp;events/2007/11/trhvisit/index.htm|work=www.mandir.org|publisher=BAPS Swaminarayan Sanstha|accessdate=3 November 2013|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114112622/http://www.mandir.org/news%26events/2007/11/trhvisit/index.htm|archivedate=14 November 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Thompson|first=Jessica Cargill|title=Seven wonders of London: BAPS Shri Swaminarayan Hindu Mandir|url=http://www.timeout.com/london/things-to-do/seven-wonders-of-london-baps-shri-swaminarayan-hindu-mandir|work=Time Out London|publisher=Time Out Group|accessdate=3 November 2013|archivedate=2014-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140314003716/http://www.timeout.com/london/things-to-do/seven-wonders-of-london-baps-shri-swaminarayan-hindu-mandir}}&lt;/ref&gt; 2013 елда, премьер-министр [[Дэвид Кэмерон]] һәм аның хатыны Һинду Яңа Елын билгели торган [[Аннакут]] һәм Дивали бәйрәмнәрендә [[Нисденда Сваминараян Гыйбадәтханәсе]]ндә меңнәргә кушылганнар.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Jones|first=Toni|title=Samantha Cameron glitters in a spectacular autumnal sari as she celebrates Diwali on visit to Hindu temple|url=http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2487180/Samantha-Cameron-glitters-spectacular-autumnal-sari-celebrates-Diwali-visit-Hindu-temple.html|accessdate=4 November 2013|newspaper=Daily Mail|date=4 November 2013}}&lt;/ref&gt; 2009 елдан бирле, Дивали һәр елны Британия Премьер Минситры резиденциясе [[Даунинг Стрит 10]]да бәйрәм ителә.&lt;ref&gt;{{cite news|last=PTI|title=Brown celebrates Diwali at 10, Downing Street, in a 'historic' first|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-10-17/uk/28096259_1_diwali-downing-street-joginder-sangar|accessdate=3 November 2013|newspaper=Times of India|date=17 October 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104183112/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-10-17/uk/28096259_1_diwali-downing-street-joginder-sangar |date=2013-11-04 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-10-17/uk/28096259_1_diwali-downing-street-joginder-sangar |access-date=2018-04-02 |archive-date=2013-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104183112/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-10-17/uk/28096259_1_diwali-downing-street-joginder-sangar |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Roy|first=Amit|title=Dazzle at downing, colour at commons|url=http://www.mid-day.com/news/2011/oct/251011-Dazzle-at-downing-colour-at-commons.htm|accessdate=3 November 2013|newspaper=Mumbai Miday|date=25 October 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104191637/http://www.mid-day.com/news/2011/oct/251011-Dazzle-at-downing-colour-at-commons.htm |date=2013-11-04 }}&lt;/ref&gt;

==Һинд диненә күчүчеләр==

*Британия мәшһүр кешесе [[Рассел Бранд]] Һинд диненә күчкән.
*Битлзның әйдәп баручы гитарачысы [[Джордж Һаррисон һәм Һинд дине|Джордж Һаррисон]] Һинд диненә 1960-ынчы еллар уртасында Һинд диненә күчкән. 2001 үлеменнән соң, аны Һинду ритуаллары буенча яндырганнар һәм көлләрен Ганга елгасына ташлаганнар.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Tillery | first=Gary | title=Working class mystic : a spiritual biography of George Harrison | publisher=Quest Books/Theosophical Pub. House | year=2011 | isbn=978-0-8356-0900-5 | pages=91–148}}&lt;/ref&gt;
*Фәлсәфәче [[Джон Леви]] шулай ук Һинд диненә күчкән.
*Ромманнар язучы [[Кристофер Ишервуд]] Һинд диненә күчеп үлеменә кадәр Һинду булып калган.&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.isherwoodfoundation.org/biography.html |access-date=2018-04-02 |archive-date=2017-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627074926/http://www.isherwoodfoundation.org/biography.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
*Һинду галиме [[Кришна Дхарма]] (элек ул Кеннет Андерсон буларак мәгълүм булган), Һинд диненә 1979 елда күчкән.
*2006 елның сентябренда, атакай [[Дэвид Ананда Харт]] Һинд диненә күчкән, шул ук вакытта [[Англия Чиркәве]]нең каһине булып калган.&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/british-priest-in-kerala-in-conversion-debate/article3074555.ece&lt;/ref&gt;

==Берләшкән Корольлектә Һинд дине тарафдарларына карата дискриминация һәм стереотиплар==

[[Раннимед Траст]]тан авторы Роберт Беркли булган игъланда расланганча Берләшкән Корольлектә Һинду җәмәгать төркемнәре һәм оешмалары систематик рәвештә эзәрлекләнәләр һәм дискриминациягә дучар булалар дип әйтелгән.&lt;ref name=rb6/&gt;  Алар көнкүрештә массакүләм чаралары тарафыннан тигезсезлеккә, максатка һәм стереотипка дучар була, бу Һинду җәмәгатен изоляцияләнгән итә, башка җәмәгатьләр белән катнаштырмый.&lt;ref name=rb6/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Dias (Editor: Charles Westin) | first=Nuno | title=Identity processes and dynamics in multi-ethnic Europe | publisher=Amsterdam University Press | location=Amsterdam | year=2010 | isbn=978-90-8964-046-8 | pages=179–180}}&lt;/ref&gt;

Галимнәр раславынча Берләшкән Корольлектә, һәм гомумән Европада, Һинду җәмәгате асаба хөкүмәтләр кабул иткән иммиграция сәясәтеннән дискриминациягә дучар булганнар.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Skutsch | first=Carl | title=Encyclopedia of the world's minorities | publisher=Routledge | location=New York | year=2005 | isbn=978-1-57958-470-2 | page=554}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Weller | first=Paul | title=Religious discrimination in England and Wales | publisher=Home Office, Research, Development and Statistics Directorate | location=London | year=2001 | isbn=978-1-84082-612-8}}&lt;/ref&gt; Асаба шураларда, Һинду гыйбадәтханәләрен һәм җәмәгать үзәкләрен төзү һәм киңәйтү рөхсәтләрне еллар буе көтәргә туры килә, ә шул ук вакытта шул ук Шуралар тарафыннан Мөселман мәсҗедләре һәм Христиан чиркәүләре хуплана һәм төзелә.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Paul Weller et al. (2015)|title=Religion or Belief, Discrimination and Equality: Britain in Global Contexts|publisher= Bloomsbury Academic|isbn=978-1474237512|pages=178–180}}&lt;/ref&gt; Британиядә Һинду җәмәгатьләре дучар булган дискриминация Пол Вебер тарафыннан түбәндәгечә тасвирланган булган,

&lt;blockquote&gt;Бистәләрдәге транспорт һәм парклау сораулары проблема булып торалар. Мәсәлән, Һинд дине җәмәгате җитәкчесе аның гыйбадәтханәсенә табынучыларга бәйрәмнәр вакытында гыйбадәтханәдән тыш паркланырга рөхсәт бирелмәгән дип сөйләгән. Моннан аермалы рәвештә, җирле мәсҗед өчен һәрбер җомга парклану чикләүләре бетерелгән булганына игътибар итте һәм моның гаделсез булуын әйтте.&lt;/blockquote&gt;&lt;br&gt; – Paul Weller et al (2015), Religion or Belief, Discrimination and Equality: Britain in Global Contexts, University of Derby&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Paul Weller et al. (2015)|title=Religion or Belief, Discrimination and Equality: Britain in Global Contexts|publisher= Bloomsbury Academic|isbn=978-1474237512|page=161}}&lt;/ref&gt;}}

Һинд дине балаларның якынча 50%-ы, малайлар да, кызлар да, Һинд дине тарафдары булу өчен һәм аларның дини мирасы өчен мыскылланган булган.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Gelfand| first=Michele | title=Handbook of Advances in Culture and Psychology, Volume 5 | publisher=Oxford University Press | year=2015 | isbn=978-0-19-021897-3 | page=175|display-authors=etal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E Nesbitt (1993), Gender and religious tradition: The role learning of British Hindu children, Gender and Education, 5(1): 81-91&lt;/ref&gt; However, Claire Monks et al. note that children of various races and religions report being victims of bullying in British schools as well.&lt;ref&gt;{{cite journal | last=Monks| first=Claire P. | title=Peer victimization in multicultural schools in Spain and England | journal=European Journal of Developmental Psychology | volume=5 | issue=4 | year=2008 | pages=507–535 |display-authors=etal | doi=10.1080/17405620701307316}}&lt;/ref&gt;

Берләшкән Корольлектә Һинду җәмгыяте дискриминациягә дучар булу һәм стереотип өчен уникаль түгел.&lt;ref name=rb6/&gt;&lt;ref name=pi8/&gt; Охшаш күпсанлы булмаган Берләшкән Корольлек Яһүд җәмәгате, һәм соңгы вакытларда зуррак Берләшкән Корольлекнең Мөселман җәмәгате шулай ук борчылуларын әйттеләр.&lt;ref name=rb6/&gt;&lt;ref name=pi8/&gt;

Британиядә шәхси гольф, авыл җире клублары һәм башка иҗтимагый клублар рутина рәвешендә Һиндуларны дискриминацияләгән һәм керергә рөхсәт итмәгән - Сикхларга, Мөселманнарга, хатыннарга, Африкалыларга һәм башка азчылыкларга куштырып кертмәгәннәр.&lt;ref&gt;{{cite book | author=Lindblom | title=Non-governmental organisations in international law | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge New York | year=2005 | isbn=978-0-521-85088-9 | pages=169–183}}&lt;/ref&gt; and parts of EU-wide law to limit this practice were adopted in the United Kingdom in 1998.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Thane | first=Pat | authorlink = Pat Thane |title=Unequal Britain equalities in Britain since 1945 | publisher=Continuum | year=2010 | isbn=978-1-84706-298-7 | pages=58–68}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Jacobsen | first=Knut | title=South Asians in the diaspora histories and religious traditions | publisher=Brill | location=Leiden Boston | year=2004 | isbn=978-90-04-12488-2}}&lt;/ref&gt; Кайбер Исламист терроризм очракларында, мәсәлән, [[2005 елның 7 июле бомбалавы]]ннан соң Берләшкән Корольлектә Һиндуларны Сикхлар белән бергә Мөселманнардан да күбрәк эзәрлекләгәннәр.&lt;ref name=pi8&gt;Paul Iganski (2008), Hate crime and the city, Oxford University Press, {{ISBN|9781861349408}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.telegraphindia.com/1050909/asp/nation/story_5216557.asp 7/7 backlash against Hindus and Sikhs], The Telegraph; Quote - &quot;There have been 932 hate crimes against Indians, predominantly Hindus and Sikhs, compared with around 600 such instances against Pakistani and Bangladeshi Muslims&quot;.&lt;/ref&gt;
* Саннар өтерләр белән өчәр разрядларны аерып кую өчен күрсәтелгән
** Вакланмалы саннарда нокта белән вакланмалы өлеше бүленеп күрсәтелгән

==Шулай ук карагыз==
*[[Англиядә Һинд дине]]
*[[Төньяк Ирландиядә Һинд дине]]
*[[Шотландиядә Һинд дине]]
*[[Уэльста Һинд дине]]
*[[Эйреда Һинд дине]]
*[[Гибралтарда Һинд дине]]
*[[Берләшкән Корольлектә Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге]]
*[[Берләшкән Корольлектә дин]]
*[[Һинд дине]]
*[[Һинд дине гыйбадәтханәсе]]
*[[Көнбатышта Һинд дине]]
*[[Көнбатышта Санскрит]]
*[[Ил буенча Һинд дине]]
*[[Һинд дине энциклопедиясе]]
*[[Шри Пракаш Джи]]
*[[Веданга]]
*[[Һинд дине тарафдарларын эзәрлекләү]]

==Искәрмәләр==

==Тышкы сылтамалар==
*[http://www2.derby.ac.uk/multifaith-new/hinduism Hinduism – Hindu Origins and Key Organisations in the UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150715024122/http://www2.derby.ac.uk/multifaith-new/hinduism |date=2015-07-15 }} University of Derby, United Kingdom
*[http://www.hinducouncil.net/ Hindu Council UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602125359/http://hinducouncil.net/ |date=2017-06-02 }}
*[http://www.hinduforum.org.uk/ Hindu Forum of Britain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321172850/http://www.hinduforum.org.uk/ |date=2012-03-21 }}
*[http://www.nchtuk.org/ National Council of Hindu Temples (UK)]
* [http://allhindutemples.com/?multi_country=United-Kingdom Directory of Hindu temples in the UK]
*[http://www.chinmayauk.org/ Chinmaya Mission UK - Prominent Hindu Organisation based in Hendon]
*[http://www.hfb.org.uk/FileServer.aspx?oID=307&amp;lID=0 ''Connecting British Hindus: An enquiry into the identity and public engagement of Hindus in Britain''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301113651/http://www.hfb.org.uk/FileServer.aspx?oID=307&amp;lID=0 |date=2010-03-01 }}
*[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/5167332.stm UK Hindus appeal for recognition]
*[http://www.nhsf.org.uk/ National Hindu Students Forum UK]
*[http://www.edinburghhindumandir.org.uk/index.php/hinduism/basic-concept Hindu temple in Edinburgh, Scotland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171004192702/http://www.edinburghhindumandir.org.uk/index.php/hinduism/basic-concept |date=2017-10-04 }}

[[Төркем:Һинд дине]]
[[Төркем:Илләр һәм төбәкләр буенча Һинд дине]]
[[Төркем:Бөекбританиядә дин]]
[[Төркем:Бөекбританиядә Һинд дине]]</text>
      <sha1>rym52te0kkxcli4td8hpjnixwua23dz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гобәйдия мәдрәсәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211858</id>
    <revision>
      <id>5987115</id>
      <parentid>3193617</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T19:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{УК}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}}</comment>
      <origin>5987115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2446" sha1="gglkoy9ikpzou1il4gs69ca0tn2y748" xml:space="preserve">{{УК}}
'''«Гобәйдия» мәдрәсәсе, Бәйрәкә мәдрәсәсе''' — [[Уфа губернасы]]ның [[Бәйрәкә]] авылында [[XVIII гасыр]]да оештырылган [[мәдрәсә]]. [[1812 ел]]дан иганәче-сәүдәгәр Гобәйдуллиннар исеме белән атала. 1905-1922 елларда мәдрәсә каршында кыз балалар сыйныфлары эшли. 1924 елда ябыла.&lt;ref&gt;http://www.millattashlar.ru/index.php/ГЕБӘЙДИЯ_(Губайдия)&lt;/ref&gt;

== Шәхесләр ==
=== Җитәкчеләр ===
*

=== Укытучылар ===
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q58836557. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p108/Q58836557/p580:башлау,p108/Q58836557/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}}
{{Wikidata list end}}

=== Шәкертләр ===
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q58836557. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p69/Q58836557/p580:башлау,p69/Q58836557/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}}

{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
[[Төркем:Татарстан мәдрәсәләре]]</text>
      <sha1>gglkoy9ikpzou1il4gs69ca0tn2y748</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987116</id>
      <parentid>5987115</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T19:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4041" sha1="tnd81a9wqzhuw3j2f7q0i3ghaqsx1bw" xml:space="preserve">{{УК}}
'''«Гобәйдия» мәдрәсәсе, Бәйрәкә мәдрәсәсе''' — [[Уфа губернасы]]ның [[Бәйрәкә]] авылында [[XVIII гасыр]]да оештырылган [[мәдрәсә]]. [[1812 ел]]дан иганәче-сәүдәгәр Гобәйдуллиннар исеме белән атала. 1905-1922 елларда мәдрәсә каршында кыз балалар сыйныфлары эшли. 1924 елда ябыла.&lt;ref&gt;http://www.millattashlar.ru/index.php/ГЕБӘЙДИЯ_(Губайдия)&lt;/ref&gt;

== Шәхесләр ==
=== Җитәкчеләр ===
*

=== Укытучылар ===
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q58836557. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p108/Q58836557/p580:башлау,p108/Q58836557/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! һөнәр төре
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| 
| 
| [[Фазыл Туйкин|Фазыйл Туйкин]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-06-10
| [[Самар губернасы]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[шагыйрь]]
| [[:commons:Category:Fazyl Tuykin|Fazyl Tuykin]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-02-15
|-
| 
| 
| [[Габдрахман Сәгъди]]
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889-03-27
| [[Тәйми|Таймый]]
| [[Мөхәммәдия мәдрәсәсе (Троицк)|«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[галим]]
| 
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-11-06
|}
{{Wikidata list end}}

=== Шәкертләр ===
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q58836557. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p69/Q58836557/p580:башлау,p69/Q58836557/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| 
| 
| [[Сәхаутдин Миңлекәй]]
| data-sort-value=&quot;1895&quot; | 1895-12-05
| [[Акбаш (Татарстан)|Акбаш]]
| ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''&lt;br/&gt;[[шагыйрь]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-01-17
|-
| 
| 
| [[Сирин Батыршин]]
| data-sort-value=&quot;1896&quot; | 1896-12-14
| [[Кәрәкәшле]]
| [[шагыйрь]]
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-11-23
|-
| 
| 
| [[Гариф Галиев]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-03-10
| [[Урманай]]
| [[язучы]]
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
[[Төркем:Татарстан мәдрәсәләре]]</text>
      <sha1>tnd81a9wqzhuw3j2f7q0i3ghaqsx1bw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вәлиев (Лениногорск районы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223585</id>
    <revision>
      <id>5987090</id>
      <parentid>4785127</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T13:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5066" sha1="kpo7v4cirh8zoi1wygxd2boxwyag8sw" xml:space="preserve">&lt;small&gt;{{мәгънәләр|Вәлиев (мәгънәләр)}}&lt;/small&gt;
{{ТП
|халәт     = поселок
|татар исеме  = Вәлиев
|чын исем    = Вәлиев
|ил       = Русия
|герб      = 
|байрак     = 
|герб киңлеге  = 
|байрак киңлеге = 
|lat_deg = 
|lat_min = 
|lat_sec = 
|lon_deg = 
|lon_min = 
|lon_sec = 
|CoordAddon   = type:city(17800)_region:RU
|CoordScale   = 250000
|ЯндексХарита = 
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы =300
|район харитасы зурлыгы =250
|төбәк төре   = Республика
|төбәк     = Татарстан
|төбәк җәдвәлдә = Татарстан
|район төре   = муниципаль район
|район    = Лениногорск районы
|район җәдвәлдә= 
|җәмгыять төре=
|җәмгыять    = 
|җәмгыять таблицада    = 
|ил харитасы    = 
|төбәк харитасы  = 
|эчке бүленеш    = 
|башлык төре    = 
|башлык    = 
|нигезләү датасы = 1840-еллар
|беренче телгә алу = 
|элеккеге исемнәр  = 
|мәйдан     = 
|биеклек төре    = 
|ТП мәркәзе биеклеге = 
|климат     = dfb — дымлы континенталь
|рәсми тел   = 
|халык саны   = 20
|исәп елы    = 2002
|халык тыгызлыгы = 
|агломерация   = 
|милли состав   = 
|дини состав   = 
|этнохороним   = 
|сәгать кушагы    = +3
|DST    = 
|телефон коды  = 
|почта индексы = 423274
|почта индекслары    = 
|автомобиль коды    = 16, 116
|Commons-та төркем    = 
|сайт    = 
|сайт теле    = 
|сайт теле2    = 
|сайт теле3    = 
|сайт теле4    = 
|сайт теле5    = 
|add1n     = 
|add1    = 
|add2n    = Урысча топонимы
|add2    = Валеевский
|add3n    = 
|add3    = 

| add3n = ОКАТО
| add3  = 92236000033

| add4n = ОКТМО
| add4  = 92636447131
}}
'''Вәлиев''' — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Лениногорск районы]]ндагы поселок.
 
== Тарих ==
[[1840-еллар]]да нигезләнгән.
== Демография ==
{| class='standard' style='text-align: center;' width=60%
| colspan=10 | Халык саны
|- class='shadow'
|[[1897 ел|1897]]
|[[1920 ел|1920]]
|[[1926 ел|1926]]
|[[1949 ел|1949]]
|[[1958 ел|1958]]
|[[1970 ел|1970]]
|[[1979 ел|1979]]
|[[1989 ел|1989]]
|[[2002 ел|2002]]
|[[2010 ел|2010]]
|-
|56
|94
|115
|108
|150
|121
|69
|25
|20
|
|}
Төп милләтләр ([[1989 ел]]гы җанисәп буенча): [[татарлар]].


2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 31 кеше яши&lt;ref name=16t&gt;[https://16.rosstat.gov.ru/vpn2020 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[татарлар]] — 61,29%,
[[урыслар]] — 32,26%,
башка халыклар — 6,45%&lt;ref name=16t /&gt;.

== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18769339. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}
== Климат ==
{{temperatura12-y-cyrillic|-11|-10.8|-5.7|4.8|13.9|19|20.7|18.2|12.6|4.6|-4.6|-10.2|4.3}}
Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb&lt;ref&gt;[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]&lt;/ref&gt;. Уртача еллык һава температурасы 4.3&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]&lt;/ref&gt;
== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}
== Чыганаклар ==
* Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
{{Лениногорск районы}}</text>
      <sha1>kpo7v4cirh8zoi1wygxd2boxwyag8sw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ключевое (Акмола өлкәсе)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>405409</id>
    <revision>
      <id>5987168</id>
      <parentid>4683441</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T10:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4278" sha1="hvwlct1hauq9j6yxopttyohgl8ajya4" xml:space="preserve">{{ТП-Казакъстан
| АТОК = 117057300
}}
'''Ключевое''' ({{lang-kk|Ключевое}}) — [[Казакъстан]]ның [[Акмола өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.&lt;ref&gt;{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.&lt;ref&gt;Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 65 кеше яши&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[казакълар]] — 44,62 %,
[[урыслар]] — 27,69 %,
[[белоруслар]] — 9,23 %,
башка халыклар — 18,46 %&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]&lt;/ref&gt;.

== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13641626. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}


== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9.

== Әдәбият ==
* Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с.
* Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3.

[[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]]
[[Төркем:Акмола өлкәсе‎ торак пунктлары]]
{{Kazakhstan-geo-stub}}</text>
      <sha1>hvwlct1hauq9j6yxopttyohgl8ajya4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Черемшанка (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>410248</id>
    <revision>
      <id>5987167</id>
      <parentid>4804367</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T10:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4528" sha1="4jmidfccj5gsggpn6c4wjmiy5gppg7q" xml:space="preserve">{{мәгънәләр|Черемшанка (мәгънәләр)}}
{{ТП-Казакъстан
| АТОК = 634069100
}}
'''Черемшанка''' ({{lang-kk|Черемшанка}}) — [[Казакъстан]]ның [[Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.&lt;ref&gt;{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== Климаты ==
Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.&lt;ref&gt;Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.&lt;/ref&gt;

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}

2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 2412 кеше яши&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]&lt;/ref&gt;, шул исәптән:
[[урыслар]] — 88,10 %,
[[казакълар]] — 5,72 %,
башка халыклар — 6,18 %&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]&lt;/ref&gt;.

== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4512777. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-06-21
| ''[[:d:Q124771823|Залесов, Евгений Алексеевич]]''
| 
| 
| 
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-11-06
| 
|}
{{Wikidata list end}}


== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Чыганаклар ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9.

== Әдәбият ==
* Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с.
* Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3.

[[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]]
[[Төркем:Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ торак пунктлары]]
{{Kazakhstan-geo-stub}}</text>
      <sha1>4jmidfccj5gsggpn6c4wjmiy5gppg7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Грет Мостни</title>
    <ns>0</ns>
    <id>424281</id>
    <revision>
      <id>5987125</id>
      <parentid>3552741</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T00:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5070" sha1="8k1ags5xoynjsolqhzm46bc5hx5zdy4" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Грет Мостни''' ({{Lang-de|Grete Mostny Glaser}}; [[17 сентябрь]] [[1914 ел]] — [[15 декабрь]] [[1991 ел]]) — Австрия чыгышлы Чили галим-антропологы .&lt;ref&gt;[https://icomchile.org/2014/09/15/a-100-anos-del-nacimiento-de-grete-mostny/ A 100 años del nacimiento de Grete Mostny] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200221154722/https://icomchile.org/2014/09/15/a-100-anos-del-nacimiento-de-grete-mostny/ |date=2020-02-21 }} {{Lang-es|}}&lt;/ref&gt; Ул Чилиның милли табигать тарихы музее (инг. Chilean National Museum of Natural History) өчен археологик эзләнү алып барган.

== Биографиясе ==
Грет Мостни 1914 елның 17 сентябрендә Австро-Венгриянең Линц шәһәрендә туган.

Вена университетын тәмамлаган, анда чакта борынгы Мисыр киемнәре турында диссертация язган. 1937 елда фашистларның оккупациясе аркасында ул Венадан күчеп киткән. 1939 елда Бельгиянең башкаласы Брюссельдә диссертациясен яклаган һәм докторлык дәрәҗәсен алган. Шуннан соң ул әнисе һәм абыйсы белән Рейхтан качып чыккан немецларның һәм австриялеләрнең күп санлы общинасы яшәгән Чилига күчеп киткән.

Грет Мостни Мисырның Луксор һәм [[Каһирә]] калаларында археологик эзләнүләр алып барган. Сугыш азагында аны кабат Австрияга кайтырга чакырганнар, тик ул 1946 елда, Чили гражданы булып калуны яхшы күргәнлектән, бу илдә натуралашып торып калган. Ул Көньяк Америкада күп археологик казанулар үткәргән. 1954 елда Серро-Эль-Пломо тавында табылган&lt;ref&gt;[http://www.votpusk.ru/country/dostoprim_info.asp?ID=5722 Гора Серро-эль-Пломо]{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, инклар тарафыннан корбан ителгән кыз баланың —Пломоның мумиясен&lt;ref&gt;{{Citation |title=Центр Чили: край вулканов и прекрасных озёр |url=http://venividi.ru/node/5612 |access-date=2021-04-04 |archive-date=2020-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202075031/http://venividi.ru/node/5612 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Чилиның милли музеена китерүдә катнашкан.

1964 -1982 елларда Мостни Чилиның Сантьягодагы милли табигать тарихы музеенда Чили галим-палеонтолог Humberto Fuenzalida Villegas (1904-1966) урынында аның музей җитәкчесе постын биләп торган.

Яман шеш авыруыннан Сантьягода 1991 елның 15 декабрендә вафат була.

Вена университетында Грет Мостниның национал-социализм корбаны булуын дәлилләүче документлар саклана. Университетның тарихи-мәдәни факультетының алдынгы студентларына 2013 елдан алып Грет Мостни премиясе тапшырыла.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Сылтамалар ==

* [http://gedenkbuch.univie.ac.at/index.php?id=435&amp;no_cache=1&amp;L=2&amp;person_single_id=40873&amp;person_name=&amp;person_geburtstag_tag=not_selected&amp;person_geburtstag_monat=not_selected&amp;person_geburtstag_jahr=not_selected&amp;person_fakultaet=not_selected&amp;person_kategorie=not_selected&amp;person_volltextsuche=&amp;search_person.x=1&amp;result_page=87 Grete (Margarete) Mostny (Mostny Glaser)] {{Ref-en}}(ингл.)
* [http://www.academia.edu/12230740/GRETE_MOSTNY_GLASER_Y_EL_MUSEO_NACIONAL_DE_HISTORIA_NATURAL_DE_CHILE_1914-1991_ GRETE MOSTNY GLASER Y EL MUSEO NACIONAL DE HISTORIA NATURAL DE CHILE (1914-1991)] {{Ref-en}}(ингл.)
* [http://www.mnhn.cl/613/articles-5237_archivo_01.pdf Grete Mostny (1914-1991)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151207064054/http://www.mnhn.cl/613/articles-5237_archivo_01.pdf |date=2015-12-07 }} {{Ref-en}}(ингл.)
[[Төркем:Австрия галимнәре]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Вена университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:1991 елда вафатлар]]
[[Төркем:15 декабрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:1914 елда туганнар]]
[[Төркем:17 сентябрь көнне туганнар]]</text>
      <sha1>8k1ags5xoynjsolqhzm46bc5hx5zdy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Габделгалим Айдаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>424436</id>
    <revision>
      <id>5987118</id>
      <parentid>5525859</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T20:04:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5762" sha1="cl5ycpizk0grx41408vf02lsnsbuat6" xml:space="preserve">{{Шәхес}}
'''Габделгалим (Галим) Әхмәт улы Айдаров''' ([[1883 ел|1883]] — [[1937 ел|1937]]) — дәүләт эшлеклесе, педагог, тел белегече. [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|БАССР]]-ның мәгариф халык комиссары (1919-1921).

== Биографиясе ==
Айдаров Абдулгалим Әхмәт улы 1883 елда [[Ырынбур губернасы]] Ырынбур өязе Сәет посадында (хәзерге [[Ырынбур өлкәсе]] [[Сакмар районы]] [[Татар Каргалысы]] авылы) туган.

1905 елда [[«Хөсәения» мәдрәсәсе]]н белем ала. [[Казан]]да студентларның революцион хәрәкәтендә катнаша, кулга алына һәм сөргенгә җибәрелә&lt;ref name=&quot;ОБЭ&quot;&gt;[http://kraeved.opck.org/biblioteka/enciklopedii/obe/a.php?print Айдаров Галим Ахметович. // Оренбургская биографическая энциклопедия / Авт. проекта и ред.-сост. Л. Н. Большаков. — Оренбург: Кн. изд-во; М.: Рус. кн., 2000. — 335 с. —] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180215113050/http://kraeved.opck.org/biblioteka/enciklopedii/obe/a.php?print |date=2018-02-15 }} ISBN 5-88788-064-3.&lt;/ref&gt;.

1905 елдан Петропавловск, [[Ташкәнт|Ташкент]] калаларында укыта.

1914 елдан [[Чиләбе өязе|Чиләбе өяз]] земство идарәлегенең халык мәгарифе бүлеге мөдире вазифасын үти. 1918 елдан [[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]]‑ның Милләтләр эшләре буенча халык комиссариатының хезмәткәре була. РКП(б) әгъзасы.

1919-1921 елларда [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы|БАССР]]-ның мәгариф халык комиссары вазифасын башкара. БАССР укытучылары съездын җыю һәм 1920 елда [[Башкортостан укытыусыһы|«Мәгариф эшләре»]] журналын булдыру, кантон үзәкләрендә кыска вакытлы педагогик курсларда оештыруның инициаторы булып тора.

1921 елдан РСФСР Мәгариф халык комиссариатының төрки бүлекчәсе мөдире, РКП(б) Үзәк комиссариатының аз санлы милләтләр бүлегенең мөселман секциясе әгъзасы була. Шул ук вакытта [[Мәскәү]]дәге Көнчыгыш хезмәтчәннәре коммунистик университетында укытучы булып эшли.

1922 елдан Башглавлит, ә 1926 елдан — [[Ырынбур башкорт педагогия техникумы]]ның мөдире вазифасын үти.

1928 елдан [[Башкортстан китап нәшрияты|«Башкнига» нәшрияте]] рәисе, ә 1929 елдан — Башкортостанны күнегү җәмгыятенең гыйльми секретаре һәм рәис урынбасары була.

1930 елдан Ырынбур татар‑башкорт агропедагогия институты укытучысы, рабфагы директоры булып эшли.

1937 елда репрессияләнә, атыла. 1957 елның маенда аклана.

== Гыйльми эшчәнлеге ==
Гыйльми хезмәтләре башкорт фольклоры, башкорт теленең орфографиясе, [[Башкорт теле|башкорт]], [[Каракалпак теле|каракалпак]] һәм [[Үзбәк теле|үзбәк]] телләренең чагыштырма орфографиясенә багышланган. Абдулгалим Айдаров рабфаклар һәм техникумнар өчен 10-нан артык дәреслек һәм уку‑методик әсбапларның авторы булып тора. Көнбатыш әдәбияты әсәрләрен тәрҗемә итә.

== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}

== Әдәбият ==

* ''Рәхимкулова М. Ф. '' Медресе «Хусаиния» в Оренбурге. 2‑е изд., доп. — Оренбург, 1997.

== Сылтамалар ==

* Илтенбаев А. Ф. Айҙаров Абдулғәлим Әхмәт улы // Башҡорт энциклопедияһы —  Өфө:  «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-88185-143-9&lt;/nowiki&gt;.

{{Tatar 4.0-2021}}

[[Төркем:Сталин репрессияләре корбаннары]]
[[Төркем:Башкортстан АССР дәүләт эшлеклеләре]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр]]
[[Төркем:1937 елда вафатлар]]
[[Төркем:Ырынбур губернасында туганнар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:1883 елда туганнар]]
[[Төркем:Төрки телләре белгечләре]]</text>
      <sha1>cl5ycpizk0grx41408vf02lsnsbuat6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роза Рымбаева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>461133</id>
    <revision>
      <id>5987108</id>
      <parentid>3077203</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T17:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә</comment>
      <origin>5987108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18193" sha1="f0i3vjftvbqyaxyvfugs4r98mroq1xx" xml:space="preserve">{{TurkicMarathon2021}}
{{Шәхес
| бүләк һәм премияләр = [[Файл:Hero Work KZ.jpg|20px|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы (2019)]]
}}
'''Рымбаева Роза Куаныш кызы''' ({{lang-kk|Roza Qýanyshqyzy Rymbaeva/Роза Қуанышқызы Рымбаева}}, [[28 октябрь]] [[1957 ел]]) — [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|совет]] һәм казакъ эстрада җырчысы (сопрано), педагог, профессор. Казакъ АССР-ның халык артисты (1986), [[Казакъстан|Казакъстан Республикасының]] дәүләт премиясе лауреаты (2004), [[Кыргызстан]] һәм [[Үзбәкстан]] республикаларының атказанган артисты, Ленин комсомолы премиясе лауреаты (1981). {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|d|Q2035898}} (2019).  

== Биографиясе ==
Роза Куаныш кызы Рымбаева 1957 елның 28 октябрендә Казакъ ССР ы Семипалатинск өлкәсендәге (хәзерге Казакъстан Республикасы Көнчыгыш Казакъстан өлкәсендәге) Ярма районы&lt;ref&gt;{{Lang-ru|Жарминский район}}, {{Lang-kk|Жарма ауданы}}&lt;/ref&gt;) Семипалатинск тимер юл станциясенең «Ялгыз түбә» исемле 9 нчы разъездында тимер июл эшчесе гаиләсендә туган. Урта белемне интернат-мәктәптә ала һәм 1979—1984 елларда [[Алматы]] шәһәрендәге Казакъ театр-сәнгать институтының музыкаль-драматик комедия факультетында укый.

1976—1979 елларда — «Гөлләр» җөмһүрият яшьләр эстрада ансамбле, 1979 елдан — «Казакъконцерт» җөмһүрият концерт берләшмәсе каршындагы «Арай» эстрада ансамбле җырчысы (1999 елдагы вафатына кадәр «Арай» ансамбленең директоры һәм сәнгать җитәкчесе Розаның ире Аскын Окапов була).

Роза Рымбаева 1995 елдан (бер вакытта) К. К. Жургенов исемендәге Казакъ милли сәнгать академиясендә укытучы-педагог, профессор.

== Сәхнә эшчәнлеге ==
Роза Рымбаева — элеккеге [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|Советлар Союзында]] киң танылу алган һәм халыкара конкурсларда ССРБ исеменнән чыгыш ясаган беренче казакъ җырчысы. Музыка училищесында укый башлаган елда ук җөмһүрият үзешчән җырчылар бәйгесендә җиңү яулаган кыз алдагы 1975 елда [[Бөек Ватан сугышы]]нда Җиңүнең 30 еллыгына багышланган конкурста да шушындый ук уңышка ирешә. Зирәк башкаручыны «Гөлләр» җөмһүрият яшьләр эстрада ансамбленың баш дирижеры Аскын Окапов үз коллективына чакыра. Розаның сәхнә эшчәнлеге 1976 елда шулай башланып китә&lt;ref&gt;[http://khabar.kz/ru/news/kultura/item/37072-roza-rymbaeva-40-let-na-stsene Роза Рымбаева: 40 лет на сцене — Национальное телевизионное информационное Агентство «Хабар»]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Тиздән ул [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|Бөтен Союз]] дәрәҗәсендә киң танылу яулый. 1977—1979 елларда «Ел җыры» ({{Lang-ru|«Песня года»}}) фестивальләре финалларына чыга. 1977 елда яшь башкаручыларның «Гомер буенча җыр белән» ({{Lang-ru|«С песней по жизни»}}) Бөтен Союз телевизион конкурсында һәм эстрада артистларының [[Болгария]]дә узган «Алтын Орфей» халыкара фестивалендә «Гран-при» ала. «Звуковая дорожка» хит-парадында илнең иң яхшы ун җырчысы исәбенә керә. 1978 елда туган [[казакъ теле]]ндә ''«Алия»'' җыры белән Роза Рымбаева күп милләтле [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|совет]] телевизор тамашачысының яраткан башкаручысына әйләнә, популярлык буенча, Алла Пугачева белән София Ротарудан гына калышып, илдә өченче урын яулый&lt;ref name=&quot;ЖР&quot;&gt;[http://garma.vko.gov.kz/ru/culture2.htm Официальный сайт Акима Жарминского района. Главная / Культура /Почетные граждане: Рымбаева Роза Куанышевна]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Дүрт октаваны үз эченә алган көчле һәм үзенчәлекле тавышка ия булган сәхнә остасы, кайда гына чыгыш ясамасын, бер вакытта да фонограммага җырламый&lt;ref&gt;[http://www.time.kz/news/archive/2009/03/14/9513 Роза Рымбаева: Я — женщина правильного поведения. «Время» — Общественно-политическая газета Казахстана, 2009, 14 марта]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

Соңыннан ул илнең киң билгеле сәнгать әһелләре — җырчылар һәм композиторлар Сергей Пенкин, Батырхан Шукенов, [[Ренат Ибраһимов]], Владимир Ступин, Арно Бабаджанян, Алексей Манжуков, Давид Тухманов, Юрий Саульский, [[Александра Пахмутова]], Раймонд Паулс һәм Александр Зацепиннар белән хезмәттәшлек итә.

Роза  Рымбаева 22 яшендә (1979) Казакъ АССР-ның атказанган, 29 яшендә (1986) республиканың халык артисты дигән мактаулы исемнәргә лаек була.

== Төрле җыентыклардагы җырлары ==

* 1977 — 2LP «Яшь башкаручыларның „Гомер буенча җыр белән“ Бөтен Союз телевизион конкурсы» (җыелма), ССРБ&lt;ref&gt;[http://www.discogs.com/Various-Всесоюзный-Телевизионный-Конкурс-Молодых-Исполнителей/release/965649 «Яшь башкаручыларның „Гомер буенча җыр белән“ Бөтенсоюз телевизион конкурсы»]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* 1979 — EP «Роза Рымбаева/Джо Дассен», ССРБ.{{Ref-ru}}
* 1980 — EP «Роза Рымбаева җырлый», ССРБ.{{Ref-ru}}
* 1984 — EP «Кругозор № 3/1984» (сборник), ССРБ.{{Ref-ru}}
* 1986 — LP «Ласковый дождь» (сборник), ССРБ.{{Ref-ru}}
* 1986 — LP «Soviet Superhits» (сборник), Финляндия.&lt;ref&gt;http://www.discogs.com/Various-Soviet-Superhits/release/3164743&lt;/ref&gt;
* 1986 — LP «С тобою, музыка» (сборник), ССРБ.{{Ref-ru}}
* 1987 — LP «К.Камалиев. „Мечта“» (сборник), ССРБ.{{Ref-ru}}
* 1991 — LP «Фестиваль „Голос Азии“» (сборник), ССРБ.{{Ref-ru}}
* 2007 — 5CD «Союз нерушимый (Песни и танцы народов ССРБ)» (сборник), Россия.{{Ref-ru}}

== Үзенең җыр альбомнары ==

* 1983 — LP «Výlet do zlaté stepi», Чехословакия.&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.gramofonove-desky.cz/rymbajevova-roza-vylet-do-zlate-stepi/d-73224/ |access-date=2021-07-29 |archive-date=2014-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140729142719/http://www.gramofonove-desky.cz/rymbajevova-roza-vylet-do-zlate-stepi/d-73224/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* 1985 — LP &quot;Роза Рымбаева и ансамбль «Арай», ССРБ.
* 1987 — LP «Поет Роза Рымбаева», ССРБ.
* 2003 — CD «Ademi-au» (Танаулы андер — Избранные песни), Казахстан.
* 2005 — CD «Роза Рымбаева» (серия «Имена на все времена»), Россия.
* 2006 — CD «Сенімен біргемін» (С тобой вместе), Казахстан.
* 2007 — DVD+CD «30 лет на сцене» (3 диска DVD — три концерта (Москва, СПб, Алматы) и док. фильм «Роза» плюс один CD «Ертеніме сенемін» (Верю в завтра), Казахстан).&lt;ref&gt;{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=9431 |access-date=2021-07-29 |archive-date=2014-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812140854/http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=9431 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
* 2007 — CD «Роза Рымбаева» (в серии «Золотая коллекция ретро»), Россия.
* 2007 — MP3 «Любовь дастала» (в серии «Имена на все времена»), Россия.
* 2009 — МР «Роза Рымбаева» (в серии «Золотая коллекция ретро»), Россия.
* 2009 — CD «Вечная весна» (песни советских и казахских композиторов), Казахстан.&lt;ref&gt;http://m.meloman.kz/news/41/34856/{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* 2010 — CD «Жем җанатты» (Песни Еркена Интыкбаева), Казахстан.

== Фильмография ==

* 1976 — телевизион фильм «Первая песня», студия «Казахфильм».
* 1982 — баш роль, СССР-Чехословакия фильмы «До свидания, Медео»\&quot;Revue na zakázku&quot;&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0174164/ «Revue na zakázku» (1982) на IMDb.com]&lt;/ref&gt;
* 1999 — док. фильм «Женский взгляд».Роза Рымбаева&quot;, реж. Оксана Пушкина (Россия).
* 2001 — док. фильм «Роза», реж. Ж. Сабирова.
* 2002 — док. фильм «Хвост кометы». Роза Рымбаева&quot;, реж. А. Бурыкин (Россия).
* 2010 — док. фильм «И снова здравствуйте!», (Россия).

== Сәхнәдәге казанышлары ==

* Казакъ АССР-ының җөмһүрият үзешчән җырчылар бәйгеләренең беренче пермиясе (1974, 1975)
* «Гомергә җыр белән» ({{Lang-ru|«С песней по жизни»}}) [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|Бөтен Союз]] телевизион конкурсында «Гран-при» (1977).
* Эстрада җырчыларының [[Болгария|Болгарияда]] узган «Алтын Орфей» халыкара җыр бәйгесендә «Гран-при» (1977).
* «Гала-83» җыр фестивалендә ([[Куба]]) «Гран-при» (1983)
* «Алтын микрофон» җыр бәйгесендә ([[Төркия]]) «Гран-при» (1986)

== Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре ==

* Казакъ АССР-ның атказанган артисты (1979)
* Ленин комсомолы премиясе лауреаты (1981)
* Үзбәк ССР-ның атказанган артисты (1984)
* Казакъ АССР-ның халык артисты (1986)
* Халыклар дуслыгы ордены (1991)
* Кыргызстанның атказанган артисты (2000)
* «Парасат» ([[Рус теле|русча]] Орден Благородство) ордены (2000)
* «Эстрада йолдызы» номинациясендә «Ел кешесе» (2000)
* Казакъстанның &quot;Йолдыз аллеясы&quot;нда шәхси йолдыз (2002)
* Казакъстанның «Агалтын Тарлан» ([[Рус теле|русча]] [[:ru:Тарлан|Платиновый Тарлан]]) премиясе (2002)
* Казакъстан Республикасының дәүләт премиясе лауреаты (2004)
* «Курмет» ([[Рус теле|русча]] орден «Почета») ордены (2004)
* «Иҗат Йолдызы» ([[Рус теле|русча]] орден «Звезда созидания») ордены (2004)
* [[Мәскәү|Мәскәүнең]] &quot;Йолдыз аллеясы&quot;нда шәхси йолдыз (2005)
* «Астанага 10 ел» медале (2008)
* Караганданың &quot;Йолдыз аллеясы&quot;нда исемле йолдыз (2008)
* «Казакъстан Республикасының бәйсезлегенә 20 ел» медале (2011)
* Көнчыгыш Казакъстан өлкәсенең хөрмәтле гражданы
* Казакъстанның Ярма районы хөрмәтле гражданы&lt;ref name=&quot;ЖР&quot;&gt;[http://garma.vko.gov.kz/ru/culture2.htm Официальный сайт Акима Жарминского района. Главная / Культура /Почетные граждане: Рымбаева Роза Куанышевна]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* 2019 — {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|Казакъстанның Хезмәт Каһарманы|d|Q2035898}} — ''милли мәдәниятне үстерүгә аерым өлеш керткән өчен''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nagrazhdenii-gosudarstvennymi-nagradami-respubliki-kazahstan-8 |title=За особый вклад в развитие национальной культуры |access-date=2019-12-12 |archive-date=2019-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212053020/http://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-nagrazhdenii-gosudarstvennymi-nagradami-respubliki-kazahstan-8 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [http://www.madenimura.kz/ru/culture-legacy/music-legacies/?category=all&amp;letter=%D0%A0 Сайт «Культурное наследие. Национальный проект» Музыкальное наследие] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025070333/http://www.madenimura.kz/ru/culture-legacy/music-legacies/?category=all&amp;letter=%D0%A0 |date=2017-10-25 }}{{Ref-ru}}
* [http://kkre-41.narod.ru/rymbaeva.htm Сайт «Красная книга российской эстрады». Роза Рымбаева]{{Ref-ru}}
* [http://garma.vko.gov.kz/ru/area.htm Официальный сайт Акима Жарминского района]{{Ref-ru}}
* [http://r-rymbaeva.narod.ru/ r-rymbaeva.narod.ru — НЕОФИЦИАЛЬНЫЙ САЙТ РОЗЫ РЫМБАЕВОЙ]{{Ref-ru}}
* [http://www.time.kz/news/archive/2009/03/14/9513 «Время» — Общественно-политическая газета Казахстана, 2009, 14 марта]
* [http://khabar.kz/ru/news/kultura/item/37072-roza-rymbaeva-40-let-na-stsene Роза Рымбаева: 40 лет на сцене — Национальное телевизионное информационное Агентство «Хабар»]{{Ref-ru}}
* [http://www.youtube.com/user/pustinnik50/videos?query=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0+%D0%A0%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 Р. Рымбаева на youtube.com]{{Ref-ru}}
* [https://www.facebook.com/rozarymbayeva/ Роза Рымбаева &quot;Facebook&quot;та]{{Ref-ru}}
* [http://vk.com/club28750209 Открытая группа Роза Рымбаева «&lt;Мелодия надежды&gt;» ВКонтакте]{{Ref-ru}}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Рымбаева, Роза}}
[[Төркем:Казакъстан орденнары кавалерлары]]
[[Төркем:Казакъстан җырчылары]]
[[Төркем:Әлифба буенча җырчылар]]
[[Төркем:Казакъстанда туганнар]]
[[Төркем:Ленин комсомолы премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Казакъстан Дәүләт премиясе лауреатлары]]
[[Төркем:Халыклар дуслыгы ордены кавалерлары]]
[[Төркем:«Құрмет» ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Парасат ордены кавалерлары]]
[[Төркем:1957 елда туганнар]]
[[Төркем:28 октябрь көнне туганнар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүмат элементы параметрларына өстенлек бирелгән мәкаләләр]]
[[Төркем:Сопранолар]]
[[Төркем:Казакъстанның Хезмәт Каһарманнары]]</text>
      <sha1>f0i3vjftvbqyaxyvfugs4r98mroq1xx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иван Артоболевский</title>
    <ns>0</ns>
    <id>484301</id>
    <revision>
      <id>5987166</id>
      <parentid>3249150</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T10:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13017" sha1="soep8llmecjrlzq8qq01b9w61bvaqxj" xml:space="preserve">{{ФГОС.wiki (2021)}}
{{Шәхес}}

'''Иван Иванович Артоболевский''' ([[1905 ел|1905 елның]] 26 сентябре [&lt;nowiki/&gt;[[9 октябрь|9 октябре]]], [[Мәскәү]], [[Россия империясе]] — [[1977 ел|1977 елның]] [[21 сентябрь|21 сентябре]], [[Мәскәү]], [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]) — совет галим-механигы, механизмнар һәм машиналар теориясе өлкәсендә белгеч, ССРБ Фәннәр академиясе академигы, [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1969).

== Тормыш юлы ==
Иван Артоболевский рухани гаиләсендә туа. 1938 елда әтисе Иван Алексеевич Артоболевский атып үтерелә.

1926 елда К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясен тәмамлый&lt;ref&gt;Артоболевский Иван Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.&lt;/ref&gt;. 1927 елда экстерн белән [[Мәскәү дәүләт университеты|Мәскәү дәүләт университетының]] физика-математика факультетының математика бүлеген тәмамлый.

1927 елдан укытучы булып эшли. 1929—1932 елларда Д. И. Менделеев исемендәге Мәскәү химия-технология институтының теоретик механика кафедрасын җитәкли. Институт тарихында иң яшь профессор була&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Будрейко Е. Н., Жуков А. П.|заглавие=Профессора университета Менделеева: XX век|ответственный=|издание=|место=Москва|издательство=РХТУ им. Д.И.Менделеева|год=2006|страницы=43—44|страниц=756|isbn=5-7237-0513-X}}&lt;/ref&gt;.

1932—1949 елларда — Мәскәү дәүләт университеты профессоры (башта теоретик механика кафедрасында эшли). 1941 елда МДУ механика-математика факультетында (Б. В. Булгаков белән бергә) механизмнар һәм машиналар теориясе, гироскоплар теориясе, тирбәнешләр теориясе, идарә итү теориясе өлкәләрендә эшләрне активлаштыруны тәэмин иткән гамәли механика кафедрасын оештыра. Артоболевский бу кафедрада мөдир вазыйфаларын башкаручы була (1941—1944)&lt;ref&gt;Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Издательство Московского университета, 2020. — С. 85. — 632 с. — 1000 экз. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-19-011499-7&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;. Барлык студент-механиклар өчен мәҗбүри булган «Гамәли механика» курсын укыган&lt;ref&gt;Механика в Московском университете / Под ред. К. А. Рыбникова. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Изд-во Моск. ун-та, 1992. — 168 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 5-211-01979-2&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;. 1942 елдан — Мәскәү авиация институты профессоры.

1937 елдан ССРБ Фәннәр академиясенең машина белеме институтында эшли; механизмнар һәм машиналар теориясе бүлеге мөдире, 1938—1941 елларда — фән буенча директор урынбасары булып эшли.

1939 елда — әгъза-корреспондент, ә 1946 елда ССРБ ФА хакыйкый әгъзасы итеп сайлана.

[[Бөек Ватан сугышы]] елларында Инженер-машина төзүчеләр Бөтенсоюз фәнни җәмгыяте рәисе була. 1947 елдан — рәис урынбасары, 1966 елдан — «Гыйлем» Бөтенсоюз җәмгыяте рәисе.

7-9 нчы чакырылыш (1966—1979) [[ССРБ Югары Шурасы|ССРБ Югары Советы]] Союзы Советы депутаты [[Винница өлкәсе|Винница өлкәсенең]] 430 нчы номерлы Тульчин сайлау округыннан. 9 чакырылыш ССРБ Югары Советы Президиумы әгъзасы (1974—1979)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/06648.asp|title=Список депутатов Верховного Совета СССР 7 созыва|accessdate=2017-03-07|archiveurl=https://www.webcitation.org/6F5sBAfHq?url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/06648.asp|archivedate=2013-03-13|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/06649.asp|title=Список депутатов Верховного Совета СССР 8 созыва|accessdate=2017-03-07|archiveurl=https://www.webcitation.org/6F5sCJhDi?url=http://www.knowbysight.info/1_SSSR/06649.asp|archivedate=2013-03-13|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

Теоретик һәм гамәли механика буенча ССРБ милли комитетының башлангыч составына керә (1956).

1969 елда 45 илдән торган Машиналар һәм механизмнар теориясе буенча халыкара федерация оештыру инициаторы һәм беренче президенты була, берничә тапкыр аның президенты итеп сайлана&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mashinoved.ru/history.htm|title=Из истории создания научного направления механики машин|publisher=mashinoved.ru|accessdate=2012-09-01|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Bk1u4qY4?url=http://www.mashinoved.ru/history.htm|archivedate=2012-10-28}}&lt;/ref&gt;. 

== Бүләкләр ==

* [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1969 елның 13 марты);
* биш [[Ленин ордены]] (1954 елның 27 марты; 1965 елның 8 октябре; 1967 елның 8 августы; 1969 елның 13 марты; 1975 елның 8 октябре);
* ике [[Кызыл Байрак Хезмәт ордены]] (1945 елның 10 июне; 1945 елның 16 сентябре)
* «Мәскәү оборонасы өчен» медале (1944);
* «Фидакарь хезмәт өчен (Хәрби батырлык өчен). Владимир Ильич Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан» юбилей медале (1970);
* «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Җиңүнең утыз еллыгы» юбилей медале (1975);
* РСФСРның Атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1945);
* Пафнутий Чебышев исемендәге премия (1946);
* Бөтендөнья Тынычлык Советы тарафыннан Жолио-Кюри исемендәге көмеш медаль бирелә (1959);
* Чехословацкая Фәннәр академиясе тарафыннан «Фән һәм җәмгыять үсешендә казанышлары өчен» көмеш медале бирелә (1966);
* Инженер-механиклар институты (Англия) тарафыннан [[Ceyms Watt|Джеймс Ватт]] исемендәге халыкара алтын медале белән бүләкләнә (1967).

== Фәнни эшчәнлек ==
[[Файл:Artobolevsky's_office_20170426_150751.jpg|сулда|мини|Машина белеме институтында Иван Артоболевскийның кабинет-музее]]

=== Фәнни мәнфәгатьләр ===

* машиналар һәм механизмнар теориясе;
* эш машиналарының динамикасын өйрәнүнең теоретик һәм эксперименталь методлары проблемалары.

=== Фәнни нәтиҗәләр ===

* пространство механизмнарының классификациясен эшли һәм аларны кинематик анализлау ысулларын бирә,
* катлаулы механизмнарның кинематик анализлау методларын булдыра (1939).

== Хәтер ==

* Машина белеме институтының иске бинасында мемориаль такта урнаштырылган.
* Иван Артоболевский эшләгән Машина белеме институтында музей оештырылган.
* Академик Артоболевский исемен Латвия Диңгез Пароходчылыгының рефрижератор судносы йөртә.

== Искәрмәләр ==
&lt;references /&gt;

== Әдәбият ==

* ''Боголюбов А. Н.'' Иван Иванович Артоболевский. М., 1982 (в сер. «Научно-биографическая серия»)
* Механика в Московском университете / Под ред. К. А. Рыбникова. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Изд-во Моск. ун-та, 1992. — 168 с. — &lt;nowiki&gt;ISBN 5-211-01979-2&lt;/nowiki&gt;..
* Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt;: Издательство Московского университета, 2020. — С. 85. — 632 с. — 1000 экз. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-19-011499-7&lt;/nowiki&gt;.
* Первый состав Российского национального комитета по теоретической и прикладной механике. Составители А. Н. Богданов, Г. К. Михайлов / под редакцией д-ра физ.-мат. наук Г. К. Михайлова. — Москва: «КДУ», «Университетская книга», 2018. — 70 с. &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-91304-805-9&lt;/nowiki&gt;

== Сылтамалар ==
{{Warheroes|id=14055|name=Иван Иванович Артоболевский}}

* РФА рәсми сайтында [http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49574.ln-ru Иван Иванович Артоболевский] профиле
* [http://www.imash.ru/netcat/require/e404.php?REQUEST_URI=about/leading-scientists/artobolevskiy/ Артоболевский, Иван Иванович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309015834/http://www.imash.ru/netcat/require/e404.php?REQUEST_URI=about/leading-scientists/artobolevskiy/ |date=2016-03-09 }} (РФА Машина белеме институты сайтында шәхси бите)
* [http://isaran.ru/?q=ru/fund&amp;guid=18486E62-DA75-5E4E-6920-31821F96597D&amp;ida=1 Тарихи белешмә] РФА Архивы сайтында

{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Мәскәүдә вафатлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
[[Төркем:1977 елда вафатлар]]
[[Төркем:21 сентябрь көнне вафатлар]]
[[Төркем:Мәскәүдә туганнар]]
[[Төркем:1905 елда туганнар]]
[[Төркем:9 октябрь көнне туганнар]]
[[Төркем:РСФСР атказанган фән һәм техника эшлеклеләре]]
[[Төркем:«Мәскәүне саклау өчен» медале белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:Ленин ордены кавалерлары]]
[[Төркем:Социалистик Хезмәт Каһарманнары]]
[[Төркем:Техник фәннәр докторлары]]
[[Төркем:Мәскәү өлкәсендә вафатлар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаучылар]]</text>
      <sha1>soep8llmecjrlzq8qq01b9w61bvaqxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баеркөй (Месудие)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>507962</id>
    <revision>
      <id>5987165</id>
      <parentid>4697292</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T10:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3190" sha1="34yy2gic6zef29inmnfb172j4ys6psa" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Баеркөй (мәгънәләр)}}

'''Баеркөй''' ({{lang-tr|Bayırköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Орду иле Месудие илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
{{Бүлекне тулыландырырга}}

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6856127. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Месудие илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>34yy2gic6zef29inmnfb172j4ys6psa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гөкчеөрен (Даренде)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>510057</id>
    <revision>
      <id>5987169</id>
      <parentid>4863818</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T11:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3817" sha1="rlliuuwaadxzqc1k0n3v8ry885wo310" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{Orphan|date=октябрь 2024}}

{{УК}}

{{мәгънәләр|Гөкчеөрен (мәгънәләр)}}

'''Гөкчеөрен''' ({{lang-tr|Gökçeören}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Малатья иле Даренде илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Гөкчеөрен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 454 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 803 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10763650. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

[[Төркем:Даренде илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]


{{Turkey-geo-stub}}</text>
      <sha1>rlliuuwaadxzqc1k0n3v8ry885wo310</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оваҗык (Һилван)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>519012</id>
    <revision>
      <id>5987128</id>
      <parentid>4801210</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T01:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3699" sha1="bewf4fbdkjnq22naag5e9mwn4ffkcx1" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Оваҗык}}

'''Оваҗык''' ({{lang-tr|Ovacık}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Оваҗык Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 580 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 928 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10803499. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Һилван илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]</text>
      <sha1>bewf4fbdkjnq22naag5e9mwn4ffkcx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Өбекташ (Эмиргази)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>519468</id>
    <revision>
      <id>5987138</id>
      <parentid>4852787</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3707" sha1="su9twg4aeyou8ydbie3m1dnrkr0s6ww" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Өбекташ (мәгънәләр)}}

'''Өбекташ''' ({{lang-tr|Öbektaş}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; Конья иле Эмиргази илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Өбекташ Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 248 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 543 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10839722. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Эмиргази илчесе мәхәлләләре]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия мәхәлләләре]]</text>
      <sha1>su9twg4aeyou8ydbie3m1dnrkr0s6ww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яйласарай (Ташова)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>534240</id>
    <revision>
      <id>5987130</id>
      <parentid>4849592</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T03:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4135" sha1="1r1v7p0rmdm81j2s0s0udzkzc33a207" xml:space="preserve">{{УК}}

{{мәгънәләр|Яйласарай}}

'''Яйласарай''' ({{lang-tr|Yaylasaray}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]&lt;ref&gt;[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; [[Амасья]] иле Ташова илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}&lt;/ref&gt;

== Географиясе ==
Яйласарай Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 290 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 603 чакрым ераклыкта урнашкан&lt;ref&gt;Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4827580. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны

|}
{{Wikidata list end}}

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&amp;P5=H&amp;page1=90&amp;page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}

{{Turkey-geo-stub}}

[[Төркем:Ташова илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]</text>
      <sha1>1r1v7p0rmdm81j2s0s0udzkzc33a207</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>567871</id>
    <revision>
      <id>5987097</id>
      <parentid>5987065</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T14:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576346" sha1="2fehw717s7gtr8ega5r0ulpl0fnwk27" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
[[Файл:2018 Татар энциклопедиясе мәкаләләре сүзлеге.pdf|200px|thumb|Чыганак файл, 498 бит, ТР ФА нәшрияты, 2018 ел, ISBN 978-5-902375-37-1 ]]
Монда [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]] хезмәткәрләре булдырган [[Татар энциклопедиясе]] басмасында һәм [[Файл:Tatarica-Logo-tt.png|40px|link=Tatarica (энциклопедия)]] [[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica. Татар энциклопедиясе]] онлайн-порталында пәйда булаган темаларга туры килүче [[Татарча Википедия]] мәкаләләре исемлеге тупланыла. 

Максаты — барлау, дөньяның бар эзләгеч ботлары һәм ясалма интеллектлары аркылы бәйле белемне һәркемгә таныш иттерү,Тат.Википедия мәкаләләреннән һәм бәйле Викимәгълмат элементларыннан оригиналь чыганакларга сылтамалар урнаштыру.

Файлда күрсәтелгәнчә, тулаем саны 19509 булачак. Электрон рәвешендә инде ирешелгәннәрен ''[http://tatarica.org/tt Татарика сайтыннан]'' табып була. 

{{TOC right}}

== А ==
# [[Абага гөл]] ([[:ru:Костенец|ru]])
# [[Абалач]]
# [[Абан районы]]
# [[Абашево мәдәнияте]] ([[:ru:Абашевская культура|ru]])
# [[Габделәхәт Бәкерев|Абделхәләт Бакиров]]
# [[Абдуләхәт Аббасов]]
# [[Абдулла районы]]
# [[Абдулла Алиш]]
# [[Абдулла Әхмәт]]
# [[Абдулла Билданов]]
# [[Абдуллаһ ибн Микаил]]
# [[Абдуллиннар]] (татар дворяннары)
# [[Абдуллиннар утары]] 
# [[И. А. һәм А. И. Абдуллиннар ташбасмаханәсе]]
# [[Габделхан Әхтәмҗан|Абдулхан Әхтәмҗан]]
# [[Абдул-Салманы]]
# [[Абҗабар]]
# [[Абкалар]]
# [[Абляскино]]
# [[Абразия]]
# [[Абрамов реакциясе]] ([[:ru:Реакция Абрамова|ru]])
# [[Абрек Абзгилдин]]
# [[Абрек Әюпов]]
# [[Абрыскино]]
# [[Абызлар хәрәкәте]] (Абызагайлар)
# [[Абыстай]]
# [[Аваз (газета)]]
# [[Авангард (арыш сорты)]]
# [[Аверьяновка]] ([[d:Q50825904|d]])
# [[Авиация]] ([[:ru:Авиация|ru]])
# [[Авиация сәнәгате]] ([[:ru:Авиационная промышленность|d]])
# [[Авлакоген]] ([[:ru:Авлакоген|ru]])
# [[Автомобиль]]
# [[Автомобиль җитештерү сәнәгате]] ([[:ru:Автомобильная промышленность|ru]])
# [[Автомобиль юл]] ([[:ru:Автомобильная дорога|ru]])
# [[Автономия]]
# [[Автоспорт]]
# [[Авыл (гәҗит)]] яки [[«Авыл» газетасы]]
# [[Авыл газетасы (гәҗит)]]
# [[Авыл көе]] халык көйләре жанры
# [[Авыл көнкүреше (журнал, Минзәлә)]]
# [[Авыл күле]]
# [[«Авыл тормышы» журналы]]
# [[Авыл халкы (газета)]] яки [[Авыл халкы (гәҗит)]]
# [[Авыл хуҗалыгы-урманчылык (журнал)]]
# [[Авыл хуҗалыгы эшчесе (газета)]]
# [[Ага базар]]
# [[Агаповка районы]]
# [[Агафангел Афанасьев]]
# [[Агглютинатив телләр]] ([[:ru:Агглютинативные языки|ru]])
# [[Агглютинатинация (тел белеме)]] ([[:ru:Агглютинация (лингвистика)|ru]])
# [[Аграмак]]
# [[Агроклиматик зоналар]]
# [[Агрокультура (Чистай районы)]]
# [[Агрономик рудалар]] ([[:ru:Агрономические руды|ru]])
# [[Агрономия]]
# [[Агросәнәгать интеграциясе]] ([[:ru:Агропромышленная интеграция|ru]])
# [[Агросәнәгать комплексы]] ([[:ru:Агропромышленный комплекс|ru]])
# [[Агросила]]
# [[Агротехника]] ([[:ru:Агротехника|ru]])
# [[Агроурман мелиорациясе]] ([[:ru:Агролесомелиорация|ru]])
# [[Агрофирма]]
# [[Агрохимия]] ([[:ru:Агрохимия|ru]])
# [[Агыйдел (елга)]]
# [[Адав-Толымбай]]
# [[Адай (Актаныш районы)]]
# [[Адай (Кукмара районы)]]
# [[Адам Арнгольд]]
# [[Адвентизм]] ([[:ru:Адвентизм|ru]])
# [[Адвокатура]] ([[:ru:Адвокатура|ru]])
# [[Адель Абдуллин]] (Ильсияр улы, хокук белгече)
# [[Административ-территориаль бүленеш]]
# [[Адмирал (күбәләк)]]
# [[Адмиралтия конторасы]] комплексы: [[Адмираллык кантурының баш бинасы (Казан)]] һәм [[Адмираллык кантурының кече бинасы (Казан)]]
# [[Адонис (чәчәк)]] ([[:ru:Адонис (растение)|ru]])
# [[Адонис урманы]]
# [[Адрес-календарь]]
# [[Адриан (Мәскәү патриархы)]] ([[:ru:Адриан (патриарх Московский)|ru]])
# [[Аеш]]
# [[«Аҗаган» журналы]]
# [[Аждаһа]]
# [[Азад хатын (газета)]]
# [[Азак]]
# [[Азалак]]
# [[Азан]]
# [[Азат Аббасов]]
# [[Азат Адельшин]]
# [[Азат Алимов]]
# [[Азат Әхмәдуллин]]
# [[Азат Бикмурзин]]
# [[Азат Билалов]]
# [[«Азат ватан» журналы]]
# [[Азат Себер (газета)]]
# [[Азат халык (газета)]]
# [[Азат халык (гәҗит)]]
# [[Азат ханым (журнал)]]
# [[Азат шәрекъ (журнал)]]
# [[Азат (Аксубай районы)]]
# [[Азат (газета)]]
# [[«Азатлык» Татар яшьләре берлеге]]
# [[Азатлык радиосы]]
# [[Азелино мәдәнияте]]
# [[Азиз Акҗигитов]]
# [[Азия басмаханәсе (Казан)]]
# [[Азия музыка журналы]]
# [[Азнакай]]
# [[Азнакай аучылык тыюлыгы]]
# [[Азнакай районы]]
# [[Азнакай урман хуҗалыгы]]
# [[Азнакайнефть]]
# [[Азов-Дон банкы]] ([[:ru:Азовско-Донской банк|ru]])
# [[Азотлы ашламалар]] ([[:ru:Азотные удобрения|ru]])
# [[Азотобактер]] ([[:ru:Азотобактер|ru]])
# [[Азурит]] ([[:ru:Азурит|ru]])
# [[Аитзәк Аитов]]
# [[Аитовлар]] нәселе
# [[Ай, былбылым]]
# [[Аять|Айәт]]
# [[Айбаш (Татарстан)]]
# [[Айдар Әюпов]]
# [[Айдар Әхәтов]]
# [[Айдар Әхмәтов]]
# [[Айдар Беляев]]
# [[Айдар хан]]
# [[Айдар (Теләче районы)]]
# [[Айдар (Яшел Үзән районы)]]
# [[Айнагүл Баялиева]]
# [[Айрат Абдуллин]] (Лестал улы)
# [[Айрат Арсланов (артист)]] 
# [[Айршир токымы]], [[мөгезле эре терлек]] төре ([[:ru:Айрширская (порода коров)|ru]])
# [[Айсылу (люцерна төре)]]
# [[Айталан]]
# [[Айтугановлар]]
# [[Ак амур]]
# [[Ак Барс (банк)]]
# [[Ак Барс (хоккей клубы, Казан)]]
# [[Ак гөмбә]]
# [[Ак идел (газета)]] яки [[Ак Идел (гәҗит)]]
# [[Ак күбәләкләр]]
# [[Ак күбек]] дәстаны
# [[Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)]]
# [[Ак күл (сапропель чыганагы)]]
# [[Ак Мәчет (Алтын Урда)]], [[Украина]]ның [[Николаев өлкәсе]]ндәге [[Прибужье]] &lt;small&gt;([[:ru:Прибужье|ru]], 1946 кадәр ''Акмечетъ'')&lt;/small&gt; авылы тирәсендә
# [[Ак пулат]]
# [[Ак ромашка (хәйрия акциясе)]]
# [[Ак Сарай (Алтын Урда)]]
# [[Ак Урда]] ([[:ru:Белая Орда|ru]])
# [[Ак шигырь]]
# [[Ак юл (журнал, 1913)]]
# [[Ак юл (журнал, 1967)]]
# [[Академия бистәсе]]
# [[Академия экспедицияләре]] ([[:ru:Академические экспедиции|ru]])
# [[Акбаш тимер юл станциясе бистәсе]]
# [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)]]
# [[Акбаш (Татарстан, берләштерү)]]
# [[Акбулат (Татарстан)]]
# [[Акбүре]]
# [[Акварель]] ([[:ru:Акварель|ru]])
# [[Акканат]]
# [[Аккирәй]]
# [[Аккирмән]]
# [[Аккирмән Урдасы]]
# [[Акклиматизация]] ([[:ru:Акклиматизация|ru]])
# [[Аккучат бине Килмөхәммәд]]
# [[Аккүбәк]]
# [[Аккүз (Актаныш районы)]]
# [[Аккүл (Буа районы)]]
# [[Аккүл (Лениногорск районы)]]
# [[Аккүл Бигәнәй]]
# [[Акман (Мамадыш районы)]]
# [[Акмулла (журнал)]]
# [[Аксай (Татарстан)]]
# [[Аксакүл]]
# [[Аксар]]
# [[Аксарка (Об кушылдыгы)]]
# [[Аксирис]] ([[:ru:Аксирис|ru]])
# [[Аксу]]
# [[Аксубай]]
# [[Аксубай урман заводы поселогы|Аксубай агач эшкәртү заводы поселогы]]
# [[Аксубай районы]]
# [[Аксубай урман хуҗалыгы]]
# [[Аксумла (авыл)]]
# [[Аксумла (елга)]]
# [[Аксумла (Аксумла кушылдыгы)]] ([[:ru:Аксумлинка|ru]])
# [[Актаҗик]]
# [[Актай]]
# [[Актаныш]]
# [[Актаныш нефть чыганагы]]
# [[Актаныш районы]]
# [[Актанышбаш]]
# [[Актау (Чистай районы)]]
# [[Акташ (елга)]]
# [[Акташ районы]]
# [[Акташ Упкыны]]
# [[Актёрлык сәнгате]] ([[:ru:Актёрское искусство|ru]])
# [[Актинидия]] ([[:ru:Актинидия|ru]])
# [[Актояк]]
# [[Актүбә (Азнакай районы)]]
# [[Актүбә (Түбән Кама районы)]]
# [[Актүбә (Шошка кушылдыгы)]]
# [[Актүбә районы]]
# [[Акупунктура]] ([[:ru:Акупунктура|ru]])
# [[Акустик парамагнетик резонанс]] ([[:ru:Акустический парамагнитный резонанс|ru]])
# [[Акушерлык]] ([[:ru:Акушерство|ru]])
# [[Акхуҗа]]
# [[Акциз]]
# [[Акциз идарәләре]] ([[:ru:Акцизное управление|ru]])
# [[Акционерлык җәмгыяте]] ([[:ru:Акционерное общество|ru]])
# [[Акция (икътисад)]]
# [[Акча (нәшрият)]]
# [[Акчишмə (Арча районы)]]
# [[Акчишмə (Әлмәт районы)]]
# [[Акчишмә (Мамадыш районы)]]
# [[Акчишмə (Ютазы районы)]]
# [[Акчишмə-2 (Әлмәт районы)]]
# [[Акчуриннар]]
# [[Акчуриннарның китапханә-кыйраәтханәсе]]
# [[Акчуриннарның шәхси китапханәләре]]
# [[Акшуат]]
# [[Акъегет (Яшел Үзән районы)]]
# [[Акъяр (Яңа Чишмә районы)]]
# [[Акъюл]]
# [[Алабакүл]]
# [[Алабирде]]
# [[Алан (Арча районы)]]
# [[Алан (Балтач районы)]]
# [[Алан (елга)]]
# [[Алан (Мамадыш районы)]]
# [[Алан (Теләче районы)]]
# [[Алан-Бәксәр]]
# [[Алан Елга]]
# [[Алан Җөри]]
# [[Алан-Полян]]
# [[Алань]]
# [[Алар районы]] ([[:ru:Аларский район|ru]])
# [[Алат даругасы]]
# [[Алат спиртзаводы]]
# [[Алафузов театры]]
# [[Алафузовларның завод-фабрикалар һәм җитештерү сәүдә-сәнәгать ширкәте]]
# [[Албаба]]
# [[Албаба тимер юл разъезды бистәсе]]
# [[Албай]]
# [[Албай күле]]
# [[Алга (Аксубай районы)]]
# [[Алга (Бөгелмә районы)]]
# [[Алга (газета)]]
# [[Алга (гәҗит, Ырынбур)]]
# [[Алга (гәҗит, Сарапул)]]
# [[Алга, дошман өстенә!]]
# [[Алга (нәшият)]]
# [[Алга (Сарман районы)]]
# [[Алга (Теләче районы)]]
# [[Алга таба (гәҗит)]]
# [[Алга-Көек]]
# [[Алгай]]
# [[Алгебра]]
# [[Алдан олысы]] ([[:ru:Алданский улус|ru]])
# [[Алевролит]] ([[:ru:Алевролит|ru]])
# [[Алекина Поляна]]
# [[Александр I]]
# [[Александр II]]
# [[Александр III]]
# [[Александр Авраменко]] (Никофор улы, тау инженеры), ТР Дәүләт бүләге лауреаты
# [[Александр Агабабов]]
# [[Александр Аганин]]
# [[Александр Азин]]
# [[Александр Акмуллин]]
# [[Александр Алга]]
# [[Александр Александровский]]
# [[Александр Алемасов]]
# [[Александр Анисимов]]
# [[Александр Анушкин]]
# [[Александр Аплечеев]]
# [[Александр Арбузов]]
# [[Александр Арбузов бюсты]]
# [[Александр Арутюнян]]
# [[Александр Архангельский (1854)]]
# [[Александр Афанасьев]], Петрович (1920-1945, Советлар Берлеге каһарманы)
# [[Александр Афанасьев (журналист)]], Иванович (1931-2005)
# [[Александр Әлмәтов]] ([[:ru:Альметов, Александр Давлетович|ru]])
# [[Александр Бабынин]]
# [[Александр Баев]]
# [[Александр Бажанов]]
# [[Александр Балакин]]
# [[Александр Баранов (педиатр)]]
# [[Александр Барсков]]
# [[Александр Белинский]]
# [[Александр Бендецкий]]
# [[Александр Беннигсен]]
# [[Александр Бережной]]
# [[Александр Беркутов]]
# [[Александр Берлин]]
# [[Александр Бессонов]]
# [[Александр Бирюлин]]
# [[Александр Бистәсе]]
# [[Александр Вилькен шәхси китапханәсе]]
# [[Александр Давидович Туган-Мирза-Барановский]]
# [[Александр Иванович Артемьев]]
# [[Александра Безина]]
# [[Александра Беспалова]]
# [[Александра балалар приюты (Алабуга)|Александра исемендәге кыз-балалар ятимханәсе]]
# [[Петцольд заводы|Александров И.В. варисларының сора һәм сосла кайнату заводы комплексы]]
# [[Александров пассажы (Казан)]]
# [[Александровка (Азнакай районы)]]
# [[Александровка (Алексеевск районы)]]
# [[Александровка (Баулы районы)]]
# [[Александровка (Кайбыч районы)]]
# [[Александровка (Лениногорск районы)]]
# [[Александровка (Питрәч районы)]]
# [[Александровка (Сарман районы)]]
# [[Александровка (Чистай районы)]]
# [[Александровка районы (Ырынбур өлкәсе)]]
# [[Александровлар (сәүдәгәрләр)]]
# [[Александровски (Татарстан)]]
# [[Алексеевка (Аксубай районы)]]
# [[Алексеевка (Баулы районы)]]
# [[Алексеевка (Зәй районы)]]
# [[Алексеевск комплексы]] — [[Алексеевское]] тирәсендәге борынгы шәһәрчекләр җыелмасы, [[Тамара Хлебникова]] такымының археологик эшчәнлеге объекты, [[Алексеевское туган як музее]] экспозиясендә тасвирлана.  
# [[Алексеевск районы]]
# [[Алексеевское бизәкләп туку фабрикасы|Алексеевск бизәкләп туку фабрикасы]]
# [[Алексеевский]]
# [[Алексеевское]]
# [[Алексеевское сөт заводы (Татарстан)|Алексеевское сөт-консерв комбинаты]]
# [[Алексей (Раифский)]] — [[Яңа керәшен конторасы]] җитәкчесе
# [[Алексий (Баженов)]] ([[:ru:Алексий (Баженов)|ru]])
# [[Алексей Агарков]]
# [[Алексей Агафонов]]
# [[Алексей Адашев]]
# [[Алексей Алексеев (1893)]]
# [[Алексей Альбицкий]]
# [[Алексей Акманов|Алексей Ахманов]]
# [[Алексей Әхтәмов]]
# [[Алексей Басманов]]
# [[Алексей Бахметев]]
# [[Алексей Башкиров (1915)]]
# [[Алешкин Саплык]]
# [[Алешкино (Лениногорск районы)]]
# [[Галиәскар Акалаев|Алиәскәр Акалаев]]
# [[Али Акыш]]
# [[Алимкәй Абдершин]]
# [[Алия Азизова]]
# [[Алия Акмаева]]
# [[Алкин (Бөгелмә районы)]]
# [[Алкин (Зәй районы)]]
# [[Алкин (Мамадыш районы)]]
# [[Алкиннар]] (татар морзалары нәселе)
# [[Алкышлар һәм каргышлар]]
# [[Аллаһияр Суфи]]
# [[Аллаһиариләр]] (Алдагаровлар)
# [[Аллаяр Беләшев]]
# [[Аллерген]] ([[:ru:Аллерген|ru]])
# [[Аллергия]]
# [[Аллергология]]
# [[Аллитерация]]
# [[Аллювиаль кәсле туфраклар]] ([[:ru:Аллювиальные дерновые почвы|ru]])
# [[Алма-Ата (Ютазы районы)]]
# [[Алмагачлары (җыр)]]
# [[Алмаз]] ([[:ru:Алмаз|ru]])
# [[Алмас Ахунҗанов|Алмаз Ахунҗанов]]
# [[Алмалы (Арча районы)]]
# [[Алмалы (Зәй районы)]]
# [[Алмас Әдһәмов]]
# [[Алмас Әхмәров]]
# [[Алмашка! (гәҗит)]]
# [[Алмашка (журнал)]]
# [[Алмыш]]
# [[Алнаши районы]]
# [[Алпавыт]]
# [[Алпамша (дастан)]]
# [[Альберт Абдрахманов]]
# [[Альберт Аганов]]
# [[Альберт Айнетдинов]]
# [[Альберт Александров]]
# [[Альберт Белозёров]]
# [[Альманах]]
# [[Альфред Абдрашитов]]
# [[Алып Илтәбәр]]
# [[Алсу Әхмәтшина]], Ринат кызы
# [[Алсу Сафина]]
# [[Алсу (Әлмәт оек-оекбаш фабрикасы)]]
# [[Алтаин Саин Сүмә]]
# [[Алтай (гәҗит)]]
# [[Алтай (Лениногорск районы)]]
# [[Алтай телләре]]
# [[Алтай токымлы сарыклар]] ([[:ru:Алтайская порода овец|ru]])
# [[Алты бармак (китап)]]
# [[Алтын (акча берәмлеге)]] ([[:ru:Алтын (денежная единица)|ru]])
# [[Алтын тәхет]]
# [[Алтын Урда (гәҗит)]]
# [[Алтын ханым]]
# [[Алтынбәк]]
# [[Алтынчәч (опера)]]
# [[Алтынчәч (персонаж)]]
# [[Алфавит]]
# [[Алферовка]]
# [[Алших]]
# [[Альберт Антипов]]
# [[Альберт Әсәдуллин]], Нурулла улы, җырчы
# [[Альберт Әсәдуллин (виолончелист)]], Әхәт улы, профессор
# [[Альберт Баембәтов]]
# [[Альберт Бикмуллин]]
# [[Аман-Оштырма]]
# [[Амарант]]
# [[Амбар көясе]]
# [[Амбар талпаннары]] ([[:ru:Амбарные клещи|ru]])
# [[Амбар утчыллары]]
# [[Амвросий (Подобедов)]] ([[:ru:Амвросий (Подобедов)|ru]])
# [[Амвросий (Протасов)]] ([[:ru:Амвросий (Протасов)|ru]])
# [[Амебалар]] 
# [[Америка хәйрия-ярдәм мөдирияты]]
# [[Аминокислоталар]]
# [[Аммофос]]
# [[Амортизация]]
# [[Ампир]]
# [[Амфиболит]]
# [[Амур (кунакханә)]] яки &quot;Амур&quot; номерлары
# [[Ана белән угыл дастаны]] яки [[Ана вә угыл дастаны]] 
# [[Ана (журнал)]]
# [[Анак]]
# [[Аналитик химия]]
# [[Ананьино каберлеге]]
# [[Ananyino mädäniäte|Ананьино культурасы]]
# [[Анархизм]]
# [[Анастасий (Александров)]]
# [[Анастасий (Меткин)]]
# [[Анатолий Авдеев]] Пётр улы журналист
# [[Анатолий Акаевский]]
# [[Анатолий Арестов]]
# [[Анатолий Афанасьев]]
# [[Анатолий Басов]]
# [[Анатолий Бахтин]]
# [[Анатолий (Грисюк)]]
# [[Анатомия]]
# [[Анатыш]]
# [[Анаэроб организмнар]]
# [[Ангарск]]
# [[Ангемитоника]]
# [[Ангидрит]]
# [[Ангина]]
# [[Андреевка (Алексеевск районы)]]
# [[Андреевка (Бөгелмә районы)]]
# [[Андреевка (Норлат районы)]]
# [[Андреевка (Чирмешән районы)]]
# [[Андреевка (Яңа Чишмә районы)]]
# [[Андрей Агафонов]]
# [[Андрей Адо]]
# [[Андрей Анастасиев]]
# [[Андрей Анисимов]]
# [[Андрей Афанасьев]]
# [[Андрей Банников]]
# [[Андрей Бекетов (1823)]]
# [[Андрей Деренков шәхси китапханәсе]]
# [[Андрей Мясников шәхси китапханәсе]]
# [[Андрей (Ухтомский)]]
# [[Андрена]], яки [[Җир умарта корты]]
# [[Андриан (Четвергов)]]
# [[Андроново культурасы]]
# [[Анестезиология]]
# [[Анестезия]]
# [[Анжеро-Судженск]]
# [[Анизанта]]
# [[Анилин]]
# [[Анины Салманы]]
# [[Анна Ахматова]]
# [[Анненков]]
# [[Аноним әдәби әсәр]]
# [[Аноним басмаханә]]
# [[Аносов йорты]]
# [[Ант (халык иҗаты)]]
# [[Антенна]]
# [[Антик дөньяны өйрәнү гыйлеме]]
# [[Антитеза]]
# [[Антология]]
# [[Антон Арбузов]]
# [[Антони Лонгин Барановски]]й
# [[Антоний (Амфитеатров)]]
# [[Антоний (Вадковский)]]
# [[Антоний (Храповицкий)]]
# [[Антонимнар]]
# [[Антонина Анохина]]
# [[Антонина Барышева]]
# [[Антонов ташбасмаханәсе]]
# [[Антоновка (Кама Тамагы районы)]]
# [[Антоновка (Спас районы)]]
# [[Антоновка чокырлары]]
# [[Антрепренёр]]
# [[Антреприза]]
# [[Антропоген тәэсир]]
# [[Антропология]]
# [[Антропонимика]]
# [[Анхуза]]
# [[Аң (басмаханә)]]
# [[Аң (журнал)]]
# [[Аң (труппа)]]
# [[Апа тархан]]
# [[Апаз]]
# [[Апайкина-Гарь]]
# [[Апак]]
# [[Апаковлар]]
# [[Апанаев йорты]] яки [[Юнусов йорты]] 
# [[Апанаевлар]]
# [[Апанаевлар йорты (Казан)]]
# [[Апанай мәчете]]
# [[Апас]]
# [[Апас районы]]
# [[Апач (Актаныш районы)]]
# [[Аполлон (күбәләк)]]
# [[Аппак]]
# [[Аппликация сәнгате]]
# [[Апсабаш]]
# [[Ар ягы бәкләре]]
# [[Ар ягы кешеләре]]
# [[Габдерәшит Рәхмәтуллин|Арат Рәшит Рәхмәти Исмәт улы]]
# [[Арбалет]]
# [[Арбаш]]
# [[Арболит]]
# [[Арбор]]
# [[Арбор (елга)]]
# [[Арбузов реакциясе]]
# [[Арбузовлар]]
# [[Академиклар Арбузовларның музей-йорты (Казан)|Арбузовлар А.Е. һәм Б.А. музей-йорты (Казан)]]
# [[Арбузов-Баран]]
# [[Аргамак (журнал)]]
# [[Аргамаклы Сарай]]
# [[Аргаяш районы]]
# [[Аргиллит]]
# [[Аргуновка тимер юл разъезды бистәсе]]
# [[Аргын]]
# [[Ардашир бине Ишгали Чалкавый-Болгари]]
# [[Ареаль лингвистика]]
# [[Аренда]]
# [[Аренкул Асеев]]
# [[Аркадий Алексеев (1946)]]
# [[Аркадия бакчасы (Казан)]]
# [[Аркатау]]
# [[Арлар]]
# [[Армин]]
# [[Армия газеталары]]
# [[Армспорт]]
# [[Арнольд Балоев]]
# [[Аромат (фабрика)]]
# [[Аромаш районы]]
# [[Арпаяз]]
# [[Арсаевлар]]
# [[Арсен Автандилов]]
# [[Арсений (Брянцев)]]
# [[Арслан хан]]
# [[Арслановлар]]
# [[Артамоновка]]
# [[Арташ]]
# [[Артель-печатник]]
# [[Арттагы күл]]
# [[Артъелга]]
# [[Архаизм]]нар
# [[Архангел бистәсе (Казан)]]
# [[Архангель районы (Башкортстан)]]
# [[Архангельск]]
# [[Архей]]
# [[Археографик экспедицияләр]]
# [[Археография]]
# [[Археологик истәлек]]
# [[Археологик казу эшләре]]
# [[Археологик комплекс]]
# [[Археологик мәдәният]]
# [[Археология]]
# [[Архив]]
# [[Архив белеме]]
# [[Архиепископ]]
# [[Архиерей]]
# [[Архиерей дачасы]]
# [[Архиерей йорты]]
# [[Архиерей күле]]
# [[Архимандрит]]
# [[Архипов басмаханәсе]]
# [[Архитектура белеме]]
# [[Архитектура бизәге]]
# [[Архитектура графикасы]]
# [[Архитектура гыйлеме]]
# [[Арча]]
# [[Арча даругасы]]
# [[Арча кальгасы]], XII-XVI гасыр болгар-татар шәһәре
# [[Арча кантоны]]
# [[Арча кыры]]
# [[Арча өязе]]
# [[Арча педагогика көллияте]]
# [[Арча районы]]
# [[Арча урман хуҗалыгы]]
# [[Арча ягы]]
# [[Арча күтәрелеше|Арча ягы крәстияннәре кузгалышы]]
# [[Ары Казы]]
# [[Арык Буга]]
# [[Арыслан (Татарстан)]]
# [[Асаба башкортлар]]
# [[Арышхазда]]
# [[Асар (Асәр)]]: Мәмләкәтемездә улан Ислам галимнәренең вә мәшһүр кемсәләренең тәрҗемә вә табәкаләре, тарихе вилядәт вә вафатлары, вә башка әхвальләре хакында язылмыш бер китаптыр. [[Ризаэтдин Фәхретдин]]нең тарихи хезмәте. 
# [[Асаф Габдерахманов]]
# [[Асия (гәҗит)]]
# [[Аскаридалар]]
# [[Аскомицетлар]]
# [[Аскын районы]]
# [[Аспарух]]
# [[Әстерхан (Татарстан)|Астраханка]]
# [[Астрометрия]]
# [[Астрономия]]
# [[В. П. Энгельгардт исемендәге астрономия обсерваториясе|Астрономия обсерваториясе]]
# [[Астрофизика]]
# [[Асфальтитлар]]
# [[Асыйм Баляев|Асым Баляев]]
# [[Ася Әминова]]
# [[Ата (елга)]]
# [[Атабай торулыгы]]
# [[Атабай (Кама Тамагы районы)]]
# [[Атабай (Лаеш районы)]]
# [[Атабай-Әнкәбә]]
# [[Атавизм]]
# [[Атака (журнал)]]
# [[Аталык (тәрбия)]]
# [[Атаман күле]]
# [[Атамыш]]
# [[Атиаз|Атияз]]
# [[Атлама күле]]
# [[Атлас]]
# [[Атмас]]
# [[Атмосфера күренешләре]]
# [[Атмосфера явым-төшемнәре]]
# [[Аттила]]
# [[Аты]]
# [[Атюрьево районы]]
# [[Авыргазы районы|Аургазы районы]]
# [[Аулак өй]]
# [[Аулаш]]
# [[Аулаш (елга)]]
# [[Афанасий Аникиев]]
# [[Афанасий (Малинин)]] ([[:ru:Афанасий (Малинин)|ru]])
# [[Афанасий (Соколов)]] 
# [[Афиша]] 
# [[Афоризм]] 
# [[Африда Байчурина]] 
# [[Ахирәт]] 
# [[Ахун (вазыйфа)]] 
# [[Ахун (Татарстан)]]
# [[Ахырзаман китабы]]
# [[Ачы (Түбән Кама районы)]]
# [[Ачы (Теләче районы)]]
# [[Ачыт күле]]
# [[Ашабаш]]
# [[Аша районы]]
# [[Ашбула]]
# [[Ашина]]
# [[Ашлан]]
# [[Ашпайка]]
# [[Ашыт]]
# [[Ашыт (тыюлык)]]
# [[Ашытбаш]]
# [[Аш-Буҗи]]
# [[Аэроб организмнар]]
# [[Аэродинамика]]
# [[Аэроклуб]]
# [[Аю авылы]]
# [[Аю улы Атыләхмәтгәрәй]]
# [[Аюкөйдергән]]
# [[Аяз күл]]

== Ә ==
# [[Әбде]]
# [[Әбелгази]]
# [[Әбелхәер (Себер ханлыгы)]], [[Күчем]] хан улы ([[:ru:Абдул-Хаир|ru]])
# [[Әбелхәер (татар шагыйре)]]
# [[Әбиләр чуагы]]
# [[Әблә]]
# [[Әбсәләм (Ютазы районы)]]
# [[Әбсәләм-2 (Ютазы районы)]] (тимер юл разъезды посёлогы)
# [[Әбү Бәкер Әхмәт угылы]] (сәнгать остасы)
# [[Әбү Насыйр әл-Фараби]]
# [[Әбү Хәнифә]]
# [[Әбүбәкер бине Ибраһим әл-Казани]]
# [[Әбүзәр мәчете]]
# [[Äbüsöğüd Äxtäm|Әбүсогуд Әхтәмов]]
# [[Әбү-л Галә Хәмид бине Идрис Әл-Болгари]]
# [[Әгер]]
# [[Әгерҗе]]
# [[Әгерҗе (Азнакай районы)]]
# [[Әгерҗе (аучылык тыюлыгы)]]
# [[Әгерҗе (елга)]]
# [[Әгерҗе районы]]
# [[Әгерҗе (санаторий)]]
# [[Әгерҗе кантоны]]
# [[Әгерҗе урман хуҗалыгы]]
# [[Әдәм (Кече Чирмешән кушылдыгы)]]
# [[Әдәмсу]]
# [[Әд-дин вәл-әдәп]]
# [[Әдилә Айда]]
# [[Әҗәкүл]]
# [[Әҗем (Татарстан)]]
# [[Әҗем-Көрәле]]
# [[Әҗем мәчете]]
# [[Әҗмәкәй]]
# [[Әҗмәт]]
# [[Әҗмәт каберлеге]]
# [[Әҗми]]
# [[Азалия Бадюгина|Әзәлия Бадюгина]]
# [[Әзербайҗан]]
# [[Әзи (елга)]]
# [[Әзһәр Габдуллин]]
# [[Äyyüb xan|Әййүб хан]]
# [[Әйлән-бәйлән җырлары]]
# [[Әйрән]]
# [[Әйтукә]]
# [[Әйшә]]
# [[Әйшияз]]
# [[Әки]]
# [[Акинская Аланы|Әки Аланы]]
# [[Акрамово күтәрелеше|Әкрам авылы кузгалышы]]
# [[Мөхәммәтәкрам Биглов|Әкрам Биглов]]
# [[Әкъдәс Бикколов]]
# [[Әләм]]
# [[Әлбәдән]]
# [[Әлифба]]
# [[Әлмән районы]]
# [[Әлмәндәр]]
# [[Әлмәтнефть]]
# [[Әлмира Әдиятуллина]]
# [[Әлмира Әминова]]
# [[Әлфия Авзалова]]
# [[Әлфия Әминова]]
# [[әл-Асади Такиаддин Әбүбәкер Әхмәд ибне Шөһба]]
# [[Әл-Әзһәр университеты]]
# [[Әл-Әфгани Җамалетдин]]
# [[Имам әл-Бохари|Әл-Бохари Мөхәммәд]]
# [[Имам әл-Газали|әл-Газали Әбу-Хәмид Мөхәммәд]]
# [[Әл-галәми әл-Ислами]]
# [[Әбү Хәмид әл-Гарнати|Әл-Гарнати Әбү Хәмид Мөхәммәт ибне Габдеррәхим әл-Андалуси]]
# [[Әл-гасрел җәдит|Әл-Гаср әл-Җәдид]]
# [[әл-Җәһһәби Шәмседдин Әбү Абдулла бине Мөхәммәд]]
# [[әл-Җиһад (гәҗит)]]
# [[әл-Җүвәйни Әбүл Газали Әбү-әл-Малик ибне Әбү Мөхәммәд]]
# [[Әл-ислах (газета)]]
# [[Әл-ислах (оешма)]]
# [[Тәкъдир|Әл-кадәр]]
# [[Әл-Мәсгуди]] ([[:ru:Аль-Масуди|ru]])
# [[Әл-Мөнбәр (газета)]]
# [[Әлдермеш]]
# [[Әлдермештән Әлмәндәр (спектакль)]]
# [[Әлкәй (Азнакай районы)]]
# [[Әлки (Буа районы)]]
# [[Әлки районы]]
# [[Әлки урман хуҗалыгы]]
# [[Әлмәт]]
# [[Әлмәт (Сарман районы)]]
# [[Әлмәт аучылык тыюлыгы]]
# [[Әлмәт картиналар галереясы]]
# [[Әлмәт машиналар төзү заводы]]
# [[Әлмәт медицина училищесы]]
# [[Әлмәт мөселман дини мәгърифәт үзәге]]
# [[Әлмәт музыка училищесы]]
# [[Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты|Әлмәт муниципаль институты]]
# [[Әлмәт нефть институты]]
# [[Әлмәт политехник техникумы]]
# [[Әлмәт районы]]
# [[Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты|Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы]]
# [[Әлмәт татар драма театры]]
# [[Калейкино (Лесно-Калейкинское авыл җирлеге)|Әлмәт тимер юл станциясе посёлогы]] ([[:ru:Калейкино (Лесно-Калейкинское сельское поселение)|ru]])
# [[Әлмәт торба заводы|Әлмәт торбалар заводы]]
# [[Әлмәт урман хуҗалыгы]]
# [[Әлмәт физик культура техникумы]]
# [[Әлмәт эше]]
# [[Әлмәт-Бөгелмә сәнәгать төйнәлеше]]
# [[Алнас (предприятие)|Әлнас]]
# [[Әлфия Белостоцкая]]
# [[Әлфия Бикбаева]]
# [[Әлшәй районы]]
# [[Әлши]]
# [[Әманәт (нәшрият)]]
# [[Әмәкәй]]
# [[Әминә Алимбәкова]]
# [[Әминә Бәхтизина]]
# [[Әминә Бикчәнтәева]]
# [[Әмир Азнакаев]]
# [[Әмир Арысланов]]
# [[Әмир (бодай сорты)]]
# [[Әмир (Татарстан)]]
# [[Әнәк]]
# [[Әнәс Абдуллин]]
# [[Әнвәр Абдуллин]]
# [[Әнвәр Аҗиев]]
# [[Әнвәр Акчурин]] ([[:ru:Акчурин, Анвар Гафурович|ru]])
# [[Әнвәр Арасланов]]
# [[Әнвәр Ахунҗанов]]
# [[Әнвәр Әфләтунов]]
# [[Әнвәр Бакиров (1920)]]
# [[Әнвәр Баһаветдинов]]
# [[Әнвәр Бәширов]]
# [[Әнвәр Бәйбутов|Әнвәр Бейбутов]]
# [[Әнгам Атнабаев]]
# [[Әндереш]]
# [[Әнҗерә (елга)]]
# [[Әнисә Алиева]]
# [[Әнисә (җыр)]]
# [[Әрә (елга)]]
# [[Әрә (күл)]]
# [[Әрит Әхмәтов]]
# [[Әрмән бистәсе]]
# [[Әрмән колониясе]]
# [[Орнаш|Әрнәш]]
# [[Әртә районы]]
# [[Әсами көтеб]]
# [[Әсәй]]
# [[Әсәкәй районы]]
# [[Әсән (Татарстан)]]
# [[Әсән-Елга]]
# [[Әсән-Елга авылы мәчете|Әсән-Елга мәчете]]
# [[Әсгать Абсатаров]] (Әхмәт улы)
# [[Әсгать Айдар]]
# [[Әсгать Мохтар]]
# [[Әстерхан дәүләт татар драма театры (журнал)]]
# [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]
# [[Әстерхан өлкәсе]]
# [[Әстерхан татар театр студиясе]]
# [[Әстерхан татарлары]]
# [[Әстерхан ханлыгы]]
# [[Әстерхандагы беренче ир балалар гимназиясе]]
# [[Әсфәт Габдуллин]]
# [[Әсхәт Арсланов]]
# [[Әсхәт Әсәнов]]
# [[Әтәмби]]
# [[Әтәс]]
# [[Әтнә]]
# [[Әтнә елгасы]]
# [[Әтнә районы]]
# [[Әтрәкле]]
# [[Әтрәч комплексы]]
# [[Әт-Тилмиз (гәҗит)]]
# [[әт-Тиръякъ әл-Кәбир]]
# [[Әфган-Мөхәммәд солтан тәкиясе]] &lt;small&gt;([[:ru:Текие Афган-Мухаммед султана|ru]])&lt;/small&gt;
# [[Әхәт Атнашев]]
# [[Әхәт Беляев]]
# [[Әхбар (газета)]]
# [[Ибн Хәҗәр әл-Гаскаләни|Әхмәд әш-Шәфигый]]
# [[Әхмәд Биҗан]] &lt;small&gt;([[:en:Ahmed Bican Yazıcıoğlu|en]])&lt;/small&gt;
# [[Әхмәт хан|Әхмәд хан]]
# [[Әхмәд Хуҗа әс-Сараи]]
# [[Әхмәдбик]]
# [[Әхмәди]] &lt;small&gt;([[:ru:Ахмеди|ru]])&lt;/small&gt;
# [[Әхмәдия]]
# [[Әхмәров–Юрлов–Хассель кометасы]] &lt;small&gt;([[:en:C/1939 H1 (Jurlof–Achmarof–Hassel)|en]])&lt;/small&gt;
# [[Әхмәт Әхәди]]
# [[Әхмәт бине Рәфыйк әс-Сәмакый]] 
# [[Әхмәт Алимбәков]]
# [[Әхмәт Бакыев]]
# [[Әхмәт Бикбулатов]]
# [[Әхмәт Бикчәнтәев]]
# [[Әхмәт Гадел]]
# [[Әхмәт тимер юл разъезды поселогы]]
# [[Әхмәт электромеханика заводы]]
# [[Әхмәт (Аксубай районы)]]
# [[Әхмәт (Буа районы)]]
# [[Әхмәт (елга)]] &lt;small&gt;([[:d:Q32198087|d]])&lt;/small&gt;
# [[Әхмәт (Зәй районы)]]
# [[Әхмәт (Минзәлә районы)]]
# [[Әхмәт (Норлат районы)]]
# [[Әхмәтвафа Бәхтияров]]
# [[Әхмәтгәрәй Әбдриев]]
# [[Әхмәтҗан Биктимерев|Әхмәтҗан Биктимеров]]
# [[Әхмәтҗан Болгари]]
# [[Әхмәтҗан бине Габдерәхим әл-Болгари]], татар мәдәниятендә билгеле хаттат, күчерүче һәм дини-әдәби әсәрләр авторы (~1800-1848).
# [[Әхмәтҗан бине Әмирхан әл-Ушмавый]]
# [[Әхмәтзәки Сафиуллин|Әхмәтзәки бине Сафиулла әл-Алиш әл-Морасави]]
# [[Әхмәтрәшит Аширбеков]]
# [[Әхмәтһади Максуди шәхси китапханәсе]]
# [[Әхсән Баян]]
# [[Әхтәм Әминев]]
# [[Әхтәм Бәхтизин]]
# [[Әхтиял (Иж кушылдыгы)]]
# [[Әчет шәһәр округы]]
# [[Әшәлче битум чыганагы]]
# [[Әшнәк]]
# [[Әшрәф Әхмәтҗанов]]
# [[Әюп бине Исмәгыйль]]

== Б ==
# [[Баба]]
# [[Бабич (журнал)]]
# [[Бабурнамә]]
# [[Бавырсак]]
# [[Багай (Татарстан)]]
# [[Баганалы]]
# [[Баганино урман хуҗалыгы|Баганалы урман хуҗалыгы посёлогы]]
# [[Баграж (Әлмәт районы)]]
# [[Баграж (Зәй кушылдыгы)]]
# [[Баграж (Чишмә кушылдыгы)]]
# [[Баграж-Никольский]]
# [[Баграж аучылык тыюлыгы]]
# [[Багыш]]
# [[Бадягалар]]
# [[Баек]]
# [[Базар-Караболак районы]]
# [[Базарлы Матак]]
# [[Базаровка тимер юл разъезды бистәсе]]
# [[Базидиомицетлар]]
# [[Базяково]]
# [[Бай Бүләк|Байбүләк]]
# [[Байгол (Татарстан)]]
# [[Байданкино]]
# [[Байкал (Арча районы)]]
# [[Байкал (Биектау районы)]]
# [[Байкиннар]]
# [[Байкүл]]
# [[Байлангар]]
# [[Байлар (Әлмәт районы)]]
# [[Байлар (Ютазы районы)]]
# [[Баймәт]]
# [[Байморат бине Мөхәррәм әл-Мәңгәри]]
# [[Байморза (Татарстан)]]
# [[Байназар Әлминов]]
# [[Байрак (Зәй районы)]]
# [[Байраш]]
# [[Байтирәк (Балык Бистәсе районы)]]
# [[Байтирәк (Чистай районы)]]
# [[Байтуган]]
# [[Бай Чишмә|Байчишмә]]
# [[Бакалтай]]
# [[Бакалы (Әлмәт районы)]]
# [[Бакалы (Баулы районы)]]
# [[Бакалы (елга)]] &lt;small&gt;[[:d:Q32430111|d]]&lt;/small&gt;
# [[Бакалы районы]]
# [[Бактачы]]
# [[Бакташ]]
# [[Бактериаль ашламалар]]
# [[Бактерияләр]]
# [[Баку эшчесе]]
# [[Бакча культуралары]]
# [[Бакчасарай]]
# [[Бакчасарай (Әлмәт районы)]]
# [[Бакчасарай (Кукмара районы)]]
# [[Бакчасарай (Минзәлә районы)]]
# [[Бакчасарай (Тукай районы)]]
# [[Бакчасарай (Югары Ослан районы)]]
# [[Бакшанды]]
# [[Бакши]]
# [[Бакый Габдуллов]]
# [[Бакыргани китабы]] [[:d:Q21034830|d]]
# [[Бакыр өчен көрәш (гәҗит)]]
# [[Бакырчы]]
# [[Бакырчы (Апас районы)]]
# [[Бакырчы (Тәтеш районы)]]
# [[Бакырчы (Яшел Үзән районы)]]
# [[Балаково районы]]
# [[Балалар дөньясы (журнал)]]
# [[Балан-Бүләк]]
# [[Баландыш]]
# [[Баланлы (Азнакай районы)]]
# [[Баланлы (елга)]]
# [[Баланлы (Мөслим районы)]]
# [[Баланово культурасы]]
# [[Балахна культурасы]]
# [[Балахчино]]
# [[Балдыкенә|Балды-Кенә]]
# [[Балезино районы]]
# [[Балет]]
# [[Баллада]]
# [[Баллы (Куак кушылдыгы)]]
# [[Балтай (бәйрәм)]]
# [[Балтай (Минзәлә районы)]]
# [[Балтай районы]]
# [[Балтамак]]
# [[Балтач]]
# [[Балтач (Азнакай районы)]]
# [[Балтач (Әгерҗе районы)]]
# [[Балтач (Кама Тамагы районы)]]
# [[Балтач районы (Башкортстан)]]
# [[Балтач районы (Татарстан)]]
# [[Балчыклы (Кама Тамагы районы)]]
# [[Балчыклы (Түбән Кама районы)]]
# [[Балыклы (Кукмара районы)]]
# [[Балыклы (Теләче районы)]]
# [[Балыклы Чүкәй]]
# [[Балымер]]
# [[Балымер комплексы]]
# [[Балым комплексы]]
# [[Балынгуз III авыллыгы]]
# [[Балынгуз шәһәрлеге]]
# [[Банк]]лар
# [[Банки-Сукаеш]]
# [[Банкрот (спектакль)]]
# [[Банкротлык]]
# [[Баптизм]]
# [[Бараба районы]]
# [[Барабыз]]
# [[Баракчин]] [[:d:Q4093441|d]]
# [[Bäräk xan|Баракъ хан]]
# [[Барбарис]]
# [[Барда районы]]
# [[Барый Әхтәмов|Бари Әхтәмов]]
# [[Барокко]]
# [[Барсал]]
# [[Барсиллар]]
# [[Барское]] күле
# [[Барское Енорускино]]
# [[Бартер]]
# [[Барын]]
# [[Баскак]]
# [[Баскан]]
# [[Баскарт]]
# [[Баскетбол]]
# [[«Баскет-холл» баскетбол спорт корылмасы|Баскетхолл]]
# [[Басма]]
# [[Бастырма]]
# [[Батбай|Батбаян]]
# [[Баткак]]
# [[Батрас]]
# [[Батый хан]]
# [[Батыр]]
# [[Батыр (Аксубай районы)]]
# [[Батыр (Бөгелмә районы)]]
# [[Батыр Баишев]]
# [[Батыр районы]]
# [[Батырша]]
# [[Батырша хаты]]
# [[Батырша хәрәкәте]]
# [[Баулы]]
# [[Баулы (елга)]]
# [[Баулы нефть чыганагы]]
# [[Баулы районы]]
# [[Баулы сериясе]]
# [[Баулы урман хуҗалыгы]]
# [[Баулынефть]]
# [[Бахта (Чистай районы)]]
# [[Баһави]]
# [[Баһавийә]]
# [[Бачман]] хан
# [[Бачман хәрәкәте]] (1237-1240)
# [[Баш Арбаш|Баш-Арбаш]]
# [[Башка чыгару]]
# [[Башкортстан китап нәшрияты|Башкнига]]
# [[Башкорт-мишәр гаскәре]]
# [[Башкорт-татар кузгалышлары]]
## [[Башкорт күтәрелеше (1681–1684)]]
## [[Башкорт күтәрелеше (1704–1711)]]
## [[Башкорт күтәрелешләре (1735 - 1740)]]
# [[Башкорт теле]]
# [[Башкортлар]]
# [[Башкортстан кооператоры (журнал)]]
# [[Башмагым (музыкаль комедия)]]
# [[Башмагым (җыр)]]
# [[Башмак]]
# [[Башмаковлар китап басу һәм китап сату ширкәте]]
# [[Башмакчәчәк]]
# [[Баян Әхмәров]]
# [[Баян белән Җик кузгалышы]] (1238-1244)
# [[Баян (Идел буе Болгары бәге)]]
# [[Бәби (торак пункты)|Бәби]], Татарстанның Кама Тамагы районындагы авыл
# [[Бәдәвам]]
# [[Бәет]]
# [[Бәҗәнә]]
# [[Бәзәкә]]
# [[Бәйдәнә]]
# [[Бәйрәкә]]
# [[Бәйрәкә (елга)]]
# [[Бәйрәкә разъезды|Бәйрәкә тимер юл разъезды посёлогы]]
# [[Бәйрәкә крәстияннәре кузгалышы]]
# [[Бәйрәкә мөселман тәрәкъкый пәрвәрләр җәмгыяте]]
# [[Бәйрәкәтамак]]
# [[Бәйрәкәтамак каберлеге]]
# [[Бәк]]
# [[Бәкәбез]]
# [[Бәкер Белоусов]]
# [[Бәкер (Бөгелмә районы)]]
# [[Бәкер (Лениногорск районы)]]
# [[Бәкер (санаторий)]]
# [[Бәки]]
# [[Бәкләрибәк|Бәкләр бәге]]
# [[Бәләбәй районы]]
# [[Бәләбәй свитасы]]
# [[Бәләнҗәр]]
# [[Бәлҗәмин]]
# [[Бәли (Татарстан)]]
# [[Бәрән (елга)]]
# [[Бәрәндәйләр]]
# [[Бәрәнҗәрләр]]
# [[Бәркә Фәкыйһ|Бәркә Факыйһ]]
# [[Бәркә хан]]
# [[Бәркәтә]]
# [[Бәерле|Бәрле]], Биектау районы
# [[Бәрле (Бәрле кушылдыгы)]]
# [[Бәрле (Зөя кушылдыгы)]]
# [[Бәрле (Сәләнгеш кушылдыгы)]]
# [[Бәрлегуҗа]]
# [[Бәрхет гөле]]
# [[Бәтке (елга)]]
# [[Бәтке (Балык Бистәсе районы)]]
# [[Бәтке (Балык Бистәсе районы)]]
# [[Бәхетсез егет]]
# [[Бәхтәр]]
# [[Бәхтиев йорты]]
# [[Бәхтияр]]
# [[Бәянелхак (басмаханә)]]
# [[Бәянелхак]] (газета)
# [[Спасск районы (Пинзә өлкәсе)|Беднодемьяновск районы]]
# [[Бедняк (гәҗит)]]
# [[Безнең байрак (гәҗит)]]
# [[Безнең тавыш (гәҗит)]]
# [[Безнең теләк (гәҗит)]]
# [[Безнең фикер (гәҗит)]]
# [[Безнең юл (гәҗит)]]
# [[Елан тарысы|Бекмания]]
# [[Белемнек (журнал)]]
# [[Белкино]]
# [[Белла Әхмәдуллина]]
# [[Бело-Безводный]]
# [[Беловка]]
# [[Белопахотный]]
# [[Беларусия|Белоруссия]]
# [[Белоус]]
# [[Беляев Пүчинкәсе]]
# [[Биләй районы|Беляев районы]]
# [[Беляково]]
# [[Белянкино]]
# [[Бембикслар|Бембикс]]
# [[Бемит]]
# [[Бентонитлар]]
# [[Березники]]
# [[Берек (оешма)]]
# [[Березовая Грива (Алексеевск районы)|Берёзовая Грива (Алексеевск районы)]]
# [[Березовая Грива (Түбән Кама районы)|Берёзовая Грива (Түбән Кама районы)]]
# [[Березовка (Алексеевск районы)|Берёзовка (Алексеевск районы)]]
# [[Березовка (Әлмәт районы)|Берёзовка (Әлмәт районы)]], авыл
# [[Березовка-2 (Әлмәт районы)|Берёзовка (Әлмәт районы)]], бистә
# [[Березовка (Биектау районы)|Берёзовка (Биектау районы)]]
# [[Березовка (Бөгелмә районы)|Берёзовка (Бөгелмә районы)]]
# [[Березовка (Лаеш районы)|Берёзовка (Лаеш районы)]]
# [[Березовка (Норлат районы)|Берёзовка (Нурлат районы)]]
# [[Березовка (Чистай районы)|Берёзовка (Чистай районы)]]
# [[Берёзовка минераль буяу рудалары чыганагы]]
# [[Берёзовка районы]]
# [[Березовски (Мамадыш районы)|Берёзовский (Мамадыш районы)]]
# [[Берләш]]
# [[Берлек (Бөгелмә районы)]]
# [[Берлек (Тәтеш районы)]]
# [[Берлек (Норлат районы)|Берлек-Михайловка]]
# [[Бернард-Дубяго кометасы]]
# [[Берновый Кавал]]
# [[Бертуган Агафуровлар]]
# [[Бессониха]]
# [[Бессоново]]
# [[Бестужев токымлы сыер малы|Бестужев токымлы мөгезле эре терлек]]
# [[Бетсен наданлык (гәҗит)]]
# [[Бехтерев В.М. һәйкәл-бюсты]]
# [[Бехтерев микстурасы]]
# [[Бехтерево|Бехтерев]] (Саралы, Алабуга районы)
# [[Бехтерево керамзит балчыклары чыганагы]]
# [[Сула|Бёрш]]
# [[Биармия]]
# [[Бибай Чаллысы]]
# [[Бибигөлҗамал]]
# [[Библиография]]
# [[Библиография белән тәэмин итү]]
# [[Библиография белеме]]
# [[Библия]]
# [[Бигеш]]
# [[Бидәңге]]
# [[Бидгать]]
# [[Биектау (Әгерҗе районы)]]
# [[Биектау (Балык Бистәсе районы)]]
# [[Биектау (Ютазы районы)]]
# [[Биер]]
# [[Биҗады]]
# [[Бизгәк үләне]]
# [[Бизнә (Идел кушылдыгы)]]
# [[Бизнә (Сыры кушылдыгы)]]
# [[Biznə krəstiənnəre quzğalışı|Бизнә крәстияннәре кузгалышы]]
# [[Бикәсаз]]
# [[Бикбау]]
# [[Бикбулат бәк]]
# [[Бикбулат хан]]
# [[Бикбулатовның Санкт-Петербургта касыйм татарларына ярдәм итү җәмгыяте]]
# [[Биккол (Норлат районы)]]
# [[Биклән]]
# [[Биклән (елга)]]
# [[Биклән бентонит балчыклар чыганагы]]
# [[Бикмәч]]
# [[Бикмөхәммәд]]
# [[Бикмураз]]
# [[Бикнарат]]
# [[Биктәш]]
# [[Бикчәнтәй бине Ибраһим әс-Сабавый]]
# [[Бикчурай Чаллысы|Бикчурай]]
# [[Бик-Үти]]
# [[Биләр]]
# [[Биләр (Алексеевск районы)]]
# [[Биләр (елга)]]
# [[Биләр аучылык тыюлыгы]]
# [[Биләр музей-тыюлыгы|Биләр тарих, археология һәм табигать музей-саклаулыгы]]
# [[Биләр районы]]
# [[Биләр урман хуҗалыгы]]
# [[Биләр шәһәрлеге]]
# [[Биләр III авыллыгы]]
# [[Биләркүл]]
# [[Биләрләр]]
# [[Биләү янындагы сугыш]]
# [[Билге каган]]
# [[Билла, Боксу һәм Хәтәни]]
# [[Бима елгасы]]
# [[Бимә (Әгерҗе районы)]]
# [[Бимә (Лаеш районы)]]
# [[Бимәр (Арча районы)]]
# [[Бимәр (Биектау районы)]]
# [[Биогеография]]
# [[Биогеоценоз]]
# [[Биографика]]
# [[Биология]]
# [[Бионика]]
# [[Биосфера]]
# [[Биофизика]]
# [[Биохимия]]
# [[Бирдебәк]]
# [[Бәрдибәк|Бирдебәк хан]]
# [[Биржа]]
# [[Бирнә]]
# [[Бирючевка]]
# [[Бисермәннәр]]
# [[Бисәр (елга)]]
# [[Битаман күлләре]]
# [[Битик]]
# [[Битикче]]
# [[Битләнгер]]
# [[Битумнар]]
# [[Бишбалта бистәсе]]
# [[Бишбүләк районы]]
# [[Бишмәт]]
# [[Боерган Сәет]]
# [[Борис Абалонин]]
# [[Борис Аверьянов]]
# [[Борис Азизов]]
# [[Борис Аполлонов]]
# [[Борис Арбузов]]
# [[Борис Байгалиев]]
# [[Борис Барабанщиков]]
# [[Борһанетдин Ибраһим бине Йосыф әл-Болгари]] әл-Хәнәфи
# [[Бөре районы]]
# [[Бөреле җәнлек совхозы]] посёлогы
# [[Бөреле тимер юл разъезды бистәсе]]
# [[Бөреле (агрофирма)]]
# [[Бөркет]]
# [[Бөрсет]], Мамадыш районы авылы
# [[Бөрсет (елга)]]
# [[Бөрсет (ял йорты)]]
# [[Бөрсет акчыршылыклары]]
# [[Бөрсет җәнлек совхозы посёлогы]]
# [[Бөрсет-Сукачы]]
# [[Бруно Адлер]]
# [[Булат Алишев]]
# [[«Буржуаз милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше]]
# [[Бурсык]]
# [[Бурсык (Актаныш районы)]]
# [[Бурсыклы буендагы бәрелеш|Бурсыклы елгасы буендагы сугыш]]
# [[Бучирмә]]

== В ==
# [[Вагыйз Әбраров]] (Нургали улы, техник-технолог галим)
# [[Вадим Абызов]] Гадел улы (архитектор)
# [[Вадим Авилов]]
# [[Вадим Афанасьев (галим)]], Владимир улы
# [[Вадим Афанасьев (скрипкачы)]], Алексей улы
# [[Вадим Бивойно]]
# [[Вадим Бик]]
# [[Вадим Габдерәшитов]]
# [[Татырут|Вак сарут]]
# [[Валентий Адамюк]]
# [[Валентин Андреев (1940)]]
# [[Валентин Анисимов]]
# [[Валентин Ахтонов]]
# [[Валентин Бажанов]]
# [[Валентин Беркутов]]
# [[Валерий Алатырев]]
# [[Валерий Алексеев]] ([[:ru:Алексеев, Валерий Павлович|ru]])
# [[Валерий Альбицкий]]
# [[Валерий Аляев]]
# [[Валерий Бебутов]]
# [[Валерий Белов (1947)]]
# [[Валерий Белоног]]
# [[Валерий Белопухов]]
# [[Васил Абдрахманов]]
# [[Василий Абрамов]] (Семён улы, химик)
# [[Василий Аверьянов]]
# [[Василий Аксёнов]]
# [[Василий Андреев-Бурлак]]
# [[Василий Афанасьев]]
# [[Василий Бажанов (тарихчы)]], Яков улы
# [[Василий Бартольд]]
# [[Василий Белашов]]
# [[Василий Бекасов]]
# [[Василий Белоусов]]
# [[Василий Берви]]
# [[Василий Полянский шәхси китапханәсе]]
# [[Вәлиулла Алкаев-Чүпрәле]]
# [[Вәлиулла Бакиров йорты]]
# [[Вәли Апанаев]]
# [[Венер Азаматов]]
# [[Венера Абзалова]] (Галихан кызы)
# [[Венера Әминева]]
# [[Вениамин Әлбетков|Вениамин Альбетков]]
# [[Вениамин Бахарев]]
# [[Виктор Агафонов]]
# [[Виктор Аршинов]]
# [[Виктор Базотов]]
# [[Виктор Бальзамов]]
# [[Виктор Белоногов]]
# [[Виктор Береснев]]
# [[Виктор Беспалов]]
# [[Вил Байбурин]]
# [[Вилора Авилова]]
# [[Вилҗан Әмербаев]] ([[:ru:Амербаев, Вильжан Мавлютинович|ru]])
# [[Вильям Барабанов]]
# [[Виталий Аверьянов]]
# [[Владимир Адоратский]]
# [[Владимир Акимов]]
# [[Владимир Альфонсов]] Алексеевич (химик)
# [[Владимир Анашкин]]
# [[Владимир Анохин]]
# [[Владимир Анфиногентов]]
# [[Владимир Апресов]]
# [[Владимир Астащенко]]
# [[Владимир Бадьянов]]
# [[Владимир Барабанов]]
# [[Владимир Баранов (1872)]]
# [[Владимир Баранов (1889)]]
# [[Владимир Батыр]]
# [[Владимир Бахметьев]]
# [[Владимир Башкиров]]
# [[Владимир Бәдретдинев|Владимир Бәдертдинов]]
# [[Владимир Белавин]]
# [[Владимир Белицкий]]
# [[Владимир Белокуров]] 
# [[Владимир Беляев]]
# [[Владимир Бердников]]
# [[Владимир Бехтерев]]
# [[Владимир Бечко-Друзин]]
# [[Владислав Ачалов]]
# [[Владимир Азин|Волдемар Азин]]
# [[Вячеслав Алемасов]]
# [[Вячеслав Андреев]]
# [[Вячеслав Аристов]]
# [[Вячеслав Аристовский]]
# [[Вячеслав Архиреев]]
# [[Вячеслав Башарин]]

== Г ==
# [[Габдерәшит Абдрахманов]]
# [[Габделәхәт Әхмәдиев]]
# [[Габделбари Баттал-Таймас|Габделбари Баттал]]
# [[Габделҗәббар бине Габдрахман әл-Орнашбаши]]
# [[Габделкәрим]] хан (Әстерхан ханлыгы идарәчесе)
# [[Габдел-Латыйф (Казан ханы)]]
# [[Габделлатыйф Алкин]]
# [[Габделлатыйф Байтирәкев|Габделлатыйф Байтирәков]]
# [[Габделмәңгыйм Әминов]]
# [[Габделрахман (Әстерхан ханы)]]
# [[Габделсаттар бине Сәгыйть әш-Шырдани]]
# [[Габделхәй Әхәтов]]
# [[Габделхак Әбдерәзәков]]
# [[Габделхак Бәдыйгов]]
# [[Габденнасыйр бине Рахманколый әл-Җәбәли]] дин эшлеклесе
# [[Габденур Габдуллин]]
# [[Габдерәшит Аитов]] ([[:ru:Аитов, Абдрашит|ru]])
# [[Габдрәшит Бигиев|Габдерәшит Бигиев]]
# [[Габдрахман (Әлмәт районы)]]
# [[Габдрахман (Сарман районы)]]
# [[Габдрахман Әпсәләмов]]
# [[Габдрахман Баруди]]
# [[Габдулла Апанаев (1862)]]
# [[Габдулла Әсәдуллин]]
# [[Габдулла Әһлиуллин]] яки [[Габдулла Әгълиуллин]] Әһлиулла улы, хокук белгече
# [[Габдулла бине Башту]]
# [[Габдуллаһ хан]]
# [[Габор Балинт]]
# [[Гавриил Беляев]]
# [[Гавриил Каменев шәхси китапханәсе]]
# [[Гаделша Абзанов]] (морза)
# [[Гаделша Агишев]] (Александр/Әгъзам улы)
# [[Гади антоновка (алма)]]
# [[Гади тиен]]
# [[Газиз Айдарский]]
# [[Газиз Әлмөхәммәтов]]
# [[Газиз Балтаев]]
# [[Газиз шәех]] хан
# [[Гайнан Әмири]]
# [[Гайнетдин Әхмәрев]]
# [[Гайфетдин Аскин]]
# [[Гакыйдә]]
# [[Гакыйль Ашмасов]]
# [[Гали Әбдерәзәков]] 
# [[Гали Әкрам хан|Гали Әкрам]]
# [[Гали Байчугави]]
# [[Гали Гобәйдуллов]]
# [[Галикәй Нарыйк улы]] ([[:ru:Аликей Нарыков|ru]])
# [[Галимәтелбәнат Биктимерия|Галимәтелбәнат Биктимерова]]
# [[Галимҗан Акчурин]]
# [[Галимҗан Ахунҗанов]]
# [[Галимҗан Баруди]]
# [[Галимҗан Баруди шәхси китапханәсе]]
# [[Галимулла Әсхәдуллин]]
# [[Галина Айдарова]]
# [[Галина Белозёрова]]
# [[Галләм Айсин]] ([[:ru:Айсин, Алям|ru]])
# [[Гамбәр чәчәге]]
# [[Гамил Афзал]]
# [[Гамил Әсхәдуллин]]
# [[Ганҗә Әхмәдиева]]
# [[Гарәп алынмалары]]
# [[Гарәп теле]]
# [[Гарәп язуы]]
# [[Гарәпшаһ хан]]
# [[Гарәп-хәзәр сугышлары]]
# [[Гариф Ахунов]]
# [[Гариф Әхмәдиев]] ([[:ru:Ахмадеев, Гариф Керимович|ru]])
# [[Гариф Бадәмшин]]
# [[Гаруз]]
# [[Гатаулла Баязитов]]
# [[Гафиятулла Арсланов]]
# [[Гашыйк Гөмәр]]
# [[Гаяз Акҗегетов]]
# [[Гаяз Баймурзин|Гаяз Байморзин]]
# [[Гаян Әмиров]]
# [[Гәрәй Баһманов]]
# [[Гәрәйша Әбүбәкеров]]
# [[Геннадий Алексеев (вет.фармаколог)]]
# [[Геннадий Аношин]]
# [[Геннадий Баранов]]
# [[Геннади Баштанюк|Геннадий Баштанюк]]
# [[Георгий Афанасьев (технолог)]], Захар улы (1906-1965)
# [[Георгий Басос]]
# [[Георгий Басыйров]]
# [[Георгий Белявский]]
# [[Герман Базаревич]]
# [[Герман Бакулин]]
# [[Герш Берим]]
# [[Гесиод Әминов]]
# [[Гинекология]] ([[:ru:Гинекология|ru]])
# [[Гобәй Баймөхәмәтов|Гобәй Баймөхәммәдев]]
# [[Гомәр Гаипов|Гомәр Аипов]]
# [[Гомәр Байчурин]]
# [[Гомәр Бәширов]]
# [[Госман Галиев|Госман Алиев]]
# [[Госман Арсланов]]
# [[Госман Әхмәтҗанов]]
# [[Госман Бакиров]]
# [[Гөлнар Балтанова]]
# [[Гөлчәчәк Әдһәмова]]
# [[Гөлшат Бардина]]
# [[Григорий Абызов]]
# [[Григорий Ардаров]]
# [[Григорий Баткис]]
# [[Григорий Потёмкин шәхси китапханәсе]]
# [[Груздев клиникасы]] һәм [[Груздев клиникасы бинасы (Казан)|аның бинасы]]
# [[Гурий әлифбасы]]
# [[Гүзәл Әминова]]
# [[Гыйбадулла Алпаров]]
# [[Гыйлемдар Баембәтов]]
# [[Гыйльми Баһаветдинов]]
# [[Гыйльми Үзәк]]
# [[Гыйльфан Батыршин]]

== Д ==
# [[Давид Аитов]] ([[:ru:Аитов, Давид Александрович|ru]])
# [[Дала лачыны]]
# [[Дамир Әбҗәлилов]] Фәрид улы
# [[Дамир Әхмәтов]]
# [[Дамир Бикбов]]
# [[Дания Әхмәтова]]
# [[Дару аураны]]
# [[Даруханә]]
# [[Дәрҗия Аппакова]]
# [[Диләрә Бәширова]]
# [[Динама Акбердина]]
# [[Дмитрий Авров]]
# [[Дмитрий Автократов]]
# [[Дмитрий Айналов]] ([[:ru:Айналов, Дмитрий Власьевич|ru]])
# [[Дмитрий Артамонов]]
# [[Дмитрий Архипов]]
# [[Дмитрий Белихов]]
# [[Дмитрий Беляев (1846)]]
# [[Доржи Банзаров]]

== Е ==
# [[Евгений Аксёнов (геолог)]]
# [[Евгений Ахмадуллин]] ([[:ru:Ахмадулин, Евгений Валерьевич|ru]])
# [[Евгений Бариев]]
# [[Евгений Батенчук]]
# [[Евгений Белов (техник)]]
# [[Евгений Бердников]]
# [[Евгений Бикташев]]
# [[Евдокия Багаева]]
# [[Елена Алексеева (киновед)]]
# [[Евмений Аристов]]
# [[Елга бассейны]]
# [[Елена Арсентьева]]
# [[Елена Бахмутова]]
# [[Елизавета Белогорская]]
# [[Емилиан Адамюк]]

== Ё ==
== Ж ==
== Җ ==
# [[Җәвад Алмаз]]
# [[Җамиг мәчете (Яр Чаллы)]]
# [[Җәлил Бәйбулатов|Җәлил Байбулатов]]
# [[Җәмилә Әсфәндиярова]]
# [[Җанбәк Әхмәрев|Җанбәк Әхмәров]]
# [[Җәүдәт Айдаров]]
# [[Җәүдәт Әхмәтҗанов]], Касыйм улы (1939-2021), предприятие җитәкчесе
# [[Җиһангир Абызгилдин]]
# [[Җиһангир Алкин]]
# [[Җиһангир Байбурин]]

== З ==
# [[Закир Әсфәндияров]]
# [[Закир Батраев]]
# [[Закирҗан Бикмөхәммәтов]]
# [[Зариф Алимов]]
# [[Зариф Бәшири]]
# [[Заур Бәширов]]
# [[Заһир Бигиев]]
# [[Заһирә Байчурина]]
# [[Заһретдин Бабур]]
# [[Зәйнәп Бәширова]]
# [[Зәйнетдин Әхмәтҗанов]]
# [[Зәйтүнә Әхтәмова]]
# [[Зәки Алимов]]
# [[Зәки Баязитский]]
# [[Зинаида Абрамова]] (Иван кызы, биохимик)
# [[Зинаида Афанасьева]]
# [[Зиннәтулла Билалетдинов]]
# [[Зирәк Бикмөхәммәтева|Зирәк Бикмөхәммәтова]]
# [[Зифа Басыйрова]]
# [[Зөләйха Әхмәтова]]
# [[Зөлфә Әминова]]
# [[Зөфәр Абдуллин (урманчы)]]
# [[Зөфәр Бәширов]]
# [[Зөһрә Акчурина]]
# [[Зөһрә Баембәтова]]
# [[Зөһрә Байрашева]]
# [[Зыятдин Арысланов]]

== И ==
# [[Ибнеәмин Әхтәмов]]
# [[Ибраһим Абдуллин]]
# [[Ибраһим Әмирханов]]
# [[Ибраһим Әхмәров]]
# [[Ибраһим Әхтәмов]]
# [[Ибраһим Башмаков]]
# [[Ибраһим Бикҗанов|Ибраһим Бикжанов]]
# [[Ибраһим Бикколов]]
# [[Ибраһим Беркутов|Ибраһим Бөркетов]]
# [[Иван Алафузов]]
# [[Иван Александров]]
# [[Иван Бабст]]
# [[Иван Бахтин]]
# [[Иван Башилов]]
# [[Иван Башкиров (1900)]]
# [[Иван Башкиров (1926)]]
# [[Иван Шидловский шәхси китапханәсе]]
# [[Игорь Адо]]
# [[Игорь Аксёнов]]
# [[Игорь Алексеев (мәдәният эшлеклесе)]]
# [[Игорь Антипин]]
# [[Игорь Арлеевский]]
# [[Игорь Баскин]]
# [[Игорь Башмаков]]
# [[Игорь Белькович]]
# [[Игорь Бикәев|Игорь Бикеев]]
# [[Ида Билич]]
# [[Идел-Кама төбәгенең биржа һәм авыл хуҗалыгы газетасы]]
# [[Идрис Абдрахманов]]
# [[Илгиз Абдуллин]]
# [[Илгизәр Әхмәтов]]
# [[Илдар Абдуллин]]
# [[Илдар Абдуллин (технолог)]] Гариф улы
# [[Илдар Абдуллин (физико-химик)]] Шәүкәт улы
# [[Илдар Аблаев]] (Мансур улы, иктисадчы)
# [[Илдар Әхмәдиев]]
# [[Илдар Әхсәнов]]
# [[Илдар Әхтәмов]]
# [[Илдар Әһлуллин]]
# [[Илдар Батыршин]]
# [[Илдар Бәдриев]]
# [[Илдар Бикбулатов]]
# [[Илдар Бикчәнтәев (математик)]], Әхмәт улы
# [[Илдар Бикчәнтәев (физик)]], Гомәр улы
# [[Илдус Ахунҗанов]]
# [[Илдус Әсәдуллин]]
# [[Илдус Хәниф улы Әхмәтҗанов|Илдус Әхмәтҗанов]], Хәниф улы
# [[Илдус Бикколов]]
# [[Илида Бәширова]]
# [[Илизә Әхмәтшина]]
# [[Илмәт (Алабуга районы)]]
# [[Илнур Абдуллин]] Габдулла улы
# [[Илтазар Алиев]] ([[:ru:|ru]])
# [[Илүсә Бәдриева]]
# [[Илфак Абдуллин]]
# [[Илфан Бикмаев]]
# [[Илшат Әминов]]
# [[Илшат Бакиров]]
# [[Илья Андреев]]
# [[Илья Бердников]]
# [[Илья Березин]]
# [[Илья Бибиков]]
# [[Ильяс Алкин]]
# [[Ильяс Әүхәдиев]]
# [[Ильяс Әхмәтгалиев]]
# [[Илсөя Андрушко]]
# [[Индира Бакирова]]
# [[Иннокентий Бессонов]]
# [[Иосафат Барбаро]]
# [[Иосиф Адамов]]
# [[Иосиф Готвальд шәхси китапханәсе]]
# [[Ираида Бажина]]
# [[Ираклий Боратынский]]
# [[Ирек Акишев]]
# [[Ирек Әүхәдиев]]
# [[Ирек Батыршин]]
# [[Ирек Баһманов]]
# [[Ирек Биккинин]]
# [[Ирина Аверко-Антонович]]
# [[Ирина Алимова]] ([[:ru:Алимова, Ирина Каримовна|ru]])
# [[Ирина Әйнетдинова]]
# [[Ирина Алатырцева]]
# [[Исаак Алуф]] ([[:ru:Алуф, Исаак Самуилович|ru]])
# [[Исемсез күл (Азнакай районы)]]
# [[Исемсез күл (Спас районы)]]
# [[Искәндәр Абдуллин (1935)]]
# [[Искәндәр Байбиков]] 
# [[Искәндәр Батыршин]] 
# [[Искәндәр Биктаһиров]] 
# [[Ислам Әхмәтҗанов]]
# [[Ислам Беляев]]
# [[Исмәгыйль Аитов]]
# [[Исмәгыйль Александрович]]
# [[Исмәгыйль Әхмәдуллин]]
# [[Исмәгыйль Бикмөхәммәтов]]
# [[Исмәгыйль Габдрәфыйков]]
# [[Исхак Әлмәшев]]
# [[Исхак Әхмәров]]
# [[Исхак Әхмәтов]]
# [[Ишмөхәммәт Динмөхәммәтов шәхси китапханәсе]]

== Й == 
# [[Йосыф Акчура]]
# [[Йосыф Әҗимов]] Исмәгыйль улы
# [[Йосыф Байгилдин]]
# [[Йосыф Баласагуни]]

== К ==
# [[Марҗа алкасы|Кабар агачы]]
# [[Кадыйр Габдрахманов]]
# [[Каен]]
# [[Каенлык (Биектау районы)]]
# [[Каенлык (санаторий)]]
# [[Казан адмираллыгы]]
# [[Казан руханилар академиясе китапханәсе]]
# [[Казан руханилар семинариясе китапханәсе]]
# [[Казан студентлары китапханәсе]]
# [[Казан университеты каршындагы Казан табибләре җәмгыяте китапханәсе]]
# [[Казан университеты студентлары китапханәсе]]
# [[Казан университетының анатомия театры бинасы (Казан)]]
# [[Казанда Бельгиянең атлы тимер юллар аноним җәмгыяте]]
# [[Калка буендагы бәрелеш|Калка елгасы буендагы сугыш]]
# [[Камаловларның шәхси китапханәсе]]
# [[Камил Азиев]] ([[:ru:Азиев, Камиль Галиевич|ru]])
# [[Камил Азизов]]
# [[Камил Әбләзов]]
# [[Камил Әминов]]
# [[Камил Бәхтияров]]
# [[Камил Бикәшев]]
# [[Кара миләш]]
# [[Карл Арнштейн]]
# [[Карл Вилһелм Барду|Карл Вильгелм Барду]]
# [[Карл Фукс шәхси китапханәсе]]
# [[Касыйм Әхмиров|Касыйм Әхмәров]]
# [[Касыйм Биккол]]ов һәм [[Касыйм Биккол (берләштерү)]]
# [[Каюм Байбуров]]
# [[Кәбир Бәкер]]
# [[Кәлимулла Әхмәдишин]]
# [[Кәрам Әхмәтҗанов]]
# [[Кәрим Әмири]]
# [[Кәфил Әмиров]]
# [[Кәшфи Басыйров]]
# [[Кәшшаф Әмиров]]
# [[Кеазыйм Баязитов]]
# [[Келәр]]
# [[Киамил Аширов]]
# [[Кирилл Аристов]]
# [[Китапханә]]ләр
# [[Китапханә белеме]]
# [[Китапханә-библиография белеме]]
# [[Татарстанның Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәге|Китапханә-мәгълүмат үзәге]]
# [[Кондырча елгасы буендагы сугыш]]
# [[Константин Архангельский]]
# [[Константин Афендулов]] ([[:ru:Афендулов, Константин Пантелеймонович|ru]])
# [[Константин Базилевич]]
# [[Константин Балакин]]
# [[Кузьма Афанасьев]]
# [[Күбәләкләр]]
# [[Кыям Абрамов]]

== Л ==
# [[Лариса Астахова]]
# [[Лариса Башкирова]]
# [[Лариса Баянова]]
# [[Ләбиб Айтуганов]]
# [[Ләйлә Габдрахманова]] (Әсхәт кызы)
# [[Ләйлә Абдрахманова]] (Габдулла кызы, химик-технолог)
# [[Ләйлә Алимова]]
# [[Ләйлә Байтирәкева|Ләйлә Байтирәкова]]
# [[Ләйсән Абдулхакова]] (Равил кызы, тел белгече)
# [[Ләкләк кошлар]]
# [[Лев Аболин]] (Михаил улы, психолог)
# [[Лев Багал]]
# [[Лев Безбородов]]
# [[Лев Берг]]
# [[Леонид Аксентьев]]
# [[Леонид Алдошин]]
# [[Леонид Аполлонов]]
# [[Леонид Арсланов]]
# [[Леонид Арсланов (тренер)]]
# [[Леонид Бабушкин]]
# [[Лидия Аверьянова]]
# [[Лидия Анчикова]]
# [[Лидия Әхмәтова]]
# [[Лилия Әмирова]]
# [[Линар Әминов]]
# [[Линар Әхмәтов]]
# [[Лия Әмирова]] Нурмөхәмәт кызы
# [[Локман Аитов]]
# [[Луиза Батыр-Болгари]]
# [[Луиза Бәйрәмова]]
# [[Любовь Агеева]] Владимир кызы
# [[Людмила Абуталипова]] Николай кызы, химик-технолог
# [[Людмила Аверко-Антонович]]
# [[Людмила Ачкасова]]
# [[Людмила Әүхәдеева]]
# [[Людмила Әхмәтова]]
# [[Людмила Бессонова]]
# [[Люция Әхмәдуллина]]

== М ==
# [[Мансур Абдрахманов]]
# [[Мансур Абдуллин]]
# [[Мансур Аблаев]]
# [[Мансур Вахитев|Мансур Бахитов]]
# [[Марат Арсланов]]
# [[Марат Әмиров]]
# [[Марат Әмирханов]]
# [[Марат Әхмәтҗанов]]
# [[Марат Әхмәтов (1937)]], Гакыйф улы, скрипкачы, педагог
# [[Марат Әхмәтов (1954)]], Готыф улы, дәүләт-сәясәт эшлеклесе
# [[Марат Бариев]]
# [[Марат Бәшәров]]
# [[Марат Бибишев]]
# [[Маргарита Беляева]]
# [[Марина Абросимова]] Юрий кызы, педиатр
# [[Мария Алейникова]]
# [[Марс Алиев]]
# [[Марс Әмиров]]
# [[Марсель Әгълиуллин]] (яки Әһлиуллин) Мотыйгулла улы, генерал-майор
# [[Марсель Әхмәтҗанов]]
# [[Марсель Бакиров]]
# [[Марсил Әхмәдиев]]
# [[Мартин Бартелс|Мартин Бартельс]]
# [[Математик анализ]]
# [[Маһинур Авазбакиева]]
# [[Мәҗит Әлмөхәммәтов]]
# [[Мәкә үләне|Мәкә]] (үсемлек)
# [[Мәннаф Айтуганов]]
# [[Мәнаф Аубәкеров|Мәннаф Әбүбәкеров]]
# [[Мәрьям Арсланова]]
# [[Мәрьям Әхиярова]], Җәләл кызы, педагог
# [[Мәрьям Байгилдиева]]
# [[Мәрьям Бикбулатова]]
# [[Мәсәбих Ахунов]]
# [[Мәхбүбә Алкаева-Чүпрәле]]
# [[Мәхбүбҗамал Акчурина]]
# [[Мәхмүт Аипов]]
# [[Мәхмүт Актуганов]]
# [[Мәхмүт Алмаев]]
# [[Мәхмүт Әхмәтҗанов]]
# [[Мәхмүт Әхмәтов]]
# [[Мәхмүт Габдрахманов]]
# [[Мәүлетҗан Абдуллин]]
# [[Дөя сеңере|Мәче борчагы]]
# [[Меланья Анисимов]]
# [[Мидхәт Габдуллин]]
# [[Милий Балакирев]]
# [[«Милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше]]
# [[Миндияр Бикчурин]]
# [[Минереис Баһманов]]
# [[Минзакир Әпсәләмов]]
# [[Минзаһит Баһаветдинов]]
# [[Зөфәр Билалов|Минзөфәр Билалов]]
# [[Миннеәхмәт Әүхәдиев|Минрәхмәт Әүхәдиев]]
# [[Миннехан Әхмәтҗанов]]
# [[Миңлебай Әҗмәтов]]
# [[Миңнегәрәй Әхмәтшин|Миңлегәрәй Әхмәтшин]]
# [[Миңнулла Бәдретдинов]]
# [[Миргарифан Азизов]]
# [[Мирзаҗан Байкиев]]
# [[Мирзаян Баһавов|Мирзаян Баһауов]]
# [[Мирсалих Бикчурин]]
# [[Мирсәет Ардуанов]]
# [[Мирсәй Әмир]]
# [[Мифтах Әпсәләмов]]
# [[Мифтахетдин Акмулла]]
# [[Михаил Алаев]]
# [[Михаил Алтыкис]]
# [[Михаил Андреев (1896)]], Пётр улы
# [[Михаил Артамонов]]
# [[Михаил Арш]]
# [[Михаил Астангов]]
# [[Михаил Ахматов]]
# [[Михаил Барашов]]
# [[Михаил Батуров]]
# [[Михаил Белдер|Михаил Бельдер]]
# [[Михрали Алиев]]
# [[Моисей Аксянцев]]
# [[Мортаза Әҗимов]]
# [[Мортаза Габдуллин]]
# [[Мостафа Александрович]]
# [[Мотыйк Әхмәдуллин]]
# [[Мохтар Алиев]] ([[:ru:Алиев, Мухтар Алиевич|ru]])
# [[Мөбарәк Батталов]]
# [[Мөгалләм Бердиев]]
# [[Мөдәррис Әгъләмов]]
# [[Мөнир Агишев]]
# [[Мөнир Әһлиуллин]]
# [[Мөслим Абдуллин]]
# [[Мөхәммәд Әфган солтан тәкиясе]]
# [[Мөхәммәт Әблиев]]
# [[Мөхәммәт Арсланов]]
# [[Мөхәммәт Әхмәтгалиев]]
# [[Мөхәммәтгали Арсланов]]
# [[Мөхәммәтҗан Аитов]]
# [[Мөхәммәтзариф Әмирханов]]
# [[Мөхәммәтсафа Баязитов]]
# [[Мөхлисә Бакыева]]
# [[Мунча]]
# [[Муса Акъегетзадә]]
# [[Муса Алиев]] ({{lang-ru|Муса Улеев}}) — [[:Төркем:Пугачёв күтәрелеше|Пугачёв күтәрелеше]] катнашучысы
# [[Муса Бигиев]]

== Н ==
# [[Нугайбәк Әсәнов|Нагайбәк Әсәнов]]
# [[Надежда Акҗегетова]] ([[:ru:Акжигитова, Надежда Ибрагимовна|ru]]
# [[Надежда Амфитеатрова]]
# [[Надир Әлмиев]]
# [[Надия Бакыева]]
# [[Назиф Бәхтизин]]
# [[Наил Ахунов]]
# [[Наил Әбүбәкерев]] Кадыйр улы, химик
# [[Наил Әдһәмов]]
# [[Наил Әкрәмов]]
# [[Наил Әмиров]]
# [[Наил Әмиров]] Баһави улы, терапевт
# [[Наил Әхмәтов]], Сибгат улы, химик (1926-2006)
# [[Наил Әхмәтов (1954)]], Җиһангир улы, геолог
# [[Наил Әюпов]]
# [[Наил Байбурин]]
# [[Наил Бакиров]]
# [[Наил Баһаветдинев]]
# [[Наил Бәхтияров]]
# [[Наил Биккенин|Наил Биккинин]]
# [[Наилә Әмирханова]]
# [[Наилә Бажирова]]
# [[Наилә Баһаветдинова]]
# [[Нәгыймә Балтачиева|Наймә Балтачиева]]
# [[Нариман Аитов]]
# [[Наталия Андрамонова]]
# [[Наталья Башкирцева]]
# [[Натан Басин]]
# [[Нәгыйм Әгъләмов]]
# [[Нәгыйм Әһлиуллов]] Хәлил улы, химик
# [[Нәҗип Асанбаев]]
# [[Нәкый Батыршин]]
# [[Нәкый Бикташев]]
# [[Нәүфәл Адылов]]
# [[Нәфис Афзалетдинов]], Әбелгата улы
# [[Нәфыйга Арапова]]
# [[Нигъмәтулла Габдуллин]]
# [[Николай Абрамов]] (Александр улы, терапевт)
# [[Николай Агафонов (1842)]]
# [[Николай Агафонов шәхси китапханәсе]]
# [[Николай Алешков]]
# [[Николай Алтынов]]
# [[Николай Алфёров (1777)]] Фёдор улы ([[:ru:Алфёров, Николай Фёдорович|ru]])
# [[Николай Андреев (1946)]], Кузьма улы
# [[Николай Андреевский]]
# [[Николай Антипов]]
# [[Николай Аржанов]]
# [[Николай Аристов (1834)]]
# [[Николай Артамонов]]
# [[Николай Арцыбашев]]
# [[Николай Арцыбашев шәхси китапханәсе]]
# [[Николай Астахов]]
# [[Николай Ашмарин]]
# [[Николай Баженов (1804)]]
# [[Николай Балакирев]]
# [[Николай Баныкин]]
# [[Николай Барышев (1898)]]
# [[Николай Барышев (физик)]], Сергей улы
# [[Николай Баскаков]]
# [[Николай Бауман]]
# [[Николай Бекетов]]
# [[Николай Белелюбский]]
# [[Николай Белоклоков]]
# [[Николай Белькович]]
# [[Николай Беляев (1842)]]
# [[Николай Беляев (1937)]]
# [[Николай Березин]]
# [[Николай Бех]]
# [[Николай Булич шәхси китапханәсе]]
# [[Николай Кунавин шәхси китапханәсе]]
# [[Нил Алкин]]
# [[Нилүфәр Асанова]]
# [[Нилс Әхтәмов|Нильс Әхтәмов]]
# [[Нияз Акмал]]
# [[Нияз Әхмәров]]
# [[Ниятбакый Әтнәмәтов|Ниятбакый Атнометов]]
# [[Ногман Габделкәримов]]
# [[Нур Әхмәдиев]]
# [[Нур Баян]]
# [[Нургали Бариев]]
# [[Нури Алиев]]
# [[Нури Арсланов]]
# [[Нурмөхәммәт Алимов]]
# [[Нурулла Абдулин]]
# [[Нурхәтим Бикколов]]

== О ==
# [[Олег Аникеенок]] 
# [[Олег Антонов (1932)]], Михаил улы
# [[Олег Белькович]]
# [[Ольга Александрова-Гейнс]]
# [[Осия Берим]]
# [[Госман Әхмәтович (1899)|Осман Ахматович]]
# [[Отто Бадер]]

== Ө ==
# [[Өч төсле миләүшә]] 
# [[Өммегөлсем Ардаширова]] 

== П ==
# [[Павал Абрамов]]
# [[Павел Аксёнов]]
# [[Павел Аникин (1827)]] 
# [[Павел Әхмәров]], Николай улы (туганда Сәхибгәрәй, 1862-1900)
# [[Павел Беньков]]
# [[Патологик анатомия]]
# [[Песи борчагы]] ([[:ru:Алтей|ru]])
## [[Шифалы мәче борчагы]]
# [[Пётр Алабин]] ([[:ru:Алабин, Пётр Владимирович|ru]])
# [[Пётр Алимов]]
# [[Пётр Алкеев]]
# [[Пётр Апраксин]]
# [[Пётр Аргутинский-Долгоруков]]
# [[Пётр Артемьев]]
# [[Пётр Архангельский]]
# [[Петр Байбарышев|Пётр Байбарышев]]
# [[Петр Баландин|Пётр Баландин]]
# [[Петр Бетев|Пётр Бетев]]
# [[Петр Беневоленский|Пётр Беневоленский]]
# [[Пётр Медведев шәхси китапханәсе]]
# [[Порфирий Афанасьев]]

== Р ==
# [[Рабит Батулла]]
# [[Равил Абдрахманов]]
# [[Равил Агишев]]
# [[Равил Алтынбаев]]
# [[Равил Әдһәмов]]
# [[Равил Әмирхан]]
# [[Равил Балтанов]]
# [[Равил Батыров]]
# [[Равил Бикбов]]
# [[Равия Абдуллина]]
# [[Радик Әфләтунов]] Әбүзәр улы
# [[Радик Бариев (1961)]]
# [[Радик Бәширов (1935)]]
# [[Разак Әбүзәров]] Абдрахман улы, педагог
# [[Раил Әбраров]] Нургали улы (генерал-майор)
# [[Раиф Бакиров]]
# [[Рамзес Габдрәшитов]] (Тәлгать улы)
# [[Рамил Абдершин]]
# [[Рамил Бәхтизин]]
# [[Расих Әхмәтвәлиев]]
# [[Рауза Аршинова]]
# [[Рауза Бакыева]]
# [[Рафаил Аширов]]
# [[Рафаил Әмиров]]
# [[Рафаил Баһаветдинов|Рафаэль Баһаветдинов]]
# [[Рафаэль Агафонов]]
# [[Рафаэль Әбүзәров]] Хаҗи улы
# [[Рафаэль Бикташев]]
# [[Рафаэль Билалов|Рафаэль Белялов]]
# [[Рафил Габделмәҗитов]] (Гыйниятулла улы, нефтьче)
# [[Рашат Әмирханов]]
# [[Рәдиф Бәширов]]
# [[Рәзилә Әсрутдинова]]
# [[Рәзим Әхмәдуллин]]
# [[Рәис Әбҗәлимов]] (Шакир улы)
# [[Рәис Беляев]]
# [[Рәисә Биктимерова]]
# [[Рәисә Билалова]]
# [[Рәисә Габдрахманова]]
# [[Рәиф Әмиров]]
# [[Рәйсә Әхмәтьянова]]
# [[Рәкыйп Әбүсев]] Әхмәт улы, математик
# [[Рәмис Габдрәшитов]]
# [[Рәсим Абдрахманов]]
# [[Рәсим Акчурин]]
# [[Рәсим Әмиров]]
# [[Рәфгать Алтынбаев]]
# [[Рәфкать Бикчәнтәев]]
# [[Рәфыйк Билалов]]
# [[Рәхмәтулла Әмирханов]]
# [[Рәшид Әһлиуллов]]
# [[Рәшит Абашев (1951)]]
# [[Рәшит Абдуллин]]
# [[Рәшит Азизов]]
# [[Рәшит Алимов]]
# [[Рәшит Алтынбаев]]
# [[Рәшит Апаков]]
# [[Рәшит Әҗимев]]
# [[Рәшит Әхмәров]]
# [[Рәшит Әхмәров]], Хәмзә улы (1939-1996), елга флоты эшлеклесе
# [[Рәшит Әхмәров (биолог)]], Насыйп улы
# [[Рәшит Әхмәтҗанов]]
# [[Рәшит Әхмәтов]]
# [[Рәшит Бәшәр]]
# [[Рәүф Әбләзев]]
# [[Резеда Әхиярова]]
# [[Рем Абзалов]]
# [[Ринат Аюкаев|Ренат Аюкаев]]
# [[Ренат Әкбәров]]
# [[Рельефның антропоген формалары]]
# [[Риза Бариев]]
# [[Ризван Ибраһимов]]
# [[Ринат Абдрахманов]]
# [[Ринат Абзалов]] (Абзал улы)
# [[Ринат Акчурин]]
# [[Ринат Әсәдуллин]]
# [[Ринат Әхмәтҗанов]]
# [[Ренат Әюпов|Ринат Әюпов]]
# [[Ринат Бариев]]
# [[Ренат Биккинин|Ринат Биккинин]]
# [[Риф Акбашев]]
# [[Рифат Әбүлханов]] Назыйм улы, балет артисты
# [[Рифгать Әбдиев]]
# [[Рифкать Әхмәдиев]]
# [[Рифгать Әхмәтьянов|Рифкать Әхмәтьянов]]
# [[Рифкать Баһаветдинев|Рифкат Баһаутдинов]]
# [[Рифхәт Арсланов]]
# [[Ришат Абдуллин]]
# [[Роберт Әбүлмәмбәтов]] Шарифҗан улы, актёр
# [[Роберт Әхмәтҗанов]]
# [[Роберт Бикмөхәммәтов|Роберт Бикмөхәмәтов]] Гата улы
# [[Роберт Бикмөхәммәтов (педагог)|Роберт Бикмөхәмәтов]] Кабир улы, педагог
# [[Роза Әминова]]
# [[Роза Әхмәдиева]]
# [[Роза Әхтәмова]]
# [[Роза Әюпова]]
# [[Роза Бакиева|Роза Бакыева]]
# [[Россия фәннәр академиясе Казан фәнни үзәгенең Казан физика-техника институты китапханәсе]]
# [[Рөстәм Абдуллаев]]
# [[Рөстәм Абделхаков]]
# [[Рөстәм Абызов]]
# [[Рөстәм Абязов]]
# [[Рөстәм Акалаев]]
# [[Рөстәм Әмиров]]
# [[Рөстәм Әсфәндияров]]
# [[Рөстәм Әхмәтов]], Фәһим улы (1950), биеклеккә сикерүче
# [[Рөстәм Әхмәтов (икътисадчы)]], Рәфгать улы
# [[Рөстәм Бакиров]]
# [[Рөстәм Башкуров]]
# [[Рөстәм Бәхтиозин|Рөстәм Бахтиозин]]
# [[Рөстәм Баязитев|Рөстәм Баязитов]]
# [[Рөстәм Бәйкиев]]
# [[Рубин Абдуллин]]
# [[Рузалин Бакиев|Рузалин Бакыев]]
# [[Рус Алаты]]
# [[Рус Бәрлебашы]]

== С ==
# [[Сабир Алимов]]
# [[Сабир Әхтәмов]]
# [[Сабир Бәхтияров]]
# [[Сабир Өметбаев]]
# [[Савелий Бергольц]]
# [[Садри Ахун]]
# [[Садыйк Әбелханов]]
# [[Садыйк Әхтәмов (1877)]]
# [[Садия Биглова|Садыя Беглова]]
# [[Сазанак]]
# [[Салих Баттал]]
# [[Салих Батыев]]
# [[Самат Әхтәмов]]
# [[Сания Бәхтиярова]]
# [[Саре Абдуллина]]
# [[Сафиулла Габдуллин]]
# [[Сәвия Әмирова]]
# [[Сәгыйть Агиш]]
# [[Сәет Вахиди шәхси китапханәсе]]
# [[Сәетгәрәй Алкин]]
# [[Сәйяр Айдаров]]
# [[Сәлах Атнагулов]]
# [[Сәләм Алишев]]
# [[Сәлим Айткулов]]
# [[Сәлимә Абдрахманова]] (Салават кызы)
# [[Сәлимҗан Баруди]]
# [[Сәлимхан Әхмәтханов]]
# [[Сәрвәр Әдһәмова]]
# [[Сәхабә]]
# [[Светлана Батыршина]]
# [[Семён Альтшулер]]
# [[Семен Баратаев|Семён Баратаев]]
# [[Семен Бирюков|Семён Бирюков]]
# [[Сергей Абруков]] Андрей улы, физик
# [[Сергей Абуладзе]]
# [[Сергей Аксаков]]
# [[Сергей Алексеев (хирург)]]
# [[Сергей Анаников]]
# [[Сергей Андроненко]]
# [[Сергей Афонский]]
# [[Сергей Бахрушин]]
# [[Ситдыйк Айдаров]]
# [[«Совет хакимиятенә каршы оешкан төркем» эше]]
# [[Соломон Арановский]]
# [[Солтанморат Акбиев]]
# [[София Березина]]
# [[Софья Бабкина]]
# [[Сөзәклекләр асимметриясе]]
# [[Сөләйман Бакырганый|Сөләйман Бакыргани]]
# [[Сөләйман Габдрәшитов]]
# [[Сөнгатулла Бикбулат]]ов
# [[Станислав Андреев]]
# [[Степан Бендиков]]
# [[Степан Бечко-Друзин]]
# [[Сукырлар һәм начар күрүчеләр өчен махсус республика китапханәсе]]
# [[Суздаль янындагы сугыш]]
# [[Сүсәнәк]]
# [[Сыза]]

== Т ==
# [[Тавык чәчәге]]
# [[Тадеуш Банахевич]]
# [[Тамерлан Беляк]]
# [[Татар Аксуы]]
# [[Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле]]
# [[Татарлар апологиясе]]
# [[Татарстан архитектурасы]]
# [[Татарстан дәүләт фольклор музыкасы ансамбле]]
# [[Татарстан Республикасы Арбитраж суды]]
# [[Татарстан халыклары Ассамблеясе|Татарстан Республикасы халыклары ассамблеясе]]
# [[Татарстан Республикасының археологик картасы]]
# [[Татарстанда атом-төш корылмаларына каршылар җәмгыяте]]
# [[Татьяна Аникина]]
# [[Татьяна Багаева]]
# [[Таһир Айзатуллов]]
# [[Таһир Әхмәтов]]
# [[Таһир Балтачиев]]
# [[Тәлгать Әхмәтов]]
# [[Тәлгать Бикчурин]]
# [[Тәрҗемәи хәл]]
# [[Тәүфикъ Әйди]]
# [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]
# [[Терек елгасы буендагы сугыш]]
# [[Тиенсыманнар]]
# [[Тилебәрән]]
# [[Тимерхан Әхмәтов]]
# [[Тимофей Башкирев]]
# [[Тимофей Белов]]
# [[Тимур Акулов]]
# [[Топографик анатомия]]
# [[Торнабаш]] ([[:ru:Аистник|ru]])
## [[Гади көтүче энәсе|Гади торнабашы]] ([[:ru:Аистник обыкновенный|ru]])
## [[Татар торнабашы]] ([[:ru:Аистник татарский|ru]])
# [[Төмән өлкәсе татарлары ассоциациясе]]
# [[Төпсез күл]]
# [[Төрки-татар актлары]]
# [[Тешсез әкәм-төкәмнәр]]

== У ==
# [[Ульрих Авранек]]
# [[Гомәр Биләлев|Умәр Билалов]]
# [[Умырткасызлар]]
# [[Урта Идел һәм Урал буе татар халкы сөйләшләре атласы]]
# [[Усман Абдуллов]]
# [[Усман Әлмиев]]

== Ү ==
# [[Үзбәк Алпаров]]
# [[Үзбәк Әхмәров]]
# [[Үзбәк Байчура]]
# [[Үзбәк Биктимеров]]
# [[Үлмәсгөл]]
# [[Үсемлекләрдә бактериаль авырулар]]

== Ф ==
# [[Фазыл Әмиров]]
# [[Фазылҗан Әхмәлетдинов]]
# [[Фаил Әхмәдиев]]
# [[Факил Әһлиуллин]]
# [[Фасил Әхмәтов]]
# [[Фатих Әмирхан]]
# [[Фатих Әмирхан шәхси китапханәсе]]
# [[Фатыйх Бәхтиев|Фатих Бәхтиев]]
# [[Фатиха Аитова]]
# [[Фатиха Аитова мәктәбе]]
# [[Фатиха Әбүзева]] Фәттах кызы, техника-технология белгече
# [[Фатыйма Әфләтунова]]
# [[Фәез Бәдриев]]
# [[Фәйзи Биккинин]]
# [[Фәйзрахман Бәгишев|Фәйзерахман Бегишев]]
# [[Фәйзрахман Әминов]]
# [[Фәйзулла Әһлетдинов]]
# [[Фәнзаман Баттал]]
# [[Фәрид Бәширов]]
# [[Фәридә Алимова]]
# [[Фәридеддин Гаттар]]
# [[Фәрит Аблаев]]
# [[Фәрит Аганин]]
# [[Фәрит Айзәтов]]
# [[Фәрит Акчурин]]
# [[Фәрит Әбдерәзәков]]
# [[Фәрит Әүхәдиев]]
# [[Фәрит Әхмәтханов]]
# [[Фәрит Баһаветдинов]]
# [[Фәрит Бәдретдинев|Фәрит Бәдретдинов]]
# [[Фәрит Бәйрәмов]]
# [[Фәрит Бәхтиозин]]
# [[Фәрит Бәшир]]ов
# [[Фәрит Бикчәнтәев]]
# [[Фәрит Габдрәхим]]
# [[Фәрхи Әхмәтов]]
# [[Фәтхерахман Әхмәдиев]]
# [[Фәүзи Байбурин]]
# [[Фәүзия Бәйрәмова]]
# [[Фәхрази Әхмәтвәлиев]]
# [[Фәхрелислам Агиев]]
# [[Фәхретдин Әбләзов]]
# [[Федор Амлонг]]
# [[Федор Аристов]]
# [[Фёдор Амфитеатров]]
# [[Фёдор Баталов]]
# [[Фирдәвес Әхтәмова]]
# [[Фидүс Әсхәдуллин]]
# [[Фирая Әхмәдуллина]]
# [[Фирая Әхмәтҗанова]]
# [[Фирдәвес Әһлиуллина]]
# [[Флүр Баһаутдинов|Флер Баһаветдинов]]
# [[Флүрә Баязитова|Флёра Баязитова]]
# [[Флора Әхмәтова-Урманче|Флора Әхмәтова]]
# [[Флорид Әгъзамов]]
# [[Флюра Бикмурзина]]
# [[Фоат Авзалов]]
# [[Фоат Әбүбәкеров]]
# [[Фоат Әкбәров]]
# [[Фоат Әхмәтҗанов]]
# [[Франц Баллод]]


== Х ==
# [[Хаҗиәхмәт Әбүзәров]] Кәрибулла улы
# [[Хайваннар анатомиясе]]
# [[Халид Алимәтов]]
# [[Халидә Әхтәмова]]
# [[Халидә Багданова|Халидә Богданова]]
# [[Харис Әшрәфҗанов]]
# [[Харрас Әюп|Харрас Әюпов]]
# [[Хафиз Аднаш]]
# [[Хаува Бикмөхәммәтова]]
# [[Хәбиб Әсәров]]
# [[Хәбиб Баянов]]
# [[Хәбибулла Әхмәдуллин]]
# [[Хәдичә Акчурина]]
# [[Хәдичә Байчурова]]
# [[Хәйдәр Акалаев]]
# [[Хәйдәр Әгълиев]]
# [[Хәйдәр Бигичев]]
# [[Хәйрулла Абдуллин]]
# [[Хәйрулла Айбәтов]]
# [[Хәлил Әбҗәлилов]]
# [[Хәлил Әбүлханов]]
# [[Хәлил Базаревски]]й
# [[Хәлил Беспаев]]
# [[Хәлит Әминов]]
# [[Хәлиулла Әхмәтшин]]
# [[Хәмзә Ахунҗанов]]
# [[Хәмит Әһлиуллин]]
# [[Хәмит Әюпов (1908)]]
# [[Хәниф Габдрахманов]]
# [[Хәнисә Алишина]]
# [[Хәсән Александрович]]
# [[Хәсән Әхмәтгалиев]]
# [[Хәсән Әхмәтшин]] һәм [[Хәсән Әхмәтшин (берләштерүгә)]]
# [[Хәсән Әхтәмов]]
# [[Хәсән Кайгы]]
# [[Хезмәт биржасы]]
# [[Хикмәт Биккинин]]
# [[Хикмәтулла Арсланов]]
# [[Хөсәен Абушаев]] Йосыф улы, шагыйрь
# [[Хөсәен Әмирханов]]
# [[Хөсәен Байбиков]]
# [[Хуҗа Бәдигый]] һәм [[Хуҗа Бәдигый (берләштерү)]]

== Һ ==
# [[Хәбил Бикташев|Һабил Бикташев]]
# [[Һава Бакыева]] [[:d:Q93584179|d]]
# [[Һади Атласи]]

== Ц ==
== Ч ==
# [[Чуаш Аксуы]]
# [[Чуллыклар]]
# [[Чулпан Бәхтиярова]]
# [[Чыңгыз Айтматов]]
# [[Чыңгыз Әхмәров]]

== Ш ==
# [[Шакир Абилов]]
# [[Шакир Әхтәмов]]
# [[Шамил Агиев]]
# [[Шамил Алиев (1946)]] Ариф улы, [[Ка­зан авыл ху­җа­лы­гы инс­ти­ту­ты­]]н тәмамлаучы, фәннәр докторы 
# [[Шамил Анак]]
# [[Шамил Әхмәтҗанов]], Сабир улы, җырчы
# [[Шамил Әхмәтҗанов (инженер)]], Халикъ улы
# [[Шамил Әхмәтов]]
# [[Шамил Бариев]]
# [[Шамил Башкиров]]
# [[Шамил Бикмаев]]
# [[Шамил Бикчурин]]
# [[Шамил Габдрәшитов (1921)]]
# [[Шаһбазгәрәй Әхмәров]]
# [[Шаһвәли Башкиров]]
# [[Шаһингәрәй Бикколов]]
# [[Шәехзадә Бабич]]
# [[Шәйхулла Алкин]]
# [[Шәмсия Апакай]]
# [[Шәриф Гамиди]]
# [[Шәүкәт Әмиров]]
# [[Шәүкәт Биксәев|Шәүкәт Биксиев]]
# [[Шәүкәт Биктимеров]]
# [[Шәфигулла Бикчурин]]
# [[Шәхсәнәм Әсфәндиярова]]
# [[Шәхси китапханәләр]]
# [[Шиһабетдин Мәрҗани шәхси китапханәсе]]
# [[Шәһит Әхмәдиев]]
# [[Шилки]]
# [[Шиһаб Әхмәров|Шиһап Әхмәров]]
# [[Шубай Арсланов]]

== Щ ==

== Э ==
# [[Эдуард Әбелханов]] Кыям улы, радиоинженер
# [[Эдуард Бадәмшин]]
# [[Элекон]]
# [[Эльбрус Баянов]]
# [[Эльвира Батыева]]
# [[Эльза Әхмәтова]]
# [[Эльмира Альпатова]]
# [[Эмилия Балалыкина]]
# [[Эра Байбикова]]
# [[Ирныс Бәкиров|Эрнест Бакиров]]
# [[Эшсезлек]]

== Ю ==
# [[Юзеф Беляк]]
# [[Юлия Андреева]]
# [[Юлия Андрианова]]
# [[Юныс Әминов]]
# [[Юныс Әхмәтҗанов]]
# [[Юрий Аверко-Антонович]]
# [[Юрий Акимов]]
# [[Юрий Алаев]]
# [[Юрий Артюхин]]
# [[Юрий Әфләтунов]]
# [[Юрий Бабанов]]
# [[Юрий Балашов]]
# [[Юрий Белостоцкий]]
# [[Юрий Беляков]]


== Я ==
# [[Ягъфәр Әхмәтшин]]
# [[Якуб Агишев]]
# [[Якуб Айманов]]
# [[Якуб Александрович]] ([[:ru:Александрович, Якуб Мустафович|ru]])
# [[Яңа әнис]], алма сорты
# [[Яңавыл (Мамадыш районы)]] 
# [[Ярхәм Бикчәнтәев]] 
# [[Яхъя Абдуллин]] 

== I ==
# [[ICL-КПО ВС]]

== WD ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз. Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели.}}

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P8377 ?value . }
|section=
|sort=label
|columns=number:#,p18:сурәт,label:Исем,description:тасвир,item:WD,p373:медиа,p8373:Tatarica
|thumb_size = 100
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! сурәт
! Исем
! тасвир
! WD
! медиа
! Tatarica
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Файл:MedalTatarstan1.jpg|center|128px]]
| [[«Фидакарь хезмәт өчен» медале|&quot;Фидакарь хезмәт өчен&quot; медале]]
| 
| [[:d:Q4286909|Q4286909]]
| [[:commons:Category:Medal &quot;For Valiant Labor&quot; (Tatarstan)|Medal &quot;For Valiant Labor&quot; (Tatarstan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/medal-za-doblestnyj-trud razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/medal-za-doblestnyj-trud]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Файл:Kazan exhibition pavilions (1890) 12.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q128303754|1890 Казан фәнни-сәнәгать күргәзмәсе]]''
| 1890 елда уздырылган өлкә күргәзмәсе
| [[:d:Q128303754|Q128303754]]
| [[:commons:Category:Kazan scientific and industrial exhibition (1890)|Kazan scientific and industrial exhibition (1890)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/nauchno-promyshlennaya-vystavka razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/nauchno-promyshlennaya-vystavka]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Файл:Kazan exhibition (Brening).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q128303463|1909 Казан халыкара күргәзмәсе]]''
| Россия һәм чит илләрдә җитештерелгән сәнәгать, авыл хуҗалыгы продукцияләренең иң яхшы үрнәкләре белән таныштыру чарасы
| [[:d:Q128303463|Q128303463]]
| [[:commons:Category:Kazan international exhibition (1909)|Kazan international exhibition (1909)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/kazanskaya-mezhdunarodnaya-vystavka razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/kazanskaya-mezhdunarodnaya-vystavka]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Файл:Karl Mufke portrait (Medvedev).jpg|center|128px]]
| [[Karl Müfke]]
| РИ һәм ССРБ архитекторы, профессор (1868 Воронеж - 1933 Саратов)
| [[:d:Q4310153|Q4310153]]
| [[:commons:Category:Karl Mufke|Karl Mufke]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/myufke-karl-lyudvigovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/myufke-karl-lyudvigovich]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Файл:Chervonetz 1922.jpg|center|128px]]
| [[Yaña İqtisadi Säyäsät|NEP]]
| Совет дәүләтенең илнең Беренче бөтендөнья, Гражданнар сугышлары (1914–1920) елларында җимерек хәлгә килгән халык хуҗалыгын торгызу өчен базар мөнәсәбәтләрен һәм эшмәкәрлек башлангычын файдалануга нигезләнеп алып барылган сәясәте
| [[:d:Q45745|Q45745]]
| [[:commons:Category:New Economic Policy, Soviet Union|New Economic Policy, Soviet Union]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ekonomika/novaya-ehkonomicheskaya-politika-nehp razdely/istoriya/novejshee-vremya/ekonomika/novaya-ehkonomicheskaya-politika-nehp]
|-
| style='text-align:right'| 6
| 
| [[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica энциклопедиясе]]
| ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты тарафыннын төзелгән онлайн энциклопедия
| [[:d:Q96309586|Q96309586]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/about_us_tat/proekt-turynda about_us_tat/proekt-turynda]
|-
| style='text-align:right'| 7
| 
| [[Аваз (газета)|«Аваз»]]
| Казанда 1917 елда чыккан «социалистик» гәҗит
| [[:d:Q20572185|Q20572185]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avaz razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avaz]
|-
| style='text-align:right'| 8
| 
| [[Авыл көнкүреше (журнал, Минзәлә)|«Авыл көнкүреше» журналы]]
| Айлык авыл хуҗалыгы журналы. ВКП(б)ның Минзәлә канткомы органы
| [[:d:Q20571950|Q20571950]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-knkreshe razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-knkreshe]
|-
| style='text-align:right'| 9
| 
| [[«Авыл тормышы» журналы]]
| Айлык авыл хуҗалыгы журналы (Казан, 1919). Эшче, крәстиян һәм кызылармияче депутатларның Казан Советы җир бүлеге органы булган
| [[:d:Q20571965|Q20571965]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-tormyshy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-tormyshy]
|-
| style='text-align:right'| 10
| 
| [[Авыл хуҗалыгы-урманчылык (журнал)|«Авыл хуҗалыгы-урманчылык» журналы]]
| ТАССР Җир эшләре халык комиссариаты органы (1928-1931)
| [[:d:Q13202857|Q13202857]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-urmanchylyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-urmanchylyk]
|-
| style='text-align:right'| 11
| 
| [[Ак юл (журнал, 1913)|«Ак юл» журналы]]
| балалар өчен татар телле рәсемле журнал (Казан, 1913-1916)
| [[:d:Q13202860|Q13202860]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul]
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| [[«Аҗаган» журналы|«Аҗаган»]]
| Яшьләрнең әдәби-нәфис журналы (1991-1998, Яшел Үзән, татарча)
| [[:d:Q13202862|Q13202862]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aagan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aagan]
|-
| style='text-align:right'| 13
| 
| [[Вакыт (газета)|«Вакыт»]]
| татар иҗтимагый-сәяси газета (1906-1918, Ырынбур)
| [[:d:Q20577288|Q20577288]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vakyt razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vakyt]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Файл:Akademicheskaya street 2, Kazan (2023-10-30) 01.jpg|center|128px]]
| [[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]
| 
| [[:d:Q4105264|Q4105264]]
| [[:commons:Category:Vatanym Tatarstan|Vatanym Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vatanym-tatarstan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vatanym-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Файл:Медресе Галия (Уфа).jpg|center|128px]]
| [[«Галия» мәдрәсәсе]]
| 
| [[:d:Q4132598|Q4132598]]
| [[:commons:Category:Galiya Madrasa, Ufa|Galiya Madrasa, Ufa]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/galiya-mdrsi-galiya-diniya razdely/religiya/islam/galiya-mdrsi-galiya-diniya]
|-
| style='text-align:right'| 16
| 
| [[«Инкыйлабка каршы фетнәчеләр оешмасы» эше]]
| 
| [[:d:Q65300168|Q65300168]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/kontrrevolyucionnoj-povstancheskoj-organizacii-delo razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/kontrrevolyucionnoj-povstancheskoj-organizacii-delo]
|-
| style='text-align:right'| 17
| 
| ''[[:d:Q132348408|«Камалия» мәдрәсәсе]]''
| Чистай беренче җамигъ мәчете каршында Мөхәммәтзакир Камалов ачкан мәдрәсәсе (1847-1918)
| [[:d:Q132348408|Q132348408]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/chistopolskoe-medrese-kamaliya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/chistopolskoe-medrese-kamaliya]
|-
| style='text-align:right'| 18
| 
| [[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]]
| татарча газета (1918-1921)
| [[:d:Q31444529|Q31444529]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kyzyl-armiya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kyzyl-armiya]
|-
| style='text-align:right'| 19
| 
| [[Сибирия (газета)|«Сибирия»]]
| татар телле иҗтимагый-сәяси, әдәби газета
| [[:d:Q13202898|Q13202898]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sibiriya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sibiriya]
|-
| style='text-align:right'| 20
| 
| [[«Солтангалиевчеләрнең Мәскәү үзәге» эше]]
| 
| [[:d:Q65300179|Q65300179]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/moskovskogo-centra-sultangalievcev-delo razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/moskovskogo-centra-sultangalievcev-delo]
|-
| style='text-align:right'| 21
| 
| [[«Татар телен кертү турында» декрет]]
| 
| [[:d:Q104624039|Q104624039]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/o-vvedenii-tatarskogo-yazyka-v-deloproizvodstvo-sovetskih-uchrezhdenij-respubliki razdely/istoriya/novejshee-vremya/o-vvedenii-tatarskogo-yazyka-v-deloproizvodstvo-sovetskih-uchrezhdenij-respubliki]
|-
| style='text-align:right'| 22
| 
| [[Татарстан яшьләре (газета)|«Татарстан яшьләре»]]
| татар яшьләренең татар телендә чыгучы иҗтимагый-сәяси газетасы
| [[:d:Q13202890|Q13202890]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatarstan-yashlyare razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatarstan-yashlyare]
|-
| style='text-align:right'| 23
| 
| [[«Унбиш җитәкче хаты»]]
| 
| [[:d:Q65300182|Q65300182]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-15-ti razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-15-ti]
|-
| style='text-align:right'| 24
| 
| [[Шура (журнал)|«Шура» журналы]]
| 
| [[:d:Q4527978|Q4527978]]
| [[:commons:Category:Shura magazine|Shura magazine]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/shura razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/shura]
|-
| style='text-align:right'| 25
| 
| [[Әл-ислах (газета)|«Әл-ислах» газетасы]]
| 
| [[:d:Q13202912|Q13202912]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-islah razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-islah]
|-
| style='text-align:right'| 26
| 
| [[Әл-Мөнбәр (газета)|«Әл-Мөнбәр» газетасы]]
| 
| [[:d:Q13202909|Q13202909]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-minbar razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-minbar]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[Файл:Galimcan Idris.jpg|center|128px]]
| [[Älimcan İdrisi]]
| 
| [[:d:Q13202915|Q13202915]]
| [[:commons:Category:Ğalimcan İdrisi|Ğalimcan İdrisi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/idrisi-alimdzhan-galimdzhan-ibragimovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/idrisi-alimdzhan-galimdzhan-ibragimovich]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[Файл:Asplenium trichomanes subsp quadrivalens.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5347305|Абага гөл]]''
| 
| [[:d:Q5347305|Q5347305]]
| [[:commons:Category:Asplenium|Asplenium]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/abaga-gl razdely/priroda/rastitelnost/abaga-gl]
|-
| style='text-align:right'| 29
| 
| [[Абалач]]
| 
| [[:d:Q18764478|Q18764478]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/abalachi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/abalachi]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[Файл:Aban River.jpg|center|128px]]
| [[Абан районы]]
| 
| [[:d:Q479280|Q479280]]
| [[:commons:Category:Abansky District|Abansky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/krasnoyarskij-kraj/abanskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/krasnoyarskij-kraj/abanskij-rajon]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[Файл:Abashevo culture.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q305628|Абашево мәдәнияте]]''
| 
| [[:d:Q305628|Q305628]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy]
|-
| style='text-align:right'| 32
| 
| [[Абдул-Салманы]]
| 
| [[:d:Q13202949|Q13202949]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lki-rajony/abdul-salmany razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lki-rajony/abdul-salmany]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[Файл:Abdulla Alish.png|center|128px]]
| [[Абдулла Алиш]]
| 
| [[:d:Q2640701|Q2640701]]
| [[:commons:Category:Abdulla Alish|Abdulla Alish]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/alish-abdulla razdely/kultura/literatura/shheslr/alish-abdulla]
|-
| style='text-align:right'| 34
| 
| [[Абдулла Әхмәт]]
| татар язучысы, драматург
| [[:d:Q13202953|Q13202953]]
| [[:commons:Category:Abdulla Ahmet|Abdulla Ahmet]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/ahmet-abdulla-safiullovich razdely/kultura/literatura/personalii/ahmet-abdulla-safiullovich]
|-
| style='text-align:right'| 35
| 
| [[Абдуллаһ ибн Микаил|Абдуллаһ бине Микаил]]
| Болгар идарәчесе (940-?)
| [[:d:Q3744850|Q3744850]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/abdulla-bine-mikail razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/abdulla-bine-mikail]
|-
| style='text-align:right'| 36
| 
| [[Абдуләхәт Аббасов]]
| Контр-адмирал (1983), Советлар Союзы Каһарманы (1981)
| [[:d:Q4054390|Q4054390]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/abbasov-gabdelht-gomr-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/abbasov-gabdelht-gomr-uly]
|-
| style='text-align:right'| 37
| 
| [[Абкалар]]
| 
| [[:d:Q13202957|Q13202957]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/abkalar-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/abkalar-kle]
|-
| style='text-align:right'| 38
| 
| [[Абляскино]]
| 
| [[:d:Q13211467|Q13211467]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/ablyaskino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/ablyaskino]
|-
| style='text-align:right'| 39
| 
| ''[[:d:Q188842|абразия]]''
| диңгез, күл һәм сусаклагыч ярларының дулкыннар тәэсирендә җимерелү процессы
| [[:d:Q188842|Q188842]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/relef/abraziya razdely/priroda/relef/abraziya]
|-
| style='text-align:right'| 40
| 
| ''[[:d:Q4669402|Абрамов реакциясе]]''
| Селтеле металлар алкоголятлары катнашында диалкилфосфитларның карбониль кушылмалар белән α-гидроксиалкилфосфонатлар хасил итүе
| [[:d:Q4669402|Q4669402]]
| [[:commons:Category:Abramov reaction|Abramov reaction]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/abramov-reakciyase razdely/nauka/abramov-reakciyase]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[Файл:Abrek Abzgildin.jpg|center|128px]]
| [[Абрек Абзгилдин]]
| 
| [[:d:Q15204721|Q15204721]]
| [[:commons:Category:Abrek Abzgildin|Abrek Abzgildin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/abyzgildin-abrek-mir-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/abyzgildin-abrek-mir-uly]
|-
| style='text-align:right'| 42
| 
| [[Абрыскино]]
| Татарстанның Нурлат районындагы авыл, Олы Чирмешән елгасының сулъяк яр түбән тугай өсте террасасында, Нурлат шәһәреннән 19 км төньяк-көнбатыштарак урнашкан
| [[:d:Q4055112|Q4055112]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/abryskino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/abryskino]
|-
| style='text-align:right'| 43
| 
| ''[[:d:Q140426915|абызлар хәрәкәте]]''
| Иҗтимагый-дини хәрәкәт
| [[:d:Q140426915|Q140426915]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/abyzlar-hrkte razdely/istoriya/novoe-vremya/abyzlar-hrkte]
|-
| style='text-align:right'| 44
| 
| [[Абҗабар]]
| 
| [[:d:Q13202965|Q13202965]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ababar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ababar]
|-
| style='text-align:right'| 45
| 
| ''[[:d:Q771592|авлакоген]]''
| Җир кабыгының борынгы платформасы кристаллик нигезендә яткан озын чокырга охшаш эре бөгелеш
| [[:d:Q771592|Q771592]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/avlakogen razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/avlakogen]
|-
| style='text-align:right'| 46
| 
| ''[[:d:Q117355903|Авраам (Аркадий) Файнберг]]''
| сәнгать белгече, сәнгать фәннәре кандидаты (1979), шагыйрь, ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1987)
| [[:d:Q117355903|Q117355903]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/fajnberg-arkadij-avraam-borisovich razdely/kultura/literatura/personalii/fajnberg-arkadij-avraam-borisovich]
|-
| style='text-align:right'| 47
| 
| [[автономия]]
| Милли яисә социаль төркемнең хокукый хәле. Үзидарәнең суверен булмаган шартларында мәгълүм төркем мәнфәгатьләрен гамәлгә ашыру чарасы
| [[:d:Q484105|Q484105]]
| [[:commons:Category:Liberty|Liberty]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/avtonomiya razdely/istoriya/novejshee-vremya/avtonomiya]
|-
| style='text-align:right'| 48
| 
| [[Авыл (гәҗит)]]
| иҗтимагый-сәяси гәҗит (Самар, 1922-24)
| [[:d:Q20613205|Q20613205]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl]
|-
| style='text-align:right'| 49
| 
| [[Авыл газетасы (гәҗит)|Авыл газетасы]]
| 1921 елда Өфәдә нәшер ителгән иҗтимагый-сәяси гәҗит
| [[:d:Q52732148|Q52732148]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-gazetasy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-gazetasy]
|-
| style='text-align:right'| 50
| 
| [[авыл көе]]
| Идел-Кама буе татар авылларында лирик җыр жанры
| [[:d:Q140428185|Q140428185]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatar-halyk-muzykasy/avyl-kjlre razdely/narody/tatary/tatar-halyk-muzykasy/avyl-kjlre]
|-
| style='text-align:right'| 51
| 
| [[Авыл халкы (гәҗит)|Авыл халкы]]
| 1917 елның июненнән Өфәдә чыга башлаган татар крестьян гәҗите
| [[:d:Q13202856|Q13202856]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-halky razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-halky]
|-
| style='text-align:right'| 52
| 
| [[Авыл хуҗалыгы эшчесе (газета)|Авыл хуҗалыгы эшчесе]]
| Казанда нәшер ителгән гәҗит (1927-32), Игенчелек совхозлары эшчеләре берлеге, терлекчелек совхозлары эшчеләре берлеге, машина-трактор станцияләре хезмәткәрләре берлегенең Татарстан комитеты органы
| [[:d:Q20571974|Q20571974]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-ehshchese razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-ehshchese]
|-
| style='text-align:right'| 53
| 
| [[Ağa bazar|Ага Базар]]
| X–XV йөзләрдә Болгар шәһәренең зур сәүдә һәм һөнәрчелек бистәсе. Идел буе Болгар дәүләтенең эре сәүдә, һөнәрчелек һәм мәдәният үзәге
| [[:d:Q20571521|Q20571521]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/aga-bazar razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/aga-bazar]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[Файл:Airfield in Agapovsky District, Chelyabinsk.jpg|center|128px]]
| [[Агаповка районы]]
| Россия Федерациясенең Чиләбе өлкәсендәге административ-территориаль берәмлек
| [[:d:Q1634057|Q1634057]]
| [[:commons:Category:Agapovsky rayon|Agapovsky rayon]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/chelyabinskaya-oblast/agapovskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/chelyabinskaya-oblast/agapovskij-rajon]
|-
| style='text-align:right'| 55
| 
| ''[[:d:Q140428430|Агафангел Афанасьев]]''
| Икътисадчы, профессор (1935), ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1940, 1962)
| [[:d:Q140428430|Q140428430]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/afanasev-agafangel-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/afanasev-agafangel-aleksandrovich]
|-
| style='text-align:right'| 56
| 
| [[Аграмак]]
| Татарстанның Спас районындагы авыл, Наясолка елгасының (Бизнә елгасының уң кушылдыгы) югары агымы буенда, Болгар шәһәреннән 47 км көнчыгыштарак урнашкан
| [[:d:Q20572394|Q20572394]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/spasskij-rajon-1/agramakovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/spasskij-rajon-1/agramakovka]
|-
| style='text-align:right'| 57
| 
| [[Агрокультура (Чистай районы)]]
| Татарстанның Чистай районындагы поселок. Чистай шәһәреннән 9 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан
| [[:d:Q13202975|Q13202975]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/agrokultura razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/agrokultura]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[Файл:Apatite-Khibiny-ivtorov.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12526903|агрономик рудалар]]''
| табигый һәм техноген юл белән барлыкка килгән минераль токымнар
| [[:d:Q12526903|Q12526903]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/agronomik-rudalar razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/agronomik-rudalar]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[Файл:Unload wheat by the combine Claas Lexion 584.jpg|center|128px]]
| [[агрономия]]
| Авыл хуҗалыгы үсемлекләрен игү, аларның уңышын һәм җитештерелгән продукциянең сыйфатын, туфракның уңдырышлылыгын һәм авыл хуҗалыгы җирләренең продуктлылыгын күтәрү алымнары турындагы фәннәр комплексы
| [[:d:Q173113|Q173113]]
| [[:commons:Category:Agronomy|Agronomy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agronomiya razdely/nauka/agronomiya]
|-
| style='text-align:right'| 60
| 
| ''[[:d:Q194118|агротехника]]''
| игенчелек технологиясе, авыл хуҗалыгы культураларын үстерү алымнары системасы
| [[:d:Q194118|Q194118]]
| [[:commons:Category:Agricultural engineering|Agricultural engineering]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agrotekhnika razdely/nauka/agrotekhnika]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[Файл:A typical fertilizer application pump system.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q397334|агрохимия]]''
| үсемлекләрне минераль тукландыру турындагы фән
| [[:d:Q397334|Q397334]]
| [[:commons:Category:Agricultural chemistry|Agricultural chemistry]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agrohimiya razdely/nauka/agrohimiya]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[Файл:Набережная реки Белой.jpg|center|128px]]
| [[Агыйдел (елга)|Агыйдел]]
| Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Чулманның сул кушылдыгы
| [[:d:Q192157|Q192157]]
| [[:commons:Category:Belaya River|Belaya River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/agyjdel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/agyjdel]
|-
| style='text-align:right'| 63
| 
| [[Адай (Актаныш районы)|Адай]]
| Татарстанның Актаныш районындагы авыл. Актаныш авылыннан 35 км көнбатыштарак, Түбән Кама сусаклагычы астында калган зона чигендә урнашкан
| [[:d:Q13202980|Q13202980]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/adaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/adaj]
|-
| style='text-align:right'| 64
| 
| [[Адай (Кукмара районы)|Адай]]
| Татарстанның Кукмара районындагы авыл. Кукмара шәһәреннән 18 км төньяк-көнбатыштарак, Бөре елгасы буенда урнашкан
| [[:d:Q18764596|Q18764596]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/adaevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/adaevo]
|-
| style='text-align:right'| 65
| 
| ''[[:d:Q112989095|Адам Арнгольдт]]''
| хирург, мөгаллим, белгеч
| [[:d:Q112989095|Q112989095]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/arngold-adam-ivanovich razdely/zdravoohranenie/personalii/arngold-adam-ivanovich]
|-
| style='text-align:right'| 66
| 
| ''[[:d:Q215168|адвентизм]]''
| протестантизмга караган конфессия
| [[:d:Q215168|Q215168]]
| [[:commons:Category:Adventism|Adventism]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/adventizm razdely/religiya/hristianstvo/adventizm]
|-
| style='text-align:right'| 67
| 
| ''[[:d:Q677907|адвокатура]]''
| адвокатлар оешмасы
| [[:d:Q677907|Q677907]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/advokatura razdely/istoriya/novejshee-vremya/advokatura]
|-
| style='text-align:right'| 68
| 
| [[административ-территориаль бүленеш]]
| дәүләтнең территориясын аерым өлешләргә (административ-территориаль берәмлекләргә) бүлү
| [[:d:Q4057633|Q4057633]]
| [[:commons:Category:Country subdivisions|Country subdivisions]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/administrativ-territorial-blenesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/administrativ-territorial-blenesh]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[Файл:Red Admiral near Lerik Hirkan National Park WDPA ID 313470.jpg|center|128px]]
| [[Адмирал (күбәләк)|адмирал]]
| нимфалидлар семьялыгыннан көндезге күбәләк
| [[:d:Q156454|Q156454]]
| [[:commons:Category:Vanessa atalanta|Vanessa atalanta]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/admiral razdely/priroda/zhivotnyj-mir/admiral]
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[Файл:Комплекс Адмиралтейской конторы 1.jpg|center|128px]]
| [[Адмиралтия конторасы|Адмиралтейство конторасы комплексы]]
| Казанда архитектурара истәлеге, соңгы барокко стилендә, XVIII йөзнең икенче яртысыннан бик аз сакланып калган гражданлык архитектурасы үрнәкләренең берсе
| [[:d:Q113525089|Q113525089]]
| [[:commons:Category:Admiralty office (Kazan)|Admiralty office (Kazan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/admiraltejstvo-kontorasy-kompleksy razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/admiraltejstvo-kontorasy-kompleksy]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[Файл:Adonis vernalis (16709095338).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q147534|адонис]]''
| казаякчалар семьялыгыннан бер яки күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы
| [[:d:Q147534|Q147534]]
| [[:commons:Category:Adonis (Ranunculaceae)|Adonis (Ranunculaceae)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/adonis razdely/priroda/rastitelnost/adonis]
|-
| style='text-align:right'| 72
| 
| ''[[:d:Q140429300|Адонис урманы]]''
| ботаника тыюлыгы
| [[:d:Q140429300|Q140429300]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/adonis-urmany razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/adonis-urmany]
|-
| style='text-align:right'| 73
| 
| ''[[:d:Q4057958|Адрес-календарь]]''
| рәсми белешмәлек басмасы
| [[:d:Q4057958|Q4057958]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/adres-kalendar razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/adres-kalendar]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[Файл:Patriarkh Adrian.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1652662|Адриан]]''
| Рус православ чиркәвенең дин эшлеклесе  (1637-1700), Казан һәм Зөя митрополиты, Мәскәү һәм Бөтен Русия патриархы
| [[:d:Q1652662|Q1652662]]
| [[:commons:Category:Patriarch Adrian|Patriarch Adrian]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/shheslr/adrian razdely/religiya/hristianstvo/shheslr/adrian]
|-
| style='text-align:right'| 75
| 
| [[Аеш]]
| Татарстанның Актаныш районындагы авыл, Актаныш авылыннан 11 км көньяктарак, Башкортстан Республикасы чигендә урнашкан
| [[:d:Q18764632|Q18764632]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aesh]
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[Файл:Friedrich-Johann-Justin-Bertuch Mythical-Creature-Dragon 1806.jpg|center|128px]]
| [[аждаһа]]
| борынгы фарсы мифологиясе персонажы, явыз зат
| [[:d:Q7559|Q7559]]
| [[:commons:Category:Dragons|Dragons]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/azhdaa razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/azhdaa]
|-
| style='text-align:right'| 77
| 
| [[Азад хатын (газета)]]
| Хатын-кызлар өчен иҗтимагый-сәяси газета (Эстәрлетамак, 1921, татарча)
| [[:d:Q20613077|Q20613077]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hatyn razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hatyn]
|-
| style='text-align:right'| 78
| 
| ''[[:d:Q136527975|Азадә-Гайшә Рорлих]]''
| Тарихчы, тарих докторы (1976 ел)
| [[:d:Q136527975|Q136527975]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/rorlih-azade-ajsha razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/rorlih-azade-ajsha]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[Файл:Ramparts-azov-fortress.jpg|center|128px]]
| [[Азак]]
| Россиядә шәһәр, Дон елгасының Азак (Азов) диңгезенә койган тамагында урнашкан
| [[:d:Q102762|Q102762]]
| [[:commons:Category:Azov|Azov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/azak razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/azak]
|-
| style='text-align:right'| 80
| 
| [[Азалак]]
| Татарстанның Сарман районындагы авыл, Минзәлә елгасы буенда, Сарман авылыннан 10 км төньяктарак урнашкан
| [[:d:Q13202992|Q13202992]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/azalakovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/azalakovo]
|-
| style='text-align:right'| 81
| 
| [[Азат (Аксубай районы)|Азат]]
| Татарстанның Аксубай районындагы авыл. Шәһәр тибындагы Аксубай поселогыннан 10 км көньяк-көнбатыштарак, Кече Сөлчә елгасының сул кушылдыгы буенда урнашкан
| [[:d:Q13202997|Q13202997]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/azat razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/azat]
|-
| style='text-align:right'| 82
| 
| [[Азат Аббасов]]
| татар опера җырчысы, тенор, ССРБ халык артисты
| [[:d:Q2393110|Q2393110]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abbasov-azat-zinnt-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abbasov-azat-zinnt-uly]
|-
| style='text-align:right'| 83
| 
| [[Азат Алимов]]
| эпизоотолог, микробиолог
| [[:d:Q136702112|Q136702112]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/alimov-azat-mirgasimovich razdely/nauka/personalii/alimov-azat-mirgasimovich]
|-
| style='text-align:right'| 84
| 
| [[«Азат ватан» журналы|Азат Ватан]]
| Иҗтимагый-сәяси, әдәби-нәфис журнал (1952-1953, Мюнхен, татар-рус)
| [[:d:Q13202859|Q13202859]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-vatan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-vatan]
|-
| style='text-align:right'| 85
| 
| [[Азат Себер (газета)|Азат Себер]]
| татарча иҗтимагый-сәяси, әдәби гәҗит (1919-36, Омск/Новосибирск)
| [[:d:Q20572004|Q20572004]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-seber razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-seber]
|-
| style='text-align:right'| 86
| 
| [[Азат (газета)|Азат халык]]
| татарча атналык иҗтимагый-сәяси һәм әдәби газета (1906, Казан)
| [[:d:Q13202861|Q13202861]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk]
|-
| style='text-align:right'| 87
| 
| [[Азат халык (гәҗит)|Азат халык]]
| татарча иҗтимагый-сәяси атналык газета (Әстерхан, 1917)
| [[:d:Q52732750|Q52732750]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk-1]
|-
| style='text-align:right'| 88
| 
| [[Азат ханым (журнал)|Азат ханым]]
| татарча әдәби-иҗтимагый, фәнни-педагогик хатын-кызлар журналы (Әстерхан, 1917-1918)
| [[:d:Q52732817|Q52732817]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hanym razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hanym]
|-
| style='text-align:right'| 89
| 
| [[Азат шәрекъ (журнал)|Азат Шәрекъ]]
| Татар мөһаҗирләре журналы (Берлин, 1923)
| [[:d:Q52733028|Q52733028]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-shrek razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-shrek]
|-
| style='text-align:right'| 90
| 
| [[Азат Әхмәдуллин]]
| татар әдәбият белгече һәм тәнкыйтьче, филология фәннәре докторы, профессор
| [[:d:Q13203001|Q13203001]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmdullin-azat-gyjlmulla-uly razdely/nauka/personalii/hmdullin-azat-gyjlmulla-uly]
|-
| style='text-align:right'| 91
| 
| [[Азатлык радиосы]]
| 
| [[:d:Q4452449|Q4452449]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/radio/azatlyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/radio/azatlyk]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[Файл:Azelino culture costume.jpg|center|128px]]
| [[Азелино мәдәнияте]]
| Тимер гасырда (якынча III–VII йөзләр) Идел – Нократ елгалары арасында яшәүчеләргә нисбәтле археологик культура
| [[:d:Q4058231|Q4058231]]
| [[:commons:Category:Azelino culture|Azelino culture]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/azelino-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/azelino-kulturasy]
|-
| style='text-align:right'| 93
| 
| [[Азиз Акҗигитов]]
| Советлар Берлеге Каһарманы
| [[:d:Q4059472|Q4059472]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akegetov-aziz-haryas-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akegetov-aziz-haryas-uly]
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[Файл:Императорская Казанская гимназия.jpg|center|128px]]
| [[Азия матбагасы (Казан)|Азия матбагасы]]
| Казандагы типография
| [[:d:Q66110659|Q66110659]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/nshriyatlar/aziya-basmahanse razdely/kultura/nshriyatlar/aziya-basmahanse]
|-
| style='text-align:right'| 95
| 
| [[Азнакай]]
| Татарстанның көньяк-көнчыгышында Эстәрле елгасы буенда урнашкан шәһәр (1987), Азнакай районының үзәге
| [[:d:Q102755|Q102755]]
| [[:commons:Category:Aznakayevo|Aznakayevo]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aznakaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aznakaj]
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[Файл:Chatyr-tau.jpg|center|128px]]
| [[Азнакай районы]]
| 
| [[:d:Q2988097|Q2988097]]
| [[:commons:Category:Aznakayevsky District|Aznakayevsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aznakaj-rajony municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aznakaj-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[Файл:Здание Азовско-Донского банка, 1913 год.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4058430|Азов-Дон банкы]]''
| Россия империясенең иң эре акционерлык-коммерция банкларының берсе
| [[:d:Q4058430|Q4058430]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/banki/azov-don-banky razdely/ekonomika/banki/azov-don-banky]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[Файл:Azurite-Malachite-188417.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q108212|азурит]]''
| карбонатлар классы минералы
| [[:d:Q108212|Q108212]]
| [[:commons:Category:Azurite|Azurite]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/azurit razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/azurit]
|-
| style='text-align:right'| 99
| 
| [[Аитзәк Аитов]]
| татар шагыйре
| [[:d:Q13203006|Q13203006]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/aitov-aitzk razdely/kultura/literatura/shheslr/aitov-aitzk]
|-
| style='text-align:right'| 100
| 
| [[Айдар Хафиз|Ай­дар Ха­физ]]
| 
| [[:d:Q13203046|Q13203046]]
| [[:commons:Category:Aydar Hafizov|Aydar Hafizov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hafizov-ajdar-sadrievich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hafizov-ajdar-sadrievich]
|-
| style='text-align:right'| 101
| 
| [[Айбаш (Татарстан)|Айбаш]]
| Татарстанның Биектау районы авылы
| [[:d:Q3626668|Q3626668]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ajbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ajbash]
|-
| style='text-align:right'| 102
| 
| [[Айдар (Теләче районы)|Айдар]]
| Татарстанның Теләче районындагы авыл
| [[:d:Q18396327|Q18396327]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/ajdarovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/ajdarovo]
|-
| style='text-align:right'| 103
| 
| [[Айдар (Яшел Үзән районы)]]
| 
| [[:d:Q13203054|Q13203054]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/ajdar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/ajdar]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[Файл:Айдар Беляев 2015.jpg|center|128px]]
| [[Айдар Беляев]]
| автоузышчы, Россиянең халыкара класслы спорт остасы (1997)
| [[:d:Q63307261|Q63307261]]
| [[:commons:Category:Aidar Belyayev|Aidar Belyayev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/personalii/belyaev-ajdar-raisovich razdely/sport/personalii/belyaev-ajdar-raisovich]
|-
| style='text-align:right'| 105
| 
| [[Айдар Сәлимгәрәев]]
| «Татмедиа» матбугат һәм гаммәви багланышлар буенча республика агентлыгы җитәкчесе
| [[:d:Q86002781|Q86002781]]
| [[:commons:Category:Aydar Salimgaraev|Aydar Salimgaraev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/salimgaraev-ajdar-saitgaraevich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/salimgaraev-ajdar-saitgaraevich]
|-
| style='text-align:right'| 106
| 
| [[Айдар Фәйзрахманов]]
| опера җырчысы (лирик тенор)
| [[:d:Q25555517|Q25555517]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/fajzrahmanov-ajdar-fathrahmanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/fajzrahmanov-ajdar-fathrahmanovich]
|-
| style='text-align:right'| 107
| 
| [[Айдар хан]]
| Идел буе Болгары ханы (815-865)
| [[:d:Q13203055|Q13203055]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ajdar-han razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ajdar-han]
|-
| style='text-align:right'| 108
| 
| [[Айдар Әхмәтов]]
| балет артисты, Татарстанның халык артисты (1995)
| [[:d:Q86004099|Q86004099]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hmtov-ajdar-mansur-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hmtov-ajdar-mansur-uly]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[Файл:Aydar Akhatov (Germany, 2010).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13493642|Айдар Әхәтов]]''
| Россия икътисадчысы, эколог
| [[:d:Q13493642|Q13493642]]
| [[:commons:Category:Aydar Akhatov|Aydar Akhatov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/ahatov-ajdar-gabdulhaevich razdely/nauka/personalii/ahatov-ajdar-gabdulhaevich]
|-
| style='text-align:right'| 110
| 
| [[Айрат Арсланов (артист)|Айрат Арсланов]]
| артист, нәфис сүз остасы, эстрада режиссеры (1928-2010)
| [[:d:Q13203061|Q13203061]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arslanov-ajrat-grj-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arslanov-ajrat-grj-uly]
|-
| style='text-align:right'| 111
| 
| [[Айталан]]
| Татарстанның Алабуга районы авылы
| [[:d:Q13203067|Q13203067]]
| [[:commons:Category:Aytalan|Aytalan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/ajtalan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/ajtalan]
|-
| style='text-align:right'| 112
| 
| [[Айтугановлар]]
| Казан сәүдәгәрләре, җәмәгать эшлеклеләре
| [[:d:Q61135860|Q61135860]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/ajtuganovlar razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/ajtuganovlar]
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[Файл:Grass carp portrait.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q76098|Ак амур]]''
| карплар гаиләлегеннән төче су балыгы
| [[:d:Q76098|Q76098]]
| [[:commons:Category:Ctenopharyngodon idella|Ctenopharyngodon idella]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-amur razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-amur]
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[Файл:(Gemeine Steinpilz) Boletus edulis.jpg|center|128px]]
| [[Ак гөмбә]]
| 
| [[:d:Q19740|Q19740]]
| [[:commons:Category:Boletus edulis|Boletus edulis]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gmblr/ak-gmb razdely/priroda/gmblr/ak-gmb]
|-
| style='text-align:right'| 115
| 
| [[Ак идел (газета)]]
| Уфада иске татарча чыккан иҗтимагый-сәяси газета (1919)
| [[:d:Q20613311|Q20613311]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-idel razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-idel]
|-
| style='text-align:right'| 116
| 
| ''[[:d:Q140674375|Ак күбек]]''
| Алтай төркиләре һәм нугайларда таралган шул исемдәге дастанның Себер татарларындагы версиясе
| [[:d:Q140674375|Q140674375]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskij-epos/ak-kbek razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskij-epos/ak-kbek]
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[Файл:Large White Butterfly (42054744).jpeg|center|128px]]
| [[ак күбәләкләр]]
| 
| [[:d:Q41559|Q41559]]
| [[:commons:Category:Pieridae|Pieridae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-kblklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-kblklr]
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[Файл:Озеро Белобезводное.jpg|center|128px]]
| [[Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)]]
| 
| [[:d:Q4082118|Q4082118]]
| [[:commons:Category:Belo-Bezvodnoe Lake|Belo-Bezvodnoe Lake]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/ak-kl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/ak-kl]
|-
| style='text-align:right'| 119
| 
| ''[[:d:Q140676240|Ак Сарай]]''
| Алтын Урда шәһәрчелеге, Идел кушылдыгы Ахтүбә елгасының сул ярында, Әстерхан өлкәсенең Хәрабәле районы Лапас авылы буенда урнашкан
| [[:d:Q140676240|Q140676240]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-saraj razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-saraj]
|-
| style='text-align:right'| 120
| 
| ''[[:d:Q2553863|Ак Урда]]''
| Алтын Урда дәүләтенең уң канаты атамасы
| [[:d:Q2553863|Q2553863]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/ak-urda razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/ak-urda]
|-
| style='text-align:right'| 121
| 
| ''[[:d:Q739672|ак шигырь]]''
| силлабик һәм силлабо-тоник шигырь төзелешендә рифмалашмаган шигырь
| [[:d:Q739672|Q739672]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/belyj-stih razdely/kultura/literatura/belyj-stih]
|-
| style='text-align:right'| 122
| 
| [[Ак юл (журнал, 1967)|Ак юл]]
| Финляндиядә чыккан татар журналы (1964-1977)
| [[:d:Q52733167|Q52733167]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul-1]
|-
| style='text-align:right'| 123
| 
| [[Академия бистәсе]]
| Казанның юкка чыккан бистәсе (XIX-XX гасыр)
| [[:d:Q41024679|Q41024679]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/akademiya-bistse razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/akademiya-bistse]
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[Файл:AnthingAkademiki.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4059167|Академия экспедицияләре]]''
| XVIII йөз башыннан Петербург Фәннәр академиясе тарафыннан Россия империясенең аерым төбәкләрен, табигать байлыкларын, халкын, тарихи истәлекләрне һ.б. өйрәнү өчен оештырылган фәнни экспедицияләр
| [[:d:Q4059167|Q4059167]]
| [[:commons:Category:Academic expeditions in Russia|Academic expeditions in Russia]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/akademiya-ehkspediciyalre razdely/nauka/akademiya-ehkspediciyalre]
|-
| style='text-align:right'| 125
| 
| [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)|Акбаш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Димнең (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q756514|Q756514]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/akbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/akbash]
|-
| style='text-align:right'| 126
| [[Файл:Акбаш авылы.jpg|center|128px]]
| [[Акбаш (Татарстан)|Акбаш]]
| Татарстанның Ютазы районы авылы
| [[:d:Q4059381|Q4059381]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/akbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/akbash]
|-
| style='text-align:right'| 127
| 
| [[Акбаш тимер юл станциясе бистәсе]]
| 
| [[:d:Q4059379|Q4059379]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akbash]
|-
| style='text-align:right'| 128
| 
| [[Акбулат (Татарстан)|Акбулат]]
| Татарстанның Чистай районы авылы
| [[:d:Q20572879|Q20572879]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/akbulatovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/akbulatovo]
|-
| style='text-align:right'| 129
| 
| [[Акбүре]]
| Татарстанның Яңа Чишмә районы авылы
| [[:d:Q20572898|Q20572898]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/akbure razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/akbure]
|-
| style='text-align:right'| 130
| [[Файл:Dolceacqua43 - Artista locale mentre dipinge un acquarello.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q50030|акварель]]''
| рәсем техникасы
| [[:d:Q50030|Q50030]]
| [[:commons:Category:Water color|Water color]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/akvarel razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/akvarel]
|-
| style='text-align:right'| 131
| [[Файл:Cygnus olor 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| [[аккошлар]]
| 
| [[:d:Q29564928|Q29564928]]
| [[:commons:Category:Cygnus|Cygnus]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akkoshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akkoshlar]
|-
| style='text-align:right'| 132
| [[Файл:Весна. Татария. Аксубаево. Май 2013 - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Аксубай]]
| 
| [[:d:Q4059962|Q4059962]]
| [[:commons:Category:Aksubayevo|Aksubayevo]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aksubaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aksubaj]
|-
| style='text-align:right'| 133
| 
| [[Аксубай универсаль технологияләр техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444463|Q31444463]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aksubaevskij-tekhnikum-universalnyh-tekhnologij razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aksubaevskij-tekhnikum-universalnyh-tekhnologij]
|-
| style='text-align:right'| 134
| 
| [[Аксумла (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Аксумла]]
| Татарстан елгасы (22.4 км), Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4059965|Q4059965]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aksumla razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aksumla]
|-
| style='text-align:right'| 135
| 
| [[Аксумла (елга)|Аксумла]]
| Татарстан елгасы (12.9 км), Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q20622778|Q20622778]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 136
| 
| [[Актай]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягында Иделнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q2671625|Q2671625]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktaj]
|-
| style='text-align:right'| 137
| [[Файл:Aktanyshsky District, Tatarstan, Russia - panoramio (1).jpg|center|128px]]
| [[Актаныш районы]]
| Татарстан районы
| [[:d:Q621068|Q621068]]
| [[:commons:Category:Aktanyshsky District|Aktanyshsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh-rajony-1]
|-
| style='text-align:right'| 138
| 
| [[Актаныш технология техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444461|Q31444461]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aktanyshskij-tekhnologicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aktanyshskij-tekhnologicheskij-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 139
| 
| [[Акташ (елга)]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4060083|Q4060083]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktash]
|-
| style='text-align:right'| 140
| [[Файл:Great Black Backed Gull, Fowey, Cornwall - UK, July 25 2012. (7668580890).jpg|center|128px]]
| [[Акчарлаклар|Акчарлак кошлар]]
| кошлар семьялыгы
| [[:d:Q27589|Q27589]]
| [[:commons:Category:Laridae|Laridae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akcharlak-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akcharlak-koshlar]
|-
| style='text-align:right'| 141
| [[Файл:Shishkinskiye prudy (park in Elabuga)-14.jpg|center|128px]]
| [[Алабуга]]
| Россия шәһәре, Татарстанның Алабуга районының административ үзәге
| [[:d:Q135650|Q135650]]
| [[:commons:Category:Elabuga|Elabuga]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/elabuga razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/elabuga]
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[Файл:Elabuga ul kazanskaya.jpg|center|128px]]
| [[Алабуга медицина укуханәсе]]
| 
| [[:d:Q25555833|Q25555833]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskoe-medicinskoe-uchilishche]
|-
| style='text-align:right'| 143
| 
| [[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]]
| 
| [[:d:Q25555754|Q25555754]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskij-kolledzh-kultury-i-iskusstv razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskij-kolledzh-kultury-i-iskusstv]
|-
| style='text-align:right'| 144
| [[Файл:Панорама, открывающаяся с Чёртого городища, Елабуга.jpg|center|128px]]
| [[Алабуга районы]]
| 
| [[:d:Q2220404|Q2220404]]
| [[:commons:Category:Elabuzhsky District|Elabuzhsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/alabuga-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/alabuga-rajony-1]
|-
| style='text-align:right'| 145
| 
| [[Алабуга Суворов хәрби училищесы]]
| Алабугадагы (ТР, РФ) хәрби уку йорты
| [[:d:Q4174505|Q4174505]]
| [[:commons:Category:Suvorov Military School in Elabuga|Suvorov Military School in Elabuga]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/elabuzhskaya-specialnaya-srednyaya-shkola-milicii razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/elabuzhskaya-specialnaya-srednyaya-shkola-milicii]
|-
| style='text-align:right'| 146
| 
| [[Алан (елга)|Алан]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кушай елгасының (Дала Зәенең бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q1095687|Q1095687]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/alan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/alan]
|-
| style='text-align:right'| 147
| 
| [[Александр Аплечеев]]
| 1768-1802, РИ дәүләт эшлеклесе, Казан губернаторы
| [[:d:Q25555582|Q25555582]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aplecheev-aleksandr-andreevich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aplecheev-aleksandr-andreevich]
|-
| style='text-align:right'| 148
| 
| [[Александр Богоявленский]]
| химик, химия фәннәре докторы (1954), профессор (1955), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1958)
| [[:d:Q63847740|Q63847740]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-aleksandr-feoktistovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-aleksandr-feoktistovich]
|-
| style='text-align:right'| 149
| 
| ''[[:d:Q133105166|Александр Гинцбург]]''
| Казан губернасы хезмәт комиссары урынбасары һәм социаль тәэминат комиссары (1898-1918)
| [[:d:Q133105166|Q133105166]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/gincburg-aleksandr-grigorevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/gincburg-aleksandr-grigorevich]
|-
| style='text-align:right'| 150
| 
| ''[[:d:Q117716207|Александр Карпов]]''
| ТАССР хуҗалык һәм сәясәт эшлеклесе (1890-1937), 1921 елда КПСС өлкә комитетының беренче секретаре
| [[:d:Q117716207|Q117716207]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/karpov-aleksandr-ivanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/karpov-aleksandr-ivanovich]
|-
| style='text-align:right'| 151
| [[Файл:Grave of Aleksandr Klucharyov (2023-05-09) 04.jpg|center|128px]]
| [[Александр Ключарёв|Александр Ключарев]]
| ССРБ композиторы, музыка-җәмәгать эшлеклесе, фольклорчы (1906-1972)
| [[:d:Q15126568|Q15126568]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Klucharyov|Aleksandr Klucharyov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/klyucharyov-aleksandr-sergeevich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/klyucharyov-aleksandr-sergeevich]
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[Файл:Kokorev self-portrait (2024-03-15) 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q131624491|Александр Кокорев]]''
| РИ һәм ССРБ нәкышьчесе, педагог (1869-1944)
| [[:d:Q131624491|Q131624491]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Mikhaylovich Kokorev|Aleksandr Mikhaylovich Kokorev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/kokorev-aleksandr-mihajlovich razdely/obrazovanie/personalii/kokorev-aleksandr-mihajlovich]
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[Файл:Aleksandr Litvinov (1930).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q50220844|Александр Литвинов]]''
| 1861-1933, скрипкачы, дирижёр, педагог, музыка-җәмәгать эшлеклесе, ТАССРның атказанган артисты (1926, беренче)
| [[:d:Q50220844|Q50220844]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Litvinov (conductor)|Aleksandr Litvinov (conductor)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/litvinov-aleksandr-aleksandrovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/litvinov-aleksandr-aleksandrovich]
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[Файл:Aleksandr Fedotov (2017-03-18).jpg|center|128px]]
| [[Александр Федотов (1955)|Александр Федотов]]
| рәссам-нәкышьче (Казан, Татарстан, Россия)
| [[:d:Q118291872|Q118291872]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Fedotov (painter)|Aleksandr Fedotov (painter)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fedotov-aleksandr-sergeevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fedotov-aleksandr-sergeevich]
|-
| style='text-align:right'| 155
| [[Файл:Aleksandr Šadrikof.jpg|center|128px]]
| [[Александр Шадриков]]
| Татарстан экология һәм табигый байлыклар министры
| [[:d:Q56839961|Q56839961]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shadrikov-aleksandr-valerevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shadrikov-aleksandr-valerevich]
|-
| style='text-align:right'| 156
| 
| ''[[:d:Q135896474|Александр Шмидт]]''
| РИ архитекторы (1783-1843)
| [[:d:Q135896474|Q135896474]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Shmidt|Aleksandr Shmidt]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shmidt-aleksandr-kirillovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shmidt-aleksandr-kirillovich]
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[Файл:Kazan Kremlevskaya Street Alexandrovsky Passage 08-2016.jpg|center|128px]]
| [[Александров пассажы (Казан)|Александров пассажы]]
| 
| [[:d:Q4061460|Q4061460]]
| [[:commons:Category:Alexandrovsky Passage, Kazan|Alexandrovsky Passage, Kazan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/aleksandrovlar-passazhy razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/aleksandrovlar-passazhy]
|-
| style='text-align:right'| 158
| 
| [[Алексеевск аграр көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444494|Q31444494]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/alekseevskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/alekseevskij-agrarnyj-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 159
| [[Файл:Kama River in Alexeyevsky District.jpg|center|128px]]
| [[Алексеевск районы]]
| 
| [[:d:Q2603517|Q2603517]]
| [[:commons:Category:Alexeyevsky District, Tatarstan|Alexeyevsky District, Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/alekseevsk-rajony-1 tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/alekseevsk-rajony-1]
|-
| style='text-align:right'| 160
| [[Файл:Alexeyevskoye, Tatarstan (2022-07-16) 04.jpg|center|128px]]
| [[Алексеевское]]
| РФның Татарстан республикасы Алексеевск районындагы шәһәр тибындагы бистә, район үзәге
| [[:d:Q287401|Q287401]]
| [[:commons:Category:Alexeyevskoye (Tatarstan)|Alexeyevskoye (Tatarstan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/alekseevsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/alekseevsk]
|-
| style='text-align:right'| 161
| [[Файл:Composer Almaz Munasypov.jpg|center|128px]]
| [[Алмаз Монасыйпов]]
| совет татар композиторы
| [[:d:Q20587318|Q20587318]]
| [[:commons:Category:Almaz Monasypov|Almaz Monasypov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasyjpov-almaz-zakir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasyjpov-almaz-zakir-uly]
|-
| style='text-align:right'| 162
| [[Файл:Alsu Gainullina (2013-08-30).jpg|center|128px]]
| [[Алсу Гайнуллина]]
| Татарстан АССР һәм Россиянең халык артисты
| [[:d:Q20578411|Q20578411]]
| [[:commons:Category:Alsu Gainullina|Alsu Gainullina]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullina-alsu-askarovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullina-alsu-askarovna]
|-
| style='text-align:right'| 163
| 
| [[Альберт Леман]]
| ССРБ һәм РФ композиторы, пианист, педагог, музыка-җәмәгать эшлеклесе (1915-1998)
| [[:d:Q324938|Q324938]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/leman-albert-semyonovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/leman-albert-semyonovich]
|-
| style='text-align:right'| 164
| [[Файл:Institute14.jpg|center|128px]]
| [[Альфред Халиков исемендәге Археология институты]]
| 
| [[:d:Q86667162|Q86667162]]
| [[:commons:Category:Institute of Archaeology named after A. Kh. Khalikov|Institute of Archaeology named after A. Kh. Khalikov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-arheologii-imeni-hhalikova razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-arheologii-imeni-hhalikova]
|-
| style='text-align:right'| 165
| [[Файл:Gas Chromatography Laboratory.jpg|center|128px]]
| [[аналитик химия]]
| 
| [[:d:Q2346|Q2346]]
| [[:commons:Category:Analytical chemistry|Analytical chemistry]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/analiticheskaya-himiya razdely/nauka/analiticheskaya-himiya]
|-
| style='text-align:right'| 166
| [[Файл:Andrey Ant. Piontkovsky.jpg|center|128px]]
| [[Андрей Пионтковский (1862)|Андрей Пионтковский]]
| РИ хокук белгече, криминалист (1862-1915)
| [[:d:Q4363187|Q4363187]]
| [[:commons:Category:Andrey Antonovich Piontkovsky|Andrey Antonovich Piontkovsky]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/piontkovskij-andrej-antonovich razdely/nauka/personalii/piontkovskij-andrej-antonovich]
|-
| style='text-align:right'| 167
| 
| ''[[:d:Q137715818|Андрей Прокопьев]]''
| нәкышьче, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1980)
| [[:d:Q137715818|Q137715818]]
| [[:commons:Category:Andrey Prokopyev (painter)|Andrey Prokopyev (painter)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/prokopev-andrej-lavrentevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/prokopev-andrej-lavrentevich]
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[Файл:Rodionova Anna Nikolaevna (1751-1827).png|center|128px]]
| ''[[:d:Q67900902|Анна Родионова]]''
| Казан алпавыты
| [[:d:Q67900902|Q67900902]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/rodionova-anna-nikolaevna razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/rodionova-anna-nikolaevna]
|-
| style='text-align:right'| 169
| [[Файл:Portale Leonardo da Vinci.png|center|128px]]
| [[антропология]]
| 
| [[:d:Q23404|Q23404]]
| [[:commons:Category:Anthropology|Anthropology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/antropologiya razdely/nauka/antropologiya]
|-
| style='text-align:right'| 170
| 
| [[Апас]]
| 
| [[:d:Q2627359|Q2627359]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/apas razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/apas]
|-
| style='text-align:right'| 171
| 
| [[Арбор (елга)|Арбор]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының сул кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны)
| [[:d:Q484203|Q484203]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/arbor razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/arbor]
|-
| style='text-align:right'| 172
| 
| [[Аргамак (журнал)|Аргамак]]
| айлык иҗтимагый-сәяси, әдәби-нәфис журнал (Чаллы, 1991-2000, татар-рус)
| [[:d:Q25556885|Q25556885]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/argamak razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/argamak]
|-
| style='text-align:right'| 173
| 
| [[Артъелга]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Каргалы елгасының (Чишмә елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q11114808|Q11114808]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/artelga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/artelga]
|-
| style='text-align:right'| 174
| [[Файл:Arsk train station, Gor'kovskaya railways, Russia. Main hall view.jpg|center|128px]]
| [[Арча]]
| Татарстандагы шәһәр, Арча районының үзəгe
| [[:d:Q103985|Q103985]]
| [[:commons:Category:Arsk|Arsk]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/archa razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/archa]
|-
| style='text-align:right'| 175
| [[Файл:Лес Кырлай возле музея Габдуллы Тукая.jpg|center|128px]]
| [[Арча районы]]
| муниципаль район (ТР, РФ)
| [[:d:Q375561|Q375561]]
| [[:commons:Category:Arsky District|Arsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/archa-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/archa-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 176
| [[Файл:Myrmeleon acer.jpg|center|128px]]
| [[Арыслан бөҗәкләр]]
| 
| [[:d:Q231439|Q231439]]
| [[:commons:Category:Myrmeleontidae|Myrmeleontidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/aryslan-bklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/aryslan-bklr]
|-
| style='text-align:right'| 177
| 
| [[Асия Хәйруллина]]
| 
| [[:d:Q20594574|Q20594574]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hajrullina-asiya-hasanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hajrullina-asiya-hasanovna]
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[Файл:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|center|128px]]
| [[астрономия]]
| күк йөзендә урнашкан барлык системаларны өйрәнгән фәнне һәм белем өлкәсен белдергән термин
| [[:d:Q333|Q333]]
| [[:commons:Category:Astronomy|Astronomy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/astronomiya razdely/nauka/astronomiya]
|-
| style='text-align:right'| 179
| [[Файл:IMG Ata river.jpg|center|128px]]
| [[Ата (елга)|Ата (Инча)]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешан кушылдыгы
| [[:d:Q32289413|Q32289413]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ata razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ata]
|-
| style='text-align:right'| 180
| 
| [[Адав-Толымбай|Атау-Толымбай]]
| Татарстанның Буа районындагы авыл, Карлы елгасы буенда, Буа шәһәреннән 3 км көньяк-көнчыгыштарак урнашкан
| [[:d:Q4057208|Q4057208]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/adav-tolymbaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/adav-tolymbaj]
|-
| style='text-align:right'| 181
| 
| [[Укмас|Атмас]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бәтке елгасының (Кама елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556918|Q6556918]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/atmas razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/atmas]
|-
| style='text-align:right'| 182
| 
| [[Аты]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы
| [[:d:Q13203279|Q13203279]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aty razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aty]
|-
| style='text-align:right'| 183
| 
| [[Аулаш (елга)|Аулаш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зыча елгасының уң кушылдыгы (Зәй бассейнында)
| [[:d:Q1089976|Q1089976]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aulash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aulash]
|-
| style='text-align:right'| 184
| [[Файл:Ahyrzaman kitaby (2024-04-02) 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q126189519|Ахырзаман китабы]]''
| Дини нәсыйхәт әдәбияты истәлеге (1847 елдан соң түгел)
| [[:d:Q126189519|Q126189519]]
| [[:commons:Category:Ahyrzaman kitaby|Ahyrzaman kitaby]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/tatarskaya-literatura/ahyrzaman-kitaby razdely/kultura/literatura/tatarskaya-literatura/ahyrzaman-kitaby]
|-
| style='text-align:right'| 185
| 
| [[Ашбула]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q13203298|Q13203298]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashbula razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashbula]
|-
| style='text-align:right'| 186
| [[Файл:Vysokogorsky District, Tatarstan, Russia - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Ашыт]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1068282|Q1068282]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashyt]
|-
| style='text-align:right'| 187
| 
| [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры]]
| 
| [[:d:Q1755818|Q1755818]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/naberezhnochelninskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/naberezhnochelninskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr]
|-
| style='text-align:right'| 188
| 
| [[Аң (труппа)|Аң]]
| 1918-1921 елгы Казан татар театраль труппасы
| [[:d:Q31444533|Q31444533]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/ang razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/ang]
|-
| style='text-align:right'| 189
| 
| [[Баганалы]]
| Татарстан елагсы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4074692|Q4074692]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baganaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baganaly]
|-
| style='text-align:right'| 190
| 
| [[Баграж (Зәй кушылдыгы)|Баграж]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәе елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q1096859|Q1096859]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh]
|-
| style='text-align:right'| 191
| 
| [[Баграж (Чишмә кушылдыгы)|Баграж]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q12532687|Q12532687]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh-1]
|-
| style='text-align:right'| 192
| 
| [[Байлангар]]
| 
| [[:d:Q4075624|Q4075624]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bajlyangar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bajlyangar]
|-
| style='text-align:right'| 193
| [[Файл:Bogatye Saby, Respublika Tatarstan, Russia, 422060 - panoramio (5).jpg|center|128px]]
| [[Байлар Сабасы]]
| Саба муниципаль районының үзәге
| [[:d:Q4089064|Q4089064]]
| [[:commons:Category:Bogatye Saby|Bogatye Saby]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bajlar-sabasy razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bajlar-sabasy]
|-
| style='text-align:right'| 194
| 
| [[Байназар Әлминов]]
| 
| [[:d:Q20598699|Q20598699]]
| [[:commons:Category:Baynazar Almenov|Baynazar Almenov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lminov-bajnazar-mostafa-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lminov-bajnazar-mostafa-uly]
|-
| style='text-align:right'| 195
| [[Файл:Hylarana Wynaad.jpg|center|128px]]
| [[Бакалар]]
| 
| [[:d:Q6408|Q6408]]
| [[:commons:Category:Ranidae|Ranidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bakalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bakalar]
|-
| style='text-align:right'| 196
| [[Файл:Баки Урманче за работой.jpg|center|128px]]
| [[Бакый Урманче]]
| татар һөнәри сынлы сәнгатенә нигез салучы, рәссам, график, скульптор һәм архитектор, Татарстан АССРның (1960) һәм РСФСРның (1982) халык рәссамы, Татарстан АССРның Г. Тукай исемендәге дәүләт бүләге лауреаты (1967)
| [[:d:Q1047771|Q1047771]]
| [[:commons:Category:Baki Urmanche|Baki Urmanche]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/urmanche-bakyj razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/urmanche-bakyj]
|-
| style='text-align:right'| 197
| [[Файл:(MHNT) Apis mellifera (female) - on viburnum tinus flowers.jpg|center|128px]]
| [[бал корты]]
| 
| [[:d:Q30034|Q30034]]
| [[:commons:Category:Apis mellifera|Apis mellifera]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bal-korty razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bal-korty]
|-
| style='text-align:right'| 198
| 
| ''[[:d:Q20484462|Баланлы]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягында
| [[:d:Q20484462|Q20484462]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/balanly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/balanly]
|-
| style='text-align:right'| 199
| [[Файл:Callambulyx tatarinovii.JPG|center|128px]]
| [[Балкараклар]]
| 
| [[:d:Q157683|Q157683]]
| [[:commons:Category:Sphingidae|Sphingidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balkaraklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balkaraklar]
|-
| style='text-align:right'| 200
| 
| [[Баллы (Куак кушылдыгы)|Баллы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Куак елгасының уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны)
| [[:d:Q12533283|Q12533283]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bally razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bally]
|-
| style='text-align:right'| 201
| [[Файл:Ат чабышы2018.jpg|center|128px]]
| [[Балтач]]
| 
| [[:d:Q2012710|Q2012710]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/baltach razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/baltach]
|-
| style='text-align:right'| 202
| [[Файл:Кара-куль.jpg|center|128px]]
| [[Балтач районы (Татарстан)|Балтач районы]]
| 
| [[:d:Q2670313|Q2670313]]
| [[:commons:Category:Baltasinsky District|Baltasinsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/baltach-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/baltach-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 203
| 
| [[Балык Бистәсе]]
| 
| [[:d:Q4401600|Q4401600]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/rybnaya-sloboda razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/rybnaya-sloboda]
|-
| style='text-align:right'| 204
| 
| [[Балык Бистәсе агротехник техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444497|Q31444497]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/rybno-slobodskoj-agrotekhnicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/rybno-slobodskoj-agrotekhnicheskij-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 205
| [[Файл:Река Бетька.jpg|center|128px]]
| [[Балык Бистәсе районы]]
| Россия Федерациясе Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район)
| [[:d:Q2220342|Q2220342]]
| [[:commons:Category:Rybno-Slobodsky District|Rybno-Slobodsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/rybno-slobodskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/rybno-slobodskij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 206
| 
| [[Балыклы (Кукмара районы)]]
| 
| [[:d:Q4077033|Q4077033]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/balykly razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/balykly]
|-
| style='text-align:right'| 207
| [[Файл:Balbuzard pecheur Lac de Tunis.jpg|center|128px]]
| [[балыкчы карчыга]]
| 
| [[:d:Q25332|Q25332]]
| [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balykchy-karchyga razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balykchy-karchyga]
|-
| style='text-align:right'| 208
| 
| [[Баравыш]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Суша елгасының сул кушылдыгы (Чулман елгасы бассейны)
| [[:d:Q12536101|Q12536101]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baravysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baravysh]
|-
| style='text-align:right'| 209
| 
| [[Барый Әхтәмов]]
| балет артисты, ТАССРның атказанган артисты (1945)
| [[:d:Q22696929|Q22696929]]
| [[:commons:Category:Gabdulbari Ahtyamov|Gabdulbari Ahtyamov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/htmov-bari razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/htmov-bari]
|-
| style='text-align:right'| 210
| 
| [[Бастырма]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зичәнең сул кушылдыгы (Зәй елгасы бассейны)
| [[:d:Q13203393|Q13203393]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bastyrma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bastyrma]
|-
| style='text-align:right'| 211
| 
| [[Батрас]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны)
| [[:d:Q6566412|Q6566412]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/batras razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/batras]
|-
| style='text-align:right'| 212
| 
| [[Бату Мулюков]]
| татар композиторы
| [[:d:Q13203397|Q13203397]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mulyukov-batu-gataullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mulyukov-batu-gataullovich]
|-
| style='text-align:right'| 213
| [[Файл:Холм и город.jpg|center|128px]]
| [[Баулы]]
| Татарстан республикасындагы шәһәр, Баулы районы үзәге
| [[:d:Q104345|Q104345]]
| [[:commons:Category:Bavly|Bavly]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bauly razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bauly]
|-
| style='text-align:right'| 214
| 
| [[Баулы (елга)|Баулы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4074643|Q4074643]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bauly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bauly]
|-
| style='text-align:right'| 215
| 
| [[Баулы аграр көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444478|Q31444478]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bavlinskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bavlinskij-agrarnyj-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 216
| [[Файл:М5 2.JPG|center|128px]]
| [[Баулы районы]]
| ТР муниципаль районы (РФ)
| [[:d:Q2220393|Q2220393]]
| [[:commons:Category:Bavlinsky District|Bavlinsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/bauly-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/bauly-rajony-1]
|-
| style='text-align:right'| 217
| 
| [[Баш Арбаш|Баш-Арбаш]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q13203406|Q13203406]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bash-arbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bash-arbash]
|-
| style='text-align:right'| 218
| 
| [[Баһаветдин Вәисев]]
| 
| [[:d:Q4102428|Q4102428]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/vaisov-bagautdin razdely/religiya/islam/personalii/vaisov-bagautdin]
|-
| style='text-align:right'| 219
| [[Файл:Императорская Казанская гимназия.jpg|center|128px]]
| [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]
| 
| [[:d:Q4348842|Q4348842]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-pervaya-muzhskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-pervaya-muzhskaya-gimnaziya]
|-
| style='text-align:right'| 220
| 
| [[Бидәңге]]
| Сөмбер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алды төбәгендәге Кылнаның сул кушылдыгы (Зөя бассейны)
| [[:d:Q4080591|Q4080591]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bidge razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bidge]
|-
| style='text-align:right'| 221
| [[Файл:Озеро Кара-куль вид сверху.jpg|center|128px]]
| [[Биектау районы]]
| Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район)
| [[:d:Q2220459|Q2220459]]
| [[:commons:Category:Vysokogorsky District|Vysokogorsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/biektau-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/biektau-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 222
| [[Файл:Красота. Река Бездна. Никольское. Спасский р-н. РТ. Октябрь 2014 - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Бизнә (Идел кушылдыгы)|Бизнә]]
| елга, Иделнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1076341|Q1076341]]
| [[:commons:Category:Bezdna river|Bezdna river]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn]
|-
| style='text-align:right'| 223
| [[Файл:Нацпарк &quot;Чаваш вармане&quot;.jpg|center|128px]]
| [[Бизнә (Сыры кушылдыгы)|Бизнә]]
| Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сура елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q4080866|Q4080866]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn-1]
|-
| style='text-align:right'| 224
| 
| [[Биклән (елга)|Биклән]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы
| [[:d:Q1094997|Q1094997]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bikln razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bikln]
|-
| style='text-align:right'| 225
| 
| [[Биләр (елга)|Биләр]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q13203506|Q13203506]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bilr razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bilr]
|-
| style='text-align:right'| 226
| 
| [[Бимә (Кырыкмас кушылдыгы)|Бимә]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның сул кушылдыгы (Иж елгасы бассейны)
| [[:d:Q4086815|Q4086815]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bim razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bim]
|-
| style='text-align:right'| 227
| [[Файл:Biology-0001.jpg|center|128px]]
| [[биология]]
| тере тормышны, тереклекне һәм аның табигать белән бәйләнешен өйрәнә торган фән
| [[:d:Q420|Q420]]
| [[:commons:Category:Biology|Biology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/biologiya razdely/nauka/biologiya]
|-
| style='text-align:right'| 228
| 
| [[Бирәзә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556582|Q6556582]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/birz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/birz]
|-
| style='text-align:right'| 229
| 
| [[Битләнгер]]
| 
| [[:d:Q2855906|Q2855906]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bitlyangur razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bitlyangur]
|-
| style='text-align:right'| 230
| 
| [[Биҗады]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4081160|Q4081160]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/biady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/biady]
|-
| style='text-align:right'| 231
| [[Файл:Bula river batyr.jpg|center|128px]]
| [[Бола (елга)|Бола]]
| Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q2997199|Q2997199]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bola razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bola]
|-
| style='text-align:right'| 232
| [[Файл:Bolgar mosque.jpeg|center|128px]]
| [[Болгар (Спас районы)|Болгар]]
| Русиядә шәһәр
| [[:d:Q105284|Q105284]]
| [[:commons:Category:Bolghar|Bolghar]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bolgar razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bolgar]
|-
| style='text-align:right'| 233
| 
| ''[[:d:Q32511429|Болгар (елга)]]''
| Дала Зәе елгасы кушылдыгы Урсалының кушылдыгы
| [[:d:Q32511429|Q32511429]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bolgar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bolgar]
|-
| style='text-align:right'| 234
| 
| ''[[:d:Q32563834|Борбаш]]''
| елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бөренең сул кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны)
| [[:d:Q32563834|Q32563834]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borbash]
|-
| style='text-align:right'| 235
| 
| [[Борды (елга)|Борды]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зичәнең уң кушылдыгы (Зәй елгасы бассейны)
| [[:d:Q1094011|Q1094011]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bordy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bordy]
|-
| style='text-align:right'| 236
| 
| ''[[:d:Q111812624|Борис Гинзбург]]''
| санитария табибы, сәламәтлек саклау эшлеклесе, медицина фәннәре докторы (1940 ел), профессор (1940 ел)
| [[:d:Q111812624|Q111812624]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/ginzburg-boris-solomonovich razdely/zdravoohranenie/personalii/ginzburg-boris-solomonovich]
|-
| style='text-align:right'| 237
| 
| ''[[:d:Q125364458|Борис Шубин]]''
| рәссам-керәч сәнгате остасы, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1982)
| [[:d:Q125364458|Q125364458]]
| [[:commons:Category:Boris Shubin|Boris Shubin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/shubin-boris-andreevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/shubin-boris-andreevich]
|-
| style='text-align:right'| 238
| 
| [[Борнай]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Атаның уң кушылдыгы (Кече Чирмешән елгасы бассейны)
| [[:d:Q4099793|Q4099793]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bornaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bornaj]
|-
| style='text-align:right'| 239
| 
| ''[[:d:Q32451519|Боровка]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Урман Чишмәсенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q32451519|Q32451519]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borovka]
|-
| style='text-align:right'| 240
| [[Файл:Flea Scanning Electron Micrograph False Color.jpg|center|128px]]
| [[борчалар]]
| 
| [[:d:Q388162|Q388162]]
| [[:commons:Category:Siphonaptera|Siphonaptera]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/borchalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/borchalar]
|-
| style='text-align:right'| 241
| 
| [[Борылык]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ургыдының сул кушылдыгы (Минзәлә елгасы бассейны)
| [[:d:Q757266|Q757266]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borylyk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borylyk]
|-
| style='text-align:right'| 242
| [[Файл:ZK5mtg8sEcs.jpg|center|128px]]
| [[Борындык (Кайбыч районы)|Борындык]]
| Кайбыч районыныдагы авыл
| [[:d:Q4099917|Q4099917]]
| [[:commons:Category:Burunduki, Kaybitsky District|Burunduki, Kaybitsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/burunduki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/burunduki]
|-
| style='text-align:right'| 243
| 
| [[Бута (елга)|Бота]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны)
| [[:d:Q6566314|Q6566314]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bota razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bota]
|-
| style='text-align:right'| 244
| [[Файл:Diversity of plants image version q.png|center|128px]]
| [[ботаника]]
| 
| [[:d:Q441|Q441]]
| [[:commons:Category:Botany|Botany]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/botanika razdely/nauka/botanika]
|-
| style='text-align:right'| 245
| 
| [[Брустан]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q4097284|Q4097284]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brustan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brustan]
|-
| style='text-align:right'| 246
| [[Файл:20240922 145350Здание земской управы, где размещалась 1-я уездная ячейка РСДРП(б), улица Ленина, 52, Буинск, Татарстан.jpg|center|128px]]
| [[Буа (Татарстан)|Буа]]
| Русиядәге шәһәр
| [[:d:Q132846|Q132846]]
| [[:commons:Category:Buinsk|Buinsk]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/buinsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/buinsk]
|-
| style='text-align:right'| 247
| [[Файл:New fishpool, Glen Strae. - geograph.org.uk - 126317.jpg|center|128px]]
| [[Буа (сусаклагыч)|буа]]
| ясалма сулык (кечкенә елга, инеш, сыза яки үзәндә корыла)
| [[:d:Q3253281|Q3253281]]
| [[:commons:Category:Ponds|Ponds]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/bua razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/bua]
|-
| style='text-align:right'| 248
| 
| ''[[:d:Q32561190|Буа]]''
| Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы
| [[:d:Q32561190|Q32561190]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bua razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bua]
|-
| style='text-align:right'| 249
| 
| [[Буа ветеринария техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444484|Q31444484]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskij-veterinarnyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskij-veterinarnyj-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 250
| 
| [[Буа медицина укуханәсе]]
| 
| [[:d:Q31444487|Q31444487]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskoe-medicinskoe-uchilishche]
|-
| style='text-align:right'| 251
| 
| [[Буа районы]]
| Татарстан (РФ) районы
| [[:d:Q2664289|Q2664289]]
| [[:commons:Category:Buinsky District|Buinsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/buinskij-rajon/buinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/buinskij-rajon/buinskij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 252
| [[Файл:Здание присутственных мест, улица К. Маркса, 70, Буинск, Татарстан.jpg|center|128px]]
| [[Буа туган якны өйрәнү музее]]
| 
| [[:d:Q94579177|Q94579177]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzei/muzej-kraevedcheskij-4 razdely/kultura/muzei/muzej-kraevedcheskij-4]
|-
| style='text-align:right'| 253
| [[Файл:Buzaevo, Tatarstan (2024-06-21) 25.jpg|center|128px]]
| [[Бузай]]
| Татарстанның Яшел Үзән районындагы авыл. Район үзәгеннән 42 км көньяктарак, Зөя елгасыннан 2 км читтә урнашкан
| [[:d:Q19811669|Q19811669]]
| [[:commons:Category:Buzaevo (Tatarstan)|Buzaevo (Tatarstan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/buzaevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/buzaevo]
|-
| style='text-align:right'| 254
| 
| ''[[:d:Q32546741|Буклы]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Ургыдының сул кушылдыгы (Минзәлә елгасы бассейны)
| [[:d:Q32546741|Q32546741]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bukly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bukly]
|-
| style='text-align:right'| 255
| 
| [[Булат (Әрә кушылдыгы)|Булат]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Әрәнең уң кушылдыгы (Зөя елгасы бассейны)
| [[:d:Q86104|Q86104]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bulat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bulat]
|-
| style='text-align:right'| 256
| [[Файл:Bulat Salyakhov (2024-04-22).JPG|center|128px]]
| [[Булат Сәлахов]]
| 
| [[:d:Q63169443|Q63169443]]
| [[:commons:Category:Bulat Salyakhov|Bulat Salyakhov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salhov-bulat-nuretdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salhov-bulat-nuretdin-uly]
|-
| style='text-align:right'| 257
| 
| [[Буралы (елга)|Буралы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулманның аръягындагы Мәлләнең сул кушылдыгы (Ык елгасы бассейны)
| [[:d:Q32553257|Q32553257]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buraly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buraly]
|-
| style='text-align:right'| 258
| 
| [[Буҗай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Тойманың уң кушылдыгы
| [[:d:Q4114789|Q4114789]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buaj]
|-
| style='text-align:right'| 259
| 
| [[Бырыс]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556572|Q6556572]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/byrys razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/byrys]
|-
| style='text-align:right'| 260
| 
| [[Бәзәкә]]
| 
| [[:d:Q18767053|Q18767053]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/bizyaki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/bizyaki]
|-
| style='text-align:right'| 261
| 
| [[Бәйрәкә (елга)|Бәйрәкә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q31444520|Q31444520]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bjrk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bjrk]
|-
| style='text-align:right'| 262
| 
| [[Бәркләт (елга)|Бәркләт]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Иж елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q12087789|Q12087789]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brklt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brklt]
|-
| style='text-align:right'| 263
| 
| [[Бәрле (Бәрле кушылдыгы)|Бәрле]]
| 
| [[:d:Q4084968|Q4084968]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle]
|-
| style='text-align:right'| 264
| 
| ''[[:d:Q32497298|Бәрле]]''
| Көнбатыш Кама аръягындагы елга, Сәләнгеш елгасының уң кушылдыгы (Олы Сөлчә, Олы Чирмешән елгалары бассейны)
| [[:d:Q32497298|Q32497298]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-1]
|-
| style='text-align:right'| 265
| [[Файл:Бәрле тугае.jpg|center|128px]]
| [[Бәрле (Зөя кушылдыгы)]]
| Татарстан Республикасы Кайбыч районы аша ага торган елга
| [[:d:Q4087043|Q4087043]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-2]
|-
| style='text-align:right'| 266
| 
| [[Бәрән (елга)|Бәрән (Рәҗәп)]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4077698|Q4077698]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brn]
|-
| style='text-align:right'| 267
| 
| [[Бәтке (елга)|Бәтке]]
| Татарстандагы елга, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4086010|Q4086010]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke-1]
|-
| style='text-align:right'| 268
| [[Файл:Река Бетька.jpg|center|128px]]
| [[Бәтке]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556647|Q6556647]]
| [[:commons:Category:Betka River|Betka River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke]
|-
| style='text-align:right'| 269
| 
| [[Бәҗәнә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q756059|Q756059]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bn]
|-
| style='text-align:right'| 270
| [[Файл:Memorial BOB Bugulma 01.jpg|center|128px]]
| [[Бөгелмә]]
| Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгышында Зәй елгасы башланган җирдә урнашкан шәһәр
| [[:d:Q132806|Q132806]]
| [[:commons:Category:Bugulma|Bugulma]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bgelm razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bgelm]
|-
| style='text-align:right'| 271
| 
| [[Бөгелмә аграр көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444471|Q31444471]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskij-agrarnyj-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 272
| [[Файл:Зима на плотине.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q36360246|Бөгелмә Зәе]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q36360246|Q36360246]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bgelm-ze razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bgelm-ze]
|-
| style='text-align:right'| 273
| 
| [[Бөгелмә медицина училищесы]]
| урта һөнәри уку йорты медицина, юнәлешендә белем бирүче (Бөгелмә, Татарстан, Россия)
| [[:d:Q114679478|Q114679478]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskoe-medicinskoe-uchilishche]
|-
| style='text-align:right'| 274
| [[Файл:Bugulminskoe Spasskoe.jpg|center|128px]]
| [[Бөгелмә районы]]
| 
| [[:d:Q2220427|Q2220427]]
| [[:commons:Category:Bugulminsky District|Bugulminsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/bgelm-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/bgelm-rajony-1]
|-
| style='text-align:right'| 275
| [[Файл:Краеведческий музей Бугульма.jpg|center|128px]]
| [[Бөгелмә туган якны өйрәнү музее]]
| 
| [[:d:Q94579150|Q94579150]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzei/kraevedcheskij-muzej-v-gorode-bugulma razdely/kultura/muzei/kraevedcheskij-muzej-v-gorode-bugulma]
|-
| style='text-align:right'| 276
| [[Файл:Река Бурец в районе села Вахитово 03.jpg|center|128px]]
| [[Бөр|Бөре]]
| Киров өлкәсе һәм Татарстан республикасы елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q483884|Q483884]]
| [[:commons:Category:Burets River|Burets River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bre razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bre]
|-
| style='text-align:right'| 277
| 
| [[Бөрсет (елга)|Бөрсет]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q6563152|Q6563152]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brset razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brset]
|-
| style='text-align:right'| 278
| 
| ''[[:d:Q32498989|Бөя]]''
| Татарстан елгасы, Идел алдында
| [[:d:Q32498989|Q32498989]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bya]
|-
| style='text-align:right'| 279
| 
| [[Ырыс (Ык кушылдыгы)|Ваешур]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4477368|Q4477368]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vaeshur razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vaeshur]
|-
| style='text-align:right'| 280
| 
| [[Васил Маликов]]
| рәссам, сынчы
| [[:d:Q13203668|Q13203668]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/malikov-vasil-malik-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/malikov-vasil-malik-uly]
|-
| style='text-align:right'| 281
| [[Файл:Nikolai Fechin, Vasily Bogatyryov, 1916, НИМРАХ КП-664 149. МБр Ж-146.jpeg|center|128px]]
| [[Василий Богатырев]]
| РИ һәм ССРБ сынчысы, мөгаллим
| [[:d:Q18019570|Q18019570]]
| [[:commons:Category:Vasiliy Semyonovich Bogatyryov|Vasiliy Semyonovich Bogatyryov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bogatyryov-vasilij-semenovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bogatyryov-vasilij-semenovich]
|-
| style='text-align:right'| 282
| [[Файл:Vasiliy Vinogradov.jpg|center|128px]]
| [[Василий Виноградов (1874)]]
| 
| [[:d:Q4773388|Q4773388]]
| [[:commons:Category:Vasiliy Vinogradov (composer)|Vasiliy Vinogradov (composer)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vinogradov-vasilij-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vinogradov-vasilij-ivanovich]
|-
| style='text-align:right'| 283
| [[Файл:Театр имени В.И.Качалова..JPG|center|128px]]
| [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]
| Казан шәһәрендәге театр
| [[:d:Q4207790|Q4207790]]
| [[:commons:Category:Kazan Drama theater|Kazan Drama theater]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-zur-drama-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-zur-drama-teatry]
|-
| style='text-align:right'| 284
| 
| [[Василий Яблоков]]
| математик, педагог, профессор (1931), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1954)
| [[:d:Q30114070|Q30114070]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yablokov-vasilij-andreevich razdely/nauka/personalii/yablokov-vasilij-andreevich]
|-
| style='text-align:right'| 285
| [[Файл:Село Вахитово 11 улица.jpg|center|128px]]
| [[Вахит]]
| 
| [[:d:Q4105369|Q4105369]]
| [[:commons:Category:Vahitovo, Kukmorsky District|Vahitovo, Kukmorsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/vahitovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/vahitovo]
|-
| style='text-align:right'| 286
| 
| ''[[:d:Q21600041|Вера Улик]]''
| 
| [[:d:Q21600041|Q21600041]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ulik-vera-iosifovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ulik-vera-iosifovna]
|-
| style='text-align:right'| 287
| 
| [[Виктор Меньшиков]]
| педиатр, медицина докторы (1906), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1945)
| [[:d:Q65126198|Q65126198]]
| [[:commons:Category:Viktor Menshikov|Viktor Menshikov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/menshikov-viktor-konstantinovich razdely/zdravoohranenie/personalii/menshikov-viktor-konstantinovich]
|-
| style='text-align:right'| 288
| 
| ''[[:d:Q123420498|Виктор Фёдоров]]''
| монументалист, нәкышьче, график, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1978), ТРның халык рәссамы (1991)
| [[:d:Q123420498|Q123420498]]
| [[:commons:Category:Viktor Kronidovich Fyodorov|Viktor Kronidovich Fyodorov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fyodorov-viktor-kronidovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fyodorov-viktor-kronidovich]
|-
| style='text-align:right'| 289
| 
| ''[[:d:Q124771659|Владимир Бечко-Друзин]]''
| Казан архитекторы (1824-1898)
| [[:d:Q124771659|Q124771659]]
| [[:commons:Category:Stepan Bechko-Druzin|Stepan Bechko-Druzin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bechko-druzin-vladimir-kuzmich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bechko-druzin-vladimir-kuzmich]
|-
| style='text-align:right'| 290
| 
| [[Владимир Богоявленский]]
| терапевт, медицина фәннәре докторы (1972), профессор (1972), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1976)
| [[:d:Q63848019|Q63848019]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-vladimir-feoktistovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-vladimir-feoktistovich]
|-
| style='text-align:right'| 291
| [[Файл:Владимир Кудряшев.jpg|center|128px]]
| [[Владимир Кудряшёв]]
| сынчы, график
| [[:d:Q15070648|Q15070648]]
| [[:commons:Category:Vladimir Kudryashov|Vladimir Kudryashov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kudryashov-vladimir-vladimirovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kudryashov-vladimir-vladimirovich]
|-
| style='text-align:right'| 292
| 
| ''[[:d:Q131730115|Владимир Лаптев]]''
| нәкышьче, график, бизәүче-рәссам
| [[:d:Q131730115|Q131730115]]
| [[:commons:Category:Vladimir Lukich Laptev|Vladimir Lukich Laptev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/laptev-vladimir-lukich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/laptev-vladimir-lukich]
|-
| style='text-align:right'| 293
| [[Файл:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|center|128px]]
| [[Владимир Ленин]]
| РКП(б) сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе, ССРБ нигезләүчесе (1870-1924)
| [[:d:Q1394|Q1394]]
| [[:commons:Category:Vladimir Lenin|Vladimir Lenin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/lenin-vladimir-ilich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/lenin-vladimir-ilich]
|-
| style='text-align:right'| 294
| 
| [[Владимир Праченко]]
| 
| [[:d:Q4376501|Q4376501]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/prachenko-vladimir-vasilevich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/prachenko-vladimir-vasilevich]
|-
| style='text-align:right'| 295
| 
| [[Волжско-Камская речь (гәҗит)|Волжско-Камская речь]]
| Казанның көндәлек иҗтимагый-сәяси һәм әдәби газетасы (1907-1908)
| [[:d:Q53262495|Q53262495]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/volzhsko-kamskaya-rech razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/volzhsko-kamskaya-rech]
|-
| style='text-align:right'| 296
| 
| [[Вонюшка (Әнҗерә кушылдыгы)|Вонюшка]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы  Әнҗерә елгасының уң кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны)
| [[:d:Q486759|Q486759]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vonyushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vonyushka]
|-
| style='text-align:right'| 297
| 
| [[Вязовка (Татарстан)|Вязовка]]
| 
| [[:d:Q4130282|Q4130282]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/vyazovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/vyazovka]
|-
| style='text-align:right'| 298
| 
| [[Елга (Стәрле кушылдыгы)|Вәрҗәде]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең сул кушылдыгы (Ык елгасы бассейны)
| [[:d:Q13055853|Q13055853]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrde razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrde]
|-
| style='text-align:right'| 299
| 
| [[Вәрәш (Ык кушылдыгы)|Вәрәш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы
| [[:d:Q756770|Q756770]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrsh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrsh]
|-
| style='text-align:right'| 300
| 
| ''[[:d:Q36359459|Вәткә]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q36359459|Q36359459]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vtk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vtk]
|-
| style='text-align:right'| 301
| 
| ''[[:d:Q140387152|Габбас Сәйфуллин]]''
| татар мөгаллиме (1887-1951)
| [[:d:Q140387152|Q140387152]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/sajfullin-gabbas-shigabutdinovich razdely/obrazovanie/personalii/sajfullin-gabbas-shigabutdinovich]
|-
| style='text-align:right'| 302
| [[Файл:Abdulhan Axtamzyan.jpg|center|128px]]
| [[Габделхан Әхтәмҗан]]
| 
| [[:d:Q4073183|Q4073183]]
| [[:commons:Category:Abdulhan Axtamzyan|Abdulhan Axtamzyan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/ahtamzyan-abdulhan-abdurahmanovich razdely/nauka/personalii/ahtamzyan-abdulhan-abdurahmanovich]
|-
| style='text-align:right'| 303
| 
| [[Габделәхәт Бәкерев]]
| 
| [[:d:Q21088655|Q21088655]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bakirov-abdulhalat-abdullatypovich razdely/nauka/personalii/bakirov-abdulhalat-abdullatypovich]
|-
| style='text-align:right'| 304
| 
| [[Габдрахман Ильяси]]
| 
| [[:d:Q21099128|Q21099128]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/ilyasi-gabdrahman-mhmmdmin-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/ilyasi-gabdrahman-mhmmdmin-uly]
|-
| style='text-align:right'| 305
| 
| [[Габдрахман Рәфыйков]]
| мөгаллим, Хезмәт Батыры
| [[:d:Q123694625|Q123694625]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/rafikov-gabdrahman-valievich razdely/obrazovanie/personalii/rafikov-gabdrahman-valievich]
|-
| style='text-align:right'| 306
| [[Файл:Abdurrashid Ibrahimov.jpg|center|128px]]
| [[Габдрәшит Ибраһимов]]
| 
| [[:d:Q117114|Q117114]]
| [[:commons:Category:Abdurresid Ibrahim|Abdurresid Ibrahim]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/ibragimov-rashit-gabderashit razdely/religiya/islam/personalii/ibragimov-rashit-gabderashit]
|-
| style='text-align:right'| 307
| [[Файл:ApanayGabdulla.jpg|center|128px]]
| [[Габдулла Апанаев (1862)|Габдулла Апанаев]]
| татар имамы, мөгаллим һәм җәмәгать эшлеклесе
| [[:d:Q20574216|Q20574216]]
| [[:commons:Category:Gabdulla Apanaev|Gabdulla Apanaev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/apanaev-gabdulla-abdulkarimovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/apanaev-gabdulla-abdulkarimovich]
|-
| style='text-align:right'| 308
| 
| [[Габдулла Буби]]
| 
| [[:d:Q61135788|Q61135788]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullin-gabdulla razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullin-gabdulla]
|-
| style='text-align:right'| 309
| 
| [[Габдулла Вилданов]]
| 
| [[:d:Q18236573|Q18236573]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bildanov-abdulla razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bildanov-abdulla]
|-
| style='text-align:right'| 310
| 
| [[Габдулла Рәхимкулов]]
| җырчы, Татарстан Республикасының халык артисты (1996 ел)
| [[:d:Q13203847|Q13203847]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rhimkulov-gabdulla-mhmmtgali-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rhimkulov-gabdulla-mhmmtgali-uly]
|-
| style='text-align:right'| 311
| [[Файл:Tuqay portrait.jpg|center|128px]]
| [[Габдулла Тукай]]
| татар халкының бөек шагыйре, татар әдәбияты классигы, әдәби тәнкыйтьче, публицист, яңа заман татар әдәбиятына һәм әдәби теленә нигез салучыларның берсе
| [[:d:Q315279|Q315279]]
| [[:commons:Category:Gabdulla Tukay|Gabdulla Tukay]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/tukaj-gabdulla razdely/kultura/literatura/shheslr/tukaj-gabdulla]
|-
| style='text-align:right'| 312
| 
| [[Газиз Әлмөхәммәтов]]
| җырчы (тенор), композитор, педагог, җәмәгать эшлеклесе
| [[:d:Q2034203|Q2034203]]
| [[:commons:Category:Gaziz Almukhametov|Gaziz Almukhametov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/lmhmmdov-gaziz-salih-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/lmhmmdov-gaziz-salih-uly]
|-
| style='text-align:right'| 313
| [[Файл:Gaynanutdin Vaisov (1917) 01.jpg|center|128px]]
| [[Гайнан Вәисев]]
| 
| [[:d:Q30610159|Q30610159]]
| [[:commons:Category:Gaynanutdin Vaisov|Gaynanutdin Vaisov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/visov-gajnan razdely/religiya/islam/shheslr/visov-gajnan]
|-
| style='text-align:right'| 314
| [[Файл:Гайса Хамидуллович Еникеев (Еникиев, 1864-1931) в 1910.png|center|128px]]
| [[Гайсә Еникеев]]
| сәясәтче, мәгърифәтче, этнограф
| [[:d:Q13203857|Q13203857]]
| [[:commons:Category:Gaisa Khamidulovich Enikeev|Gaisa Khamidulovich Enikeev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enikeev-enikiev-gajsa-hamidullovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enikeev-enikiev-gajsa-hamidullovich]
|-
| style='text-align:right'| 315
| [[Файл:Казанский Дом ученых (19.06.06) - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Галимнәр йорты (Казан)]]
| 
| [[:d:Q4165612|Q4165612]]
| [[:commons:Category:House of scientists (Kazan)|House of scientists (Kazan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/dom-uchyonyh-rt razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/dom-uchyonyh-rt]
|-
| style='text-align:right'| 316
| 
| [[Галимулла Әсхәдуллин]]
| фрезерчы, Социалистик Хезмәт Герое (1974)
| [[:d:Q18045284|Q18045284]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/askhadullin-galimulla-askhadullovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/askhadullin-galimulla-askhadullovich]
|-
| style='text-align:right'| 317
| 
| [[Галимҗан Нигъмәти]]
| күренекле татар язучысы, әдәбият галиме, тәнкыйтьче һәм педагог
| [[:d:Q13203873|Q13203873]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/nigmati-nigmatullin-galimdzhan-amirdzhanovich razdely/kultura/literatura/personalii/nigmati-nigmatullin-galimdzhan-amirdzhanovich]
|-
| style='text-align:right'| 318
| [[Файл:Galimzhan Sharaf, 1925.jpg|center|128px]]
| [[Галимҗан Шәрәф]]
| татар җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, тел белгече (1897-1950)
| [[:d:Q30610161|Q30610161]]
| [[:commons:Category:Galimzhan Sharaf|Galimzhan Sharaf]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shrf-galiman-shrfetdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shrf-galiman-shrfetdin-uly]
|-
| style='text-align:right'| 319
| 
| [[Галия Измайлова (халык комиссары)|Галия Измайлова]]
| ТАССР хәкимият эшлеклесе (1909-1983)
| [[:d:Q25556880|Q25556880]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/izmajlova-galiya-gilyazeevna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/izmajlova-galiya-gilyazeevna]
|-
| style='text-align:right'| 320
| 
| [[Галия Кайбицкая]]
| татар җырчысы
| [[:d:Q13203871|Q13203871]]
| [[:commons:Category:Galiya Kaybitskaya|Galiya Kaybitskaya]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/kajbickaya-galiya-motyjgulla-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/kajbickaya-galiya-motyjgulla-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 321
| 
| [[Галия Нигъмәтуллина]]
| 
| [[:d:Q56053409|Q56053409]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/nigmatullina-galiya-nigmetzyanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/nigmatullina-galiya-nigmetzyanovna]
|-
| style='text-align:right'| 322
| [[Файл:Галиәсгар Камал.jpg|center|128px]]
| [[Галиәсгар Камал]]
| татар халкының бөек драматургы, язучысы, егерменче йөз башы татар әдәбияты, мәдәнияте һәм сәнгате тарихында зур урын алып торган әдипләрнең берсе
| [[:d:Q2497099|Q2497099]]
| [[:commons:Category:Galiasgar Kamal|Galiasgar Kamal]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-galisgar razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-galisgar]
|-
| style='text-align:right'| 323
| [[Файл:Galgaf.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q135190187|Гальгаф]]''
| 
| [[:d:Q135190187|Q135190187]]
| [[:commons:Category:Galgaf|Galgaf]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/galgaf-galiev-nurgali-gali-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/galgaf-galiev-nurgali-gali-uly]
|-
| style='text-align:right'| 324
| [[Файл:Гамәли семиотика институты.png|center|128px]]
| [[Гамәли семиотика институты (ТР ФА)|Гамәли семиотика институты]]
| 
| [[:d:Q97228688|Q97228688]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-prikladnoj-semiotiki razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-prikladnoj-semiotiki]
|-
| style='text-align:right'| 325
| 
| [[Гарәфи Хәсәнов]]
| татар язучысы һәм тәрҗемәчесе
| [[:d:Q20594754|Q20594754]]
| [[:commons:Category:Garafi Hasanov|Garafi Hasanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/hsnov-grfi-grfetdin-hkim-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/hsnov-grfi-grfetdin-hkim-uly]
|-
| style='text-align:right'| 326
| 
| [[Гасырлар авазы (журнал)|Гасырлар авазы]]
| 
| [[:d:Q60037159|Q60037159]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/gasyrlar-avazy-eho-vekov razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/gasyrlar-avazy-eho-vekov]
|-
| style='text-align:right'| 327
| [[Файл:Ğayaz Ishaqi, 1911.jpg|center|128px]]
| [[Гаяз Исхакый]]
| Татар язучысы, шагыйрь, Идел-Урал һәм Төркия дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе
| [[:d:Q792834|Q792834]]
| [[:commons:Category:Ayaz İshaki|Ayaz İshaki]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/ishakyj-gayaz razdely/kultura/literatura/shheslr/ishakyj-gayaz]
|-
| style='text-align:right'| 328
| 
| ''[[:d:Q47341751|Геннадий Московский]]''
| 
| [[:d:Q47341751|Q47341751]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/personalii/moskovskij-gennadij-timofeevich razdely/sport/personalii/moskovskij-gennadij-timofeevich]
|-
| style='text-align:right'| 329
| [[Файл:80th anniversary of Gennady Prytkov 14.jpg|center|128px]]
| [[Геннадий Прытков]]
| 
| [[:d:Q4382688|Q4382688]]
| [[:commons:Category:Gennadiy Prytkov|Gennadiy Prytkov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/prytkov-gennadij-nikolaevich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/prytkov-gennadij-nikolaevich]
|-
| style='text-align:right'| 330
| [[Файл:Mapa litológico de Genicera.png|center|128px]]
| [[геология]]
| 
| [[:d:Q1069|Q1069]]
| [[:commons:Category:Geology|Geology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/geologiya razdely/nauka/geologiya]
|-
| style='text-align:right'| 331
| 
| [[геохимия]]
| 
| [[:d:Q161764|Q161764]]
| [[:commons:Category:Geochemistry|Geochemistry]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/geohimiya razdely/nauka/geohimiya]
|-
| style='text-align:right'| 332
| [[Файл:Открытие выставки «Обереги Казани» (20).jpg|center|128px]]
| [[Герман Бакулин]]
| 
| [[:d:Q63037760|Q63037760]]
| [[:commons:Category:German Bakulin|German Bakulin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bakulin-german-alekseevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bakulin-german-alekseevich]
|-
| style='text-align:right'| 333
| [[Файл:Water cycle.png|center|128px]]
| [[гидрология]]
| 
| [[:d:Q42250|Q42250]]
| [[:commons:Category:Hydrology|Hydrology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/gidrologiya razdely/nauka/gidrologiya]
|-
| style='text-align:right'| 334
| [[Файл:Emphysema H and E.jpg|center|128px]]
| [[гистология]]
| 
| [[:d:Q7168|Q7168]]
| [[:commons:Category:Histology|Histology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/gistologiya razdely/nauka/gistologiya]
|-
| style='text-align:right'| 335
| 
| ''[[:d:Q135483762|ГНИПИ-ВТ]]''
| 
| [[:d:Q135483762|Q135483762]]
| [[:commons:Category:GNIPI-VT|GNIPI-VT]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 336
| [[Файл:Gubaidulla-bubi.jpg|center|128px]]
| [[Гобәйдулла Буби]]
| 
| [[:d:Q61135780|Q61135780]]
| [[:commons:Category:Gubaidulla Bubi|Gubaidulla Bubi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/bubi-nigmatullin-gubajdulla razdely/obrazovanie/personalii/bubi-nigmatullin-gubajdulla]
|-
| style='text-align:right'| 337
| [[Файл:Gumer Sabirzyanov (2023-10-03).JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q125251566|Гомәр Сабирҗанов]]''
| 
| [[:d:Q125251566|Q125251566]]
| [[:commons:Category:Gumer Sabirzyanov|Gumer Sabirzyanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sabiranov-gomr-salih-uly razdely/nauka/personalii/sabiranov-gomr-salih-uly]
|-
| style='text-align:right'| 338
| 
| [[Гомәр Саттаров]]
| телче-галим, татар ономастикасы
| [[:d:Q65008571|Q65008571]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sattarov-gomr-fez-uly razdely/nauka/personalii/sattarov-gomr-fez-uly]
|-
| style='text-align:right'| 339
| [[Файл:Здание усманского медресе, медресе &quot;Гусмания&quot; , фасад.JPG|center|128px]]
| [[Госмания мәдрәсәсе (Уфа)|Госмания мәдрәсәсе]]
| 
| [[:d:Q4152864|Q4152864]]
| [[:commons:Category:Usman Madrasa (Ufa)|Usman Madrasa (Ufa)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/usmaniya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/usmaniya]
|-
| style='text-align:right'| 340
| [[Файл:Grigory Kliachkin.jpg|center|128px]]
| [[Григорий Клячкин]]
| РИ һәм ССРБ физиотерапевты, невропатолог (1866-1946)
| [[:d:Q101231958|Q101231958]]
| [[:commons:Category:Grigory Kliachkin|Grigory Kliachkin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/klyachkin-grigorij-girsh-david-abramovich razdely/nauka/personalii/klyachkin-grigorij-girsh-david-abramovich]
|-
| style='text-align:right'| 341
| [[Файл:Grigory Antonovich Medvedev (Fechin, 1912).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q65132283|Григорий Медведев]]''
| нәкышьче, график, педагог
| [[:d:Q65132283|Q65132283]]
| [[:commons:Category:Grigory Antonovich Medvedev|Grigory Antonovich Medvedev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/medvedev-grigorij-antonovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/medvedev-grigorij-antonovich]
|-
| style='text-align:right'| 342
| 
| [[Григорий Ройтфарб]]
| 
| [[:d:Q3456467|Q3456467]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rojtfarb-grigorij-zelmanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rojtfarb-grigorij-zelmanovich]
|-
| style='text-align:right'| 343
| 
| [[Густав Бурбил]]
| 
| [[:d:Q64233653|Q64233653]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/burbiel-gustav-burbiel-gustav razdely/nauka/personalii/burbiel-gustav-burbiel-gustav]
|-
| style='text-align:right'| 344
| 
| [[Гыймад Нугайбәк]]
| тел галиме, журналист
| [[:d:Q13203977|Q13203977]]
| [[:commons:Category:Gimad Nugaybek|Gimad Nugaybek]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/nugajbek-gimad-sharifzyanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/nugajbek-gimad-sharifzyanovich]
|-
| style='text-align:right'| 345
| 
| [[Гәрәй (елга)|Гәрәй]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Морасаның уң кушылдыгы (Кече Чирмешән елгасы бассейны)
| [[:d:Q4133692|Q4133692]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/grj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/grj]
|-
| style='text-align:right'| 346
| [[Файл:Garay Rahim (2019-07-05).jpg|center|128px]]
| [[Гәрәй Рәхим]]
| татар шагыйре, язучы һәм сәнгать эшлеклесе
| [[:d:Q13203984|Q13203984]]
| [[:commons:Category:Garay Rahim|Garay Rahim]]&lt;br/&gt;[[:commons:Category:Garay%20Rahim|Garay%20Rahim]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/rhim-grj razdely/kultura/literatura/shheslr/rhim-grj]
|-
| style='text-align:right'| 347
| [[Файл:Паводок возле села Турминское, Кубня.jpg|center|128px]]
| [[Гөбенә]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q1688758|Q1688758]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/gben razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/gben]
|-
| style='text-align:right'| 348
| [[Файл:Acyrthosiphon pisum (pea aphid)-PLoS.jpg|center|128px]]
| [[гөбләләр]]
| 
| [[:d:Q183350|Q183350]]
| [[:commons:Category:Aphidoidea|Aphidoidea]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/gbllr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/gbllr]
|-
| style='text-align:right'| 349
| 
| [[Гөлек (Минзәлә районы)]]
| Минзәлә районы авылы (Татарстан, Россия)
| [[:d:Q18773911|Q18773911]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/glek razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/glek]
|-
| style='text-align:right'| 350
| 
| [[Гөлсем Камская]]
| татар театры актрисасы
| [[:d:Q13203997|Q13203997]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kamskaya-glsem-sjfulla-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kamskaya-glsem-sjfulla-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 351
| [[Файл:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg|center|128px]]
| [[гөмбәләр]]
| 
| [[:d:Q764|Q764]]
| [[:commons:Category:Fungi|Fungi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gmblr/gmblr razdely/priroda/gmblr/gmblr]
|-
| style='text-align:right'| 352
| [[Файл:Вид на реку. Мост через Степной Зай. Альметьевский р-н. РТ. Июль 2014 - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Дала Зәе]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы
| [[:d:Q2603479|Q2603479]]
| [[:commons:Category:Zay River|Zay River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dala-ze razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dala-ze]
|-
| style='text-align:right'| 353
| 
| [[Дамир Шәрәфетдинов (1940)|Дамир Шәрәфетдинов]]
| язучы, журналист, спортчы, галим
| [[:d:Q130280198|Q130280198]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sharafutdinov-damir-raufovich razdely/nauka/personalii/sharafutdinov-damir-raufovich]
|-
| style='text-align:right'| 354
| 
| [[Дамирә Кузаева]]
| 
| [[:d:Q20585590|Q20585590]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kuzaeva-damira-nazmizyanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kuzaeva-damira-nazmizyanovna]
|-
| style='text-align:right'| 355
| 
| [[Даут Гобәйди]]
| мөгаллим, шагыйрь, тәрҗемәче
| [[:d:Q132201467|Q132201467]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/gubajdi-gubajdullin-daut-gubajdulla-uly razdely/kultura/literatura/personalii/gubajdi-gubajdullin-daut-gubajdulla-uly]
|-
| style='text-align:right'| 356
| 
| ''[[:d:Q579873|демографик сәясәт]]''
| 
| [[:d:Q579873|Q579873]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/demograficheskaya-politika razdely/istoriya/novejshee-vremya/demograficheskaya-politika]
|-
| style='text-align:right'| 357
| 
| [[Дим (Ык кушылдыгы)]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4171611|Q4171611]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dim razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dim]
|-
| style='text-align:right'| 358
| [[Файл:Dinar Zaynutdinov.jpg|center|128px]]
| [[Динар Зәйнетдинов]]
| юридик фәннәр докторы, профессор
| [[:d:Q131606475|Q131606475]]
| [[:commons:Category:Dinar Zaynetdinov|Dinar Zaynetdinov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/zajnutdinov-dinar-rafailovich razdely/nauka/personalii/zajnutdinov-dinar-rafailovich]
|-
| style='text-align:right'| 359
| 
| ''[[:d:Q106895248|Дмитрий Львов]]''
| хокук белгече, Казан император университеты профессоры (1850-1899+)
| [[:d:Q106895248|Q106895248]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/lvov-dmitrij-mihajlovich razdely/nauka/personalii/lvov-dmitrij-mihajlovich]
|-
| style='text-align:right'| 360
| [[Файл:Dmitry A. Orlov.jpg|center|128px]]
| [[Дмитрий Орлов]]
| РКП(б) фирка эшлеклесе, репрессияләр корбаны (1894-1937)
| [[:d:Q50975697|Q50975697]]
| [[:commons:Category:Dmitry Aleksandrovich Orlov|Dmitry Aleksandrovich Orlov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/orlov-dmitrij-aleksandrovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/orlov-dmitrij-aleksandrovich]
|-
| style='text-align:right'| 361
| 
| [[Дубровка (Татарстан)|Дубровка]]
| 
| [[:d:Q18775379|Q18775379]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/dubrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/dubrovka]
|-
| style='text-align:right'| 362
| 
| [[Дусай (Калмия кушылдыгы)|Дусай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Калмыя елгасының сул кушылдыгы (Сөн елгасы бассейны)
| [[:d:Q32748205|Q32748205]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dusaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dusaj]
|-
| style='text-align:right'| 363
| 
| [[Дәвек]]
| 
| [[:d:Q18774585|Q18774585]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/deukovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/deukovo]
|-
| style='text-align:right'| 364
| [[Файл:Центральная улица в селе Дубъязы.JPG|center|128px]]
| [[Дөбъяз]]
| 
| [[:d:Q4169919|Q4169919]]
| [[:commons:Category:Dubyazy|Dubyazy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/dubyazy razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/dubyazy]
|-
| style='text-align:right'| 365
| 
| ''[[:d:Q131926217|Елагино]]''
| Татарстанның Питрәч районындагы юкка чыккан авыл
| [[:d:Q131926217|Q131926217]]
| [[:commons:Category:Elagino|Elagino]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/elagino razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/elagino]
|-
| style='text-align:right'| 366
| [[Файл:Lepidostoma.hirtum.jpg|center|128px]]
| [[елга күбәләкләре]]
| 
| [[:d:Q184616|Q184616]]
| [[:commons:Category:Trichoptera|Trichoptera]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/elga-kblklre razdely/priroda/zhivotnyj-mir/elga-kblklre]
|-
| style='text-align:right'| 367
| 
| [[Елгабаш (Мөслим районы)]]
| 
| [[:d:Q18775892|Q18775892]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/elgabash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/elgabash]
|-
| style='text-align:right'| 368
| 
| [[Елизавета Ласточкина]]
| 
| [[:d:Q4254839|Q4254839]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/lastochkina-elizaveta-gurevna razdely/obrazovanie/personalii/lastochkina-elizaveta-gurevna]
|-
| style='text-align:right'| 369
| 
| [[Ефим Бушканец]]
| әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (1966), профессор (1967)
| [[:d:Q64429672|Q64429672]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bushkanec-efim-grigorevich razdely/nauka/personalii/bushkanec-efim-grigorevich]
|-
| style='text-align:right'| 370
| [[Файл:Zakir Kadiri.jpg|center|128px]]
| [[Закир Кадыйри]]
| татар җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, илаһият галиме, журналист (1878-1954)
| [[:d:Q13204210|Q13204210]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kadyjri-zakir-hlim-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kadyjri-zakir-hlim-uly]
|-
| style='text-align:right'| 371
| 
| ''[[:d:Q35434366|Зирекле]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчә елгасының (Олы Чирмешән елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q35434366|Q35434366]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zirekle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zirekle]
|-
| style='text-align:right'| 372
| 
| [[Зичә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәе елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q1092936|Q1092936]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zich razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zich]
|-
| style='text-align:right'| 373
| [[Файл:Animal diversity.jpg|center|128px]]
| [[зоология]]
| 
| [[:d:Q431|Q431]]
| [[:commons:Category:Zoology|Zoology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/zoologiya razdely/nauka/zoologiya]
|-
| style='text-align:right'| 374
| [[Файл:Дом земского врача улица Горького, 22, Заинск, Татарстан.jpg|center|128px]]
| [[Зәй шәһәре|Зәй]]
| Татарстан шәһәре
| [[:d:Q136576|Q136576]]
| [[:commons:Category:Zainsk|Zainsk]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zainsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zainsk]
|-
| style='text-align:right'| 375
| [[Файл:Озеро Багряж - panoramio (4).jpg|center|128px]]
| [[Зәй районы]]
| 
| [[:d:Q2719249|Q2719249]]
| [[:commons:Category:Zainsky District|Zainsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/zainskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/zainskij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 376
| 
| [[Зәй-Каратай (елга)|Зәй-Каратай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4184252|Q4184252]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zj-karataj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zj-karataj]
|-
| style='text-align:right'| 377
| [[Файл:Rasulev Zaynulla.jpg|center|128px]]
| [[Зәйнулла Рәсүлев]]
| татар-башкорт мөселман дин эшлеклесе (1833-1917)
| [[:d:Q2026659|Q2026659]]
| [[:commons:Category:Zeinulla Rasulev|Zeinulla Rasulev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/rasulev-zajnulla razdely/religiya/islam/personalii/rasulev-zajnulla]
|-
| style='text-align:right'| 378
| 
| [[Зәки Баязитский|Зәки Вәлиев]]
| 
| [[:d:Q63239324|Q63239324]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bayazitskij-zaki razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bayazitskij-zaki]
|-
| style='text-align:right'| 379
| 
| [[Зәки Нури]]
| Шагыйрь (1921-1994), җәмәгать эшлеклесе, РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1983)
| [[:d:Q3920970|Q3920970]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/nuri-zki razdely/kultura/literatura/shheslr/nuri-zki]
|-
| style='text-align:right'| 380
| [[Файл:Dinar Dirham Web.jpg|center|128px]]
| [[зәкят]]
| 
| [[:d:Q124058|Q124058]]
| [[:commons:Category:Zakah|Zakah]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/zakyat razdely/religiya/islam/zakyat]
|-
| style='text-align:right'| 381
| 
| [[Зөбәй]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дим елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4194991|Q4194991]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zbj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zbj]
|-
| style='text-align:right'| 382
| 
| [[Зөләйха Хисмәтуллина]]
| опера җырчысы (лирик-драматик сопрано), педагог, профессор
| [[:d:Q1191061|Q1191061]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hismatullina-zulejha-gataullovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hismatullina-zulejha-gataullovna]
|-
| style='text-align:right'| 383
| [[Файл:Zufar Gimaev (2011-03-15).jpg|center|128px]]
| [[Зөфәр Гыймаев]]
| нәкышьче (1951-2022), Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2002). Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты (2005)
| [[:d:Q20579336|Q20579336]]
| [[:commons:Category:Zufar Gimaev|Zufar Gimaev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gyjmaev-zfr-foat-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gyjmaev-zfr-foat-uly]
|-
| style='text-align:right'| 384
| [[Файл:Svijaga.jpg|center|128px]]
| [[Зөя (елга)|Зөя]]
| Сөмбер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Идел елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q1132165|Q1132165]]
| [[:commons:Category:Sviyaga River|Sviyaga River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zya]
|-
| style='text-align:right'| 385
| 
| [[Ибраһим Башмаков]]
| татар шагыйре
| [[:d:Q20575695|Q20575695]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/bashmakov-ibragim-yusuf-uly razdely/kultura/literatura/personalii/bashmakov-ibragim-yusuf-uly]
|-
| style='text-align:right'| 386
| 
| [[Ибраһим Бикколов]]
| 
| [[:d:Q63442126|Q63442126]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/bikkulov-ibragim-dzhamaletdinovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/bikkulov-ibragim-dzhamaletdinovich]
|-
| style='text-align:right'| 387
| 
| [[Ибраһим Хәлфин]]
| 
| [[:d:Q4495191|Q4495191]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/hlfin-ibraim-iskhak-uly razdely/obrazovanie/shheslr/hlfin-ibraim-iskhak-uly]
|-
| style='text-align:right'| 388
| [[Файл:Габышев Иван Яковлевич (конверт).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4130992|Иван Габишев]]''
| фельдшер, РСДРП әгъзасы, Кызыл Армиясенең бригада комиссары (1888-1918)
| [[:d:Q4130992|Q4130992]]
| [[:commons:Category:Ivan Gabishev|Ivan Gabishev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gabishev-ivan-yakovlevich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gabishev-ivan-yakovlevich]
|-
| style='text-align:right'| 389
| 
| ''[[:d:Q137858846|Иван Дюков]]''
| астроном, физика-математика фәннәре докторы (1946 ел), профессор (1946 ел), ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1945, 1947 еллар)
| [[:d:Q137858846|Q137858846]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/dyukov-ivan-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/dyukov-ivan-aleksandrovich]
|-
| style='text-align:right'| 390
| 
| ''[[:d:Q131143198|Иван Князьков]]''
| нәкышьчы (1873-1942)
| [[:d:Q131143198|Q131143198]]
| [[:commons:Category:Ivan Ivanovich Knyazkov|Ivan Ivanovich Knyazkov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/knyazkov-ivan-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/knyazkov-ivan-ivanovich]
|-
| style='text-align:right'| 391
| [[Файл:View of Plyos from Cathedral Mountain P5251847 2350.jpg|center|128px]]
| [[Иваново өлкәсе]]
| Россия Федерациясе федераль субъект төбәге
| [[:d:Q2654|Q2654]]
| [[:commons:Category:Ivanovo Oblast|Ivanovo Oblast]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/ivanovskaya-oblast/ivanovskaya-oblast razdely/rossijskaya-federaciya/ivanovskaya-oblast/ivanovskaya-oblast]
|-
| style='text-align:right'| 392
| 
| ''[[:d:Q1402889|игенчелек]]''
| 
| [[:d:Q1402889|Q1402889]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/zemledelie razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/zemledelie]
|-
| style='text-align:right'| 393
| 
| [[Игәнә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q757249|Q757249]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign]
|-
| style='text-align:right'| 394
| 
| [[Игәнә-Суы|Игәнә суы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Игәнә елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q4197619|Q4197619]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign-suy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign-suy]
|-
| style='text-align:right'| 395
| 
| [[Игәт (Ык кушылдыгы)|Игәт]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q4197319|Q4197319]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/igt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/igt]
|-
| style='text-align:right'| 396
| [[Файл:Вид на Кинешемский мост из села Воздвиженье.JPG|center|128px]]
| [[Идел]]
| Россиядәге елга, Европада иң озын елга
| [[:d:Q626|Q626]]
| [[:commons:Category:Volga|Volga]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/idel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/idel]
|-
| style='text-align:right'| 397
| 
| ''[[:d:Q52845530|Идел буе углеводород чималы фәнни тикшеренү институты]]''
| 
| [[:d:Q52845530|Q52845530]]
| [[:commons:Category:VNIIUS|VNIIUS]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/volzhskij-nauchno-issledovatelskij-institut-uglevodorodnogo-syrya razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/volzhskij-nauchno-issledovatelskij-institut-uglevodorodnogo-syrya]
|-
| style='text-align:right'| 398
| [[Файл:Izh River.JPG|center|128px]]
| [[Иж елгасы|Иж]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q248496|Q248496]]
| [[:commons:Category:Izh River|Izh River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izh]
|-
| style='text-align:right'| 399
| 
| [[Изгар (елга)|Изгар]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4198480|Q4198480]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izgar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izgar]
|-
| style='text-align:right'| 400
| [[Файл:Bivalvia.jpg|center|128px]]
| [[Ике кабырчыклы моллюсклар]]
| 
| [[:d:Q25368|Q25368]]
| [[:commons:Category:Bivalvia|Bivalvia]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ike-kabyrchykly-mollyusklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ike-kabyrchykly-mollyusklar]
|-
| style='text-align:right'| 401
| [[Файл:Здание мужской гимназии (г. Казань, Л.-Булачная, 48 - Г.Камала, 1) - 2.JPG|center|128px]]
| [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]
| 
| [[:d:Q28473583|Q28473583]]
| [[:commons:Category:Levo-Bulachnaya Street 48/1, Kazan|Levo-Bulachnaya Street 48/1, Kazan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-vtoraya-muzhskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-vtoraya-muzhskaya-gimnaziya]
|-
| style='text-align:right'| 402
| 
| [[Икътисад (журнал)|Икътисад]]
| 
| [[:d:Q53679296|Q53679296]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/iktisad razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/iktisad]
|-
| style='text-align:right'| 403
| [[Файл:Ilgizar Rahimov (2024-04-24).JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q131728420|Илгизәр Рәхимов]]''
| орнитолог
| [[:d:Q131728420|Q131728420]]
| [[:commons:Category:Ilgizar Rahimov|Ilgizar Rahimov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/rahimov-ilgizar-ilyasovich razdely/nauka/personalii/rahimov-ilgizar-ilyasovich]
|-
| style='text-align:right'| 404
| 
| [[Илдус Заһидуллин]]
| тарихчы, тарих фәннәре докторы (2007), доцент (2008)
| [[:d:Q105758714|Q105758714]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/zaidullin-ildus-kotdus-uly razdely/nauka/personalii/zaidullin-ildus-kotdus-uly]
|-
| style='text-align:right'| 405
| [[Файл:Reka Ilet.jpg|center|128px]]
| [[Илләт]]
| Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Идел елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q1364331|Q1364331]]
| [[:commons:Category:Ilet River|Ilet River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/illt-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/illt-elgasy]
|-
| style='text-align:right'| 406
| 
| [[Илсур Сафин (1962)|Илсур Сафин]]
| татар җырчысы, мөгаллим
| [[:d:Q47183507|Q47183507]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/safin-ilsur-karibovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/safin-ilsur-karibovich]
|-
| style='text-align:right'| 407
| 
| [[Ильтани Илялова]]
| театр белгече, сәнгать фәннәре кандидаты (1965), ТАССРның һәм РФнең атказанган сәнгать эшлеклесе (1983, 2000)
| [[:d:Q13204436|Q13204436]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy]
|-
| style='text-align:right'| 408
| 
| [[Ильяс Әүхәдиев]]
| дирижер, скрипкачы, педагог (1904-1968). ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1939) һәм халык артисты (1965)
| [[:d:Q13204435|Q13204435]]
| [[:commons:Category:Ilyas Aukhadeev|Ilyas Aukhadeev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/auhadeev-ilyas-vakasovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/auhadeev-ilyas-vakasovich]
|-
| style='text-align:right'| 409
| [[Файл:Ilgam Shakirov (2015-02-14).jpg|center|128px]]
| [[Илһам Шакиров]]
| мәшһүр татар җырчысы
| [[:d:Q4519577|Q4519577]]
| [[:commons:Category:Ilgam Shakirov|Ilgam Shakirov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/shakirov-ilam-gyjlmetdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/shakirov-ilam-gyjlmetdin-uly]
|-
| style='text-align:right'| 410
| [[Файл:Prayer in Cairo 1865.jpg|center|128px]]
| [[имам]]
| 
| [[:d:Q125482|Q125482]]
| [[:commons:Category:Imams|Imams]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/imam razdely/religiya/islam/imam]
|-
| style='text-align:right'| 411
| 
| [[Имәле (Зөя кушылдыгы)|Имәлле]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы
| [[:d:Q20596250|Q20596250]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imlle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imlle]
|-
| style='text-align:right'| 412
| 
| [[Имәнле (Зәй кушылдыгы)|Имәнле]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q108072981|Q108072981]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imnle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imnle]
|-
| style='text-align:right'| 413
| [[Файл:Norblin Factory Redevelopment under construction, 8.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4290|инвестиция]]''
| 
| [[:d:Q4290|Q4290]]
| [[:commons:Category:Investments|Investments]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/investiciya razdely/ekonomika/investiciya]
|-
| style='text-align:right'| 414
| 
| [[Инеш (Зәй кушылдыгы)|Инеш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1091377|Q1091377]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh]
|-
| style='text-align:right'| 415
| 
| [[Инеш (Зөя кушылдыгы)|Инеш]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4202344|Q4202344]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-elgasy]
|-
| style='text-align:right'| 416
| 
| ''[[:d:Q36359566|Инеш]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бөре елгасының уң кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны)
| [[:d:Q36359566|Q36359566]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-2]
|-
| style='text-align:right'| 417
| 
| ''[[:d:Q137995478|Инеш]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Игәнәнең сул кушылдыгы (Минзәлә бассейны)
| [[:d:Q137995478|Q137995478]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-1]
|-
| style='text-align:right'| 418
| [[Файл:Иннополис. Технопарк им. А.С. Попова.JPG|center|128px]]
| [[Иннополис]]
| 
| [[:d:Q4201239|Q4201239]]
| [[:commons:Category:Innopolis|Innopolis]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/innopolis razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/innopolis]
|-
| style='text-align:right'| 419
| [[Файл:Gotvald IF.jpg|center|128px]]
| [[Иосиф Готвальд]]
| шәркыятьче галим (1813-1897)
| [[:d:Q15065539|Q15065539]]
| [[:commons:Category:Iosif Gotwald|Iosif Gotwald]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gotvald-iosif-fyodorovich razdely/nauka/personalii/gotvald-iosif-fyodorovich]
|-
| style='text-align:right'| 420
| 
| [[ипотека]]
| 
| [[:d:Q184260|Q184260]]
| [[:commons:Category:Mortgages|Mortgages]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/ipoteka razdely/ekonomika/ipoteka]
|-
| style='text-align:right'| 421
| 
| [[Ирек Биккинин]]
| 
| [[:d:Q63442048|Q63442048]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/bikkinin-irek-damirovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/bikkinin-irek-damirovich]
|-
| style='text-align:right'| 422
| [[Файл:Isaak Aluf.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11714104|Исаак Алуф]]''
| РСДРП әгъзасы, ССРБ табибы-невропатолог (1883-1935), медицина фәннәре докторы, профессор
| [[:d:Q11714104|Q11714104]]
| [[:commons:Category:Isaak Aluf|Isaak Aluf]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/aluf-isaak-samuilovich razdely/zdravoohranenie/personalii/aluf-isaak-samuilovich]
|-
| style='text-align:right'| 423
| 
| [[Исаак Оксман]]
| стоматолог, медицина фәннәре докторы (1945), профессор (1946), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1945)
| [[:d:Q108866810|Q108866810]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/oksman-isaak-mihajlovich razdely/zdravoohranenie/personalii/oksman-isaak-mihajlovich]
|-
| style='text-align:right'| 424
| 
| [[Исергәп]]
| 
| [[:d:Q4203761|Q4203761]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/isergp razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/isergp]
|-
| style='text-align:right'| 425
| 
| [[Иске (Тетвел кушылдыгы)|Иске]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Тетвелның уң кушылдыгы (Кичү, Чишмә бассейны)
| [[:d:Q20581664|Q20581664]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iske razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iske]
|-
| style='text-align:right'| 426
| 
| ''[[:d:Q36357117|Иске Йорт]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бирәзә елгасының уң кушылдыгы (Казансу елгасы бассейны)
| [[:d:Q36357117|Q36357117]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iskeyurt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iskeyurt]
|-
| style='text-align:right'| 427
| 
| [[Иске Кишет]]
| 
| [[:d:Q18802418|Q18802418]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-kishet razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-kishet]
|-
| style='text-align:right'| 428
| 
| [[Иске Муй]]
| 
| [[:d:Q18802435|Q18802435]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-muj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-muj]
|-
| style='text-align:right'| 429
| [[Файл:Staroye Churilino (2024-04-25) 02.jpg|center|128px]]
| [[Иске Чүриле]]
| Татарстанның Арча районындагы авыл, район үзәгеннән 12 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан
| [[:d:Q18802259|Q18802259]]
| [[:commons:Category:Staroye Churilino|Staroye Churilino]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-chrile razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-chrile]
|-
| style='text-align:right'| 430
| 
| [[Искәндәр Биктаһиров]]
| татар җырчысы (1951-2023), Татарстанның халык артисты (2000)
| [[:d:Q124770670|Q124770670]]
| [[:commons:Category:Iskander Biktagirov|Iskander Biktagirov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/biktairov-iskndr-ismgyjl-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/biktairov-iskndr-ismgyjl-uly]
|-
| style='text-align:right'| 431
| [[Файл:Iskander Gilyazov (2021-09-07).JPG|center|128px]]
| [[Искәндәр Гыйләҗев]]
| 
| [[:d:Q4138393|Q4138393]]
| [[:commons:Category:Iskander Gilyazov|Iskander Gilyazov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gyjlev-iskndr-ayazovich razdely/nauka/personalii/gyjlev-iskndr-ayazovich]
|-
| style='text-align:right'| 432
| 
| [[Искәндәр Рәфыйков]]
| 
| [[:d:Q124771790|Q124771790]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/rfyjkov-iskndr-vliulla-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/rfyjkov-iskndr-vliulla-uly]
|-
| style='text-align:right'| 433
| 
| [[Ислам Беляев]]
| татар язучысы, шагыйре, журналист (1926-1986)
| [[:d:Q20575823|Q20575823]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/belyaev-islam-gabdulhakovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/belyaev-islam-gabdulhakovich]
|-
| style='text-align:right'| 434
| [[Файл:Gainutdinov I.G.jpg|center|128px]]
| [[Исмәгыйль Гайнетдинов]]
| рәссам, мөгаллим (1908-1977);  ТАССРның (1945 ел), Төньяк Осетия АССРның (1955 ел) һәм БАССРның (1967 ел) атказанган сәнгать эшлеклесе, профессор (1967 ел)
| [[:d:Q17195523|Q17195523]]
| [[:commons:Category:Ismagil Gaynutdinov|Ismagil Gaynutdinov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/gajnetdinov-ismgyjl-gali-uly razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/gajnetdinov-ismgyjl-gali-uly]
|-
| style='text-align:right'| 435
| [[Файл:Ismail Gasprinskiy.jpg|center|128px]]
| [[Исмәгыйль Гаспринский|Исмәгыйль Гаспралы]]
| кырымтатар мәгърифәтчесе, нәшир, сәясәтче, җәмәгать эшлеклесе, педагог, әдип (1851-1914).
| [[:d:Q335495|Q335495]]
| [[:commons:Category:Ismail Gaspirali|Ismail Gaspirali]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gaspraly-ismgyjl razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gaspraly-ismgyjl]
|-
| style='text-align:right'| 436
| 
| [[Исмәгыйль Илялов]]
| музыкант-башкаручы, мандолинада уйнаучы, концерт һәм театр администраторы
| [[:d:Q22696908|Q22696908]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyalov-ismagil-gubajdullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyalov-ismagil-gubajdullovich]
|-
| style='text-align:right'| 437
| 
| [[Исхак Илялов]]
| 
| [[:d:Q24846600|Q24846600]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy]
|-
| style='text-align:right'| 438
| 
| [[ишан]]
| исламда дини остаз
| [[:d:Q4205526|Q4205526]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/ishan razdely/religiya/islam/ishan]
|-
| style='text-align:right'| 439
| 
| [[Ишем (Идел кушылдыгы)|Ишем]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q20582732|Q20582732]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ishem razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ishem]
|-
| style='text-align:right'| 440
| [[Файл:Copepodkils.jpg|center|128px]]
| [[ишкәгаяклы кысласыманнар]]
| 
| [[:d:Q189973|Q189973]]
| [[:commons:Category:Copepoda|Copepoda]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ishkgayakly-kyslasymannar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ishkgayakly-kyslasymannar]
|-
| style='text-align:right'| 441
| 
| [[Ия (елга)|Ия]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Үшнәнең сул кушылдыгы (Норма, Мишә елгалары бассейны)
| [[:d:Q6556867|Q6556867]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya]
|-
| style='text-align:right'| 442
| 
| ''[[:d:Q36357139|Ия]]''
| Татарстан елга, Көнбатыш Кама алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36357139|Q36357139]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya-elgasy]
|-
| style='text-align:right'| 443
| [[Файл:Yusuf akcura.jpg|center|128px]]
| [[Йосыф Акчура]]
| татар язучысы, нәшир, журналист, төрек милләтчелеге идеологларының берсе (1876-1935)
| [[:d:Q735399|Q735399]]
| [[:commons:Category:Yusuf Akçura|Yusuf Akçura]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchura-josyf razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchura-josyf]
|-
| style='text-align:right'| 444
| 
| [[кадимчелек]]
| XIX гасыр ахырында — XX гасыр башында татар җәмгыятендә киң таралган консерватив хәрәкәт
| [[:d:Q4207269|Q4207269]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/kadimchelek razdely/religiya/islam/kadimchelek]
|-
| style='text-align:right'| 445
| 
| [[Кады]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның сул кушылдыгы (Иж бассейны)
| [[:d:Q756971|Q756971]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kady]
|-
| style='text-align:right'| 446
| [[Файл:KAZ Collage 2015.png|center|128px]]
| [[Казан]]
| Татарстан Республикасының башкаласы, Русиянең икътисади, мәдәни, сәяси үзәкләренең берсе. Иделнең сул ягында, аңа Казансу кушылу урынында урнашкан зур порт
| [[:d:Q900|Q900]]
| [[:commons:Category:Kazan|Kazan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kazan/kazan razdely/kazan/kazan]
|-
| style='text-align:right'| 447
| 
| [[Казан музыка көллияте]]
| Махсус урта белем бирү йорты
| [[:d:Q20583058|Q20583058]]
| [[:commons:Category:Kazan music college|Kazan music college]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-muzyka-klliyate-ivhdiev-isemend razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-muzyka-klliyate-ivhdiev-isemend]
|-
| style='text-align:right'| 448
| 
| [[Казан мөхбире (газета)|Казан мөхбире]]
| Казанда татарча басылган беренче газета (1905-1911)
| [[:d:Q31444545|Q31444545]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazan-muhbire razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazan-muhbire]
|-
| style='text-align:right'| 449
| 
| [[Казан педагогика көллияте]]
| 
| [[:d:Q25555746|Q25555746]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-pedagogiya-klliyate razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-pedagogiya-klliyate]
|-
| style='text-align:right'| 450
| [[Файл:Rodionovskij-institut.jpg|center|128px]]
| [[Казан Родионов затлы кызлар институты]]
| 
| [[:d:Q4207781|Q4207781]]
| [[:commons:Category:Rodionov Institute for Noble Maidens|Rodionov Institute for Noble Maidens]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/rodionovskij-institut-blagorodnyh-devic razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/rodionovskij-institut-blagorodnyh-devic]
|-
| style='text-align:right'| 451
| [[Файл:Kariev Theater (2018-04-26) 01.jpg|center|128px]]
| [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]
| 
| [[:d:Q13204692|Q13204692]]
| [[:commons:Category:Kariev Theater|Kariev Theater]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-tatar-yash-tamashachylar-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-tatar-yash-tamashachylar-teatry]
|-
| style='text-align:right'| 452
| 
| [[Казан университеты басмаханәсе]]
| Казан Император университетының нәшрият һәм басма бүлеге
| [[:d:Q65300310|Q65300310]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/kazanskij-universitet/kazanskogo-universiteta-tipografiya razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/kazanskij-universitet/kazanskogo-universiteta-tipografiya]
|-
| style='text-align:right'| 453
| [[Файл:Karl Marx street 63, Kazan (2022-05-12) 17.jpg|center|128px]]
| [[Казан хореография укуханәсе]]
| 
| [[:d:Q25555759|Q25555759]]
| [[:commons:Category:Kazan Choreographic School|Kazan Choreographic School]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-horeograficheskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-horeograficheskoe-uchilishche]
|-
| style='text-align:right'| 454
| [[Файл:Kazanbash (2024-04-25) 36.jpg|center|128px]]
| [[Казанбаш]]
| Татарстанның Арча районындагы авыл. Казансу елгасы буенда, район үзәгеннән 8 км төньяк-көнчыгыштарак урнашкан
| [[:d:Q18779179|Q18779179]]
| [[:commons:Category:Kazanbash|Kazanbash]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kazanbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kazanbash]
|-
| style='text-align:right'| 455
| [[Файл:Казанские известия, 1811.jpg|center|128px]]
| [[Казанские известия (гәҗит)|Казанские известия]]
| иҗтимагый-сәяси, фәнни-әдәби газета; Казан губернасында беренче вакытлы матбугат басмасы (1811-1820)
| [[:d:Q4207752|Q4207752]]
| [[:commons:Category:Kazanskie Izvestiya|Kazanskie Izvestiya]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskie-izvestiya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskie-izvestiya]
|-
| style='text-align:right'| 456
| [[Файл:Казанский Вестник, 1829.jpg|center|128px]]
| [[Казанский вестник (журнал)|Казанский вестник]]
| Казанның айлык журналы (1821-1833)
| [[:d:Q53868741|Q53868741]]
| [[:commons:Category:Kazanskiy Vestnik|Kazanskiy Vestnik]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vestnik razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vestnik]
|-
| style='text-align:right'| 457
| 
| [[Казанский вечер (гәҗит)|Казанский вечер]]
| Казанның иҗтимагый-сәяси һәм әдәби көндәлек газетасы (1906-1907)
| [[:d:Q53868928|Q53868928]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vecher razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vecher]
|-
| style='text-align:right'| 458
| 
| [[Казанский музейный вестник (журнал)|Казанский музейный вестник]]
| фәнни-нәфис журнал, Россиядә музейлар өчен беренче махсус  матбугат басмасы (1920-1924)
| [[:d:Q53869129|Q53869129]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-muzejnyj-vestnik razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-muzejnyj-vestnik]
|-
| style='text-align:right'| 459
| [[Файл:Qazansu2.JPG|center|128px]]
| [[Казансу]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Иделнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q376708|Q376708]]
| [[:commons:Category:Kazanka River|Kazanka River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazansu-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazansu-elgasy]
|-
| style='text-align:right'| 460
| 
| [[Казанчы (елга)|Казанчы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы
| [[:d:Q756380|Q756380]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazanchy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazanchy]
|-
| style='text-align:right'| 461
| 
| [[Казкаш|Казнаш]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556698|Q6556698]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazkash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazkash]
|-
| style='text-align:right'| 462
| 
| [[Кайбыч аучылык тыюлыгы|Кайбыч дәүләт аучылык заказнигы]]
| 
| [[:d:Q13204708|Q13204708]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/kajbych-auchylyk-tyyulygy razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/kajbych-auchylyk-tyyulygy]
|-
| style='text-align:right'| 463
| [[Файл:Иген кыры 4.jpg|center|128px]]
| [[Кайбыч районы]]
| 
| [[:d:Q517512|Q517512]]
| [[:commons:Category:Kaybitsky District|Kaybitsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/kajbickij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/kajbickij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 464
| 
| [[Каймар (елга)|Каймар]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы
| [[:d:Q6557234|Q6557234]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kajmar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kajmar]
|-
| style='text-align:right'| 465
| 
| [[Калмаш (Шилнә кушылдыгы)|Калмаш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Шилнәнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q756794|Q756794]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmash]
|-
| style='text-align:right'| 466
| 
| [[Калмия (Сөн кушылдыгы)|Калмыя]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөн елгасының (Агыйдел елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4210175|Q4210175]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmyya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmyya]
|-
| style='text-align:right'| 467
| 
| ''[[:d:Q36359979|Кама]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урсалы елгасының (Дала Зәе елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36359979|Q36359979]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama]
|-
| style='text-align:right'| 468
| [[Файл:Поселок Камское Устье.jpg|center|128px]]
| [[Кама Тамагы]]
| 
| [[:d:Q1723403|Q1723403]]
| [[:commons:Category:Kamskoye Ustye|Kamskoye Ustye]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kamskoe-uste razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kamskoe-uste]
|-
| style='text-align:right'| 469
| [[Файл:Камское устье. Альпстоянка.jpg|center|128px]]
| [[Кама Тамагы районы]]
| 
| [[:d:Q2219934|Q2219934]]
| [[:commons:Category:Kamsko-Ustyinsky District|Kamsko-Ustyinsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/kamsko-ustinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/kamsko-ustinskij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 470
| [[Файл:Kamaz 2.JPG|center|128px]]
| [[КамАЗ]]
| 
| [[:d:Q30378|Q30378]]
| [[:commons:Category:KamAZ|KamAZ]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/avtomobilnaya/kamaz-kamskij-avtomobilnyj-zavod razdely/ekonomika/promyshlennost/avtomobilnaya/kamaz-kamskij-avtomobilnyj-zavod]
|-
| style='text-align:right'| 471
| [[Файл:Kamil Karimov (2022-04-26).JPG|center|128px]]
| [[Камил Кәримов]]
| язучы-сатирик
| [[:d:Q13204756|Q13204756]]
| [[:commons:Category:Kamil Karimov|Kamil Karimov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/karimov-kamil-adgamovich razdely/kultura/literatura/personalii/karimov-kamil-adgamovich]
|-
| style='text-align:right'| 472
| [[Файл:Сын полка.jpg|center|128px]]
| [[Камил Шакиров]]
| 
| [[:d:Q18407313|Q18407313]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shakirov-kamil-fayazovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shakirov-kamil-fayazovich]
|-
| style='text-align:right'| 473
| [[Файл:Ladybug eating aphids. (49485764276).jpg|center|128px]]
| [[Камка|камкалар]]
| 
| [[:d:Q25327|Q25327]]
| [[:commons:Category:Coccinellidae|Coccinellidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kamkalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kamkalar]
|-
| style='text-align:right'| 474
| 
| [[Камско-Волжская речь (гәҗит)|Камско-Волжская речь]]
| 
| [[:d:Q53924217|Q53924217]]
| [[:commons:Category:Kamsko-Volzhskaya rech|Kamsko-Volzhskaya rech]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kamsko-volzhskaya-rech razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kamsko-volzhskaya-rech]
|-
| style='text-align:right'| 475
| 
| [[Камышлы (Ык кушылдыгы)|Камышлы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4230324|Q4230324]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly-1]
|-
| style='text-align:right'| 476
| 
| [[Камышлы (Минзәлә кушылдыгы)|Камышлы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q13056702|Q13056702]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly]
|-
| style='text-align:right'| 477
| 
| [[Кандыз]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q757152|Q757152]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kandyz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kandyz]
|-
| style='text-align:right'| 478
| [[Файл:Anti-capitalism color.jpg|center|128px]]
| [[капитализм]]
| 
| [[:d:Q6206|Q6206]]
| [[:commons:Category:Capitalism|Capitalism]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/kapitalizm razdely/istoriya/novoe-vremya/kapitalizm]
|-
| style='text-align:right'| 479
| 
| [[Карабаш]]
| 
| [[:d:Q2045268|Q2045268]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/karabash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/karabash]
|-
| style='text-align:right'| 480
| [[Файл:Karavon2.jpg|center|128px]]
| [[Каравон]]
| 
| [[:d:Q4213650|Q4213650]]
| [[:commons:Category:Karavon|Karavon]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/russkie/karavon razdely/narody/russkie/karavon]
|-
| style='text-align:right'| 481
| [[Файл:Sushilovka street (2024-05-26) 15.jpg|center|128px]]
| [[Карай (Татарстан)|Карай]]
| 
| [[:d:Q13206755|Q13206755]]
| [[:commons:Category:Nikolskoe, Laishevsky District|Nikolskoe, Laishevsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/nikolskoe razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/nikolskoe]
|-
| style='text-align:right'| 482
| 
| [[Карамалы (Мәллә кушылдыгы)|Карамалы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q757436|Q757436]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly]
|-
| style='text-align:right'| 483
| 
| [[Карамалы (Зәй кушылдыгы)|Карамалы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1098193|Q1098193]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly-1]
|-
| style='text-align:right'| 484
| 
| [[Карамалы (Азнакай районы)]]
| 
| [[:d:Q19904961|Q19904961]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/karamaly municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/karamaly]
|-
| style='text-align:right'| 485
| 
| [[Каратай (Чишмә кушылдыгы)|Каратай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q6566678|Q6566678]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karataj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karataj]
|-
| style='text-align:right'| 486
| 
| [[Каратал (Татарстан)|Каратал]]
| 
| [[:d:Q20583860|Q20583860]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/karatalga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/karatalga]
|-
| style='text-align:right'| 487
| 
| [[Каргалы (Талкыш кушылдыгы)|Каргалы]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Талкышның (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q12548219|Q12548219]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kargaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kargaly]
|-
| style='text-align:right'| 488
| 
| [[Карлы (елга)|Карлы]]
| Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы
| [[:d:Q2061134|Q2061134]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karly]
|-
| style='text-align:right'| 489
| 
| [[Касыйм Биккол]]
| 
| [[:d:Q58797213|Q58797213]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/bikkulov-kasim-dzhamaletdinovich razdely/kultura/literatura/personalii/bikkulov-kasim-dzhamaletdinovich]
|-
| style='text-align:right'| 490
| 
| [[Качкын]]
| 
| [[:d:Q28542175|Q28542175]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/kachkyn razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/kachkyn]
|-
| style='text-align:right'| 491
| 
| [[Каюм Поздняков]]
| кинорежиссёр, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1957)
| [[:d:Q58667405|Q58667405]]
| [[:commons:Category:Kayum Pozdnyakov|Kayum Pozdnyakov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/kinematograf/personalii/pozdnyakov-kayum-husainovich razdely/kultura/kinematograf/personalii/pozdnyakov-kayum-husainovich]
|-
| style='text-align:right'| 492
| [[Файл:Kev Salikhov (2006-11-03) 02.jpg|center|128px]]
| [[Кев Салихов]]
| Физик, физика-математика фәннәре докторы (1976), Татарстан Фәннәр академиясе академигы (1992), Россия Фәннәр академиясе академигы (2011; 1997 елдан мөхбир әгъзасы), Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (1995)
| [[:d:Q4405850|Q4405850]]
| [[:commons:Category:Kev Salikhov|Kev Salikhov]]
| [https://tatarica.org/tat/tat/razdely/nauka/personalii/salihov-kev-minulla-uly tat/razdely/nauka/personalii/salihov-kev-minulla-uly]
|-
| style='text-align:right'| 493
| 
| [[Келәнче (елга)|Келәнче]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сөлчәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q85906|Q85906]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kelnche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kelnche]
|-
| style='text-align:right'| 494
| 
| [[Кенә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Оштырманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q483983|Q483983]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ken-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ken-1]
|-
| style='text-align:right'| 495
| [[Файл:Кряшены.JPG|center|128px]]
| [[керәшен татарлары]]
| татар халкының православ динен тоткан үзенчәлекле бер төркеме
| [[:d:Q2509263|Q2509263]]
| [[:commons:Category:Kryashens|Kryashens]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/etnik-trkemnr/kershen-tatarlar razdely/narody/tatary/etnik-trkemnr/kershen-tatarlar]
|-
| style='text-align:right'| 496
| 
| [[Кесмәс]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның сул кушылдыгы
| [[:d:Q6556687|Q6556687]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kesms-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kesms-elgasy]
|-
| style='text-align:right'| 497
| 
| [[Кече Бахта]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Олы Бахтаның (Чулман бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q6556304|Q6556304]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-bahta razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-bahta]
|-
| style='text-align:right'| 498
| 
| [[Кече Ирнә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәенең (Дала Зәе бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q1090031|Q1090031]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-irnya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-irnya]
|-
| style='text-align:right'| 499
| 
| [[Кече Мишә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q13204989|Q13204989]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-myosha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-myosha]
|-
| style='text-align:right'| 500
| [[Файл:Кривоозерки-Панорама 2.JPG|center|128px]]
| [[Кече Сөлчә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4277383|Q4277383]]
| [[:commons:Category:Malaya Sulcha|Malaya Sulcha]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-sulcha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-sulcha]
|-
| style='text-align:right'| 501
| [[Файл:IMG Maluyi cheremchan.jpg|center|128px]]
| [[Кече Чирмешән]]
| Татарстан һәм Сембер өлкәсе елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы
| [[:d:Q2670337|Q2670337]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malyj-cheremshan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malyj-cheremshan]
|-
| style='text-align:right'| 502
| 
| [[Кече Чынлы (елга)|Кече Чынлы]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чынлының (Зөя бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4277481|Q4277481]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-cilna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-cilna]
|-
| style='text-align:right'| 503
| 
| ''[[:d:Q36359024|Кече Шомбыт]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулман елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36359024|Q36359024]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/keche-shombyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/keche-shombyt]
|-
| style='text-align:right'| 504
| 
| ''[[:d:Q35482350|Кибәче]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q35482350|Q35482350]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kibche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kibche]
|-
| style='text-align:right'| 505
| 
| [[Кили]]
| 
| [[:d:Q13205079|Q13205079]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/kili razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/kili]
|-
| style='text-align:right'| 506
| 
| [[Киндерле (Казансу кушылдыгы)|Киндерле]]
| Казан тирәсендә Казансуга коючы елга
| [[:d:Q150400|Q150400]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kinderle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kinderle]
|-
| style='text-align:right'| 507
| 
| [[Кирмән (елга)|Кирмән]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдында Омарның (Чулман бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q6556204|Q6556204]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kirmn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kirmn]
|-
| style='text-align:right'| 508
| 
| [[Кисы (елга)|Киса]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Сөлчәнең (Олы Сөлчә, Олы Чирмешән бассейннары) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4222148|Q4222148]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kisa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kisa]
|-
| style='text-align:right'| 509
| 
| ''[[:d:Q35531543|Кислинка]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Чишмәсе елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q35531543|Q35531543]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kislinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kislinka]
|-
| style='text-align:right'| 510
| 
| [[Кичү (елга)|Кичү]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4222615|Q4222615]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kich razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kich]
|-
| style='text-align:right'| 511
| 
| [[Клара Булатова]]
| татар шагыйрәсе, ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1986)
| [[:d:Q20576784|Q20576784]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/bulatova-klara razdely/kultura/literatura/shheslr/bulatova-klara]
|-
| style='text-align:right'| 512
| 
| [[Кодаш (елга)|Кодаш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулманның аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4244360|Q4244360]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kodash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kodash]
|-
| style='text-align:right'| 513
| 
| [[Кол Гали]]
| татар-болгар шагыйре, урта гасырлар татар әдәбиятына нигез салучы
| [[:d:Q1253537|Q1253537]]
| [[:commons:Category:Kul Gali|Kul Gali]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kol-gali razdely/kultura/literatura/shheslr/kol-gali]
|-
| style='text-align:right'| 514
| [[Файл:Colorado potato beetle.jpg|center|128px]]
| [[Колорадо коңгызы]]
| 
| [[:d:Q156954|Q156954]]
| [[:commons:Category:Leptinotarsa decemlineata|Leptinotarsa decemlineata]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kolorado-kogyzy razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kolorado-kogyzy]
|-
| style='text-align:right'| 515
| 
| [[Колхоз газетасы|Колхоз газеты]]
| 1924-1935 елда Казанда чыккан татар телле газетасы
| [[:d:Q53952019|Q53952019]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kolhoz-gazetasy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kolhoz-gazetasy]
|-
| style='text-align:right'| 516
| 
| [[Комазан (елга)|Комазан]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q13203243|Q13203243]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/komazan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/komazan]
|-
| style='text-align:right'| 517
| [[Файл:Kondurcha.jpg|center|128px]]
| [[Кондырча (елга)|Кондырча]]
| Самара өлкәсе һәм Татарстан республикасында аккан елга
| [[:d:Q1473998|Q1473998]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kondyrcha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kondyrcha]
|-
| style='text-align:right'| 518
| [[Файл:Konstantin Oleshkevich (1).jpg|center|128px]]
| [[Константин Олешкевич]]
| РИ һәм ССРБ чоры Казан архитекторы (1873-1937)
| [[:d:Q4333710|Q4333710]]
| [[:commons:Category:Konstantin Oleshkevich|Konstantin Oleshkevich]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/oleshkevich-konstantin-savvinovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/oleshkevich-konstantin-savvinovich]
|-
| style='text-align:right'| 519
| 
| ''[[:d:Q36358492|Коралшат]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мөшек елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36358492|Q36358492]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/koralshat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/koralshat]
|-
| style='text-align:right'| 520
| [[Файл:Helix pomatia june01.JPG|center|128px]]
| [[корсагаяклылар]]
| 
| [[:d:Q4867740|Q4867740]]
| [[:commons:Category:Gastropoda|Gastropoda]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/korsagayaklylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/korsagayaklylar]
|-
| style='text-align:right'| 521
| [[Файл:AndalusQuran.JPG|center|128px]]
| [[Коръән]]
| мөселманнарның изге китабы
| [[:d:Q428|Q428]]
| [[:commons:Category:Qur'an|Qur'an]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/koran razdely/religiya/islam/koran]
|-
| style='text-align:right'| 522
| [[Файл:2-1-1 Лесное озеро на Сухой реке, ирисы 2014-06-04.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q118680453|Коры елга]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы
| [[:d:Q118680453|Q118680453]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-elga]
|-
| style='text-align:right'| 523
| 
| [[Коры Үләмә]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4447038|Q4447038]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-lm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-lm]
|-
| style='text-align:right'| 524
| [[Файл:Bird Diversity 2011.png|center|128px]]
| [[кошлар]]
| 
| [[:d:Q5113|Q5113]]
| [[:commons:Category:Aves|Aves]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/koshlar]
|-
| style='text-align:right'| 525
| [[Файл:Lucanus cervus.jpg|center|128px]]
| [[коңгызлар]]
| бөҗәкләрнең отряды
| [[:d:Q22671|Q22671]]
| [[:commons:Category:Coleoptera|Coleoptera]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kogyzlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kogyzlar]
|-
| style='text-align:right'| 526
| 
| [[Красная Звезда (Зәй районы)]]
| юкка чыккан авыл (Зәй районы, Татарстан, Россия)
| [[:d:Q108775922|Q108775922]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/krasnaya-zvezda-1 razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/krasnaya-zvezda-1]
|-
| style='text-align:right'| 527
| [[Файл:Crystal lattice composition.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q160398|кристаллография]]''
| матдәнең кристаллик халәте һәм кристаллар турындагы фән
| [[:d:Q160398|Q160398]]
| [[:commons:Category:Crystallography|Crystallography]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/kristallografiya razdely/nauka/kristallografiya]
|-
| style='text-align:right'| 528
| 
| [[Куады (елга)|Куады]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәләкәснең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q1095549|Q1095549]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuady]
|-
| style='text-align:right'| 529
| 
| [[Куак (елга)|Куак]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q12550146|Q12550146]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuak razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuak]
|-
| style='text-align:right'| 530
| 
| [[Кубыр|Кугубыр]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q484258|Q484258]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kugubor razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kugubor]
|-
| style='text-align:right'| 531
| 
| [[Кузай (елга)|Кузай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кислинканың (Урман Чишмәсе бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6566156|Q6566156]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuzaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuzaj]
|-
| style='text-align:right'| 532
| 
| ''[[:d:Q36357921|Куй]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кандыз елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36357921|Q36357921]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuj-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuj-elgasy]
|-
| style='text-align:right'| 533
| [[Файл:Kuybyshev Reservoir (3).jpg|center|128px]]
| [[Куйбышев сусаклагычы]]
| 
| [[:d:Q745937|Q745937]]
| [[:commons:Category:Kuybyshev Reservoir|Kuybyshev Reservoir]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/kujbyshev-susaklagychy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/kujbyshev-susaklagychy]
|-
| style='text-align:right'| 534
| [[Файл:Кукмор, вокзал.jpg|center|128px]]
| [[Кукмара]]
| 
| [[:d:Q1274263|Q1274263]]
| [[:commons:Category:Kukmor|Kukmor]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kukmara razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kukmara]
|-
| style='text-align:right'| 535
| 
| [[Кукмара аграр көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444488|Q31444488]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kukmorskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kukmorskij-agrarnyj-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 536
| [[Файл:Пруд рядом с Бяйлангер - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Кукмара районы]]
| Татарстанның муниципаль берәмлеге (Россия)
| [[:d:Q2670304|Q2670304]]
| [[:commons:Category:Kukmorsky District|Kukmorsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmara-rajony-1/kukmara-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmara-rajony-1/kukmara-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 537
| 
| [[Кумырса]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Бимәнең (Кырыкмас, Иж бассейннары) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36215881|Q36215881]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kumyrsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kumyrsa]
|-
| style='text-align:right'| 538
| 
| [[Ташлыкүл (Ык кушылдыгы)|Курай-Елга]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q756310|Q756310]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuraj-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuraj-elga]
|-
| style='text-align:right'| 539
| 
| [[Кашай|Кушай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q1093684|Q1093684]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kushaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kushaj]
|-
| style='text-align:right'| 540
| 
| ''[[:d:Q137997622|Куәтле елга]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кәкре Елганың (Мәллә, Ык бассейннары) уң кушылдыгы
| [[:d:Q137997622|Q137997622]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kutle-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kutle-elga]
|-
| style='text-align:right'| 541
| 
| ''[[:d:Q36357271|Кызылсу]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36357271|Q36357271]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyzylsu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyzylsu]
|-
| style='text-align:right'| 542
| 
| [[Кызылъяр (Баулы районы)|Кызылъяр]]
| 
| [[:d:Q20585974|Q20585974]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/arskij-rajon/kzyl-yar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/arskij-rajon/kzyl-yar]
|-
| style='text-align:right'| 543
| 
| [[Кызылъяр (Арча районы)]]
| 
| [[:d:Q13205427|Q13205427]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kyzylyar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kyzylyar]
|-
| style='text-align:right'| 544
| 
| [[Кылна]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q4220605|Q4220605]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kylna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kylna]
|-
| style='text-align:right'| 545
| 
| [[Кырлай (елга)|Кырлай]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шәмәкнең (Казансу бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q11101145|Q11101145]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrlaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrlaj]
|-
| style='text-align:right'| 546
| [[Файл:Spergularia-rubra-20090409a.jpg|center|128px]]
| [[кырлыкча]]
| канәферчәләр семьялыгыннан бер-, ике- һәм күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы
| [[:d:Q163048|Q163048]]
| [[:commons:Category:Spergularia|Spergularia]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/kyrlykcha razdely/priroda/rastitelnost/kyrlykcha]
|-
| style='text-align:right'| 547
| 
| [[Кырыкмас]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы
| [[:d:Q1072119|Q1072119]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrykmas razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrykmas]
|-
| style='text-align:right'| 548
| 
| [[Кырым-Сарай (елга)|Кырым-Сарай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Димның (Ык бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4242876|Q4242876]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrymsaraj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrymsaraj]
|-
| style='text-align:right'| 549
| [[Файл:Kshkar Mosque (2024-03-28) 16.jpg|center|128px]]
| [[Кышкар мәчете]]
| 
| [[:d:Q65299661|Q65299661]]
| [[:commons:Category:Kshkar Mosque|Kshkar Mosque]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/kyshkar-mchete razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/kyshkar-mchete]
|-
| style='text-align:right'| 550
| 
| [[Кыярмәт]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4222742|Q4222742]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyarmt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyarmt]
|-
| style='text-align:right'| 551
| 
| ''[[:d:Q36357498|Кыят]]''
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36357498|Q36357498]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyat]
|-
| style='text-align:right'| 552
| [[Файл:Angular Parameters of Elliptical Orbit.png|center|128px]]
| [[күк механикасы]]
| 
| [[:d:Q184274|Q184274]]
| [[:commons:Category:Celestial mechanics|Celestial mechanics]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nebesnaya-mekhanika razdely/nauka/nebesnaya-mekhanika]
|-
| style='text-align:right'| 553
| 
| [[Күклек]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Үмәкнең (Нократ бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q485151|Q485151]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kklek razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kklek]
|-
| style='text-align:right'| 554
| 
| [[Көннә|Күннә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Югары Кандызның (Ык бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4247267|Q4247267]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/knn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/knn]
|-
| style='text-align:right'| 555
| [[Файл:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|center|128px]]
| [[күпер]]
| 
| [[:d:Q12280|Q12280]]
| [[:commons:Category:Bridges|Bridges]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/transport/kperlr razdely/ekonomika/transport/kperlr]
|-
| style='text-align:right'| 556
| 
| [[Күтәмә (елга)|Күтәмә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Сөлчәнең (Олы Кәминкә, Чишмә бассейннары) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6566290|Q6566290]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ktm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ktm]
|-
| style='text-align:right'| 557
| [[Файл:Back to Back House.jpg|center|128px]]
| [[күчемсез милек]]
| 
| [[:d:Q684740|Q684740]]
| [[:commons:Category:Realty|Realty]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/nedvizhimost razdely/ekonomika/nedvizhimost]
|-
| style='text-align:right'| 558
| [[Файл:Kaaba2.JPG|center|128px]]
| [[Кагъбә|Кәгъбә]]
| 
| [[:d:Q29466|Q29466]]
| [[:commons:Category:Kaaba|Kaaba]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/kgb razdely/religiya/islam/kgb]
|-
| style='text-align:right'| 559
| 
| ''[[:d:Q36358698|Кәкре елга]]''
| Татарстанның Көнчыгыш Кама аръягындагы Мәллә елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36358698|Q36358698]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kkre-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kkre-elga]
|-
| style='text-align:right'| 560
| [[Файл:Khasanov KG.jpg|center|128px]]
| [[Кәлимулла Хәсәнов|Кәлимулла Хәсәнев]]
| 
| [[:d:Q28357845|Q28357845]]
| [[:commons:Category:Kalimulla Khasanov|Kalimulla Khasanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hasanov-kalimulla-gumerovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hasanov-kalimulla-gumerovich]
|-
| style='text-align:right'| 561
| [[Файл:Театр имени Камала.jpg|center|128px]]
| [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]
| Казандагы татар театры
| [[:d:Q13207313|Q13207313]]
| [[:commons:Category:Tatar State Drama and Comedy Theatre named after Karim Tinchurin|Tatar State Drama and Comedy Theatre named after Karim Tinchurin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-drama-m-komediya-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-drama-m-komediya-teatry]
|-
| style='text-align:right'| 562
| [[Файл:Karim Hakimov trubka.jpg|center|128px]]
| [[Кәрим Хәкимов]]
| татар чыгышлы совет дипломаты (1892-1938)
| [[:d:Q260048|Q260048]]
| [[:commons:Category:Karim Hakimov|Karim Hakimov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hakimov-karim-abduraufovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hakimov-karim-abduraufovich]
|-
| style='text-align:right'| 563
| 
| [[Кәркәвеч|Кәркәүч]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Аллаукның (Нократ бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q486393|Q486393]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krkch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krkch]
|-
| style='text-align:right'| 564
| 
| [[Кәрәкә (күл, Яшел Үзән районы)|Кәрәкә]]
| Татарстан күле (Яшел үзән районы), Идел-Чулман тыюлыгының Раифа өлеше
| [[:d:Q86723624|Q86723624]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/krk-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/krk-kle]
|-
| style='text-align:right'| 565
| 
| [[Кәрәкәс]]
| 
| [[:d:Q18780051|Q18780051]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/kerekes razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/kerekes]
|-
| style='text-align:right'| 566
| 
| [[Көрән (елга)|Көрен]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Туйманың (Чулман бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q1090455|Q1090455]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kren razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kren]
|-
| style='text-align:right'| 567
| 
| ''[[:d:Q36357691|Көрнәле]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чулман елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q36357691|Q36357691]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krnle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krnle]
|-
| style='text-align:right'| 568
| 
| [[Көрәш (гәҗит)|Көрәш]]
| 
| [[:d:Q54165577|Q54165577]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kuryash razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kuryash]
|-
| style='text-align:right'| 569
| 
| [[Ташлык (Шушма кушылдыгы)|Көшкәт]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q483989|Q483989]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kshkt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kshkt]
|-
| style='text-align:right'| 570
| [[Файл:Лаишево, здание уездного училища, ул. Горького, 32.jpg|center|128px]]
| [[Лаеш]]
| Русиядә шәһәр
| [[:d:Q156648|Q156648]]
| [[:commons:Category:Laishevo|Laishevo]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/laesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/laesh]
|-
| style='text-align:right'| 571
| [[Файл:Borovoe Matyushino.jpg|center|128px]]
| [[Лаеш районы]]
| 
| [[:d:Q2219922|Q2219922]]
| [[:commons:Category:Laishevsky District|Laishevsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/laesh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/laesh-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 572
| 
| [[Лаеш техник-икътисад техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444481|Q31444481]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/laishevskij-tekhniko-ehkonomicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/laishevskij-tekhniko-ehkonomicheskij-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 573
| [[Файл:Slug in VanDusen Botanical Garden.jpg|center|128px]]
| [[Лайлачлар]]
| 
| [[:d:Q1953597|Q1953597]]
| [[:commons:Category:Slugs|Slugs]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lajlachlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lajlachlar]
|-
| style='text-align:right'| 574
| [[Файл:Brown-Falcon,-Vic,-3.1.2008.jpg|center|128px]]
| [[Лачын кошлар]]
| 
| [[:d:Q21744|Q21744]]
| [[:commons:Category:Falconidae|Falconidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lachyn-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lachyn-koshlar]
|-
| style='text-align:right'| 575
| 
| [[Лев Хрщонович]]
| РИ гражданлык төзелеш инженеры, архитектор (1838-1907)
| [[:d:Q6534727|Q6534727]]
| [[:commons:Category:Lev Hrschonovich|Lev Hrschonovich]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/hrshchonovich-lev-kazimirovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/hrshchonovich-lev-kazimirovich]
|-
| style='text-align:right'| 576
| [[Файл:Панорама Лениногорска (Татарстан).JPG|center|128px]]
| [[Лениногорск]]
| Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгыш өлешендә урнашкан шәһәр, Лениногорск районының үзәге
| [[:d:Q157458|Q157458]]
| [[:commons:Category:Leninogorsk|Leninogorsk]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/leninogorsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/leninogorsk]
|-
| style='text-align:right'| 577
| 
| [[Лениногорск нефть техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444472|Q31444472]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-neftyanoj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-neftyanoj-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 578
| 
| [[Лениногорск политехник көллияте|Лениногорск политехника көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444465|Q31444465]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-politekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-politekhnicheskij-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 579
| [[Файл:Зай-Каратай, гора &quot;Мир&quot; (панорама) - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Лениногорск районы]]
| 
| [[:d:Q2220365|Q2220365]]
| [[:commons:Category:Leninogorsky District|Leninogorsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/leninogorskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/leninogorskij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 580
| [[Файл:Haeckel Lichenes.jpg|center|128px]]
| [[лишайниклар]]
| 
| [[:d:Q43142|Q43142]]
| [[:commons:Category:Lichens|Lichens]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/lishajniklar razdely/priroda/rastitelnost/lishajniklar]
|-
| style='text-align:right'| 581
| 
| [[Лубян урман-техник көллияте]]
| 
| [[:d:Q30303311|Q30303311]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lubyanskij-lesotekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lubyanskij-lesotekhnicheskij-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 582
| [[Файл:Lyubov Ageeva (2022-07-15).JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q113536930|Любовь Агеева]]''
| Журналист, ТАССР һәм РФнең атказанган мәдәният хезмәткәре (1989, 2002)
| [[:d:Q113536930|Q113536930]]
| [[:commons:Category:Lyubov Ageeva|Lyubov Ageeva]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/ageeva-lyubov-vladimirovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/ageeva-lyubov-vladimirovna]
|-
| style='text-align:right'| 583
| 
| ''[[:d:Q18401537|Майна]]''
| Татарстан республикасы һәм Сембер өлкәсе елгасы, Идел елгасының сул кушылдыгы (Көнбатыш Чулман аръягында)
| [[:d:Q18401537|Q18401537]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/majna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/majna]
|-
| style='text-align:right'| 584
| 
| [[Маклавыш (елга)|Маклавыш]]
| Сембер өлкәсе һәм Татарстандагы елга, Идел алдындагы Олы Яклының (Сура бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4275823|Q4275823]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maklaushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maklaushka]
|-
| style='text-align:right'| 585
| [[Файл:Einfacher Wirtschaftskreislauf.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q39680|макроикътисад]]''
| эре гомумикътисади күрсәткечләрне өйрәнүче икътисади теория бүлеге
| [[:d:Q39680|Q39680]]
| [[:commons:Category:Macroeconomics|Macroeconomics]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/makroehkonomika razdely/nauka/makroehkonomika]
|-
| style='text-align:right'| 586
| 
| [[Макса]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Мишәнең (Мишә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6555924|Q6555924]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maksa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maksa]
|-
| style='text-align:right'| 587
| [[Файл:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
| [[Максим Горький]]
| РИ һәм ССРБ язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе (1868-1936)
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[:commons:Category:Maxim Gorky|Maxim Gorky]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gorkij-maksim razdely/kultura/literatura/shheslr/gorkij-maksim]
|-
| style='text-align:right'| 588
| 
| ''[[:d:Q137997003|Мактама]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q137997003|Q137997003]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maktaminka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maktaminka]
|-
| style='text-align:right'| 589
| [[Файл:Mamadysh.jpg|center|128px]]
| [[Мамадыш]]
| 
| [[:d:Q158010|Q158010]]
| [[:commons:Category:Mamadysh|Mamadysh]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mamadysh razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mamadysh]
|-
| style='text-align:right'| 590
| [[Файл:Устье р. Вятка (09.09.05) - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Мамадыш районы]]
| Татарстан составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район)
| [[:d:Q158071|Q158071]]
| [[:commons:Category:Mamadyshsky District|Mamadyshsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/mamadysh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/mamadysh-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 591
| 
| [[Мансур Мозаффаров]]
| татар композиторы, фольклорчы һәм укытучы
| [[:d:Q4305950|Q4305950]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mozaffarov-mansur-hmt-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mozaffarov-mansur-hmt-uly]
|-
| style='text-align:right'| 592
| [[Файл:Mansur Hasanov (2006-02-03).jpg|center|128px]]
| [[Мансур Хәсәнов]]
| татар әдәбият галиме, тәнкыйтьче, җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе
| [[:d:Q4496420|Q4496420]]
| [[:commons:Category:Mansur Hasanov|Mansur Hasanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hsnov-mansur-hsn-uly razdely/nauka/personalii/hsnov-mansur-hsn-uly]
|-
| style='text-align:right'| 593
| [[Файл:Mansur Shigapov (2008-01-29).jpg|center|128px]]
| [[Мансур Шиһапов]]
| татар шагыйре, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты
| [[:d:Q13205742|Q13205742]]
| [[:commons:Category:Mansur Shigapov|Mansur Shigapov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/shigapov-mansur-ahmetovich razdely/kultura/literatura/personalii/shigapov-mansur-ahmetovich]
|-
| style='text-align:right'| 594
| [[Файл:Marat Amirhanov (2024-04-15).JPG|center|128px]]
| [[Марат Әмирханов]]
| татар язучысы, журналист, публицист
| [[:d:Q13205744|Q13205744]]
| [[:commons:Category:Marat Amirhanov|Marat Amirhanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhanov-marat-mirhan-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhanov-marat-mirhan-uly]
|-
| style='text-align:right'| 595
| [[Файл:Marat Akhmetov (gossov.tatarstan.ru).jpg|center|128px]]
| [[Марат Әхмәтов (1954)|Марат Әхмәтов]]
| 
| [[:d:Q20598958|Q20598958]]
| [[:commons:Category:Marat Akhmetov|Marat Akhmetov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hmtov-marat-gotyf-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hmtov-marat-gotyf-uly]
|-
| style='text-align:right'| 596
| 
| ''[[:d:Q131746092|Мария Елизарова]]''
| язучы, музей хезмәткәре, РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1959 ел)
| [[:d:Q131746092|Q131746092]]
| [[:commons:Category:Mariya Elizarova|Mariya Elizarova]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/elizarova-mariya-nikolaevna razdely/kultura/literatura/personalii/elizarova-mariya-nikolaevna]
|-
| style='text-align:right'| 597
| [[Файл:Lyceum-KSU.jpg|center|128px]]
| [[Мария хатын-кызлар гимназиясе (Казан)|Мария хатын-кызлар гимназиясе]]
| 
| [[:d:Q19619188|Q19619188]]
| [[:commons:Category:Mariinskaya Gymnasium (Kazan)|Mariinskaya Gymnasium (Kazan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-mariinskaya-zhenskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-mariinskaya-zhenskaya-gimnaziya]
|-
| style='text-align:right'| 598
| [[Файл:Marsel Salimzhanov (tatarstan.ru).jpg|center|128px]]
| [[Марсель Сәлимҗанов]]
| татар режиссеры, СССР халык артисты, РФ һәм ТАССРның атказанган сәнгать хезмәткәре
| [[:d:Q4405819|Q4405819]]
| [[:commons:Category:Marcel Salimzhanov|Marcel Salimzhanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-marsel-hkim-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-marsel-hkim-uly]
|-
| style='text-align:right'| 599
| [[Файл:House of actor named after Marcel Salimzhanov (2022-04-15) 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q131850163|Марсель Сәлимҗанов исемендәге Актёрлар йорты]]''
| театр хезмәткәрләренең профессиональ-иҗади берләшмәсенә хезмәт күрсәтү өчен Театр эшлеклеләре берлеге каршында Казанда төзелгән оешма
| [[:d:Q131850163|Q131850163]]
| [[:commons:Category:House of actor named after Marcel Salimzhanov|House of actor named after Marcel Salimzhanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/dom-aktyora razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/dom-aktyora]
|-
| style='text-align:right'| 600
| 
| [[Марсель Әхмәтҗанов]]
| әдәбият галиме, археограф, текстолог, филология фәннәре докторы
| [[:d:Q13205760|Q13205760]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmtanov-marsel-ibraim-uly razdely/nauka/personalii/hmtanov-marsel-ibraim-uly]
|-
| style='text-align:right'| 601
| 
| [[Масловка (Алексеевск районы)|Маслау]]
| 
| [[:d:Q18789833|Q18789833]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/maslovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/maslovka]
|-
| style='text-align:right'| 602
| 
| [[математик анализ]]
| 
| [[:d:Q7754|Q7754]]
| [[:commons:Category:Analysis|Analysis]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/analiz-matematicheskij razdely/nauka/analiz-matematicheskij]
|-
| style='text-align:right'| 603
| [[Файл:Mathematics.png|center|128px]]
| [[математика]]
| 
| [[:d:Q395|Q395]]
| [[:commons:Category:Mathematics|Mathematics]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/matematika razdely/nauka/matematika]
|-
| style='text-align:right'| 604
| 
| [[Маҗын (елга)|Маҗын]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q757235|Q757235]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mazinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mazinka]
|-
| style='text-align:right'| 605
| 
| [[Медведка]]
| 
| [[:d:Q13205798|Q13205798]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/medvedka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/medvedka]
|-
| style='text-align:right'| 606
| [[Файл:Medstudentindonesia.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q126945|медицина белеме бирү]]''
| 
| [[:d:Q126945|Q126945]]
| [[:commons:Category:Medical education|Medical education]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/medicinskoe-obrazovanie razdely/zdravoohranenie/medicinskoe-obrazovanie]
|-
| style='text-align:right'| 607
| [[Файл:Менделеевск вид сверху.jpg|center|128px]]
| [[Менделеевск]]
| Татарстан шәһәре, Менделеевск районы үзәге
| [[:d:Q158816|Q158816]]
| [[:commons:Category:Mendeleevsk|Mendeleevsk]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mendeleevsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mendeleevsk]
|-
| style='text-align:right'| 608
| [[Файл:Mendeleyevsk vidnakamu.jpg|center|128px]]
| [[Менделеевск районы]]
| 
| [[:d:Q620746|Q620746]]
| [[:commons:Category:Mendeleevsky District|Mendeleevsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/mendeleevskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/mendeleevskij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 609
| 
| [[Мәнҗе|Меңче]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы
| [[:d:Q13205820|Q13205820]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/menchushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/menchushka]
|-
| style='text-align:right'| 610
| 
| [[Мидхәт Фәйзуллин (1908)]]
| табиб, ГИДУВ профессоры (Казан)
| [[:d:Q105105084|Q105105084]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/fajzullin-midhat-harisovich razdely/zdravoohranenie/personalii/fajzullin-midhat-harisovich]
|-
| style='text-align:right'| 611
| 
| [[Милли Идарә]]
| 
| [[:d:Q65300401|Q65300401]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/milli-idar razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/milli-idar]
|-
| style='text-align:right'| 612
| 
| [[Милләт Мәҗлесе]]
| 
| [[:d:Q25555712|Q25555712]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/millt-mlese razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/millt-mlese]
|-
| style='text-align:right'| 613
| [[Файл:Nizhnekamsk Reservoir's gulf where Menzelya River's mouth was - 2011-07-21.jpg|center|128px]]
| [[Минзәлә елгасы|Минзәлә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q2580606|Q2580606]]
| [[:commons:Category:Menzelya River|Menzelya River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/minzl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/minzl]
|-
| style='text-align:right'| 614
| 
| [[Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444400|Q31444400]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/menzelinskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/menzelinskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 615
| [[Файл:Деревня Атрякле, Мензелинский р-н Татарстана.jpg|center|128px]]
| [[Минзәлә районы]]
| 
| [[:d:Q2220351|Q2220351]]
| [[:commons:Category:Menzelinsky District|Menzelinsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/menzelinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/menzelinskij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 616
| [[Файл:Menzelinsk gorod.jpg|center|128px]]
| [[Минзәлә|Минзәлә шәһәре]]
| Татарстан Республикасы Минзәлә районының үзәге
| [[:d:Q158830|Q158830]]
| [[:commons:Category:Menzelinsk|Menzelinsk]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/menzelinsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/menzelinsk]
|-
| style='text-align:right'| 617
| [[Файл:Shaimiev official portrait 04.jpg|center|128px]]
| [[Минтимер Шәймиев]]
| ТАССР һәм Татарстан республикасы дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, ТРның беренче Президенты (1991–2010)
| [[:d:Q368896|Q368896]]
| [[:commons:Category:Mintimer Shaimiev|Mintimer Shaimiev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/shjmiev-mintimer-shrip-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/shjmiev-mintimer-shrip-uly]
|-
| style='text-align:right'| 618
| 
| [[Мира Космодемьянская]]
| 
| [[:d:Q58878278|Q58878278]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kosmodemyanskaya-mira-anatolevna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kosmodemyanskaya-mira-anatolevna]
|-
| style='text-align:right'| 619
| 
| [[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]
| 1925 елда Оренбургта нигезләнгән татар драма театры
| [[:d:Q13206330|Q13206330]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/orenburgskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/orenburgskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr]
|-
| style='text-align:right'| 620
| [[Файл:Mikhail Kozlovsky (2014-03-21).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q122194742|Михаил Козловский]]''
| фотожурналист, ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (2002)
| [[:d:Q122194742|Q122194742]]
| [[:commons:Category:Mikhail Kozlovsky (photographer)|Mikhail Kozlovsky (photographer)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/kozlovskij-mihail-borisovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/kozlovskij-mihail-borisovich]
|-
| style='text-align:right'| 621
| [[Файл:Михаил Петрович Коринфский (Варенцов).jpg|center|128px]]
| [[Михаил Коринфский]]
| РИ архитекторы (1788-1851), Казан университеты архитекторы
| [[:d:Q4233093|Q4233093]]
| [[:commons:Category:Mikhail Korinfskiy|Mikhail Korinfskiy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/korinfskij-mihail-petrovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/korinfskij-mihail-petrovich]
|-
| style='text-align:right'| 622
| 
| ''[[:d:Q111745444|Михаил Пильнов]]''
| РИ һәм ССРБ дерматовенерологы (1874-1930)
| [[:d:Q111745444|Q111745444]]
| [[:commons:Category:Mikhail Pilnov|Mikhail Pilnov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/pilnov-mihail-semyonovich razdely/zdravoohranenie/personalii/pilnov-mihail-semyonovich]
|-
| style='text-align:right'| 623
| [[Файл:Река Мёша - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Мишә (Чулман кушылдыгы)|Мишә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q13205866|Q13205866]]
| [[:commons:Category:Mosha River|Mosha River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish-1]
|-
| style='text-align:right'| 624
| 
| [[Мишә (Кече Мишә кушылдыгы)|Мишә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Мишәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q20587284|Q20587284]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish]
|-
| style='text-align:right'| 625
| [[Файл:Mollusca.jpg|center|128px]]
| [[моллюсклар]]
| 
| [[:d:Q25326|Q25326]]
| [[:commons:Category:Mollusca|Mollusca]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/mollyusklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/mollyusklar]
|-
| style='text-align:right'| 626
| [[Файл:Серебро на реке.jpg|center|128px]]
| [[Мораса (елга)|Мораса]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4281091|Q4281091]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/marasa-morasa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/marasa-morasa]
|-
| style='text-align:right'| 627
| 
| [[Мордвасу]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4302531|Q4302531]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovskaya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovskaya]
|-
| style='text-align:right'| 628
| 
| [[Мордвасу (Идел кушылдыгы)|Мордвасу]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Шарманка елгасының (Идел бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36357841|Q36357841]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovka]
|-
| style='text-align:right'| 629
| 
| ''[[:d:Q36359539|Моркваш]]''
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Идел елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36359539|Q36359539]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/morkvash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/morkvash]
|-
| style='text-align:right'| 630
| [[Файл:Mollah imamzadeh tabriz.jpg|center|128px]]
| [[мулла]]
| 
| [[:d:Q188942|Q188942]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/mulla razdely/religiya/islam/mulla]
|-
| style='text-align:right'| 631
| [[Файл:М Бигеев 1910.jpg|center|128px]]
| [[Муса Бигиев]]
| татар мөселман галиме, теолог-фәлсәфәче, публицист, тәрҗемәче
| [[:d:Q2640707|Q2640707]]
| [[:commons:Category:Musa Bigiev|Musa Bigiev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/bigiev-musa razdely/religiya/islam/shheslr/bigiev-musa]
|-
| style='text-align:right'| 632
| [[Файл:Театр оперы и балета. Казань.JPG|center|128px]]
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]
| Казанның иң зур театрларының берсе
| [[:d:Q2047744|Q2047744]]
| [[:commons:Category:Tatar State Opera and Ballet Theatre|Tatar State Opera and Ballet Theatre]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/opera-m-balet-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/opera-m-balet-teatry]
|-
| style='text-align:right'| 633
| [[Файл:Batus barbicornis MHNT femelle.jpg|center|128px]]
| [[мыеклач коңгызлар]]
| мыекчыклары ярты гәүдәдән озынрак булган коңгызлар семьялыгы
| [[:d:Q205295|Q205295]]
| [[:commons:Category:Cerambycidae|Cerambycidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/myeklach-kogyzlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/myeklach-kogyzlar]
|-
| style='text-align:right'| 634
| [[Файл:Дом Мюфке.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q130437074|Мюфке йорты]]''
| Казанда модерн стилендәге һәм ялгыз торак йорт үрнәгендәге архитектура истәлеге
| [[:d:Q130437074|Q130437074]]
| [[:commons:Category:Mufke house (Kazan)|Mufke house (Kazan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/myufke-jorty razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/myufke-jorty]
|-
| style='text-align:right'| 635
| [[Файл:Makzyum Salahov (gossov.tatarstan.ru).jpg|center|128px]]
| [[Мәгъсүм Сәлахов|Мәгъсүм Сәләхов]]
| 
| [[:d:Q21153209|Q21153209]]
| [[:commons:Category:Makzyum Salahov|Makzyum Salahov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/slahov-mgzm razdely/nauka/personalii/slahov-mgzm]
|-
| style='text-align:right'| 636
| 
| [[Мәкәрим Мәһдиев]]
| 
| [[:d:Q24846562|Q24846562]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/mdiev-mkrim-dm-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/mdiev-mkrim-dm-uly]
|-
| style='text-align:right'| 637
| 
| ''[[:d:Q137996886|Мәлбагыш]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q137996886|Q137996886]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malbagush razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malbagush]
|-
| style='text-align:right'| 638
| 
| [[Налимка (Урман Зәе кушылдыгы)|Мәлем]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4312624|Q4312624]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nalimka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nalimka]
|-
| style='text-align:right'| 639
| 
| [[Мәллә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q36356597|Q36356597]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mellya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mellya]
|-
| style='text-align:right'| 640
| [[Файл:Набережная Тукая, Набережные Челны, Татарстан 2.jpg|center|128px]]
| [[Мәләкәс (Чулман кушылдыгы)|Мәләкәс]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чаллының (Чулман бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q1092101|Q1092101]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/melekeska razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/melekeska]
|-
| style='text-align:right'| 641
| 
| [[Мәме (елга)|Мәми]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4290097|Q4290097]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka-1]
|-
| style='text-align:right'| 642
| 
| [[Мәме (Мәме кушылдыгы)|Мәми]]
| Татарстан инеше, Идел алдындагы Мәминең (Коры Үләмә, Зөя бассейннары) уң кушылдыгы
| [[:d:Q64706692|Q64706692]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka]
|-
| style='text-align:right'| 643
| 
| [[Мәнәвез (Стәрле кушылдыгы-2)|Мәнәвез]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең (Ык бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4280979|Q4280979]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/manyaus razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/manyaus]
|-
| style='text-align:right'| 644
| [[Файл:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү]]
| Россия Федерациясенең башкаласы, федерация әһәмияте шәһәре (субъекты), үзәк икътисади районның һәм Мәскәү өлкәсенең үзәге
| [[:d:Q649|Q649]]
| [[:commons:Category:Moscow|Moscow]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/moskovskaya-oblast/moskva razdely/rossijskaya-federaciya/moskovskaya-oblast/moskva]
|-
| style='text-align:right'| 645
| [[Файл:Москва, Малый Татарский переулок, 8 (4).jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү татар театры|Мәскәү үзәк татар эшче театры]]
| 
| [[:d:Q25555675|Q25555675]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/moskovskij-centralnyj-tatarskij-rabochij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/moskovskij-centralnyj-tatarskij-rabochij-teatr]
|-
| style='text-align:right'| 646
| 
| [[Мәснәви Хәертдинов]]
| рәссам, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1968), ТАССРның халык рәссамы (1977)
| [[:d:Q20594530|Q20594530]]
| [[:commons:Category:Masnavi Haertdinov|Masnavi Haertdinov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haertdinov-masnavi-haertdinovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haertdinov-masnavi-haertdinovich]
|-
| style='text-align:right'| 647
| 
| ''[[:d:Q36359263|Мәтәскә]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Тәмте елгасының (Мишә елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36359263|Q36359263]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meteskibash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meteskibash]
|-
| style='text-align:right'| 648
| 
| [[Мәхмүд Болгари]]
| Алтын Урда чоры татар әдибе, язучы, дин белгече
| [[:d:Q13205983|Q13205983]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/mahmud-bulgari-mahmud-ibn-gali razdely/religiya/islam/personalii/mahmud-bulgari-mahmud-ibn-gali]
|-
| style='text-align:right'| 649
| 
| [[Мәхмүт Габдрахманов]]
| 
| [[:d:Q56273701|Q56273701]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/abdrahmanov-mahmud razdely/obrazovanie/personalii/abdrahmanov-mahmud]
|-
| style='text-align:right'| 650
| 
| [[Мәхмүт Хөсәен]]
| татар язучысы
| [[:d:Q11072053|Q11072053]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/husain-husainov-mahmut-hafizovich razdely/kultura/literatura/personalii/husain-husainov-mahmut-hafizovich]
|-
| style='text-align:right'| 651
| [[Файл:Leninogorsky District, Tatarstan, Russia - panoramio (25).jpg|center|128px]]
| [[Мәчкәрә (Дала Зәе кушылдыгы)|Мәчкәрә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1097419|Q1097419]]
| [[:commons:Category:Moshkara River|Moshkara River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/moshkara razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/moshkara]
|-
| style='text-align:right'| 652
| [[Файл:Kurban Bayram 2025 in Kukmor - 10.jpg|center|128px]]
| [[Мәчкәрә мәчете]]
| татар дини архитектурасы истәлеге, Татарстанның Кукмара районы Мәчкәрә авылында урнаша
| [[:d:Q65299712|Q65299712]]
| [[:commons:Category:Maskara Mosque|Maskara Mosque]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/maskarskaya-mechet razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/maskarskaya-mechet]
|-
| style='text-align:right'| 653
| 
| [[Мөвиҗә]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы
| [[:d:Q756609|Q756609]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/muvizha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/muvizha]
|-
| style='text-align:right'| 654
| [[Файл:İstanbul 5437.jpg|center|128px]]
| [[мөнбәр]]
| 
| [[:d:Q443676|Q443676]]
| [[:commons:Category:Minbars|Minbars]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/minbar razdely/religiya/islam/minbar]
|-
| style='text-align:right'| 655
| 
| [[Мөнирә Булатова]]
| татар опера җырчысы (югары меццо-сопрано), мөгаллиммә, музыка һәм җәмәгать эшлеклесе, Россия һәм Татарстанның халык артисты
| [[:d:Q13206007|Q13206007]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bulatova-bikbulatova-mnir-zakir-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bulatova-bikbulatova-mnir-zakir-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 656
| 
| [[Мөслим районы]]
| 
| [[:d:Q2220496|Q2220496]]
| [[:commons:Category:Muslyumovsky District|Muslyumovsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/muslyumovskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/muslyumovskij-rajon-1]
|-
| style='text-align:right'| 657
| [[Файл:Gérôme - Mufti Reading in His Prayer Stool.jpg|center|128px]]
| [[мөфти]]
| 
| [[:d:Q185992|Q185992]]
| [[:commons:Category:Muftis|Muftis]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/muftij razdely/religiya/islam/muftij]
|-
| style='text-align:right'| 658
| 
| [[Мөхетдин Корбангалиев]]
| 
| [[:d:Q4247866|Q4247866]]
| [[:commons:Category:Muhitdin Kurbangaliev|Muhitdin Kurbangaliev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/korbangaliev-mhetdin-hafizetdin-uly razdely/obrazovanie/shheslr/korbangaliev-mhetdin-hafizetdin-uly]
|-
| style='text-align:right'| 659
| 
| [[Мөхит Кичүбаев]]
| драма актёры, ТАССР халык артисты (1957)
| [[:d:Q28357942|Q28357942]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kichubaev-muhit-ahrarovich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kichubaev-muhit-ahrarovich]
|-
| style='text-align:right'| 660
| [[Файл:Mukhlisa Bubi.jpg|center|128px]]
| [[Мөхлисә Бубый]]
| 
| [[:d:Q24846559|Q24846559]]
| [[:commons:Category:Mukhlisa Bubi|Mukhlisa Bubi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullina-muhlisa razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullina-muhlisa]
|-
| style='text-align:right'| 661
| [[Файл:Muhammed Parsin.jpg|center|128px]]
| [[Мөхәммәт Парсин]]
| 
| [[:d:Q65157775|Q65157775]]
| [[:commons:Category:Möxämmät Parsin|Möxämmät Parsin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/parsin-muhammed-zarifovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/parsin-muhammed-zarifovich]
|-
| style='text-align:right'| 662
| 
| ''[[:d:Q132349040|Мөхәммәтзариф Әмирханов]]''
| татар мөселман дин эшлеклесе
| [[:d:Q132349040|Q132349040]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/amirhanov-muhammadzarif razdely/religiya/islam/personalii/amirhanov-muhammadzarif]
|-
| style='text-align:right'| 663
| 
| [[Мөшеге]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы
| [[:d:Q756748|Q756748]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mshege razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mshege]
|-
| style='text-align:right'| 664
| [[Файл:Nazar Ezhov (1).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q135842427|Назарий Ежов]]''
| РСДРП(б) әгъзасы, хәрби-сәяси эшлеклесе (1888-1946)
| [[:d:Q135842427|Q135842427]]
| [[:commons:Category:Nazar Ezhov|Nazar Ezhov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/ezhov-nazarij-yakovlevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/ezhov-nazarij-yakovlevich]
|-
| style='text-align:right'| 665
| [[Файл:Maghrib Prayer in Masjid Al-Haram.jpg|center|128px]]
| [[намаз]]
| 
| [[:d:Q234869|Q234869]]
| [[:commons:Category:Salat|Salat]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/namaz razdely/religiya/islam/namaz]
|-
| style='text-align:right'| 666
| 
| [[Наратлы (Азнакай районы)|Наратлы]]
| Азнакай районында бетерелгән торак рункт (Татарстан, Россия)
| [[:d:Q120122495|Q120122495]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/naratly razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/naratly]
|-
| style='text-align:right'| 667
| 
| [[Наталия Андрамонова]]
| 
| [[:d:Q106597185|Q106597185]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/andramonova-nataliya-alekseevna razdely/nauka/personalii/andramonova-nataliya-alekseevna]
|-
| style='text-align:right'| 668
| 
| ''[[:d:Q55658624|Наҗар]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы
| [[:d:Q55658624|Q55658624]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nazarka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nazarka]
|-
| style='text-align:right'| 669
| 
| ''[[:d:Q1048416|нефть һәм газ геологиясе]]''
| 
| [[:d:Q1048416|Q1048416]]
| [[:commons:Category:Petroleum|Petroleum]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/neft-m-gaz-geologiyase razdely/nauka/neft-m-gaz-geologiyase]
|-
| style='text-align:right'| 670
| 
| [[Николаевка (Балык Бистәсе районы)|Николаевка]]
| 
| [[:d:Q18792451|Q18792451]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/nikolaevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/nikolaevka]
|-
| style='text-align:right'| 671
| 
| [[Николай Кузнецов (1923)|Николай Кузнецов]]
| рәссам (Казан, Татарстан, Россия)
| [[:d:Q108894890|Q108894890]]
| [[:commons:Category:Nikolay Kuznetsov (painter)|Nikolay Kuznetsov (painter)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kuznecov-nikolaj-dmitrievich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kuznecov-nikolaj-dmitrievich]
|-
| style='text-align:right'| 672
| 
| [[Николай Ливанов]]
| зоолог, зоология докторы (1914), биология фәннәре докторы (1938), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1942)
| [[:d:Q4260937|Q4260937]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/livanov-nikolaj-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/livanov-nikolaj-aleksandrovich]
|-
| style='text-align:right'| 673
| 
| [[Никольский (Татарстан)|Никольский]]
| 
| [[:d:Q18792527|Q18792527]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/verhneuslonskij-rajon-1/nikolskij razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/verhneuslonskij-rajon-1/nikolskij]
|-
| style='text-align:right'| 674
| 
| [[Нияз Даутов]]
| 
| [[:d:Q1191055|Q1191055]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/dautov-niyaz-kuramsha-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/dautov-niyaz-kuramsha-uly]
|-
| style='text-align:right'| 675
| [[Файл:Vyatka-Kirov asv2019-05 img34 Vyatka River.jpg|center|128px]]
| [[Нократ елгасы|Нократ]]
| Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q192495|Q192495]]
| [[:commons:Category:Vyatka River|Vyatka River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vyatka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vyatka]
|-
| style='text-align:right'| 676
| 
| [[Нокса]]
| Казан тирәләрендәге елга, Татарстан, Россия
| [[:d:Q4327138|Q4327138]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/noksa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/noksa]
|-
| style='text-align:right'| 677
| 
| [[Норлат (Яшел Үзән районы)|Норлат]]
| 
| [[:d:Q19638189|Q19638189]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/nurlaty razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/nurlaty]
|-
| style='text-align:right'| 678
| 
| [[Норлат (Буа районы)]]
| 
| [[:d:Q13206160|Q13206160]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/norlat razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/norlat]
|-
| style='text-align:right'| 679
| 
| [[Норлат аграр техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444479|Q31444479]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nurlatskij-agrarnyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nurlatskij-agrarnyj-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 680
| [[Файл:Центр села Кичкальня.jpg|center|128px]]
| [[Норлат районы]]
| 
| [[:d:Q2990363|Q2990363]]
| [[:commons:Category:Nurlatsky District|Nurlatsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlat-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlat-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 681
| 
| [[Норлат районы (ТАССР)|Норлат районы]]
| 
| [[:d:Q4328118|Q4328118]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorialnye-edinicy/nurlatskij-rajon-v-tassr razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorialnye-edinicy/nurlatskij-rajon-v-tassr]
|-
| style='text-align:right'| 682
| [[Файл:Кукмор. Лимонадный мост через речку Нурминка.JPG|center|128px]]
| [[Норма (Ошторма кушылдыгы)|Норма]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Оштырманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4328140|Q4328140]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nurminka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nurminka-1]
|-
| style='text-align:right'| 683
| 
| [[Норма (Шушма кушылдыгы)|Норма]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q20587947|Q20587947]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 684
| 
| ''[[:d:Q36356449|Норма]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишә елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36356449|Q36356449]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/norma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/norma]
|-
| style='text-align:right'| 685
| 
| [[Нократ (Салман кушылдыгы)|Нохрат]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Салманның (Актай бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q11101588|Q11101588]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nohratka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nohratka]
|-
| style='text-align:right'| 686
| [[Файл:Nurgali Nadeev.jpg|center|128px]]
| [[Нургали Надиев]]
| татар мөгаллиме (1882-1940)
| [[:d:Q104871782|Q104871782]]
| [[:commons:Category:Nurgali Nadeev|Nurgali Nadeev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/nadiev-nurgali-sibgatullovich razdely/obrazovanie/personalii/nadiev-nurgali-sibgatullovich]
|-
| style='text-align:right'| 687
| 
| [[Нырса|Нырсы]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q6556238|Q6556238]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyrsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyrsa]
|-
| style='text-align:right'| 688
| 
| [[Кыса|Нысы]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q6556272|Q6556272]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyse razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyse]
|-
| style='text-align:right'| 689
| 
| ''[[:d:Q36357412|Нысы]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36357412|Q36357412]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nusa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nusa]
|-
| style='text-align:right'| 690
| 
| [[Нәбирә Гыйматдинова]]
| татар язучысы
| [[:d:Q13206213|Q13206213]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gyjmatdinova-nbir-minnhmt-kyzy razdely/kultura/literatura/shheslr/gyjmatdinova-nbir-minnhmt-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 691
| [[Файл:Nafiga Arapova.jpg|center|128px]]
| [[Нәфыйга Арапова]]
| драма актрисасы, ТАССРның атказанган артисткасы (1939)
| [[:d:Q24846569|Q24846569]]
| [[:commons:Category:Nafiga Arapova|Nafiga Arapova]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arapova-nfyjga-mhmmtgalim-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arapova-nfyjga-mhmmtgalim-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 692
| [[Файл:Najiba Ikhsanova (2018-03-27).jpg|center|128px]]
| [[Нәҗибә Ихсанова]]
| татар театры артисты, Татарстанның һәм Ру­си­я Федерациясе­нең ха­лык артисты, Азнакай районының мактаулы гражданы
| [[:d:Q20582709|Q20582709]]
| [[:commons:Category:Najiba Ikhsanova|Najiba Ikhsanova]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ihsanova-nazhiba razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ihsanova-nazhiba]
|-
| style='text-align:right'| 693
| 
| [[Нәҗип Гайнуллин]]
| драма актёры, режиссёр (Казан, Татарстан АССР, РСФСР, СССР)
| [[:d:Q133769905|Q133769905]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullin-nip-smigulla-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullin-nip-smigulla-uly]
|-
| style='text-align:right'| 694
| [[Файл:Назиб Гаязович Жиганов.jpg|center|128px]]
| [[Нәҗип Җиһанов]]
| татар композиторы
| [[:d:Q1862308|Q1862308]]
| [[:commons:Category:Nazib Zhiganov|Nazib Zhiganov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ianov-nip-gayaz-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ianov-nip-gayaz-uly]
|-
| style='text-align:right'| 695
| 
| [[Нәүфәл Адылов]]
| 
| [[:d:Q56056194|Q56056194]]
| [[:commons:Category:Naufal Adylov|Naufal Adylov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gadelev-nfl-ismgyjl-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gadelev-nfl-ismgyjl-uly]
|-
| style='text-align:right'| 696
| 
| ''[[:d:Q36358727|Нөгеш]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәллә елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36358727|Q36358727]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/naklyush razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/naklyush]
|-
| style='text-align:right'| 697
| [[Файл:Mushtari street 14, Kazan (2021-05-18) 01.jpg|center|128px]]
| [[Оконишников йорты]]
| Казан архитектурасы һәйкәле
| [[:d:Q20588076|Q20588076]]
| [[:commons:Category:Okonishnikov house|Okonishnikov house]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/okonishnikova-dom razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/okonishnikova-dom]
|-
| style='text-align:right'| 698
| [[Файл:Olympic flag.svg|center|128px]]
| [[Олимпия уеннары]]
| дөньядагы иң зур спорт ярышлары
| [[:d:Q5389|Q5389]]
| [[:commons:Category:Olympic Games|Olympic Games]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/olimpijskie-igry razdely/sport/olimpijskie-igry]
|-
| style='text-align:right'| 699
| 
| ''[[:d:Q129083163|Олы Аккош күле]]''
| Казан шәһәренең Киров районындагы күл, Аккош күлләре системасында иң зурысы
| [[:d:Q129083163|Q129083163]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/oly-akkosh-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/oly-akkosh-kle]
|-
| style='text-align:right'| 700
| 
| [[Олы Бахта]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кама елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q6556931|Q6556931]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-bahta razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-bahta]
|-
| style='text-align:right'| 701
| 
| ''[[:d:Q32505660|Олы Кәминкә]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q32505660|Q32505660]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-kmink razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-kmink]
|-
| style='text-align:right'| 702
| [[Файл:Река Большая Сульча.jpg|center|128px]]
| [[Олы Сөлчә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешән елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q4091705|Q4091705]]
| [[:commons:Category:Bolshaya Sulcha river|Bolshaya Sulcha river]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-slch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-slch]
|-
| style='text-align:right'| 703
| 
| [[Олы Тилчә]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чилчә елгасының (Зөя елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4091718|Q4091718]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-tilch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-tilch]
|-
| style='text-align:right'| 704
| [[Файл:Bolshoy Cheremshan - 8834.JPG|center|128px]]
| [[Олы Чирмешән]]
| Татарстан республикасы, Самар һәм Сөмбер өлкәләре елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Идел елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q224686|Q224686]]
| [[:commons:Category:Bolshoy Cheremshan|Bolshoy Cheremshan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-chirmeshn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-chirmeshn]
|-
| style='text-align:right'| 705
| 
| [[Олы Шаһиян]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмә елгасының (Зөя елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4092948|Q4092948]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-shaiyan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-shaiyan]
|-
| style='text-align:right'| 706
| 
| [[Олы Шыңар]]
| 
| [[:d:Q13206302|Q13206302]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/bolshoj-shinar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/bolshoj-shinar]
|-
| style='text-align:right'| 707
| [[Файл:Речка Большая Якла.jpg|center|128px]]
| [[Олы Яклы]]
| Сембер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Барыш елгасының (Сүрә елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4091819|Q4091819]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-yakly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-yakly]
|-
| style='text-align:right'| 708
| 
| [[Олы Җәке]]
| 
| [[:d:Q18767839|Q18767839]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/bolshie-yaki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/bolshie-yaki]
|-
| style='text-align:right'| 709
| [[Файл:Aleksandrova-Heinz by Repin.jpg|center|128px]]
| [[Ольга Александрова-Гейнс]]
| Казан меценаты
| [[:d:Q56273450|Q56273450]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aleksandrova-gejns-olga-sergeevna razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aleksandrova-gejns-olga-sergeevna]
|-
| style='text-align:right'| 710
| 
| [[Омар]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q11101696|Q11101696]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/omar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/omar]
|-
| style='text-align:right'| 711
| [[Файл:Light dispersion of a mercury-vapor lamp with a flint glass prism IPNr°0125.jpg|center|128px]]
| [[оптика]]
| физика бүлеге
| [[:d:Q14620|Q14620]]
| [[:commons:Category:Optics|Optics]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/optika razdely/nauka/optika]
|-
| style='text-align:right'| 712
| 
| [[органик булмаган химия]]
| 
| [[:d:Q11165|Q11165]]
| [[:commons:Category:Inorganic chemistry|Inorganic chemistry]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/neorganicheskaya-himiya razdely/nauka/neorganicheskaya-himiya]
|-
| style='text-align:right'| 713
| [[Файл:Organic synthesis.jpg|center|128px]]
| [[органик химия]]
| 
| [[:d:Q11351|Q11351]]
| [[:commons:Category:Organic chemistry|Organic chemistry]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/organicheskaya-himiya razdely/nauka/organicheskaya-himiya]
|-
| style='text-align:right'| 714
| 
| ''[[:d:Q36357302|Орнаш-Чишмә]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кызылсу елгасының (Казансу елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36357302|Q36357302]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urnashskij-klyuch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urnashskij-klyuch]
|-
| style='text-align:right'| 715
| 
| [[Осинники (Кама Тамагы районы)]]
| 
| [[:d:Q13206343|Q13206343]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/osinniki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/osinniki]
|-
| style='text-align:right'| 716
| 
| ''[[:d:Q4479269|Оча]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыя елгасының (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4479269|Q4479269]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ocha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ocha]
|-
| style='text-align:right'| 717
| 
| ''[[:d:Q36356358|Оша]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36356358|Q36356358]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/osha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/osha]
|-
| style='text-align:right'| 718
| 
| [[Оштырма]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы
| [[:d:Q486193|Q486193]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oshtyrma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oshtyrma]
|-
| style='text-align:right'| 719
| [[Файл:Kazan-katk.jpg|center|128px]]
| [[П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техника көллияте|П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техник көллияте]]
| 
| [[:d:Q4207782|Q4207782]]
| [[:commons:Category:Kazan Aviation Technical College named after P. V. Dementyev|Kazan Aviation Technical College named after P. V. Dementyev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskij-aviacionno-tekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskij-aviacionno-tekhnicheskij-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 720
| [[Файл:Pavel Zhukovsky.jpg|center|128px]]
| [[Павел Жуковский]]
| Казан архитекторы (1833-1900)
| [[:d:Q63992187|Q63992187]]
| [[:commons:Category:Pavel Timofeevich Zhukovskiy|Pavel Timofeevich Zhukovskiy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/zhukovskij-pavel-timofeevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/zhukovskij-pavel-timofeevich]
|-
| style='text-align:right'| 721
| 
| [[Пакшин (елга)|Пакшин]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556139|Q6556139]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pakshin razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pakshin]
|-
| style='text-align:right'| 722
| 
| [[Пановка (Бәтке кушылдыгы)|Пановка]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бәткенең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q12558245|Q12558245]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/panovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/panovka]
|-
| style='text-align:right'| 723
| [[Файл:Переволоцкий район.jpg|center|128px]]
| [[Переволоцки районы]]
| 
| [[:d:Q670139|Q670139]]
| [[:commons:Category:Perevolotsky District|Perevolotsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/orenburgskaya-oblast/perevolockij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/orenburgskaya-oblast/perevolockij-rajon]
|-
| style='text-align:right'| 724
| [[Файл:Пётр Максимилианович Дульский.jpg|center|128px]]
| [[Петр Дульский]]
| сәнгать белгече, рәссам, музей эшлеклесе, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1940)
| [[:d:Q4170529|Q4170529]]
| [[:commons:Category:Pyotr Dulskiy|Pyotr Dulskiy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/dulskij-petr-maksimilianovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/dulskij-petr-maksimilianovich]
|-
| style='text-align:right'| 725
| 
| [[Петр Сперанский]]
| 
| [[:d:Q24846613|Q24846613]]
| [[:commons:Category:Pyotr Speranskiy|Pyotr Speranskiy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/speranskij-petr-tihonovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/speranskij-petr-tihonovich]
|-
| style='text-align:right'| 726
| 
| [[Писмән (Зәй кушылдыгы)|Писмән]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q1093519|Q1093519]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pismn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pismn]
|-
| style='text-align:right'| 727
| 
| [[Пөтке|Питиал]]
| Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q85061|Q85061]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pitial razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pitial]
|-
| style='text-align:right'| 728
| [[Файл:Река Мёша - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Питрәч районы]]
| Россиядә Татарстан муниципаль берәмлеге
| [[:d:Q2657859|Q2657859]]
| [[:commons:Category:Pestrechinsky District|Pestrechinsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pitrch-rajony-1/pitrch-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pitrch-rajony-1/pitrch-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 729
| [[Файл:Pestretsy ceramics (2024-06-04) 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q135227831|Питрәч чүлмәк ясау кәсепчелеге]]''
| керәч әйберләр җитештерүче халык нәфис кәсепчелеге
| [[:d:Q135227831|Q135227831]]
| [[:commons:Category:Pestretsy ceramics|Pestretsy ceramics]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/narodnoe-iskusstvo/pestrechinskij-goncharnyj-promysel razdely/narody/tatary/narodnoe-iskusstvo/pestrechinskij-goncharnyj-promysel]
|-
| style='text-align:right'| 730
| 
| [[Покровски (Алабуга районы)|Покровское (Алабуга районы)]]
| 
| [[:d:Q18797164|Q18797164]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/pokrovskij razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/pokrovskij]
|-
| style='text-align:right'| 731
| 
| [[Пошалым]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы
| [[:d:Q12559380|Q12559380]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/poshalym razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/poshalym]
|-
| style='text-align:right'| 732
| [[Файл:Прибужжя. Церква 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4377730|Прибужье (Акмәчет)]]''
| Украинаның Николаев өлкәсендәге Вознесенский районы авылы (1946 елга кадәр Акмәчет) -- урта гасырларда Алтын Урда шәһәре җире, Көньяк Буг елгасының уң ярында урнашкан
| [[:d:Q4377730|Q4377730]]
| [[:commons:Category:Prybuzhia|Prybuzhia]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-mchet razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-mchet]
|-
| style='text-align:right'| 733
| 
| [[Ботак (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Путак]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең (Олы Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q13206620|Q13206620]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/putak razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/putak]
|-
| style='text-align:right'| 734
| 
| [[Петр Пятницкий|Пётр Пятницкий]]
| РИ чоры Казан архитекторы (1788-1855)
| [[:d:Q58194583|Q58194583]]
| [[:commons:Category:Pyotr Pyatnitskiy|Pyotr Pyatnitskiy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/pyatnickij-pyotr-grigorevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/pyatnickij-pyotr-grigorevich]
|-
| style='text-align:right'| 735
| 
| ''[[:d:Q135940290|Пётр Романов]]''
| РИ архитекторы (1835-1889+)
| [[:d:Q135940290|Q135940290]]
| [[:commons:Category:Pyotr Ivanovich Romanov|Pyotr Ivanovich Romanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/romanov-pyotr-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/romanov-pyotr-ivanovich]
|-
| style='text-align:right'| 736
| [[Файл:Rabit Batulla (2021-10-11).JPG|center|128px]]
| [[Рабит Батулла]]
| татар язучысы, драматург, публицист, җәмәгать эшлеклесе
| [[:d:Q13206648|Q13206648]]
| [[:commons:Category:Rabit Batulla|Rabit Batulla]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/batulla-rabit razdely/kultura/literatura/shheslr/batulla-rabit]
|-
| style='text-align:right'| 737
| [[Файл:Ravil Fayzullin (2019-07-05).jpg|center|128px]]
| [[Равил Фәйзуллин]]
| татар шагыйре
| [[:d:Q13206652|Q13206652]]
| [[:commons:Category:Ravil Fayzullin|Ravil Fayzullin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/fajzullin-ravil-abdrahmanovich razdely/kultura/literatura/personalii/fajzullin-ravil-abdrahmanovich]
|-
| style='text-align:right'| 738
| 
| [[Рангазар (Мәллә кушылдыгы)|Рангазар]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q757025|Q757025]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rangazar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rangazar]
|-
| style='text-align:right'| 739
| 
| [[Рафаил Баһаветдинов]]
| Казан тумышлы Киев рәссамы (1931-2017)
| [[:d:Q12080130|Q12080130]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bagautdinov-rafaehl-mahmutovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bagautdinov-rafaehl-mahmutovich]
|-
| style='text-align:right'| 740
| 
| [[Рафаэль Ильясов|Рафаил Ильясов]]
| җырчы (тенор), музыка эшлеклесе, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1984), ТРның халык артисты (1991)
| [[:d:Q40038605|Q40038605]]
| [[:commons:Category:Rafael Ilyasov|Rafael Ilyasov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyasov-rafail-rafaehl-zarifovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyasov-rafail-rafaehl-zarifovich]
|-
| style='text-align:right'| 741
| [[Файл:Rafail Shaidullin (2021-10-19).JPG|center|128px]]
| [[Рафаил Шәйдуллин]]
| тарих фәннәре докторы, профессор, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (2010)
| [[:d:Q110058593|Q110058593]]
| [[:commons:Category:Rafail Shaidullin|Rafail Shaidullin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/shjdullin-rafail-vli-uly razdely/nauka/personalii/shjdullin-rafail-vli-uly]
|-
| style='text-align:right'| 742
| [[Файл:Rizaeddin bin Fakhreddin.jpg|center|128px]]
| [[Ризаэддин Фәхреддин|Ризаэтдин Фәхретдин]]
| тарихчы, әдип, педагог һәм күренекле дин эшлеклесе
| [[:d:Q4481567|Q4481567]]
| [[:commons:Category:Rizaeddin Fahreddin|Rizaeddin Fahreddin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/fhretdin-riza razdely/religiya/islam/shheslr/fhretdin-riza]
|-
| style='text-align:right'| 743
| [[Файл:Rifkat Minnikhanov (prav.tatarstan.ru).jpg|center|128px]]
| [[Рифкать Миңнеханов]]
| 
| [[:d:Q31444394|Q31444394]]
| [[:commons:Category:Rifkat Minnikhanov|Rifkat Minnikhanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minekhanov-rifkat-nurgali-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minekhanov-rifkat-nurgali-uly]
|-
| style='text-align:right'| 744
| 
| ''[[:d:Q117853339|Роберт Рәкыйпов]]''
| укытучы, шагыйрь, Тукай бүләге иясе (2008)
| [[:d:Q117853339|Q117853339]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/rakipov-robert-ziganshevich razdely/kultura/literatura/personalii/rakipov-robert-ziganshevich]
|-
| style='text-align:right'| 745
| 
| [[Роза Салихова (1948)|Роза Салихова]]
| 
| [[:d:Q87710607|Q87710607]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salihova-roza-gavis-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salihova-roza-gavis-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 746
| 
| [[Роза Туфитуллова]]
| 
| [[:d:Q13206722|Q13206722]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/tufitullova-roza-rahmatullovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/tufitullova-roza-rahmatullovna]
|-
| style='text-align:right'| 747
| 
| [[Рокыя Кушловская]]
| драма актрисасы, ТАССР атказанган артисты (1957)
| [[:d:Q58413036|Q58413036]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kushlovskaya-rokyya-kamaletdin-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kushlovskaya-rokyya-kamaletdin-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 748
| 
| [[Рамазан (елга)|Ромодан]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның сул кушылдыгы
| [[:d:Q6556107|Q6556107]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/romodan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/romodan]
|-
| style='text-align:right'| 749
| 
| [[Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе]]
| 
| [[:d:Q65301623|Q65301623]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-po-delam-grazhdanskoj-oborony-i-chrezvychajnym-situaciyam-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-po-delam-grazhdanskoj-oborony-i-chrezvychajnym-situaciyam-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 750
| 
| [[Рубин Абдуллин]]
| пианист һәм органист, консерватория профессоры, ректоры
| [[:d:Q16342392|Q16342392]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rubin-kbir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rubin-kbir-uly]
|-
| style='text-align:right'| 751
| [[Файл:Русско-Немецкая Швейцария.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q128210537|Рус-немец Швейцариясе]]''
| Казан елгасы буендагы ландшафтлы табигать истәлеге, табигый парк
| [[:d:Q128210537|Q128210537]]
| [[:commons:Category:Russian-German Switzerland|Russian-German Switzerland]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/ohrana-prirody/terlek-taulary razdely/priroda/ohrana-prirody/terlek-taulary]
|-
| style='text-align:right'| 752
| [[Файл:Dzerzhinsky Street odd side.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы|РФ ЭЭМның Татарстан Республикасы буенча министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q6867271|Q6867271]]
| [[:commons:Category:Ministry of Interior in the Republic of Tatarstan|Ministry of Interior in the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-vnutrennih-del-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-vnutrennih-del-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 753
| 
| [[Рыс]]
| Татарстанның Әгерҗе районындагы юкка чыккан авыл
| [[:d:Q65301928|Q65301928]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/rysovo razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/rysovo]
|-
| style='text-align:right'| 754
| [[Файл:Рүзәл Юсупов.jpg|center|128px]]
| [[Рүзәл Йосыпов]]
| Тел галиме, филология фәннәре докторы (1982), Татарстан Фәннәр академиясе академигы (2007; 1992 елдан мөхбир әгъзасы), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1989)
| [[:d:Q110129006|Q110129006]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yusupov-rzl-gabdullaan-uly razdely/nauka/personalii/yusupov-rzl-gabdullaan-uly]
|-
| style='text-align:right'| 755
| 
| [[Рәдиф Сәгъди]]
| татар язучысы, драматург
| [[:d:Q13206782|Q13206782]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/sgdiev-rdif-nip-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/sgdiev-rdif-nip-uly]
|-
| style='text-align:right'| 756
| 
| [[Рәисә Билалова|Рәисә  Билалова]]
| опера җырчысы (колоратуралы сопрано), педагог, ТАССРның халык артисткасы (1964)
| [[:d:Q58876895|Q58876895]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bilyalova-raisa-gajsovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bilyalova-raisa-gajsovna]
|-
| style='text-align:right'| 757
| 
| [[Рәмзи Илялов]]
| язучы
| [[:d:Q20581471|Q20581471]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/ilyalov-ramzi-ibragimovich razdely/kultura/literatura/personalii/ilyalov-ramzi-ibragimovich]
|-
| style='text-align:right'| 758
| 
| [[Рәшит Абдуллин]]
| композитор, җырлар авторы, җырчы, ансамбльләр җитәкчесе
| [[:d:Q25555835|Q25555835]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rshit-faruk-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rshit-faruk-uly]
|-
| style='text-align:right'| 759
| 
| [[Рәшит Ваһапов]]
| татар җырчысы (тенор)
| [[:d:Q4102191|Q4102191]]
| [[:commons:Category:Rashid Vagapov|Rashid Vagapov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vaapov-rshit razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vaapov-rshit]
|-
| style='text-align:right'| 760
| 
| [[Рәшит Сафиуллин]]
| ССРБ һәм РФ дизайнеры, театр һәм кино рәссамы, графигы, нәкышьче (1949-2024)
| [[:d:Q18019543|Q18019543]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/safiullin-rshit-tlgat-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/safiullin-rshit-tlgat-uly]
|-
| style='text-align:right'| 761
| 
| ''[[:d:Q133263790|Рөстәм Абдуллаев]]''
| Оренбург дәүләт татар драма театры сәнгать җитәкчесе, ТАССР һәм РФ атказанган артисты
| [[:d:Q133263790|Q133263790]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/abdullaev-rstm-gabdershit-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/abdullaev-rstm-gabdershit-uly]
|-
| style='text-align:right'| 762
| 
| [[Рөстәм Габәшев]]
| 
| [[:d:Q125567081|Q125567081]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gabshev-rstm-soltan-uly razdely/nauka/personalii/gabshev-rstm-soltan-uly]
|-
| style='text-align:right'| 763
| [[Файл:Rustam Minnikhanov official photo 01 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Рөстәм Миңнеханов]]
| Татарстанның икенче президенты, Татарстан Республикасы Рәисе
| [[:d:Q983503|Q983503]]
| [[:commons:Category:Rustam Minnikhanov|Rustam Minnikhanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minehanov-rstm-nurgali-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minehanov-rstm-nurgali-uly]
|-
| style='text-align:right'| 764
| 
| [[Рөстәм Усманов (1915)|Рөстәм Усманов]]
| метеоролог
| [[:d:Q131625749|Q131625749]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/usmanov-rustem-fatyhovich razdely/nauka/personalii/usmanov-rustem-fatyhovich]
|-
| style='text-align:right'| 765
| 
| ''[[:d:Q36360007|Саба]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казкаш (Мишә елгасы бассейны) елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36360007|Q36360007]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saba razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saba]
|-
| style='text-align:right'| 766
| 
| [[Саба аграр көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444490|Q31444490]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sabinskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sabinskij-agrarnyj-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 767
| [[Файл:Тулушка2 (Сабинский).JPG|center|128px]]
| [[Саба районы]]
| Татарстанның төньяк өлешендә урнашкан муниципаль район
| [[:d:Q2220508|Q2220508]]
| [[:commons:Category:Sabinsky District|Sabinsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/saba-rajony-1/saba-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/saba-rajony-1/saba-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 768
| [[Файл:Здание народной аудитории г.Мензелинск.jpg|center|128px]]
| [[Минзәлә татар дәүләт драма театры|Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә дәүләт татар драма театры]]
| 
| [[:d:Q20587200|Q20587200]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/menzelinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/menzelinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr]
|-
| style='text-align:right'| 769
| 
| [[Садри Ахун]]
| 
| [[:d:Q20574726|Q20574726]]
| [[:commons:Category:Sadri Akhun|Sadri Akhun]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ahun-sadri-slah-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ahun-sadri-slah-uly]
|-
| style='text-align:right'| 770
| 
| [[Саклау суы (Минзәлә кушылдыгы)|Саклаусу]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q30310124|Q30310124]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saklausu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saklausu]
|-
| style='text-align:right'| 771
| 
| [[Салих Корбангалиев]]
| табиб-хирург, фән докторы, профессор
| [[:d:Q112989084|Q112989084]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/kurbangaleev-korbangaliev-salih-muhutdinovich razdely/zdravoohranenie/personalii/kurbangaleev-korbangaliev-salih-muhutdinovich]
|-
| style='text-align:right'| 772
| [[Файл:Salikh Saydashev.jpg|center|128px]]
| [[Салих Сәйдәшев]]
| татар композиторы
| [[:d:Q1991887|Q1991887]]
| [[:commons:Category:Salikh Saydashev|Salikh Saydashev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/sjdshev-salih-amaletdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/sjdshev-salih-amaletdin-uly]
|-
| style='text-align:right'| 773
| 
| [[Түбән Кама музыка көллияте|Салих Сәйдәшев исемендәге Түбән Кама музыка көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444403|Q31444403]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-muzykalnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-muzykalnyj-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 774
| 
| [[Салкынсу (Минзәлә кушылдыгы)|Салкынсу]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4499300|Q4499300]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salkynsu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salkynsu]
|-
| style='text-align:right'| 775
| 
| [[Салман (Актай кушылдыгы)|Салман]]
| Татарстандагы елга, Актай кушылдыгы
| [[:d:Q36357587|Q36357587]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salman razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salman]
|-
| style='text-align:right'| 776
| [[Файл:Pieter Brueghel the Younger, 'Paying the Tax (The Tax Collector)' oil on panel, 1620-1640. USC Fisher Museum of Art.jpg|center|128px]]
| [[салым]]
| 
| [[:d:Q8161|Q8161]]
| [[:commons:Category:Taxes|Taxes]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/nalogi razdely/ekonomika/nalogi]
|-
| style='text-align:right'| 777
| [[Файл:Samara - View from Volga (2008-07-13).jpg|center|128px]]
| [[Самар өлкәсе]]
| Россия Федерациясе федераль субъекты, өлкә дәрәҗәсендәге төбәк
| [[:d:Q1727|Q1727]]
| [[:commons:Category:Samara Oblast|Samara Oblast]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/samarskaya-oblast/samarskaya-oblast razdely/rossijskaya-federaciya/samarskaya-oblast/samarskaya-oblast]
|-
| style='text-align:right'| 778
| [[Файл:Saniye İffet.jpg|center|128px]]
| [[Сания Гыйффәт]]
| татар шагыйрәсе, прозаик, драматург, публицист, мөгаллим, татар эмиграциясенең Төркиядәге күренекле вәкиле (1899-1957)
| [[:d:Q13206862|Q13206862]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/giffat-ugan razdely/kultura/literatura/personalii/giffat-ugan]
|-
| style='text-align:right'| 779
| [[Файл:Sara Sadíqova Mäskäw konservatoriäsendä uqığan çaqta 1924.jpg|center|128px]]
| [[Сара Садыйкова]]
| татар композиторы, беренче һөнәри татар хатын-кыз композиторы, югары музыкаль белемле беренче профессиональ татар җырчысы (сопрано), драма актрисасы
| [[:d:Q4404938|Q4404938]]
| [[:commons:Category:Sara Sadykova|Sara Sadykova]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/sadyjkova-sara-garif-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/sadyjkova-sara-garif-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 780
| [[Файл:Sara Shakulova.jpg|center|128px]]
| [[Сара Шакулова]]
| татар математик, педагог (1887-1964)
| [[:d:Q20595772|Q20595772]]
| [[:commons:Category:Sara Shakulova|Sara Shakulova]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/shakulova-sara-kasimovna-kasimhanovna razdely/obrazovanie/personalii/shakulova-sara-kasimovna-kasimhanovna]
|-
| style='text-align:right'| 781
| 
| [[Саравыл]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4408495|Q4408495]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saravyl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saravyl]
|-
| style='text-align:right'| 782
| 
| [[Саре Абдуллина]]
| икътисадчы, икътисад фәннәре докторы, профессор, ТАССР атказанган фән эшлеклесе
| [[:d:Q25555725|Q25555725]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/abdullina-sare-nuri-kyzy razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/abdullina-sare-nuri-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 783
| 
| [[Сарман аграр көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444474|Q31444474]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sarmanovskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sarmanovskij-agrarnyj-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 784
| 
| [[Сармаш (елга)|Сармаш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кече Ирнәнең (Урман Зәе, Дала Зәе бассейннары) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36359761|Q36359761]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarmash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarmash]
|-
| style='text-align:right'| 785
| 
| [[Сарсаз (Стәрле кушылдыгы)|Сарсаз]]
| елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең (Ык бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4408766|Q4408766]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarsaz-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarsaz-1]
|-
| style='text-align:right'| 786
| 
| [[Сасна Пучинкәсе]]
| 
| [[:d:Q14787864|Q14787864]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/sasna-pchinkse razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/sasna-pchinkse]
|-
| style='text-align:right'| 787
| 
| [[Саурыш (елга)|Саурыш]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4404243|Q4404243]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saurysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saurysh]
|-
| style='text-align:right'| 788
| 
| ''[[:d:Q36357194|Сая]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Сола елгасының (Казансу елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36357194|Q36357194]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saya]
|-
| style='text-align:right'| 789
| 
| [[Сеинка|Сеин]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кибәченең (Мишә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556232|Q6556232]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sein razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sein]
|-
| style='text-align:right'| 790
| 
| [[Сергей Богатырев|Сергей Богатырёв]]
| ССРБ һәм РФ химик-технологы (1929-1995)
| [[:d:Q63682143|Q63682143]]
| [[:commons:Category:Sergey Bogatyryov|Sergey Bogatyryov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bogatyrev-sergej-georgievich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bogatyrev-sergej-georgievich]
|-
| style='text-align:right'| 791
| 
| [[Сергей Лывин]]
| нәкышьче (1923-2000), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960), ТАССРның халык рәссамы (1973)
| [[:d:Q20590132|Q20590132]]
| [[:commons:Category:Sergey Lyvin|Sergey Lyvin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lyvin-sergej-osipovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lyvin-sergej-osipovich]
|-
| style='text-align:right'| 792
| 
| [[Сибгат Хәким]]
| татар шагыйре, публицист, җәмәгать эшлеклесе, Татарстанның Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе иясе
| [[:d:Q4494917|Q4494917]]
| [[:commons:Category:Sibgat Hakim|Sibgat Hakim]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/hkim-hkimov-sibgat-tai-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/hkim-hkimov-sibgat-tai-uly]
|-
| style='text-align:right'| 793
| 
| [[Сикия (Сөн кушылдыгы)|Сикия]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөннең (Агыйдел бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4419039|Q4419039]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sikiya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sikiya]
|-
| style='text-align:right'| 794
| 
| [[Симгә]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4448716|Q4448716]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simg razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simg]
|-
| style='text-align:right'| 795
| 
| [[Симет (Ашыт кушылдыгы)|Симет]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашытның (Илләт бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4415550|Q4415550]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simet razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simet]
|-
| style='text-align:right'| 796
| 
| [[Сипса]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ушманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q484454|Q484454]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sipsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sipsa]
|-
| style='text-align:right'| 797
| 
| ''[[:d:Q36359322|Сирма]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Тимерлек елгасының (Олы Чирмешән елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36359322|Q36359322]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sirma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sirma]
|-
| style='text-align:right'| 798
| 
| ''[[:d:Q22405014|Сола]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q22405014|Q22405014]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sola-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sola-1]
|-
| style='text-align:right'| 799
| 
| [[Соловьевка (Татарстан)|Соловьевка]]
| 
| [[:d:Q13207039|Q13207039]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/solovevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/solovevka]
|-
| style='text-align:right'| 800
| [[Файл:Ғәзиз Әлмөхәмәтов һәм Солтан Ғәбәши. Өфө, 1937 йыл.png|center|128px]]
| [[Солтан Габәши]]
| татар халкының көйязары, педагог һәм музыкаль-җәмәгать эшлеклесе
| [[:d:Q4773937|Q4773937]]
| [[:commons:Category:Sultan Gabyashi|Sultan Gabyashi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gabshi-soltan razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gabshi-soltan]
|-
| style='text-align:right'| 801
| 
| [[Сон (Бөрсет кушылдыгы)|Сон]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бөрсетнең (Чулман бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q13207196|Q13207196]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/son razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/son]
|-
| style='text-align:right'| 802
| 
| ''[[:d:Q55659434|Сопа]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Сумка елгасының (Идел елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q55659434|Q55659434]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sopa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sopa]
|-
| style='text-align:right'| 803
| [[Файл:Sofia Gubaidulina (2016-11-03).jpg|center|128px]]
| [[Софья Гобәйдуллина|София Гобәйдуллина]]
| мәшһүр татар композиторы
| [[:d:Q165668|Q165668]]
| [[:commons:Category:Sofia Gubaidulina|Sofia Gubaidulina]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gobjdullina-sofiya-sgat-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gobjdullina-sofiya-sgat-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 804
| 
| [[Степан Бечко-Друзин]]
| РИ һәм ССРБ инженеры, Казан архитекторы (1860-1927+)
| [[:d:Q63415382|Q63415382]]
| [[:commons:Category:Stepan Bechko-Druzin|Stepan Bechko-Druzin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/bechko-druzin-stepan-vladimirovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/bechko-druzin-stepan-vladimirovich]
|-
| style='text-align:right'| 805
| 
| [[Сукаеш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4447451|Q4447451]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sukaesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sukaesh]
|-
| style='text-align:right'| 806
| 
| [[Сулы (Мишә кушылдыгы)|Сулы]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q12563390|Q12563390]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sula razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sula]
|-
| style='text-align:right'| 807
| 
| ''[[:d:Q35452090|Сулы]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дим елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q35452090|Q35452090]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/suly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/suly]
|-
| style='text-align:right'| 808
| [[Файл:Река Сумка.jpg|center|128px]]
| [[Сумка (Идел кушылдыгы)|Сумка]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Иделнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1093407|Q1093407]]
| [[:commons:Category:Sumka River (Tatarstan)|Sumka River (Tatarstan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sumka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sumka]
|-
| style='text-align:right'| 809
| [[Файл:Awyrlun o Lyn Efyrnwy (Llyn Llanwddyn) - Aerial Image of Llyn Efyrnwy (lake Vyrnwy) in Novemebr 2022 29.png|center|128px]]
| [[сусаклагыч]]
| елга үзәнендә суны икътисади кирәкләре кулланыр өчен җыю һәм саклау максатында корылган ясалма сулык
| [[:d:Q131681|Q131681]]
| [[:commons:Category:Reservoirs|Reservoirs]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/susaklagych razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/susaklagych]
|-
| style='text-align:right'| 810
| 
| [[Чошы|Суша]]
| 
| [[:d:Q6555854|Q6555854]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 811
| 
| [[Ямбакты (елга)|Сушка]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның (Идел бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q12563472|Q12563472]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sushka]
|-
| style='text-align:right'| 812
| 
| [[Сәгыйть Хәлфин]]
| мәгърифәтче, татар теле укытучысы
| [[:d:Q20594660|Q20594660]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/halfin-sagit-hasanovich razdely/obrazovanie/personalii/halfin-sagit-hasanovich]
|-
| style='text-align:right'| 813
| 
| [[Сәет Булатов]]
| татар драма актеры, режиссер, педагог, ТАССРның атказанган артисты (1944)
| [[:d:Q64220988|Q64220988]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bulatov-set-sadri-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bulatov-set-sadri-uly]
|-
| style='text-align:right'| 814
| [[Файл:Said Vahidi, 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Сәет Вахиди]]
| 
| [[:d:Q4105358|Q4105358]]
| [[:commons:Category:Said Vahidi|Said Vahidi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/vahidi-set razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/vahidi-set]
|-
| style='text-align:right'| 815
| [[Файл:Алкин SG.jpg|center|128px]]
| [[Сәетгәрәй Алкин]]
| 
| [[:d:Q4062497|Q4062497]]
| [[:commons:Category:Said-Girey Alkin|Said-Girey Alkin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-setgrj-shaihmt-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-setgrj-shaihmt-uly]
|-
| style='text-align:right'| 816
| [[Файл:Sekerka River (2024-06-04) 02.jpg|center|128px]]
| [[Сәкел]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы
| [[:d:Q85678|Q85678]]
| [[:commons:Category:Sekerka River|Sekerka River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/skel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/skel]
|-
| style='text-align:right'| 817
| 
| [[Сәлах Хөсни]]
| татар актёры, режиссёр, драматург (1912-1974), ТАССРның атказанган артисты (1950), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960)
| [[:d:Q62753292|Q62753292]]
| [[:commons:Category:Salah Husni|Salah Husni]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hsni-hsnetdinov-slh-mhetdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hsni-hsnetdinov-slh-mhetdin-uly]
|-
| style='text-align:right'| 818
| 
| ''[[:d:Q36359377|Сәләнгеш]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36359377|Q36359377]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slngesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slngesh]
|-
| style='text-align:right'| 819
| 
| [[Сәрдә (елга)|Сәрдә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q487430|Q487430]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srd razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srd]
|-
| style='text-align:right'| 820
| 
| [[Сәрәпәле (елга)|Сәрәпәле]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1095642|Q1095642]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srple razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srple]
|-
| style='text-align:right'| 821
| 
| [[Сәхнә (журнал)|Сәхнә]]
| татар телле рәсемле театр, эстрада журналы
| [[:d:Q25556873|Q25556873]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sehkhneh razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sehkhneh]
|-
| style='text-align:right'| 822
| 
| [[Сөббух Рәфыйков]]
| татар шагыйре, язучы (1913-1971)
| [[:d:Q13207189|Q13207189]]
| [[:commons:Category:Subbuh Rafikov|Subbuh Rafikov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/rafikov-subbuh-hadievich razdely/kultura/literatura/personalii/rafikov-subbuh-hadievich]
|-
| style='text-align:right'| 823
| [[Файл:Soyembika.jpg|center|128px]]
| [[Сөембикә ханбикә|Сөембикә]]
| Казан ханлыгы ханбикәсе
| [[:d:Q470208|Q470208]]
| [[:commons:Category:Syuyumbike of Kazan|Syuyumbike of Kazan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/sembik razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/sembik]
|-
| style='text-align:right'| 824
| 
| [[Кырпы (елга)|Сөйке]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бырысның (Чулман бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556217|Q6556217]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sjke razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sjke]
|-
| style='text-align:right'| 825
| 
| [[Сөлчә (Зөя кушылдыгы)|Сөлчә]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы
| [[:d:Q85363|Q85363]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch]
|-
| style='text-align:right'| 826
| 
| [[Сөлчә (Олы Сөлчә кушылдыгы)|Сөлчә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4445906|Q4445906]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-2]
|-
| style='text-align:right'| 827
| 
| [[Сөлчә (Олы Кәминкә кушылдыгы)|Сөлчә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Кәминкәнең (Чишмә бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q13207119|Q13207119]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-1]
|-
| style='text-align:right'| 828
| 
| [[Сөн]]
| Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең (Чулман бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q1530753|Q1530753]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sn]
|-
| style='text-align:right'| 829
| 
| [[Сөрәнчәк (елга)|Сөренчәк]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4446621|Q4446621]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srnchk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srnchk]
|-
| style='text-align:right'| 830
| 
| [[Табар (елга)|Табар]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4449205|Q4449205]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tabar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tabar]
|-
| style='text-align:right'| 831
| 
| [[Тавил Хаҗиәхмәтов|Тавил Хаҗиәхмәтев]]
| 
| [[:d:Q20594324|Q20594324]]
| [[:commons:Category:Tavil Haziahmetov|Tavil Haziahmetov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haziahmetov-tavil-giniatovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haziahmetov-tavil-giniatovich]
|-
| style='text-align:right'| 832
| [[Файл:Река Толкишка.JPG|center|128px]]
| [[Талкыш (Чишмә кушылдыгы)|Талкыш]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q6566508|Q6566508]]
| [[:commons:Category:Tolkishka River|Tolkishka River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/talkysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/talkysh]
|-
| style='text-align:right'| 833
| 
| [[Танай (елга)|Танай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q1095826|Q1095826]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tanaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tanaj]
|-
| style='text-align:right'| 834
| 
| [[Тархан (Бидәңге кушылдыгы)|Тархан]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Бидәңгенең (Кылна, Зөя бассейннары) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4452222|Q4452222]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tarhan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tarhan]
|-
| style='text-align:right'| 835
| 
| [[ТАССР азык-төлек сәнәгате министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q97230970|Q97230970]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-pishchevoj-promyshlennosti-tatarskoj-assr razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-pishchevoj-promyshlennosti-tatarskoj-assr]
|-
| style='text-align:right'| 836
| [[Файл:Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR (1937).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q135435301|ТАССРның 10 еллыгы исемендәге мәдәният сарае]]''
| Казандагы совет архитектурасы истәлеге
| [[:d:Q135435301|Q135435301]]
| [[:commons:Category:Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR|Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/dvorec-kultury-imeni-10-letiya-tassr razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/dvorec-kultury-imeni-10-letiya-tassr]
|-
| style='text-align:right'| 837
| 
| [[Татар Аксуы]]
| 
| [[:d:Q13207277|Q13207277]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/tatar-aksuy razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/tatar-aksuy]
|-
| style='text-align:right'| 838
| [[Файл:Театр Кукол (Puppet Theatre) - panoramio (2).jpg|center|128px]]
| [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]]
| Россиянең һәм Татарстанның иң өлкән театрларыннан берсе – балалар өчен тамашалар күрсәтү буенча махсуслашкан мәдәният оешмасы
| [[:d:Q13207309|Q13207309]]
| [[:commons:Category:Tatar Puppet Theater|Tatar Puppet Theater]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-kurchak-teatry-kiyat razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-kurchak-teatry-kiyat]
|-
| style='text-align:right'| 839
| 
| [[Татар иле (гәзит, Казан)|Татар иле]]
| 1990-2007 елларда Казанда чыккан бөтентатар газетасы
| [[:d:Q134173265|Q134173265]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatar-ile-tatarskie-kraya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatar-ile-tatarskie-kraya]
|-
| style='text-align:right'| 840
| 
| [[Татар мәдәнияте йорты]]
| 
| [[:d:Q65299325|Q65299325]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/dom-tatarskoj-kultury razdely/kultura/dom-tatarskoj-kultury]
|-
| style='text-align:right'| 841
| [[Файл:Татар энциклопедиясе институты (2).jpg|center|128px]]
| [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]]
| Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенә керүче фәнни-тикшеренү институты
| [[:d:Q96313337|Q96313337]]
| [[:commons:Category:Institute of Tatar Encyclopedia and Regional Studies|Institute of Tatar Encyclopedia and Regional Studies]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatar-enciklopediyase-m-tbkne-jrn-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatar-enciklopediyase-m-tbkne-jrn-instituty]
|-
| style='text-align:right'| 842
| 
| [[Татар әдәбияты һәм сәнгате декадасы (1957)|Татар әдәбияты һәм сәнгате декадасы]]
| 
| [[:d:Q97229835|Q97229835]]
| [[:commons:Category:Decade of Tatar Art and Literature in Moscow|Decade of Tatar Art and Literature in Moscow]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/mskd-tatar-dbiyaty-m-sngate-dekadasy razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/mskd-tatar-dbiyaty-m-sngate-dekadasy]
|-
| style='text-align:right'| 843
| [[Файл:Yelabuga. The confluence of the river Toyma and Kama P6211077 2575.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан]]
| Россия Федерациясе белән берләшкән һәм Россия Федерациясе субъекты булган демократик хокукый дәүләт, Татарстан Конституциясе, Россия Федерациясе һәм Татарстан арасындагы махсус шәртнәмә нигезендә Россия Федерациясе белән берләшкән республика
| [[:d:Q5481|Q5481]]
| [[:commons:Category:Tatarstan|Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy]
|-
| style='text-align:right'| 844
| 
| [[Татарстан (телерадиокомпания)]]
| 
| [[:d:Q4452537|Q4452537]]
| [[:commons:Category:GTRK Tatarstan|GTRK Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/gosudarstvennaya-teleradioveshchatelnaya-kompaniya-tatarstan razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/gosudarstvennaya-teleradioveshchatelnaya-kompaniya-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 845
| 
| [[Татарстан Конституциясе]]
| Татарстан Җөмһүриятенең төп кануны
| [[:d:Q4231550|Q4231550]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy-konstituciyase razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy-konstituciyase]
|-
| style='text-align:right'| 846
| [[Файл:Arbitration court of the Republic of Tatarstan 2016-06-09 (1).jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Арбитраж суды]]
| суд хакимиятен гамәлгә ашыручы орган
| [[:d:Q105603977|Q105603977]]
| [[:commons:Category:Arbitration court of the Republic of Tatarstan|Arbitration court of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/arbitrazhnyj-sud-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/arbitrazhnyj-sud-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 847
| [[Файл:Kazan 20180808 200633.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q65301630|Q65301630]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkonomiki-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkonomiki-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 848
| [[Файл:Red book of Tatarstan.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Кызыл китабы]]
| 
| [[:d:Q4238114|Q4238114]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-kyzyl-kitaby-hajvannar-semleklr-gmblr razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-kyzyl-kitaby-hajvannar-semleklr-gmblr]
|-
| style='text-align:right'| 849
| [[Файл:National Library Tatarstan — NCC «Kazan» (2020-09-02), exterior 05.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Милли китапханәсе|Татарстан Республикасы Милли китапханәсе]]
| 
| [[:d:Q4314821|Q4314821]]
| [[:commons:Category:National Library of the Republic of Tatarstan|National Library of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/nacionalnaya-biblioteka-respubliki-tatarstan razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/nacionalnaya-biblioteka-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 850
| [[Файл:Kremlyovskaya street 9, Kazan (2021-09-23) 01.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q20591763|Q20591763]]
| [[:commons:Category:Ministry of Education and Science of the Republic of Tatarstan|Ministry of Education and Science of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-obrazovaniya-i-nauki-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-obrazovaniya-i-nauki-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 851
| 
| ''[[:d:Q130331369|Татарстан Республикасы мәгарифен үстерү институты]]''
| 
| [[:d:Q130331369|Q130331369]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/institut-razvitiya-obrazovaniya-respubliki-tatarstan razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/institut-razvitiya-obrazovaniya-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 852
| [[Файл:Pushkin Street 66, Kazan (2021-07-31) 01.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q20591817|Q20591817]]
| [[:commons:Category:Ministry of Culture of the Republic of Tatarstan|Ministry of Culture of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-kultury-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-kultury-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 853
| 
| ''[[:d:Q123149559|Татарстан Республикасы прокуратурасы]]''
| Россия Федерация субъекты прокуратурасы
| [[:d:Q123149559|Q123149559]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/prokuratura razdely/istoriya/novejshee-vremya/prokuratura]
|-
| style='text-align:right'| 854
| 
| ''[[:d:Q137971705|Татарстан Республикасы сулыклары]]''
| Гидрографик белешмә
| [[:d:Q137971705|Q137971705]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-sulyklary razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-sulyklary]
|-
| style='text-align:right'| 855
| [[Файл:Mushtari st 11.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q64605177|Q64605177]]
| [[:commons:Category:Ministry of Health of the Republic of Tatarstan|Ministry of Health of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 856
| [[Файл:Ostrovsky Street 4, Kazan (2021-08-03) 01.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q65301638|Q65301638]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-promyshlennosti-i-torgovli-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-promyshlennosti-i-torgovli-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 857
| [[Файл:Dzerzhinsky street 10, Kazan (2023-07-06) 01.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q65301641|Q65301641]]
| [[:commons:Category:Ministry of Construction, Architecture and Housing and Communal Services of the Republic of Tatarstan|Ministry of Construction, Architecture and Housing and Communal Services of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-zhilishchno-kommunalnogo-hozyajstva-tatarskoj-assr razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-zhilishchno-kommunalnogo-hozyajstva-tatarskoj-assr]
|-
| style='text-align:right'| 858
| [[Файл:Pushkin Street 37, Kazan (2021-07-31) 05.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Финанс министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q20591830|Q20591830]]
| [[:commons:Category:Ministry of Finances of the Republic of Tatarstan|Ministry of Finances of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-finansov-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-finansov-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 859
| [[Файл:Tatarstan Acad Sci.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]
| 
| [[:d:Q4059241|Q4059241]]
| [[:commons:Category:Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan|Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatarstan-respublikasy-fnnr-akademiyase razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatarstan-respublikasy-fnnr-akademiyase]
|-
| style='text-align:right'| 860
| [[Файл:Institute Marjani.jpg|center|128px]]
| [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]
| 
| [[:d:Q25380781|Q25380781]]
| [[:commons:Category:Institute of History named after Shigabutdin Marjani|Institute of History named after Shigabutdin Marjani]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tarih-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tarih-instituty]
|-
| style='text-align:right'| 861
| 
| [[Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q65301186|Q65301186]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-truda-zanyatosti-i-socialnoj-zashchity-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-truda-zanyatosti-i-socialnoj-zashchity-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 862
| [[Файл:Pavliukhin street 75 (2022-08-30) 06.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Экология һәм табигый байлыклар министрлыгы]]
| Төбәкнең әйләнә-тирә мохит тотрыклыгы һәм экосистема байлыклары өчен җаваплы министрлыгы
| [[:d:Q65301648|Q65301648]]
| [[:commons:Category:Ministry of Ecology and Natural Resources for the Republic of Tatarstan|Ministry of Ecology and Natural Resources for the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkologii-i-prirodnyh-resursov-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkologii-i-prirodnyh-resursov-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 863
| [[Файл:Kremlyovskaya Street 16, Kazan (2021-08-25) 06.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Юстиция министрлыгы]]
| 
| [[:d:Q65301652|Q65301652]]
| [[:commons:Category:Ministry of Justice of the Republic of Tatarstan|Ministry of Justice of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-yusticii-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-yusticii-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 864
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган авыл хуҗалыгы механизаторы]]
| 
| [[:d:Q61135639|Q61135639]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mekhanizator-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mekhanizator-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 865
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре]]
| 
| [[:d:Q61135666|Q61135666]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 866
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган агрономы]]
| 
| [[:d:Q61135614|Q61135614]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-agronom-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-agronom-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 867
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган азык-төлек сәнәгате хезмәткәре]]
| 
| [[:d:Q61135689|Q61135689]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-pishchevoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-pishchevoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 868
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган артисты|Татарстан Республикасының атказанган артисты]]
| 
| [[:d:Q4187936|Q4187936]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-artist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-artist-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 869
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган ветеринария табибы]]
| 
| [[:d:Q61135620|Q61135620]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-veterinarnyj-vrach-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-veterinarnyj-vrach-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 870
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган зоотехнигы]]
| 
| [[:d:Q61135637|Q61135637]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-zootekhnik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-zootekhnik-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 871
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган икътисадчысы]]
| 
| [[:d:Q61135668|Q61135668]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-ehkonomist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-ehkonomist-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 872
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе]]
| 
| [[:d:Q61135644|Q61135644]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mashinostroitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mashinostroitel-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 873
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган мәгълүматлаштыру һәм элемтә хезмәткәре]]
| 
| [[:d:Q61135658|Q61135658]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-informacii-i-svyazi-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-informacii-i-svyazi-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 874
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре]]
| 
| [[:d:Q61135697|Q61135697]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-kultury-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-kultury-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 875
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган нефтьчесе]]
| 
| [[:d:Q61135669|Q61135669]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-neftyanik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-neftyanik-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 876
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган рационализаторы]]
| 
| [[:d:Q61135670|Q61135670]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-racionalizator-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-racionalizator-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 877
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган сәламәтлек саклау хезмәткәре]]
| 
| [[:d:Q61135657|Q61135657]]
| [[:commons:Category:Honored Health Care Worker of the Republic of Tatarstan|Honored Health Care Worker of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 878
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе]]
| 
| [[:d:Q24932254|Q24932254]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-iskusstv-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-iskusstv-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 879
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган табибы]]
| 
| [[:d:Q61135631|Q61135631]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-vrach-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-vrach-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 880
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе]]
| 
| [[:d:Q61135692|Q61135692]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-stroitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-stroitel-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 881
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган уйлап табучысы]]
| 
| [[:d:Q16653432|Q16653432]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-izobretatel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-izobretatel-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 882
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган укытучысы]]
| 
| [[:d:Q61135696|Q61135696]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-uchitel-shkoly-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-uchitel-shkoly-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 883
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган фән эшлеклесе]]
| 
| [[:d:Q56494468|Q56494468]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 884
| 
| [[Татарстан Республикасының Атказанган фән һәм техника эшлеклесе]]
| 
| [[:d:Q61927234|Q61927234]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-i-tekhniki-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-i-tekhniki-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 885
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган химигы]]
| 
| [[:d:Q61135682|Q61135682]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-himik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-himik-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 886
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган югары мәктәп хезмәткәре]]
| 
| [[:d:Q61135704|Q61135704]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-vysshej-shkoly-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-vysshej-shkoly-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 887
| [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Атказанган җиңел сәнәгать хезмәткәре]]
| 
| [[:d:Q61135699|Q61135699]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-lyogkoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-lyogkoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 888
| [[Файл:Национальный музей Республики Татарстан.JPG|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының милли музее]]
| 
| [[:d:Q4315032|Q4315032]]
| [[:commons:Category:National museum of the Republic of Tatarstan|National museum of the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzejlar/tatarstan-respublikasyny-milli-muzee razdely/kultura/muzejlar/tatarstan-respublikasyny-milli-muzee]
|-
| style='text-align:right'| 889
| [[Файл:NarodniArtistTatarstana.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Халык артисты|Татарстан Республикасының халык артисты]]
| 
| [[:d:Q4313318|Q4313318]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-artist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-artist-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 890
| [[Файл:NarodniIsoTatarstan.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Халык рәссамы]]
| 
| [[:d:Q4313413|Q4313413]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-hudozhnik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-hudozhnik-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 891
| [[Файл:NarodniUcitelTatarstana.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Халык укытучысы]]
| 
| [[:d:Q4313405|Q4313405]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-uchitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-uchitel-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 892
| [[Файл:NarodniPisatelTatarstana.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасының Халык язучысы]]
| 
| [[:d:Q4313382|Q4313382]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-pisatel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-pisatel-respubliki-tatarstan]
|-
| style='text-align:right'| 893
| [[Файл:Ibrahimov Institute of Language, Literature and Art (2021-03-25) 02.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]
| 
| [[:d:Q13207360|Q13207360]]
| [[:commons:Category:Institute of Language, Literature and Art named after Galimzhan Ibrahimov|Institute of Language, Literature and Art named after Galimzhan Ibrahimov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tel-dbiyat-m-sngat-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tel-dbiyat-m-sngat-instituty]
|-
| style='text-align:right'| 894
| 
| [[Татарстан — Яңа Гасыр]]
| Татарстанның ике дәүләт телендә тапшыручы теле-радио-компаниясе
| [[:d:Q4452536|Q4452536]]
| [[:commons:Category:TNV|TNV]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/teleradiokompaniya-novyj-vek razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/teleradiokompaniya-novyj-vek]
|-
| style='text-align:right'| 895
| 
| [[1921-1922 еллар Татарстан ачлыгы|Татарстанда 1921-1922 еллар ачлыгы]]
| 
| [[:d:Q3567380|Q3567380]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/golod-1921-1922-godov razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/golod-1921-1922-godov]
|-
| style='text-align:right'| 896
| 
| [[Татарстанны гыйльми өйрәнү җәмгыяте]]
| 
| [[:d:Q110221763|Q110221763]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatarstanny-gyjlmi-jrn-mgyyate razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatarstanny-gyjlmi-jrn-mgyyate]
|-
| style='text-align:right'| 897
| [[Файл:State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology (new).png|center|128px]]
| [[Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге]]
| 
| [[:d:Q20591892|Q20591892]]
| [[:commons:Category:State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology|State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/gosudarstvennaya-premiya-respubliki-tatarstan-v-oblasti-nauki-i-tekhniki razdely/respublika-tatarstan/gosudarstvennaya-premiya-respubliki-tatarstan-v-oblasti-nauki-i-tekhniki]
|-
| style='text-align:right'| 898
| [[Файл:Balanced Rock.jpg|center|128px]]
| [[тау токымы]]
| җир кабыгы катламнарының билгеле бер төре, казылма минерал
| [[:d:Q8063|Q8063]]
| [[:commons:Category:Rocks|Rocks]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/tau-tokymnary razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/tau-tokymnary]
|-
| style='text-align:right'| 899
| 
| [[Николаевка (Минзәлә районы)|Тауборын]]
| 
| [[:d:Q20587918|Q20587918]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/nikolaevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/nikolaevka]
|-
| style='text-align:right'| 900
| 
| ''[[:d:Q34940006|Ташъелга]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мөшеге елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q34940006|Q34940006]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tashelga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tashelga]
|-
| style='text-align:right'| 901
| 
| [[Таһир Якупов]]
| җырчы (тенор, 1946-1999), ТАССРның атказанган артисты (1977)
| [[:d:Q13207356|Q13207356]]
| [[:commons:Category:Tagir Yakupov|Tagir Yakupov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yakupov-tagir-abdullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yakupov-tagir-abdullovich]
|-
| style='text-align:right'| 902
| 
| ''[[:d:Q1759988|тел нормалары]]''
| 
| [[:d:Q1759988|Q1759988]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yazykovaya-norma razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yazykovaya-norma]
|-
| style='text-align:right'| 903
| 
| [[Тетвел (елга)|Тетвел]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6567821|Q6567821]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tetvel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tetvel]
|-
| style='text-align:right'| 904
| 
| [[Тигән|Тигәнәле]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Шонталының (Чулман бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q6555561|Q6555561]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tignle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tignle]
|-
| style='text-align:right'| 905
| 
| [[Тимерлек (елга)|Тимерлек]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4454427|Q4454427]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/timerlek razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/timerlek]
|-
| style='text-align:right'| 906
| 
| [[Тимерша Соловьёв]]
| 
| [[:d:Q25555602|Q25555602]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/solovyov-timersha-salavatullovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/solovyov-timersha-salavatullovich]
|-
| style='text-align:right'| 907
| 
| [[Тиргәвеш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q756713|Q756713]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tirgvesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tirgvesh]
|-
| style='text-align:right'| 908
| 
| ''[[:d:Q36357243|Тож]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шәмәк елгасының (Казансу елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36357243|Q36357243]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tozh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tozh]
|-
| style='text-align:right'| 909
| 
| [[Тойгуҗа]]
| 
| [[:d:Q18803834|Q18803834]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/tojguzino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/tojguzino]
|-
| style='text-align:right'| 910
| 
| [[Томбарлы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q756083|Q756083]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tombarly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tombarly]
|-
| style='text-align:right'| 911
| 
| [[Томбы]]
| Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чирмешәннең (Бола, Зөя бассейннары) кушылдыгы
| [[:d:Q64706825|Q64706825]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tomba razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tomba]
|-
| style='text-align:right'| 912
| 
| [[Тормы]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4466199|Q4466199]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tormy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tormy]
|-
| style='text-align:right'| 913
| [[Файл:Peat (49302157252).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q184624|торф]]''
| 
| [[:d:Q184624|Q184624]]
| [[:commons:Category:Peat|Peat]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/torf razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/torf]
|-
| style='text-align:right'| 914
| 
| ''[[:d:Q4461599|Тоша]]''
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q4461599|Q4461599]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tosha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tosha]
|-
| style='text-align:right'| 915
| [[Файл:Trinia glauca eF.jpg|center|128px]]
| [[триния]]
| чатыр чәчәклеләр семьялыгыннан ике- һәм күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы
| [[:d:Q11953137|Q11953137]]
| [[:commons:Category:Trinia|Trinia]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/triniya razdely/priroda/rastitelnost/triniya]
|-
| style='text-align:right'| 916
| [[Файл:Dandelion (Taraxacum) Clock - Tennessee, USA - May 31, 2014.jpg|center|128px]]
| [[тузганак]]
| 
| [[:d:Q30024|Q30024]]
| [[:commons:Category:Taraxacum|Taraxacum]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/tuzganak razdely/priroda/rastitelnost/tuzganak]
|-
| style='text-align:right'| 917
| [[Файл:Views from the Devil's Tower-22.jpg|center|128px]]
| [[Туйма елгасы|Туйма]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q2464388|Q2464388]]
| [[:commons:Category:Toyma River|Toyma River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tujma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tujma]
|-
| style='text-align:right'| 918
| [[Файл:Туймазинский государственный татарский драматический театр.jpg|center|128px]]
| [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]]
| 
| [[:d:Q4465016|Q4465016]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tujmazinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tujmazinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr]
|-
| style='text-align:right'| 919
| [[Файл:Бетьки (09.09.05) - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Тукай районы]]
| 
| [[:d:Q2627322|Q2627322]]
| [[:commons:Category:Tukayevsky District|Tukayevsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tukaj-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tukaj-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 920
| [[Файл:Leptophyes punctatissima 20050808 028.jpg|center|128px]]
| [[Турыканатлылар]]
| бөҗәкләр отряды
| [[:d:Q167810|Q167810]]
| [[:commons:Category:Orthoptera|Orthoptera]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/turykanatlylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/turykanatlylar]
|-
| style='text-align:right'| 921
| 
| [[Туфан Миңнуллин]]
| күренекле татар драматургы, язучы, публицист, җәмәгать эшлеклесе, сәясәтче (1935-2012)
| [[:d:Q559129|Q559129]]
| [[:commons:Category:Tufan Minnullin|Tufan Minnullin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/minullin-tufan-gabdulla-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/minullin-tufan-gabdulla-uly]
|-
| style='text-align:right'| 922
| 
| [[Түбән Кама татар дәүләт драма театры|Туфан Миңнуллин исемендәге Түбән Кама татар дәүләт драма театры]]
| Түбән Кама шәһәрендә урнашкан татар театры
| [[:d:Q20592844|Q20592844]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/nizhnekamskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/nizhnekamskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr]
|-
| style='text-align:right'| 923
| 
| [[Түбән Кама педагогика көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444500|Q31444500]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-pedagogicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-pedagogicheskij-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 924
| [[Файл:Nizhnekamsk Main mosque.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Кама районы]]
| 
| [[:d:Q2220488|Q2220488]]
| [[:commons:Category:Nizhnekamsky District|Nizhnekamsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tbn-kama-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tbn-kama-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 925
| [[Файл:Nishnekamsk reservoir Naberezhnye Chelny.JPG|center|128px]]
| [[Түбән Кама сусаклагычы]]
| сусаклагыч
| [[:d:Q1425346|Q1425346]]
| [[:commons:Category:Nizhnekamsk Reservoir|Nizhnekamsk Reservoir]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/tbn-kama-susaklagychy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/tbn-kama-susaklagychy]
|-
| style='text-align:right'| 926
| 
| [[Түбән Кама транспорт инфраструктурасы көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444470|Q31444470]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-agropromyshlennyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-agropromyshlennyj-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 927
| 
| ''[[:d:Q36358782|Түбән Ямаш]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягында, Бөгелмә Зәе елгасының (Дала Зәе елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36358782|Q36358782]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nizhnyaya-yamashka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nizhnyaya-yamashka]
|-
| style='text-align:right'| 928
| 
| [[Тәлгать Бикчурин]]
| 
| [[:d:Q58870643|Q58870643]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bikchurin-talgat-nazmetdinovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bikchurin-talgat-nazmetdinovich]
|-
| style='text-align:right'| 929
| 
| ''[[:d:Q36358966|Тәмте]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишә елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36358966|Q36358966]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tmte razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tmte]
|-
| style='text-align:right'| 930
| 
| [[Тәслимә Фәйзуллина]]
| драма актрисасы, педагог (1953-2018), ТРның халык артисты (2008)
| [[:d:Q57315994|Q57315994]]
| [[:commons:Category:Taslima Fayzullina|Taslima Fayzullina]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/fajzullina-taslima-halyafovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/fajzullina-taslima-halyafovna]
|-
| style='text-align:right'| 931
| 
| [[Тәтеш авыл хуҗалыгы техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444480|Q31444480]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/tetyushskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/tetyushskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 932
| [[Файл:Тетюшифото.jpg|center|128px]]
| [[Тәтеш районы]]
| 
| [[:d:Q2670322|Q2670322]]
| [[:commons:Category:Tetyushsky District|Tetyushsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/ttesh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/ttesh-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 933
| [[Файл:00 3080 Mehliger Salbei (Salvia farinacea).jpg|center|128px]]
| [[Күбәләкләр|тәңкәканатлылар]]
| 
| [[:d:Q28319|Q28319]]
| [[:commons:Category:Lepidoptera|Lepidoptera]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kblklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kblklr]
|-
| style='text-align:right'| 934
| [[Файл:Common Nighthawk.jpg|center|128px]]
| [[Төн күгәрченнәре]]
| кошлар семьялыгы
| [[:d:Q27244|Q27244]]
| [[:commons:Category:Caprimulgidae|Caprimulgidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/tn-kgrchennre razdely/priroda/zhivotnyj-mir/tn-kgrchennre]
|-
| style='text-align:right'| 935
| 
| [[Урай (елга)|Урай]]
| Татарстан елгасы, Чулманның Көнбатыш Чулман алдындагы уң кушылдыгы
| [[:d:Q6555684|Q6555684]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uraj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uraj]
|-
| style='text-align:right'| 936
| 
| [[Уратма (елга)|Уратма]]
| Татарстан елгасы, Чулманның Көнчыгыш Чулман аръягындагы сул кушылдыгы
| [[:d:Q6556226|Q6556226]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uratma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uratma]
|-
| style='text-align:right'| 937
| 
| [[Оргыды (елга)|Ургыды]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының кушылдыгы
| [[:d:Q756158|Q756158]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urgydy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urgydy]
|-
| style='text-align:right'| 938
| 
| [[Удалинка|Урдала]]
| Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q6566450|Q6566450]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdalinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdalinka]
|-
| style='text-align:right'| 939
| 
| [[Урдалы (елга)|Урдала]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q6566769|Q6566769]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdala razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdala]
|-
| style='text-align:right'| 940
| 
| [[Урсалы (Дала Зәе кушылдыгы)|Урсалы]]
| Татарстан елгасы (10.9 км), Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q1089929|Q1089929]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly-1]
|-
| style='text-align:right'| 941
| 
| [[Урсалы (елга)|Урсалы]]
| Татарстан елгасы (26.6 км), Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q1093111|Q1093111]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly]
|-
| style='text-align:right'| 942
| 
| ''[[:d:Q36203077|Уса]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Барҗы елгасының (Иж елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q36203077|Q36203077]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/usa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/usa]
|-
| style='text-align:right'| 943
| 
| [[Устье (елга)|Устье]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чөкәнешнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6581020|Q6581020]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uste razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uste]
|-
| style='text-align:right'| 944
| [[Файл:ӨФӨ-2015-(v2).jpg|center|128px]]
| [[Уфа]]
| Русиядәге шәһәр, Башкортстан республикасының башкаласы һәм бер вакытта Уфа районының дә үзәге
| [[:d:Q911|Q911]]
| [[:commons:Category:Ufa|Ufa]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-bashkortostan/ufa razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-bashkortostan/ufa]
|-
| style='text-align:right'| 945
| 
| [[Ушмы (Нократ кушылдыгы)|Ушма]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы
| [[:d:Q484599|Q484599]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ushma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ushma]
|-
| style='text-align:right'| 946
| 
| [[Әлмәт музыка көллияте|Ф.З. Яруллин исемендәге Әлмәт музыка көллияте]]
| 
| [[:d:Q25555734|Q25555734]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-muzyka-klliyate razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-muzyka-klliyate]
|-
| style='text-align:right'| 947
| 
| ''[[:d:Q7507224|Фазыл Фәйзерахман улы Әмиров]]''
| 
| [[:d:Q7507224|Q7507224]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/amirov-fazyl-fajzrahmanovich razdely/zdravoohranenie/personalii/amirov-fazyl-fajzrahmanovich]
|-
| style='text-align:right'| 948
| [[Файл:Chuquicamata.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q853915|файдалы казылмалар геологиясе]]''
| 
| [[:d:Q853915|Q853915]]
| [[:commons:Category:Economic geology|Economic geology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fajdaly-kazylmalar-geologiyase razdely/nauka/fajdaly-kazylmalar-geologiyase]
|-
| style='text-align:right'| 949
| [[Файл:Pharmacologyprism.jpg|center|128px]]
| [[фармакология]]
| 
| [[:d:Q128406|Q128406]]
| [[:commons:Category:Pharmacology|Pharmacology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/farmakologiya razdely/zdravoohranenie/farmakologiya]
|-
| style='text-align:right'| 950
| 
| [[Фасил Әхмәтов|Фасил Әхмәтев]]
| совет татар композиторы
| [[:d:Q13207818|Q13207818]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hmtov-fasil-hmtgali-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hmtov-fasil-hmtgali-uly]
|-
| style='text-align:right'| 951
| 
| [[Фатих Кәрим]]
| татар шагыйре
| [[:d:Q13207820|Q13207820]]
| [[:commons:Category:Fatykh Karim|Fatykh Karim]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/krim-fatih razdely/kultura/literatura/shheslr/krim-fatih]
|-
| style='text-align:right'| 952
| [[Файл:Фатих Карими с семьей.jpg|center|128px]]
| [[Фатих Кәрими]]
| татар язучысы, нашир, журналист, җәмәгать эшлеклесе
| [[:d:Q13207824|Q13207824]]
| [[:commons:Category:Fatih Karimi|Fatih Karimi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/karimi-karimov-fatih-muhammetfatyh-gilmanovich razdely/kultura/literatura/personalii/karimi-karimov-fatih-muhammetfatyh-gilmanovich]
|-
| style='text-align:right'| 953
| 
| [[Фатыйх Шәрипов]]
| Сәвитләр Берлеге Каһарманы
| [[:d:Q4520539|Q4520539]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/personalii/sharipov-fatyh-zaripovich razdely/voennoe-delo/personalii/sharipov-fatyh-zaripovich]
|-
| style='text-align:right'| 954
| [[Файл:Amirxan.JPG|center|128px]]
| [[Фатих Әмирхан|Фатыйх Әмирхан]]
| татар язучысы, драматург, публицист, әдәби тәнкыйтьче, җәмәгать эшлеклесе. Татар сатира жанрын тудыручы
| [[:d:Q2426955|Q2426955]]
| [[:commons:Category:Fatikh Amirkhan|Fatikh Amirkhan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhan-fatih razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhan-fatih]
|-
| style='text-align:right'| 955
| [[Файл:Fayaz Huzin (2023-02-20).JPG|center|128px]]
| [[Фаяз Хуҗин]]
| 
| [[:d:Q97182197|Q97182197]]
| [[:commons:Category:Fayaz Huzin|Fayaz Huzin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/huin-fayaz-shrip-uly razdely/nauka/personalii/huin-fayaz-shrip-uly]
|-
| style='text-align:right'| 956
| [[Файл:FSB building, Kazan (2021-06-14) 01.jpg|center|128px]]
| [[Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе]]
| 
| [[:d:Q107165251|Q107165251]]
| [[:commons:Category:Directorate of the Federal Security Service for the Republic of Tatarstan|Directorate of the Federal Security Service for the Republic of Tatarstan]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/komitet-gosudarstvennoj-bezopasnosti-respubliki-tatarstan-kgb-rt razdely/istoriya/novejshee-vremya/komitet-gosudarstvennoj-bezopasnosti-respubliki-tatarstan-kgb-rt]
|-
| style='text-align:right'| 957
| 
| [[Феоктист Богоявленский]]
| химик, профессор (1939)
| [[:d:Q63848048|Q63848048]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-feoktist-ivanovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-feoktist-ivanovich]
|-
| style='text-align:right'| 958
| [[Файл:CollageFisica.jpg|center|128px]]
| [[физика]]
| 
| [[:d:Q413|Q413]]
| [[:commons:Category:Physics|Physics]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fizika razdely/nauka/fizika]
|-
| style='text-align:right'| 959
| [[Файл:Claude Bernard and his pupils. Oil painting after Léon-Augus Wellcome V0017769.jpg|center|128px]]
| [[физиология]]
| 
| [[:d:Q521|Q521]]
| [[:commons:Category:Physiology|Physiology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fiziologiya-cheloveka-i-zhivotnyh razdely/nauka/fiziologiya-cheloveka-i-zhivotnyh]
|-
| style='text-align:right'| 960
| 
| [[Флора Әхмәтова-Урманче]]
| фольклорчы (1935-2007), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1997)
| [[:d:Q20598975|Q20598975]]
| [[:commons:Category:Flora Ahmetova-Urmanche|Flora Ahmetova-Urmanche]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmtova-flora-vaap-kyzy razdely/nauka/personalii/hmtova-flora-vaap-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 961
| [[Файл:Foat Galimullin (2023-03-17).JPG|center|128px]]
| [[Фоат Галимуллин]]
| татар әдәбияты белгече, профессор, филология фәннәре докторы
| [[:d:Q25555800|Q25555800]]
| [[:commons:Category:Foat Galimullin|Foat Galimullin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/galimullin-foat-galimulla-uly razdely/nauka/personalii/galimullin-foat-galimulla-uly]
|-
| style='text-align:right'| 962
| [[Файл:Fyodor Malinovskiy.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q131918184|Фёдор Малиновский]]''
| РИ архитекторы (1864-1911+)
| [[:d:Q131918184|Q131918184]]
| [[:commons:Category:Fyodor Malinovskiy|Fyodor Malinovskiy]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/malinovskij-fyodor-nikolaevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/malinovskij-fyodor-nikolaevich]
|-
| style='text-align:right'| 963
| [[Файл:Yarullin.jpg|center|128px]]
| [[Фәнис Яруллин]]
| татар шагыйре, язучы һәм драматург (1938-2011), ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1985), ТРның халык шагыйре (2001)
| [[:d:Q4539024|Q4539024]]
| [[:commons:Category:Fanis Yarullin|Fanis Yarullin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/yarullin-fanis-gataullovich razdely/kultura/literatura/personalii/yarullin-fanis-gataullovich]
|-
| style='text-align:right'| 964
| 
| [[Фәридә Салитова]]
| 
| [[:d:Q25555472|Q25555472]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/salitova-frid-shrif-kyzy razdely/nauka/personalii/salitova-frid-shrif-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 965
| [[Файл:Farid Yarullin (1930s) 01.jpg|center|128px]]
| [[Фәрит Яруллин]]
| татар композиторы
| [[:d:Q1966192|Q1966192]]
| [[:commons:Category:Farid Yarullin|Farid Yarullin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yarullin-frit razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yarullin-frit]
|-
| style='text-align:right'| 966
| 
| ''[[:d:Q16723219|Фәрит Җәлалов]]''
| 
| [[:d:Q16723219|Q16723219]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yalalov-frit-gabdelgaziz-uly razdely/nauka/personalii/yalalov-frit-gabdelgaziz-uly]
|-
| style='text-align:right'| 967
| [[Файл:Tazkarat al-Fuqaha.jpg|center|128px]]
| [[фәтва]]
| 
| [[:d:Q179274|Q179274]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/fetva razdely/religiya/islam/fetva]
|-
| style='text-align:right'| 968
| 
| [[Фәтхи Бурнаш]]
| татар совет журналисты, драматургы, шагыйре һәм прозаигы
| [[:d:Q13207876|Q13207876]]
| [[:commons:Category:Fathi Burnash|Fathi Burnash]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/burnash-fthi razdely/kultura/literatura/shheslr/burnash-fthi]
|-
| style='text-align:right'| 969
| 
| [[Фәхри Насретдинов|Фәхри Нәсретдинев]]
| 
| [[:d:Q13207879|Q13207879]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/nasretdinov-fhri-hsen-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/nasretdinov-fhri-hsen-uly]
|-
| style='text-align:right'| 970
| 
| [[Фәүзи Йосыпов]]
| табиб-травматолог-ортопед, профессор, фән докторы
| [[:d:Q132018500|Q132018500]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/yusupov-fauzej-sadrievich razdely/zdravoohranenie/personalii/yusupov-fauzej-sadrievich]
|-
| style='text-align:right'| 971
| 
| [[Харис Фәйзи-Чистапули]]
| 
| [[:d:Q30610158|Q30610158]]
| [[:commons:Category:Haris Fayzi|Haris Fayzi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/fajzi-chistapuli-fajzullin-haris-zarifovich razdely/obrazovanie/personalii/fajzi-chistapuli-fajzullin-haris-zarifovich]
|-
| style='text-align:right'| 972
| [[Файл:Al-Haram mosque - Flickr - Al Jazeera English.jpg|center|128px]]
| [[хаҗ]]
| 
| [[:d:Q234915|Q234915]]
| [[:commons:Category:Hajj|Hajj]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hadzh razdely/religiya/islam/hadzh]
|-
| style='text-align:right'| 973
| [[Файл:Chemicals in flasks.jpg|center|128px]]
| [[химия]]
| 
| [[:d:Q2329|Q2329]]
| [[:commons:Category:Chemistry|Chemistry]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/himiya razdely/nauka/himiya]
|-
| style='text-align:right'| 974
| 
| [[Хуҗа Бәдигый]]
| 
| [[:d:Q20594454|Q20594454]]
| [[:commons:Category:Khodzha Badygov|Khodzha Badygov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/badigi-hodzha razdely/nauka/personalii/badigi-hodzha]
|-
| style='text-align:right'| 975
| [[Файл:Hadith Books.jpg|center|128px]]
| [[хәдис]]
| 
| [[:d:Q234343|Q234343]]
| [[:commons:Category:Hadith|Hadith]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hadis razdely/religiya/islam/hadis]
|-
| style='text-align:right'| 976
| 
| [[Хәйдәр Бигичев]]
| татар җырчысы
| [[:d:Q16537005|Q16537005]]
| [[:commons:Category:Haidar Bigichev|Haidar Bigichev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bigichev-hjdr-abbas-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bigichev-hjdr-abbas-uly]
|-
| style='text-align:right'| 977
| [[Файл:Хайрулла Тимербулатович Усманов.jpg|center|128px]]
| [[Хәйрулла Госманов]]
| 
| [[:d:Q112991597|Q112991597]]
| [[:commons:Category:Khayrullah Gosmanov|Khayrullah Gosmanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla]
|-
| style='text-align:right'| 978
| [[Файл:Usmanov KhA.jpg|center|128px]]
| [[Хәйрулла Усманов]]
| 
| [[:d:Q28358855|Q28358855]]
| [[:commons:Category:Khairulla Usmanov|Khairulla Usmanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla-abdrahmanovich razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla-abdrahmanovich]
|-
| style='text-align:right'| 979
| 
| [[Хәким Сәлимҗанов]]
| драма актеры, режиссер, ТАССРның халык артисты (1957)
| [[:d:Q61958884|Q61958884]]
| [[:commons:Category:Khakim Salimzhanov|Khakim Salimzhanov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-hkim-josyf-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-hkim-josyf-uly]
|-
| style='text-align:right'| 980
| 
| [[Хәлимә Корбангалиева]]
| 
| [[:d:Q112911897|Q112911897]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kurbangalieva-korbangalieva-halima-muhutdinovna razdely/nauka/personalii/kurbangalieva-korbangalieva-halima-muhutdinovna]
|-
| style='text-align:right'| 981
| [[Файл:SEM2-1.jpg|center|128px]]
| [[Хәмид Мөштәри]]
| татар галиме, физик
| [[:d:Q7223467|Q7223467]]
| [[:commons:Category:Hamid Mushtari|Hamid Mushtari]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/mshtri-hmit-mozaffar-uly razdely/nauka/personalii/mshtri-hmit-mozaffar-uly]
|-
| style='text-align:right'| 982
| 
| [[Хәмит Ярми]]
| 
| [[:d:Q20597366|Q20597366]]
| [[:commons:Category:Hamit Yarmi|Hamit Yarmi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yarmi-yarmuhametov-hamit-husnutdinovich razdely/nauka/personalii/yarmi-yarmuhametov-hamit-husnutdinovich]
|-
| style='text-align:right'| 983
| [[Файл:Хасан-Гата Габяши (1911).jpg|center|128px]]
| [[Хәсәнгата Габәши]]
| 
| [[:d:Q4130991|Q4130991]]
| [[:commons:Category:Khasan-Gata Gabashi|Khasan-Gata Gabashi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/gabashi-hasan-gata razdely/religiya/islam/personalii/gabashi-hasan-gata]
|-
| style='text-align:right'| 984
| 
| [[Хөсәен Гыйззәтуллин]]
| эпизоотолог, иммунолог, ветеринария фәннәре докторы (1956 ел), профессор (1958 ел), ТАССРның, РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1965, 1975 еллар)
| [[:d:Q57909537|Q57909537]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gyjzztullin-hsen-gali-uly razdely/nauka/personalii/gyjzztullin-hsen-gali-uly]
|-
| style='text-align:right'| 985
| [[Файл:Медресе Хусаиния в красках. Начало XX века.jpg|center|128px]]
| [[Хөсәения мәдрәсәсе]]
| Ырынбур мәдрәсәсе (1889-1919)
| [[:d:Q4502459|Q4502459]]
| [[:commons:Category:Husayniya Madrasah in Orenburg|Husayniya Madrasah in Orenburg]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/husainiya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/husainiya]
|-
| style='text-align:right'| 986
| 
| [[хөтбә]]
| 
| [[:d:Q738826|Q738826]]
| [[:commons:Category:Khutbah|Khutbah]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hutba razdely/religiya/islam/hutba]
|-
| style='text-align:right'| 987
| [[Файл:На берегу Чебоксарки. Русская Чебоксарка. Новошешминский р-н. РТ. Июль 2015 - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q32634704|Чабаксар]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама аръягындагы Олы Чирмешән елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q32634704|Q32634704]]
| [[:commons:Category:Cheboksarka River (Tatarstan)|Cheboksarka River (Tatarstan)]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/]
|-
| style='text-align:right'| 988
| 
| [[Чаж]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы
| [[:d:Q756369|Q756369]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chazh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chazh]
|-
| style='text-align:right'| 989
| [[Файл:Naberezhnye Tchelny 1.JPG|center|128px]]
| [[Чаллы]]
| Татарстандагы шәһәр
| [[:d:Q95041|Q95041]]
| [[:commons:Category:Naberezhnye Chelny|Naberezhnye Chelny]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-okruga/naberezhnye-chelny razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-okruga/naberezhnye-chelny]
|-
| style='text-align:right'| 990
| 
| [[Чаллы (елга)|Чаллы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы
| [[:d:Q1098516|Q1098516]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-1]
|-
| style='text-align:right'| 991
| 
| [[Чаллы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Чаллы]]
| Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4508442|Q4508442]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-3 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-3]
|-
| style='text-align:right'| 992
| 
| [[Чаллы (Чишмә кушылдыгы)|Чаллы]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q6566268|Q6566268]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally]
|-
| style='text-align:right'| 993
| 
| [[Чаллы (Актай кушылдыгы)|Чаллы]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның сул кушылдыгы
| [[:d:Q13208050|Q13208050]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-2]
|-
| style='text-align:right'| 994
| 
| [[Наратлы (Ык кушылдыгы)|Чалпы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q756599|Q756599]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chalpy-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chalpy-1]
|-
| style='text-align:right'| 995
| 
| [[Чангара (Сөлчә кушылдыгы)|Чангар]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сөлчәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q84360|Q84360]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/changar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/changar]
|-
| style='text-align:right'| 996
| [[Файл:Гора Чатыр-Тау.jpg|center|128px]]
| [[Чатыр тау]]
| 
| [[:d:Q4507786|Q4507786]]
| [[:commons:Category:Chatyr-Tau|Chatyr-Tau]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/chatyr-tau razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/chatyr-tau]
|-
| style='text-align:right'| 997
| [[Файл:Wilde wortel bloeiwijze Daucus carota.jpg|center|128px]]
| [[чатыр чәчәклеләр]]
| ике өлешле үсемлекләр гаиләсе
| [[:d:Q145794|Q145794]]
| [[:commons:Category:Apiaceae|Apiaceae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/chatyr-chchklelr razdely/priroda/rastitelnost/chatyr-chchklelr]
|-
| style='text-align:right'| 998
| 
| [[Чирка (Зөя кушылдыгы)|Черкен]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4516200|Q4516200]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cherken razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cherken]
|-
| style='text-align:right'| 999
| [[Файл:Black Fly.png|center|128px]]
| [[черкиләр]]
| 
| [[:d:Q720467|Q720467]]
| [[:commons:Category:Simuliidae|Simuliidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/cherkilr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/cherkilr]
|-
| style='text-align:right'| 1000
| 
| ''[[:d:Q32640039|Черёмуха]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чөкәнешнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q32640039|Q32640039]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cheryomuha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cheryomuha]
|-
| style='text-align:right'| 1001
| 
| [[Чилчә]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q4515981|Q4515981]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch]
|-
| style='text-align:right'| 1002
| 
| ''[[:d:Q137997408|Чилчә]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы
| [[:d:Q137997408|Q137997408]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch-1]
|-
| style='text-align:right'| 1003
| 
| [[Чирмешән (Бола кушылдыгы)|Чирмешән]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Боланың (Зөя бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4512776|Q4512776]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chirmeshn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chirmeshn]
|-
| style='text-align:right'| 1004
| [[Файл:Дом культуры с Черемшан.JPG|center|128px]]
| [[Чирмешән районы]]
| 
| [[:d:Q2990354|Q2990354]]
| [[:commons:Category:Cheremshansky District|Cheremshansky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chirmeshn-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chirmeshn-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 1005
| 
| [[Чистай авыл хуҗалыгы техникумы]]
| 
| [[:d:Q25555844|Q25555844]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/chistopolskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/chistopolskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 1006
| [[Файл:Luga003.jpg|center|128px]]
| [[Чишмә елгасы|Чишмә]]
| Самар өлкәсе һәм Татарстандагы елга, Чулманның сул кушылдыгы
| [[:d:Q366915|Q366915]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chishm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chishm]
|-
| style='text-align:right'| 1007
| [[Файл:Podiceps cristatus 2 - Lake Dulverton.jpg|center|128px]]
| [[Чомга кошлар]]
| 
| [[:d:Q21695|Q21695]]
| [[:commons:Category:Podicipedidae|Podicipedidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/chomga-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/chomga-koshlar]
|-
| style='text-align:right'| 1008
| [[Файл:Usolie city and Kama River, Perm Krai.jpg|center|128px]]
| [[Чулман]]
| елга
| [[:d:Q79082|Q79082]]
| [[:commons:Category:Kama River|Kama River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama-elgasy]
|-
| style='text-align:right'| 1009
| 
| [[Чулпан (гәҗит, Петроград-Мәскәү)|Чулпан]]
| 
| [[:d:Q55136368|Q55136368]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan-1]
|-
| style='text-align:right'| 1010
| 
| [[Чулпан (гәҗит, Тум)|Чулпан]]
| 
| [[:d:Q55136887|Q55136887]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan]
|-
| style='text-align:right'| 1011
| 
| [[Чумач (елга)|Чумач]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q6566823|Q6566823]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chumach razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chumach]
|-
| style='text-align:right'| 1012
| 
| [[Чупай (елга)|Чупай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q6566388|Q6566388]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj]
|-
| style='text-align:right'| 1013
| 
| [[Чупай (Кичү кушылдыгы)|Чупай]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6581012|Q6581012]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj-1]
|-
| style='text-align:right'| 1014
| 
| [[Чуртанлы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Чуркалей]]
| Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4518232|Q4518232]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/churkalej razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/churkalej]
|-
| style='text-align:right'| 1015
| 
| ''[[:d:Q137997376|Чушкан]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама алдындагы Әзи елгасының (Иж елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q137997376|Q137997376]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chushkan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chushkan]
|-
| style='text-align:right'| 1016
| 
| [[Чыбыклы (елга)|Чыбыклы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Шумышның (Дала Зәе бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q1101203|Q1101203]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chybykly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chybykly]
|-
| style='text-align:right'| 1017
| 
| ''[[:d:Q12169262|Чыкалда]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама алдындагы Кырыкмас елгасының (Иж елгасы бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q12169262|Q12169262]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chykalda razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chykalda]
|-
| style='text-align:right'| 1018
| 
| [[Чынлы (елга)|Чынлы]]
| Сембер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4505666|Q4505666]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chynly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chynly]
|-
| style='text-align:right'| 1019
| 
| [[Чөкәнеш]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чишмәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q6581067|Q6581067]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chknesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chknesh]
|-
| style='text-align:right'| 1020
| 
| [[Шамил Монасыйпов]]
| Скрипкачы, педагог, сәнгать фәннәре кандидаты (1983), профессор (1999), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1983), Татарстанның халык (1999), РФнең атказанган артисты (2005)
| [[:d:Q20587329|Q20587329]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasypov-shamil-hamitovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasypov-shamil-hamitovich]
|-
| style='text-align:right'| 1021
| 
| [[Шарлы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Шарла]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4742306|Q4742306]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharla razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharla]
|-
| style='text-align:right'| 1022
| 
| ''[[:d:Q140606489|Шарманка]]''
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q140606489|Q140606489]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharmanka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharmanka]
|-
| style='text-align:right'| 1023
| [[Файл:Chess game Staunton No. 6.jpg|center|128px]]
| [[шахмат]]
| өтәл уены һәм спорт төре
| [[:d:Q718|Q718]]
| [[:commons:Category:Chess|Chess]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/vidy-sporta/shahmaty razdely/sport/vidy-sporta/shahmaty]
|-
| style='text-align:right'| 1024
| 
| ''[[:d:Q36360091|Шашы]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашыт елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36360091|Q36360091]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shashy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shashy]
|-
| style='text-align:right'| 1025
| 
| [[Шаһбазгәрәй Әхмәров|Шаһбазгәрәй Әхмәрев]]
| 
| [[:d:Q58700338|Q58700338]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/hmrov-shabazgrj-izmail-uly razdely/obrazovanie/shheslr/hmrov-shabazgrj-izmail-uly]
|-
| style='text-align:right'| 1026
| 
| [[Шемелка]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6555570|Q6555570]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shemelka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shemelka]
|-
| style='text-align:right'| 1027
| 
| [[Шепкә (Дала Зәе кушылдыгы)|Шепкә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зәйнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1097354|Q1097354]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shepk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shepk]
|-
| style='text-align:right'| 1028
| 
| [[Шехостанка]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның (Иж бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q756347|Q756347]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shekhostanka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shekhostanka]
|-
| style='text-align:right'| 1029
| 
| [[Шилнә]]
| Татарстан елгасы, Чулманның Көнчыгыш Чулман аръягындагы сул кушылдыгы
| [[:d:Q4523950|Q4523950]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shiln razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shiln]
|-
| style='text-align:right'| 1030
| 
| [[Шимәк (елга)|Шимәк]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556521|Q6556521]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shmk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shmk]
|-
| style='text-align:right'| 1031
| 
| [[Шиһаб Әхмәров]]
| татар мәгърифәтчесе, нәшир, журналист (1882-1966)
| [[:d:Q104621227|Q104621227]]
| [[:commons:Category:Shigab Ahmerov|Shigab Ahmerov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/ahmerov-shigab-shigabutdin-sharafutdinovich razdely/obrazovanie/personalii/ahmerov-shigab-shigabutdin-sharafutdinovich]
|-
| style='text-align:right'| 1032
| 
| [[Шлама (елга)|Шлама]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кондырчаның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4525384|Q4525384]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shlama razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shlama]
|-
| style='text-align:right'| 1033
| 
| [[Шомбыт (елга)|Шомбыт]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q6556162|Q6556162]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shombyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shombyt]
|-
| style='text-align:right'| 1034
| 
| ''[[:d:Q55659951|Шонгаты]]''
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмә елгасының (Зөя елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q55659951|Q55659951]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shonga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shonga]
|-
| style='text-align:right'| 1035
| 
| [[Шонталы (елга)|Шонталы]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы
| [[:d:Q11101259|Q11101259]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shontaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shontaly]
|-
| style='text-align:right'| 1036
| 
| ''[[:d:Q36360120|Шубан]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q36360120|Q36360120]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuban razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuban]
|-
| style='text-align:right'| 1037
| 
| [[Шуган (Ык кушылдыгы)|Шуган]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q13056606|Q13056606]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shugan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shugan]
|-
| style='text-align:right'| 1038
| 
| [[Шумыш (елга)|Шумыш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1091365|Q1091365]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shumysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shumysh]
|-
| style='text-align:right'| 1039
| 
| [[Шура (Илнәт кушылдыгы)|Шура]]
| Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q84801|Q84801]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shura razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shura]
|-
| style='text-align:right'| 1040
| [[Файл:Гладь. Река Шуранка. Село Полянка. Лаишевский р-н. РТ. Май 2014 - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q36357032|Шуран]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманнын уң кушылдыгы
| [[:d:Q36357032|Q36357032]]
| [[:commons:Category:Suranka River|Suranka River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuran razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuran]
|-
| style='text-align:right'| 1041
| [[Файл:Шошма с неба.jpg|center|128px]]
| [[Шушма]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы
| [[:d:Q1092884|Q1092884]]
| [[:commons:Category:Shoshma river|Shoshma river]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shushma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shushma]
|-
| style='text-align:right'| 1042
| 
| [[Шия (Нократ кушылдыгы)|Шыя]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q486256|Q486256]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-1]
|-
| style='text-align:right'| 1043
| 
| [[Чиятөш|Шыя]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Шыяның (Кече Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4524887|Q4524887]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-2]
|-
| style='text-align:right'| 1044
| 
| [[Чия (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Шыя]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешән кушылдыгы
| [[:d:Q13208335|Q13208335]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya]
|-
| style='text-align:right'| 1045
| 
| [[Шәбез (елга)|Шәбез]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q1095480|Q1095480]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shbez razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shbez]
|-
| style='text-align:right'| 1046
| 
| [[Шәбез (инеш)|Шәбез]]
| Татарстан инеше, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q55283775|Q55283775]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shabiz-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shabiz-1]
|-
| style='text-align:right'| 1047
| 
| [[Шәйгардан Шәймәрдәнов]]
| дәүләт эшлеклесе
| [[:d:Q20596066|Q20596066]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shajmardanov-shajgardan-shajmardanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shajmardanov-shajgardan-shajmardanovich]
|-
| style='text-align:right'| 1048
| 
| [[Шәйхулла Алкин]]
| 
| [[:d:Q13208406|Q13208406]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-shjhulla-sibgatulla-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-shjhulla-sibgatulla-uly]
|-
| style='text-align:right'| 1049
| 
| [[Шәле]]
| 
| [[:d:Q4772985|Q4772985]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/shali razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/shali]
|-
| style='text-align:right'| 1050
| 
| [[Шәпкә (елга)|Шәпкә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Атаның (Олы Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4520247|Q4520247]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shpk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shpk]
|-
| style='text-align:right'| 1051
| 
| ''[[:d:Q36360037|Шәрбән]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама аръягындагы Кирәмәт елгасының (Кече Сөлчә, Олы Чирмешән елгалары бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36360037|Q36360037]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shrbn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shrbn]
|-
| style='text-align:right'| 1052
| 
| [[шәригать]]
| 
| [[:d:Q482752|Q482752]]
| [[:commons:Category:Sharia|Sharia]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shariat razdely/religiya/islam/shariat]
|-
| style='text-align:right'| 1053
| [[Файл:Писатель Шариф Камал в Государственном музее ТАССР.jpg|center|128px]]
| [[Шәриф Камал]]
| язучы, драматург, тәрҗемәче һәм җәмәгать эшлеклесе
| [[:d:Q7260473|Q7260473]]
| [[:commons:Category:Sharif Kamal|Sharif Kamal]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-shrif razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-shrif]
|-
| style='text-align:right'| 1054
| [[Файл:Gogol' str., 2 - ул. Гоголя, 2 - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| 
| [[:d:Q20583105|Q20583105]]
| [[:commons:Category:Kazan theater school|Kazan theater school]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-teatralnoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-teatralnoe-uchilishche]
|-
| style='text-align:right'| 1055
| 
| [[Шөгерче (елга)|Шөгерчә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы
| [[:d:Q6566299|Q6566299]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shgerch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shgerch]
|-
| style='text-align:right'| 1056
| [[Файл:Ik river.jpg|center|128px]]
| [[Ык (Чулман кушылдыгы)|Ык]]
| Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы
| [[:d:Q1143089|Q1143089]]
| [[:commons:Category:Ik River|Ik River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yk]
|-
| style='text-align:right'| 1057
| 
| [[Ырга (Әшнәк кушылдыгы)|Ырга]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Әшнәкнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q13204470|Q13204470]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrga]
|-
| style='text-align:right'| 1058
| 
| [[Ырым (Гөбенә кушылдыгы)|Ырым]]
| Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Гөбенәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q6681530|Q6681530]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrym razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrym]
|-
| style='text-align:right'| 1059
| 
| [[Ырынбур Татар укытучылар мәктәбе]]
| 
| [[:d:Q31444445|Q31444445]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/ufimskaya-orenburgskaya-tatarskaya-uchitelskaya-shkola razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/ufimskaya-orenburgskaya-tatarskaya-uchitelskaya-shkola]
|-
| style='text-align:right'| 1060
| 
| [[Ышналы (елга)|Ышналы]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Гөбенәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36356973|Q36356973]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yshnaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yshnaly]
|-
| style='text-align:right'| 1061
| 
| ''[[:d:Q131151532|электроаналитик химия]]''
| 
| [[:d:Q131151532|Q131151532]]
| [[:commons:Category:Electroanalytical chemistry|Electroanalytical chemistry]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/ehlektroanaliticheskaya-himiya razdely/nauka/ehlektroanaliticheskaya-himiya]
|-
| style='text-align:right'| 1062
| [[Файл:Schemas electrolyse h2o.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q7877|электрохимия]]''
| 
| [[:d:Q7877|Q7877]]
| [[:commons:Category:Electrochemistry|Electrochemistry]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/ehlektrohimiya razdely/nauka/ehlektrohimiya]
|-
| style='text-align:right'| 1063
| [[Файл:Elmira Galimova (2013-12-24).jpg|center|128px]]
| [[Эльмира Галимова]]
| композитор, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2022), Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты җитәкчесе (2024 елдан).
| [[:d:Q20578584|Q20578584]]
| [[:commons:Category:Elmira Galimova|Elmira Galimova]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/galimova-ehlmira-mnir-kyzy razdely/nauka/personalii/galimova-ehlmira-mnir-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 1064
| 
| [[эндокринология]]
| 
| [[:d:Q162606|Q162606]]
| [[:commons:Category:Endocrinology|Endocrinology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/ehndokrinologiya razdely/zdravoohranenie/ehndokrinologiya]
|-
| style='text-align:right'| 1065
| [[Файл:Orthetrum cancellatum.jpg|center|128px]]
| [[Энә караклары]]
| 
| [[:d:Q25375|Q25375]]
| [[:commons:Category:Odonata|Odonata]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/enkaraklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/enkaraklar]
|-
| style='text-align:right'| 1066
| [[Файл:Cadeladefrade 045eue.jpg|center|128px]]
| [[эскәккойрыклар]]
| бөҗәкләр отряды
| [[:d:Q13676|Q13676]]
| [[:commons:Category:Dermaptera|Dermaptera]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/eskkkojryklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/eskkkojryklar]
|-
| style='text-align:right'| 1067
| [[Файл:Река Стярле, Татарстан.jpg|center|128px]]
| [[Эстәрле (Ык кушылдыгы)|Эстәрле]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q4442352|Q4442352]]
| [[:commons:Category:Styarle River|Styarle River]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/estrle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/estrle]
|-
| style='text-align:right'| 1068
| [[Файл:Въезд в деревню Эстачи со стороны Казани (1).jpg|center|128px]]
| [[Эстәче]]
| 
| [[:d:Q13208463|Q13208463]]
| [[:commons:Category:Estachi|Estachi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ehstachi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ehstachi]
|-
| style='text-align:right'| 1069
| 
| [[Эштерә (елга)|Эштерә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Норманың (Мишә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q12570347|Q12570347]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shira razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shira]
|-
| style='text-align:right'| 1070
| 
| [[Югары Кандыз]]
| Ырынбур өлкәсе, Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4108685|Q4108685]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yugary-kandyz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yugary-kandyz]
|-
| style='text-align:right'| 1071
| 
| [[Югары Козгынчы]]
| 
| [[:d:Q4108871|Q4108871]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/verhnyaya-kuzguncha razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/verhnyaya-kuzguncha]
|-
| style='text-align:right'| 1072
| 
| [[Югары Масра]]
| 
| [[:d:Q18770374|Q18770374]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/yugary-masra razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/yugary-masra]
|-
| style='text-align:right'| 1073
| [[Файл:Печищинский разрез.jpg|center|128px]]
| [[Югары Ослан районы]]
| 
| [[:d:Q2220436|Q2220436]]
| [[:commons:Category:Verkhneuslonsky District|Verkhneuslonsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yugary-oslan-rajony-1/yugary-oslan-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yugary-oslan-rajony-1/yugary-oslan-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 1074
| 
| [[Югары Урысбага]]
| 
| [[:d:Q18770193|Q18770193]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/verhnie-uraspugi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/verhnie-uraspugi]
|-
| style='text-align:right'| 1075
| 
| [[Югары Шәмәрдән]]
| 
| [[:d:Q18770317|Q18770317]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/verhnij-shemordan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/verhnij-shemordan]
|-
| style='text-align:right'| 1076
| 
| [[Юкәче (Шия кушылдыгы)|Юкәче]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q483834|Q483834]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yukche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yukche]
|-
| style='text-align:right'| 1077
| 
| [[Юлдаш (газета, Казан)|Юлдаш]]
| татар телле мәгълүмати-танып белү, күңел ачу газетасы (Казан)
| [[:d:Q126726318|Q126726318]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yuldash razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yuldash]
|-
| style='text-align:right'| 1078
| 
| [[Юнона Карева]]
| 
| [[:d:Q55107077|Q55107077]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kareva-yunona-ilinichna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kareva-yunona-ilinichna]
|-
| style='text-align:right'| 1079
| 
| [[Юраш]]
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Юрашның (Әдәм, Үмәк, Нократ бассейннары) уң кушылдыгы
| [[:d:Q485127|Q485127]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 1080
| 
| ''[[:d:Q4534772|Юраш]]''
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Әдәм елгасының (Үмәк, Нократ бассейннары) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4534772|Q4534772]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash]
|-
| style='text-align:right'| 1081
| 
| ''[[:d:Q4534773|Юраш]]''
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Туйма елгасының (Кама елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q4534773|Q4534773]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash-1]
|-
| style='text-align:right'| 1082
| 
| ''[[:d:Q4534909|Юри]]''
| Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чаж елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q4534909|Q4534909]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuri razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuri]
|-
| style='text-align:right'| 1083
| 
| ''[[:d:Q135683046|Юрий Кожевников]]''
| очышлар динамикасы һәм оптималь идарә итү өлкәсе галиме (1932-2001), ТР ФАнең мөхбир әгъзасы (1992), ТАССР, РФнең атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1982, 1993), Казан техник университетының атказанган профессоры (1997)
| [[:d:Q135683046|Q135683046]]
| [[:commons:Category:Yuriy Kozhevnikov|Yuriy Kozhevnikov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kozhevnikov-yurij-vasilevich razdely/nauka/personalii/kozhevnikov-yurij-vasilevich]
|-
| style='text-align:right'| 1084
| 
| [[Ютазы елгасы|Ютазы]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4535439|Q4535439]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yutazy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yutazy]
|-
| style='text-align:right'| 1085
| 
| [[Юхмачы (елга)|Юхмачы]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы
| [[:d:Q20623925|Q20623925]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuhmachy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuhmachy]
|-
| style='text-align:right'| 1086
| 
| ''[[:d:Q127171407|Яков Коксин]]''
| РИ һәм ССРБ таксидермисты (1880-1969)
| [[:d:Q127171407|Q127171407]]
| [[:commons:Category:Yakov Koksin|Yakov Koksin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/koksin-yakov-petrovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/koksin-yakov-petrovich]
|-
| style='text-align:right'| 1087
| 
| ''[[:d:Q135450973|Яков Шелковников]]''
| РИ архитекторы (1774-1809, Казан)
| [[:d:Q135450973|Q135450973]]
| [[:commons:Category:Yakov Shelkovnikov|Yakov Shelkovnikov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shelkovnikov-yakov-mihajlovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shelkovnikov-yakov-mihajlovich]
|-
| style='text-align:right'| 1088
| 
| [[Якты юл (газета, Тукай районы)|Якты юл]]
| Татарстанның Тукай районы татар һәм рус телле муниципаль газетасы
| [[:d:Q126727802|Q126727802]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yakty-yul-svetlyj-put razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yakty-yul-svetlyj-put]
|-
| style='text-align:right'| 1089
| 
| [[Якуп Чанышев]]
| 
| [[:d:Q4507119|Q4507119]]
| [[:commons:Category:Yakub Chanyshev|Yakub Chanyshev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/chanyshev-yakub-iangir-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/chanyshev-yakub-iangir-uly]
|-
| style='text-align:right'| 1090
| 
| [[Ямаш (Олы Кәминкә кушылдыгы)|Ямаш]]
| Татарстан елгасы, Көчыгыш Чулман аръягындагы Бөгелмә Зәенең уң кушылдыгы
| [[:d:Q1097929|Q1097929]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash]
|-
| style='text-align:right'| 1091
| 
| [[Ямаш (Кичү кушылдыгы)|Ямаш]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q12572254|Q12572254]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-1]
|-
| style='text-align:right'| 1092
| 
| ''[[:d:Q34952399|Ямаш]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәе елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q34952399|Q34952399]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-2]
|-
| style='text-align:right'| 1093
| 
| [[Ямашнефть]]
| 
| [[:d:Q110130569|Q110130569]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/yamashneft razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/yamashneft]
|-
| style='text-align:right'| 1094
| 
| [[Яр Чаллы педагогика көллияте]]
| көллият (Яр Чаллы, Татарстан, Россия)
| [[:d:Q107185387|Q107185387]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-pedagogicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-pedagogicheskij-kolledzh]
|-
| style='text-align:right'| 1095
| 
| [[Яр Чаллы сәнгать көллияте]]
| 
| [[:d:Q31444374|Q31444374]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-kolledzh-iskusstv razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-kolledzh-iskusstv]
|-
| style='text-align:right'| 1096
| [[Файл:Kama River. Naberezhnye Chelny, elevator P6211321 2575.jpg|center|128px]]
| [[Яр Чаллы элеваторы]]
| 
| [[:d:Q16679245|Q16679245]]
| [[:commons:Category:Naberezhnye Chelny Grain Elevator|Naberezhnye Chelny Grain Elevator]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/predpriyatiya/naberezhnochelninskij-ehlevator razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/predpriyatiya/naberezhnochelninskij-ehlevator]
|-
| style='text-align:right'| 1097
| 
| [[Яран (Иләт кушылдыгы)|Яран]]
| Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q85795|Q85795]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaranka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaranka]
|-
| style='text-align:right'| 1098
| [[Файл:Ярулла Вәли.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q123766082|Ярулла Вәлиев]]''
| татар язучысы һәм драматург
| [[:d:Q123766082|Q123766082]]
| [[:commons:Category:Yarulla Vali|Yarulla Vali]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/vali-valeev-yarulla razdely/kultura/literatura/personalii/vali-valeev-yarulla]
|-
| style='text-align:right'| 1099
| 
| ''[[:d:Q137997073|Ясачка]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бизнә елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q137997073|Q137997073]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka]
|-
| style='text-align:right'| 1100
| 
| ''[[:d:Q137997250|Ясачка]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Үтәк елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q137997250|Q137997250]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka-1]
|-
| style='text-align:right'| 1101
| 
| [[Яурка|Яур]]
| Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы
| [[:d:Q4539657|Q4539657]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaurka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaurka]
|-
| style='text-align:right'| 1102
| [[Файл:Zeleny Dol Station and surroundings 08-2016 img5.jpg|center|128px]]
| [[Яшел Үзән]]
| 
| [[:d:Q139743|Q139743]]
| [[:commons:Category:Zelenodolsk|Zelenodolsk]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zelenodolsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zelenodolsk]
|-
| style='text-align:right'| 1103
| 
| [[Яшел Үзән медицина укуханәсе]]
| 
| [[:d:Q4190369|Q4190369]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/zelenodolskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/zelenodolskoe-medicinskoe-uchilishche]
|-
| style='text-align:right'| 1104
| [[Файл:Sviyazhsk Rozhdestvenskaya Street and pier 08-2016 img1.jpg|center|128px]]
| [[Яшел Үзән районы]]
| 
| [[:d:Q2220520|Q2220520]]
| [[:commons:Category:Zelenodolsky District|Zelenodolsky District]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/yashel-zn-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/yashel-zn-rajony]
|-
| style='text-align:right'| 1105
| 
| [[яшәү минимумы]]
| 
| [[:d:Q543406|Q543406]]
| [[:commons:Category:Living wage|Living wage]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/prozhitochnyj-minimum razdely/ekonomika/prozhitochnyj-minimum]
|-
| style='text-align:right'| 1106
| 
| [[Яңасала (елга)|Яңасала]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Бизнәнең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4315275|Q4315275]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nayasolka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nayasolka]
|-
| style='text-align:right'| 1107
| [[Файл:Elenchus koebelei.jpg|center|128px]]
| [[Җилпәвеч канатлылар]]
| 
| [[:d:Q327144|Q327144]]
| [[:commons:Category:Strepsiptera|Strepsiptera]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ilpvech-kanatlylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ilpvech-kanatlylar]
|-
| style='text-align:right'| 1108
| 
| [[җилән]]
| Татар милли киеме
| [[:d:Q114053559|Q114053559]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tradicionnaya-odezhda-i-obuv/dzhilyan razdely/narody/tatary/tradicionnaya-odezhda-i-obuv/dzhilyan]
|-
| style='text-align:right'| 1109
| [[Файл:Shipot.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q161598|җир асты сулары]]''
| 
| [[:d:Q161598|Q161598]]
| [[:commons:Category:Underground water|Underground water]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ir-asty-sulary razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ir-asty-sulary]
|-
| style='text-align:right'| 1110
| [[Файл:ChrysomelidaeSpec.png|center|128px]]
| [[Җир борчалары]]
| 
| [[:d:Q193407|Q193407]]
| [[:commons:Category:Chrysomelidae|Chrysomelidae]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ir-borchalary razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ir-borchalary]
|-
| style='text-align:right'| 1111
| 
| [[җәдитчелек]]
| XIX гасырның 80 елларында татар, азәрбайҗан буржуазиясендә барлыкка килгән буржуаз-либераль, милли хәрәкәт
| [[:d:Q1325236|Q1325236]]
| [[:commons:Category:Jadidism|Jadidism]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/dzhadidizm razdely/religiya/islam/dzhadidizm]
|-
| style='text-align:right'| 1112
| 
| [[Җәлилнефть]]
| &quot;Татнефть&quot; ГАҖ нефть-газ чыгару идарәсе (Җәлил штб, Сарман районы, Татарстан, Россия)
| [[:d:Q130241080|Q130241080]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/neftegazodobyvayushchaya-promyshlennost/lilneft razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/neftegazodobyvayushchaya-promyshlennost/lilneft]
|-
| style='text-align:right'| 1113
| 
| [[Җәүдәт Дәрзаман]]
| язучы, журналист (1945-2019), ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1994), ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе (2002)
| [[:d:Q11054394|Q11054394]]
| [[:commons:Category:Zaudat Darzaman|Zaudat Darzaman]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/darzaman-darzamanov-zaudat-harisovich razdely/kultura/literatura/personalii/darzaman-darzamanov-zaudat-harisovich]
|-
| style='text-align:right'| 1114
| 
| [[Үләмә]]
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы
| [[:d:Q4470940|Q4470940]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/lm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/lm]
|-
| style='text-align:right'| 1115
| 
| ''[[:d:Q4475576|Үмәк]]''
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Нократ елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q4475576|Q4475576]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mk]
|-
| style='text-align:right'| 1116
| [[Файл:Afforestation at Kanakakunnu.jpg|center|128px]]
| [[Урман үрчетү|үрман үрчетү]]
| 
| [[:d:Q2384419|Q2384419]]
| [[:commons:Category:Afforestation|Afforestation]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/lesorazvedenie razdely/ekonomika/lesorazvedenie]
|-
| style='text-align:right'| 1117
| 
| ''[[:d:Q36357384|Үртәм]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашыт елгасының уң кушылдыгы
| [[:d:Q36357384|Q36357384]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rtm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rtm]
|-
| style='text-align:right'| 1118
| 
| ''[[:d:Q185973|үсемлекләр физиологиясе]]''
| 
| [[:d:Q185973|Q185973]]
| [[:commons:Category:Plant physiology|Plant physiology]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fiziologiya-rastenij razdely/nauka/fiziologiya-rastenij]
|-
| style='text-align:right'| 1119
| 
| [[Үтәк (Идел кушылдыгы)]]
| Сембер өлкәсе һәм Татарстан республикасы елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Идел елгасының сул кушылдыгы
| [[:d:Q16710696|Q16710696]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tk]
|-
| style='text-align:right'| 1120
| 
| [[Үчәлле (елга)|Үчәлле]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы
| [[:d:Q4479282|Q4479282]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chlle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chlle]
|-
| style='text-align:right'| 1121
| 
| [[Үшнә (елга)|Үшнә]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Норманың (Мишә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q20598582|Q20598582]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shn]
|-
| style='text-align:right'| 1122
| 
| [[Һаҗәр Илялова]]
| 
| [[:d:Q24846601|Q24846601]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy]
|-
| style='text-align:right'| 1123
| 
| [[Әбрар Сәгыйди]]
| татар шагыйре, тәрҗемәчесе, драматургы (1895-1939)
| [[:d:Q13208978|Q13208978]]
| [[:commons:Category:Abrar Sagidi|Abrar Sagidi]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/sagidi-abrar-muhammetzakirovich razdely/kultura/literatura/personalii/sagidi-abrar-muhammetzakirovich]
|-
| style='text-align:right'| 1124
| [[Файл:Abrek Ayupov 03.jpg|center|128px]]
| [[Әбрәк Әюпов]]
| Авиация генерал-полковнигы (1993), техник фәннәр докторы (1987), профессор (1991), РФнең атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1995)
| [[:d:Q24351545|Q24351545]]
| [[:commons:Category:Abrek Ayupov|Abrek Ayupov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/yupov-abrek-idris-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/yupov-abrek-idris-uly]
|-
| style='text-align:right'| 1125
| [[Файл:Agryz town, Republic of Tatarstan, Russia. Train station hall. Main view.jpg|center|128px]]
| [[Әгерҗе]]
| РФнең субъекты булган Татарстан Республикасындагы шәһәр, Әгерҗе районының үзәге
| [[:d:Q102746|Q102746]]
| [[:commons:Category:Agryz|Agryz]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/gere razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/gere]
|-
| style='text-align:right'| 1126
| 
| [[Әдәм (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Әдәм]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Әдәмсуның (Кече Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q32149600|Q32149600]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dm]
|-
| style='text-align:right'| 1127
| 
| [[Әҗәү|Әзи (Әҗәү, Салагыш)]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы
| [[:d:Q756259|Q756259]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zi razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zi]
|-
| style='text-align:right'| 1128
| [[Файл:Azgar Shakirov 2020-03-02.jpg|center|128px]]
| [[Әзһәр Шакиров|Әзһәр Шакирев]]
| татар актеры
| [[:d:Q13208996|Q13208996]]
| [[:commons:Category:Azgar Shakirov|Azgar Shakirov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/shakirov-azgar-shafikovich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/shakirov-azgar-shafikovich]
|-
| style='text-align:right'| 1129
| 
| [[Әлмира Әдиатуллина]]
| татарча язган журналист (1938-2021), ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1989)
| [[:d:Q61970652|Q61970652]]
| [[:commons:Category:Almira Adiatullina|Almira Adiatullina]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/saryaz-almira-lutfullovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/saryaz-almira-lutfullovna]
|-
| style='text-align:right'| 1130
| [[Файл:Almetjewsk-Dramatheater-2006.jpg|center|128px]]
| [[Әлмәт]]
| Татарстан шәһәре, Әлмәт районы үзәге
| [[:d:Q103483|Q103483]]
| [[:commons:Category:Almetyevsk|Almetyevsk]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/lmt razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/lmt]
|-
| style='text-align:right'| 1131
| 
| [[Әлмәт политехник техникумы]]
| Урта һөнәри уку йорты (Әлмәт, Россия)
| [[:d:Q105992430|Q105992430]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/almetevskij-politekhnicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/almetevskij-politekhnicheskij-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 1132
| 
| [[Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы]]
| Әлмәттәге (Татарстан, РФ) уку йорты
| [[:d:Q104586854|Q104586854]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-sd-iktisad-tekhnikumy razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-sd-iktisad-tekhnikumy]
|-
| style='text-align:right'| 1133
| [[Файл:Almetyevsk Tatar Drama Theatre (2023-03-27) 04.jpg|center|128px]]
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]
| 1944 елла Әлмәт шәһәрендә булдырылган театр
| [[:d:Q4063516|Q4063516]]
| [[:commons:Category:Almetyevsk Tatar Drama Theatre|Almetyevsk Tatar Drama Theatre]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/almetevskij-tatarskij-gosudarstvennyj-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/almetevskij-tatarskij-gosudarstvennyj-dramaticheskij-teatr]
|-
| style='text-align:right'| 1134
| 
| [[Әлфия Борнашева]]
| пианист, педагог, ТАССР, ТР һәм РФның атказанган сәнгать эшлеклесе (1942-2021)
| [[:d:Q4099799|Q4099799]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/burnasheva-ehlfiya-vafovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/burnasheva-ehlfiya-vafovna]
|-
| style='text-align:right'| 1135
| 
| [[Әлфия Заһидуллина]]
| опера җырчысы (сопрано), педагог, ТАССРның халык, РСФСРның атказанган артисты
| [[:d:Q30245938|Q30245938]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/zagidullina-alfiya-gafiatullovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/zagidullina-alfiya-gafiatullovna]
|-
| style='text-align:right'| 1136
| [[Файл:Alfiya Sargin (2023-03-03).jpg|center|128px]]
| [[Әлфия Ильясова]]
| нәкышьче, график, гамәли-декоратив сәнгать рәссамы (т. 1967, Казан)
| [[:d:Q40041401|Q40041401]]
| [[:commons:Category:Alfiya Sargin|Alfiya Sargin]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ilyasova-lfiya-rinad-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ilyasova-lfiya-rinad-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 1137
| [[Файл:Alfiya Avzalova.jpg|center|128px]]
| [[Әлфия Авзалова|Әлфия Әфзалова]]
| 
| [[:d:Q4055732|Q4055732]]
| [[:commons:Category:Alfiya Avzalova|Alfiya Avzalova]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/avzalova-lfiya-avzal-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/avzalova-lfiya-avzal-kyzy]
|-
| style='text-align:right'| 1138
| 
| [[Әминә Мөхетдинова|Әминә Мөхетдинева]]
| 
| [[:d:Q56461709|Q56461709]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhitdinova-amina-fasahovna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhitdinova-amina-fasahovna]
|-
| style='text-align:right'| 1139
| 
| [[Әминә Сафиуллина]]
| 
| [[:d:Q13209041|Q13209041]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/safiullina-amina-karimovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/safiullina-amina-karimovna]
|-
| style='text-align:right'| 1140
| 
| [[Әмир Нәҗип]]
| совет тел галиме (1899-1991)
| [[:d:Q4311961|Q4311961]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/nadzhip-ehmir-nadzhipovich razdely/nauka/personalii/nadzhip-ehmir-nadzhipovich]
|-
| style='text-align:right'| 1141
| 
| [[Әнвәр Бакиров (1920)|Әнвәр Бакиров]]
| совет татар композиторы
| [[:d:Q4075940|Q4075940]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bakirov-nvr-zakir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bakirov-nvr-zakir-uly]
|-
| style='text-align:right'| 1142
| [[Файл:Nagaev.A.jpg|center|128px]]
| [[Әнвәр Нагаев]]
| театр рәссамы, П. Т. Сперанский мәктәбе шәкерте, 150 дән артык спектакльне бизәүче
| [[:d:Q20587753|Q20587753]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/nagaev-ehnver-hasanovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/nagaev-ehnver-hasanovich]
|-
| style='text-align:right'| 1143
| 
| [[Әнисә Алиева]]
| галимә, текстолог
| [[:d:Q130685815|Q130685815]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/aleeva-anisa-hanifovna razdely/nauka/personalii/aleeva-anisa-hanifovna]
|-
| style='text-align:right'| 1144
| 
| [[Әнҗерә (елга)|Әнҗерә]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Нократның сул кушылдыгы
| [[:d:Q483825|Q483825]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nr razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nr]
|-
| style='text-align:right'| 1145
| 
| ''[[:d:Q137391962|Әнәс Гатауллин]]''
| 
| [[:d:Q137391962|Q137391962]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gataullin-anas-gazizovich razdely/nauka/personalii/gataullin-anas-gazizovich]
|-
| style='text-align:right'| 1146
| 
| [[Әнәс Тумашев]]
| 
| [[:d:Q13209060|Q13209060]]
| [[:commons:Category:Anas Tumashev|Anas Tumashev]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/tumashev-ns-ibraim-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/tumashev-ns-ibraim-uly]
|-
| style='text-align:right'| 1147
| 
| ''[[:d:Q840821|Әрә]]''
| Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы
| [[:d:Q840821|Q840821]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/r razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/r]
|-
| style='text-align:right'| 1148
| 
| [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]
| театр
| [[:d:Q13209075|Q13209075]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/astrahanskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/astrahanskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr]
|-
| style='text-align:right'| 1149
| 
| [[Әтнә авыл хуҗалыгы техникумы]]
| 
| [[:d:Q31444483|Q31444483]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/atninskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/atninskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum]
|-
| style='text-align:right'| 1150
| 
| [[Әтәс]]
| Татарстанның Актаныш районында авыл
| [[:d:Q18765860|Q18765860]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/ts razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/ts]
|-
| style='text-align:right'| 1151
| [[Файл:Ahmet Mazgarov (2013-05-30).jpg|center|128px]]
| [[Әхмәт Мазһаров]]
| 
| [[:d:Q20586937|Q20586937]]
| [[:commons:Category:Ahmet Mazgarov|Ahmet Mazgarov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/mazarov-hmt-mazar-uly razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/mazarov-hmt-mazar-uly]
|-
| style='text-align:right'| 1152
| [[Файл:Ahmed Tsalikov.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4503048|Әхмәтбәк Цаликов]]''
| сәясәт эшлеклесе, мөселман халыкларының милли азатлык хәрәкәте эшлеклесе
| [[:d:Q4503048|Q4503048]]
| [[:commons:Category:Ahmed Tsalikov|Ahmed Tsalikov]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/calikov-ahmed-temirbulatovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/calikov-ahmed-temirbulatovich]
|-
| style='text-align:right'| 1153
| [[Файл:Ahmedgarey Hasani.jpg|center|128px]]
| [[Әхмәтгәрәй Хәсәни]]
| нашир, язучы, «Гасыр» типографиясе хуҗасы
| [[:d:Q20598950|Q20598950]]
| [[:commons:Category:Ahmedgarey Hasani|Ahmedgarey Hasani]]
| [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/hasani-ahmedgarej-sibgatullovich razdely/kultura/literatura/personalii/hasani-ahmedgarej-sibgatullovich]
|-
| style='text-align:right'| 1154
| 
| [[Әхтиял (Иж кушылдыгы)|Әхтиял]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q4073202|Q4073202]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/htiyal razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/htiyal]
|-
| style='text-align:right'| 1155
| 
| [[Әшнәк (елга)|Әшнәк]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы
| [[:d:Q12557896|Q12557896]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shnk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shnk]
|-
| style='text-align:right'| 1156
| 
| [[Әҗми]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q4058375|Q4058375]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mi razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mi]
|-
| style='text-align:right'| 1157
| 
| [[Өлфәт (гәҗит)|Өлфәт]]
| 
| [[:d:Q55082469|Q55082469]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ulfat razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ulfat]
|-
| style='text-align:right'| 1158
| 
| ''[[:d:Q36357359|Өлә]]''
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Ашыт елгасының (Илләт елгасы бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q36357359|Q36357359]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/l-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/l-elgasy]
|-
| style='text-align:right'| 1159
| 
| [[Өргәнчә (елга)|Өргәнче]]
| Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы
| [[:d:Q6566894|Q6566894]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rgnche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rgnche]
|-
| style='text-align:right'| 1160
| 
| [[Өскебаш|Өске]]
| Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ бассейны) сул кушылдыгы
| [[:d:Q484283|Q484283]]
| 
| [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ske razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ske]
|}
{{Wikidata list end}}

[[Төркем:Исемлекләр]]
[[Төркем:Татарча энциклопедияләр]]</text>
      <sha1>2fehw717s7gtr8ega5r0ulpl0fnwk27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Пенза өлкәсе татар авыллары</title>
    <ns>10</ns>
    <id>609890</id>
    <revision>
      <id>5987137</id>
      <parentid>5986994</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6718" sha1="4iy7h80pbuoosq2e5hp0lblmlu2yaqs" xml:space="preserve">{{Navbox
|name           = Пенза өлкәсе татар авыллары
|title          = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пенза өлкәсе&lt;/span&gt;
|titlestyle     = background:#008000
|state          = 
|above          = 
|abovestyle     = 
|image          = [[Файл:Flag_of_Penza_Oblast.svg|100px]]
|imagestyle     = 
|imageleft      = 
|imageleftstyle = 

|group1      = [[Пачелма районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пачелма районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list1       = 
[[Никиткин]] • [[Татар Никольскоесы]] • [[Нугай (Пенза өлкәсе)|Рәшәтен]] • [[Чулпан (Пачелма районы)|Чулпан]] • [[Нурлы Таң (Пачелма районы)|Нурлы Таң]]†

|group2      = [[Каменка районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Каменка районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list2       = 
[[Тәләтен]] • [[Кабылкин]] • [[Кикин]] • [[Мачали (Каменка районы)|Мачали]] (&lt;small&gt;[[Отчаянка]]&lt;/small&gt;) • [[Ятмис]] • [[Нурлы Таң (Каменка районы)|Нурлы Таң]]† • [[Сталин (Каменка районы)|Сталин]]† • [[Курлыток]]†

|group3      = [[Белинский районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Белинский районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list3       = [[Качкару|Качкару]] • [[Кызыл Ил (Пенза өлкәсе)|Кызыл Ил]]†

|group4     = [[Вадинск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Вадинск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list4      = [[Мачали (Вадинск районы)|Мачали]] • [[Лакау]] • [[Икенче Лакау]] • [[Татар Шуриновкасы]] • [[Чудовка]] • [[Щербаковка (Пенза өлкәсе)|Щербаковка]]

|group5     = [[Спас районы (Пенза өлкәсе)|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Спас районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list5      = [[Аккүл-Тараклы|Аккүл-Тараклы]] (&lt;small&gt;[[Азорки]]&lt;/small&gt;) • [[Шалдавыч]]

|group6     = [[Сосновоборск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Сосновоборск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list6      = [[Әлмәш]] • [[Индерка]] • [[Сәләмәс]] • [[Маркино]]

|group7     = [[Городище районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Городище районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list7      = [[Түбән Әләзән]] • [[Урта Әләзән]] • [[Югары Әләзән]]

|group8     = [[Исса районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Исса районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list8      = [[Кәмәнәк]] • [[Плетневка]] • [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] • [[Тенеш (Пенза өлкәсе)|Тенеш]]† • [[Кече Салман]]† • [[Исаша]]†

|group9     = [[Күзнәй районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Күзнәй районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list9      = [[Бистән]] • [[Ялгаш]] • [[Әләзән]] • [[Пәлдәнге|Пәлдәнге]] • [[Дәхтәрни]] • [[Татар Кынадысы]] (&lt;small&gt;[[Кынады-Минәш]]&lt;/small&gt;) • [[Икенче Тарлак]] • [[Марьевка (Күзнәй районы)|Марьевка]] • [[Якты Юл (Пенза өлкәсе)|Якты Юл]]† • [[Яңа Кынады]]†

|group10     = [[Лунино районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Лунино районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list10      = [[Шыкша (авыл)|Шыкша]]

|group11     = [[Шемышейка районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Шемышейка районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list11      = [[Оз]]

|group12     = [[Лопатин районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Лопатин районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list12      = [[Иске Вершаут]] • [[Иске Карлыган]] • [[Берлек (Пенза өлкәсе)|Берлек]] • [[Селәү]] • [[Полчаниновка]]†

|group13     = [[Неверкин районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Неверкин районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list13      = [[Абдрахман (Неверкин районы)|Абдрахман]] • [[Биги]] (&lt;small&gt;[[Клявлино|Клявлино]] • [[Нади|Нади]]&lt;/small&gt;) • [[Али (Неверкин районы)|Али]] (&lt;small&gt;[[Яңа Али]]&lt;/small&gt;) • [[Дөмавыл]] •  [[Җәлил (Неверкин районы)|Җәлил]] • [[Исәкәй (Неверкин районы)|Исәкәй]] • [[Колчура (Неверкин районы)|Колчура]] • [[Мансур (Неверкин районы)|Мансур]] • [[Нариман (Неверкин районы)|Нариман]] • [[Мазарлы]] • [[Бикмуса]] (&lt;small&gt;[[Бикбулат (Неверкин районы)|Бикбулат]]&lt;/small&gt;) • [[Кырнавар]] • [[Син Йел]] (&lt;small&gt;[[Аделша|Аделша]]&lt;/small&gt;) • [[План (Неверкин районы)|План]] • [[Сарбай (авыл)|Сарбай]] • [[Лапа арты|Лапа арты]]†
|group14     = [[Никольск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Никольск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list14      = [[Инза|Инза]] • [[Ивановка (Никольск районы)|Ивановка]]†

|group15     = [[Түбән Ламу районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Түбән Ламу районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list15      = [[Почу|Почу]]

|group16     = [[Пенза районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пенза районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list16      = [[Истанбул (Пенза өлкәсе)|Истанбул]]

|group17     = [[Башмаково районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Башмаково районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list17      = [[Тәпкенбаш (Пенза өлкәсе)|Тәпкенбаш]]†
|list1style  = 
|below      =
|belowstyle     = background:#008000;  color:white;
}}

&lt;includeonly&gt;[[Төркем:Пенза өлкәсе татар авыллары]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Төркем:Калыплар:География]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4iy7h80pbuoosq2e5hp0lblmlu2yaqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987149</id>
      <parentid>5987137</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6718" sha1="r7y91su7rab18jo74ox8nl7gj3jqg53" xml:space="preserve">{{Navbox
|name           = Пенза өлкәсе татар авыллары
|title          = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пенза өлкәсе&lt;/span&gt;
|titlestyle     = background:#008000
|state          = 
|above          = 
|abovestyle     = 
|image          = [[Файл:Flag_of_Penza_Oblast.svg|100px]]
|imagestyle     = 
|imageleft      = 
|imageleftstyle = 

|group1      = [[Пачелма районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пачелма районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list1       = 
[[Никиткин]] • [[Татар Никольскоесы]] • [[Нугай (Пенза өлкәсе)|Рәшәтен]] • [[Чулпан (Пачелма районы)|Чулпан]] • [[Нурлы Таң (Пачелма районы)|Нурлы Таң]]†

|group2      = [[Каменка районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Каменка районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list2       = 
[[Тәләтен]] • [[Кабылкин]] • [[Кикин]] • [[Мачали (Каменка районы)|Мачали]] (&lt;small&gt;[[Отчаянка]]&lt;/small&gt;) • [[Ятмис]] • [[Нурлы Таң (Каменка районы)|Нурлы Таң]]† • [[Сталин (Каменка районы)|Сталин]]† • [[Курлыток]]†

|group3      = [[Белинский районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Белинский районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list3       = [[Качкару|Качкару]] • [[Кызыл Ил (Пенза өлкәсе)|Кызыл Ил]]†

|group4     = [[Вадинск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Вадинск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list4      = [[Мачали (Вадинск районы)|Мачали]] • [[Лакау]] • [[Икенче Лакау]] • [[Татар Шуриновкасы]] • [[Чудовка]] • [[Щербаковка (Пенза өлкәсе)|Щербаковка]]

|group5     = [[Спас районы (Пенза өлкәсе)|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Спас районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list5      = [[Аккүл-Тараклы|Аккүл-Тараклы]] (&lt;small&gt;[[Азорки]]&lt;/small&gt;) • [[Шалдавыч]]

|group6     = [[Сосновоборск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Сосновоборск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list6      = [[Әлмәш]] • [[Индерка]] • [[Сәләмәс]] • [[Маркино]]

|group7     = [[Городище районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Городище районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list7      = [[Түбән Әләзән]] • [[Урта Әләзән]] • [[Югары Әләзән]]

|group8     = [[Исса районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Исса районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list8      = [[Кәмәнәк]] • [[Плетневка]] • [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] (• [[Кече Салман]]) • [[Тенеш (Пенза өлкәсе)|Тенеш]]†  • [[Исаша]]†

|group9     = [[Күзнәй районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Күзнәй районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list9      = [[Бистән]] • [[Ялгаш]] • [[Әләзән]] • [[Пәлдәнге|Пәлдәнге]] • [[Дәхтәрни]] • [[Татар Кынадысы]] (&lt;small&gt;[[Кынады-Минәш]]&lt;/small&gt;) • [[Икенче Тарлак]] • [[Марьевка (Күзнәй районы)|Марьевка]] • [[Якты Юл (Пенза өлкәсе)|Якты Юл]]† • [[Яңа Кынады]]†

|group10     = [[Лунино районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Лунино районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list10      = [[Шыкша (авыл)|Шыкша]]

|group11     = [[Шемышейка районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Шемышейка районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list11      = [[Оз]]

|group12     = [[Лопатин районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Лопатин районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list12      = [[Иске Вершаут]] • [[Иске Карлыган]] • [[Берлек (Пенза өлкәсе)|Берлек]] • [[Селәү]] • [[Полчаниновка]]†

|group13     = [[Неверкин районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Неверкин районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list13      = [[Абдрахман (Неверкин районы)|Абдрахман]] • [[Биги]] (&lt;small&gt;[[Клявлино|Клявлино]] • [[Нади|Нади]]&lt;/small&gt;) • [[Али (Неверкин районы)|Али]] (&lt;small&gt;[[Яңа Али]]&lt;/small&gt;) • [[Дөмавыл]] •  [[Җәлил (Неверкин районы)|Җәлил]] • [[Исәкәй (Неверкин районы)|Исәкәй]] • [[Колчура (Неверкин районы)|Колчура]] • [[Мансур (Неверкин районы)|Мансур]] • [[Нариман (Неверкин районы)|Нариман]] • [[Мазарлы]] • [[Бикмуса]] (&lt;small&gt;[[Бикбулат (Неверкин районы)|Бикбулат]]&lt;/small&gt;) • [[Кырнавар]] • [[Син Йел]] (&lt;small&gt;[[Аделша|Аделша]]&lt;/small&gt;) • [[План (Неверкин районы)|План]] • [[Сарбай (авыл)|Сарбай]] • [[Лапа арты|Лапа арты]]†
|group14     = [[Никольск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Никольск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list14      = [[Инза|Инза]] • [[Ивановка (Никольск районы)|Ивановка]]†

|group15     = [[Түбән Ламу районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Түбән Ламу районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list15      = [[Почу|Почу]]

|group16     = [[Пенза районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пенза районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list16      = [[Истанбул (Пенза өлкәсе)|Истанбул]]

|group17     = [[Башмаково районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Башмаково районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list17      = [[Тәпкенбаш (Пенза өлкәсе)|Тәпкенбаш]]†
|list1style  = 
|below      =
|belowstyle     = background:#008000;  color:white;
}}

&lt;includeonly&gt;[[Төркем:Пенза өлкәсе татар авыллары]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Төркем:Калыплар:География]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r7y91su7rab18jo74ox8nl7gj3jqg53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987152</id>
      <parentid>5987149</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <origin>5987152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6714" sha1="08m28mk8g1x33jfbnhj18aa7rphh95q" xml:space="preserve">{{Navbox
|name           = Пенза өлкәсе татар авыллары
|title          = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пенза өлкәсе&lt;/span&gt;
|titlestyle     = background:#008000
|state          = 
|above          = 
|abovestyle     = 
|image          = [[Файл:Flag_of_Penza_Oblast.svg|100px]]
|imagestyle     = 
|imageleft      = 
|imageleftstyle = 

|group1      = [[Пачелма районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пачелма районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list1       = 
[[Никиткин]] • [[Татар Никольскоесы]] • [[Нугай (Пенза өлкәсе)|Рәшәтен]] • [[Чулпан (Пачелма районы)|Чулпан]] • [[Нурлы Таң (Пачелма районы)|Нурлы Таң]]†

|group2      = [[Каменка районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Каменка районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list2       = 
[[Тәләтен]] • [[Кабылкин]] • [[Кикин]] • [[Мачали (Каменка районы)|Мачали]] (&lt;small&gt;[[Отчаянка]]&lt;/small&gt;) • [[Ятмис]] • [[Нурлы Таң (Каменка районы)|Нурлы Таң]]† • [[Сталин (Каменка районы)|Сталин]]† • [[Курлыток]]†

|group3      = [[Белинский районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Белинский районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list3       = [[Качкару|Качкару]] • [[Кызыл Ил (Пенза өлкәсе)|Кызыл Ил]]†

|group4     = [[Вадинск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Вадинск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list4      = [[Мачали (Вадинск районы)|Мачали]] • [[Лакау]] • [[Икенче Лакау]] • [[Татар Шуриновкасы]] • [[Чудовка]] • [[Щербаковка (Пенза өлкәсе)|Щербаковка]]

|group5     = [[Спас районы (Пенза өлкәсе)|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Спас районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list5      = [[Аккүл-Тараклы|Аккүл-Тараклы]] (&lt;small&gt;[[Азорки]]&lt;/small&gt;) • [[Шалдавыч]]

|group6     = [[Сосновоборск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Сосновоборск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list6      = [[Әлмәш]] • [[Индерка]] • [[Сәләмәс]] • [[Маркино]]

|group7     = [[Городище районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Городище районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list7      = [[Түбән Әләзән]] • [[Урта Әләзән]] • [[Югары Әләзән]]

|group8     = [[Исса районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Исса районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list8      = [[Кәмәнәк]] • [[Плетневка]] • [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] (• [[Кече Салман]] • [[Тенеш (Пенза өлкәсе)|Тенеш]]) • [[Исаша]]†

|group9     = [[Күзнәй районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Күзнәй районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list9      = [[Бистән]] • [[Ялгаш]] • [[Әләзән]] • [[Пәлдәнге|Пәлдәнге]] • [[Дәхтәрни]] • [[Татар Кынадысы]] (&lt;small&gt;[[Кынады-Минәш]]&lt;/small&gt;) • [[Икенче Тарлак]] • [[Марьевка (Күзнәй районы)|Марьевка]] • [[Якты Юл (Пенза өлкәсе)|Якты Юл]]† • [[Яңа Кынады]]†

|group10     = [[Лунино районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Лунино районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list10      = [[Шыкша (авыл)|Шыкша]]

|group11     = [[Шемышейка районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Шемышейка районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list11      = [[Оз]]

|group12     = [[Лопатин районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Лопатин районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list12      = [[Иске Вершаут]] • [[Иске Карлыган]] • [[Берлек (Пенза өлкәсе)|Берлек]] • [[Селәү]] • [[Полчаниновка]]†

|group13     = [[Неверкин районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Неверкин районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list13      = [[Абдрахман (Неверкин районы)|Абдрахман]] • [[Биги]] (&lt;small&gt;[[Клявлино|Клявлино]] • [[Нади|Нади]]&lt;/small&gt;) • [[Али (Неверкин районы)|Али]] (&lt;small&gt;[[Яңа Али]]&lt;/small&gt;) • [[Дөмавыл]] •  [[Җәлил (Неверкин районы)|Җәлил]] • [[Исәкәй (Неверкин районы)|Исәкәй]] • [[Колчура (Неверкин районы)|Колчура]] • [[Мансур (Неверкин районы)|Мансур]] • [[Нариман (Неверкин районы)|Нариман]] • [[Мазарлы]] • [[Бикмуса]] (&lt;small&gt;[[Бикбулат (Неверкин районы)|Бикбулат]]&lt;/small&gt;) • [[Кырнавар]] • [[Син Йел]] (&lt;small&gt;[[Аделша|Аделша]]&lt;/small&gt;) • [[План (Неверкин районы)|План]] • [[Сарбай (авыл)|Сарбай]] • [[Лапа арты|Лапа арты]]†
|group14     = [[Никольск районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Никольск районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list14      = [[Инза|Инза]] • [[Ивановка (Никольск районы)|Ивановка]]†

|group15     = [[Түбән Ламу районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Түбән Ламу районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list15      = [[Почу|Почу]]

|group16     = [[Пенза районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Пенза районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list16      = [[Истанбул (Пенза өлкәсе)|Истанбул]]

|group17     = [[Башмаково районы|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;Башмаково районы&lt;/span&gt;]]
|groupstyle = background:#008000
|list17      = [[Тәпкенбаш (Пенза өлкәсе)|Тәпкенбаш]]†
|list1style  = 
|below      =
|belowstyle     = background:#008000;  color:white;
}}

&lt;includeonly&gt;[[Төркем:Пенза өлкәсе татар авыллары]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Төркем:Калыплар:География]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>08m28mk8g1x33jfbnhj18aa7rphh95q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Һиндстандагы ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864570</id>
    <revision>
      <id>5987131</id>
      <parentid>5977564</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T04:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47996" sha1="869mnhjif90vv9fvb982xjh02h5eu1s" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}

Бу исемлектә '''{{IND}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. 

== Сайлау ==
Болар Һиндстан дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара  {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}

== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q668. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;-200&quot; | 2nd century BCE
| ''[[:d:Q184427|Ajanta Caves]]''
| [[Файл:Ajanta (63).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q592942|Aurangabad district]]''
| [[:commons:Category:Ajanta Caves|Ajanta Caves]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;500&quot; | 5th century
| ''[[:d:Q543419|iron pillar of Delhi]]''
| [[Файл:Iron Pillar of Delhi-Q543419N -Mehrauli -Delhi -DL-161.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2061938|South Delhi district]]''
| [[:commons:Category:Iron pillar|Iron pillar]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;650&quot; | 650
| ''[[:d:Q1753664|Descent of the Ganges]]''
| [[Файл:Descent of the Ganges 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q65976177|Chengalpattu district]]''
| [[:commons:Category:Descent of the Ganges|Descent of the Ganges]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value=&quot;800&quot; | 8th century
| ''[[:d:Q817250|Pattadakal Group of Monuments]]''
| [[Файл:7th - 9th century Hindu and Jain temples, Pattadakal monuments Karnataka 7.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1910231|Bagalkot district]]''
| [[:commons:Category:Pattadakal|Pattadakal]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value=&quot;1201&quot; | 13rd century
| [[Конарк Кояш гыйбадәтханәсе]]
| [[Файл:Konark Sun Temple (80031).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1817158|Puri district]]''
| [[:commons:Category:Konark Sun Temple|Konark Sun Temple]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value=&quot;1565&quot; | 1565
| ''[[:d:Q171857|Agra Fort]]''
| [[Файл:Agra 03-2016 16 Agra Fort.jpg|center|128px]]
| [[Agra]]
| [[:commons:Category:Agra Fort|Agra Fort]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value=&quot;1631&quot; | 1631
| [[Таҗ Махал]]
| [[Файл:Taj Mahal, Agra, India edit3.jpg|center|128px]]
| [[Agra]]&lt;br/&gt;[[Уттар-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Taj Mahal|Taj Mahal]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value=&quot;1724&quot; | 1724
| ''[[:d:Q2045115|Jantar Mantar]]''
| [[Файл:India Delhi Jantar Mantar observatory 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q8560886|Нью-Дели округы]]''
| [[:commons:Category:Jantar Mantar (Delhi)|Jantar Mantar (Delhi)]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value=&quot;1727&quot; | 1727
| [[Җайпур]]
| [[Файл:Jaipur Montage.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q1134781|Jaipur district]]''
| [[:commons:Category:Jaipur|Jaipur]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value=&quot;1738&quot; | 18th century
| ''[[:d:Q508634|Jantar Mantar]]''
| [[Файл:Astronomical Instrument.jpg|center|128px]]
| [[Җайпур]]
| [[:commons:Category:Jantar Mantar (Jaipur)|Jantar Mantar (Jaipur)]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value=&quot;1863&quot; | 1863
| ''[[:d:Q1026431|Santiniketan]]''
| [[Файл:Saturday Haat.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q858304|Bolpur]]''
| [[:commons:Category:Santiniketan|Santiniketan]]
| 
| ''[[:d:Q23038980|(vi)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905
| ''[[:d:Q192764|Kaziranga National Park]]''
| [[Файл:Indian Rhinoceros Rhinoceros unicornis by Dr. Raju Kasambe (5).JPG|center|128px]]
| [[Ассам]]
| [[:commons:Category:Kaziranga National Park|Kaziranga National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| ''[[:d:Q7444209|Secretariat Building]]''
| [[Файл:Secretariat Chandigarh.jpg|center|128px]]
| [[Чандигарх|Чәндигарһ]]
| [[:commons:Category:Secretariat Building (Chandigarh)|Secretariat Building (Chandigarh)]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 14
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971
| ''[[:d:Q235878|Kevladev National Park]]''
| [[Файл:Keoladeo Ghana National Park, Bharatpur, Rajasthan, India.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q854861|Bharatpur district]]''
| [[:commons:Category:Keoladeo National Park|Keoladeo National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| ''[[:d:Q2605019|Khangchendzonga National Park]]''
| [[Файл:Abhishek532 LamuneyValley.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1784149|Mangan district]]''
| [[:commons:Category:Khangchendzonga National Park|Khangchendzonga National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982
| ''[[:d:Q1648266|Nanda Devi National Park]]''
| [[Файл:Nanda Devi.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1797372|Chamoli district]]''
| [[:commons:Category:Nanda Devi National Park|Nanda Devi National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 17
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| ''[[:d:Q532440|Sundarbans National Park]]''
| [[Файл:Sundarban Tiger.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2308319|South 24 Parganas district]]''
| [[:commons:Category:Sundarbans National Park|Sundarbans National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| ''[[:d:Q1544213|Great Himalayan National Park]]''
| [[Файл:Great Himalayan National Park, Kullu, Himachal.jpg|center|128px]]
| [[Һимачал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Great Himalayan National Park|Great Himalayan National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990
| ''[[:d:Q506511|Manas National Park]]''
| [[Файл:Capped langur in manas.jpg|center|128px]]
| [[Ассам]]
| [[:commons:Category:Manas National Park|Manas National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
| 
| ''[[:d:Q4513|Mahabodhi Temple]]''
| [[Файл:Mahabodhitemple.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q176767|Bodh Gaya]]''
| [[:commons:Category:Mahabodhi Temple|Mahabodhi Temple]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
| 
| ''[[:d:Q4527|Western Ghats]]''
| [[Файл:Naikolli Mala near Anamudi.jpg|center|128px]]
| [[Гөҗәрат]]&lt;br/&gt;[[Махараштра|Маһараштра]]&lt;br/&gt;[[Гоа]]&lt;br/&gt;[[Карнатака]]&lt;br/&gt;[[Керала]]&lt;br/&gt;[[Тамилнад]]
| [[:commons:Category:Western Ghats|Western Ghats]]
| ''[[:d:Q3936889|Kalakkad Mundanthurai Tiger Reserve]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7494223|Shendurney Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6807544|Neyyar Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6809163|Peppara Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97353441|Kulathupuzha Range Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97356733|Palode Range Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q548153|Periyar National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24811859|Ranni Forest Division]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97377968|Konni Forest Division]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97378981|Achankovil Forest Division]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5609778|Grizzled Squirrel Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97379507|Tirunelveli (North) Forest (part)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1194252|Eravikulam National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5597433|Grass Hills National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13116281|Karian Shola National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3635169|Parambikulam Tiger Reserve]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97361413|Mankulam Range Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3522009|Chinnar Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3333420|Anamudi Shola National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q176792|Silent Valley National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7005299|New Amarambalam Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2985390|Mukurthi National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97359098|Kalikavu Range Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97361053|Attapadi Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7261843|Pushpagiri Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4955532|Brahmagiri Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7678819|Talakaveri Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66004174|Padinalknad Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66004175|Kerti Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4783879|Aralam Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1766106|Kudremukh]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7559997|Someshwara Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66004181|Someshwara Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97286369|Agumbe Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66004184|Balahalli Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15234037|Kas Plateau Reserved Forest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1785732|Koyna Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3696259|Chandoli National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2125633|Radhanagari Wildlife Sanctuary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q139830211|Sahyadri Mountains]]''
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
| 
| ''[[:d:Q4528|Mountain Railways of India]]''
| [[Файл:KSR Train on a big bridge 05-02-12 71.jpeg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Mountain railways of India|Mountain railways of India]]
| ''[[:d:Q463874|Darjeeling Himalayan Railway]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q463735|Nilgiri Mountain Railway]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7171560|Kalka–Shimla Railway]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 23
| 
| ''[[:d:Q9468|Dholavira]]''
| [[Файл:Cicular houses Dholavira.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25621301|Bhachau Taluka]]''
| [[:commons:Category:Dholavira|Dholavira]]
| ''[[:d:Q2551525|сусаклагыч]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1377111|earthenware]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1211272|signage]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q335261|нәкыш]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 24
| 
| ''[[:d:Q26732|Hampi]]''
| [[Файл:Hampi, India, Granite boulders of Matanga Hill.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q104876850|Vijayanagara District]]''
| [[:commons:Category:Group of monuments at Hampi|Group of monuments at Hampi]]
| ''[[:d:Q2502406|Virupaksha Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1611788|Vijayanagara]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q68287239|Vijaya Vithala temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q68286065|Hazara Rama temple]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
| 
| ''[[:d:Q45957|Red Fort]]''
| [[Файл:Red Fort, Delhi by alexfurr.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q107941|Central Delhi district]]''
| [[:commons:Category:Red Fort|Red Fort]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
| 
| ''[[:d:Q167298|Khajuraho Group of Monuments]]''
| [[Файл:Mahadev Temple Western Group of Temples Khajuraho India - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Кһаҗураһо]]
| [[:commons:Category:Khajuraho group of monuments|Khajuraho group of monuments]]
| ''[[:d:Q65998115|Khajuraho Protected Temple Area]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15108724|Chausath Yogini Temple, Khajuraho]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65998127|Khajuraho chopra tank]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28173467|Lalguan Mahadeva temple]]''&lt;br/&gt;[[Брахма Гыйбадәтханәсе, Кһаҗураһо]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q65998155|Colossal statue of Shri Hanuman]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28171838|Ghantai temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6165262|Javari Temple, Khajuraho]]''&lt;br/&gt;[[Вамана Гыйбадәтханәсе, Кһаҗураһо]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q28035249|Adinatha temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12437742|Parshvanatha Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28173401|Shantinatha temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5313281|Duladeo Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5087986|Chaturbhuj Temple, Khajuraho]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12065367|Parvati Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12453080|Vishvanath Temple]]''&lt;br/&gt;[[Читрагупта гыйбадәтханәсе, Кһаҗураһо]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15673405|Matangeshvara temple, Khajuraho]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28814288|Pratapesvara Temple, Khajuraho]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q63609273|Mahadeva Temple]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 27
| 
| ''[[:d:Q179046|Fatehpur Sikri]]''
| [[Файл:Fatehpur Sikri- Hamamm.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q606343|Agra district]]''
| [[:commons:Category:Fatehpur Sikri|Fatehpur Sikri]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
| 
| [[Санчи]]
| [[Файл:Stupa 1, Sanchi 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1815223|Raisen district]]''
| [[:commons:Category:Buddhist monuments at Sanchi|Buddhist monuments at Sanchi]]
| ''[[:d:Q97375429|Gateways (Toranas), Great Stupa of Sanchi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q40889054|Sanchi Stupa No.2]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q126721537|Sanchi Stupa No.1]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 29
| 
| ''[[:d:Q187635|Qutb Minar]]''
| [[Файл:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji 2.jpg|center|128px]]
| [[Dähli]]
| [[:commons:Category:Qutb Minar|Qutb Minar]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 30
| 
| ''[[:d:Q189616|Ellora Caves]]''
| [[Файл:Ellora Caves, India, Kailasanatha Temple 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q592942|Aurangabad district]]''
| [[:commons:Category:Ellora Caves|Ellora Caves]]
| ''[[:d:Q1268562|Kailasa Temple, Ellora]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 31
| 
| ''[[:d:Q189648|Humayun's Tomb]]''
| [[Файл:Humayun Tomb UNESCO world heritage site.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25553535|South East Delhi district]]''
| [[:commons:Category:Humayun's Tomb, Delhi|Humayun's Tomb, Delhi]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 32
| 
| ''[[:d:Q216243|Nalanda Mahavihara]]''
| [[Файл:Nalanda The Great Stupa.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q124218555|Nalanda]]''
| [[:commons:Category:Nalanda Mahavihara|Nalanda Mahavihara]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 33
| 
| ''[[:d:Q235884|Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus]]''
| [[Файл:Chatrapati Shivaji Terminus Pano.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2341660|Mumbai City district]]''
| [[:commons:Category:Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus|Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 34
| 
| ''[[:d:Q331603|Bhimbetka rock shelters]]''
| [[Файл:Bhimbetka Cave Paintings.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1815223|Raisen district]]''
| [[:commons:Category:Rock shelters of Bhimbetka|Rock shelters of Bhimbetka]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 35
| 
| ''[[:d:Q605897|Valley of Flowers National Park]]''
| [[Файл:&quot;Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India&quot; 58.jpg|center|128px]]
| [[Уттаракһанд]]
| [[:commons:Category:Valley of Flowers National Park|Valley of Flowers National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 36
| 
| ''[[:d:Q649384|Elephanta Caves]]''
| [[Файл:Elephanta Caves, India.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2019683|Raigad district]]''
| [[:commons:Category:Elephanta Caves|Elephanta Caves]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 37
| 
| ''[[:d:Q695229|Great Living Chola Temples]]''
| [[Файл:Darasuram, Airavatesvara Temple, Dravidian architecture, India.jpg|center|128px]]
| [[Тамилнад]]
| [[:commons:Category:Great Living Chola Temples|Great Living Chola Temples]]
| ''[[:d:Q916943|Prahadisvarar Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1493439|Gangaikonda Cholapuram]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3437182|Airavatesvara Temple]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 38
| 
| ''[[:d:Q844427|Champaner-Pavagadh Archaeological Park]]''
| [[Файл:Jama masjid in Champaner.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q12947500|Halol Taluka]]''
| [[:commons:Category:Champaner-Pavagadh Archaeological Park|Champaner-Pavagadh Archaeological Park]]
| ''[[:d:Q66000294|Champaner-Pavagadh Archaeological Park - Primary Heritage Zone]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000297|BRD 02 Kabutarkhana / MJD 10 Khajuri Masjid]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000301|MQB 04 Maqbara near Panchmahuda Masjid]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000304|MQB 05 Maqbara Mandvi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000307|MQB 10 Maqbara near Patidar Village]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000313|JLS 09 Malik Sandal Ni Vav]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000318|MIL 11 Hathikhana]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000320|JLS 10 Sindh Mata]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000325|MQB 01 Sikander Ka Reuza]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000328|MQB 11 Babakhan Ki Dargah]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000331|JLS 11 Nau Kuan Sat Vavdi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66000334|JLS 16 Chandrakala Vav]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q62876081|Mandvi or Custom House, Champaner]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 39
| 
| ''[[:d:Q1074330|Qutb complex]]''
| [[Файл:Qutb Minar Tower.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2061938|South Delhi district]]''
| [[:commons:Category:Qutb Minar and its monuments, Delhi|Qutb Minar and its monuments, Delhi]]
| ''[[:d:Q187635|Qutb Minar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q543419|iron pillar of Delhi]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 40
| 
| ''[[:d:Q3380656|Ramappa Temple]]''
| [[Файл:Master piece of ramappa temple.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q61746006|Mulugu district]]''
| [[:commons:Category:Ramappa Temple|Ramappa Temple]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 41
| 
| ''[[:d:Q3522747|Group of monuments at Mahabalipuram]]''
| [[Файл:4 scenes at Mahabalipuram monuments 2.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Group of monuments at Mahabalipuram|Group of monuments at Mahabalipuram]]
| ''[[:d:Q65998809|Mahabalipuram main complex]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65998810|Mukunda Nayanar Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65998811|Pidari Ratha / Valian Kuttai Ratha]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 42
| 
| ''[[:d:Q5472448|Тарихи Әхмәтабад каласы]]''
| [[Файл:City Walls of Ahmedabad 1866.jpg|center|128px]]
| [[Әхмәтабад]]
| [[:commons:Category:Ahmedabad|Ahmedabad]]&lt;br/&gt;[[:commons:Category:Historic City of Ahmadabad|Historic City of Ahmadabad]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 43
| 
| ''[[:d:Q6343582|Kaas Plateau]]''
| [[Файл:Kas plateau.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1135612|Satara district]]''
| [[:commons:Category:Kaas Plateau|Kaas Plateau]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 44
| 
| ''[[:d:Q6735332|Maidam]]''
| [[Файл:Maidams (N-AS-24).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24039029|Charaideo district]]''&lt;br/&gt;[[Ассам]]
| [[:commons:Category:Group of four Maidams|Group of four Maidams]]
| 
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 45
| 
| ''[[:d:Q7293002|Rani ki vav]]''
| [[Файл:Rani ki vav 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25565113|Patan Taluka]]''
| [[:commons:Category:Rani ki vav|Rani ki vav]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 46
| 
| ''[[:d:Q10428494|Hill Forts of Rajasthan]]''
| [[Файл:Jaipur 03-2016 04 Amber Fort.jpg|center|128px]]
| [[Раджастхан]]
| [[:commons:Category:Hill forts of Rajasthan World Heritage Site|Hill forts of Rajasthan World Heritage Site]]
| ''[[:d:Q3695769|Chittorgarh Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1246283|Kumbhalgarh]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2724894|Ranthambore Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16891508|Gagron Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q456817|Amber Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3634368|Jaisalmer Fort]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 47
| 
| ''[[:d:Q15726428|Churches and Convents of Goa]]''
| [[Файл:Goa-StFrancis-Facade1.jpg|center|128px]]
| [[Гоа]]
| 
| ''[[:d:Q20047855|Church of Our Lady of the Rosary]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20053751|Church of St. Cajetan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q391123|Basilica of Bom Jesus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2942482|Se Cathedral]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5117224|Church of St. Francis of Assisi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20047741|St Catherine's Chapel, Old Goa]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q30753669|Church of St. Augustine, Goa]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 48
| 
| ''[[:d:Q15839097|Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks]]''
| [[Файл:Glimpse of Nanda Devi amidst the clouds from Valley of Flowers.jpg|center|128px]]
| [[Уттаракһанд]]
| [[:commons:Category:Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks|Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks]]
| ''[[:d:Q605897|Valley of Flowers National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1648266|Nanda Devi National Park]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 49
| 
| ''[[:d:Q16942531|Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai]]''
| [[Файл:Mumbai 03-2016 40 Bombay High Court.jpg|center|128px]]
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 50
| 
| ''[[:d:Q55619850|The Architectural Work of Le Corbusier]]''
| [[Файл:Chandigarh Secretariat.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Architectural Work of Le Corbusier (World Heritage Sites)|Architectural Work of Le Corbusier (World Heritage Sites)]]
| ''[[:d:Q64822931|Villas La Roche and Jeanneret]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1519685|Le Lac villa]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2974657|Quartiers Modernes Frugès]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23707656|Les Peupliers]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q704665|Weissenhof Estate]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q940746|Villa Savoye]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q663110|Immeuble Clarté]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3796698|Immeuble Molitor]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2587975|Unité d'Habitation de Marseille]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q22960555|manufacture Claude-et-Duval]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2982737|Curutchet House]]''&lt;br/&gt;[[Роншан]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1809766|Cabanon de vacances]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q25931399|Chandigarh Capitol Complex]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1902867|Sainte Marie de La Tourette]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1362629|National Museum of Western Art]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3279767|Cultural Centre of Firminy-Vert]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 51
| 
| ''[[:d:Q66023123|Sacred Ensembles of the Hoysalas]]''
| 
| 
| [[:commons:Category:Sacred Ensembles of the Hoysalas|Sacred Ensembles of the Hoysalas]]
| ''[[:d:Q3536222|Chennakesava Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3517561|Hoysaleswara Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3537502|Chennakesava Temple at Somanathapura Mysore]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 52
| 
| ''[[:d:Q116451393|Tower of Shadows]]''
| [[Файл:Chandigarh Capitol Complex - Le Corbusier - Hall of Shadows.jpg|center|128px]]
| [[Чандигарх|Чәндигарһ]]
| [[:commons:Category:Tower of Shadows|Tower of Shadows]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 53
| 
| ''[[:d:Q131753100|Charaideo deoshal]]''
| 
| ''[[:d:Q42768|Sivasagar district]]''
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 54
| 
| ''[[:d:Q134550841|Dhal ni Pol]]''
| 
| [[Гөҗәрат]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 55
| 
| ''[[:d:Q134720951|Maratha Military Landscapes of India]]''
| 
| [[Махараштра|Маһараштра]]
| [[:commons:Category:Maratha Military Landscapes of India|Maratha Military Landscapes of India]]
| ''[[:d:Q3536493|Gingee Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6667935|Lohagad]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7131008|Panhala Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3582929|Pratapgad]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3626515|Raigad Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7286112|Rajgad Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7404420|Salher]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3520074|Shivneri Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13413791|Sindhudurg Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2099096|Suvarnadurg Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3827850|Vijaydurg Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3827817|Khānderi Island]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|}
{{Wikidata list end}}

== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q668. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;-2400&quot; | -2400
| ''[[:d:Q9443|Lothal]]''
| [[Файл:Archeological Remains at the Lower Town of Lothal.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q401686|Ahmedabad district]]''
| [[:commons:Category:Lothal|Lothal]]
| 
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1026&quot; | 1026
| [[Кояш гыйбадәтханәсе, Модһэра|Кояш Гыйбадәтханәсе, Модһэра]]
| [[Файл:Modhera.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25565161|Becharaji Taluka]]''
| [[:commons:Category:Sun Temple, Modhera|Sun Temple, Modhera]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;1589&quot; | 1589
| [[Алтын Гыйбадәтханә]]
| [[Файл:Hamandir Sahib (Golden Temple).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q48403|Amritsar]]''
| [[:commons:Category:Golden Temple (Harmandir Sahib)|Golden Temple (Harmandir Sahib)]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906
| ''[[:d:Q3345501|Cellular Jail]]''
| [[Файл:Front View of Cellular Jail, Port Blair.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q203476|Srivijayapuram]]''
| [[:commons:Category:Cellular Jail|Cellular Jail]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948
| [[Бхубанешвар]]
| [[Файл:Lingaraj Temple in Mansoon, 2023.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q662818|Khordha district]]''
| [[:commons:Category:Bhubaneswar|Bhubaneswar]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972
| ''[[:d:Q1207543|Indian Wild Ass Sanctuary]]''
| [[Файл:Wild ass india.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1063417|Kutch district]]''
| [[:commons:Category:Indian Wild Ass Sanctuary|Indian Wild Ass Sanctuary]]
| 
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974
| ''[[:d:Q1815612|Namdapha National Park]]''
| [[Файл:Namdapha2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15427|Changlang district]]''
| [[:commons:Category:Namdapha National Park|Namdapha National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| ''[[:d:Q1737898|Keibul Lamjao National Park]]''
| [[Файл:Sangai at the Keibullamjao National Park, Manipur.jpg|center|128px]]
| [[Манипур]]
| [[:commons:Category:Keibul Lamjao National Park|Keibul Lamjao National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982
| ''[[:d:Q1723746|Kanger Ghati National Park]]''
| [[Файл:Kanger valley12.JPG|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Kanger Ghati National Park|Kanger Ghati National Park]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986
| ''[[:d:Q940843|Lotus Temple]]''
| [[Файл:Lotus temple daytime.jpg|center|128px]]
| [[Dähli]]
| [[:commons:Category:Lotus Temple|Lotus Temple]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986
| ''[[:d:Q2985788|Neora Valley National Park]]''
| [[Файл:Neora valley1.png|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Neora Valley National Park|Neora Valley National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987
| ''[[:d:Q14229383|Pin Valley National Park]]''
| [[Файл:Morning scene in Thuskeo Dhar.jpg|center|128px]]
| [[Һимачал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Pin Valley National Park|Pin Valley National Park]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 13
| data-sort-value=&quot;2002&quot; | 2002
| ''[[:d:Q24908100|Salkhan Fossils Park]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 14
| 
| ''[[:d:Q4528|Mountain Railways of India]]''
| [[Файл:KSR Train on a big bridge 05-02-12 71.jpeg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Mountain railways of India|Mountain railways of India]]
| ''[[:d:Q463874|Darjeeling Himalayan Railway]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q463735|Nilgiri Mountain Railway]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7171560|Kalka–Shimla Railway]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
| 
| ''[[:d:Q9468|Dholavira]]''
| [[Файл:Cicular houses Dholavira.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25621301|Bhachau Taluka]]''
| [[:commons:Category:Dholavira|Dholavira]]
| ''[[:d:Q2551525|сусаклагыч]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1377111|earthenware]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1211272|signage]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q335261|нәкыш]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
| 
| ''[[:d:Q158455|Bhedaghat]]''
| 
| ''[[:d:Q632093|Jabalpur district]]''
| [[:commons:Category:Bhedaghat|Bhedaghat]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 17
| 
| ''[[:d:Q277552|Majuli]]''
| [[Файл:Majuli - The largest river island.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q28110729|Majuli district]]''
| [[:commons:Category:Majuli|Majuli]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
| 
| ''[[:d:Q300701|Зур тәгәрмәч юлы]]''
| [[Файл:Grand Trunk Road - Chandan Nagar - Hooghly - 2013-05-19 7311.JPG|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
| 
| ''[[:d:Q324394|Sarnath]]''
| [[Файл:Sarnath1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1321140|Varanasi district]]''
| [[:commons:Category:Sarnath|Sarnath]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 20
| 
| ''[[:d:Q653988|Srirangapatna]]''
| [[Файл:RanganathaTemple.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25566571|Shrirangapattana Taluk]]''
| [[:commons:Category:Srirangapatna|Srirangapatna]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
| 
| ''[[:d:Q681937|Chettinad]]''
| [[Файл:Kanadukathan-Camal Heritage House-WUS04175.jpg|center|128px]]
| [[Тамилнад]]
| [[:commons:Category:Chettinad|Chettinad]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
| 
| ''[[:d:Q744580|Kangra Valley Railway]]''
| [[Файл:Kangra Valley train.jpg|center|128px]]
| [[Пәнҗаб (Һиндстан)|Пәнҗаб]]&lt;br/&gt;[[Һимачал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Kangra Valley Railway|Kangra Valley Railway]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 23
| 
| ''[[:d:Q1267941|Mattancherry Palace]]''
| [[Файл:Mattancherry Palace DSC 0899.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1356097|Ernakulam district]]''
| [[:commons:Category:Mattancherry Palace|Mattancherry Palace]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 24
| 
| ''[[:d:Q1965316|Narcondam Island]]''
| [[Файл:Narcondam Island.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q123256246|Diglipur tehsil]]''
| [[:commons:Category:Narcondam Island|Narcondam Island]]
| 
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
| 
| ''[[:d:Q2047322|Chilika Lake]]''
| [[Файл:Chilika Lake 2.jpg|center|128px]]
| [[Одиша]]
| [[:commons:Category:Chilika Lake|Chilika Lake]]
| 
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
| 
| ''[[:d:Q2487545|Gwalior Fort]]''
| [[Файл:Gwalior Fort - Morning View.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q158467|Gwalior]]''
| [[:commons:Category:Gwalior Fort|Gwalior Fort]]
| ''[[:d:Q97101090|Gwalior Fort (wall and Burj)]]''
| 
|-
| style='text-align:right'| 27
| 
| ''[[:d:Q2570726|Vadnagar]]''
| [[Файл:Vadnagar Museum Chinnesse traveller.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25565170|Vadnagar Taluka]]''
| [[:commons:Category:Vadnagar|Vadnagar]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
| 
| ''[[:d:Q2671548|Ranganathaswamy Temple, Srirangam]]''
| [[Файл:Srirangam1.jpg|center|128px]]
| [[Тиручираппалли]]
| [[:commons:Category:Ranganathaswamy Temple, Srirangam|Ranganathaswamy Temple, Srirangam]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 29
| 
| ''[[:d:Q3036349|Garo Hills]]''
| [[Файл:West Garo Hills View Sasatgre Oct24 A7CR 03240-Pano.jpg|center|128px]]
| [[Мегһалайя]]
| [[:commons:Category:Garo Hills|Garo Hills]]
| 
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 30
| 
| ''[[:d:Q3058213|Desert National Park]]''
| [[Файл:Desert National Park (50861830528).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1419708|Jaisalmer district]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q42016|Barmer district]]''
| [[:commons:Category:Desert National Park|Desert National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 31
| 
| ''[[:d:Q3534509|Padmanabhapuram Palace]]''
| [[Файл:Padmanabhapuram Clock Tower.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15158|Kanniyakumari district]]''
| [[:commons:Category:Padmanabhapuram Palace|Padmanabhapuram Palace]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 32
| 
| ''[[:d:Q4254076|St. Mary's Islands]]''
| [[Файл:Stmarys udupi 1.JPG|center|128px]]
| [[Карнатака]]
| [[:commons:Category:St. Mary's Islands|St. Mary's Islands]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 33
| 
| ''[[:d:Q5071315|Chandra Taal]]''
| [[Файл:Chandratal 1.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q837595|Lahaul and Spiti district]]''
| [[:commons:Category:Chandra Taal|Chandra Taal]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 34
| 
| ''[[:d:Q5142237|Cold Desert]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q14229383|Pin Valley National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5071315|Chandra Taal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7423561|Sarchu]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 35
| 
| ''[[:d:Q5555933|ghats in Varanasi]]''
| [[Файл:Varanasi, India, Varanasi eternal.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q79980|Varanasi]]''
| [[:commons:Category:Ghats in Varanasi|Ghats in Varanasi]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 36
| 
| ''[[:d:Q5769587|Hirebenkal]]''
| [[Файл:Pre-historic tombs-1.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q956387|Koppal district]]''
| [[:commons:Category:Hire Benakal|Hire Benakal]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 37
| 
| [[Вишнупурда гыйбадәтханәләр исемлеге]]
| 
| ''[[:d:Q533087|Bishnupur]]''
| [[:commons:Category:Temples in Bishnupur, Bankura|Temples in Bishnupur, Bankura]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 38
| 
| ''[[:d:Q6735332|Maidam]]''
| [[Файл:Maidams (N-AS-24).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24039029|Charaideo district]]''&lt;br/&gt;[[Ассам]]
| [[:commons:Category:Group of four Maidams|Group of four Maidams]]
| 
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 39
| 
| ''[[:d:Q7423561|Sarchu]]''
| [[Файл:Road onward from Sarchu (3803091155).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1921210|Leh district]]''
| [[:commons:Category:Sarchu|Sarchu]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 40
| 
| ''[[:d:Q7515190|Silk Road sites in India]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q1509463|Vaishali]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1634624|Vikramaśīla University]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q825673|Kushinagar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2594448|Shravasti]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6378944|Kaushambi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2827417|Ahichatra]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10972157|Sanghol]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2861278|Arikamedu]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2135463|Puhar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q59657921|Harwan Monastery]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1975540|Indraprastha]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 41
| 
| ''[[:d:Q7781201|Thembang]]''
| 
| [[Аруначал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Thembang|Thembang]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 42
| 
| ''[[:d:Q7882256|Unakoti]]''
| [[Файл:Unakoti 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16087996|Unakoti district]]''
| [[:commons:Category:Unakoti|Unakoti]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 43
| 
| ''[[:d:Q7915960|Varkala Beach]]''
| 
| ''[[:d:Q1012951|Varkala]]''
| [[:commons:Category:Varkala Beach|Varkala Beach]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 44
| 
| [[Вирабхадра Гыйбадәтханәсе, Лепакши]]
| [[Файл:Veerabhadra Temple Tower.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q60213324|Lepakshi mandal]]''
| [[:commons:Category:Veerabhadra Temple, Lepakshi|Veerabhadra Temple, Lepakshi]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 45
| 
| ''[[:d:Q19787278|Burzahom archaeological site]]''
| [[Файл:Black earthenware. Pré-Indus civilization. Kashmir.JPG|center|128px]]
| [[Җамму һәм Кәшмир]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 46
| 
| ''[[:d:Q24906440|Monuments and Forts of the Deccan Sultanate]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q5617266|Gulbarga Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12060839|Jama Masjid Gulbarga]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66363257|Haft Gumbad]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3814353|Bidar Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q19893532|Madarsa Mahmud Gawan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66363283|Bahamani Tombs]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66363295|Barid Shahi Tombs]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4907175|Bijapur Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q192295|Gol Gumbaz]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66363313|Ibrahim Rouza]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6127151|Jama Masjid, Bijapur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17986822|Golconda Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7273006|Qutb Shahi tombs]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1771696|Charminar]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 47
| 
| ''[[:d:Q24951898|Bhojeshwar Temple]]''
| [[Файл:Shiva Temple, Bhojpur 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1815223|Raisen district]]''
| [[:commons:Category:Bhojeshwar Temple|Bhojeshwar Temple]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 48
| 
| ''[[:d:Q39050223|Erra Matti Dibbalu]]''
| [[Файл:Erramatti Dibbalu (Red Sand Hills) in Visakhapatnam 01.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q200016|Visakhapatnam]]''
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 49
| 
| ''[[:d:Q59308065|Dhamnar caves]]''
| [[Файл:0111421 Dhamnar Buddhist Caves, southern group, Chandwasa Madhya Pradesh 077.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1870014|Mandsaur district]]''
| [[:commons:Category:Dhamnar caves|Dhamnar caves]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 50
| 
| ''[[:d:Q60846934|Sites of Saytagrah, India’s non-violent freedom movement]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q6424903|Kochrab Ashram]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1410702|Sabarmati Ashram]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3630222|Sevagram]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3634413|Mani Bhavan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17010856|Sadaqat Ashram]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q775759|Kheda]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q219039|Nadiad]]''&lt;br/&gt;[[Индор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15213874|Dharasana]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q712003|Bardoli]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1513|Nagpur]]''&lt;br/&gt;[[Джабалпур]]&lt;br/&gt;[[Майсор]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q5589979|Gowalia Tank]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2666459|Guruvayur Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2600301|Chauri Chaura]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1026431|Santiniketan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4751356|Anandavaleeswaram Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7532327|Sivagiri, Kerala]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q300577|Vellore]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1475631|Gujarat Vidyapith]]''&lt;br/&gt;[[Бенарес Индуизм Университеты]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2340211|Jamia Millia Islamia]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 51
| 
| ''[[:d:Q66021150|Group of Monuments at Mandu, Madhya Pradesh]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q48728854|Lohani Caves]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66009460|Dilawar Khan's Mosque]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5766147|Hindola Mahal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6123216|Jahaz Mahal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66020409|Hoshang's Tomb]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q30627407|Jama Masjid, Mandu]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66020596|Asharfi Mahal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66020818|Malik Mughith's Mosque]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66020908|Dai ki Chotti Behen ka Mahal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66020914|Baz Bahadur Mahal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66020920|Rani Rupmati Pavilion]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66021004|Mosque North-west of Darya Khan's Tomb]]''
| 
|-
| style='text-align:right'| 52
| 
| ''[[:d:Q66022706|The Qutb Shahi Monuments of Hyderabad]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q4141623|Golconda]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7273006|Qutb Shahi tombs]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1771696|Charminar]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 53
| 
| ''[[:d:Q66022851|Mughal Gardens in Kashmir]]''
| 
| ''[[:d:Q66278313|Jammu and Kashmir]]''
| 
| ''[[:d:Q1772796|Nishat Bagh]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q851242|Shalimar Bagh]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4673340|Achabal Gardens]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5087284|Chashme Shahi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7136985|Pari Mahal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q59657485|Verinag Spring]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 54
| 
| ''[[:d:Q66022868|Delhi - A Heritage City]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q2988403|Mehrauli]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17079862|Nizamuddin West]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7042158|Nizamuddin East]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3242297|Old Delhi]]''&lt;br/&gt;[[Yaña Dähli|Яңа Дәһли]]
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 55
| 
| ''[[:d:Q66022890|The Glorious Kakatiya Temples and Gateways]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q7968796|Warangal Fort]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7797068|Thousand Pillar Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3380656|Ramappa Temple]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 56
| 
| ''[[:d:Q66022898|Iconic Saree Weaving Clusters of India]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q860192|Chanderi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q79980|Varanasi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12447218|Mubarakpur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2445534|Paithan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2445508|Yeola]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3766916|Koyyalagudem]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q59260354|Bhoodan Pochampalli Mandal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q249311|Sualkuchi]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 57
| 
| ''[[:d:Q66023120|Apatani Cultural Landscape]]''
| 
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 58
| 
| ''[[:d:Q66023129|Evolution of Temple Architecture – Aihole-Badami- Pattadakal]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q404851|Aihole]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q590751|Badami]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q817250|Pattadakal Group of Monuments]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 59
| 
| ''[[:d:Q109145843|Group of Monuments, Orchha]]''
| [[Файл:The Ram Raja Temple , The Gwalior fort and Chaturbhuj Temple against the Vindhya Range of Madhya Pradesh.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q201631|Orchha]]''
| [[:commons:Category:Group of monuments at Orchha|Group of monuments at Orchha]]
| ''[[:d:Q20873390|Orchha Fort complex]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6123161|Jahangir Mahal, Orchha]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q63391541|Raja Mahal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7288561|Ram Raja Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5087989|Chaturbhuj Temple, Orchha]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97101452|Lakshmi Temple]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q97101453|Orchha Chhatris, Bundelkhand]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 60
| 
| ''[[:d:Q127517381|Temples of Kanchipuram]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q2728976|Kailasanathar Temple, Kanchipuram]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8050228|Yathothkari Perumal Temple]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 61
| 
| ''[[:d:Q136312108|Thembang Dzong]]''
| [[Файл:Thembang-ArunachalPradesh-DSC001.jpg|center|128px]]
| [[Аруначал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Thembang Dzong|Thembang Dzong]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 62
| 
| ''[[:d:Q137671412|Mudumal Megalithic Menhirs]]''
| [[Файл:Mudumal Megalithic Menhris Narayanpet Telangana India 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q61746013|Narayanpet district]]''
| [[:commons:Category:Mudumal Megalithic Menhirs|Mudumal Megalithic Menhirs]]
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]

[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Һиндстанның истәлекле урыннары]]</text>
      <sha1>869mnhjif90vv9fvb982xjh02h5eu1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендәге ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864571</id>
    <revision>
      <id>5987112</id>
      <parentid>5942313</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T19:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7506" sha1="3l3w7zx4izn8ozu5yyi8begp2f7rkgo" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}

Бу исемлектә '''{{ARE}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. 

== Сайлау ==
Болар Берләшкән Гарәп Әмирлекләре дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара  {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.

{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}

== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q878. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p757:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| 
| ''[[:d:Q3962347|Cultural Sites of Al Ain (Hafit, Hili, Bidaa Bint Saud and Oases Areas)]]''
| [[Файл:Beehive Tombs Jebel Hafeet District 1.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Cultural Sites of Al Ain|Cultural Sites of Al Ain]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1343 1343]
|-
| style='text-align:right'| 2
| 
| ''[[:d:Q6172505|Jabal Al Fayah]]''
| [[Файл:Jebel Faya.jpg|center|128px]]
| [[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Jabal Al-Fayah|Jabal Al-Fayah]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1735 1735]
|}
{{Wikidata list end}}

== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q878. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p4171:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;1793&quot; | 1793
| [[Шарҗә]]
| [[Файл:Sharjah city skyline in 2015.jpg|center|128px]]
| [[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Sharjah|Sharjah]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5941/ 5941]
|-
| style='text-align:right'| 2
| 
| ''[[:d:Q1262853|Dubai Creek]]''
| [[Файл:Cityscape of Dubai Creek.jpg|center|128px]]
| [[Дөбәй]]
| [[:commons:Category:Dubai Creek|Dubai Creek]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5662/ 5662]
|-
| style='text-align:right'| 3
| 
| ''[[:d:Q1429987|Umm an-Nar]]''
| 
| [[Әбу-Даби (әмирлек)|Әбү-Дәби әмирлеге]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5660/ 5660]
|-
| style='text-align:right'| 4
| 
| ''[[:d:Q1582347|Sir Abu Nu'ayr]]''
| [[Файл:Sir Abu Nu’ayr ESC large ISS006 ISS006-E-32078.JPG|center|128px]]
| [[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Sir Abu Nu'ayr|Sir Abu Nu'ayr]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5661/ 5661]
|-
| style='text-align:right'| 5
| 
| ''[[:d:Q2538723|Wadi Wurayah]]''
| [[Файл:Wadi Wurayah - Lower course, just before the dam - 1.jpg|center|128px]]
| [[Фөҗәйрә (әмирлек)|Фөҗәйрә]]&lt;br/&gt;[[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Wadi Wurayah|Wadi Wurayah]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6554/ 6554]
|-
| style='text-align:right'| 6
| 
| ''[[:d:Q4115363|Al Badiyah Mosque]]''
| [[Файл:2011-0209-Al Badiyah Mosque.jpg|center|128px]]
| [[Фөҗәйрә (әмирлек)|Фөҗәйрә]]
| [[:commons:Category:Al Bidyah Mosque|Al Bidyah Mosque]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5665/ 5665]
|-
| style='text-align:right'| 7
| 
| ''[[:d:Q4704143|Al Jazirah Al Hamra]]''
| [[Файл:Al Jazirah Al Hamra Mosque, Ras Al Khaimah, United Arab Emirates.JPG|center|128px]]
| [[Рәэсел-Хәймә (әмирлек)|Рәэсел-Хәймә]]
| [[:commons:Category:Al Jazirah Al Hamra|Al Jazirah Al Hamra]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6464/ 6464]
|-
| style='text-align:right'| 8
| 
| ''[[:d:Q5952848|Julfar]]''
| 
| [[Рәэсел-Хәймә (әмирлек)|Рәэсел-Хәймә]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6465/ 6465]
|-
| style='text-align:right'| 9
| 
| ''[[:d:Q7496816|Shimal]]''
| 
| [[Рәэсел-Хәймә (әмирлек)|Рәэсел-Хәймә]]
| [[:commons:Category:Shimal, Ra's Al-Khaimah|Shimal, Ra's Al-Khaimah]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6466/ 6466]
|-
| style='text-align:right'| 10
| 
| ''[[:d:Q24964896|Mleiha Archaeological Centre]]''
| [[Файл:Mleiha Umm an-Nar Tomb.jpg|center|128px]]
| [[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Mleiha Archaeological Centre|Mleiha Archaeological Centre]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6643/ 6643]
|-
| style='text-align:right'| 11
| 
| ''[[:d:Q48969546|Ed-Dur]]''
| [[Файл:The site of Ed-Dur today.jpg|center|128px]]
| [[Өммел-Кайвәйн (әмирлек)|Өммел-Кайвәйн]]
| [[:commons:Category:Ed-Dur, Umm Al-Quwain|Ed-Dur, Umm Al-Quwain]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5663/ 5663]
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| ''[[:d:Q66207504|The Cultural Landscape of the Central Region in the Emirate of Sharjah]]''
| 
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6311/ 6311]
|-
| style='text-align:right'| 13
| 
| ''[[:d:Q66207507|Abu Dhabi Sabkha]]''
| 
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6352/ 6352]
|}
{{Wikidata list end}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]

[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Берләшкән Гарәп Әмирлекләре мәдәнияте]][[Төркем:Берләшкән Гарәп Әмирлекләре истәлекле урыннары]]</text>
      <sha1>3l3w7zx4izn8ozu5yyi8begp2f7rkgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гыйрактагы Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864588</id>
    <revision>
      <id>5987123</id>
      <parentid>5943988</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T21:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9517" sha1="mtclkcv6gm8x8iqck8d572muthnmifq" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}

Бу исемлектә '''{{IRQ}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. 

== Сайлау ==
Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.

Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла. 
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}

== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q796. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p757:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;-2500&quot; | -2500
| ''[[:d:Q200200|Assur]]''
| [[Файл:Ashur (Qal'at Sherqat)-115188.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q190131|Saladin Governorate]]''
| [[:commons:Category:Assur (city)|Assur (city)]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1130 1130]
|-
| style='text-align:right'| 2
| 
| [[Самәрраэ]]
| [[Файл:The spiral minaret in Samarra.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q190131|Saladin Governorate]]''
| [[:commons:Category:Samarra|Samarra]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/276 276]&lt;br/&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/276rev 276rev]
|-
| style='text-align:right'| 3
| 
| ''[[:d:Q206236|Citadel of Erbil]]''
| [[Файл:Hawler Castle.jpg|center|128px]]
| [[Әрбил]]
| [[:commons:Category:Citadel of Erbil|Citadel of Erbil]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1437 1437]
|-
| style='text-align:right'| 4
| 
| ''[[:d:Q466614|Hatra]]''
| [[Файл:Hatra ruins.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q189352|Nineveh Governorate]]''
| [[:commons:Category:Hatra|Hatra]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/277rev 277rev]
|-
| style='text-align:right'| 5
| 
| ''[[:d:Q25933006|Ahwar of Southern Iraq]]''
| [[Файл:Ur-Nassiriyah.jpg|center|128px]]
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/1481 1481]
|-
| style='text-align:right'| 6
| 
| ''[[:d:Q100329356|Babylon]]''
| [[Файл:Babylon, 1932.jpg|center|128px]]
| [[Хиллә]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/list/278rev 278rev]
|-
| style='text-align:right'| 7
| 
| ''[[:d:Q133132919|Warka]]''
| [[Файл:Uruk Archaeological site at Warka.jpg|center|128px]]
| [[Сәмавә]]
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q796. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p4171:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;-3000&quot; | 3rd millennium BCE
| ''[[:d:Q460736|Amedi]]''
| [[Файл:173606 The picturesque village of Amedye, Iraq in 2009.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q189541|Duhok Governorate]]''&lt;br/&gt;[[Гыйрак Көрдстаны]]
| [[:commons:Category:Amadiya|Amadiya]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5601/ 5601]
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873
| ''[[:d:Q1909993|Wadi-us-Salaam]]''
| [[Файл:Wadi Al-Salam.jpg|center|128px]]
| [[Нәҗәф]]
| [[:commons:Category:Wadi-us-Salaam|Wadi-us-Salaam]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5578/ 5578]
|-
| style='text-align:right'| 3
| 
| ''[[:d:Q5680|Nineveh]]''
| [[Файл:Nineveh mashki gate from west.JPG|center|128px]]
| [[Мосул]]
| [[:commons:Category:Nineveh|Nineveh]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1465/ 1465]
|-
| style='text-align:right'| 4
| 
| ''[[:d:Q188395|Nippur]]''
| [[Файл:Ruins from a temple in Naffur.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q62987|Al-Qādisiyyah Governorate]]''
| [[:commons:Category:Nippur|Nippur]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6173/ 6173]
|-
| style='text-align:right'| 5
| 
| ''[[:d:Q237614|Nimrud]]''
| [[Файл:Nimrud 081119-F-5855M-033.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q189352|Nineveh Governorate]]''
| [[:commons:Category:Nimrud|Nimrud]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1463/ 1463]
|-
| style='text-align:right'| 6
| 
| ''[[:d:Q622719|Dur-Kurigalzu]]''
| [[Файл:The ziggurat at Aqar Quf.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q191075|Baghdad Governorate]]''
| [[:commons:Category:Dur-Kurigalzu|Dur-Kurigalzu]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6797/ 6797]
|-
| style='text-align:right'| 7
| 
| ''[[:d:Q771059|Al-Ukhaidir Fortress]]''
| [[Файл:Al-Ukhaidir Fortress (30655095821).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q214104|Karbala Governorate]]''
| [[:commons:Category:Al-Ukhaidir Fortress|Al-Ukhaidir Fortress]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1467/ 1467]
|-
| style='text-align:right'| 8
| 
| ''[[:d:Q1017666|Lalish]]''
| [[Файл:Lalish the whole view.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q189352|Nineveh Governorate]]''
| [[:commons:Category:Lalish|Lalish]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6467/ 6467]
|-
| style='text-align:right'| 9
| 
| ''[[:d:Q1462261|Wasit]]''
| [[Файл:مدينة واسط الاثرية.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q189747|Wasit Governorate]]''
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1468/ 1468]
|-
| style='text-align:right'| 10
| 
| ''[[:d:Q2903334|Ezekiel's Tomb]]''
| [[Файл:Ezekial's-Tomb-at-Kifel.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4531376|Al Kifl]]''
| [[:commons:Category:Ezekiel's Tomb|Ezekiel's Tomb]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5497/ 5497]
|-
| style='text-align:right'| 11
| 
| ''[[:d:Q30314152|Darb Zubayda]]''
| [[Файл:بركة الكراع.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Darb Zubayda|Darb Zubayda]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6025/ 6025]&lt;br/&gt;[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6576/ 6576]
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| ''[[:d:Q56235267|Bestansur]]''
| [[Файл:The Neolithic site of Bestansur, October 11, 2021. Shahrizor Plane, Sulaymaniyah, Iraqi Kurdistan.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q213182|Sulaymaniyah Governorate]]''
| [[:commons:Category:Bestansur|Bestansur]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6172/ 6172]
|-
| style='text-align:right'| 13
| 
| ''[[:d:Q66058012|Historical Features of the Tigris River in Baghdad Rusafa]]''
| 
| 
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5880/ 5880]
|-
| style='text-align:right'| 14
| 
| ''[[:d:Q66058013|old city of Mosul]]''
| [[Файл:Ancient Mosul, a Yezidi shrine to the left and the Nouri Mosque minaret to the right.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q189352|Nineveh Governorate]]''
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6355/ 6355]
|-
| style='text-align:right'| 15
| 
| ''[[:d:Q100329356|Babylon]]''
| [[Файл:Babylon, 1932.jpg|center|128px]]
| [[Хиллә]]
| 
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1837/ 1837]
|}
{{Wikidata list end}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]

[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Гыйрак мәдәнияте]][[Төркем:Гыйрак истәлекле урыннары]]</text>
      <sha1>mtclkcv6gm8x8iqck8d572muthnmifq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кубадагы Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864593</id>
    <revision>
      <id>5987163</id>
      <parentid>5945829</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T09:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10774" sha1="8nlrzyzad6u9ctuu83uuazjkl48vhyd" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}

Бу исемлектә '''{{CUB}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. 

== Сайлау ==
Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.

Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла. 
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}

== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q241. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;16&quot; | 16
| ''[[:d:Q15819677|Тринидад каласы һәм Де-лос-Инхеньос үзәне]]''
| [[Файл:Sancti Spíritus Province - Trinidad and the Valley de los Ingenios - 20180204160955.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q115441|Sancti Spíritus Province]]''
| 
| ''[[:d:Q65122084|old town of Trinidad]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1827&quot; | 1827
| ''[[:d:Q8773463|El Templete католик капелласы]]''
| [[Файл:El Templete.jpg|center|128px]]
| [[Һавана]]
| [[:commons:Category:Museo el Templete|Museo el Templete]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985
| ''[[:d:Q909755|Десембарко-дель-Гранма милли паркы]]''
| [[Файл:Cascada en El Nicho.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Parque Nacional Desembarco del Granma|Parque Nacional Desembarco del Granma]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-02-02
| ''[[:d:Q48153|Александр Гумбольдт исемендәге милли паркы]]''
| [[Файл:Alejandro de Humboldt National Park.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q115302|Holguín Province]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q115319|Guantánamo Province]]''
| [[:commons:Category:Alejandro de Humboldt National Park|Alejandro de Humboldt National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| 
| ''[[:d:Q48108|Виньялес үзәне]]''
| [[Файл:Viñales Valley.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q115497|Pinar del Río Province]]''
| [[:commons:Category:Viñales Valley|Viñales Valley]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| 
| ''[[:d:Q636714|Көньяк-көнчыгыш Кубадагы беренче кофе плантацияләрнең археологик ландшафты]]''
| [[Файл:Cuba Cafetal Isabelica P1080153a.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q234200|Santiago de Cuba Province]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q115319|Guantánamo Province]]''
| 
| ''[[:d:Q1542372|Gran Piedra]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12889951|El Cobre]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65122815|Dos Palmas Contramaestre]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1026971|Yateras]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1026982|El Salvador]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1026991|Niceto Pérez]]''&lt;br/&gt;[[Гвантанамо]]
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| 
| ''[[:d:Q910189|Сан-Педро-де-ла-Рока кирмәне]]''
| [[Файл:Castillo del Morro by Glogg 4.jpg|center|128px]]
| [[Сантьяго-де-Куба]]
| [[:commons:Category:Castillo del Morro (Santiago de Cuba)|Castillo del Morro (Santiago de Cuba)]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| 
| ''[[:d:Q8343758|Сьенфуэгос каласының тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Jagua 5843.JPG|center|128px]]
| [[Сьенфвегос]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| 
| ''[[:d:Q18243246|Centro histórico de Camagüey]]''
| [[Файл:Camaguey rooftops 2.jpg|center|128px]]
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 10
| 
| ''[[:d:Q65121255|Гавана иске каласы һәм саклану корылмалары]]''
| 
| ''[[:d:Q12588|Havana Province]]''
| 
| ''[[:d:Q1165566|Иске Һавана]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q635199|Morro Castle]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1757628|San Carlos de la Cabaña Fortress]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65121471|Hornabeque de San Diego]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65121603|Fuerte No 1]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65121669|San Lázaro Tower]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7827112|Torreón de la Chorrera]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65121823|Castillo de Cojímar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65121887|Polvorín de San Antonio]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q39090747|Atarés Castle]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5050352|Castle del Príncipe]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| 
| ''[[:d:Q65122987|Камагүёй тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Camaguey rooftops 1.jpg|center|128px]]
| [[Камагвей]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| ''[[:d:Q110943876|Аграмонте паркы скверы]]''
| [[Файл:Camagüey - Plaza y Catedal.jpg|center|128px]]
| [[Камагвей]]
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q241. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962
| ''[[:d:Q53728415|Милли сәнгать мәктәбе]]''
| 
| [[Һавана]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| 
| ''[[:d:Q1748851|Ведадо кала мәхәлләсе]]''
| [[Файл:Vedado1.JPG|center|128px]]
| [[Һавана]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q274126|Vereda Nueva, La Habana]]''
| [[:commons:Category:Vedado|Vedado]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| 
| ''[[:d:Q1783672|Тропикана клубы]]''
| [[Файл:Havana - Tropicana Night Club (1955).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2553350|Marianao]]''
| [[:commons:Category:Tropicana Club (Havana)|Tropicana Club (Havana)]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 4
| 
| ''[[:d:Q3647888|Кагуанес милли паркы]]''
| 
| ''[[:d:Q115441|Sancti Spíritus Province]]''
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| 
| ''[[:d:Q5951909|Сапата сазлыгы милли паркы]]''
| [[Файл:Zapata swamp.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q60827097|Ciénaga de Zapata]]''
| [[:commons:Category:Zapata Swamp|Zapata Swamp]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| 
| ''[[:d:Q65120588|Куба суларындагы рифлар системасы]]''
| 
| ''[[:d:Q215147|Camagüey Province]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q220692|Ciego de Ávila Province]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q115027|Isla de la Juventud]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q115497|Pinar del Río Province]]''
| 
| ''[[:d:Q23795612|Banco de Jagua]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65120676|Banco de Knoll]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23805506|Cayo Ávalos]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5759131|Cayo Cantiles]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1052027|Cayo Largo del Sur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1599165|Guanahacabibes Peninsula]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1638699|Jardines de la Reina National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23797001|Punta del Este]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23797090|Punta Francés]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| 
| ''[[:d:Q127523710|Кубадагы коллык хәтере аланнары]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q3647899|Sierra del Rosario]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5757584|San Severino Castle]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|}
{{Wikidata list end}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]

[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Куба мәдәнияте]][[Төркем:Куба истәлекле урыннары]]</text>
      <sha1>8nlrzyzad6u9ctuu83uuazjkl48vhyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мексикадагы Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864595</id>
    <revision>
      <id>5987111</id>
      <parentid>5980720</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T17:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36659" sha1="fcy7i78o8fb9sciux0ikolxqmhsgyih" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
 
Бу исемлектә '''{{MEX}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. 

== Сайлау ==
Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.

Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла. 

== Рәсми исемлектә ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q96. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;455&quot; | 455
| [[Чичен-Ица]]
| [[Файл:Chichen Itza 3.jpg|center|128px]]
| [[Юкатан (штат)]]
| [[:commons:Category:Chichén Itzá|Chichén Itzá]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1500&quot; | 1500
| ''[[:d:Q911953|Камино-Реаль-де-Тьерра-Адентро]]''
| [[Файл:El Camino Real de Tierra Adentro NHT (9445536658).jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:El Camino Real de Tierra Adentro|El Camino Real de Tierra Adentro]]
| ''[[:d:Q2146288|Historic downtown of Mexico City]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16638480|Church of San Francisco Javier, Tepotzotlán]]''&lt;br/&gt;[[Акулко муниципалитеты (Мехико)]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q65465058|Bridge of Atongo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65465076|Stretch of the Camino Real between Aculco and San Juan del Río]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65465081|former convent of San Francisco in Tepeji del Río]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65465088|stretch of the Camino Real between the bridge of La Colmena and the former hacienda of La Cañada]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65492907|historic centre of San Juan del Río]]''&lt;br/&gt;[[Ранчо Эс-Асьенда де Чичимекильяс (Эль Маркес)]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q65493544|chapel of the former hacienda of Buenavista]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3848141|Керетаро тарихи үзәге]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494311|bridge of El Fraile]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5697252|former royal hospital of San Juan de Dios]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494372|bridge of San Rafael]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494394|bridge La Quemada]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15613314|Protective town of San Miguel and the Sanctuary of Jesús Nazareno de Atotonilco]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q61306|Гванхвато]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494476|historic centre of Lagos de Moreno]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494516|historic centre of Ojuelos]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494543|bridge of Ojuelos]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494575|former hacienda of Ciénega de Mata]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494609|municipal cemetery of Encarnación de Díaz]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494658|former hacienda of Peñuelas]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494659|former hacienda of Cieneguilla]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q38298558|historic centre of Aguascalientes]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24503389|museo de la Insurgencia]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494791|chapel of San Nicolás Tolentino of the former hacienda of San Nicolás de Quijas]]''&lt;br/&gt;[[Пинос (Пинос, Сакатекас)]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q65494839|church of Nuestra Señora de los Ángeles, Noria de Ángeles]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65496835|church of Nuestra Señora de los Dolores, Villa González Ortega]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q25414759|Guadalupe regional museum]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65497402|historic centre of Sombrerete]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65497485|church of San Pantaleón Mártir, Noria de San Pantaleón]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2884459|Sierra de Órganos National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65497561|architectonic ensemble of Chalchihuites]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65497597|stretch of the Camino Real between Ojocaliente and Zacatecas]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65497620|cave of Ávalos]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3848116|Сакатекас тарихи үзәге]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6121546|sanctuary of Plateros]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24199776|Historical centre of San Luis Potosí City]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65497959|Chapel of San Antonio of the former hacienda of Juana Guerra]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498055|churches of Nombre de Dios]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498089|former hacienda of San Diego de Navacoyán]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498175|historic centre of Durango]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498229|churches of Cuencamé and Cristo de Mapimí]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498283|chapel of the Refugio of the former hacienda of Cuatillos]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498308|church of San José de Avino]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498521|chapel of the former hacienda of La Limpia Concepción de Palmitos de Abajo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498535|chapel of the former hacienda of La Inmaculada Concepción de Palmitos de Arriba]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498846|architectonic ensemble of Nazas]]''&lt;br/&gt;[[Сан Педро дел Гальо (Сан Педро дел Гальо, Дуранго)]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498879|architectonic ensemble of Mapimí]]''&lt;br/&gt;[[Инде муниципалитеты (Дуранго)]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498914|chapel of San Mateo of the former hacienda of La Zarca]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498958|former hacienda of Limpia Concepción of El Canutillo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498982|church of San Miguel, Villa Ocampo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65498998|stretch of the Camino Real between Nazas and San Pedro del Gallo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q26477027|Ojuela mine]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65499203|cave of Las Mulas de Molino]]''&lt;br/&gt;[[Валье де Игнасио Альенде (Альенде)]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q85750262|Camino Real in New Mexico]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;1593&quot; | 1593
| ''[[:d:Q5694278|Изге Луи патшасы соборы]]''
| [[Файл:Metropolitan Cathedral - San Luis Potosi - Mexico (32486136258).jpg|center|128px]]
| [[Сан-Луис-Потоси (штат)]]
| [[:commons:Category:Catedral de San Luis Potosí|Catedral de San Luis Potosí]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value=&quot;1611&quot; | 1611
| ''[[:d:Q5117179|Изге Доминго чиркәве]]''
| [[Файл:Santo Domingo Church in Puebla.jpg|center|128px]]
| [[Пвебла-де-Сарагоса]]
| [[:commons:Category:Santo Domingo Church, Puebla|Santo Domingo Church, Puebla]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value=&quot;1810&quot; | 1810
| ''[[:d:Q28416|Hospicio Cabañas]]''
| [[Файл:Hospicio Cabañas, Guadalajara, Jalisco - 14.jpg|center|128px]]
| [[Гвадалахара муниципалитеты (Халиско)]]&lt;br/&gt;[[Гвадалахара (Мексика)|Гвадалахара]]
| [[:commons:Category:Hospicio Cabañas in Guadalajara, Mexico|Hospicio Cabañas in Guadalajara, Mexico]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value=&quot;1847&quot; | 1847
| [[Тлакоталпан (Тлакоталпан, Веракрус)]]
| [[Файл:Tlacotalpan Veracruz - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Тлакоталпан муниципалитеты (Веракрус)]]
| [[:commons:Category:Tlacotalpan, Veracruz|Tlacotalpan, Veracruz]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948&lt;br/&gt;1998-10-20
| ''[[:d:Q1046414|Luis Barragán House and Studio]]''
| [[Файл:Luis Barragan House exterior 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1026427|Tacubaya]]''&lt;br/&gt;[[Мигел Идальго (Мигел Идальго, Мехико Сити)]]
| [[:commons:Category:Luis Barragán House and Studio|Luis Barragán House and Studio]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950s
| ''[[:d:Q97278042|Мексика милли университеты шәһәрчегенең стадионнары]]''
| 
| [[Мехико]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| ''[[:d:Q130025|Мексика милли университетының шәһәрчеге]]''
| [[Файл:Biblioteca and Torre des Humanidades I from Las Islas, Ciudad Universitaria, Mexico City.jpg|center|128px]]
| [[Мехико]]
| [[:commons:Category:Ciudad Universitaria|Ciudad Universitaria]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-07-20
| ''[[:d:Q6378098|Palenque  National Park]]''
| [[Файл:Panoramica de Palenke Mexico.jpg|center|128px]]
| [[Паленке муниципалитеты (Чияпас)]]
| [[:commons:Category:Palenque|Palenque]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-09-11
| ''[[:d:Q5853681|Теуакан-Куикатлан биосфера тыюлыгы]]''
| [[Файл:Paisaje en Texcala, Puebla, México.JPG|center|128px]]
| [[Пуэбла|Пвебла (штат)]]&lt;br/&gt;[[Оахака (штат)]]
| [[:commons:Category:Tehuacán-Cuicatlán Biosphere Reserve|Tehuacán-Cuicatlán Biosphere Reserve]]
| ''[[:d:Q65499860|Zapotitlan - Cuicatlán]]''&lt;br/&gt;[[Сан Хуан Рая (Запотитлан)]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q56317315|Purrón Dam]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-11-10
| ''[[:d:Q852546|Monarch Butterfly Biosphere Reserve]]''
| [[Файл:Santuario de la Mariposa Monarca (3088019191).jpg|center|128px]]
| [[Мичоакан]]&lt;br/&gt;[[Мехико (штат)]]
| [[:commons:Category:Monarch Butterfly Biosphere Reserve|Monarch Butterfly Biosphere Reserve]]
| ''[[:d:Q27787520|Cerro Altamirano]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65465034|Chincua-Campanario-Chivati-Huacal]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65465039|Cerro Pélon butterfly reserve]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-06-28
| ''[[:d:Q3821829|El Pinacate y Gran Desierto de Altar Biosphere Reserve]]''
| [[Файл:Pinacate volcanic field.jpg|center|128px]]
| [[Сонора]]
| [[:commons:Category:El Pinacate y Gran Desierto de Altar|El Pinacate y Gran Desierto de Altar]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 14
| 
| ''[[:d:Q172613|Теотиуакан]]''
| [[Файл:ZA77 Teotihuacán edo de mex Herberto de la rosa.jpg|center|128px]]
| [[Мехико (штат)]]
| [[:commons:Category:Teotihuacán|Teotihuacán]]
| [[Кояш пирамидасы]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q29240|Pyramid of the Moon]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7698758|Temple of the Feathered Serpent, Teotihuacan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4166757|Avenue of the Dead]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28155501|Quetzalpapálotl]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
| 
| ''[[:d:Q181427|Паленке археологик паркы]]''
| [[Файл:055 Palenque Pakal Maji (29).JPG|center|128px]]
| [[Паленке муниципалитеты (Чияпас)]]
| [[:commons:Category:Palenque|Palenque]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
| 
| ''[[:d:Q272771|Калакмуль археологик аланы]]''
| [[Файл:In Calakmul, Mexico (8726963632).jpg|center|128px]]
| [[Калакмул муниципалитеты (Кампече)]]
| [[:commons:Category:Calakmul|Calakmul]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 17
| 
| ''[[:d:Q552005|Rock Paintings of Sierra de San Francisco]]''
| [[Файл:Baja California Sur.jpg|center|128px]]
| [[Көньяк Түбән Калифорния|Баха-Калифорния-Сур]]
| [[:commons:Category:Rock Paintings of Sierra de San Francisco|Rock Paintings of Sierra de San Francisco]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
| 
| ''[[:d:Q559789|Sian Ka'an]]''
| [[Файл:México - Sian Ka'an, Boat Tour.JPG|center|128px]]
| [[Кинтана-Роо]]
| [[:commons:Category:Sian Ka´an|Sian Ka´an]]
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
| 
| ''[[:d:Q751146|Franciscan Missions in the Sierra Gorda]]''
| [[Файл:Sierra gorda.jpg|center|128px]]
| [[Керетаро (штат)]]
| [[:commons:Category:Franciscan Missions in the Sierra Gorda, Querétaro|Franciscan Missions in the Sierra Gorda, Querétaro]]
| ''[[:d:Q65460598|Santiago de Jalpan mission]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65460718|Santa María del Agua de Landa mission]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6018547|San Francisco del Valle de Tilaco mission]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65460837|Nuestra Señora de la Luz de Tancoyol mission]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65460899|San Miguel Concá mission]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
| 
| ''[[:d:Q753895|Tajín Veracruz]]''
| [[Файл:El Tajín, Nischenpyramide.(fcm).jpg|center|128px]]
| [[Веракрус (штат)]]
| [[:commons:Category:El Tajín|El Tajín]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
| 
| ''[[:d:Q797120|Xochicalco]]''
| [[Файл:Mexico xochicalco pyramids.JPG|center|128px]]
| [[Миякатлан муниципалитеты (Морелос)]]
| [[:commons:Category:Xochicalco|Xochicalco]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
| 
| ''[[:d:Q849318|Ревилья-хихедо вулканик утраулары]]''
| [[Файл:San Benedicto Island.jpg|center|128px]]
| [[Колима (штат)]]
| [[:commons:Category:Revillagigedo Islands|Revillagigedo Islands]]
| ''[[:d:Q1361324|Socorro Island]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1095657|Clarion Island]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1075808|San Benedicto Island]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1539707|Roca Partida]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 23
| 
| ''[[:d:Q853265|Casas Grandes]]''
| [[Файл:Zona arqueológica de Paquimé 2020.jpg|center|128px]]
| [[Касас Грандес муниципалитеты (Чиуауа)]]
| [[:commons:Category:Archaeological Zone of Paquimé, Casas Grandes|Archaeological Zone of Paquimé, Casas Grandes]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 24
| 
| ''[[:d:Q1128327|Кукулькан пирамидасы]]''
| [[Файл:Chichen Itza 3.jpg|center|128px]]
| [[Чичен-Ица]]
| [[:commons:Category:Chichen Itza - Castillo|Chichen Itza - Castillo]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
| 
| ''[[:d:Q1141009|Попокатепетль вулканы тау битләрендәге кәшишханәләр]]''
| [[Файл:FacadeCatCV2.JPG|center|128px]]
| [[Морелос|Морелос (штат)]]&lt;br/&gt;[[Пуэбла|Пвебла (штат)]]&lt;br/&gt;[[Тласкала]]
| [[:commons:Category:Monasteries on the slopes of Popocatépetl|Monasteries on the slopes of Popocatépetl]]
| ''[[:d:Q65331250|Convent of Saint Mathew the Apostle, Atlatlahucan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5192604|Cuernavaca Cathedral]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16565564|former convent of Saint Dominic de Guzmán]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21781592|former convent of Saint Dominic de Guzmán]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65334605|convento de Santiago Apóstol]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24961740|Tepoztlán Ex Convento Museum]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65335267|former convent of Saint John the Baptist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65335758|former convent of Saint John the Baptist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65336432|former convent of Saint William]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65337340|former convent of Saint John the Baptist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65337883|former convent of the Immaculate Conception]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5853068|former convent of Saint Andrew]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21515108|former convent of Saint Michael the Archangel]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65339274|former convent of the Assumption of Our Lady]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5758514|Our Lady of the Assumption Cathedral]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
| 
| ''[[:d:Q2104675|Agave Landscape and Ancient Industrial Facilities of Tequila]]''
| [[Файл:Agave fields hill.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Agave fields in Mexico|Agave fields in Mexico]]
| ''[[:d:Q65465016|Valle de Tequila and Amatitán]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2989048|guachimicaga]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 27
| 
| ''[[:d:Q2383410|Калифорния култыгы сакланылган утраулары һәм табигый территорияләре]]''
| [[Файл:Hast Cacöla desde Socaaix con pangas.jpg|center|128px]]
| [[Көньяк Түбән Калифорния|Баха-Калифорния-Сур]]
| [[:commons:Category:Islands and Protected Areas of the Gulf of California|Islands and Protected Areas of the Gulf of California]]
| ''[[:d:Q65461902|Islands of the Gulf of California]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5671143|Калифорния култыгының югары өлеше һәм Колорадо елгасы дельтасы биосфер тыюлыгы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1145547|San Pedro Mártir Island]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q432483|El Vizcaíno Biosphere Reserve]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6378115|Bahía de Loreto National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3364404|Cabo Pulmo National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q30911567|Cabo San Lucas flora and fauna protection area]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q643715|Islas Marías]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55074735|Isla Isabel National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1740891|San Lorenzo Marine Archipelago National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49505699|Islas Marietas National Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q41679828|Balandra]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
| 
| ''[[:d:Q2559153|Temple of the Inscriptions]]''
| [[Файл:Palenque temple 1.jpg|center|128px]]
| [[Паленке (Паленке, Чияпас)]]
| [[:commons:Category:Palenque - Temple of inscriptions|Palenque - Temple of inscriptions]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 29
| 
| ''[[:d:Q2840764|Aqueduct of Padre Tembleque]]''
| [[Файл:Zempoala Aqueduct, Acueducto del Padre Tembleque, Tepeyahualco Aqueduct 2.jpg|center|128px]]
| [[Земпоала муниципалитеты (Идальго)]]
| [[:commons:Category:Aqueduct of Padre Tembleque Hydraulic System|Aqueduct of Padre Tembleque Hydraulic System]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 30
| 
| ''[[:d:Q3457136|Calakmul Biosphere Reserve]]''
| [[Файл:Calakmul8.jpg|center|128px]]
| [[Кампече (штат)]]
| [[:commons:Category:Calakmul Biosphere Reserve|Calakmul Biosphere Reserve]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 31
| 
| ''[[:d:Q3848089|Морелия тарихи үзәге]]''
| [[Файл:CatedralMorelia.jpg|center|128px]]
| [[Морелия муниципалитеты (Мичоакан)]]
| [[:commons:Category:Historic centre of Morelia|Historic centre of Morelia]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 32
| 
| ''[[:d:Q3848116|Сакатекас тарихи үзәге]]''
| [[Файл:ZacatecasView.JPG|center|128px]]
| [[Сакатекас (град)]]
| [[:commons:Category:Historic centre of Zacatecas|Historic centre of Zacatecas]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 33
| 
| ''[[:d:Q3848141|Керетаро тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Ex convento de San Francisco.JPG|center|128px]]
| [[Керетаро муниципалитеты (Керетаро)]]
| [[:commons:Category:Historic centre of Santiago de Querétaro|Historic centre of Santiago de Querétaro]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 34
| 
| ''[[:d:Q3848455|Пуэбла тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Catedral de puebla.jpg|center|128px]]
| [[Пвебла-де-Сарагоса]]
| [[:commons:Category:Historic centre of Puebla|Historic centre of Puebla]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 35
| 
| ''[[:d:Q5671143|Калифорния култыгының югары өлеше һәм Колорадо елгасы дельтасы биосфер тыюлыгы]]''
| [[Файл:Desierto de Sonora y Golfo de California.JPG|center|128px]]
| [[Сонора]]&lt;br/&gt;[[Түбән Калифорния|Баха-Калифорния]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 36
| 
| ''[[:d:Q5755124|Casa de la Corregidora]]''
| [[Файл:Corregidora1.jpg|center|128px]]
| [[Сантьяго-де-Керетаро]]
| [[:commons:Category:Casa de la Corregidora|Casa de la Corregidora]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 37
| 
| ''[[:d:Q5762131|Historic Fortified Town of Campeche]]''
| [[Файл:Bahía de Campeche Cart Siglo XVI.jpg|center|128px]]
| [[Кампече муниципалитеты (Кампече)]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 38
| 
| ''[[:d:Q5934961|Huichol route to Huiricuta]]''
| 
| [[Халиско (штат)]]&lt;br/&gt;[[Сакатекас (штат)]]&lt;br/&gt;[[Сан-Луис-Потоси (штат)]]
| 
| ''[[:d:Q8026952|Wirikuta]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 39
| 
| ''[[:d:Q12201148|Whale Sanctuary of El Vizcaino]]''
| [[Файл:Ballena gris adulta con su ballenato.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Whale Sanctuary of El Vizcaino|Whale Sanctuary of El Vizcaino]]
| ''[[:d:Q2068929|Laguna Ojo de Liebre]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7414296|San Ignacio Lagoon]]''
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 40
| 
| ''[[:d:Q15613314|Protective town of San Miguel and the Sanctuary of Jesús Nazareno de Atotonilco]]''
| 
| [[Сан Мигел де Альенде муниципалитеты (Гуанахуато)]]
| 
| ''[[:d:Q1510389|Sanctuary of Atotonilco]]''&lt;br/&gt;[[Сан Мигел де Альенде (Сан Мигел де Альенде, Гуанахуато )]]
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 41
| 
| ''[[:d:Q15661566|Prehistoric Caves of Yagul and Mitla in the Central Valley of Oaxaca]]''
| 
| 
| [[:commons:Category:Prehistoric Caves in the Central Valley of Oaxaca|Prehistoric Caves in the Central Valley of Oaxaca]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 42
| 
| ''[[:d:Q15924695|Мехико тарихи үзәге һәм Сочимилько районы]]''
| [[Файл:Sonnenaufgang bei Xochimilco (UNESCO-Welterbestätte) in Mexiko.jpg|center|128px]]
| [[Мехико]]
| 
| ''[[:d:Q2146288|Historic downtown of Mexico City]]''&lt;br/&gt;[[Сочимилко (Сочимилко, Мехико Сити)]]
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 43
| 
| ''[[:d:Q16743243|Historic Centre of Oaxaca and Archaeological Site of Monte Albán]]''
| 
| [[Оахака (штат)]]
| 
| ''[[:d:Q8343763|Historic centre of Oaxaca]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q464899|Monte Albán]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 44
| 
| ''[[:d:Q18472453|Zona de Monumentos Históricos de Tlacotalpan]]''
| [[Файл:30178i.jpg|center|128px]]
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 45
| 
| ''[[:d:Q65455940|Pre-Hispanic Town of Uxmal]]''
| 
| [[Юкатан (штат)]]
| 
| [[Ушмаль]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1419214|Sayil]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q325468|Kabah]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1522451|Labna]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 46
| 
| ''[[:d:Q67794917|Templo y exconvento de San Francisco]]''
| 
| [[Идальго (штат)]]&lt;br/&gt;[[Тепехи де Окампо (Тепехи дел Рио де Окампо)]]
| [[:commons:Category:Parish and Ex monastery of Saint Francis of Assisi, Tepeji del Río, Hidalgo, Mexico|Parish and Ex monastery of Saint Francis of Assisi, Tepeji del Río, Hidalgo, Mexico]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 47
| 
| ''[[:d:Q93169359|Parish and Ex monastery of All Saints, Zempoala, Hidalgo, Mexico]]''
| [[Файл:Templo y antiguo convento de Todos los Santos.JPG|center|128px]]
| [[Идальго (штат)]]&lt;br/&gt;[[Земпоала муниципалитеты (Идальго)]]
| [[:commons:Category:Parish and Ex monastery of All Saints, Zempoala, Hidalgo, Mexico|Parish and Ex monastery of All Saints, Zempoala, Hidalgo, Mexico]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 48
| 
| ''[[:d:Q107369202|Rectorate Tower]]''
| [[Файл:MX MM CIUDAD UNIVERSITARIA - 50869245857 08.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q661315|Койоакан]]''
| [[:commons:Category:Torre de Rectoría de la UNAM|Torre de Rectoría de la UNAM]]
| ''[[:d:Q76824540|Las fechas en la historia de México o el derecho a la cultura]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q76824205|Nuevo Símbolo Universitario]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17374363|The people to the University, the University to the people]]''
| 
|-
| style='text-align:right'| 49
| 
| ''[[:d:Q110672551|Historic Town of Guanajuato and Adjacent Mines]]''
| 
| ''[[:d:Q61306|Гванхвато]]''
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 50
| 
| ''[[:d:Q137831027|Ruta Wixárica]]''
| 
| 
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q96. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;1540&quot; | 1540
| [[Паскуаро (Паскуаро, Мичоакан)]]
| [[Файл:Plaza Vasco de Quiroga.JPG|center|128px]]
| [[Паскуаро муниципалитеты (Мичоакан)]]
| [[:commons:Category:Pátzcuaro|Pátzcuaro]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1543&quot; | 1543
| [[Изамал (Изамал, Юкатан)]]
| [[Файл:Izamal, Yucatán (72).jpg|center|128px]]
| [[Изамал муниципалитеты (Юкатан)]]
| [[:commons:Category:Izamal|Izamal]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;1562&quot; | 1562
| [[Косала (Косала, Синалоа)]]
| [[Файл:Cosala.jpg|center|128px]]
| [[Косала муниципалитеты (Синалоа)]]
| [[:commons:Category:Cosalá Municipality|Cosalá Municipality]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value=&quot;1565&quot; | 1565
| ''[[:d:Q1696230|Castle of San Juan de Ulúa]]''
| [[Файл:San Juan de Ulua, Veracruz.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:San Juan de Ulua Fort, Veracruz|San Juan de Ulua Fort, Veracruz]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931&lt;br/&gt;1986-12-08
| ''[[:d:Q6033206|Museo Casa Estudio Diego Rivera y Frida Kahlo]]''
| [[Файл:San-Angel-Casa-Rivera-Kahlo.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2067789|San Ángel]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q14906254|Álvaro Obregón]]''
| [[:commons:Category:Diego Rivera &amp; Frida Kahlo Studio|Diego Rivera &amp; Frida Kahlo Studio]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962
| ''[[:d:Q11688402|Las Pozas]]''
| [[Файл:Xilitla Las Pozas 0407 036.jpg|center|128px]]
| [[Силитла (Силитла, Сан-Луис-Потоси)]]
| [[:commons:Category:Las Pozas de Xilitla|Las Pozas de Xilitla]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994
| ''[[:d:Q6173835|aire de protection de la flore et de la faune Cuatrociénegas]]''
| 
| [[Коауила (штат)|Коавила (штат)]]
| [[:commons:Category:Cuatro Ciénegas Reserve, Coahuila|Cuatro Ciénegas Reserve, Coahuila]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 8
| 
| ''[[:d:Q388615|Cantona]]''
| [[Файл:Zona arqueológica de Cantona, Puebla, México, 2013-10-11, DD 43.JPG|center|128px]]
| [[Пуэбла|Пвебла (штат)]]
| [[:commons:Category:Cantona|Cantona]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| 
| ''[[:d:Q1369633|Santa Prisca Church]]''
| [[Файл:Prisca taxco guerrero.jpg|center|128px]]
| [[Таско де Аларкон (Таско де Аларкон, Герреро)]]
| [[:commons:Category:Santa Prisca Church (Taxco de Alarcón)|Santa Prisca Church (Taxco de Alarcón)]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| 
| ''[[:d:Q2112520|La Quemada]]''
| [[Файл:Votive Pyramid La Quemada.JPG|center|128px]]
| [[Сакатекас (штат)]]
| [[:commons:Category:La quemada|La quemada]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| 
| [[Сиудад де Куезалан (Куезалан дел Прогресо)]]
| [[Файл:Voladors.JPG|center|128px]]
| [[Куезалан дел Прогресо муниципалитеты (Пуэбла)]]
| [[:commons:Category:Cuetzalan|Cuetzalan]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| ''[[:d:Q5402637|Las Labradas]]''
| [[Файл:Petroglifos de Las Labradas 13.jpg|center|128px]]
| [[Сан Игнасио муниципалитеты (Синалоа)]]
| [[:commons:Category:Las Labradas|Las Labradas]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
| 
| ''[[:d:Q5703200|Arco del Tiempo]]''
| 
| [[Синталапа муниципалитеты (Чияпас)]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 14
| 
| ''[[:d:Q5758514|Our Lady of the Assumption Cathedral]]''
| [[Файл:Capilla Campanario.jpg|center|128px]]
| [[Тласкала де Сикотенкатл (Тласкала)]]
| [[:commons:Category:Cathedral of the Assumption in Tlaxcala|Cathedral of the Assumption in Tlaxcala]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 15
| 
| ''[[:d:Q7692767|Tecoaque]]''
| [[Файл:Tecoaque1.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Tecoaque|Tecoaque]]
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
| 
| ''[[:d:Q16645368|Valle de los Cirios]]''
| [[Файл:Baja California Desert.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Калифорния|Баха-Калифорния]]
| [[:commons:Category:Valle de los Cirios|Valle de los Cirios]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 17
| 
| ''[[:d:Q22771840|Banco Chinchorro]]''
| [[Файл:Banco Chinchorro.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Banco Chinchorro|Banco Chinchorro]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
| 
| ''[[:d:Q28028806|ring of cenotes]]''
| [[Файл:Yokdzonot Cenote by ovedc 08.jpg|center|128px]]
| [[Юкатан (штат)]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
| 
| ''[[:d:Q65500121|Chapultepec Woods, Hill and Castle]]''
| 
| [[Мехико]]
| 
| ''[[:d:Q523194|Chapultepec]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1072510|Chapultepec Castle]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
| 
| ''[[:d:Q65500293|historic centre of Alamos]]''
| [[Файл:Plaza de Alamos, Son.jpg|center|128px]]
| [[Аламос муниципалитеты (Сонора)]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
| 
| ''[[:d:Q65500522|historic centre of San Sebastián del Oeste]]''
| [[Файл:San Sebastian del Oeste.jpg|center|128px]]
| [[Сан Себастиян дел Оесте муниципалитеты (Халиско)]]
| 
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
| 
| ''[[:d:Q65501045|Lacan-Tún - Usumacinta region]]''
| 
| [[Чьяпас]]
| 
| ''[[:d:Q25409410|Lacan-Tun biosphere reserve]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q605455|Bonampak]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q662263|Yaxchilan]]''
| 
|-
| style='text-align:right'| 23
| 
| ''[[:d:Q65501449|Los Petenes-Ría Celestún]]''
| 
| [[Кампече (штат)]]&lt;br/&gt;[[Юкатан (штат)]]
| 
| ''[[:d:Q6106219|Los Petenes biosphere reserve]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15117024|Ría Celestún Biosphere Reserve]]''
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|}
{{Wikidata list end}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]

[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Мексика мәдәнияте]][[Төркем:Мексика истәлекле урыннары]]</text>
      <sha1>fcy7i78o8fb9sciux0ikolxqmhsgyih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колумбиядәге Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>864598</id>
    <revision>
      <id>5987129</id>
      <parentid>5945451</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T01:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>24345</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>5987129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20486" sha1="36q2zazauitdc3v0rt569bq1gucsgo0" xml:space="preserve">{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
 
Бу исемлектә '''{{COL}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә. 

== Сайлау ==
Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты||ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.

Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла. 
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы &lt;u&gt;'''яңарт'''&lt;/u&gt;ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}

== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q739. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;1537&quot; | 1537
| ''[[:d:Q740288|Санта-Крус-де-Момпос]]''
| [[Файл:Mompox - Vista dal Rio Magdalena.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q230597|Боливар департаменты]]''
| [[:commons:Category:Santa Cruz de Mompós|Santa Cruz de Mompós]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-08-06
| ''[[:d:Q305169|Лос-Катиос милли паркы]]''
| 
| ''[[:d:Q230584|Чоко департаменты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q123304|Антьокия департаменты]]''
| [[:commons:Category:Los Katíos National Park|Los Katíos National Park]]
| 
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989
| ''[[:d:Q2603196|Чирибикете милли паркы]]''
| [[Файл:Chiribiquete view.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13985|Какета департаменты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q272885|Гуавьяре департаменты]]''
| [[:commons:Category:Parque Nacional Natural Chiribiquete|Parque Nacional Natural Chiribiquete]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value=&quot;1995&quot; | 1995-10-31
| ''[[:d:Q108379504|Мальпело фауна һәм флора тыюлыгы]]''
| [[Файл:Malpelo nazca booby NOAA.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13990|Валье-дель-Каука департаменты]]''
| 
| ''[[:d:Q750683|Malpelo Island]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| 
| ''[[:d:Q27960|Колумбиянең кофе мәдәнияте ландшафты]]''
| [[Файл:Cafetales, en Colombia.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4968015|Паиса мәдәни төбәге]]''
| [[:commons:Category:Paisaje Cultural Cafetero|Paisaje Cultural Cafetero]]
| ''[[:d:Q65562356|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone A]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65562357|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone B]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65562358|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone C]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65562359|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone D]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65562360|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone E]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65562361|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone F]]''
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| 
| ''[[:d:Q179506|Тьеррадентро археологик аланы]]''
| [[Файл:Tombs in Tierra Dentro.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1441907|Инса муниципалитеты]]''
| [[:commons:Category:Tierradentro|Tierradentro]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| 
| ''[[:d:Q692174|Сан-Базилио-де-Паленке]]''
| [[Файл:Fiesta Palenque.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q230597|Боливар департаменты]]''
| [[:commons:Category:San Basilio de Palenque|San Basilio de Palenque]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 8
| 
| ''[[:d:Q948975|Инкалар юллары]]''
| [[Файл:Qapaq Nan at Mosollaqta lake DSC 2822.jpg|center|128px]]
| 
| [[:commons:Category:Inca road system|Inca road system]]
| ''[[:d:Q2121526|Qhapaq Ñan]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531239|AR-QGE-01/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531296|AR-SRT-02/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531350|AR-ACHC-03/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531370|AR-PPG-05/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531376|AR-LLU-07/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531383|AR-CAC-08/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531387|AR-PA-09/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531391|AR-LCLP-10/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531396|AR-ANC-13/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531400|AR-LLL-16/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531404|AR-CYSA-17/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531407|AR-RAN-18/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531412|AR-PIN-20/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531415|BO-DV-01/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531417|BO-DV-02/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531421|BO-DV-03/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531424|CH-PS-01/C-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531426|CH-SS-02/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531428|CH-SS-03/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531431|CH-SS-04/S-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531433|CH-IN-05/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531435|CH-IN-06/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531438|CH-LN-07/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531440|CH-LN-08/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531443|CH-LN-09/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531445|CH-CT-10/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531448|CH-TN-11/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531450|CH-CN-12/CS-2009]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531453|CH-CS-13/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531455|CH-CS-14/C-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531457|CH-CS-15/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531460|CH-CS-16/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531462|CH-PN-17/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531464|CH-PN-18/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531467|CH-PR-19/C-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531469|CH-PR-20/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531472|CH-PR-21/C-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531474|CH-PR-22/C-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531476|CH-PR-23/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531478|CH-RP-24/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531481|CH-RP-25/C-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531483|CH-RP-26/S-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531485|CH-RP-27/S-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531487|CH-RP-28/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531490|CH-RP-29/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531492|CH-RP-30/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531494|CH-RP-31/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531496|CH-RP-32/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531498|CH-PF-33/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531501|CH-PF-34/CS-2010]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531538|EC-CQ-09/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531541|EC-AI-11/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531542|EC-PGPC-12/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531544|EC-EH-13/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531548|EC-CR-14/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531551|EC-LL-16/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531553|EC-MM-17/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531556|EC-PP-18/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531558|EC-HH-19/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531561|EC-SASA-20/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531563|EC-SS-21/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531565|EC-BP-22/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531567|EC-CT-23/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531571|EC-CV-25/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531573|EC-QS-26/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531575|EC-SL-28/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531577|PE-PH-01/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531580|PE-CD-02/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531582|PE-CD-03/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531584|PE-CD-04/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531589|PE-CD-06/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531591|PE-CD-08/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531594|PE-CD-09/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531597|PE-CD-10/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531600|PE-CD-11/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531601|PE-CD-12/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531604|PE-CD-13/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531606|PE-CD-14/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531608|PE-CD-15/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531610|PE-OL-16/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531613|PE-OL-17/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531615|PE-OL-18/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531617|PE-OL-19/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531619|PE-OL-21/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531622|PE-VCH-22/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531624|PE-VCH-23/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531626|PE-VCH-24/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531628|PE-VCH-26/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531630|PE-PQ-27/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531632|PE-XP-30/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531634|PE-XP-31/S-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531637|PE-XP-32/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531638|PE-XP-33/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531641|PE-XP-34/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531643|PE-XP-35/S-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531645|PE-XP-36/S-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531648|PE-XP-37/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531650|PE-XP-38/S-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531653|PE-XP-39/S-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531655|PE-XP-40/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531657|PE-HH-41/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531660|PE-HH-42/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531662|PE-HH-43/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531664|PE-HH-44/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531667|PE-HH-45/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531670|PE-HH-46/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531672|PE-HH-47/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531674|PE-HH-48/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531677|PE-HH-49/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531679|PE-HH-50/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531681|PE-HH-51/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531683|PE-HH-52/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531685|PE-HH-53/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531687|PE-HH-54/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531689|PE-HH-55/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531692|PE-HH-56/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531694|PE-HH-57/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531696|PE-HH-58/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531699|PE-HH-59/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531700|PE-ALP-60/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531743|Q65531743]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531750|Q65531750]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531753|Q65531753]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531757|Q65531757]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531759|Q65531759]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531762|Q65531762]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531766|Q65531766]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531769|Q65531769]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531772|Q65531772]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531775|EC-R-01/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531778|EC-PTA-02/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531780|EC-PTB-03/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531783|EC-ME-04/CS-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531785|EC-LQ-05/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531788|EC-LC-06/C-2011]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531791|Qhapaq Ñan, Andean Road System]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65531793|EC-PC-08/CS-2011]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| 
| ''[[:d:Q2887224|Сан-Агустин археология паркы]]''
| [[Файл:Parque Arqueológico de San Agustín-Mesita A 12.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q234920|Уила департаменты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1010129|Сан-Агустин муниципалитеты]]''
| [[:commons:Category:Parque Arqueológico de San Agustín|Parque Arqueológico de San Agustín]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| 
| ''[[:d:Q6091925|Картахена порты, кальгалары һәм һәйкәлләре ансамбле]]''
| [[Файл:Sunset-cartagena-tower-dewired.jpg|center|128px]]
| [[Картахена (Колумбия)]]
| [[:commons:Category:City walls of Cartagena, Colombia|City walls of Cartagena, Colombia]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| 
| ''[[:d:Q8343767|Санта-Крус-де-Момпоса тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Catedraldemompox.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q740288|Санта-Крус-де-Момпос]]''
| [[:commons:Category:Santa Cruz de Mompós|Santa Cruz de Mompós]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| ''[[:d:Q18417667|Coffee Cultural Landscape of Colombia]]''
| [[Файл:Paisaje-Cafetero-Colombiano.png|center|128px]]
| 
| 
| ''[[:d:Q65562356|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone A]]''
| 
|}
{{Wikidata list end}}

== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q739. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937
| ''[[:d:Q7894591|National University of Colombia at Bogotá]]''
| [[Файл:Plaza Che, Bogotá.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2647955|Teusaquillo]]''
| [[:commons:Category:Universidad Nacional de Colombia, Bogotá|Universidad Nacional de Colombia, Bogotá]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989
| ''[[:d:Q2603196|Чирибикете милли паркы]]''
| [[Файл:Chiribiquete view.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13985|Какета департаменты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q272885|Гуавьяре департаменты]]''
| [[:commons:Category:Parque Nacional Natural Chiribiquete|Parque Nacional Natural Chiribiquete]]
| 
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-12-21
| ''[[:d:Q2901319|Biblioteca Pública Virgilio Barco]]''
| [[Файл:Lateral Virgilio Barco día.jpg|center|128px]]
| [[Богота]]
| [[:commons:Category:Biblioteca Pública Virgilio Barco|Biblioteca Pública Virgilio Barco]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| 
| ''[[:d:Q533861|Tatacoa Desert]]''
| [[Файл:Foto 2004 1017(046).JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q234920|Уила департаменты]]''
| [[:commons:Category:Tatacoa Desert|Tatacoa Desert]]
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| 
| ''[[:d:Q629828|Puente de Occidente]]''
| [[Файл:Puente de Occidente-top.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1656222|Olaya]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q927703|Santa Fe de Antioquia]]''
| [[:commons:Category:Puente de Occidente|Puente de Occidente]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| 
| ''[[:d:Q1094367|Ciudad Perdida]]''
| [[Файл:Lost City Ruins.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q199910|Magdalena Department]]''
| [[:commons:Category:Ciudad Perdida|Ciudad Perdida]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 7
| 
| ''[[:d:Q2936078|Canal del Dique]]''
| [[Файл:Canal del Dique Inundaciones.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q230597|Боливар департаменты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q230882|Atlántico Department]]''
| [[:commons:Category:Canal del Dique|Canal del Dique]]
| 
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| 
| ''[[:d:Q6465682|La Venta]]''
| [[Файл:Lycopsis longirostris AMNH.jpg|center|128px]]
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 9
| 
| ''[[:d:Q22680973|Seaflower]]''
| 
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| 
| ''[[:d:Q65562380|Pre-Hispanic Hydraulic System of the San Jorge River]]''
| 
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| 
| ''[[:d:Q65562501|Cultural Landscape of the Lower Basin of the Chicamocha River]]''
| 
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038981|(vii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| 
| ''[[:d:Q65562539|Cultural Landscape of Salt Towns]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q1574741|Nemocón]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1577109|Tausa]]''&lt;br/&gt;[[Зипакира]]
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
| 
| ''[[:d:Q65562546|Tayrona and Sierra Nevada de Santa Marta National Parks and their Archaeological Sites]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q1225209|Tayrona National Natural Park]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2601211|Sierra Nevada de Santa Marta National Park]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 14
| 
| ''[[:d:Q65562621|Catholic Doctrine Temples]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q16008840|Capilla Paéz San Andrés de Pisimbalá]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65591078|San Miguel de Avirama]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65591153|San Antonio de Chinas]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65591191|Santa Rosa de Lima]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65591214|Santa Rosa de Suin]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65591251|San Pedro Apóstol de Togoima]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q65591282|San Roque de Yaquivá]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
| 
| ''[[:d:Q65591387|United Fruit Company Infrastructure]]''
| 
| ''[[:d:Q2434796|Zona Bananera]]''
| 
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
| 
| ''[[:d:Q65591440|South of Ricaurte Province]]''
| 
| ''[[:d:Q2564710|Provincia de Ricaurte]]''
| 
| ''[[:d:Q1654728|Arcabuco]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1656242|Gachantivá]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1656093|Sáchica]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1654858|Santa Sofía]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1576393|Sutamarchán]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1654591|Tinjacá]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1409503|Villa de Leyva]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038977|(iii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038983|(viii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 17
| 
| ''[[:d:Q65593900|Cultural Landscape of the Vernacular Stilt Housing of Cienaga Grande de Santa Marta and of Medio Atrato]]''
| 
| ''[[:d:Q123304|Антьокия департаменты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q230584|Чоко департаменты]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q199910|Magdalena Department]]''
| 
| 
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
| 
| ''[[:d:Q127524192|The architectural legacy of Rogelio Salmona: an ethical, political, social and poetic manifesto]]''
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q9089120|Torres del Parque]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5754872|Casa de Huéspedes Ilustres]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2860532|Милләтнең генераль архивы]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2901319|Biblioteca Pública Virgilio Barco]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5854682|Posgrados Ciencias Humanas UNAL]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|}
{{Wikidata list end}}

== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}

== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]

[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Колумбия мәдәнияте]][[Төркем:Колумбия истәлекле урыннары]]</text>
      <sha1>36q2zazauitdc3v0rt569bq1gucsgo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Баш бит/Яхшы мәкалә/75</title>
    <ns>10</ns>
    <id>927127</id>
    <revision>
      <id>5987093</id>
      <parentid>4637138</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T14:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fippe</username>
        <id>15390</id>
      </contributor>
      <comment>CoA</comment>
      <origin>5987093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2439" sha1="refm4wtpixkmbs7w6sfo9zw0osa3ilz" xml:space="preserve">[[Файл:DEU Braunschweig COA.svg|100px|left|]]
'''Брауншвейг''' ({{lang-de|Braunschweig}}) — Төньяк [[Алмания]]нең [[Түбән Саксония]] федераль җирендә урнашкан шәһәр. Брауншвейг халык саны буенча Түбән Саксониянең [[Ганновер]]дан кала икенче зур шәһәре булып тора: [[2015 ел]]ның [[31 декабрь|31 декабренә]] шәһәр халкы саны 252 768 кеше тәшкил итә. Брауншвейг [[Вольфсбург]] һәм [[Зальцгиттер]] шәһәрләре белән бергә Түбән Саксония җиренең тугыз [[оберүзәк|оберүзәгенең]] (''[[:de:Oberzentrum|de]]'') берсен хасил итә.

Брауншвейгның килеп чыгышы IX гасырның башына барып тоташа. [[Генрих Лев]] идарәсе вакытында шәһәр аеруча тиз үсте һәм XIII гасыр уртасыннан [[Ганза сәүдә берләшмәсе]]нә кергән күәтле һәм абруйлы сәүдә үзәгенә әверелде.

1918 елның ноябренә кадәр шәһәр Брауншвейг герцоглыгының башкаласы була. Ноябрь революциясе һәм герцогның тәхетеннән ваз кичүеннән соң Брауншвейг республикасы башкаласы була. 1946 елда Түбән Саксония җиренә керә.

Хәзерге вакытта Брауншвейг төбәге — Ауропадагы мөһим белем бирү һәм фәнни үзәге. [[Аурупа берлеге|Ауропа берлегендә]] 2007 нче елдан башлап Брауншвейг фәнни-техник тикшеренүләр һәм эшләнмәләр аеруча интенсив рәвештә үткәрелә торган төбәкләренең берсе. [[Фән]] үсеше өчен фондлар оештыручылар берләшмәсе Германиядә 2007 елда Брауншвейгка «Фән шәһәре» дигән мауктаулы исем бирде. ''[[Брауншвейг|↪ Дәвамы]]''
&lt;noinclude&gt;[[Төркем:Калыплар:Яхшы мәкаләләр]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>refm4wtpixkmbs7w6sfo9zw0osa3ilz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Евгений Зыязов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492095</id>
    <revision>
      <id>5987142</id>
      <parentid>5975734</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10467" sha1="97ww6sw3shi2isfjarg0xm4ilei95qt" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = [[Файл:Wrestling pictogram.svg|20px|link=]] Евгений Зыязов
| рәсем =
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = 
| тулы исем = Евгений Вадимович Зиязов
| һөнәр = [[Файл:Wrestling pictogram.svg|20px|link=]] [[көрәш]]че
| туу датасы = 2001
| туу җире = [[Россия Федерациясе|РФ]],  [[Башкортстан]], {{туу җире|Бүздәк районы|Бүздәк районында}}, [[Никольское (Бүздәк районы) |Никольское]]
| гражданлык = {{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = 
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = Вадим
| әни = 
| ир = 
| хатын = 
| балалар = 
| кул кую =
| бүләк һәм премияләр = Дөнья кубогы иясе&lt;br/&gt;Башкортстан чемпионы&lt;br/&gt;[[Файл:Знак мс России.jpg|20px|Россиянең спорт мастеры (2021)]] [[Файл:Знак мсмк России.jpg|20px|РФ халыкара класслы спорт мастеры (2025)]]
| сайт = 
| башка мәгълүмат = 
}}
{{Фш|Зыязов}}
'''Евгений Зыязов''', Евгений Вадим улы Зыязов (''Евгений Вадимович Зиязов; [[2001 ел]], [[РФ]], [[БР]], [[Бүздәк районы]], [[Никольское (Бүздәк районы) |Никольское]]'') — спортчы, [[билбаулы көрәш]] буенча Россия җыелма командасы әгъзасы ([[Башкортстан Республикасы]] вәкиле). Билбаулы көрәш буенча Россиянең халыкара класслы спорт мастеры (2025), Дөнья кубогы иясе (2026).

== Тәрҗемәи хәле ==
[[Файл:Е.В.Зиязов.jpg|250px|thumb|right|Көрәш буенча Дөнья кубогы җиңүчесе Евгений Зыязов (''сулдан 3нче''). [[Мәскәү]], [[2026 ел]]]]
Зыязовлар гаиләсе [[Бүздәк районы]]ның [[Никольское (Бүздәк районы)|Никольское]] авылыннан [[Октябрьский (шәһәр)|Октябрьскийга]] күчеп килгән. [[Милли көрәш|Көрәш]] белән 14 яшьтә генә шөгыльләнә башлаган. Сыйныфташлары аңа билбау көрәше секциясенә барырга тәкъдим иткән. Октябрьский шәһәренең Олимпия резервындагы спорт мәктәбе&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dush-1.bash.sportsng.ru/ |title=Муниципальное бюджетное учреждение дополнительного образования «Спортивная школа олимпийского резерва №1» городского округа город Октябрьский Республики Башкортостан |accessdate=2026-07-08 |archivedate=2022-04-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220401184132/http://dush-1.bash.sportsng.ru/ }}&lt;/ref&gt; тәрбияләнүчесе. Көрәш секциясе тренеры — Башкортстан Республикасының атказанган физик культура һәм спорт хезмәткәре Хәлил Габделмәҗит улы Гарифуллин&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Николай Чукаев''. [https://okt-neft.ru/news/novosti/2025-12-14/neftyanik-iz-oktyabrskogo-vyigral-kubok-mira-po-borbe-na-poyasah-4506158 Нефтяник из Октябрьского выиграл Кубок мира по борьбе на поясах.] «Октябрьский Нефтяник», 14.12.2025&lt;/ref&gt;

[[Уфа дәүләт нефть техника университеты]]ның [[Октябрьский]]дагы Нефть һәм газ институты студенты&lt;ref&gt;[https://rusoil.net/ru/news/zoloto-kubka-mira-zavoeval-student-ugntu-evgeniy-ziyazov Золото Кубка мира завоевал студент УГНТУ Евгений Зиязов.]{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} УГНТУ{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

«Башнефть-Добыча» ҖЧҖнең 2нче Туймазы нефть һәм газ чыгару цехы операторы булып эшли.

75 килограммга кадәр авырлык категориясендә Россия җыелма командасы составында чыгыш ясый (Башкортстан Республикасы вәкиле)/

== Спортта уңышлары ==
* [[2021 ел|2021]] — көрәш буенча Россия Кубогы ([[Мәскәү]]) — 75 кг га кадәр авырлык категориясендә 2нче урын&lt;ref&gt;''Марат Лутфрахманов''. [https://ufaved.info/articles/sport/bashkirskie_bortsy_na_poyasakh_luchshie_v_rossii/    Башкирские борцы на поясах - лучшие в России.] ufaved.info, 29.04.2021{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* [[2024 ел|2024]] — полиция генерал-лейтенанты {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Артур Әхмәтханов|А. Ф. Әхмәтханов|d|Q20606851}} (1962—2019) истәлегенә багышланган Көрәш буенча Бөтенроссия турниры ([[Уфа]]) — 70 кг авырлык категориясендә җиңүче&lt;ref&gt;[https://oktadm.ru/info/news/52630/ Зиязов Евгений победитель Всероссийского турнира по борьбе корэш!] Официальный сайт городского округа город Октябрьский Республики Башкортостан, 16.12.2024{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* [[2025 ел|2025]] — Бөтендөнья билбау көрәше федерациясенә нигез салучы РСФСР атказанган тренеры (1990) [[Риф Гайнанов]] (1958—2009) истәлегенә багышланган ярышлар ([[Уфа]]) — 75 кг га кадәр авырлык категориясендә җиңүче.
* 2025 — көрәш буенча Башкорстан чемпионаты — 70 кг га кадәр авырлык категориясендә җиңүче&lt;ref&gt;''Надежда Перевенцева.'' [https://okt-neft.ru/news/pobeda-80/2025-03-07/u-bortsov-oktyabrskogo-dve-medali-s-chempionata-bashkirii-po-koresh-4148083    У борцов Октябрьского две медали с чемпионата Башкирии по корэш.] «Октябрьский Нефтяник», 07.03.2025{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* 2025 — көрәш буенча Дөнья кубогы ([[Мәскәү]]) — 75 кг га кадәр авырлык категориясендә 3нче урын&lt;ref&gt;''Альфия Аглиуллина''. [https://www.bashinform.ru/news/sport/2025-07-07/bashkirskie-sportsmeny-zavoevali-shest-medaley-na-kubke-mira-po-koresh-4305805 Башкирские спортсмены завоевали шесть медалей на Кубке мира по корэш.] [[Башинформ]], 07.07.2025{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* 2025 — көрәш буенча Россия Кубогы ([[Казан]]) — 75 кг га кадәр авырлык категориясендә 2нче урын&lt;ref&gt;[https://akbars-sport.ru/2025/12/09/itogi-kubka-rossii-po-koresh-2025-v-kazani/ Итоги Кубка России по корэш 2025 в Казани.] Дворец Единоборств Ак Барс{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* 2025 — көрәш буенча Россия чемпионаты ([[Казан]]) — 75 кг га кадәр авырлык категориясендә 3нче урын&lt;ref&gt;[https://myseldon.com/ru/news/index/328811021 Борцы Башкирии завоевали медали на чемпионате России по корэшу.]{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} myseldon.com, 29.04.2025{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* [[2026 ел|2026]] — Мәскәү [[Сабан туе]] кысаларында узган көрәш буенча Дөнья кубогы ([[Мәскәү]]) җиңүчесе&lt;ref&gt;''Инсаф Хужабиргәнов''. [https://bash.bashinform.ru/news/sport/2026-07-07/bash-ortostan-k-r-shse-e-k-r-sh-buyynsa-don-ya-kubogy-e-e-se-e-4658595 Башҡортостан көрәшсеһе – көрәш буйынса Донъя кубогы еңеүсеһе.] [[Башинформ]], 07.07.2026{{ref-ba}}&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2021 — билбау көрәше буенча Россиянең спорт мастеры&lt;ref&gt;[https://msrfinfo.ru/awards/1079 Зиязов Евгений Вадимович - Мастер спорта России.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230928183559/https://msrfinfo.ru/awards/1079 |date=2023-09-28 }} Министерство спорта Российской Федерации{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;
* 2025 — көрәш буенча Россиянең халыкара класслы спорт мастеры&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;
 
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* ''Инсаф Хужабирганов.'' [https://www.bashinform.ru/news/sport/2026-07-07/borets-iz-bashkirii-stal-pobeditelem-kubka-mira-po-koresh-4658583  Борец из Башкирии стал победителем Кубка мира по корэш.] [[Башинформ]], 7.07.2026{{ref-ru}}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Зиязов, Евгений}}
[[Төркем:Көрәшчеләр]]
[[Төркем:Башкортстан спортчылары]]
[[Төркем:Башкортстан көрәшчеләре]]
[[Төркем:Башкортстан чемпионнары]]
[[Төркем:Шәхесләр:Уфа дәүләт нефть техник университеты]]
[[Төркем:Россиянең спорт мастерлары]]
[[Төркем:Россиянең халыкара класслы спорт мастерлары]]
[[Төркем:Шәхесләр:Октябрьски]]</text>
      <sha1>97ww6sw3shi2isfjarg0xm4ilei95qt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бумкхри</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492170</id>
    <revision>
      <id>5987089</id>
      <parentid>5975741</parentid>
      <timestamp>2026-07-23T12:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2041" sha1="99wmimrziy151k1zam8zstwgj628nbe" xml:space="preserve">'''Бумкхри''', ''Бумкхри Хәким'', ''Сангпо Бумтри'' (тибет.: ''sangs po bum 'khri'' — акыллы хөкемдар&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.zoroastrian.ru/node/411 |title=Павел Глоба &quot;Митра - Бог Света и Разума&quot; |access-date=2022-07-10 |archive-date=2014-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129232058/http://zoroastrian.ru/node/411 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;) — [[Бон ()|бон динендә]] иң олы Илаһ, «булуның патшасы».
Аның күзләре, колаклары, борыны һәм куллары юк, ә бары тик рухы бар дип саналган. Шулай да ул толымнарга үрелгән фирүзә чәчле ак ир кеше буларак сурәтләнгән&lt;ref&gt;[https://hosmo.ru/tibetskie-legendy-o-sotvorenii-mira/ Тибетские легенды о сотворении мира]&lt;/ref&gt;. Космологик миф буенча Бумкхри баштан ук булмаган, ә дөнья йомыркасыннан туган.

Кайбер тикшерүчеләр ([[Кузнецов, Бронислав Иванович|Кузнецов Б. И.]]) фикере буенча, Бумкхри Иран [[Ахура-Мазда]]сының Тибет проекциясе булып тора&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bogoslov.ru/event/5591011 |title=Тибетский Буддизм. Часть I. Тибет до прихода буддизма |accessdate=2026-07-11 |archivedate=2024-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241201235738/https://bogoslov.ru/event/5591011 }}&lt;/ref&gt;. Ул Илаһның символы булып [[бөркет]] булган.

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Сылтамалар ==
* [https://bon.su/panteon/sangpo-bumtry/ Сангпо Бумтри]
* [http://thangka-bon.com/osnovnyie-izobrazheniya-bon/sangpo-bumtri-1.html Сангпо Бумтри]
[[Төркем:Илаһлар]]</text>
      <sha1>99wmimrziy151k1zam8zstwgj628nbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ибраһим Траоре</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492284</id>
    <revision>
      <id>5987164</id>
      <parentid>5980235</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T10:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>35870</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5987164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27882" sha1="kya4o7lpbnuj6286cg6qszhlharo598" xml:space="preserve">{{УК}}
'''Ибраһим Траоре''' ({{Lang-fr|Ibrahim Traoré}}; [[1988 ел]]да туган, [[Бондокуй]], [[Буркина-Фасо]]) — [[Буркина-Фасо]]ның хәрби һәм дәүләт эшлеклесе, капитан. [[2022 ел]]ның 30 сентябрендә булган [[дәүләт түнтәрелеше|хәрби түнтәрелеш]] нәтиҗәсендә хакимияткә килә һәм шул вакыттан алып илнең күчеш чоры президенты (вакытлы дәүләт башлыгы) вазифасын башкара.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/|title=Burkina Faso army captain announces overthrow of military government|website=[[Reuters]]|date=2022-09-30|access-date=2022-09-30|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001004302/https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Шулай ук ул хакимиятне үз кулына алган «Саклау һәм торгызу өчен ватанпәрвәрлек хәрәкәте» (MPSR) хунтасының рәисе булып тора. Хәзерге вакытта Траоре дөньядагы иң яшь дәүләт башлыкларының берсе дип санала.

== ​Балачагы һәм яшьлеге ==

Ибраһим Траоре [[1988 ел]]ның 14 мартында Мухун төбәге Бондокуй коммунасының Кера авылында туа.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Douce |first=Sophie |title=Au Burkina Faso, le capitaine Ibrahim Traoré, le président énigmatique qui défie la France |url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/05/30/au-burkina-faso-le-capitaine-ibrahim-traore-le-president-enigmatique-qui-defie-la-france_6175485_3212.html |work=Le Monde |date=2023-05-30 |access-date=2023-09-29 |language=fr |archive-date=2023-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014103838/https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/05/30/au-burkina-faso-le-capitaine-ibrahim-traore-le-president-enigmatique-qui-defie-la-france_6175485_3212.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Башлангыч белемне [[Бондокуй]] шәһәрендә ала, аннары [[Буркина-Фасо]]ның зурлыгы буенча икенче шәһәре булган [[Бобо-Диуласо]]да урта мәктәптә укый. Укытучылары һәм сабакташлары аны тыныч һәм тырыш укучы буларак искә ала.&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/gahuza/articles/c6pkpqrnwwro |title=Izina mu makuru: Menya Capt Ibrahim Traoré wafashe ubutegetsi i Ouagadougou |work=BBC |language=rw |date=2022-10-03 |access-date=2022-10-05 |archive-date=2022-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003080251/https://www.bbc.com/gahuza/articles/c6pkpqrnwwro |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[​2006 ел]]дан [[Уагадугу]] университетында [[геология]] өйрәнә. Траоре Мөселман студентлары берләшмәсе һәм Буркина-Фасо студентларының марксистик милли берләшмәсе әгъзасы була&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://taz.de/Putsch-in-Burkina-Faso/!5885073/ |title=Putsch in Burkina Faso: Ibrahim Traoré hat die Macht |first=Katrin |last=Gänsler |work=Jeune Afrique |language=de |date=2022-10-01 |access-date=2022-10-01 |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001122656/https://taz.de/Putsch-in-Burkina-Faso/!5885073/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Марксистик берләшмәдә ул делегат булып сайлана һәм бәхәсләрдә үзенең сабакташларын яклавы белән таныла. Университетны бик яхшы билгеләр белән тәмамлый.&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;/&gt;

== ​Хәрби хезмәте ==

[[2009 ел]]да Траоре Буркина-Фасо гаскәренә хәрби хезмәткә керә һәм Жорж Намоано исемендәге хәрби академияне тәмамлый&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;/&gt;. Ул һава һөҗүменнән саклану (ПВО) белгечлеге буенча белем алу өчен [[Марокко]]га җибәрелә, әмма соңрак илнең төньягында урнашкан [[Кая]] шәһәрендәге җәяүле гаскәрләр бүлекчәсенә күчерелә&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;/&gt;.

[[​2014 ел]]да Траорега лейтенант дәрәҗәсе бирелә һәм ул [[Мали]]дагы сугышта катнашкан [[БМО]] солых урнаштыру көчләренә — «Малида тотрыклылык урнаштыру буенча БМОның күп профильле комплекслы миссиясе»нә кушыла. Фетнәчеләрнең Томбукту төбәгенә 2018 елгы зур һөҗүмнәре вакытында батырлык күрсәткән БМО хәрбиләренең берсе дип таныла&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;/&gt;.

​Шуннан соң ул [[Буркина-Фасо]]га кайта һәм көчәя барган җиһадчылар хәрәкәтенә каршы операцияләрдә катнаша башлый. Траоре Джибо янындагы бәрелешләрдә, 2019 елда «Отапуануга һөҗүм»дә һәм илнең төньягында [[террорчылык|террорчыларга]] каршы башка берничә операциядә катнаша&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;/&gt;. [[2019 ел]]да ул гаскәрнең яңа махсус бүлекчәсенә — террорчылыкка каршы көрәшүче «Кобра»га керә.

​2020 елда Траоре капитан дәрәҗәсен ала&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;/&gt;. Ибраһим Траоре соңрак искә алганча, нәкъ шушы вакытларда ул ил җитәкчелегеннән өметен өзә башлый. Моңа Буркина-Фасо хәрбиләренең җитәрлек дәрәҗәдә кирәк-яраклар белән тәэмин ителмәве, шулай ук илнең сәяси системасының тулысынча [[коррупция]]гә батуы сәбәпче була. Тора-бара Траоре хөкүмәт эшчәнлегеннән канәгать булмаган һәм төньякта хезмәт иткән гаскәриләр рәтенә керә.

== ​2022 елның гыйнварындагы хәрби түнтәрелеш ==

[[2022 ел]]ның гыйнварында Траоре кораллы түнтәрелештә катнаша, аның нәтиҗәсендә Буркина-Фасода «Саклау һәм торгызу өчен ватанпәрвәрлек хәрәкәте» дип аталган хәрби хунта хакимияткә килә. 2022 елның мартыннан ул Кая шәһәрендә артиллерия полкы командиры булып хезмәт итә&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/30/burkina-faso-military-leader-damiba-deposed-coup-army|title=Burkina Faso: Military officers remove President Damiba in a coup|website=www.aljazeera.com|date=2022-09-30|access-date=2022-10-01|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001221351/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/30/burkina-faso-military-leader-damiba-deposed-coup-army|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Хакимият алышынганнан соң, шул ук Кая шәһәрендә «Кобра» бүлекчәсенең командиры була һәм җиһадчыларга каршы көрәштә катнаша&lt;ref name=&quot;Jeune Afrique&quot;&gt;{{Cite web|lang=fr|url=https://www.jeuneafrique.com/1381642/politique/burkina-ibrahim-traore-proclame-president-damiba-destitue/|title=Burkina : Ibrahim Traoré proclamé président, Damiba destitué|website=Jeune Afrique|date=2022-09-30|access-date=2022-09-30|archive-date=2022-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930210517/https://www.jeuneafrique.com/1381642/politique/burkina-ibrahim-traore-proclame-president-damiba-destitue/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

​Бу вакытта Траоре, гыйнвар түнтәрелешенең башка күп кенә тарафдарлары кебек үк, яңа хөкүмәт башлыгы [[Поль-Анри Сандаого Дамиба]]ның көчәя барган җиһадчылар хәрәкәтен туктата алмавына канәгатьсезлек белдерә. Соңрак Траоре әйткәнчә, ул һәм башка офицерлар Дамибаны төп игътибарны җиһадчылар хәрәкәтен бастыруга юнәлтергә күндермәкче булганнар. Әмма моның урынына Дамиба хакимиятен ныгыту һәм үз-үзен баету сәясәтен үткәрә башлаган, шуңа күрә аны бәреп төшерергә карар кылганнар. Алгы сызыкта террорчыларга каршы көрәшкән яшь офицерлар арасында мондый вазгыятьтән ризасызлык аеруча югары була&lt;ref name=&quot;Jeune Afrique&quot;/&gt;. Моннан тыш, хакимият «Кобра» сугышчыларына хезмәт хакын түләмичә торган.

==Хакимияткә килү==

30 сентябрьдә хәрбиләр Дамибаны хакимияттән читләштерә&lt;ref name=&quot;bbc_BF&quot;&gt;{{Cite news|title=Why Russia is cheering on the Burkina Faso coup|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63171771|date=2022-10-09|access-date=2025-05-19|lang=en-GB|archive-date=2022-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221010040248/https://www.bbc.com/news/world-africa-63171771|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Фетнәчеләр дәүләт түнтәрелеше ясаганда, Траоре һаман да капитан дәрәҗәсен йөрткән иде. Операция «Кобра» бүлекчәсе ярдәмендә үткәрелә&lt;ref name=&quot;Jeune Afrique&quot; /&gt;. Түнтәрелештән соң Траоре шундук Саклау һәм торгызу өчен ватанпәрвәрлек хәрәкәтенең яңа башлыгы итеп сайлана.

​6 октябрьдә ул шулай ук илнең вакытлы [[президент]]ы вазифасына керешә, ә аның посты Саклау һәм торгызу өчен ватанпәрвәрлек хәрәкәте рәисе дип атала башлый&lt;ref name=&quot;France24&quot;&gt;{{cite news |title=Traore officially appointed as president of Burkina Faso after coup |url=https://www.france24.com/en/africa/20221006-traore-officially-appointed-as-president-of-burkina-faso-after-coup |access-date=2022-10-08 |work=[[France24]] |date=2022-10-06 |archive-date=2022-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006004253/https://www.france24.com/en/africa/20221006-traore-officially-appointed-as-president-of-burkina-faso-after-coup |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Баштарак ул 2024 елның июлендә демократик сайлаулар үткәрергә вәгъдә итә, әмма соңрак бу фикереннән баш тарта&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite news |date=2022-12-16 |title=Wagner Group: Burkina Faso anger over Russian mercenary link |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63998458 |access-date=2022-12-16 |archive-date=2023-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705064336/https://www.bbc.com/news/world-africa-63998458 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Дәүләт башлыгы буларак эшчәнлеге == 

=== Тышкы сәясәт һәм Франция белән мөнәсәбәтләр өзү ===

[[2023 ел]]ның февралендә Траоре хөкүмәте [[Буркина-Фасо]]дан француз гаскәрләрен чыгара (француз хәрбиләре биредә колониаль идарә заманыннан бирле урнашкан иде)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-20 |title=French army officially ends operations in Burkina Faso |url=https://www.france24.com/en/africa/20230220-french-army-officially-ends-operations-in-burkina-faso |access-date= |website=[[France 24]] |language=en |archive-date=2023-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230220082623/https://www.france24.com/en/africa/20230220-french-army-officially-ends-operations-in-burkina-faso |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Траоре белдерүенчә, аның иле «яңа офыкларга карарга» һәм «ике яклы файдалы хезмәттәшлек урнаштырырга» омтыла. Ул шулай ук француз хәрбиләрен җиһадчыларга каршы нәтиҗәсез көрәштә гаепли. Тиздән Буркина-Фасо хөкүмәте күрше [[Мали]] һәм [[Гвинея]] (бу илләрдә дә хакимияттә хәрбиләр тора) белән хәрби берлек төзүне хуплый&lt;ref name=&quot;africanews&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.africanews.com/2023/02/09/burkina-guinea-mali-a-new-axis-on-the-continent/ |title=Burkina, Guinea, Mali: A new axis on the continent? |work=Africanews |date=2023-02-10 |access-date=2023-06-14 |archive-date=2023-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209190447/https://www.africanews.com/2023/02/09/burkina-guinea-mali-a-new-axis-on-the-continent/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. [[Франция]] урынына Траоре [[Төркия]] һәм [[Рәсәй]] белән җылы мөнәсәбәтләр урнаштыру юлын сайлый.

​2023 елның июлендә ул [[Санкт-Петербург]]та узган «Рәсәй — Африка» саммитында катнаша&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iz.ru/1549535/2023-07-25/prezident-burkina-faso-pervym-iz-afrikanskikh-liderov-pribyl-v-sankt-peterburg|title=Президент Буркина-Фасо первым из африканских лидеров прибыл в Санкт-Петербург|lang=ru|first=|last=|website=Известия|date=2023-07-25|access-date=2024-04-03|archive-date=2024-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403062351/https://iz.ru/1549535/2023-07-25/prezident-burkina-faso-pervym-iz-afrikanskikh-liderov-pribyl-v-sankt-peterburg|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Траореның антифранцуз һәм [[Рәсәй]] яклы карашлары аркасында Reuters һәм New York Times кебек Көнбатыш басмалары аның Рәсәйнең «Вагнер» хосусый хәрби компаниясе (ЧВК) белән бәйләнеше булырга мөмкин дип фаразлый&lt;ref name=&quot;reuters-McAllister&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/world/africa/who-is-ibrahim-traore-soldier-behind-burkina-fasos-latest-coup-2022-10-03/ | title=Who is Ibrahim Traore, the soldier behind Burkina Faso's latest coup? | newspaper=Reuters | date=2022-10-04 | last1=McAllister | first1=Edward | access-date=2025-05-22 | archive-date=2023-05-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230530134044/https://www.reuters.com/world/africa/who-is-ibrahim-traore-soldier-behind-burkina-fasos-latest-coup-2022-10-03/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Траоре дәүләт башкаласы [[Уагадугу]]га кергәндә, халык аны Рәсәй байраклары белән каршы ала. [[Гана]] хөкүмәте дә Траорены «Вагнер» сугышчыларын яллауда гаепләп чыкса да, Траоре моны кире кага һәм илне җирле ихтыярилар гына яклый, дип әйтә. Le Monde дигән француз газеты да Траоре режимының үз көчләренә таянырга тырышуын яза. Шулай да 2024 елның гыйнварында француз хәрбиләре урынын тулысынча Рәсәй кораллы көчләре, шул исәптән «Вагнер» структуралары ала&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-01-25 |title=Russian troops deploy to Burkina Faso |url=https://www.reuters.com/world/africa/russian-troops-deploy-burkina-faso-2024-01-25/#:~:text=The%20African%20Corps%20channel%20on,Traore%20and%20the%20Burkinabe%20people.%22 |work=[[Reuters]] |access-date=2025-05-22 |archive-date=2025-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250325013703/https://www.reuters.com/world/africa/russian-troops-deploy-burkina-faso-2024-01-25/#:~:text=The%20African%20Corps%20channel%20on,Traore%20and%20the%20Burkinabe%20people.%22 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. [[2025 ел]]ның 9 маенда Ибраһим Траоре [[Мәскәү]]дә узган Җиңү парадында кунак буларак катнаша&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/photoreport/09/05/2025/681e01259a79473264bab9be|title=Какие иностранные гости приехали на Парад Победы в Москве. Фоторепортаж|lang=ru|website=РБК|date=2025-05-09|access-date=2025-05-10|archive-date=2025-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250521035506/https://www.rbc.ru/photoreport/09/05/2025/681e01259a79473264bab9be|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== ​Иминлек чаралары һәм хәрби низаглар ===

Террорчылар төркемнәренең һөҗүмнәре ешаю сәбәпле, 2023 елның апрелендә Траоре илдә гомуми мобилизация игълан итә&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.france24.com/en/africa/20230413-general-mobilisation-declared-in-burkina-faso-after-series-of-jihadist-attacks |title='General mobilisation' declared in Burkina Faso after series of terrorist attacks |work=France24 |date=2023-04-14 |access-date=2023-06-14 |archive-date=2023-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414032559/https://www.france24.com/en/africa/20230413-general-mobilisation-declared-in-burkina-faso-after-series-of-jihadist-attacks |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Ул радикаль көчләр кулындагы барлык җирләрне кайтарырга вәгъдә бирә һәм, террорчылар тулысынча юк ителгәнче, бернинди сөйләшүләрнең дә булмаячагын ассызыклый. Шул ук елның маенда ул 2024 елга планлаштырылган демократик идарәгә кайту процессын шик астына куя. Ул моны илнең бер өлеше террорчылар кул астында булганда сайлаулар үткәрүнең мөмкин түгеллеге белән аңлата&lt;ref name=&quot;France24-2&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.france24.com/en/africa/20230530-at-least-40-killed-in-weekend-terrorist-attacks-in-western-burkina-faso |title='No elections without security': Burkina Faso's 2024 vote in question after 40 killed in attacks |work=France24 |date=2023-05-30 |access-date=2023-06-14 |archive-date=2023-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530183240/https://www.france24.com/en/africa/20230530-at-least-40-killed-in-weekend-terrorist-attacks-in-western-burkina-faso |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Бу белдерүе белән ул [[Көнбатыш Африка илләренең икътисади берләшмәсе]]нә (ЭКОВАС) биргән вәгъдәсеннән баш тарта; Траоре ике ел эчендә гражданлык идарәсен торгызырга вәгъдә иткән иде&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/02/Burkina-Faso-s-junta-Damiba-agrees-to-step-down-Religious-mediators-|title=Burkina Faso's junta Damiba agrees to step down: Religious mediators|work=Agence France-Presse|publisher=Al Arabiya|date=2022-10-02|access-date=2025-05-02|archive-date=2022-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002190535/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/02/Burkina-Faso-s-junta-Damiba-agrees-to-step-down-Religious-mediators-|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

​2023 елның 26 сентябрендә Траоре сәясәтеннән канәгать булмаган кайбер хәрби төркемнәр аны хакимияттән бәреп төшерергә омтыла, әмма бу хәрби түнтәрелеш уңышсыз тәмамлана&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-09-28 |title=Four officers arrested in Burkina Faso as junta thwarts coup attempt |url=https://www.rfi.fr/en/africa/20230928-burkina-faso-junta-says-it-thwarted-coup-attempt |access-date=2023-09-29 |website=RFI |language=en |archive-date=2023-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929013425/https://www.rfi.fr/en/africa/20230928-burkina-faso-junta-says-it-thwarted-coup-attempt |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Икътисади реформалар һәм алтын эшкәртү тармагы ===

2023 елның ноябрендә Буркина-Фасо хөкүмәте илдә беренче [[алтын]] эшкәртү ширкәте төзелешен хуплый. Бу карар алтынны илнең үз территориясендә эшкәртү хисабына дәүләт керемнәрен арттыру максатыннан кабул ителә (алтынны чимал рәвешендә экспортлау урынына). [[Завод]]ның көненә якынча 400 кг алтын эшкәртүе планлаштырыла&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sey |first=Abdoulie |date=2023-11-23 |title=Burkina Faso to build first gold refinery |url=https://apanews.net/burkina-faso-to-build-first-gold-refinery/ |access-date=2024-03-22 |website=APAnews |language=en-US |archive-date=2025-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120150659/https://apanews.net/burkina-faso-to-build-first-gold-refinery/ |url-status=dead |accessdate=2026-07-17 |archivedate=2025-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250120150659/https://apanews.net/burkina-faso-to-build-first-gold-refinery/ }}&lt;/ref&gt;. Бу проект ярдәмендә илдә 100 турыдан-туры һәм 5000 чамасы турыдан-туры булмаган эш урыны булдыру күздә тотыла.

2024 елның февралендә Траоре канунсыз алтын сату, салым түләүдән качу һәм [[контрабанда]] кебек җинаятьләргә каршы көрәшү максатыннан традицион (кустар) ысул белән алтын чыгаручы шәхси ширкәтләргә [[экспорт]] рөхсәтнамәләре (лицензия) бирүне вакытлыча туктата&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Christensen |first=Sofia |date=2024-02-21 |title=Burkina Faso suspends export permits for small-scale gold production |url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-suspends-export-permits-small-scale-gold-production-2024-02-21/ |website=Reuters}}&lt;/ref&gt;.

=== Идарә итүнең озайтылуы ===

2024 елның 25-26 маенда Буркина-Фасода күчеш чорының киләчәген билгеләү буенча гомуммилли консультацияләр уздырыла. Чарада гражданлык җәмгыяте вәкилләре катнашса да, күпчелек сәяси фиркаләр утырышны бойкотлый. Консультацияләр нәтиҗәсендә Траореның вакытлы президент вәкаләтләрен үтәү мөддәте тагын биш елга озайтыла, шулай ук аңа чираттагы президент сайлауларында үз кандидатурасын тәкъдим итү хокукы бирелә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apnews.com/article/burkina-faso-military-junta-transition-election-coup-aa6f41f810c4d173748564b9c1f1acec|title=Burkina Faso junta extends its transition term by 5 years|date=2024-05-25|website=AP News|archive-date=2024-12-08|access-date=2024-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208092203/https://apnews.com/article/burkina-faso-military-junta-transition-election-coup-aa6f41f810c4d173748564b9c1f1acec|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

​2024 елның 6 декабрендә Траоре премьер-министр [[Йоахим Кьелем де Тамбела]] җитәкчелегендәге хөкүмәтне тулы составта тарата&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-12-06 |title=Burkina : Le Président Traoré met fin aux fonctions du Premier ministre Kyélem de Tambèla |url=https://www.minute.bf/burkina-le-president-traore-met-fin-aux-fonctions-du-premier-ministre-kyelem-de-tambela/ |access-date=2024-12-06 |website=Minute.BF |language=fr |archive-date=2024-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207085122/https://www.minute.bf/burkina-le-president-traore-met-fin-aux-fonctions-du-premier-ministre-kyelem-de-tambela/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 

2026 елның 29 гыйнварында Ибраһим Траоре җитәкчелегендәге Буркина-Фасо хакимияте илдәге барлык сәяси [[фирка]]ләрнең эшчәнлеген рәсми рәвештә тыя һәм аларның мөлкәтен дәүләт файдасына тартып ала.

== ​Медиадагы имиджы ==

Траоре үзенең чыгышларын каты контрольдә тота, үзен, иң беренче чиратта, хәрби җиткәкче итеп күрсәтергә тырыша. Аның идарә итү чорында Буркина-Фасоның дәүләт массакүләм мәгълүмат чараларында һәм социаль челтәрләрдә хөкүмәт яклы [[пропаганда]] нык көчәя башлый. [[Франция]]нең Le Monde газеты журналисты Софи Дус Траорены [[марксизм]] һәм [[панафриканизм]] идеяләре йогынтысында булган шәхес буларак тасвирлый.

​Хакимияткә килгәннән бирле Траоре үзен [[ришвәтчелек]]кә каршы көрәшүче һәм ил суверенлыгын яклаучы итеп таныта. Аның хәрби береттагы кыяфәте [[1987 ел]]да үтерелгән мәшһүр Буркина-Фасо лидеры [[Томас Санкара]]ны хәтерләтә һәм аңа ишарәли&lt;ref&gt;{{Cite news|title=‘The cult of Saint Traoré’: how a Russia-backed junta leader became an icon|first=Aanu|last=Adeoye|url=https://www.ft.com/content/a6fc98ac-aa6b-428a-9d63-e4e741524ed6|website=Financial Times|date=2025-05-22|access-date=2025-05-29|archive-date=2025-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250524231821/https://www.ft.com/content/a6fc98ac-aa6b-428a-9d63-e4e741524ed6|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Искәрмәләр == 
{{Искәрмәләр}}</text>
      <sha1>kya4o7lpbnuj6286cg6qszhlharo598</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Әвен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492337</id>
    <revision>
      <id>5987132</id>
      <parentid>5986836</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T04:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>35185</id>
      </contributor>
      <origin>5987132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13453" sha1="a9jl75iapcirlrpjs6b3t1f88apaqtz" xml:space="preserve">{{УК}}[[Файл:Овин_в_Витославлицах.jpg|мини|300x300пкс|Яруслы әвен Вологда өлкәсенең Кадуйск районы Вахонькино авылыннан.. Хәзерге вакытта ул Витославлицы халык агач архитектурасы музеенда [[Бөек Новгород|(Бөек Новгород]]) саклана.]]
'''Әвен''' ({{lang-ru|Ови́н}}) — иген сугу алдыннан көлтәләр киптерү өчен кулланыла торган хуҗалык корылмалары . Әвен, гадәттә, морҗасыз мич һәм өске ярустан торган чокырдан (баздан) торган, анда иген көлтәләре саклана торган урын булган. Халык арасында таралган ышану буенча, әвендә әвен иясе яши.Әвеннәр кояш нуры җитмәгән урыннарда, мәсәлән, Россиянең үзәк һәм төньягында һәм [[Белорусия]]дә төзелә.

== Тасвирлама ==
Патша Россиясенең бөтен территориясендә тотрыксыз климат булу сәбәпле, крестьяннарның кырдан җыеп алынган көлтәләрне киптерүгә ихтыяҗы туа. Бөртеклеләрне кул белән сугу бары тик башаклар коры булганда гына мөмкин (дымлы башаклар тулысынча сугылып бетмәгән). Шул максат өчен крестьяннар әвен ясаганнар. Урып-җыю вакытында башакларны көлтәләргә салалар, аларны ташу өчен, биек бортлы махсус арбалар (көлтә арбасы, чыбык арбасы) кулланалар. Бөртекле яисә чи орлык кисәкләрен махсус корылмаларда — әвен, ригада (рига), кайвакыт мунчада киптерәләр&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bashenc.online/ru/articles/50261/|title=Татары|accessdate=2026-07-21|author=.|publisher=Башкорт энциклопедиясе}}&lt;/ref&gt;

Амбарларны бүрәнәдән бурап, үреп (балчык белән сылап), яисә таптап (балчыктан) ясыйлар, һәм сирәк кенә таштан эшләнгән {{Sfn|Даль|1882}}. Әвеннәрнең төп өлешләре:
* төтен чыга торган ''мичтә'', гадәттә турыдан-туры, бик сирәк очрый торган чокыр яки ут ягыла торган баз;
* чокыр өстендә ''киптерү өчен киштәләр, утырту өчен киштәләр, рәшәткәләр бар'', анда үсемлекләр рәшәткәләргә бер рәт итеп, кырыйларын рәшәткәләргә куеп, яки бер рәт итеп, төпләрен өскә һәм аска куеп, чиратлап урнаштырыла;
* киптерү бүлмәсенә чолан аша керәләр, алгы як, ригада ул, гадәттә, киңрәк була, анда сугу һәм чистарту процессы бара;
* әвен үзе яки ашлык киптергеч җир белән күмелгән такталар белән ябылган, ә өсте салам белән капланган.
* әвен базына тышкы яктан, ''шуышу юлы'' аша керәләр, кайвакыт капкач белән капланган яки махсус яшерелгән була. Ашлык суктыру өчен әвен һәм ток мөмкинлекләрен берләштергән төзелеш [[ындыр]] дип атала.

== Фразеологизмнар ==
* Әвен әүлиясе. Юк сүзне күпертеп, кат-кат сөйләүче. Эш кешесе, имеш. Һе! Әвен әүлиясе, мунча тараканы! (Ш. Камал).
* Әвен базарына китү (олагу). Йоклау. Йокым начар дигән буласың, фәлән-фәсмәтән. Яту белән, моннан әвен базарына олагасың (Ә. Маликов). Озакламый алар әвен базарына китте. Галимҗан исә йоклый алмады (С. Поварисов. «Күкнең җиденче катында»). 
* Әвен базына аву. Йокымсырап йөрү. Кайтканнан бирле әвен базына ава бу сылукай (Н. Гыйматдинова. «Китәм, димә…»). 
* Әвен башлы. Чәчләре тырпаеп тузгыган. Бигрәк тә әвен башлы инде синең теге танышың.
* Әвен иясе. (миф). Көлтәләрне корытырга куйган каралтыда яшәүче рух. Кырдан китерелгән беренче көлтәне, әвен иясенә дип, утка ташлаганнар.
* Әвен кебек к. Алып кебек. Үзең әвен кебек, йөрисең шунда хатын-кыз арасында тырма тотып. Төрдәше: алып кебек һәм башкалар.
* Әвен сугу (Сугып алу; Суктыру. 1. Әвендә киптерелгән көлтәләрне сугу (суктыру). Карт хәзрәт: «Алай икән, кызым! Син әвен сугарга чыкмадыңмыни?..» — диде дә озын гына иттереп кызын сөзде (Г. Исхакый. Остазбикә). 2. күч. Бик авыр эш эшләп ару, хәлдән таю. Сәхипҗамал күрше, син безне әллә әвен сугып килде дип белдеңме (А. Әхмәт). Сорур чынлап сөешергә өлгерә алмады, ул өч көн бербуйдан әвен суккан кеше кеби йокыга китте (Г. Исхакый. «Мәдрәсә җимеше»). Төрдәше: әвен сугып кайту (килү); җеп өзәрлек дәрман (хәл) дә калмау; хәлдән таю; хәлдән төшү; эт булу (булып бетү); эт булып ару; эштән чыгу. 3. күч. Тиз-тиз ашау. Кара әле тегеләргә, ничек әвен сугалар! Төрдәше: ат урынына ашау; тишек тамак тик тормау; үзе сөйли, үзе чөйли; шартлаганчы ашау; ярылганчы ашау. 4. күч. Нәрсәнедер тузгытып ташлау (әвенгә куелган көлтәләрне суктырганда күтәрелгән тузанга, шау-гөр килүгә ишарә). — Аннары, кырын ятып, Гитлерга әвен сугарга вәгъдәм дә бар иде (Г. Әпсәләмов). Төрдәше: астын өскә (өстенә) айкау (әйләндерү; китерү) һәм башкалар.
* Әвен сугып кайту (килү). Бик нык ару һәм ачыгу. Малайларга коймак та, майлы бәрәңге телемнәре дә. Сөмбелә апаларының җылы карашы, татлы теле дә ифрат ошады, алар, әвен сугып кайткан егетләрдәй, ризыкларны сыпырып куйдылар (А. Гыйләҗев. «Балта кем кулында?»).
* Әвен хәтле ир. Зөhрә озын юл килеп арыган, шешкенгән аяклары белән арбадан төшә алмыйча азапланып торган арада, әвен хәтле бер ир заты килеп, арбадан сөйрәп төшерде (Р Шәйдуллина. «Карт шомырт хатирәсе»&quot;&quot;).
* Әвен чыпчыгы (мыск.) Бер дә китми торган кунак (әвендә яши торган чыпчык белән чагыштыру). — Әтисе, кунагың әвен чыпчыгы түгелдер ич, үзе белән сөйләшеп кара әле.
* Әвен чыпчыгына әверелү. Фәкать ашау, корсагын тутыру турында гына кайгыру. Aннaн әвен чыпчыгынa әверелүеңне көт тә тoр (C. Пoвaриcoв. «Oҗмaхкa бер aдым»). Төрдәше: ашау өчен &lt;генә &gt;эшләү һәм башкалар
* Әвен яну. Тезләрен тезгә куеп, диванда Әхмәт утыра. Әвене янган егетнең (А. Гыйләҗев). — Синең әвенең яндымы әллә? Юкка кайгырма, ватан саклыйм дип тә баш ватма, кил, тәмәке тарт, бүген кич барыбер китәбез бит (А. ­Таһиров).
* Әвене янган кеше кебек. Кашынкүзен җимереп, караңгы чырай белән йөрүче; бәла-казага очраган кыяфәттә булу. [Сиби] Нихәл, иптәш, монда бер ялгызың гына әвене янган кеше шикелле, борыныңны салындырып, ни эшләп утырасың? (Г. Камал. «Хафизалам, иркәм»). Хәкимҗан абый, әвене янган кеше сыман, башын кыйгайтып, шунда утыра иде (А. Гыйләҗев. «Язгы кәрваннар»).
* Әвене янгандай (янган кешедәй) йөрү. Соңгы көннәрдә бигрәк тә. Әвене янгандай йөри (Б. Камалов. Мәрдән сукмагы). Тик Саматов үзе генә әвене янган кеше төсл е йөри (Г. Ахунов. «Чикләвек төше»).
* Әвене янганмыни. Әвене янганмыни, почмакта берүзе борынын салындырып утыра.
* Әвененә ут кабу. Кирәкле әйберен югалту, кайгылы, борчулы булу. — Әвененә ут капмагандыр бит, бикә, нигә шулкадәр кабаланасың, — диде Булат Ширин керә-керешкә (М. Әмирханов. «Гәүһәршад»).
* Әвененә ут капканмыни. ак-кара &lt;күзгә&gt; күренмәү. Түбән оч Рәшитне күрдеңме, әвененә ут капканмыни, оча гына&lt;ref&gt;{{Китап|автор=Хәкимҗанов Ф. С.|исеме=Татар теленең фразеологизмнар сүзлеге: тотрыклы сүзтезмәләр һәм тәгъбирләр: Өч томда.|сылтама=https://www.antat.ru/ru/iyli/publishing/book/2023/Фразеологический%20словарь-1%20том.pdf|тел=tt|шәһәр=Казан|нәшрият=|битләр=672|том=1 А-Б|ел=2022|isbn2=978-5-93091-435-1}}&lt;/ref&gt;.

=== Татар халык мәкальләре һәм табышмаклар ===
* Ялкау яткан җирдән '''әвен''' суга.
* Кырын ятып әвен сугып булмый.
{{Цитата |Аккошлар '''әвен''' суга,| Әндри әйләндерә,| Әлмәк чәлпәккә бирә,| Чәлпәк әйләндереп төшерә (ашау)}}

== Сәнгатьтә ==
{{Өземтә башы}}
Менә безнең алпавыт әфәнделәр ачы зарланалар һәм зыян күрәләр, чөнки аларны, Рюрик заманындагы шикелле, икмәк көлтәләрен әвенгә утыртудан коткарыр өчен, канәгатьләнерлек ашлык киптерү җайланмасы юк: ул әвеннәр, чабатадан яки чыптадан бер дә ким түгел, һәм алар бертуктаусыз яналар.
{{Өземтә азагы|И. С. Тургенев, «Дым» &lt;sup&gt;[[:s:Дым_(Тургенев)/Версия_2|Полный текст произведения]]&lt;/sup&gt;}}

== Шулай ук карагыз ==
* [[Ындыр|Ындыр табагы]]
* Рига
* Борынгы Русьта авыл хуҗалыгы
* Россия патшалыгының авыл хуҗалыгы

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Овины и риги}}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Зерносушильня}}
* {{Даль|Овин}}

== Сылтамалар ==
* [https://web.archive.org/web/20120104063212/http://rusinst.ru/articletext.asp?rzd=1&amp;id=7329 Игенчеләр ашлык киптерә торган махсус төзелгән амбар]
* [https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2287301 Овин]// BRE сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111133754/https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2287301 |date=2018-11-11 }} .

[[Төркем:Хуҗалык корылмалары]]
[[Төркем:Крестьян утары]]
[[Төркем:Авыл хуҗалыгы корылмалары]]</text>
      <sha1>a9jl75iapcirlrpjs6b3t1f88apaqtz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987161</id>
      <parentid>5987132</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T08:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Баныу</username>
        <id>35185</id>
      </contributor>
      <origin>5987161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13395" sha1="jxvokftwhb3zgbrjlb3x491ay1fsxls" xml:space="preserve">{{УК}}[[Файл:Овин_в_Витославлицах.jpg|мини|300x300пкс|Яруслы әвен Вологда өлкәсенең Кадуйск районы Вахонькино авылыннан.. Хәзерге вакытта ул Витославлицы халык агач архитектурасы музеенда [[Бөек Новгород|(Бөек Новгород]]) саклана.]]
'''Әвен''' ({{lang-ru|Ови́н}}) — иген сугу алдыннан көлтәләр киптерү өчен кулланыла торган хуҗалык корылмалары. Әвен, гадәттә, базда — морҗасыз мичтән һәм иген көлтәләре саклана торган өске ярустан торган. Халык арасында таралган ышану буенча, әвендә әвен иясе яши.Әвеннәр кояш нуры җитмәгән урыннарда, мәсәлән, Россиянең үзәк һәм төньягында һәм [[Белорусия]]дә төзелә.

== Тасвирлама ==
Патша Россиясенең бөтен территориясендә тотрыксыз климат булу сәбәпле, крестьяннарның кырдан җыеп алынган көлтәләрне киптерүгә ихтыяҗы туа. Бөртеклеләрне кул белән сугу бары тик башаклар коры булганда гына мөмкин (дымлы башаклар тулысынча сугылып бетмәгән). Шул максат өчен крестьяннар әвен ясаганнар. Урып-җыю вакытында башакларны көлтәләргә салалар, аларны ташу өчен, биек бортлы махсус арбалар (көлтә арбасы, чыбык арбасы) кулланалар. Бөртекле яисә чи орлык кисәкләрен махсус корылмаларда — әвен, ригада (рига), кайвакыт мунчада киптерәләр&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bashenc.online/ru/articles/50261/|title=Татары|accessdate=2026-07-21|author=.|publisher=Башкорт энциклопедиясе}}&lt;/ref&gt;

Амбарларны бүрәнәдән бурап, үреп (балчык белән сылап), яисә таптап (балчыктан) ясыйлар, һәм сирәк кенә таштан эшләнгән {{Sfn|Даль|1882}}. Әвеннәрнең төп өлешләре:
* төтен чыга торган ''мичтә'', гадәттә турыдан-туры, бик сирәк очрый торган чокыр яки ут ягыла торган баз;
* чокыр өстендә ''киптерү өчен киштәләр, утырту өчен киштәләр, рәшәткәләр бар'', анда үсемлекләр рәшәткәләргә бер рәт итеп, кырыйларын рәшәткәләргә куеп, яки бер рәт итеп, төпләрен өскә һәм аска куеп, чиратлап урнаштырыла;
* киптерү бүлмәсенә чолан аша керәләр, алгы як, ригада ул, гадәттә, киңрәк була, анда сугу һәм чистарту процессы бара;
* әвен үзе яки ашлык киптергеч җир белән күмелгән такталар белән ябылган, ә өсте салам белән капланган.
* әвен базына тышкы яктан, ''шуышу юлы'' аша керәләр, кайвакыт капкач белән капланган яки махсус яшерелгән була. Ашлык суктыру өчен әвен һәм ток мөмкинлекләрен берләштергән төзелеш [[ындыр]] дип атала.

== Фразеологизмнар ==
* Әвен әүлиясе. Юк сүзне күпертеп, кат-кат сөйләүче. Эш кешесе, имеш. Һе! Әвен әүлиясе, мунча тараканы! (Ш. Камал).
* Әвен базарына китү (олагу). Йоклау. Йокым начар дигән буласың, фәлән-фәсмәтән. Яту белән, моннан әвен базарына олагасың (Ә. Маликов). Озакламый алар әвен базарына китте. Галимҗан исә йоклый алмады (С. Поварисов. «Күкнең җиденче катында»).
* Әвен базына аву. Йокымсырап йөрү. Кайтканнан бирле әвен базына ава бу сылукай (Н. Гыйматдинова. «Китәм, димә…»).
* Әвен башлы. Чәчләре тырпаеп тузгыган. Бигрәк тә әвен башлы инде синең теге танышың.
* Әвен иясе. (миф). Көлтәләрне корытырга куйган каралтыда яшәүче рух. Кырдан китерелгән беренче көлтәне, әвен иясенә дип, утка ташлаганнар.
* Әвен кебек к. Алып кебек. Үзең әвен кебек, йөрисең шунда хатын-кыз арасында тырма тотып. Төрдәше: алып кебек һәм башкалар.
* Әвен сугу (Сугып алу; Суктыру. 1. Әвендә киптерелгән көлтәләрне сугу (суктыру). Карт хәзрәт: «Алай икән, кызым! Син әвен сугарга чыкмадыңмыни?..» — диде дә озын гына иттереп кызын сөзде (Г. Исхакый. Остазбикә). 2. күч. Бик авыр эш эшләп ару, хәлдән таю. Сәхипҗамал күрше, син безне әллә әвен сугып килде дип белдеңме (А. Әхмәт). Сорур чынлап сөешергә өлгерә алмады, ул өч көн бербуйдан әвен суккан кеше кеби йокыга китте (Г. Исхакый. «Мәдрәсә җимеше»). Төрдәше: әвен сугып кайту (килү); җеп өзәрлек дәрман (хәл) дә калмау; хәлдән таю; хәлдән төшү; эт булу (булып бетү); эт булып ару; эштән чыгу. 3. күч. Тиз-тиз ашау. Кара әле тегеләргә, ничек әвен сугалар! Төрдәше: ат урынына ашау; тишек тамак тик тормау; үзе сөйли, үзе чөйли; шартлаганчы ашау; ярылганчы ашау. 4. күч. Нәрсәнедер тузгытып ташлау (әвенгә куелган көлтәләрне суктырганда күтәрелгән тузанга, шау-гөр килүгә ишарә). — Аннары, кырын ятып, Гитлерга әвен сугарга вәгъдәм дә бар иде (Г. Әпсәләмов). Төрдәше: астын өскә (өстенә) айкау (әйләндерү; китерү) һәм башкалар.
* Әвен сугып кайту (килү). Бик нык ару һәм ачыгу. Малайларга коймак та, майлы бәрәңге телемнәре дә. Сөмбелә апаларының җылы карашы, татлы теле дә ифрат ошады, алар, әвен сугып кайткан егетләрдәй, ризыкларны сыпырып куйдылар (А. Гыйләҗев. «Балта кем кулында?»).
* Әвен хәтле ир. Зөhрә озын юл килеп арыган, шешкенгән аяклары белән арбадан төшә алмыйча азапланып торган арада, әвен хәтле бер ир заты килеп, арбадан сөйрәп төшерде (Р Шәйдуллина. «Карт шомырт хатирәсе»&quot;&quot;).
* Әвен чыпчыгы (мыск.) Бер дә китми торган кунак (әвендә яши торган чыпчык белән чагыштыру). — Әтисе, кунагың әвен чыпчыгы түгелдер ич, үзе белән сөйләшеп кара әле.
* Әвен чыпчыгына әверелү. Фәкать ашау, корсагын тутыру турында гына кайгыру. Aннaн әвен чыпчыгынa әверелүеңне көт тә тoр (C. Пoвaриcoв. «Oҗмaхкa бер aдым»). Төрдәше: ашау өчен &lt;генә &gt;эшләү һәм башкалар
* Әвен яну. Тезләрен тезгә куеп, диванда Әхмәт утыра. Әвене янган егетнең (А. Гыйләҗев). — Синең әвенең яндымы әллә? Юкка кайгырма, ватан саклыйм дип тә баш ватма, кил, тәмәке тарт, бүген кич барыбер китәбез бит (А. ­Таһиров).
* Әвене янган кеше кебек. Кашынкүзен җимереп, караңгы чырай белән йөрүче; бәла-казага очраган кыяфәттә булу. [Сиби] Нихәл, иптәш, монда бер ялгызың гына әвене янган кеше шикелле, борыныңны салындырып, ни эшләп утырасың? (Г. Камал. «Хафизалам, иркәм»). Хәкимҗан абый, әвене янган кеше сыман, башын кыйгайтып, шунда утыра иде (А. Гыйләҗев. «Язгы кәрваннар»).
* Әвене янгандай (янган кешедәй) йөрү. Соңгы көннәрдә бигрәк тә. Әвене янгандай йөри (Б. Камалов. Мәрдән сукмагы). Тик Саматов үзе генә әвене янган кеше төсл е йөри (Г. Ахунов. «Чикләвек төше»).
* Әвене янганмыни. Әвене янганмыни, почмакта берүзе борынын салындырып утыра.
* Әвененә ут кабу. Кирәкле әйберен югалту, кайгылы, борчулы булу. — Әвененә ут капмагандыр бит, бикә, нигә шулкадәр кабаланасың, — диде Булат Ширин керә-керешкә (М. Әмирханов. «Гәүһәршад»).
* Әвененә ут капканмыни. ак-кара &lt;күзгә&gt; күренмәү. Түбән оч Рәшитне күрдеңме, әвененә ут капканмыни, оча гына&lt;ref&gt;{{Китап|автор=Хәкимҗанов Ф. С.|исеме=Татар теленең фразеологизмнар сүзлеге: тотрыклы сүзтезмәләр һәм тәгъбирләр: Өч томда.|сылтама=https://www.antat.ru/ru/iyli/publishing/book/2023/Фразеологический%20словарь-1%20том.pdf|тел=tt|шәһәр=Казан|нәшрият=|битләр=672|том=1 А-Б|ел=2022|isbn2=978-5-93091-435-1}}&lt;/ref&gt;.

=== Татар халык мәкальләре һәм табышмаклар ===
* Ялкау яткан җирдән '''әвен''' суга.
* Кырын ятып әвен сугып булмый.
{{Цитата |Аккошлар '''әвен''' суга,| Әндри әйләндерә,| Әлмәк чәлпәккә бирә,| Чәлпәк әйләндереп төшерә (ашау)}}

== Сәнгатьтә ==
{{Өземтә башы}}
Менә безнең алпавыт әфәнделәр ачы зарланалар һәм зыян күрәләр, чөнки аларны, Рюрик заманындагы шикелле, икмәк көлтәләрен әвенгә утыртудан коткарыр өчен, канәгатьләнерлек ашлык киптерү җайланмасы юк: ул әвеннәр, чабатадан яки чыптадан бер дә ким түгел, һәм алар бертуктаусыз яналар.
{{Өземтә азагы|И. С. Тургенев, «Дым» &lt;sup&gt;[[:s:Дым_(Тургенев)/Версия_2|Полный текст произведения]]&lt;/sup&gt;}}

== Шулай ук карагыз ==
* [[Ындыр|Ындыр табагы]]
* Рига
* Борынгы Русьта авыл хуҗалыгы
* Россия патшалыгының авыл хуҗалыгы

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}

== Әдәбият ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Овины и риги}}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Зерносушильня}}
* {{Даль|Овин}}

== Сылтамалар ==
* [https://web.archive.org/web/20120104063212/http://rusinst.ru/articletext.asp?rzd=1&amp;id=7329 Игенчеләр ашлык киптерә торган махсус төзелгән амбар]
* [https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2287301 Овин]// BRE сайтында{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111133754/https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2287301 |date=2018-11-11 }} .

[[Төркем:Хуҗалык корылмалары]]
[[Төркем:Крестьян утары]]
[[Төркем:Авыл хуҗалыгы корылмалары]]</text>
      <sha1>jxvokftwhb3zgbrjlb3x491ay1fsxls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Щербаковка (Пенза өлкәсе)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492349</id>
    <revision>
      <id>5987134</id>
      <parentid>5985805</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T05:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Географиясе */</comment>
      <origin>5987134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6798" sha1="g2v3e70gt36586aoiqmguy675butkam" xml:space="preserve">{{ТП}}
'''Щербаковка''' — [[Пенза өлкәсе|Пенза өлкәсенең]] [[Вадинск районы]]ндагы элеккеге татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; Ул Вадинск авыл советы составына керә.

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, [[Дальняя (Шырын кушылдыгы)|Дальняя]] елгасы ярында, районның административ үзәге Вадинск авылыннан якынча 5 километр төньяк-көнчыгышта (туры сызык буенча) урнашкан. Абсолют биеклек диңгез өслегеннән 221 метр биеклектә&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==
XVII гасыр уртасында нигезләнгән. Авылның хуҗалары арасында татар кенәз гаиләләре — Енгалычевлар һәм Кудашевлар булган. Исеме Керенск шәһәреннән килеп төпләнгән бер однодворец фамилиясеннән алынган. Халык дәүләт (татарлар) һәм алпавыт (руслар) крестьяннарыннан торган.

1782 елда ул алпавыт П. А. Беклемишева, П. Ф. Хвостова, князьләр Кудашев, Енгалычев һәм башкалар, шул исәптән однодворецлар милке буларак теркәлгән. Анда 34 хуҗалык булган.  Кием сәнәгате үсеш алган, крестьян киемнәре сату өчен җитештерелгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1911 елга [[Керенск өязе|Керен өязе]] [[Шелдаисская волость|Шелдаис волостена]] караган авылда ун крестьян җәмгыяте, 117 хуҗалык, грамоталылык мәктәбе, җил тегермәне, ике тимерчелек һәм ике кибет булган. Ул вакытта авыл халкы 706 кеше булган.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1930 еллардан рус авылы гына булып китә, татарлар авылдан күченә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1955 елгы мәгълүматлар буенча, «Заветы Ильича» колхозының үзәк утары Судакай авылындыда урнашкан булган&lt;ref name=&quot;Суслоны&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/vadinsk.htm|title=Суслоны. Авторский портал Михаила Полубоярова|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304215440/http://www.suslony.ru/Penzagebiet/vadinsk.htm|archivedate=2021-03-04|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

== Халык саны ==
{{Население|Щербаковка (Пензенская область)}}

; Җенес составы

[[Бөтенроссия халык санын алу, 2010|2010 елгы Бөтенроссия халык санын алу мәгълүматлары буенча,]] халыкның җенес структурасында ир-атлар 57,1 %, ә хатын-кызлар 42,9 % тәшкил иткән.

; Милли составы

2002 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча, халыкның милли структурасындагы 31 кешенең 100%-ын [[руслар]] тәшкил иткән.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lingvarium.org/russia/BD/2015/penzen_obl.xls|title=База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211005021721/http://www.lingvarium.org/russia/BD/2015/penzen_obl.xls|archivedate=2021-10-05|author=[[Коряков, Юрий Борисович|Коряков Ю. Б.]]|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;

== Дин ==

XIX гасыр уртасында мәчет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/vadinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt; Православ халкы Керенсктагы Успение кафедраль соборына йөргән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Вадинск районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>g2v3e70gt36586aoiqmguy675butkam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файл:Г.С.Солтангалиева.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1492355</id>
    <revision>
      <id>5987098</id>
      <timestamp>2026-07-23T16:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>{{Ирексез лицензияле сурәт
 |тасвир        = Гөлмира Солтангалиева фотосы
 |чыганак       = https://www.tuva.asia/persons/7533-sultangalieva.html
 |ясау вакыты   = билгесез
 |автор         = билгесез
}}
{{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ
 |мәкалә                 = Гөлмира Солтангалиева
 |максат                 = сурәтләү өчен
 |алмаштыру мөмкинлеге   = бар
 |өстәмә мәгълүмат       = юк
}}
[[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]]</comment>
      <origin>5987098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="2jc9fi3v6r1n71t96f4rvrsvsqrebhl" xml:space="preserve">== Тасвирлама ==
{{Ирексез лицензияле сурәт
 |тасвир        = Гөлмира Солтангалиева фотосы
 |чыганак       = https://www.tuva.asia/persons/7533-sultangalieva.html
 |ясау вакыты   = билгесез
 |автор         = билгесез
}}
{{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ
 |мәкалә                 = Гөлмира Солтангалиева
 |максат                 = сурәтләү өчен
 |алмаштыру мөмкинлеге   = бар
 |өстәмә мәгълүмат       = юк
}}
[[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]]</text>
      <sha1>2jc9fi3v6r1n71t96f4rvrsvsqrebhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гөлмира Солтангалиева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492356</id>
    <revision>
      <id>5987099</id>
      <timestamp>2026-07-23T16:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>яңа бит ясау</comment>
      <origin>5987099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20545" sha1="bxkvw6b270pacoxncur6eb6orhmy6op" xml:space="preserve">{{Шәхес
| исем = Гөлмира Солтангалиева
| рәсем = Г.С.Солтангалиева.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = &lt;!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--&gt;
| рәсем язуы = 
| тулы исем = {{lang-kk|Гүлмира Сәлімжанқызы Сұлтанғалиева}}
| һөнәр = тарихчы-галимә, профессор
| туу датасы = 16.05.1959
| туу җире = [[СССР]], [[Казакъстан ССР]], [[Актүбә өлкәсе]], {{туу җире|Актүбә|Актүбәдә}}
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]&lt;br/&gt;{{байраклаштыру|Казакъстан}} 
| милләт = 
| үлем датасы = 
| үлем җире = 
| әти = Сәлимҗан Вәис улы
| әни = Роза Хөсәен кызы
| ир = 
| хатын = 
| балалар = кызы Гәүһәр
| бүләк һәм премияләр = [[Файл:The honourable worker of education.jpg|20px|КР мактаулы мәгариф хезмәткәре (1998)]] [[Файл:For merits in development of a science.jpg|20px|Казакъстан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен күкрәк билгесе (2006)]]
| сайт = 
| башка мәгълүмат = 
}}
{{фш|Солтангалиев}}
'''Гөлмира Солтангалиева''', Гөлмира Сәлимҗан кызы Солтангалиева ({{lang-kk|Гүлмира Сәлімжанқызы Сұлтанғалиева}}, {{lang-ru|Гульмира Салимжановна Султангалиева}}, {{lang-en|Gulmira Sultangalieva}}; ''[[1959 ел]]ның [[16 май|16 мае]], [[СССР]], [[Казакъстан ССР]], [[Актүбә өлкәсе]], [[Актүбә]]'') ― тарих фәннәре докторы (2003), әл-Фәраби имендәге Казакъ милли университеты профессоры (2007).

== Тәрҗемәи хәле ==
1959 елның 16 маенда [[Актүбә]]дә зыялы гаиләдә туган. Әтисе Сәлимҗан Вәис улы Солтангалиев (1927―2008), Алматы юридик институтын тәмамлаган, 57 ел шушы системада эшләгән, район һәм өлкә прокуроры булган. Әтисе ягыннан бабасы хаҗи Вәис хәзрәт [[Актүбә өлкәсе]] Алга районында күренекле [[мулла]] булган. Әнисе Роза Хөсәен кызы, фармацевт. Әнисе ягыннан бабасы Хөсәен 1937 елда репрессиягә эләккән. Әбисе Алмаш ― Казакъстанда фельдшерлык техникумын тәмамлаган беренче хатын-кыз, гомере буе Актүбәдә бала тудыру йортында эшләгән&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''[[Дания Заһидуллина]]''. Архивлар алиһәсе. [[Казан утлары|«Казан утлары»]], 2026 ел, № 7 (1245). ― Б.143-147.&lt;/ref&gt;.

1976 елда (әтисенең эш урыны белән бәйле) Актүбә өлкәсе Новороссия (1993 елдан Хромтау&lt;ref&gt;Постановление Президиума Верховного Совета Республики Казахстан от 4 мая 1993 года № 2001 «Об упорядочении транскрибирования на русском языке казахских топонимов, наименовании и переименовании отдельных административно-территориальных единиц Республики Казахстан».&lt;/ref&gt;) районы [[Хромтау]] шәһәрендә урта мәктәпне тәмамлаган&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

Алматыда Казакъ дәүләт университетының (1993 елдан [[Әбү Насыйр әл-Фараби|әл-Фәраби]] исемендәге Казакъ милли {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Әл-Фәраби исемендәге Казакъ милли университеты|университеты|d|Q427677}}) тарих факультетын (1981) һәм аспирантурасын (1987-1990) тәмамлаган.

1990 елның 19 октябрендә «Казакъ халкының Урта Идел һәм Көньяк Урал халыклары белән икътисадый һәм мәдәни багланышлары (XIX – XX гасыр башы)» ({{lang-ru|Экономические и культурные взаимоотношения казахского народа с народами Среднего Поволжья и Южного Урала XIX – нач. XX вв.}}) темасына тарих фәненнән кандидатлык &lt;ref&gt;[https://mydisser.com/ru/catalog/view/sultangalieva-gulmira-salimzhanovna-ekonomicheskie-i-kulturnye-vzaimootnosheniya-kazahskogo-naroda-.html Султангалиева, Гульмира Салимжановна. Экономические и культурные взаимоотношения казахского народа с народами Среднего Поволжья и Южного Урала : (XIX-началоXX вв.)] Диссертация&lt;/ref&gt;, 2003 елның 28 февралендә «Көнбатыш Казакъстан этномәдәни багланышлар системасында (XVIII-XIX гасырлар)» ({{lang-ru|Западный Казахстан в системе этнокультурных контактов (XVIII –XIX вв.)}}) темасына докторлык диссертацияләре яклаган (фәнни җитәкчесе тарих фәннәре докторы, профессор  Динә Исәбай кызы Дулатова (1931―2004).

== Хезмәт юлы ==
1985 елдан 2009 елга кадәр Актүбә дәүләт университетында (2013 елдан К. Жубанов исемендәге Актүбә төбәк {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |К. Жубанов исемендәге Актүбә төбәк университеты|университеты|d |Q25502201}}) эшләгән: Казакъстан тарихы кафедрасы мөдире (1990―1995), тарих факультеты деканы (1996–2004; 2006–2009), фәнни эш һәм халыкара элемтәләр буенча проректор (2004–2006)&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

2009 елның сентябреннән ― Әл-Фәраби исемендәге Казакъ милли университетының Казакъстан тарихы кафедрасы профессоры, 2016 елның июленнән –  Дөнья тарихы, историография һәм чыганаклар белеме кафедрасы мөдире, 2022 елдан ― әлеге вуздагы  Үзәк Евразия тарихы һәм мәдәнияте үзәге директоры&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

{{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Висконсин университеты|Висконсин университетында| d|Q838330}} ([[Мәдисон]], [[АКШ]], 3―25.01, 2010, 28.06―15.08, 2012) чакырылган профессор булып эшләгән.

2018 елда [[Хоккайдо (префектура) |Хоккайдо]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Хоккайдо университеты|университетының|d|Q1057199}} ([[Саппоро]], [[Япония]]) Казакъстандагы илчесе (амбассадор) булган. 2020 елдан ― Central Asian Survey халыкара рецензияләнә торган фәнни журналының редакция коллегиясе әгъзасы һәм Үзәк Азияне тикшерүчеләрнең Европа җәмгыяте (ESCAS) идарәсе әгъзасы&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

Халыкара грантлар иясе: The Fondation Maison des sciences de LHomme, DEA (Франция, Париж, 2.05―2.06 2019); Мәскәүдә Германия Тарих институты (20.09―20.10.2013); Foreign visiting Fellow at the Slavic research center (Славян тикшеренү үзәге, Хоккайдо университеты, Саппоро, Япония, июль 2007 ― апрель 2008).

== Фәнни кызыксынулар өлкәсе ==
Россия империясенең төрки телле халыкларының чик буе территорияләрендәге үзара багланышы проблемалары, социаль тарих, XIX–XX гасыр башында казакъ чиновникларының формалашуы&lt;ref&gt;[http://futureruss.ru/nashi-eksperty/sultangalieva Султангалиева Гульмира Салимжановна.] Futureruss.ru&lt;/ref&gt;.

КР Мәгариф һәм фән министрлыгының фундаменталь тикшеренүләр буенча фәнни проектлар җитәкчесе: «Казакъ даласының социаль оешмасы трансформациясе: стратификация һәм статус динамикасы (XVIII гасырның икенче яртысы – XX гасырның 20 нче еллары)» (2018-2020) ({{lang-ru|Трансформация социальной организации Казахской степи: стратификация и статусная динамика (вторая половина XVIII – 20-е годы XX вв.}})» (2018–2020); «ХІХ гасырның Казакъ даласы белән идарә итү системасында волостьлар институты – ХХ гасыр башы: Россия хакимияте белән функцияләр, эшчәнлек һәм үзара хезмәттәшлек» ({{lang-ru|Институт волостных в системе управления Казахской степью ХIХ-начало ХХ вв.: функции, деятельность и взаимодействие с российской властью}} (2015-2017) һ.б.

180нән артык фәнни хезмәт авторы, 5 монография, 7 документлар җыентыгын әзерләүче, 15 коллектив монографиядә катнашкан соавтор. Алардан халыкара базалардагы Web of Sciencта – 19, SCOPUSта – 13, ВАК (Казакъстанда: ККСОН РК) басмаларында – 40, ерак чит илләрдә 15, якын чит илләрдә 55 мәкалә дөнья күргән.

== Кайбер публикацияләре ==
{{Hider|title = '' Кайбер публикацияләре''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* Султангалиева Г. Диплом на дворянское достоинство султану… //Исторический архив. Москва. 2014. № 4 С.174-186 (в соавторстве с Далаевой Т.)
* Sultangalieva G.  The role of the pristavstvo institution in the context of Russian imperial policies in the Kazakh Steppe in the nineteenth century.//Central Asian Survey.№1.2014 Vol. 33, P. 62–79.
* Sultangalieva G. Novoileksk Line as the Boundary between Asia and Europe in a Historical Context  // Borders and Transborder Processes in Eurasia, edited by Sergei V. Sevastianov, Paul Richardson, and Anton A. Kireev. Vladivostok: Dalnauka. 2013. С. 78-98.
* Султангалиева Г.С. Среднеазиатская политика России и татарские переводчики //История татар Т.6. Казань. 2013. С.339-342
* Султангалиева Г.С. Татары в административном управлении Казахстана (первая половина ХIХ в.) //История татар Т.6. Казань. 2013. С.351-357.
* Султангалиева Г.С. Влияние татар на  развитие земледелия у казахского населения и политика российских властей //История татар Т.6. Казань. 2013. С.357-360
* Султангалиева Г.С. Вклад татарских служащих в изучение истории и культуры казахского народа//История татар Т.6. Казань. 2013. С.360 - 363 ( в соавторстве с В.Галиевым)
* Sultangalieva G. The Russian Empire and the Intermediary Role of Tatars in Kazakhstan: The Politics of Cooperation and Rejection, From the Second Half of the Eighteenth to the Early Twentieth CenturyAsiatic Russia: Imperial Power in Regional and International Contexts. London- New York: Routledge. 2012. P.52-81
* Султангалиева Г. Синхронность политики Российской империи по отношению к тюркоязычным народам Южного Урала и Западного Казахстана (ХУШ-первая половина Х1Хвв.).Панорама Евразии. Уфа. № 1. 2011. С.21-31
* Султангалиева Г. Торговый рынок Южного Урала и Западного Казахстана: вопросы межрегионального взаимодействия (вторая половина ХУШ-Х1Хвв.). //Волго-Уральский регион в имперском пространстве ХУШ-ХХ вв. М.: Восточная литература. 2011. С.14-39
* Султангалиева Г. Деятельность первого оренбургского муфтия в Казахской  степи.//Оренбургское магометанское духовное собрание и духовное развитие татарского народа в последней четверти ХVIII – начале ХХ вв. Казань.2011. C.148-160 &lt;ref&gt;[https://www.tuva.asia/persons/7533-sultangalieva.html Султангалиева Гульмира Салимжановна.] Tuva.Asia{{ref-ru}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://kaznu.academia.edu/GulmiraSultangalieva Статьи Гульмиры Султангалиевой.] kaznu.academia.edu&lt;/ref&gt;
}}

== Кызыклы факт ==
2010―2012 елларда [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]нда 7 томлык татар тарихы проектының 6 томын әзерләүдә катнаша: «Урта Азия сәясәте һәм татар тәрҗемәчеләре», «Татарлар Казакъстанның административ идарәсендә», «Казакъ халкында җир эшкәртүнең үсешенә татарлар йогынтысы һәм Россия хакимияте сәясәте», «Татар хезмәткәрләренең Казакъстан һәм Урта Азия тарихын һәм мәдәниятен өйрәнүе» (Вил Галиев белән бергә) дигән материаллар язган&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.

2023 елда [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]нең [[Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында]] («Чит илләрдә татарларның мәдәни-тарихи мирасы» сериясе) «Казакъ далаларында татар муллалары һәм хат йөртүчеләр: XVIII – XIX йөзнең беренче яртысы» ({{lang-ru|Татарские муллы и письмоводители в казахской степи: XVIII – первая половина XIX в.}}), «Казакъ далаларында татар тәрҗемәчеләре, тылмачлары (XVIII – XIX гас.)» ({{lang-ru|Татарские переводчики, толмачи в казахской степи XVIII-XIX в.в.}}) монографияләре басылган&lt;ref&gt;''Владислав Безменов''. [https://milliard.tatar/news/ustanovleniyu-kontaktov-carskoi-administracii-s-kazaxskim-xanami-sultanami-starsinami-sposobstvovali-tatarskie-mully-5899 «Установлению контактов царской администрации с казахским ханами, султанами, старшинами способствовали татарские муллы».] Миллиард.татар, 29.07.2024&lt;/ref&gt;.

== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 1998 ― Казакъстан Республикасының мактаулы мәгариф хезмәткәре
* 2006 ― Казакъстан Республикасының «Фәнне үстерүдәге казанышлары өчен» {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Казакъстан Республикасының «Фәнне үстерүдәге казанышлары өчен» күкрәк билгесе|күкрәк билгесе|d|Q4192660}}
* 2008&lt;ref&gt;[https://zhubanov.edu.kz/ru/science/category/28/  «Лучший преподаватель ВУЗА» обладатель государственного гранта – 2008.] zhubanov.edu.kz&lt;/ref&gt;, 2011 ― «Югары уку йортының иң яхшы укытучысы» дәүләт гранты&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013. 2-том. ― 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.&lt;/ref&gt;
* 2020 ― «Еңбек Ері» медале&lt;ref&gt;[https://farabi.university/news/18619?lang=kz Профессор Гүлмира Сәлімжанқызы Сұлтанғалиева «Еңбек Ері» медалімен марапатталды.] farabi.university, 21.01.2020{{ref-kk}}&lt;/ref&gt;

== Шәхси тормышы ==
Кызы Гәүһәр, әл-Фәраби исемендәге Казакъ милли университетын тәмамлаган, оныгы Алишә&lt;ref name=&quot;:0&quot;  /&gt;.&lt;br/&gt;
Кундалини йога белән кызыксына. 

== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
;Мәкаләләр
* ''[[Дания Заһидуллина]]''. Архивлар алиһәсе. [[Казан утлары|«Казан утлары»]], 2026 ел, № 7 (1245). ― Б.143-147. 
== Сылтамалар ==
* [https://pps.kaznu.kz/ru/Main/Personal/78/1397/3278/Султангалиева%20Гульмира%20Салимжановна Профессор-исследователь Султангалиева Гульмира Салимжановна.] Сайт профессорско-преподавательского состава Казахского Национального университета им. аль-Фараби{{ref-ru}}
* [http://futureruss.ru/nashi-eksperty/sultangalieva Султангалиева Гульмира Салимжановна.] Futureruss.ru{{ref-ru}}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Солтангалиева, Гөлмира}}
[[Төркем:Әлифба буенча тарихчылар]] 
[[Төркем:XXI гасыр тарихчылары]]
[[Төркем:Хатын-кыз тарихчылар]]
[[Төркем:Казакъстан галимнәре]]
[[Төркем:Казакъ тарихчылары]]
[[Төркем:Тарих фәннәре докторлары]]
[[Төркем:Казакъ дәүләт университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Казакъстан Республикасының мактаулы мәгариф хезмәткәрләре]]
[[Төркем:Казакъстан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен күкрәк билгесе белән бүләкләнүчеләр]]</text>
      <sha1>bxkvw6b270pacoxncur6eb6orhmy6op</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Актүбәдә туганнар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492357</id>
    <revision>
      <id>5987100</id>
      <timestamp>2026-07-23T16:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>төркем ясау</comment>
      <origin>5987100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="61w5apyhzlj2vzpc1jve2qjkbsa7s0q" xml:space="preserve">[[Төркем:Актүбә өлкәсендә туганнар]]
[[Төркем:Шәхесләр:Актүбә]]</text>
      <sha1>61w5apyhzlj2vzpc1jve2qjkbsa7s0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Шәхесләр:Актүбә</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492358</id>
    <revision>
      <id>5987101</id>
      <timestamp>2026-07-23T16:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>төркем ясау</comment>
      <origin>5987101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176" sha1="j6gwb7w0vpgmi5i1c8k6qq5o42eyvnj" xml:space="preserve">[[Төркем:Казакъстан шәһәрләре буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Шәхесләр:Актүбә өлкәсе]]
[[Төркем:Актүбә]]</text>
      <sha1>j6gwb7w0vpgmi5i1c8k6qq5o42eyvnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төркем:Казакъстан Республикасының мактаулы мәгариф хезмәткәрләре</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1492359</id>
    <revision>
      <id>5987102</id>
      <timestamp>2026-07-23T16:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>төркем ясау</comment>
      <origin>5987102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="cd6n8byzvx6tzxy1kvy3ofm7h3vs4fb" xml:space="preserve">[[Төркем:Казакъстан бүләкләре белән бүләкләнүчеләр]]</text>
      <sha1>cd6n8byzvx6tzxy1kvy3ofm7h3vs4fb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Солтангалиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492360</id>
    <revision>
      <id>5987103</id>
      <timestamp>2026-07-23T17:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Әмир</username>
        <id>15082</id>
      </contributor>
      <comment>яңа бит ясау</comment>
      <origin>5987103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="400" sha1="2sjxkx6522xezgr0fliofbkivipdm6w" xml:space="preserve">'''Солтангалиев''' — фамилия.
* [[Мирсәет Солтангалиев]] (1892–1940), совет сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе.
;Солтангалиева
* [[Гөлмира Солтангалиева]] (1959), тарих фәннәре докторы (2003), профессор (2007).
{{күп мәгънәле}}[[Төркем:Фамилияләр]]</text>
      <sha1>2sjxkx6522xezgr0fliofbkivipdm6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Potd/2026-07-24</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1492361</id>
    <revision>
      <id>5987113</id>
      <timestamp>2026-07-23T19:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «Machu Picchu.png»</comment>
      <origin>5987113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="7ve6oa50hcdbykguymp3zfbu13scnnm" xml:space="preserve">Machu Picchu.png</text>
      <sha1>7ve6oa50hcdbykguymp3zfbu13scnnm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калып:Motd/2026-07-24</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1492362</id>
    <revision>
      <id>5987114</id>
      <timestamp>2026-07-23T19:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «&quot;Vill fröken köpa löken för en krona?&quot; (schottis) - SMV - SVA BA 0019 08.wav»</comment>
      <origin>5987114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="nz4z3pu42rsznglm4nk8fptw4u0vper" xml:space="preserve">&quot;Vill fröken köpa löken för en krona?&quot; (schottis) - SMV - SVA BA 0019 08.wav</text>
      <sha1>nz4z3pu42rsznglm4nk8fptw4u0vper</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>«Гобәйдия» мәдрәсәсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492363</id>
    <redirect title="Гобәйдия мәдрәсәсе" />
    <revision>
      <id>5987117</id>
      <timestamp>2026-07-23T19:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>3171</id>
      </contributor>
      <comment>[[Гобәйдия мәдрәсәсе]] битенә юнәлтү</comment>
      <origin>5987117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="0ev8ngyuhl5xj3j7sgob9ma1xgzccnb" xml:space="preserve">#redirect [[Гобәйдия мәдрәсәсе]]</text>
      <sha1>0ev8ngyuhl5xj3j7sgob9ma1xgzccnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исаша</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492364</id>
    <revision>
      <id>5987140</id>
      <timestamp>2026-07-24T06:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{ТП  |халәт = авыл  |татар исеме =   |чын исем =   |ил =  |герб =   |байрак =   |герб киңлеге =   |байрак киңлеге =    |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =   |CoordAddon =    |CoordScale =   |ЯндексХарита =   |ил харитасы зурлыгы =300  |төбәк харитасы зурлыгы = 300  |район харитасы зурлыгы =    |төбәк тө...»</comment>
      <origin>5987140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6764" sha1="mocukaaw7pyekqgizpjusn6kvsfwmwk" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = 
 |чын исем = 
 |ил =
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 
  |исәп елы = 
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = 
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы =
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Исаша''' (''Түбән Ташкичү'', {{lang-ru|Грачевка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]ндагы ташландык татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; Салман, содрак Ташкичү авылы советына караган булган.

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 2 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан булган.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Атамасы ==

Авыл атамасы [[Иса (елга)|Иса]] елгасы аша дигәнән килеп чыккан, бу урында елга таш кичү бар.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Тарихы ==

XVII гасырда Иса елгасы буенда Инсар өязенең йомышлы темников татарлары тарафыннан нигезләнгәндер.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt; Алар монда XVI йөз ахырыннан — XVII йөз башна кадәр күзәтү һәм саклау хезмәтен үтәгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1864 елда 36 йорт, мәчет була. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы. 1896 елда — 88 йорт.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1877 елда мәчет булган. 1911 елда — бер община, 29 йорт, мәчет, 2 кибет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

1965 елда исәптән төшерелә, халкы башка авылларга күченә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халкы ==

1782 елда — якынча 120 кеше, 1864—199, 1877—250, 1896—198, 1911—215, 1926—183, 1930—202, 1939 — якынча 147, 1959 — 44 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>mocukaaw7pyekqgizpjusn6kvsfwmwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987141</id>
      <parentid>5987140</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Атамасы */</comment>
      <origin>5987141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6771" sha1="kon0eoqzza0gy3z9497efa4xizyeiti" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = 
 |чын исем = 
 |ил =
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 
  |исәп елы = 
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = 
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы =
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Исаша''' (''Түбән Ташкичү'', {{lang-ru|Грачевка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]ндагы ташландык татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; Салман, содрак Ташкичү авылы советына караган булган.

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 2 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан булган.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Атамасы ==

Авыл атамасы [[Иса (елга)|Иса]] елгасы аша дигәнән килеп чыккан, бу урында елга аша таш кичү бар.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Тарихы ==

XVII гасырда Иса елгасы буенда Инсар өязенең йомышлы темников татарлары тарафыннан нигезләнгәндер.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt; Алар монда XVI йөз ахырыннан — XVII йөз башна кадәр күзәтү һәм саклау хезмәтен үтәгән.&lt;ref name=&quot;ТЭ&quot;&gt;[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1864 елда 36 йорт, мәчет була. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы. 1896 елда — 88 йорт.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1877 елда мәчет булган. 1911 елда — бер община, 29 йорт, мәчет, 2 кибет эшләгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

1965 елда исәптән төшерелә, халкы башка авылларга күченә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халкы ==

1782 елда — якынча 120 кеше, 1864—199, 1877—250, 1896—198, 1911—215, 1926—183, 1930—202, 1939 — якынча 147, 1959 — 44 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>kon0eoqzza0gy3z9497efa4xizyeiti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кече Салман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492365</id>
    <revision>
      <id>5987147</id>
      <timestamp>2026-07-24T06:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{ТП  |халәт = авыл  |татар исеме = Салман   |чын исем =   |ил = Русия  |герб =   |байрак =   |герб киңлеге =   |байрак киңлеге =    |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =   |CoordAddon =    |CoordScale =   |ЯндексХарита =   |ил харитасы зурлыгы =300  |төбәк харитасы зурлыгы = 300  |район харитасы зурлыг...»</comment>
      <origin>5987147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6315" sha1="c7ss2pivooju4stkdfd883oxx6pmcr5" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Салман 
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 288
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Кече Салман''' (''Түбән Салман'', {{lang-ru|Нагорная Рудниковка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на караган татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; Хәзер [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составында исәпләнә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

XIX гасыр башында Салман елгасы башындагы сазлыкта Кече Салман, Рудниковка, Ногрная авылы буларак нигезләнгәндер. 1864 елда 43 йорт, үз мәчете була.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1877 елда мәчет, мәдрәсәсе булган. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;. 1911 елда — бер община, 30 йорт, мәчет, мәдрәсә эшләгән.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

1969 елда [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составына кертелә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халык саны ==

1864 елда – 240 кеше, 1877 – 211, 1911 – 268, 1926 – 232, 1930 – 288, 1939 – якынча 186, 1959 елда 125 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>c7ss2pivooju4stkdfd883oxx6pmcr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987148</id>
      <parentid>5987147</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>5987148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6317" sha1="hhu056vob7nljn6fj8jvay2y82ksj7y" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Салман 
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 288
  |исәп елы = 2004
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Кече Салман''' (''Түбән Салман'', {{lang-ru|Нагорная Рудниковка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на караган татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; Хәзер [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составында исәпләнә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

XIX гасыр башында Салман елгасы башындагы сазлыкта Кече Салман, Рудниковка, Нагорная авылы буларак нигезләнгәндер. 1864 елда 43 йорт, үз мәчете була.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

1877 елда мәчет, мәдрәсәсе булган. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;. 1911 елда — бер община, 30 йорт, мәчет, мәдрәсә эшләгән.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

1969 елда [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составына кертелә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халык саны ==

1864 елда – 240 кеше, 1877 – 211, 1911 – 268, 1926 – 232, 1930 – 288, 1939 – якынча 186, 1959 елда 125 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>hhu056vob7nljn6fj8jvay2y82ksj7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тенеш (Пенза өлкәсе)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1492366</id>
    <revision>
      <id>5987153</id>
      <timestamp>2026-07-24T06:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{ТП  |халәт = авыл  |татар исеме = Салман   |чын исем =   |ил = Русия  |герб =   |байрак =   |герб киңлеге =   |байрак киңлеге =    |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =   |CoordAddon =    |CoordScale =   |ЯндексХарита =   |ил харитасы зурлыгы =300  |төбәк харитасы зурлыгы = 300  |район харитасы зурлыг...»</comment>
      <origin>5987153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6008" sha1="m81ivumgkskb81uglaih9lrcr8gjw1f" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Салман 
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 
  |исәп елы = 
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Тенеш''' (''Салман'', {{lang-ru|Тенишовка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на караган татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; Хәзер [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составында исәпләнә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

XIX гасырның икенче яртысында Темников йомышлы татарлары тарафыннан нигезләнгән. 1896 елда 11 йорт була. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;. 1911 елда — бер община, 15 йор була.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

1930 елларда [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составына кертелә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халык саны ==

1864 елда – 74, 1911 – 94, 1926 – 77, 1930 – 103 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>m81ivumgkskb81uglaih9lrcr8gjw1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987154</id>
      <parentid>5987153</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>5987154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6209" sha1="fxv4ssj6een1ua1q9tkqg3ufi3qnvgs" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Салман 
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 
  |исәп елы = 
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Тенеш''' (''Салман'', {{lang-ru|Тенишовка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на караган татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; Хәзер [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составында исәпләнә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Атамасы ==

Тенишевлар — Пенза татар-мишәрләренең, морзаларның һәм кенәзләрнең атаклы фамилиясе.ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Тарихы ==

XIX гасырның икенче яртысында Темников йомышлы татарлары тарафыннан нигезләнгән. 1896 елда 11 йорт була. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;. 1911 елда — бер община, 15 йор була.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

1930 елларда [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составына кертелә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халык саны ==

1864 елда – 74, 1911 – 94, 1926 – 77, 1930 – 103 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>fxv4ssj6een1ua1q9tkqg3ufi3qnvgs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5987155</id>
      <parentid>5987154</parentid>
      <timestamp>2026-07-24T06:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>/* Атамасы */</comment>
      <origin>5987155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6210" sha1="hrs7ryopaoufpffvthkqbdxty2tcvmn" xml:space="preserve">{{ТП
 |халәт = авыл
 |татар исеме = Салман 
 |чын исем = 
 |ил = Русия
 |герб = 
 |байрак = 
 |герб киңлеге = 
 |байрак киңлеге = 
  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ЯндексХарита = 
 |ил харитасы зурлыгы =300
 |төбәк харитасы зурлыгы = 300
 |район харитасы зурлыгы = 
  |төбәк төре = өлкә
 |төбәк = Пенза өлкәсе
 |төбәк җәдвәлдә = 
 |район төре = район
 |район = Исса районы
 |район җәдвәлдә = 
 |җәмгыять төре = 
 |җәмгыять = 
 |җәмгыять таблицада = 
 |ил харитасы =
 |төбәк харитасы = 
 |район харитасы =
 |эчке бүленеш = 
 |башлык төре = авыл советы рәисе
 |башлык = 
 |нигезләү датасы = 
 |беренче телгә алу = 
 |элеккеге исемнәр = 
 |халәт = 
 |мәйдан = 
 |биеклек төре = 
 |ТП мәркәзе биеклеге = 
 |климат = 
 |рәсми тел = 
  |халык саны = 
  |исәп елы = 
  |халык тыгызлыгы = 
  |агломерация = 
  |милли состав = татарлар
  |дини состав = 
  |этнохороним = 
 |сәгать кушагы = +3
 |DST = 
 |телефон коды = 
 |почта индексы = 
 |почта индекслары = 
 |автомобил коды = 
 |Commons-та төркем = 
 |сайт = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
|add2n        = 
|add2       = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Тенеш''' (''Салман'', {{lang-ru|Тенишовка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на караган татар авылы.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot;&gt;Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9&lt;/ref&gt; Хәзер [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составында исәпләнә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}&lt;/ref&gt;.

; Климаты

Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә&lt;ref name=&quot;стп&quot;&gt;{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&amp;fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}&lt;/ref&gt;.

== Атамасы ==

Тенишевлар — Пенза татар-мишәрләренең, морзаларның һәм кенәзләрнең атаклы фамилиясе.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Тарихы ==

XIX гасырның икенче яртысында Темников йомышлы татарлары тарафыннан нигезләнгән. 1896 елда 11 йорт була. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы.&lt;ref name=&quot;1717B&quot; /&gt;. 1911 елда — бер община, 15 йор була.&lt;ref name=&quot;1717B&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

1930 елларда [[Салман (Пенза өлкәсе)|Салман]] авылы составына кертелә.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Халык саны ==

1864 елда – 74, 1911 – 94, 1926 – 77, 1930 – 103 кеше яшәгән.&lt;ref name=&quot;ПЭ&quot; /&gt;

== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}

{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}

[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]</text>
      <sha1>hrs7ryopaoufpffvthkqbdxty2tcvmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Исаша</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1492367</id>
    <revision>
      <id>5987158</id>
      <timestamp>2026-07-24T07:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{Татар дөньясы вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=II|кулланучы= Il Nur}}»</comment>
      <origin>5987158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="g786tuuiw6ab1cnnauw9f6jkf3aa892" xml:space="preserve">{{Татар дөньясы вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=II|кулланучы= Il Nur}}</text>
      <sha1>g786tuuiw6ab1cnnauw9f6jkf3aa892</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Тенеш (Пенза өлкәсе)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1492368</id>
    <revision>
      <id>5987159</id>
      <timestamp>2026-07-24T07:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{Татар дөньясы вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=II|кулланучы= Il Nur}}»</comment>
      <origin>5987159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="g786tuuiw6ab1cnnauw9f6jkf3aa892" xml:space="preserve">{{Татар дөньясы вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=II|кулланучы= Il Nur}}</text>
      <sha1>g786tuuiw6ab1cnnauw9f6jkf3aa892</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бәхәс:Кече Салман</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1492369</id>
    <revision>
      <id>5987160</id>
      <timestamp>2026-07-24T07:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Il Nur</username>
        <id>6874</id>
      </contributor>
      <comment>Яңа бит: «{{Татар дөньясы вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=II|кулланучы= Il Nur}}»</comment>
      <origin>5987160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="g786tuuiw6ab1cnnauw9f6jkf3aa892" xml:space="preserve">{{Татар дөньясы вики-марафоны мәкаләсе|чыгарылыш=II|кулланучы= Il Nur}}</text>
      <sha1>g786tuuiw6ab1cnnauw9f6jkf3aa892</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>